7. apasmārapratiṣēdhādhyāyaḥ

Adhikarana apasmArapratiShedhAdhyAyaH||7|| (2-3) · Śloka 3

ಅಥಾತೋಽಪಸ್ಮಾರಪ್ರತಿಷೇಧಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ| (ಗದ್ಯಸೂತ್ರೇ|೨| )|೩|

ಅಸ್ಮಾದನನ್ತರಮಪಸ್ಮಾರಪ್ರತಿಷೇಧ ಉಚ್ಯತೇ, ಚಿಕಿತ್ಸಾಸಾಮಾನ್ಯಾತ್|

Adhikarana apasmArasya svarupamapasmArasya nidAnam apasmArasya samprAptiH apasmArasya sAmAnyaM lakShaNam (1-5) · Śloka 5

ಸ್ಮೃತ್ಯಪಾಯೋ ಹ್ಯಪೋಸ್ಮಾರಃ ಸ ಧೀಸತ್ತ್ವಾಭಿಸಂಪ್ಲವಾತ್| ಜಾಯತೇಽಭಿಹತೇ ಚಿತ್ತೇ ಚಿನ್ತಾಶೋಕಭಯಾದಿಭಿಃ||೧|| ಉನ್ಮಾದವತ್ಪ್ರಕುಪಿತೈಶ್ಚಿತ್ತದೇಹಗತೈರ್ಮಲೈಃ| ಹತೇ ಸತ್ತ್ವೇ ಹೃದಿ ವ್ಯಾಪ್ತೇ ಸಂಜ್ಞಾವಾಹಿಷು ಖೇಷು ಚ||೨|| ತಮೋ ವಿಶನ್ ಮೂಢಮತಿರ್ಬೀಭತ್ಸಾಃ ಕುರುತೇ ಕ್ರಿಯಾಃ| ದನ್ತಾನ್ ಖಾದನ್ ವಮನ್ ಫೇನಂ ಹಸ್ತೌ ಪಾದೌ ಚ ವಿಕ್ಷಿಪನ್||೩|| ಪಶ್ಯನ್ನಸನ್ತಿ ರೂಪಾಣಿ ಪ್ರಸ್ಖಲನ್ ಪತತಿ ಕ್ಷಿತೌ| ವಿಜಿಹ್ಯಕ್ಷಿಭ್ರುವೋ ದೋಷವೇಗೇಽತೀತೇ ವಿಬುಧ್ಯತೇ||೪|| ಕಾಲಾನ್ತರೇಣ ಸ ಪುನಶ್ಚೈವಮೇವ ವಿಚೇಷ್ಟತೇ| |೫|

ಸ೦-ಸ್ಮೃತೇರಪಾಯೋ-ವಿನಾಶಃ, ಅಪಸ್ಮಾರ ಉಚ್ಯತೇ| ಸ ಚ-ಸ್ಮೃತಿವಿನಾಶೋ, ಬುದ್ಧ್ಯಾದಿವಿನಾಶಾಚ್ಚಿತ್ತೇ ಚಿನ್ತಾದ್ಯಭಿಹತೇ, ತಥೋನ್ಮಾದವಚ್ಚಿತ್ತದೇಹಗತೈರ್ದೋಷೈಃ ಪ್ರಕೃಪಿತೈಃ ಸತ್ತ್ವೇ ಹತೇ, ಹೃದಯೇ ವ್ಯಾಪ್ತೇ, ತಥಾ ಸಂಜ್ಞಾವಾಹಿಷು ಸ್ರೋತಃಸು ವ್ಯಾಪ್ತೇಷು ಸತ್ಸು, ಜಾಯತೇ| ತಸ್ಮಿಂಶ್ಚ ಜಾತೇ ಸತಿ ಮೂಢಮತಿಃ ಸನ್ ತಮೋ-ಮೋಹಂ, ವಿಶನ್ ಬೀಭತ್ಸಾಃ-ನಿನ್ದಿತಾಃ, ಕ್ರಿಯಾಃಕುರುತೇ| ನ ತು ತಮೋ ದ್ರವ್ಯವಿಶೇಷ ಇಹ ಗೃಹ್ಯತೇ, ತಸ್ಯ ದಿವಾಽಸಮ್ಭವಸ್ಯಾಪಿ ದರ್ಶನಂ ಸಮ್ಭಾವ್ಯತ ಏವ, ರೋಗಸ್ವಭಾವಾತ್| ಅತ ಏವ ವಕ್ಷ್ಯತಿ,-"ಪಶ್ಯನ್ನಸನ್ತಿ ರೂಪಾಣಿ" ಇತಿ| ತಾ ಏವ ಕ್ರಿಯಾ ವಕ್ತಿ-ದನ್ತಾನಿತ್ಯಾದಿ ಯಾವದ್ವಿಜಿಹ್ವಾಕ್ಷಿಭ್ರುವ ಇತಿ| ವಿಜಿಹ್ಯಮಕ್ಷಿಭ್ರುವಂ ಯಸ್ಯ ಸ ಏವಮ್| ಅಕ್ಷಿಭ್ರುವಶಬ್ದೋಽಚತುರಾದಿನಿಪಾತಃ| ದೋಷವೇಗೇ ಚಾತಿಕ್ರಾನ್ತೇ ವಿಬುಧ್ಯತೇ-ಪ್ರಕೃತಿಂ ಯಾತಿ| ಕಾಲಾನ್ತರೈಣ ಸಃ-ಅಪಸ್ಮರೀಮ್ ಏವಮೇವ-ಪೂರ್ವವತ್, ಕರೋತಿ|

