15. udaracikitsitādhyāyaḥ

Adhikarana adhyAyopakramaH · Śloka

அஸ்மாதநந்தரமுதரசிகித்ஸிதஂ ப்ரக்ரம்யதே| ஸம்பந்தஶ்சாஸ்ய குல்மோத்பத்தௌ கில யதா வாயுஃ ப்ரதாநஂ காரணஂ ப்ராயஃ, ததா ஸ ஏவோதராணாமபி, இத்யாஹ-

Adhikarana udaracikitsitAdhyAyaH udare nityaM virecanam (2-1) · Śloka 1

அதாத உதரசிகித்ஸிதஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ| (கத்யஸூத்ரே|௨| ) தோஷாதிமாத்ரோபசயாத்ஸ்ரோதோமார்கநிரோதநாத்| ஸம்பவத்யுதரஂ தஸ்மாந்நித்யமேநஂ விரேசயேத்||௧||

ஸ௦-தோஷாணாமதிமாத்ரமுபசயோ-வத்திஃ, தஸ்மாத் ஸ்ரோதஸாஂ மார்காஃ-முகரூபாணி சித்ராணி, தேஷாஂ நிரோதாச்ச பவத்யுதரஂ யதஃ, தஸ்மாதேநஂ-உதரிணஂ, அபீக்ஷ்ணஂ விரேசயேத்| ப்ராயேண வாதப்ரதாநத்வாதஸ்ய வ்யாதேஃ ஸ்நிக்தஂ விரேசநமாஹ-

Adhikarana udare eraNDatailam udare gavyaM mAhiShaM vA udare gokaraBIkShIravRuttiH (2-3) · Śloka 3

பாயயேத்தைலமைரண்டஂ ஸமூத்ரஂ ஸபயோऽபி வா| மாஸஂ த்வௌ வாऽதவா கவ்யஂ மூத்ரஂ மாஹிஷமேவ வா||௨|| பிபேத்கோக்ஷீரபுக் ஸ்யாத்வா கரபீக்ஷீரவர்தநஃ| தாஹாநாஹாதிதண்மூர்ச்சாபரீதஸ்து விஶேஷதஃ||௩||

ஸ௦-தைலமைரண்டஂ கோமூத்ராந்விதஂ க்ஷீரயுதஂ வா மாஸமேகமதவா த்வௌ மாஸௌ பாயயேத்| தோஷாதிவஶாத் கவ்யஂ மூத்ரஂ மாஹிஷஂ வா மூத்ரஂ பிபேத்| அதவா கோக்ஷீரபுக்பவேத்| கரபீக்ஷீரவர்தநோ வா ஸ்யாத்| தாஹாதியுதஸ்து விஶேஷேணைவஂவத்திஃ ஸ்யாத்|

Adhikarana udare rUkShatvAdiyute ghRutAni (4) · Śloka 4

ரூக்ஷாணாஂ பஹுவாதாநாஂ தோஷஸஂஶுத்திகாங்க்ஷிணாம்| ஸ்நேஹநீயாநி ஸர்பீஂஷி ஜடரக்நாநி யோஜயேத்||௪||

ஸ௦-ரூக்ஷாதீநாஂ ஸ்நேஹநீயாநி ஸர்பீஂஷ்யுதரஹந்தணி யோஜயேத்|

Adhikarana udare ShaTPalaM dashamUlAdisiddham (5) · Śloka 5

ஷட்பலஂ தஶமூலாம்புமஸ்துஹ்யாடகஸாதிதம்| |௫|

ஸ௦-"பஞ்சகோலயவக்ஷார" (ஹ. சி. அ. ௫|௨௨) இதி ஷட்பலஂ தஶமூலாம்புநா மஸ்துநோ ஹ்யாடகேந ச ஸஂதிதஂ கதப்ரஸ்தஂ ஷட்பலோபலக்ஷணலக்ஷிதஂ யோஜயேத்|

Adhikarana udare nAgarAdi ghRutatailam (5-6) · Śloka 6

| நாகரத்ரிபலஂ ப்ரஸ்தஂ கததைலாத்ததாऽऽடகம்||௫|| மஸ்துநஃ ஸாதயித்வைதத்பிபேத்ஸர்வோதராபஹம்| கபமாருதஸம்பூதே குல்மே ச பரமஂ ஹிதம்||௬||

ஸ௦-ஶுண்ட்யாஃ பலத்ரயஂ, ப்ரஸ்தஂ கததைலாத், மஸ்துந ஆடகமேதத்ஸாதயித்வா ஸர்வோதராபஹஂ பிபேத்| கபமாருதோத்தே ச குல்மே ஸுஷ்டு ஹிதமேதத்|

Adhikarana udare gomUtra ghRutam (7) · Śloka 7

சதுர்குணே ஜலே மூத்ரே த்விகுணே சித்ரகாத்பலே| கல்கே ஸித்தஂ கதப்ரஸ்தஂ ஸக்ஷாரஂ ஜடரீ பிபேத்||௭||

ஸ௦-ஸர்பிஷஃ ப்ரஸ்தஂ ததபேக்ஷயா சதுர்குணே ஜலே கோமூத்ரே த்விகுணே சித்ரகபலே கல்கே ஸித்தஂ ஸயவக்ஷாரமுதரீ பிபேத்|

Adhikarana udare yavAdisiddhaM ghRutam (8) · Śloka 8

யவகோலகுலத்தாநாஂ பஞ்சமூலஸ்ய சாம்பஸா| ஸுராஸௌவீரகாப்யாஂ ச ஸித்தஂ வா பாயயேத்ததம்||௮||

ஸ௦-யவாதிக்வாதேந ஸுராகாஞ்ஜிகாப்யாஂ ஸித்தஂ வா கதஂ பாயயேத்|

Adhikarana udare snigdhAya alpoktaM virecanam (9) · Śloka 9

ஏபிஃ ஸ்நிக்தாய ஸஞ்ஜாதே பலே ஶாந்தே ச மாருதே| ஸ்ரஸ்தே தோஷாஶயே தத்யாத்கல்பதஷ்டஂ விரேசநம்||௯||

ஸ௦-ஏபிஃ ஸ்நேஹைஃ ஸ்நிக்தாய நராய பலே ச ஸஞ்ஜாதே ஸதி பவநே ச ஶாந்தே ஸ்ரஸ்தே தோஷாஶயே ஸதி கல்போக்தஂ விரேசநஂ தத்யாத்|

Adhikarana udare paTolamUlAdicUrNam (10-12) · Śloka 12

படோலமூலஂ த்ரிபலாஂ நிஶாஂ வேல்லஂ ச கார்ஷிகம்| கம்பில்லநீலிநீகும்பபாகாந் த்வித்ரிசதுர்குணாந்||௧௦|| பிபேத்ஸஞ்சூர்ண்ய மூத்ரேண பேயாபூர்வஂ ததோ ரஸைஃ| விரிக்தோ ஜாங்கலைரத்யாத்ததஃ ஷட்திவஸஂ பயஃ||௧௧|| ஶதஂ பிபேத்வ்யோஷயுதஂ பீதமேவஂ புநஃபுநஃ| ஹந்தி ஸர்வோதராண்யேதச்சூர்ணஂ ஜாதோதகாந்யபி||௧௨||

ஸ௦-படோலமூலாதி கார்ஷிகஂ கம்பில்லாதீநாஂ பாகாந் க்ரமேண த்வித்ரிசதுர்குணாந் ஸஞ்சூர்ண்ய கோமூத்ரேண பிபேத்| அநந்தரஂ விரிக்தஃ ஸந் பேயாஂ புக்த்வா ஜாங்கலமாஂஸரஸைஃ ஶால்யாதிகமத்யாத்| ததஃ-அநந்தரஂ, ஷட்திவஸாநி க்வதிதஂ க்ஷீரஂ த்ரிகடுயுதஂ பிபேத்| ஏவஂ புநஃபுநரேதத்பீதஂ ஸர்வோதராணி ஜாதஸலிலாந்யபி ஹந்தி|

Adhikarana udare gavAkShyAdi cUrNam (13) · Śloka 13

கவாக்ஷீஂ ஶங்கிநீஂ தந்தீஂ தில்வகஸ்ய த்வசஂ வசாம்| பிபேத்கர்கந்துமத்வீகாகோலாம்போமூத்ரஸீதுபிஃ||௧௩||

ஸ௦-கவாக்ஷ்யாதிகஂ சூர்ணஂ கர்கந்த்வாதிஜலமூத்ரஸீத்வந்யதமேந பிபேத்|

Adhikarana udare nArAyaNacUrNam (14-21) · Śloka 21

யவாநி ஹபுஷா தாந்யஂ ஶதபுஷ்போபகுஞ்சிகா| காரவீ பிப்பலீமூலமஜகந்தா ஶடீ வசா||௧௪|| சித்ரகோऽஜாஜிகஂ வ்யோஷஂ ஸ்வர்ணக்ஷீரீ பலத்ரயம்| த்வௌ க்ஷாரௌ பௌஷ்கரஂ மூலஂ குஷ்டஂ லவணபஞ்சகம்||௧௫|| விடங்கஂ ச ஸமாஂஶாநி தந்த்யா பாகத்ரயஂ ததா| த்ரிவத்விஶாலே த்விகுணே ஸாதலா ச சதுர்குணா||௧௬|| ஏஷ நாராயணோ நாம சூர்ணோ ரோககணாபஹஃ| நைநஂ ப்ராப்யாபிவர்தந்தே ரோகா விஷ்ணுமிவாஸுராஃ||௧௭|| தக்ரேணோதரிபிஃ பேயோ குல்மிபிர்பதராம்புநா| ஆநாஹவாதே ஸுரயா வாதரோகே ப்ரஸந்நயா||௧௮|| ததிமண்டேந விட்ஸங்கே தாடிமாம்போபிரர்ஶஸைஃ| பரிகர்தே ஸவக்ஷாம்லைருஷ்ணாம்புபிரஜீர்ணகே||௧௯|| பகந்தரே பாண்டுரோகே காஸே ஶ்வாஸே கலக்ரஹே| ஹத்ரோகே க்ரஹணீதோஷே குஷ்டே மந்தேऽநலே ஜ்வரே||௨௦|| தஂஷ்ட்ராவிஷே மூலவிஷே ஸகரே கத்ரிமே விஷே| யதார்ஹஂ ஸ்நிக்தகோஷ்டேந பேயமேதத்விரேசநம்||௨௧||

ஸ௦-யவாந்யாதீநி விடங்கபர்யந்தாநி ஸமாஂஶாநி| தந்த்யா பாகாஸ்த்ரயஃ| த்ரிவத்விஶாலயோர்த்வௌ த்வௌ பாகௌ| ஸாதலாயாஶ்ச சத்வாரஃ| ஏஷ சூர்ணோ நாராயணோ நாம ரோககணாபஹஃ| ஏநஂ சூர்ணஂ ப்ராப்ய ரோகா நாபிவர்தந்தே| கஂ க[இவ] ? யதா விஷ்ணுமிவாஸுராஃ| உதரிபிரேஷ தக்ரேண பேயஃ| குல்ம்யாதிபிர்பதராம்ப்வாதிபிஃ பேயஃ| பகந்தராதிஷ்வேதத்யதார்ஹஂ ஸ்நேஹபீதேந விரேசநஂ பேயம்|

