Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
tatra, puṣpaphalālābūkālindakatrapusai(sō)rvārukarkārukaprabhr̥tiṣu chēdyaviśēṣān darśayēt, utkartanāpakartanāni cōpadiśēt; dr̥tibastiprasēvakaprabhr̥tiṣūdakapaṅkapūrṇēṣu bhēdyayōgyāṁ; sarōmṇi carmaṇyātatē lēkhyasya; mr̥tapaśusirāsūtpalanālēṣu ca vēdhyasya; ghuṇōpahatakāṣṭhavēṇunalanālīśuṣkālābūmukhēṣvēṣyasya; panasabimbībilvaphalamajjamr̥tapaśudantēṣvāhāryasya; madhūcchiṣṭōpaliptē śālmalīphalakē visrāvyasya; sūkṣmaghanavastrāntayōrmr̥ducarmāntayōśca sīvyasya; pustamayapuruṣāṅgapratyaṅgaviśēṣēṣu bandhanayōgyāṁ; mr̥duṣu māṁsakhaṇḍēṣvagnikṣārayōgyāṁ; mr̥ducarmamāṁsapēśīṣūtpalanālēṣu ca karṇasandhibandhayōgyām; udakapūrṇaghaṭapārśvasrōtasyalābūmukhādiṣu ca nētrapraṇidhānabastivraṇabastipīḍanayōgyāmiti ||4||
View original
तत्र, पुष्पफलालाबूकालिन्दकत्रपुसै(सो)र्वारुकर्कारुकप्रभृतिषु छेद्यविशेषान् दर्शयेत्, उत्कर्तनापकर्तनानि चोपदिशेत्; दृतिबस्तिप्रसेवकप्रभृतिषूदकपङ्कपूर्णेषु भेद्ययोग्यां; सरोम्णि चर्मण्यातते लेख्यस्य; मृतपशुसिरासूत्पलनालेषु च वेध्यस्य; घुणोपहतकाष्ठवेणुनलनालीशुष्कालाबूमुखेष्वेष्यस्य; पनसबिम्बीबिल्वफलमज्जमृतपशुदन्तेष्वाहार्यस्य; मधूच्छिष्टोपलिप्ते शाल्मलीफलके विस्राव्यस्य; सूक्ष्मघनवस्त्रान्तयोर्मृदुचर्मान्तयोश्च सीव्यस्य; पुस्तमयपुरुषाङ्गप्रत्यङ्गविशेषेषु बन्धनयोग्यां; मृदुषु मांसखण्डेष्वग्निक्षारयोग्यां; मृदुचर्ममांसपेशीषूत्पलनालेषु च कर्णसन्धिबन्धयोग्याम्; उदकपूर्णघटपार्श्वस्रोतस्यलाबूमुखादिषु च नेत्रप्रणिधानबस्तिव्रणबस्तिपीडनयोग्यामिति ||४||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
śalyatantrasya chēdyādikarmaprādhānyāt prāk chēdyādiyōgyāmupadarśayannāha- tatra puṣpaphalētyādi| puṣpaphalaṁ kūṣmāṇḍaḥ, kālindakō jōnnālaḥ kūṣmāṇḍabhēdaḥ, trapusādayaḥ karkaṭībhēdāḥ, prabhr̥tigrahaṇācchīrṇavr̥ntādīnāṁ grahaṇam| chēdyaviśēṣāniti gōtīrthārdhalāṅgalakaprabhr̥tīn| utkartanam ūrdhvakartanam, aparakartanam adhaśchēdaḥ| dr̥tibastītyādi dr̥tiḥ carmapuṭakaṁ , bastiḥ mūtrapuṭakaṁ, prasēvakaḥ carmakhallapuṭaḥ , udakapaṅkamiti udakamiśraḥ paṅkaḥ udakapaṅkaḥ| sarōmṇītyādi| ātatē prasāritē| mr̥tapaśusirāsviti mr̥tāḥ paśavō'jādayastēṣāṁ sirāsu| panasētyādi panasō bahiḥkaṇṭakī mahāphalaḥ ‘kaṭahala’ iti lōkē; panasādīnāṁ phalāni tēṣāṁ majjā| madhūcchiṣṭētyādi madhūcchiṣṭaṁ madhusikthakam| śālmalīphalakē śālmalīpaṭṭakē| pustamayētyādi pustamayaḥ puruṣō vastrādiracitō manuṣyaḥ| mr̥ducarmētyādi māṁsapēśī māṁsavartiḥ| udakētyādi| nētrapraṇidhānaṁ nētrapravēśanaṁ, bastivraṇabastipīḍanaṁ ca, anayōryōgyāṁ kārayēt; kva kārayēt? udakapūrṇaghaṭapārśvasrōtasi; na kēvalaṁ jalapūrṇaghaṭapārśvacchidrē alābūmukhādiṣu cētyarthaḥ||4||