Adhikarana apasmArasya caturvidhatvam (5) · Śloka 5

| ಅಪಸ್ಮಾರಶ್ಚತುರ್ಭೇದೋ ವಾತಾದ್ಯೈರ್ನಿಚಯೇನ ಚ||೫||

ಸ೦-ಅಪಸ್ಮಾರಶ್ಚತುಃಪ್ರಕಾರಃ| ಕಥಮ್ ? ಇತ್ಯಾಹ-ವಾತಾದಿಭಿಃ ಸನ್ನಿಪಾತೇನ ಚ|

Adhikarana apasmArasya pUrvarUpam (6-8) · Śloka 8

ರೂಪಮುತ್ಪತ್ಸ್ಯಮಾನೇಽಸ್ಮಿನ್ ಹೃತ್ಕಮ್ಪಃ ಶೂನ್ಯತಾ ಭ್ರಮಃ| ತಮಸೋ ದರ್ಶನಂ ಧ್ಯಾನಂ ಭ್ರೂವ್ಯುದಾಸೋಽಕ್ಷಿವೈಕೃತಮ್||೬|| ಅಶಬ್ದಶ್ರವಣಂ ಸ್ವೇದೋ ಲಾಲಾಸಿಙ್ಘಾಣಕಸ್ರುತಿಃ| ಅವಿಪಾಕೋಽರುಚಿರ್ಮೂರ್ಚ್ಛಾ ಕುಕ್ಷ್ಯಾಟೋಪೋ ಬಲಕ್ಷಯಃ||೭|| ನಿದ್ರಾನಾಶೋಽಙ್ಗಮರ್ದಸ್ತೃಟ್ ಸ್ವಪ್ನೇ ಗಾನಂ ಸನರ್ತನಮ್| ಪಾನಂ ತೈಲಸ್ಯ ಮದ್ಯಸ್ಯ ತಯೋರೇವ ಚ ಮೇಹನಮ್||೮||

ಸ೦-ಅಸ್ಮಿನ್ನಪಸ್ಮಾರ ಉದ್ಬುಭೂಷತಿ ಸತಿ ಹೃತ್ಕಮ್ಪಾದಯಃ ಸ್ಯುಃ| ಗಾನಾದಿ ಸ್ಯಾತ್, ತೈಲಮದ್ಯಯೋಃ ಪಾನಂ ಸ್ಯಾತ್, ತಥಾ ತಯೋರೇವ-ತೈಲ ಮದ್ಯಯೋಃ, ಮೇಹನಂ-ಮೂತ್ರಣಂ, ಸ್ಯಾತ್|