Adhikarana udare hapuShAdicUrNam (22-25) · Śloka 25

ஹபுஷாஂ காஞ்சநக்ஷீரீஂ த்ரிபலாஂ நீலிநீபலம்| த்ராயந்தீஂ ரோஹிணீஂ திக்தாஂ ஸாதலாஂ த்ரிவதாஂ வசாம்||௨௨|| ஸைந்தவஂ காலலவணஂ பிப்பலீஂ சேதி சூர்ணயேத்| தாடிமத்ரிபலாமாஂஸரஸமூத்ரஸுகோதகைஃ||௨௩|| பேயோऽயஂ ஸர்வகுல்மேஷு ப்லீஹ்நி ஸர்வோதரேஷு ச| ஶ்வித்ரே குஷ்டேஷ்வஜரகே ஸதநே விஷமேऽநலே||௨௪|| ஶோபார்ஶஃபாண்டுரோகேஷு காமலாயாஂ ஹலீமகே| வாதபித்தகபாஂஶ்சாஶு விரேகேண ப்ரஸாதயேத்||௨௫||

ஸ௦-ஹபுஷாதிகமேதசூர்ணஂ தாடிமாதிரஸைஃ பேயம்| குல்மாதிஷு விரேகேண சைததாஶு வாதபித்தகபாந் ஸம்ப்ரஸாதயேத்| காலலவணஂ-கஷ்ணலவணம்|

Adhikarana udare nIlinyAdi cUrNam (26) · Śloka 26

நீலிநீஂ நிசுலஂ வ்யோஷஂ க்ஷாரௌ லவணபஞ்சகம்| சித்ரகஂ ச பிபேச்சூர்ணஂ ஸர்பிஷோதரகுல்மநுத்||௨௬||

ஸ௦-நீலிந்யாதிகஂ சூர்ணஂ ஸர்ஷிஷா பிபேத்| உதரகுல்மக்நம்|

Adhikarana udare Atyayike snehavirecakaH (27-28) · Śloka 28

பூர்வவச்ச பிபேத்துக்தஂ க்ஷாமஃ ஶுத்தோऽந்தராऽந்தரா| காரபஂ கவ்யமாஜஂ வாதத்யாதாத்யயிகே கதே||௨௭|| ஸ்நேஹாநேவ விரேகார்தே துர்பலேப்யோ விஶேஷதஃ| |௨௮|

ஸ௦-பூர்வவச்ச-யதா படோலமூலாதிகே சூர்ணே (ஶ்லோ. ௧௦) கதிதஂ, ததைவ ஶுத்தஃ க்ஷாமஃ ஸந் ஜாங்கலரஸாதநந்தரமந்தராऽந்தரா-மத்யே மத்யே, துக்தஂ பிபேத்| காரபஂ கவ்யஂ சாகஂ வா க்ஷீரம்| ஸ௦-ஆத்யயிகே ரோகே விரேகார்தே ஸ்நேஹாநேவ தத்யாத்| துர்பலேப்யோ வா விஶேஷேண|

Adhikarana udare Atyayike harItakIghRutam (28-31) · Śloka 31

| ஹரீதகீஸூக்ஷ்மரஜஃப்ரஸ்தயுக்தஂ கதாடகம்||௨௮|| அக்நௌ விலாப்ய மதிதஂ கஜேந யவபல்லகே| நிதாபயேத்ததோ மாஸாதுத்ததஂ காலிதஂ பசேத்||௨௯|| ஹரீதகீநாஂ க்வாதேந தத்நா சாம்லேந ஸஂயுதம்| உதரஂ கரமஷ்டீலாமாநாஹஂ குல்மவித்ரதீ||௩௦|| ஹந்த்யேதத்குஷ்டமுந்மாதமபஸ்மாரஂ ச பாநதஃ| |௩௧|

ஸ௦-ஹரீதகீஸூக்ஷ்மசூர்ணப்ரஸ்தயுக்தஂ கதஸ்யாடகமக்நௌ விலாப்ய கஜேநாலோடிதஂ யவபல்லகே-யவராஶிமத்யே, நிதாபயேத்| ததோ மாஸாதநந்தரமுத்ததஂ காலிதஂ ஹரீதகீநாஂ க்வாதேந-ஸாமாந்யபரிபாஷோக்தப்ரமாணேந, அம்லேந தத்நா ஸஂயுதஂ ச பசேத்| ஏதச்ச பாநேநோதராதீந் ஹந்தி|

Adhikarana udare Atyayike snukkShIraghRutam (31-32) · Śloka 32

| ஸ்நுக்ऽऽக்ஷீரயுக்தாத்கோக்ஷீராச்சதஶீதாத் கஜேநாஹதாத்||௩௧|| யஜ்ஜாதமாஜ்யஂ ஸ்நுக்ऽऽக்ஷீரஸித்தஂ தச்ச ததாகுணம்| |௩௨|

ஸ௦-ஸ்நுக்ஷீரமிஶ்ரிதாத்கோக்ஷீராச்சதஶீதாத் கஜேநாஹதாத் யஜ்ஜாதஂ ஸர்பிஸ்தத்ஸ்நுக்க்ஷீரபக்வஂ பூர்வகுணம்|

Adhikarana udare Atyayike trivRutsiddhaM ghRutam (32-33) · Śloka 33

| க்ஷீரத்ரோணஂ ஸுதாக்ஷீரப்ரஸ்தார்தஸஹிதஂ ததி||௩௨|| ஜாதஂ மதித்வா தத்ஸர்பிஸ்த்ரிவத்ஸித்தஂ ச தத்குணம்| |௩௩|

ஸ௦-க்ஷீரத்ரோணஂ ஸ்நுக்க்ஷீரப்ரஸ்தார்கேந யுதஂ ததி ஜாதஂ மதித்வா தத்ஸர்பிஸ்த்ரிவதாபக்வஂ பூர்வகுணம்|

Adhikarana udare Atyayike payaH siddhaM ghRutam (33-34) · Śloka 34

| ததா ஸித்தஂ கதப்ரஸ்தஂ பயஸ்யஷ்டகுணே பிபேத்||௩௩|| ஸ்நுக்க்ஷீரபலகல்கேந த்ரிவதாஷட்பலேந ச| |௩௪|

ஸ௦-ததா ஸித்தஂ-பூர்வவத்பக்வஂ, கதப்ரஸ்தஂ க்ஷீரேऽஷ்டகுணே ஸ்நுக்ஷீரபலகல்கேந த்ரிவதாஷட்பலேந ச ஸித்தஂ பிபேத்|

Adhikarana udare Atyayike ghRutAdInAM paScAt peyAdipAnam (34) · Śloka 34

| ஏஷாஂ சாநு பிபேத்பேயாஂ ரஸஂ ஸ்வாது பயோऽதவா||௩௪||

ஸ௦-ஏஷாஂ ச கதாதீநாஂ பஶ்சாத் பேயாதீந் பிபேத்|

Adhikarana udare jIrNe ghRute viriktasya SuNThI jalAdi pAnam (35) · Śloka 35

கதே ஜீர்ணே விரிக்தஶ்ச கோஷ்ணஂ நாகரஸாதிதம்| பிபேதம்பு ததஃ பேயாஂ ததோ யூஷஂ குலத்தஜம்||௩௫||

ஸ௦-கதே ஜீர்ணே விரிக்தஶ்ச ஸந் கோஷ்ணஂ ஶூண்டீஸாதிதஂ ஜலஂ பிபேத்| அநந்தரஂ பேயாஂ பிபேத்| குலத்தயூஷஂ ச பிபேத்|

Adhikarana udare evaM tryahaM rUkShatve punaH punaH sarpiShpAnam (36) · Śloka 36

பிபேத்ரூக்ஷஸ்த்ர்யஹஂ த்வேவஂ பூயோ வா ப்ரதிபோஜிதஃ| புநஃபுநஃ பிபேத்ஸர்பிராநுபூர்வ்யாऽநயைவ ச||௩௬||

ஸ௦-ஏவஂ த்ர்யஹஂ ரூக்ஷஃ ஸந் புநரபி ப்ரதிபோஜிதஃ புநஃபுநரநேநைவ க்ரமேண ஸர்பிஃ பிபேத்|

Adhikarana udare etAni ghRutAni gulmAdInAM shAntaye (37) · Śloka 37

கதாந்யேதாநி ஸித்தாநி விதத்யாத்குஶலோ பிஷக்| குல்மாநாஂ கரதோஷாணாமுதராணாஂ ச ஶாந்தயே||௩௭||

ஸ௦-ஏதாநி-ப்ராகுக்தாநி, ஸித்தாநி கதாநி குஶலோ வைத்யஃ குர்வீத குல்மாதீநாஂ ஶாந்தயே|

Adhikarana udare AnAhaBedanaM ghRutam (38) · Śloka 38

பீலுகல்கோபஸித்தஂ வா கதமாநாஹபேதநம்| தைல்வகஂ நீலிநீஸர்பிஃ ஸ்நேஹஂ வா மிஶ்ரகஂ பிபேத்||௩௮||

ஸ௦-பீலுகல்கபக்வஂ கதமாநாஹபேதநஂ பிபேத்| தைல்வகஂ (ஹ. சி. அ. ௨௧|௩௨) வா நீலிநீகதஂ (ஹ. சி. அ. ௧௪|௫௫) மிஶ்ரகஂ (ஹ. சி. அ. ௧௪|௮௯) வா ஸ்நேஹஂ பிபேத்|

Adhikarana udare hRutadoShe shAlyodanam (39) · Śloka 39

ஹததோஷஃ க்ரமாதஶ்நந் லகுஶால்யோதநப்ரதி| |௩௯|

ஸ௦-ஹததோஷஃ க்ரமேண ஶால்யோதநமதிலகுகுணயுக்தமல்பஂ காதேத்| ஏவஂ ஸஂஸர்ஜநக்ரம ஆதரிதவ்யஃ|

Adhikarana udare doSha SeShanivRuttaye harItakIsahasram udare doSha pippalIsahasram udare doSha pippalIvardhamAnam udare doSha shilAjatuH udare doSha gugguluH udare doSha tulyArdrakarasaM kShIram (39-41) · Śloka 41

| உபயுஞ்ஜீத ஜடரீ தோஷஶேஷநிவத்தயே||௩௯|| ஹரீதகீஸஹஸ்ரஂ வா கோமூத்ரேண பயோநுபஃ| ஸஹஸ்ரஂ பிப்பலீநாஂ வா ஸ்நுக்ऽऽக்ஷீரேண ஸுபாவிதம்||௪௦|| பிப்பலீவர்தமாநஂ வா க்ஷீராஶீ வா ஶிலாஜது| தத்வத்வா குக்குலுஂ க்ஷீரஂ துல்யார்த்ரகரஸஂ ததா||௪௧||

ஸ௦-ஜடரீ தோஷஶேஷஸ்ய நிவத்தயே ஹரீதகீஸஹஸ்ரஂ கோமூத்ரேணாஸகத்பாவிதஂ பயோநுபஃ ஸந் காதேத்| அதவா, ஸ்நுஹீதுக்தேநாஸகத்பாவிதஂ பிப்பலீ ஸஹஸ்ரமுபயுஞ்ஜீத| பிப்பலீவர்தமாநஂ வா ரஸாயநவிதாநேநோபயுஞ்ஜீத| அதவா, துக்தாஶநஃ ஸந்நத்ரிஜமுபயுஞ்ஜீத| ததைவ குக்குலுஂ ப்ரயுஞ்ஜீத| ததா, துல்யார்த்ரகரஸஂ க்ஷீரமுபயுஞ்ஜீத|

Adhikarana udare doSha citrakadevadArUkalkaH (42) · Śloka 42

சித்ரகாமரதாருப்யாஂ கல்கஂ க்ஷீரேண வா பிபேத்| மாஸஂ யுக்தஸ்ததா ஹஸ்திபிப்பலீவிஶ்வபேஷஜம்||௪௨||

ஸ௦-அதவா, சித்ரகதேவதாருணோஃ கல்கஂ க்ஷீரேண பிபேத்| ததா, மாஸஂ ஹஸ்திபிப்பலீவிஶ்வபேஷஜகல்கஂ யுக்தோ-நியதஃ ஸந், க்ஷீரேண பிபேத்|

Adhikarana udare viDa~ggAdikalkayuktaM payaH (43) · Śloka 43

விடங்கஂ சித்ரகோ தந்தி சவ்யஂ வ்யோஷஂ ச தை பயஃ| கல்கைஃ கோலஸமைஃ பீத்வா ப்ரவத்தமுதரஂ ஜயேத்||௪௩||

ஸ௦-விடங்காதிபிஃ கல்கைஃ கோலப்ரமாணைராலோடிதஂ பயஃ பீத்வா ப்ரவத்தமுதரஂ ஜயேத்|

Adhikarana udare snuhIkShIrAdiyuktamnnam udare snuhIkShIrAdikRutA utkArikA (44) · Śloka 44

போஜ்யஂ புஞீத வா மாஸஂ ஸ்நுஹீக்ஷீரகதாந்விதம்| உத்காரிகாஂ வா ஸ்நுக்க்ஷீரபீதபத்யாகணாகதாம்||௪௪||

ஸ௦-ஸ்நுக்க்ஷீரகதாந்விதஂ போஜ்யஂ-ஆஹாரஂ, மாஸஂ வா புஞ்ஜீத| ஸ்நுக்க்ஷீரஸித்தஂ கதஂ ஸ்நுக்க்ஷீரகதம், ஸ்நுக்க்ஷீரயுதஂ வா கதஂ ஸ்நுக்க்ஷீரகதம்| உத்காரிகாஂ வா ஸ்நுக்க்ஷீரயுதாஂ புஞ்ஜீத| உத்காரிகாஂ-ரோடிகாம்|

Adhikarana udare pArshvashUlAdau bilvakShAstailamudare pArshva TiNkAdikShAratailam (45-46) · Śloka 46

பார்ஶ்வஶூலமுபஸ்தம்பஂ ஹத்க்ரஹஂ ச ஸமீரணஃ| யதி குர்யாத் ததஸ்தைலஂ பில்வக்ஷாராந்விதஂ பிபேத்||௪௫|| பக்வஂ வா டிண்டுகபலாபலாஶதிலநாலஜைஃ| க்ஷாரைஃ கதல்யபமார்கதர்காரீஜைஃ பதக்கதைஃ||௪௬||

ஸ௦-ஸமீரணஃ பார்ஶ்வஶூலாதிகஂ யதி குர்யாத் ததஸ்தைலஂ பில்வாதியுதஂ பிபேத்| அதவா, மயூரஜங்காதிஜைஃ க்ஷாரைஃ கதல்யபாமார்கதர்காரீஜைஃ பதக்கதைஃ பக்வஂ தைலஂ பிபேத்|

Adhikarana udare vAtAvRute kaPAdau eraNDatailam (47) · Śloka 47

கபே வாதேந பித்தே வா தாப்யாஂ வாऽப்யாவதேऽநிலே| பலிநஃ ஸ்வௌஷதயுதஂ தைலமேரண்டஜஂ ஹிதம்||௪௭||

ஸ௦-கபே வாதேநாவதே, தாப்யாஂ-கபபித்தாப்யாஂ வாऽऽவதேऽநிலே ஸதி, பலிநோ நரஸ்ய ஸ்வௌஷதயுதமேரண்டதைலஂ ஹிதம்|

Adhikarana udare vAtAvRute kaPAdau devadArvAdilepaH (48) · Śloka 48

தேவதாருபலாஶார்கஹஸ்திபிப்பலிஶிக்ருகைஃ| ஸாஶ்வகர்ணைஃ ஸகோமூத்ரைஃ ப்ரதிஹ்யாதுதரஂ பஹிஃ||௪௮||

ஸ௦-தேவதார்வாதிபிர்கோமூத்ரஸஹிதைருதரஂ பாஹ்யதஃ ப்ரலிம்பேத்|

Adhikarana udare vAtAvRute vRuScikAlyAdi kvAthasecanam (49) · Śloka 49

வஶ்சிகாலீவசாஶுண்டீபஞ்சமூலபுநர்நவாத்| வர்ஷாபூதாந்யகுஷ்டாச்ச க்வாதைர்மூத்ரைஶ்ச ஸேசயேத்||௪௯||

ஸ௦-வஶ்சிகால்யாதீநாஂ க்வாதைர்மூத்ரைஶ்ச ஜடரஂ ஸேசயேத்|

Adhikarana udare viriktamlAne svedo veShTanaM ca (50) · Śloka 50

விரிக்தம்லாநமுதரஂ ஸ்வேதிதஂ ஸால்வணாதிபிஃ| வாஸஸா வேஷ்டயேதேவஂ வாயுர்நாத்மாபயேத்புநஃ||௫௦||

ஸ௦-உதரஂ விரிக்தம்லாநஂ ஸால்வணாதிபிஃ ஸ்வேதிதஂ ததோ வஸ்த்ரேண வேஷ்டயேத்| ஏவஂ கதே ஸதி வாயுர்ந புநராத்மாபயேத்|

Adhikarana udare punarAdhmAne snigdhA nirUhAH (51) · Śloka 51

ஸுவிரிக்தஸ்ய யஸ்ய ஸ்யாதாத்மாநஂ புநரேவ தம்| ஸுஸ்நிக்தைரம்லலவணைர்நிரூஹைஃ ஸமுபாசரேத்||௫௧||

ஸ௦-ஸுவிரிக்தஸ்ய நரஸ்ய யஸ்ய புநராத்மாநஂ ஸ்யாத், தஂ-உதாரிணஂ நரஂ, புநரேவ நிரூஹைஃ ஸுஸ்நிக்தைரம்லலவணைஶ்சோபாசரேத்|

Adhikarana udare sAvaraNe tIkShNA nirUhAH (52) · Śloka 52

ஸோபஸ்தம்போऽபி வா வாயுராத்மாபயதி யஂ நரம்| தீக்ஷ்ணாஃ ஸக்ஷாரகோமூத்ராஃ ஶஸ்யந்தே தஸ்ய பஸ்தயஃ||௫௨||

ஸ௦-ஸஹோபஸ்தம்பேந-கபாத்யாதாரகேண, வர்ததே ஸோபஸ்தம்போ வாயுர்யஂ நரமாத்மாபயதி, தஸ்ய தீக்ஷ்ணா பஸ்தயஃ க்ஷாரகோமூத்ராப்யாஂ ஸஹ ஶஸ்யந்தே|

Adhikarana udare iti sAmAnyacikitsA (53) · Śloka 53

இதி ஸாமாந்யதஃ ப்ரோக்தாஃ ஸித்தா ஜடரிணாஂ க்ரியாஃ| |௫௩|

ஸ௦-இதி-ஏவஂ, ஸாமாந்யேநோதரிணாஂ க்ரியாஃ ஸித்தாஃ ப்ரோக்தாஃ|

Adhikarana vAtodare vidAryAdighRutena snigdhaM sveditaM tailvakAdinA virecayet (53-54) · Śloka 54

| வாதோதரேऽத பலிநஂ விதார்யாதிஶதஂ கதம்||௫௩|| பாயயேத ததஃ ஸ்நிக்தஂ ஸ்வேதிதாங்கஂ விரேசயேத்| பஹுஶஸ்தைல்வகேநைநஂ ஸர்பிஷா மிஶ்ரகேண வா||௫௪||

ஸ௦-வாதோதரே ஸதி பலவந்தஂ புருஷஂ விதார்யாதிகணேந பக்வஂ கதஂ பாயயேத்| அநந்தரஂ ஸ்நிக்தஂ ஸ்வேதிதஶரீரமேநஂ பஹுஶஸ்தைல்வகேந கதேந (ஹ. சி. அ. ௨௧|௩௨) விரேசயேத்| மிஶ்ரகேண (ஹ. சி. அ. ௧௪|௮௯) வா கதேந விரேசயேத்|

Adhikarana udare saMsarjane kRute balArthaM kShIram,udare labdhe bale kShIravarjanam (55) · Śloka 55

கதே ஸஂஸர்ஜநே க்ஷீரஂ பலார்தமவசாரயேத்| ப்ராகுத்க்லேஶாந்நிவர்த்யஂ ச பலே லப்தே க்ரமாத்பயஃ||௫௫||

ஸ௦-கதே ஸஂஸர்ஜநே ஸதி க்ஷீரஂ பலதாநாய தத்யாத்| உத்க்லேஶாத் ப்ராக்-ப்ராயேண கபோபசிதேருத்க்லேஶஂ தஷ்ட்வாऽநந்தரஂ, பலே லப்தே ஸதி க்ரமேண க்ஷீரஂ நிவர்தயேத்-ந ஸஹஸைவ|

Adhikarana udare tato yUShAdiBiragnivardhanam udare sodAvartai AsthApanam (56-57) · Śloka 57

யூஷை ரஸைர்வா மந்தாம்லலவணைரேதிதாநலம்| ஸோதாவர்தஂ புநஃ ஸ்நிக்தஸ்விந்நமாஸ்தாபயேத்ததஃ||௫௬|| தீக்ஷ்ணாதோபாகயுக்தேந தாஶமூலிகபஸ்திநா| |௫௭|

ஸ௦-ததஃ-அநந்தரமுதீரிணஂ யூஷாதிபிஃ ஸமித்தாக்நிமுதாவர்தவந்தஂ புநரபி ஸ்நிக்தஸ்விந்நஂ தாஶமூலிகபஸ்திநா நிரூஹயேத்| தாஶமூலிகோ பஸ்திஃ-"த்விபஞ்சமூலத்ரிபலாபலபில்வாநி பாசயேத்|" (ஹ. க. அ. ௪|௩௪) இத்யாதிஃ கல்போக்தஃ| தேந கிம்பூதேந ? தீக்ஷ்ணாதோபாகயுக்தேந| அதோபாகோ-அதஸ்தாச்சரீரே, யுக்தோ-யோக்யஃ| தீக்ஷ்ணாஶ்சாஸாவதோபாகயுக்தஶ்ச, தேந|