Adhikarana 1 vAtajasya lakShaNam (9-12) · Śloka 12

ತತ್ರ ವಾತಾತ್ಸ್ಫುರತ್ಸಕ್ಥಿಃ ಪ್ರಪತಂಶ್ಚ ಮುಹುರ್ಮುಹುಃ| ಅಪಸ್ಮರತಿ ಸಂಜ್ಞಾಂ ಚ ಲಭತೇ ವಿಸ್ವರಂ ರುದನ್||೯|| ಉತ್ಪಿಣ್ಡಿತಾಕ್ಷಃ ಶ್ವಸಿತಿ ಫೇನಂ ವಮತಿ ಕಮ್ಪತೇ| ಆವಿಧ್ಯತಿ ಶಿರೋದನ್ತಾನ್ ದಶತ್ಯಾಧ್ಮಾತಕನ್ಧರಃ||೧೦|| ಪರಿತೋ ವಿಕ್ಷಿಪತ್ಯಙ್ಗಂ ವಿಷಮಂ ವಿನತಾಙ್ಗುಲಿಃ| ರೂಕ್ಷ್ಶ್ಯಾವಾರುಣಾಕ್ಷಿತ್ವಙ್ನಖಾಸ್ಯಃ ಕೃಷ್ಣಮೀಕ್ಷತೇ||೧೧|| ಚಪಲಂ ಪರುಷಂ ರೂಪಂ ವಿರೂಪಂ ವಿಕೃತಾನನಮ್| |೧೨|

ಸ೦-ತತ್ರ-ತೇಷು ಮಧ್ಯಾತ್, ವಾತಾದಪಸ್ಮಾರೇ ಸತಿ ಸ್ಫುರತ್ಸಕಥ್ಯಾದಿಕಃ ಸ್ಯಾತ್|

Adhikarana 2 pittajasya lakShaNam (12-13) · Śloka 13

| ಅಪಸ್ಮರತಿ ಪಿತ್ತೇನ ಮುಹುಃ ಸಂಜ್ಞಾ ಚ ವಿನ್ದತಿ||೧೨|| ಪೀತಫೇನಾಕ್ಷಿವಕ್ತ್ರತ್ವಗಾಸ್ಪಾಲಯತಿ ಮೇದಿನೀಮ್| ಭೈರವಾದೀಪ್ತರುಷಿತರೂಪದರ್ಶೀ ತೃಷಾನ್ವಿತಃ||೧೩||

ಸ೦-ಪಿತ್ತೇನಾಪಸ್ಮಾರೇ ಸತಿ ಪುನಃಪುನಃ ಸಂಜ್ಞಾಂ-ಚೇತನಾಂ ಚ ಲಭತೇ| ಪೀತಫೇನಾಕ್ಷಿಮುಖತ್ವಂ ಸ್ಯಾತ್| ಅತ್ರ ಚ ವಕ್ತ್ರಗ್ರಹಣೇನೈವಾಕ್ಷಿಗ್ರಹಣೇ ಸಿದ್ಧೇಽಕ್ಷಿಗ್ರಹಣಮತಿಶಯಾರ್ಥಮ್| ತಥಾಽಽಸ್ಫಾಲಯತಿ ಮೇದಿನೀಮಿತ್ಯಾದಿ ಚ ಸ್ಯಾತ್|

Adhikarana 3 kaphajasya lakShaNam (14-15) · Śloka 15

ಕಫಾಚ್ಚಿರೇಣ ಗ್ರಹಣಂ ಚಿರೇಣೈವ ವಿಬೋಧನಮ್| ಚೇಷ್ಟಾಽಲ್ಪಾ ಭೂಯಸೀ ಲಾಲಾ ಶುಕ್ಲನೇತ್ರನಖಾಸ್ಯತಾ||೧೪|| ಶುಕ್ಲಾಭರೂಪದರ್ಶಿತ್ವಂ| |೧೫|

ಸ೦-ಕಫಾಚ್ಚಿರೇಣ ಕಾಲೇನ ಗ್ರಹಣಮ್| ಚಿರೇಣೈವ ವಿಮೋಕ್ಷಣಂ ಸ್ಯಾತ್| ಶ್ಚೇಷ್ಟಾಽಲ್ಪೇತ್ಯಾದಿ ಚ|

Adhikarana 4 tridoShajasya lakShaNam (15) · Śloka 15

ಸರ್ವಲಿಙ್ಗಂ ತು ವರ್ಜಯೇತ್| |೧೫|

ಸ೦-ಸರ್ವಲಿಙ್ಗಮಪಸ್ಮಾರಂ ವರ್ಜಯೇತ್-ನೋಪಕ್ರಮೇತ್|

Adhikarana dhIcittahratkhAnAM prabodhanam (15-16) · Śloka 16

| ಅಥಾಽಽವೃತಾನಾಂ ಧೀಚಿತ್ತಹೃತ್ಖಾನಾಂ ಪ್ರಾಕ್ಪ್ರಬೋಧನಮ್||೧೫|| ತೀಕ್ಷ್ಣೈಃ ಕುರ್ಯಾದಿಅಪಸ್ಮಾರೇ ಕರ್ಮಭಿರ್ವಮನಾದಿಭಿಃ| |೧೬|