Adhikarana udare rUkShatvAdiyukte anuvAsanam udare avirecyatve shamanA bastvAdayaH (57-59) · Śloka 59

| திலோருபூகதைலேந வாதக்நாம்லஶதேந ச||௫௭|| ஸ்புரணாக்ஷேபஸந்த்யஸ்திபார்ஶ்வபஷ்டத்ரிகார்திஷு| ரூக்ஷஂ பத்தஶகத்வாதஂ தீப்தாக்நிமநுவாஸயேத்||௫௮|| அவிரேச்யஸ்ய ஶமநா பஸ்திக்ஷீரகதாதயஃ| |௫௯|

ஸ௦-ரூக்ஷஂ பத்தஶகத்வாதஂ தீப்தாநலஂ திலைரண்டதைலேந வாதக்நைர்த்ரவ்யைரம்லைஶ்ச ஶதேநாநுவாஸயேத்| ஸ்புரணாதிஸத்பாவே ஸத்யவிரேச்யஸ்யோதரிணோ நரஸ்ய ஶமநா பஸ்த்யாதயஃ ப்ரயோஜ்யாஃ| [ அவிரேச்யாஃ- ] "ந து ரேச்யோ நவஜ்வரீ " (ஹ. ஸூ. அ. ௧௮|௧௦) இத்யாதயோ விரேசநவிதாவுக்தாஃ|

Adhikarana pittodare svAdusiddhaghRutena snehanam pittodare syAmAdighRutena virecanam pittodare nyagrodhAdikAthena virecanam pittodare nyagrodhAdisnehena anuvAsanam (59-61) · Śloka 61

| பலிநஂ ஸ்வாதுஸித்தேந பைத்தே ஸஂஸ்நேஹ்ய ஸர்பிஷா||௫௯|| ஶ்யாமாத்ரிபண்டீத்ரிபலாவிபக்வேந விரேசயேத்| ஸிதாமதுகதாட்யேந நிரூஹோऽஸ்ய ததோ ஹிதஃ||௬௦|| ந்யக்ரோதாதிகஷாயேண ஸ்நேஹபஸ்திஶ்ச தச்சதஃ| |௬௧|

ஸ௦-பலவந்தஂ புருஷஂ பைத்தே ஜடரே ஸதி மதுரவர்கஸித்தேந கதேந ஸஂஸ்நேஹ்ய ஶ்யாமாதிபிர்விபக்வேந ஸர்பிஷா விரேசயேத்| ஶ்யாமா-மாலவிகா த்ரிவத்| த்ரிபண்டீ-காஶீ த்ரிவத்| அநந்தரஂ ஶர்கராமாக்ஷிககதபஹுலேந ந்யக்ரோதாதிகஷாயேணாஸ்ய-ஆதுரஸ்ய, நிரூஹோ ஹிதஃ| [ ததா, ] தேநைவ-ந்யக்ரோதாதிநா, [ஶதோ- ] விபக்வஃ, ஸ்நேஹபஸ்திஃ-அநுவாஸநோ, ஹிதஃ| நநு, பலிநமித்யயுக்தம்| யதஃ ப்ராகப்யதாயி (ஹ. நி. அ. ௧௨|௪)- "நஷ்டசேஷ்டாபலாஹாராஃ" இதி| அத்ரோச்யதே| பேஷஜவேகஸஹிஷ்ணுமாத்ரத்வமத்ர பலவத்த்வஂ பரிகல்ப்ய பலிநமித்யுக்தம், ந து ப்ரகஷ்டபலவந்தமித்யதோஷஃ|

Adhikarana pittodare durbalasya pUrvamanuvAsya kShIrabastiBiH shodhanam (61) · Śloka 61

| துர்பலஂ த்வநுவாஸ்யாதௌ ஶோதயேத்க்ஷீரபஸ்திபிஃ||௬௧||

ஸ௦-துர்பலஂ து நரஂ ப்ராகநுவாஸ்ய க்ஷீரபஸ்திபிஃ ஶோதயேத்|

Adhikarana pittodareagnibale jAte punaH punaH trivRutkalkakShIrAdi nA virecanam pittodare sakaPe samUtrakShIreNa pittodare savAtesatiktAjya kShIreNa pittodare eShAmanyatamakShIreNAnnaBojanam pittodare pAyasena jaTharopanAhaH (62-64) · Śloka 64

ஜாதே சாக்நிபலே ஸ்நிக்தஂ பூயோ பூயோ விரேசயேத்| க்ஷீரேண ஸத்ரிவத்கல்கேநோருபூகஶதேந வா||௬௨|| ஸாதலாத்ராயமாணாப்யாஂ ஶதேநாரக்வதேந வா| ஸகபே வா ஸமூத்ரேண ஸதிக்தாஜ்யேந ஸாநிலே||௬௩|| பயஸாऽந்யதமேநைஷாஂ விதார்யாதிஶதேந வா| புஞ்ஜீத ஜடரஂ சாஸ்ய பாயஸேநோபநாஹயேத்||௬௪||

ஸ௦-அக்நிபலே ச ஜாதே ஸ்நிக்தஂ ஸந்தஂ புநஃபுநர்விரேசயேத்| கேந ? க்ஷீரேண| த்ரிவச்சூர்ணயுதேநைரண்டஶதேந வா க்ஷீரேண ஸாதலாத்ராயந்தீப்யாஂ வா ஶதேந கர்ணிகாரேண வா ஶதேந| பித்தோதரிணஃ ஸுதராஂ பலாபேக்ஷித்வாத்ऽऽதுர்பலமித்யுக்தம்| கபயுதே பித்தே ஸமூத்ரேண க்ஷீரேணைஷாமந்யதமேந ஶதேந, ஸாநிலே பித்தே திக்தாஜ்யேந ஸஹ பயஸா பூர்வோக்தத்ரவ்யாணாமந்யதமேந ஶதேந விரேசயேத்| திக்தத்ரவ்யயுதமாஜ்யஂ திக்தாஜ்யம், குஷ்டோக்தஂ திக்தகதஂ வா| விதார்யாதிஶதேந வா பயஸா புஞ்ஜீத-போஜநஂ குர்வீத| ஜடரஂ சாஸ்ய பாயஸேநோபநாஹயேத்|

Adhikarana pittodare kShIrabastivirecanani punaHpunaH (65) · Śloka 65

புநஃ க்ஷீரஂ புநர்பஸ்திஂ புநரேவ விரேசநம்| க்ரமேண த்ருவமாதிஷ்டந் யத்தஃ பித்தோதரஂ ஜயேத்||௬௫||

ஸ௦-புநஃ க்ஷீரஂ புநர்பஸ்திஂ புநரேவ விரேசநஂ க்ரமேண த்ருவமாதிஷ்டந்-ஆசரந், யத்தோ-யத்நவாந் ஸந், பித்தோதரஂ ஜயேத்| புநஃ க்ஷீரமித்யாதிஷு புநஃஶப்தோ வீப்ஸார்தஃ| ஏதச்ச க்ரமேண த்ருவமாதிஷ்டந்நித்யதோ லப்தம்|

Adhikarana kaPodare vatsakAdighRutenasnehanam kaPodare svigne snukShIraghRutena virecanam kaPodare kaTukShArayuktairannaiH saMsarjanam (66-67) · Śloka 67

வத்ஸகாதிவிபக்வேந கபே ஸஂஸ்நேஹ்ய ஸர்பிஷா| ஸ்விந்நஂ ஸ்நுக்ஷீரஸித்தேந பலவந்தஂ விரேசிதம்||௬௬|| ஸஂஸர்ஜயேத்கடுக்ஷாரயுக்தைரந்நைஃ கபாபஹைஃ| |௬௭|

ஸ௦-கபே-கபோதரே, வத்ஸகாதிவிபக்வேந ஸர்பிஷா ஸஂஸ்நேஹ்ய ஸ்விந்நஂ ஸந்தஂ ஸ்நுக்ஷீரஸித்தேந கதேந பலிநஂ விரேசிதஂ ஸந்தஂ ஸஂஸர்ஜயேத்-பேயாத்யந்நைருபக்ரமேத்| கிம்பூதைஃ ? கடுக்ஷாரத்ரவ்யயுதைரந்நைஃ கபக்நைஃ| கடுக்ஷாரயுதாநாஂ கபக்நத்வேऽபி கபக்நைரித்யுக்தமதிஶயார்தம்|

Adhikarana kaPodare muShkakAdikvAthena nirUhaH kaPodare etaCRutasnehena anuvAsanam kaPodare vyoShadugdhAdinA Bojanam (67-68) · Śloka 68

| மூத்ரத்ர்யூஷணதைலாட்யோ நிரூஹோऽஸ்ய ததோ ஹிதஃ||௬௭|| முஷ்ககாதிகஷாயேண ஸ்நேஹபஸ்திஶ்ச தச்சதஃ| போஜநஂ வ்யோஷதுக்தேந கௌலத்தேந ரஸேந வா||௬௮||

ஸ௦-ததஃ-ஸஂஸர்ஜநாதநந்தரஂ, நிரூஹோ கோமூத்ரத்ரிகடுகதைலபஹுலோ முஷ்ககாதிவர்கக்வாதேநாஸ்ய-கபோதரிணோ, ஹிதஃ| ஸ்நேஹபஸ்திஃ-அநுவாஸநம், தேநைவ ஶதோ ஹிதஃ| போஜநஂ வ்யோஷயுக்தேந துக்தேந ஸஹ ஹிதஂ குலத்தரஸேந வா|

Adhikarana kaPodare staimityAdau ariShTakShArAH (69) · Śloka 69

ஸ்தைமித்யாருசிஹல்லாஸே மந்தேऽக்நௌ மத்யபாய ச| தத்யாதரிஷ்டாந் க்ஷாராஂஶ்ச கபஸ்த்யாநஸ்திரோதரே||௬௯||

ஸ௦-மத்யபாய நராய மந்தேऽக்நௌ ஸ்தைமித்யாதௌ ச ஸத்யரிஷ்டாந் க்ஷாராஂஶ்ச தத்யாத்| கபேந ஸ்த்யாநஂ ஜடரஂ யஸ்ய தஸ்மிந்நிதஂ கார்யம்|

Adhikarana kaphodare staimityAdau hi~ggvAdikShArAHau (70-73) · Śloka 73

ஹிங்கூபகுல்யே த்ரிபலாஂ தேவதாரு நிஶாத்வயம்| பல்லாதகஂ ஶிக்ருபலஂ கடுகாஂ திக்தகஂ வசாம்||௭௦|| ஶுண்டீஂ மாத்ரீஂ கநஂ குஷ்டஂ ஸரலஂ படுபஞ்சகம்| தாஹயேஜ்ஜர்ஜரீகத்ய ததிஸ்நேஹசதுஷ்கவத்||௭௧|| அந்தர்தூமஂ ததஃ க்ஷாராத்பிடாலபதகஂ பிபேத்| மதிராததிமண்டோஷ்ணஜலாரிஷ்டஸுராஸவைஃ||௭௨|| உதரஂ குல்மமஷ்டீலாஂ தூந்யௌ ஶோபஂ விஸூசிகாம்| ப்லீஹஹத்ரோககுதஜாநுதாவர்தஂ ச நாஶயேத்||௭௩||