ಸ೦-ಅಥ-ಏವಮಪಸ್ಮಾರಸ್ವರೂಪಮವಗಮ್ಯ, ಧೀಚಿತ್ತಹೃದಯಸ್ರೋತಸಾಂ ಪೂರ್ವಂ ಪ್ರಬೋಧನಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ಕೈಃ ? ವಮನಾದಿಭಿಃ ತೀಕ್ಷ್ಣೈಃ ಕರ್ಮಭಿಃ|

Adhikarana vAtAdijAnAM shodhanam (16-17) · Śloka 17

| ವಾತಿಕಂ ಬಸ್ತಿಭೂಯಿಷ್ಠೈಃ, ಪೈತ್ತಂ ಪ್ರಾಯೋ ವಿರೇಚನೈಃ||೧೬|| ಶ್ಲೈಷ್ಮಿಕಂ ವಮನಪ್ರಾಯೈರಪಸ್ಮಾರಮುಪಾಚರೇತ್| |೧೭|

ಸ೦-ವಾತಿಕಮಪಸ್ಮಾರಂ ಬಸ್ತಿಪ್ರಾಯೈರುಪಾಚರೇತ್| ಪೈತ್ತಂ ವಿರೇಚನಪ್ರಾಯೈರುಪಾಚರೇತ್| ಶ್ಲೈಷ್ಮಿಕಂ ವಮನಪ್ರಾಯೈರುಪಾಚರೇತ್|

Adhikarana apasmAraharAH shamanayogAH (17-18) · Śloka 18

| ಸರ್ವತಃ ಸುವಿಶುದ್ಧಸ್ಯ ಸಮ್ಯಗಾಶ್ವಾಸಿತಸ್ಯ ಚ||೧೭|| ಅಪಸ್ಮಾರವಿಮೋಕ್ಷಾರ್ಥಂ ಯೋಗಾನ್ ಸಂಶಮನಾನ್ ಶೃಣು| |೧೮|

ಸ೦-ಸರ್ವತಃ-ಅಧ ಉಪರಿಷ್ಟಾಚ್ಚ ವಿಶುದ್ಧಸ್ಯ, ತಥಾ ಸಮ್ಯಗಾಶ್ವಾಸಿತಸ್ಯ ಚ-ಕೃತಪೇಯಾದ್ಯನ್ನಸಂಸರ್ಗಿಕಸ್ಯ ಚ ಸಮ್ಯಗಾಶ್ವಾಸನಂ ಸಮ್ಪದ್ಯತೇ| ತಸ್ಯಾಪಸ್ಮಾರಿಣಃ, ಅಪಸ್ಮಾರವಿಶೋಧನಾಯ ವಕ್ಷ್ಯಮಾಣಾನಿಮಾನ್ ಯೋಗಾನಾಕರ್ಣಯ|

Adhikarana apasmAraharAH gomayasvarasAdighRutam (18-19) · Śloka 19

ತಾನೇವಾಹ | ಗೋಮಯಸ್ವರಸಕ್ಷೀರದಧಿಮೂತ್ರೈಃ ಶೃತಂ ಹವಿಃ||೧೮|| ಅಪಸ್ಮಾರಜ್ವರೋನ್ಮಾದಕಾಮಲಾನ್ತಕರಂ ಪಿಬೇತ್| |೧೯|

ಸ೦-ಗೋಮಯಸ್ವರಸಾದಿಭಿರ್ಘ್ರುತಂ ಪಕ್ವಮಪಸ್ಮಾರಾದಿಘ್ನಂ ಪಿಬೇತ್|

Adhikarana apasmAraharAH mahat pa~jcagavyaM ghRutam (19-24) · Śloka 24

| ದ್ವಿಪಞ್ಚಮೂಲತ್ರಿಫಲಾದ್ವಿನಿಶಾಕುಟಜತ್ವಚಃ||೧೯|| ಸಪ್ತಪರ್ಣಮಪಾಮಾರ್ಗಂ ನೀಲಿನೀಂ ಕಟುರೋಹಿಣೀಮ್| ಶಮ್ಯಾಕಪುಷ್ಕರಜಟಾಫಲ್ಗುಮೂಲದುರಾಲಭಾಃ||೨೦|| ದ್ವಿಪಲಾಃ ಸಲಿಲದ್ರೋಣೇ ಪಕ್ತ್ವಾ ಪಾದಾವಶೇಷಿತೇ| ಭಾರ್ಗೀಪಾಠಾಢಕೀಕುಮ್ಭನಿಕುಮ್ಭವ್ಯೋಷರೋಹಿಷೈಃ||೨೧|| ಮೂರ್ವಾಭೂತೀಕಭೂನಿಮ್ಬಶ್ರೇಯಸೀಸಾರಿವಾದ್ವಯೈಃ| ಮದಯನ್ತ್ಯಗ್ನಿನಿಚುಲೈರಕ್ಷಾಂಶೈಃ ಸರ್ಪಿಷಃ ಪಚೇತ್||೨೨|| ಪ್ರಸ್ಥಂ ತದ್ವದ್ ದ್ರವೈಃ ಪೂರ್ವೈಃ ಪಞ್ಚಗನ್ಯಮಿದಂ ಮಹತ್| ಜ್ವರಾಪಸ್ಮಾರಜಠರಭಗನ್ದರಹರಂ ಪರಮ್||೨೩|| ಶೋಫಾರ್ಶಃಕಾಮಲಾಪಾಣ್ಡುಗುಲ್ಮಕಾಸಗ್ರಹಾಪಹಮ್| |೨೪|

ಸ೦-ದ್ವಿಪಞ್ಚಮೂಲಾದೀನಿ ಪೃಥಗ್ ದ್ವಿಪಲಪ್ರಮಾಣಾನಿ ಜಲದ್ರೋಣೇ ಪಕ್ತ್ವಾ ಪಾದಾವಶೇಷಿತೇ ಕ್ವಾಥೇ ಭಾರ್ಗ್ಯಾದಿಭಿಃ ಕರ್ಷಾಶೈಃ ಕಲ್ಕೀಕೃತೈರ್ಘೃತಸ್ಯ ಪ್ರಸ್ಥಂ ತದ್ವತ್ ಪೂರ್ವೈಃ-ಗೋಮಯಸ್ವರಸಾದಿಭಿರ್ದ್ರವೈಃ, ಪಾಚಯೇತ್| ಮಹದಿದಂ ಪಞ್ಚಗವ್ಯಂ ಪರಂ ಜ್ವರಾದಿಹರಮ್, ಶೋಫಾದಿಘ್ನಂ ಚ| ಬಹುದ್ರವ್ಯಯೋಗಾಚ್ಚಾಸ್ಯ ಮಹತ್ತ್ವಮ್, ಯಥಾ ಮಹಾಕಲ್ಯಾಣಕಾದೇಃ|

Adhikarana apasmAraharAH brAhyAdighRutam (24-25) · Śloka 25

| ಬ್ರಾಹ್ಮೀರಸವಚಾಕುಷ್ಠಶಙ್ಖಪುಷ್ಪೀಶೃತಂ ಘೃತಮ್||೨೪|| ಪುರಾಣಂ ಮೇಧ್ಯಮುನ್ಮಾದಾಲಕ್ಷ್ಮ್ಯಪಸ್ಮಾರಪಾಓಮಜಿತ್| |೨೫|

ಸ೦-ಬ್ರಾಹ್ಮ್ಯಾದಿಭಿಃ ಪುರಾಣಂ ಸರ್ಪಿಃ ಪಕ್ವಂ ಮೇಧ್ಯಮುನ್ಮಾದಾದಿಜಿತ್|

Adhikarana apasmAraharAH siddhaM tailaghRutam (25-26) · Śloka 26

| ತೈಲಪ್ರಸ್ಥಂ ಘೃತಪ್ರಸ್ಥಂ ಜೀವನೀಯೈಃ ಪಲೋನ್ಮಿತೈಃ||೨೫|| ಕ್ಷೀರದ್ರೋಣೇ ಪಚೇತ್ಸಿದ್ಧಮಪಸ್ಮಾರವಿಮೋಕ್ಷಣಮ್| |೨೬|