ஸ௦-ஹிட்க்வாதிகஂ ஜர்ஜரீகத்ய ததிஸ்நேஹசதுஷ்கயுதமந்தர்தூமஂ தாஹயேத்| தஸ்மாத் க்ஷாராத்பிடாலபதகஂ மதிராதிபிஃ பிபேத்| ஏஷ ச க்ஷார உதரகுல்மாதீந் நாஶயேத்|

Adhikarana kaPodare ariShTagomUtrAdayaH (74) · Śloka 74

ஜயேதரிஷ்டகோமூத்ரசூர்ணாயஸ்கதிபாநதஃ| ஸக்ஷாரதைலபாநைஶ்ச துர்பலஸ்ய கபோதரம்||௭௪||

ஸ௦-துர்பலஸ்ய நரஸ்ய கபோதரமரிஷ்டாதிபாநேந ஜயேத்| அயஸ்கதிஃ-ப்ரமேஹசிகித்ஸிதே (அ. ௧௨|௨௯) ப்ரோக்தா, க்ஷாரயுததைலபாநைஶ்ச ஜயேத்|

Adhikarana kaPodare mUlakabIjAdiBirUpanAhaH kaPodare aBIkShNaM svedaH (75) · Śloka 75

உபநாஹ்யஂ ஸஸித்தார்தகிண்வைர்பீஜைஶ்ச மூலகாத்| கல்கிதைருதரஂ ஸ்வேதமபீக்ஷ்ணஂ சாத்ர யோஜயேத்||௭௫||

ஸ௦-ததா, உபநாஹ்யஂ ஜடரமஸ்யைதைஃ மூலகபீஜைஃ கல்கிதைஃ ஸஸர்ஷபகிண்வைஃ| ததா, நித்யஂ ஸ்வேதமத்ர யோஜயேத்|

Adhikarana sanipAtodare pratyAkhyAyakriyA (76) · Śloka 76

ஸந்நிபாதோதரே குர்யாந்நாதிக்ஷீணபலாநலே| தோஷோத்ரேகாநுரோதேந ப்ரத்யாக்யாய க்ரியாமிமாம்||௭௬||

ஸ௦-ஸந்நிபாதோதரே-அர்தாத்ஸந்நிபாதோதரவதி நரே, நாதிக்ஷீணபலாநலேऽதிதோஷாநுரோதேந-தத்வஶேநைவ, க்ரியாமிமாஂ-அநந்தரோக்தாஂ, குர்யாத்| கிஂ கத்வா ? ப்ரத்யாக்யாய,-ஏததுதரமஶக்யப்ரதீகாரமித்யேவமுக்த்வா| அதோபக்ரமமாஹ-

Adhikarana sanipAtodare dantIdravantItailapAnam (77) · Śloka 77

தந்தீத்ரவந்தீபலஜஂ தைலஂ பாநே ச ஶஸ்யதே| |௭௭|

ஸ௦-தந்த்யாதிதைலஂ பாநே ச ஶஸ்யதே|

Adhikarana sanipAtodare kriyAnivRutte kAkAdanyAdikalkaH (77-78) · Śloka 78

| க்ரியாநிவத்தே ஜடரே த்ரிதோஷே து விஶேஷதஃ||௭௭|| தத்யாதாபச்ச்ய தஜ்ஜ்ஞாதீந் பாதுஂ மத்யேந கல்கிதம்| மூலஂ காகாதநீகுஞ்ஜாகரவீரகஸம்பவம்||௭௮||

ஸ௦-க்ரியாமதிக்ராந்தே ஜடரே விஶேஷேண த்ரிதோஷஜே தஸ்ய-உதரிணோ பந்தூந், பஷ்ட்வா-யதைதத்விஷஂ விஷமஂ கிஂ ஜீவயத்யுத மாரயதீதி ஸந்தேஹ இத்யாத்யுக்த்வா, ப்ரயோஜ்யஂ வக்ஷ்யமாணஂ சைதத்| பாதுமித்யாதி| காகாதந்யாதிஜஂ மூலஂ கல்கிதஂ மத்யேந பாதுஂ தத்யாத்| ககாதநீ-காகணந்திகா|

Adhikarana sanipAtodare kriyAsthAvaraM viShaM sarpaviShaM vA (79-81) · Śloka 81

பாநபோஜநஸஂயுக்தஂ தத்யாத்வா ஸ்தாவரஂ விஷம்| யஸ்மிந் வா குபிதஃ ஸர்போ விமுஞ்சதி பலே விஷம்||௭௯|| தேநாஸ்ய தோஷஸங்காதஃ ஸ்திரோ லீநோ விமார்ககஃ| பஹிஃ ப்ரவர்ததே பிந்நோ விஷேணாஶு ப்ரமாதிநா||௮௦|| ததா வ்ரஜத்யகததாஂ ஶரீராந்தரமேவ வா| |௮௧|

ஸ௦-அதவா பாநபோஜநஸஂயுக்தஂ ஸ்தாவரஂ விஷஂ தத்யாத்| தேந யஸ்மிந் பலே ஸர்பஃ குபிதோ விஷஂ முஞ்சதி தத்வா தத்யாத்| தேந-விஷேண ப்ரமாதிநா, அஸ்ய தோஷஸங்காதோ பிந்நோ பஹிஃ ப்ரவர்ததே| கிம்பூதஃ ? ஸ்திரஸ்ததா லீநோ தாத்வாதிஷு ததா உந்மார்ககாமீ| ததா-தேந ப்ரகாரேணாநுஷ்டிதேந, உதர்யகததாஂ-நிர்வ்யாதிதாஂ, வ்ரஜதி| ஶரீராந்தரஂ வா யாதி-ம்ரியத இத்யர்தஃ|

Adhikarana sanipAtodare hRutadoSha shItAmbusnAnaM payaH pAnaM peyAM vAtetrivRucCAkA diBakShaNaM (81-83) · Śloka 83

| ஹததோஷஂ து ஶீதாம்புஸ்நாதஂ தஂ பாயயேத்பயஃ||௮௧|| பேயாஂ வா த்ரிவதஃ ஶாகஂ மண்டூக்யா வாஸ்துகஸ்ய வா| காலஶாகஂ யவாக்யஂ வா காதேத்ஸ்வரஸஸாதிதம்||௮௨|| நிரம்லலவணஸ்நேஹஂ ஸ்விந்நாஸ்விந்நமநந்நபுக்| மாஸமேகஂ ததஶ்சைவ தஷிதஃ ஸ்வரஸஂ பிபேத்||௮௩||

ஸ௦-ஹததோஷஂ ச தஂ ஶீதஜலேந ஸ்நாதஂ ஸந்தஂ பயஃ ஶீதஂ பாயயேத்| பேயாமதவா த்ரிவச்சாகஂ மண்டூகீஶாகஂ வாஸ்துகஶாகஂ காலஶாகஂ யவஶாகஂ வா காதேத்| கிம்பூதம் ? ஸ்வரஸேந ஸாதிதம், ததாऽம்லலவணஸ்நேஹவர்ஜிதம், ததா ஸ்விந்நாஸ்விந்நம்| அநந்நபோஜீ ஸந், ஸ்விந்நாஸ்விந்நமிதி "க்தேந நவிஶிஷ்டேந" இதி ஸமாஸஃ, மாஸமேகஂ யாவதேததஶ்நீயாத்| தஷிதஃ ஸந் ஸ்வரஸஂ-ப்ரகதத்வாத்தச்சாகஸ்ய, பிபேத்|

Adhikarana sanipAtodare evaM nirhate doShe auShTraM kShIram (84) · Śloka 84

ஏவஂ விநிர்ஹதே ஶாகைர்தோஷே மாஸாத் பரஂ ததஃ| துர்பலாய ப்ரயுஞ்ஜீத ப்ராணபத்காரபஂ பயஃ||௮௪||

ஸ௦-ஏவஂ ஶாகவிஶேஷேண தோஷே நிர்ஹதே-ப்ராயேண ஜலாக்யே, ததஃ-அநந்தரஂ, மாஸாத் பரஂ துரலாய புருஷாய காரபஂ க்ஷீரஂ ப்ராணகரஂ ப்ரயுஞ்ஜீத|

Adhikarana plIhodare vAmabAhau sirAmokShaH (85) · Śloka 85

ப்லீஹோதரே யதாதோஷ ஸ்நிக்தஸ்ய ஸ்வேதிதஸ்ய ச| ஸிராஂ புக்தவதோ தத்நா வாமபாஹௌ விமோக்ஷயேத்||௮௫||

ஸ௦-ப்லீஹோதரே தோஷாநுஸாரேண ஸ்நிக்தஸ்ய ஸ்வேதிதஸ்ய ச தத்நா புக்தவதஃ ஸிராஂ வாமே பாஹௌ விமோக்ஷயேத்|

Adhikarana plIhodare labdhabale samudrashuktikShAraH plIhodare labdhakara~jjakShAraH plIhodare labdha shigrukvAthaH plIhodare labdhahi~ggvAdicUrNakShArAjyam (86-88) · Śloka 88

லப்தே பலே ச பூயோऽபி ஸ்நேஹபீதஂ விஶோதிதம்| ஸமுத்ரஶுக்திஜஂ க்ஷாரஂ பயஸா பாயயேத்ததா||௮௬|| அம்லஸ்ருதஂ பிடகணாசூர்ணாட்யஂ நக்தமாலஜம்| ஸௌபாஞ்ஜநஸ்ய வா க்வாதஂ ஸைந்தவாக்நிகணாந்விதம்||௮௭|| ஹிட்க்வாதிசூர்ணஂ க்ஷாராஜ்யஂ யுஞ்ஜீத ச யதாபலம்| |௮௮|

ஸ௦-பலே ச ஜாதே புநரபி ஸ்நேஹபீதஂ விஶோதிதஂ ஸந்தஂ க்ஷாரஂ ஸமுத்ரஶுக்தயுத்தஂ பயஸா பாயயேத்| ததா கரஞ்ஜஜஂ க்ஷாரமம்லைஃ-காஞ்ஜிகாதிபிஃ ஸ்ருதஂ, பிடகணாசூர்ணபூயிஷ்டஂ பாயயேத்| அதவா, ஸௌபாஞ்ஜநஸ்ய க்வாதம் ஸைந்தவாதியுதஂ பிபேத்| ஹிட்க்வாதிஜஂ சூர்ணஂ க்ஷாரஂ ததா கதஂ-ஷட்பலாதி, யதாபலஂ ப்ரயுஞ்ஜீத| நநு, யதாபலஂ இஹோச்யதே| ப்ராக் சாப்யதாயி (ஹ. நி. அ. ௧௨|௪)- "நஷ்டசேஷ்டாபலாஹாராஃ" இதி| ததிமே வாக்யே பரஸ்பரஂ வ்யாக்நாதே| ப்ரூமஃ| பலஶப்தேநேஹ பேஷஜபலஂ ஸோடுஂ ஶக்தஂ யத்பலமாத்ரஂ ததிஹ பரிகல்பிதம்| பூர்வஂ ச ப்ரகஷ்டஂ யத்பலஂ தத்விவக்ஷிதமிதி நாத்ர பூர்வாபரவ்யாஹதத்வம்|

Adhikarana plIhodare labdhabale pippalyAdicUrNam (88-89) · Śloka 89

| பிப்பலீநாகரஂ தந்தீஸமாஂஶஂ த்விகுணாபயம்||௮௮|| பிடார்தாஂஶயுதஂ சூர்ணமிதமுஷ்ணாம்புநா பிபேத்| |௮௯|

ஸ௦-பிப்பலீநாகரயோர்த்வாவஂஶௌ, தந்த்யா த்வௌ பாகௌ, ஹரீதக்யாஶ்ச த்வௌ பாகௌ, பிடலவணஸ்யார்தபாகஃ, இத்யேவஂ சூர்ணமுஷ்ணாம்புநா பிபேத்|

Adhikarana plIhodarelabdhabale viDa~ggAdiBUtiH (89-90) · Śloka 90

| விடங்கஂ சித்ரகஂ ஸக்தூந் ஸகதாந் ஸைந்தவஂ வசாம்||௮௯|| தக்த்வா கபாலே பயஸா குல்மப்லீஹாபஹஂ பிபேத்| |௯௦|

ஸ௦-விடங்காதிகஂ கபாலே-கர்பரே, தக்த்வா க்ஷீரேண குல்மப்லீஹக்நஂ பிபேத்|

Adhikarana plIhodare labdhabale badarakapatralepaH (90-91) · Śloka 91

| தைலோந்மிஶ்ரைர்பதரகபத்ரைஃ ஸம்மார்திதைஃ ஸமுபநத்தஃ||௯௦|| முஸலேந பீடிதோऽநு ச யாதி ப்லீஹா பயோபுஜோ நாஶம்| |௯௧|

ஸ௦-பதரகஸ்ய பத்ரைஸ்தைலமிஶ்ரிதைஃ ஸுஷ்ரு மர்திதைஃ ஸமுபநத்தஃ, அநு-பஶ்சாச்ச, முஸலேந பீடிதஃ ப்லீஹா க்ஷீராஶிநோ நாஶஂ வ்ரஜதி| உபகீதிஃ|

Adhikarana plIhodarelabdhabale rohItakalatAyogaH (91-92) · Śloka 92

| ரோஹீதகலதாஃ க்லப்தாஃ கண்டஶஃ ஸாபயா ஜலே||௯௧|| மூத்ரே வாऽऽஸுநுயாத்தச்ச ஸப்தராத்ரஸ்திதஂ பிபேத்| காமலாப்லீஹகுல்மார்ஶஃ கமிமேஹோதராபஹம்||௯௨||

ரோஹீதகலதாஃ லதாஃ கண்டஂ க்லப்தாஃ ஸஹரீதகீர்ஜலே மூத்ரே வாऽऽஸுநுயாத்| தச்ச ஸப்தராத்ரஂ ஸ்திதஂ ஜலஂ மூத்ரஂ வா பிபேத்| ஹரீதக்யஶ்ச லேஹவத்புஞ்ஜீத| தத்பீதஂ காமலாதிக்நம்|

Adhikarana plIhodarelabdhabale rohItakaghRutam (93-95) · Śloka 95

ரோஹீதகத்வசஃ கத்வா பலாநாஂ பஞ்சவிஂஶதீம்| கோலத்விப்ரஸ்தஸஂயுக்தஂ கஷாயமுபகல்பயேத்||௯௩|| பாலிகைஃ பஞ்சகோலைஸ்து தைஃ ஸமஸ்தைஶ்ச துல்யயா| ரோஹீதகத்வசா பிஷ்டைர்கதப்ரஸ்தஂ விபாசயேத்||௯௪|| ப்லீஹாபிவத்திஂ ஶமயத்யேததாஶு ப்ரயோஜிதம்| |௯௫|

ஸ௦-ரோஹீதகத்வசஃ பலாநாஂ பஞ்சவிஂஶதிஂ கத்வா பதரப்ரஸ்தத்வயஸஂயுக்தஂ கஷாயமவதாரயேத்| பஞ்சகோலைஃ பாலிகைஸ்தைஃ ஸமஸ்தைஃ பஞ்சகோலைஃ ரோஹீதகத்வசா துல்யயா பிஷ்டைர்கதப்ரஸ்தஂ விபாசயேத்| ஏதத்ததஂ ப்ரயோஜிதஂ ப்லீஹாபிவத்திஂ த்ராகேவ ஶமயதி|

Adhikarana plIhodarelabdhabale kadalyAditailam (95-96) · Śloka 96

| கதல்யாஸ்திலநாலாநாஂ க்ஷாரேண க்ஷுரகஸ்ய ச||௯௫|| தைலஂ பக்வஂ ஜயேத்பாநாத்ப்லீஹாநஂ கபவாதஜம்| |௯௬|

ஸ௦-கதல்யாதீநாஂ க்ஷாரேண தைலஂ பக்வஂ பாநேந கபவாதோத்தஂ ப்லீஹாநஂ பராகரோதி|

Adhikarana plIhodarelabdhabale vAtakaPolbaNe gulmavadagnikarma (96-97) · Śloka 97

| அஶாந்தௌ குல்மவிதிநா யோஜயேதக்நிகர்ம ச||௯௬|| அப்ராப்தபிச்சாஸலிலே ப்லீஹ்நி வாதகபோல்பணே| |௯௭|

ஸ௦-ஏவமப்யநுபஶாந்தௌ வாதகபோத்தே ப்லீஹ்ந்யஸஞ்ஜாதபிச்சோதகே குல்மவிதாநேநாக்நிகர்ம யோஜயேத்|

Adhikarana plIhodare labdhabale pittolbaNe jIvanIyasarpirAdi (97-98) · Śloka 98

| பைத்திகே ஜீவநீயாநி ஸர்பீஂஷி க்ஷீரபஸ்தயஃ||௯௭|| ரக்தாவஸேகஃ ஸஂஶுத்திஃ க்ஷீரபாநஂ ச ஶஸ்யதே| |௯௮|

பைத்திகே-பித்தேல்பணே, ப்லீஹ்நி ஜீவநீயகணஸாதிதாநி ஸர்பீஂஷி ததா க்ஷீரபஸ்திரக்தாவஸேகாதி ச ஶஸ்யதே| "ஸிராஂ புக்தவதோ தத்நா வாமபாஹௌ விமோக்ஷயேத்|" (ஶ்லோ. ௮௫) இத்யநேநைவ ரக்தாவஸேகஸ்யோக்தத்வாத் புநர்வசநஂ ப்ரகர்ஷார்தம்| பித்தாதிக்யே ஹி ரக்தாதிவத்திஃ| தஸ்மாததிரக்தஸ்ராவோ யோஜ்ய இதி ப்ரதிபாதநார்தமேததுக்தம்|

Adhikarana yakRududare dakShiNabhuje sirAmokShaH (98) · Śloka 98

| யகதி ப்லீஹவத்கர்ம தக்ஷிணே து புஜே ஸிராம்||௯௮||

ஸ௦-யகதி ப்லீஹவத் கர்ம கார்யம்| ஸிராஂ புநர்தக்ஷிணே பாஹௌ தத்யாத்|

Adhikarana yakRududare anyatsarvaM plIhavat baddhodare svedA nrUho~anuvAsanaM ca baddhodare paristraMsInyannAni baddho tIkShNaM virecanam baddho udAvartaharaM vAtandhaM ca karma (99-100) · Śloka 100

ஸ்விந்நாய பத்தோதரிணே மூத்ரதீக்ஷ்ணௌஷதாந்விதம்| ஸதைலலவணஂ தத்யாந்நிரூஹஂ ஸாநுவாஸநம்||௯௯|| பரீஸ்ரஂஸீநி சாந்நாநி தீக்ஷ்ணஂ சாஸ்மை விரேசநம்| உதாவர்தஹரஂ கர்ம கார்யஂ யச்சாநிலாபஹம்||௧௦௦||

ஸ௦-பத்தோதரிணே புருஷாய ஸ்விந்நாய கோமூத்ரதீக்ஷ்ணௌஷதயுதஂ தைலஸைந்தவாப்யாஂ ஸஹ நிரூஹஂ தத்யாத், ஸாநுவாஸநஂ-பூர்வமநுவாஸநஂ பஶ்சாச்சேத்யர்தஃ| உதரீணஃ ஸ்வேதநிஷேதாத்பத்தோதரிணஃ ஸ்வேதாநுஜ்ஞாநமபவாத இதி நைதத்பூர்வாபரவ்யாஹதம்| பரிஸ்ரஂஸீநி-அநுலோமகாரண்யந்நாநி, அஸ்மை ச-ஜடரிணே, தீக்ஷ்ணஂ ச விரேசநஂ தத்யாத்| உதாவர்தஹரஂ கர்ம கார்யம்| யச்ச வாத்க்நஂ தச்ச கார்யம்|

Adhikarana Cidrodare svedaM vinA kaPo daravat Cidro jAtaM jAtaM jalaM svAvyam (101) · Śloka 101

சித்ரோதரமதே ஸ்வேதாச்ச்லேஷ்மோதரவதாசரேத்| ஜாதஂ ஜாதஂ ஜலஂ ஸ்ராவ்யமேவஂ தத்யாபயேத்பிஷக்||௧௦௧||

ஸ௦-சித்ரோதரஂ ஸ்வேதமந்தரேண ஶ்லேஷ்மோதரவதுபக்ரமேத்| யதா து கதஞ்சித்ரஸஶ்சித்ரேப்யஃ பரிஸ்ரவந் ஜடரமாபூரயித்வா ஜலஂ பவேத்ததா தஜ்ஜாதஂ ஸலிலஂ ஸ்ராவ்யம்| ந ச ஸகதேவ ஸ்ராவ்யமிதி ப்ரதிபாதநார்தஂ வீப்ஸா, ஜாதஂ ஜாதஂ ஜலஂ ஸ்ராவ்யமிதி| கியந்தஂ காலஂ ஸ்ராவ்யம் ? இத்யாஹ-ஏவமித்யாதி| ஏவஂ-அநேந ப்ரகாரேண, தத்-பத்தோதரஂ, யாபயேத்| ஸ்வாஸ்த்யமிதி யோக்யதயாऽத்ர ஸம்பத்யதே, தேநைவ ஸ்வாஸ்த்யஂ ப்ராபயேதிதி போத்யம்| ந து யாப்யஂ விதத்யாதிதி வ்யாக்யேயம், ந ஹி யாப்யமுதரமஸ்தி|