ಸ೦-ತೈಲಪ್ರಸ್ಥಂ ಘ್ರುತಪ್ರಸ್ಥಂ ಜೀವನಿಯೈಃ ರಜೀಕೃತೈಃ ಪಲಪ್ರಮಾಣೈಃ ಕ್ಷೀರದ್ರೋಣೇ ಪಚೇತ್| ತತ್ಸಿದ್ಧಮಪಸ್ಮಾರವಿಮೋಚನಮ್|

Adhikarana vAtapittApasmAraharaM kShIrAdighRutam (26-27) · Śloka 27

| ಕಂಸೇ ಕ್ಷೀರೇಕ್ಷುರಸಯೋಃ ಕಾಶ್ಮರ್ಯೇಽಷ್ಟಗುಣೇ ರಸೇ||೨೬|| ಕಾಱ್ಷಿಕೈರ್ಜೀವನೀಯೈಶ್ಚ ಸರ್ಪಿಃಪ್ರಸ್ಥಂ ವಿಪಾಚಯೇತ್| ವಾತಪಿತ್ತೋದ್ಭವಂ ಕ್ಷಿಪ್ರಮಪಸ್ಮಾರಂ ನಿಹನ್ತಿ ತತ್||೨೭||

ಸ೦-ಕ್ಷೀರೇಕ್ಷುರಸಯೋಃ ಕಂಸೇ-ಆಢಕೇ, ತಥಾ ಕಾಶ್ಮರ್ಯರಸೇಽಷ್ಟಗುಣೇ-ಅಷ್ಟಪ್ರಸ್ಥಪರಿಮಾಣೇ, ಘೃತಾದಸ್ಯಾಷ್ಟಗುಣತ್ವಮ್| ಜೀವನಿಯೈಃಕಾರ್ಷಿಕೈರ್ಘೃತಪ್ರಸ್ಥಂ ವಿಪಾಚಯೇತ್| ತತ್ ವಾತಪಿತ್ತಜಮಪಸ್ಮಾರಂ ಶೀಘ್ರಮೇವ ನಿಹನ್ತಿ| ನನು, ದ್ವನ್ದ್ವಜಸ್ಯಾಪಸ್ಮಾರಸ್ಯಾಸಮ್ಭವಾತ್ ಕಥಮುಕ್ತಂ ವಾತಪಿತ್ತೋದ್ಭವಂ ಹನ್ತೀತಿ? ಉಚ್ಯತೇ| ವಾತಪಿತ್ತೋತ್ಥಯೋರ್ದ್ವಯೋರಪ್ಯಪಸ್ಮಾರಯೋರ್ಹನ್ತೀತ್ಯೇತದಿಹೋಕ್ತ ಮಿತ್ಯದೋಷಃ|

Adhikarana vAtapittApasmAraharaM kAshAdikShIram (28) · Śloka 28

ತದ್ವತ್ ಕಾಶವಿದಾರೀಕ್ಷುಕುಶಕ್ವಾಥಶೃತಂ ಪಯಃ| |೨೮|

ಸ೦-ತದ್ವತ್-ಪೂರ್ವವತ್, ಕಾಶಾದಿಕ್ವಾಥೇ ಶೃತಂ ಕ್ಷೀರಂ ಸ್ಯಾತ್|

Adhikarana apasmAraharaM kUShmANDAdighRutam (28-29) · Śloka 29

| ಕೂಷ್ಮಾಣ್ಡಸ್ವರಸೇ ಸರ್ಪಿರಷ್ಟಾದಶಗುಣೇ ಶೃತಮ್||೨೮|| ಯಷ್ಟೀಕಲ್ಕಮಪಸ್ಮಾರಹರಂ ಧೀವಾಕ್ಸ್ವರಪ್ರದಮ್| |೨೯|

ಸ೦-ಕೂಷ್ಮಾಣ್ಡಸ್ವರಸೇಽಷ್ಟಾದಶಗುಣೇ ಮಧುಯಷ್ಟಿಕಾಕಲ್ಕಂ ಘೃತಪ್ರಸ್ಥಂ ಪಕ್ವಮಪಸ್ಮಾರಜಿತ್ ಬುಧ್ದ್ಯಾದಿಪ್ರದಂ ಚ|

Adhikarana apasmAraharaM kapilagavAdinAM pittaM nasyam (29-30) · Śloka 30

| ಕಪಿಲಾನಾಂ ಗವಾಂ ಪಿತ್ತಂ ನಾವನೇ ಪರಮಂ ಹಿತಮ್||೨೯|| ಶ್ವಶೃಗಾಲಬಿಡಾಲಾನಂ ಸಿಂಹಾದೀನಾಂ ಚ ಪೂಜಿತಮ್| |೩೦|

ಸ೦-ಕಪಿಲಾನಾಂ ಗವಾಂ ಪಿತ್ತಂ ನಸ್ಯೇ ಸುಷ್ಟ್ರು ಹಿತಮ್, ನ ಕೃಷ್ಣಾನಾಮ್ ಗವಾಮ್, ಅಚಿನ್ತ್ಯತ್ವಾತ್ಪ್ರಭಾವಸ್ಯ| ಶ್ವಾದೀನಾಮಪಿ ಪಿತ್ತಂ ಹಿತಮ್|

Adhikarana apasmAraharaM godhAditailaM nasyam (30-31) · Śloka 31

| ಗೋಧಾನಕುಲನಾಗಾನಾಂ ಪೃಷತರ್ಕ್ಷಗವಮಪಿ||೩೦|| ಪಿತ್ತೇಷು ಸಾಧಿತಂ ತೈಲಂ ನಸ್ಯೇಽಭ್ಯಙ್ಗೇ ಚ ಶಸ್ಯತೇ| |೩೧|

ಸ೦-ಗೋಧಾದೀನಾಂ ಚ ಪಿತ್ತೇಷು ಸಾಧಿತಂ ತೈಲಂ ನಸ್ಯೇಽಭ್ಯಙ್ಗೇ ಚ ಶಸ್ಯತೇ|

Adhikarana apasmAraharaM triphalAditailaM nasyam (31-32) · Śloka 32

| ತ್ರಿಫಲಾಬ್ಯೋಷಪೀತದ್ರುಯವಕ್ಷಾರಫಣಿಜ್ಜಕೈಃ||೩೧|| ಶ್ರ್ಯಾಹ್ವಾಪಾಮಾರ್ಗಕಾರಞ್ಜಬೀಜೈಸ್ತೈಲಂ ವಿಪಾಚಿತಮ್| ಬಸ್ತಮೂತ್ರೇ ಹಿತಂ ನಸ್ಯಂ ಚೂರ್ಣಂ ವಾ ಧ್ಮಾಪಯೇದ್ಭಿಷಕ್||೩೨||

ಸ೦-ತ್ರಿಫಲಾದಿಭಿಃ ಕಲ್ಕಿತೈಶ್ಛಾಗಮೂತ್ರೇ ಚತುರ್ಗುಣೇ ಸಾಧಿತಂ ತೈಲಂ ನಸ್ಯಮುನ್ಮಾದಾಪಸ್ಮಾರಿಣೋರ್ಹಿತಮ್| ಚೂರ್ಣಂ ತ್ರಿಫಲಾದೇರ್ವಾ ವೈದ್ಯೋ ನಾಸಾಯಾ ಮಧ್ಯೇ ಧ್ಮಾಪಯೇತ್|

Adhikarana apasmAraharaM nakulAdituNDAdinA dhUpaH (33) · Śloka 33

ನಕುಲೋಲೂಕಮಾರ್ಜಾರಗೃಧ್ರಕೀಟಾಹಿಕಾಕಜೈಃ| ತುಣ್ಡೈಃ ಪಕ್ಷೈಃ ಪುರೀಷೈಶ್ಚ ಧೂಪಮಸ್ಯ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್||೩೩||

ಸ೦-ನಕುಲಾದೀನಾಂ ಯಥಾಸಮ್ಭವಂ ತುಣ್ಡಾದಿಭಿರಪಸ್ಮಾರಿಣೋ ಧೂಮಂ (ಪಂ) ಯೋಜಯೇತ್|

Adhikarana apasmAraharaM tailalashunAdishIlanam (34) · Śloka 34

ಶೀಲಯೇತ್ತೈಲಲಶುನಂ ಪಯಸ ವಾ ಶತಾವರೀಮ್| ಬ್ರಾಹ್ಮೀರಸಂ ಕುಷ್ಠರಸಂ ವಚಾಂ ವಾ ಮಧುಸಂಯುತಾಮ್||೩೪||

ಸ೦-ತಥಾ ತೈಲಲಶುನಂ ಶೀಲಯೇತ್| ಕ್ಷೀರೇಣ ವಾ ಶತಾವರೀಮದ್ಯಾತ್| ಬ್ರಾಹ್ಮೀರಸಂ ವಾ ಕುಷ್ಠರಸಂ ಮಧುನಾ ಸಮಭ್ಯಸೇತ್, ವಚಾಂ ವಾ|