Adhikarana udakodare abdoShaharANi udakodaredIpanIyaH kaPaghnaScAhAraH (102-103) · Śloka 103

அபாஂ தோஷஹராண்யாதௌ யோஜயேதுதகோதரே| மூத்ரயுக்தாநி தீக்ஷ்ணாநி விவிதக்ஷாரவந்தி ச||௧௦௨|| தீபநீயைஃ கபக்நைஶ்ச தமாஹாரைருபாசரேத்| |௧௦௩|

ஸ௦-உதகோதரே பூர்வமபாஂ தோஷஹராணி யோஜயேத்| தாநி ஸர்வாணி கோமூத்ரயுக்தாநி ததா தீக்ஷ்ணாநி ததா விவிதாஃ க்ஷாரா வித்யந்தே யேஷு தாநி விவிதக்ஷாரவந்தி, அநேகக்ஷாரயுக்தாநீத்யர்தஃ| நநு, அபாமித்யநர்தகம், "யோஜயேதுதகோதரே" இத்யநேநைவோதகஹரத்வஸ்ய ஸித்தத்வாத்| அத்ரோச்யதே| அபாஂ ச ஹர்ணாநி யஶ்ச தத்ர ஸஂஸஷ்டோ தோஷோऽத்பிஸ்தஸ்ய ச ஹரணாநி ஜலஸஂஸஷ்டதோஷஹரணாநீதி ப்ரதிபாதயிதுமுக்தம்| ஆதாவிதி நிர்தேஶாத் பஶ்சாத்வாதாதிதோஷாநுஸாரேண சோபக்ரமஃ கார்ய இதி த்யோதயதி| ததா போஜநைர்தீபநீயைஃ கபாபஹைஶ்சோபாசரேத்|

Adhikarana udakodare chAgakarIShakShArAdiguTikAo (103-106) · Śloka 106

| க்ஷாரஂ சோககரீஷாணாஂ ஸ்ருதஂ மூத்ரேऽக்நிநா பசேத்||௧௦௩|| கநீபவதி தஸ்மிஂஶ்ச கர்ஷாஂஶஂ சூர்ணிதஂ க்ஷிபேத்| பிப்பலீ பிப்பலீமூலஂ ஶுண்டீ லவணபஞ்சகம்||௧௦௪|| நிகும்பகும்பத்ரிபலாஸ்வர்ணக்ஷீரீவிஷாணிகாஃ| ஸ்வர்ஜிகாக்ஷாரஷட்க்ரந்தாஸாதலாயவஶூகஜம்||௧௦௫|| கோலாபா குடிகாஃ கத்வா ததஃ ஸௌவீரகாப்லுதாஃ| பிபேதஜரகே ஶோபே ப்ரவத்தே சோதகோதரே||௧௦௬||

ஸ௦-க்ஷாரஂ சாககரீஷாணாஂ மூத்ரே ஸ்ருதஂ சாக்நிநா பசேத்| அஸ்மிஂஶ்ச க்ஷாரஜலே கநீபவதி ஸதி கர்ஷாஂஶஂ ரஜீகதஂ பிப்பல்யாதிகஂ க்ஷிபேத்| ததஃ-தஸ்மாத்க்ஷாராத், குலிகாஃ கோலாபாஃ கத்வா ஸௌவீரகாலோடிதா அஜரகாதௌ பிபேத்|

Adhikarana baddhacCidrodakodareShu auShadhairaprashameShu shastrakarma (107) · Śloka 107

இத்யௌஷதைரப்ரஶமே த்ரிஷு பத்தோதராதிஷு| ப்ரயுஞ்ஜீத பிஷக் ஶஸ்த்ரமார்தபந்துநபார்திதஃ||௧௦௭||

ஸ௦-இதி-ஏவஂ, ஔஷதைரஶாந்தௌ ஸத்யாஂ த்ரிஷு பத்தச்சித்ரோதகோதரேஷு வைத்ய ஆர்தஜ்ஞாதிபிர்நபேண சாப்யார்திதஃ ஸந் ஶஸ்த்ரஂ ப்ரயுஞ்ஜீத|

Adhikarana baddhacCidrodakodareShu shastrakarma vidhiH (108-112) · Śloka 112

ஸ்நிக்தஸ்விந்நதநோர்நாபேரதோ பத்தக்ஷதாந்த்ரயோஃ| பாடயேதுதரஂ முக்த்வா வாமதஶ்சதுரங்குலாத்||௧௦௮|| சதுரங்குலமாநஂ து நிஷ்காஸ்யாந்த்ராணி தேந ச| நிரீக்ஷ்யாபநயேத்பாலமலலேபோபலாதிகம்||௧௦௯|| சித்ரே து ஶல்யமுத்தத்ய விஶோத்யாந்த்ரபரிஸ்ரவம்| மர்கோடைர்தஂஶயேச்சித்ரஂ தேஷு லக்நேஷு சாஹரேத்||௧௧௦|| காயஂ மூர்த்நோऽநு சாந்த்ராணி யதாஸ்தாநஂ நிவேஶயேத்| அக்தாநி மதுஸர்பிர்ப்யாமத ஸீவ்யேத்பஹிர்வ்ரணம்||௧௧௧|| ததஃ கஷ்ணமதாऽऽலிப்ய பத்நீயாத்யஷ்டிமிஶ்ரயா| நிவாதஸ்தஃ பயோவத்திஃ ஸ்நேஹத்ரோண்யாஂ வஸேத்ததஃ||௧௧௨||

ஸ௦-பத்தக்ஷதாந்த்ரயோஃ-பத்தோதரே சித்ரோதரே ச, ஸ்நிக்தஸ்விந்நஶரீரஸ்ய நாபேரத உதரஂ சதுரங்குலாத்வாமேந முக்த்வா சதுரங்குலப்ரமாணஂ பாடயேத்| தேந ச-சித்ரேண, அந்த்ராணி பஹிர்நிஷ்காஸ்ய பாலமலலேபோபலாதிகமபநயேதிதி பத்தோதரோபக்ரமஃ| சித்ரோதரோபக்ரமமாஹ-சித்ரே து பரீஸ்ராவிணி ஶல்யமுத்தத்ய பரிஸ்ரவமாத்ரஂ விஶோத்யாநந்தரஂ மர்கோடைஶ்சித்ரஂ தஂஶயேத்| தேஷு ச-மர்கோடேஷு, பக்ஷயிதுஂ லக்நேஷு மூர்த்நஃ-ஶிரஸோऽபரஂ, காயஂ மர்கோடாநாமாகர்ஷேத்| அநு [ச]-பஶ்சாச்ச, அந்த்ராணி மதுஸர்பிர்ப்யாமக்தாநி யதாஸ்தாநஂ ஸ்தாபயேத்| [அத-] அநந்தரஂ, பஹிர்வ்ரணஂ ஸீவ்யேத்| பஹிஃஶப்தநிர்தேஶாதாப்யந்தரகதஂ ந ஸீவ்யேதிதி கம்யதே| ததஃ-அநந்தரஂ, கஷ்ணமதா மதுயஷ்டிகாமிஶ்ரயாऽऽலிப்ய பத்நீயாத்| அநந்தரஂ நிவாதஸ்தஃ க்ஷீரவத்திஃ ஸந் ஸ்நேஹத்ரோண்யாஂ வஸேத்| அதுநா ஜலோதரஸ்யாந்யேஷாமபி ஜாதஜலாநாஂ ஜடராணாஂ சிகித்ஸார்தமாஹ-

Adhikarana sajale udare jalasrAvaNavidhiH sajale niHsrute peyA (113-117) · Śloka 117

ஸஜலே ஜடரே தைலைரப்யக்தஸ்யாநிலாபஹைஃ| ஸ்விந்நஸ்யோஷ்ணாம்புநாऽऽகக்ஷமுதரே பட்டவேஷ்டிதே||௧௧௩|| பத்தச்சித்ரோதிதஸ்தாநே வித்யேதங்குலமாத்ரகம்| நிதாய தஸ்மிந்நாடீஂ ச ஸ்ராவயேதர்தமம்பஸஃ||௧௧௪|| அதாஸ்ய நாடீமாகஷ்ய தைலேந லவணேந ச| வ்ரணமப்யஜ்ய பத்வா ச வேஷ்டயேத்வாஸஸோதரம்||௧௧௫|| ததீயேऽஹ்நி சதுர்தே வா யாவதாஷோடஶஂ திநம்| தஸ்ய விஶ்ரம்ய விஶ்ரம்ய ஸ்ராவயேதல்பஶோ ஜலம்||௧௧௬|| விவேஷ்டயேத்காடதரஂ ஜடரஂ வாஸஸா ஶ்லதம்| நிஃஸ்ருதே லங்கிதஃ பேயாமஸ்நேஹலவணாஂ பிபேத்||௧௧௭||

ஸ௦-ஸஜலே ஜடரிணோ ஜடரே தைலைஃ-திலாநாஂ தைலைஃ ஸர்ஷபைரண்டதைலாதிபிஶ்ச, அநிலக்நைரப்யக்தஸ்ய ததோஷ்ணாம்புநா ஸ்விந்நஸ்யாகக்ஷஂ-கக்ஷாந்தஂ யாவத், உதரே பட்டேந-வஸ்த்ரேண வேஷ்டிதே, ததுதரஂ வஸ்த்ரேணைவ வேஷ்டயித்வா பத்தச்சித்ரோதரயோர்யத்கதிதஂ ஸ்தாநஂ தஸ்மிந் ஸ்தாநேऽங்குலப்ரமாணஂ வித்யேத்| தஸ்மிஂஶ்ச சித்ரே நாடீஂ நிதாய ஜலஸ்யோதரஸ்தஸ்யார்தஂ ஸ்ராவயேத்| ஜலஸ்ராவாதநந்தரமஸ்ய-உதரிணோ, நாடீமாகஷ்ய ஸலவணேந தைலேந வ்ரணமப்யஜ்ய பத்த்வா ச வாஸஸா ஜடரஂ வேஷ்டயேத்| ததீயே திவஸேऽதவா சதுர்தே யாவதாஷோடஶஂ திநஂ தஸ்ய-உதரிணோ, விஶ்ரம்ய விஶ்ரம்யால்பஶஃ-அல்பமல்பஂ கத்வா, ஜலஂ-தோஷஂ, ஸ்ராவயேத்| ஸஹஸா ஹி ப்ரசுரஜலஸ்ராவணாதபாயஃ ஸ்யாத்| தஸ்மாத் ஸ்ருதிதிவஸாதநந்தரஂ ததீயே சதுர்தே பஞ்சமாதௌ வா திநே ஶரீரபலாபலமபேக்ஷ்ய ஷோடஶதிநஂ மர்யாதீகத்ய ஜலஸ்ராவணஂ கார்யம்| ஜடரஂ ச ஶிதிலஂ வாஸஸா காடதரஂ விவேஷ்டயேத்| நிஃஸ்ருதே ச ஜலேऽஸௌ ஜடரீ லங்கிதஃ ஸந் பேயாமஸ்நேஹலவணாஂ&ல்த்; பிபேத்| நஞத்ர ஈஷதர்தஃ| ஈஷத் ஸ்நேஹலவணஂ க்லேதரக்ஷார்தஂ வாதகோபரக்ஷார்தஂ ச| அந்யதா ஹி 'ரூக்ஷாஂ நிர்லவணாஂ பிபேத்' இத்யேவஂ நிர்தேஶமாசார்யஃ குர்யாத்|