Adhikarana dushcikitsyasya rasAyanAni apasmArArtasyAgnitoyAdeH rakShaNam (35-36) · Śloka 36

ಸಮಂ ಕ್ರುದ್ಧೈರಪಸ್ಮಾರೋ ದೋಷೈಃ ಶಾರೀರಮಾನಸೈಃ| ಯಜ್ಜಾಯತೇ ಯತಶ್ಚೈಷ ಮಹಾಮರ್ಮಸಮಾಶ್ರಯಃ||೩೫|| ತಸ್ಮಾದ್ರಸಾಯನೈರೇನಂ ದುಶ್ಚಿಕಿತ್ಸ್ಯಮುಪಾಚರೇನ್| ತದಾರ್ತಂ ಚಾಗ್ನಿತೋಯಾದೇರ್ವಿಷಮಾತ್ಪಾಲಯೇತ್ಸದಾ||೩೬||

ಸ೦-ಯತ್-ಯಸ್ಮಾತ್, ಅಪಸ್ಮಾರೋ ಯುಗಾಪತ್ಪ್ರಕೋಪಿತೈಃ ಶಾರೀರಮಾನಸೈರ್ದೋಷೈರ್ಜಾಯತೇ, ಯತಶ್ಚೈಷ ಮಹಾಮರ್ಮಾಶ್ರಯಃ, ತತ ಏನಂ-ಅಪಸ್ಮಾರಂ, ದುಶ್ಚಿಕಿತ್ಸ್ಯಂ ರಸಾಯನೈರುಪಾಚರೇತ್| ಅಪಸ್ಮಾರಾರ್ತಂ ಚಾಗ್ನಿಜಲಾದೇರ್ವಿಷಮಾತ್ ಸದ ಪಾಲಯೇತ್|

Adhikarana tvamitthaM kRutamiti na brUyAt iShTairviShayairmanobRuMhaNam (37-7) · Śloka 7

ಮುಕ್ತಂ ಮನೋ ವಿಕಾರೇಣ ತ್ವಮಿತ್ಥಂ ಕೃತವಾನಿತಿ| ನ ಬ್ರೂಯಾದ್ವಿಷಯೈರಿಷ್ಟೈಃ ಕ್ಲಿಷ್ಟಂ ಚೇತೋಽಸ್ಯ ಬೃಂಹಯೇತ್||೩೭|| ಇತಿ ಶ್ರೀವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸೂನುಶ್ರೀಮದ್ವಾಗ್ಭಟವಿರ- ಚಿತಾಯಾಮಷ್ಟಾಙಹೃದಯಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಷಷ್ಠೇ ಉತ್ತರ- ಸ್ಥಾನೇಽಪಸ್ಮಾರಪ್ರತಿಷೇಧೋ ನಾಮ ಸಪ್ತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೭||

ಸ೦-ಮನೋವಿಕಾರೇಣ ಚ ಮುಕ್ತಂ ಸನ್ತಂ ತ್ವಮಿತ್ಥಂ ಕೃತವಾನಿತಿ ನ ಬ್ರೂಯಾತ್| ಅಸ್ಯ ಚ ಮನಃ ಕ್ಲಿಷ್ಟಮಿಷ್ಟೈರ್ವಿಷಯೈರುಪಬೃಂಹಯೇದಿತಿ| ಇತಿ ಶ್ರೀಮೃಗಾಙ್ಕದತ್ತಪುತ್ರಶ್ರೀಮದರುಣದತ್ತವಿರಚಿತಾಯಾಮಷ್ಟಾಙ್ಗಹೃದಯ- ಟೀಕಾಯಾಂ ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಷಷ್ಠೇ ಉತ್ತರಸ್ಥಾನೇಽಪಸ್ಮಾರ- ಪ್ರತಿಷೇಧೋ ನಾಮ ಸಪ್ತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ ಸಮಾಪ್ತಃ|| ೭|| ಇತ್ಯಷ್ಟಾಙ್ಗಹೃದಯೇ ಭೂತತನ್ತ್ರಂ ತೃತೀಯಂ ಸಮಾಪ್ತಮ್