Adhikarana sajale udare AsaMvatsaraM vartanakramaH (118-119) · Śloka 119

ஸ்யாத்க்ஷீரவத்திஃ ஷண்மாஸாஂஸ்த்ரீந் பேயாஂ பயஸா பிபேத்| த்ரீஂஶ்சாந்யாந் பயஸைவாத்யாத் பலாம்லேந ரஸேந வா||௧௧௮|| அல்பஶோऽஸ்நேஹலவணஂ ஜீர்ணஂ ஶ்யாமாககோத்ரவம்| ப்ரயதோ வத்ஸரேணைவஂ விஜயேத ஜலோதரம்||௧௧௯||

ஸ௦-ஷண்மாஸாந் க்ஷீரவத்திஃ ஸ்யாத்| த்ரீந் மாஸாந் க்ஷீரபேயாஂ பிபேத்| த்ரீஂஶ்சாந்யாந் மாஸாந் பயஸைவ ஜீர்ணஂ ஶ்யாமாககோத்ரவமத்யாத்| பலாம்லேந வா மாஂஸரஸேந| கதம் ? அல்பமல்பம்| ததா, ஈஷத் ஸ்நேஹலவணம்| [ஏவஂ-] அநேந ப்ரகாரேண, ப்ரயதஃ ஸலிலோதரஂ வத்ஸரேண விஜயேத்|

Adhikarana sajale udare pathye yantrito jitendriyashcaudare (120) · Śloka 120

வர்ஜ்யேஷு யந்த்ரிதோ திஷ்டே நாத்யதிஷ்டே ஜிதேந்த்ரியஃ| |௧௨௦|

ஸ௦-வர்ஜ்யேஷ்வாஹாரவிஹாராதிஷ்வத்யர்தோஷ்ணாம்லலவணாதிஷு (ஶ்லோ. ௧௨௫) யந்த்ரித உதரீ ஸ்யாத்| திஷ்டே-கதிதேऽந்நபாநாதௌ, நாதியந்த்ரிதஃ ஸ்யாத்| அதிஷ்டே-அகதிதே புநரந்நபாநாதௌ, ஜிதேந்த்ரியஃ ஸ்யாத்-அலோலுபேந தத்ர பவிதவ்யமித்யர்தஃ| ஜலோதரசிகித்ஸாப்ரஸங்கேந ஸர்வோதரசிகித்ஸாமாஹ-

Adhikarana sarvodare vAtAdishamanI kriyA (120-121) · Śloka 121

| ஸர்வமேவோதரஂ ப்ராயோ தோஷஸங்காதஜஂ யதஃ||௧௨௦|| அதோ வாதாதிஶமநீ க்ரியா ஸர்வத்ர ஶஸ்யதே| |௧௨௧|

ஸ௦-ஸர்வமேவோதரஂ பாஹுல்யேந தோஷஸங்காதோத்தஂ யஸ்மாத்தஸ்மாத் ஸர்வத்ரோதரே வாதாதிஶமநீ க்ரியா ப்ரஶஸ்யதே| ப்ராயோக்ரஹணஂ கிஞ்சித் ப்ராக்தநகர்மநிமித்தமுதரஂ நாவஶ்யஂ தோஷஸங்காதஜமிதி|

Adhikarana sarvodare dIpano laghushcAhAraH (121-122) · Śloka 122

| வஹ்நிர்மந்தத்வமாயாதி தோஷைஃ குக்ஷௌ ப்ரபூரிதே||௧௨௧|| தஸ்மாத்போஜ்யாநி போஜ்யாநி தீபநாநி லகூநி ச| ஸபஞ்சமூலாந்யல்பாம்லபடுஸ்நேஹகடூநி ச||௧௨௨||

ஸ௦-வஹ்நிர்மந்தத்வஂ யத ஆகச்சதி தோஷைருதரே ப்ரபூரிதே ஸதி தஸ்மாத்காரணாத் போஜ்யாநி-ஆஹாராஃ, போஜ்யாநி-பக்ஷயிதவ்யாநி, ஜடரிபிர்தீபநாநி லகூநி ச| ததா ஸஹ பஞ்சமூலேந ததாऽல்பாம்லாதயோ யேஷு தாநி|

Adhikarana sarvodare gomUtraBAvitaShaShTikataNDulayavAgUBojanam (123-124) · Śloka 124

பாவிதாநாஂ கவாஂ மூத்ரே ஷஷ்டிகாநாஂ ச தண்டுலைஃ| யவாகூஂ பயஸா ஸித்தாஂ ப்ரகாமஂ போஜயேந்நரம்||௧௨௩|| பிபேதிக்ஷுரஸஂ சாநு ஜடராணாஂ நிவத்தயே| ஸ்வஂ ஸ்வஂ ஸ்தாநஂ வ்ரஜந்த்யேஷாஂ வாதபித்தகபாஸ்ததா||௧௨௪||

ஸ௦-கோமூத்ரே பாவிதாநாஂ ஷஷ்டிகாநாஂ தண்டுலைர்யவாகூஂ க்ஷீரேண ஸித்தாஂ ப்ரகாமஂ-இச்சயா, நரஂ போஜயேத்| அநு-பஶ்சாத், இக்ஷுரஸஂ ச பிபேதுதராணாஂ ஶாந்த்யர்தம்| ததா வாதபித்தகபாஶ்சைஷாஂ-உதரிணாஂ, ஸ்வஂ ஸ்வஂ ஸ்தாநஂ வ்ரஜந்தி|

Adhikarana sarvodare tadanu dakShurasapAnam sarvo varjyAni (125-126) · Śloka 126

அத்யர்தோஷ்ணாம்லலவணஂ ரூக்ஷஂ க்ராஹி ஹிமஂ குரு| குடஂ தைலகதஂ ஶாகஂ வாரி பாநாவகாஹயோஃ||௧௨௫|| ஆயாஸாத்வதிவாஸ்வப்நயாநாநி ச பரித்யஜேத்| |௧௨௬|

ஸ௦-அத்யர்தோஷ்ணாம்லலவணாதிகஂ ஜடரீ த்யஜேத்| வாரி பாநாவகாஹயோர்யதி த்யஜேத் தர்ஹி கிஂ பேயம் ? இத்யாஹ-

Adhikarana sarvodare takrapAnam aShTodareShu takravisheShaH (126-129) · Śloka 129

| நாத்யச்சஸாந்த்ரமதுரஂ தக்ரஂ பாநே ப்ரஶஸ்யதே||௧௨௬|| ஸகணாலவணஂ வாதே, பித்தே ஸோஷணஶர்கரம்| யவாநீஸைந்தவாஜாஜீமதுவ்யோஷைஃ கபோதரே||௧௨௭|| த்ர்யூஷணக்ஷாரலவணைஃ ஸஂயுதஂ நிசயோதரே| மதுதைலவசாஶுண்டீஶதஹ்வாகுஷ்டஸைந்தவைஃ||௧௨௮|| ப்லீஹ்நி, பத்தே து ஹபுஷாயவாநீபட்வஜாஜிபிஃ| ஸகஷ்ணாமாக்ஷிகஂ சித்ரே, வ்யோஷவத்ஸலிலோதரே||௧௨௯||

ஸ௦-தக்ரமீஷதச்சஸாந்த்ரமதுரஂ பாநே ப்ரஶஸ்யதே| தச்ச பவநே ஸபிப்பலீஸைந்தவஂ ஶ்ரேஷ்டம்| பித்தே ஸமரிசஶர்கரம்| யவாந்யாதிபிஃ ஸஹ்ஸ் கபோதரே ஹிதம்| த்ரிகடுகாதிபிஃ ஸஂயுக்தஂ ஸந்நிபாதோதரே| மதுதைலாதிபிஃ ப்லீஹோதரே| ஹபுஷாதிபிர்யுதஂ பத்தோதரே| பிப்பலீமதுயுதஂ சித்ரோதரே| ஜலோதரே வ்யோஷயுதஂ ஶ்ரேஷ்டம்|

Adhikarana aShTodareShu gauravAdiyuktAnAM vAtakaPArtAnAM takrAmRUtam (130) · Śloka 130

கௌரவாரோசகாநாஹமந்தவஹ்ந்யதிஸாரிணாம்| தக்ரஂ வாதகபார்தாநாமமதத்வாய கல்பதே||௧௩௦||

ஸ௦-வாதகபார்தாநாஂ கௌரவாரோசகாதியுதாநாஂ தக்ரமமதத்வாய கல்பதே-ஸம்பத்யதே| ஏதச்ச ப்ருவந் வாதகபயோஃ ஶுத்தாவபி தேயமிதி த்யோதயதி|

Adhikarana aShTodareShu sarveShAM prayogANAmanu kShIram (131) · Śloka 131

ப்ரயோகாணாஂ ச ஸர்வேஷாமநு க்ஷீரஂ ப்ரயோஜயேத்| ஸ்தைர்யகத்ஸர்வதாதூநாஂ பல்யஂ தோஷாநுபந்தஹத்||௧௩௧||

ஸ௦-ஸர்வேஷாஂ ச ப்ரயோகாணாமநு க்ஷீரஂ ப்ரயோஜயேத்| தச்ச க்ஷீரஂ ஸர்வதாதூநாஂ ஸ்திரத்வஂ கரோதி| ததா பல்யஂ ஸ்யாத்தோஷாநுபந்தத்வஂ ஹரதி|

Adhikarana aShTodareShu BeShajakShINA~ggAnAM kShIraM amRutam (15) · Śloka 15

பேஷஜாபசிதாங்காநாஂ க்ஷீரமேவாமதாயதே| ௧௩௧ ௧/௨| இதி ஶ்ரீவைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸூநுஶ்ரீமத்வாக்படவிரசிதாயாமஷ்டாங்கஹதயஸஂஹிதாயாஂ சதுர்தே சிகித்ஸிதஸ்தாநே உதரசிகித்ஸிதஂ நாம பஞ்சதஶோऽத்யாயஃ||௧௫||

ஸ௦-பேஷஜேநாபசிதஂ ஶரீரஂ யேஷாஂ தேஷாஂ க்ஷீரமேவாமதத்வாய ஸம்பத்யத இதி| இதி ஶ்ரீமகாங்கதத்தபுத்ரஶ்ரீமதருணதத்தவிரசிதாயாமஷ்டாங்கஹதயடீகாயாஂ ஸர்வாங்கஸுந்தராக்யாயாஂ சதுர்தே சிகித்ஸிதஸ்தாநே உதரசிகித்ஸிதஂ நாம பஞ்சதஶோऽத்யாயஃ ஸமாப்தஃ|| ௧௫||