Adhikarana adhyAyopakramaH · Śloka
🔊 Audio coming soon
ਅਸ੍ਮਾਦਨਨ੍ਤਰਂ ਕ੍ਰਮਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਭਙ੍ਗਪ੍ਰਤਿਸੇਧਃ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ _
27. bhaṅgapratiṣēdhādhyāyaḥ
Adhikarana bha~ggapratiShedhAdhyAyaH asthibha~ggo dvidhA sandhibha~ggasya lakShaNam asandibh~ggasya lakShaNam (2-4) · Śloka 4
ਅਥਾਤੋ ਭਙ੍ਗਪ੍ਰਤਿਸੇਧਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ| (ਗਦ੍ਯਸੂਤ੍ਰੇ||੨|| ) ਪਾਤਘਾਤਾਦਿਭਿਰ੍ਦ੍ਵੇਧਾ ਭਙ੍ਗੋਸ੍ਥ੍ਨਾਂ ਸਨ੍ਧ੍ਯਸਨ੍ਧਿਤਃ| ਪ੍ਰਸਾਰਣਾਕੁਞ੍ਚਨਯੋਰਸ਼ਕ੍ਤਿਃ ਸਨ੍ਧਿਮੁਕ੍ਤਤਾ||੧|| ਇਤਰਸ੍ਮਿਨ੍ ਭਸ਼ਂ ਸ਼ੋਫਃ ਸਰ੍ਵਵਸ੍ਥਾਸ੍ਵਤਿਵ੍ਯਥਾ| ਅਸ਼ਕ੍ਤਿਸ਼੍ਚੇਸ੍ਟਿਤੇਲ੍ਪੇਪਿ ਪੀਡ੍ਯਮਾਨੇ ਸਸ਼ਬ੍ਦਤਾ||੨|| ਸਮਾਸਾਦਿਤਿ ਭਙ੍ਗਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸਣਂ, ਬਹੁਧਾ ਤੁ ਤਤ੍| ਭਿਦ੍ਯਤੇ ਭਙ੍ਗਭੇਦੇਨ ਤਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਸਾਧਨਮ੍||੩|| ਯਥਾ ਸ੍ਯਾਦੁਪਯੋਗਾਯ ਤਥਾ ਤਦੁਪਦੇਕ੍ਸ੍ਯਤੇ| |੪|
View original
अथातो भङ्गप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| (गद्यसूत्रे||२|| ) पातघातादिभिर्द्वेधा भङ्गोऽस्थ्नां सन्ध्यसन्धितः| प्रसारणाकुञ्चनयोरशक्तिः सन्धिमुक्तता||१|| इतरस्मिन् भृशं शोफः सर्ववस्थास्वतिव्यथा| अशक्तिश्चेष्टितेऽल्पेऽपि पीड्यमाने सशब्दता||२|| समासादिति भङ्गस्य लक्षणं, बहुधा तु तत्| भिद्यते भङ्गभेदेन तस्य सर्वस्य साधनम्||३|| यथा स्यादुपयोगाय तथा तदुपदेक्ष्यते| |४|
🔊 Audio coming soon
ਸ੦-ਪਾਤਾਦਿਭਿਰਸ੍ਥ੍ਨਾਂ ਭਙ੍ਗਃ| ਸ ਚ ਦ੍ਵੇਧਾ-ਦ੍ਵਿਪ੍ਰਕਾਰਃ, ਸਨ੍ਧੀਨਾਂ ਭਙ੍ਗੋਸਨ੍ਧੇਰ੍ਵਾ| ਸਨ੍ਧਿਭਙ੍ਗੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਆਕੁਞ੍ਚਨੇ ਚਾਸ਼ਕ੍ਤਿਃ ਸਨ੍ਧਿਮੁਕ੍ਤਤਾ ਚ| ਇਤਰਸ੍ਮਿਨ੍-ਅਸਨ੍ਧਿਭਙ੍ਗੇ, ਅਤਿਸ਼ੋਫਃ, ਸਰ੍ਵਾਸ੍ਵਵਸ੍ਥਾਸ੍ਵਤਿਸ਼ਯੇਨ ਰੁਜਾ, ਅਲ੍ਪੇਪਿ ਚੇਸ੍ਟਿਤੇਸ਼ਕ੍ਤਿਃ, ਪੀਡ੍ਯਮਾਨੇ ਚ ਸਸ਼ਬ੍ਦਤਾ, ਸ੍ਯਾਤ੍| ਇਤਿ ਸਙ੍ਕ੍ਸੇਪੇਣ ਭਙ੍ਗਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸਣਮੁਕ੍ਤਮ੍| ਤਚ੍ਚਭਙ੍ਗਭੇਦੇਨਾਨੇਕਧਾ ਭਿਦ੍ਯਤੇ| ਸਂ-ਤਸ੍ਯ-ਭਙ੍ਗਸ੍ਯ, ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਸਾਧਨਂ-ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ, ਯਥੋਪਯੋਗਾਯ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਤਥੋਪਦੇਕ੍ਸ੍ਯਤੇ|
Adhikarana asthibha~ggasya duHsAdhyatvam (4-7) · Śloka 7
| ਪ੍ਰਜ੍ਯਾਣੁਦਾਰਿ ਯਤ੍ਤ੍ਵਸ੍ਥਿ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੇ ਸ਼ਬ੍ਦਂ ਕਰੋਤਿ ਯਤ੍||੪|| ਯਤ੍ਰਾਸ੍ਥਿਲੇਸ਼ਃ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ੇਨ੍ਮਧ੍ਯਮਸ੍ਥ੍ਨੋ ਵਿਦਾਰਿਤਃ| ਭਗ੍ਨਂ ਯਚ੍ਚਾਭਿਘਾਤੇਨ ਕਿਞ੍ਚਿਦੇਵਾਵਸ਼ੇਸਿਤਮ੍||੫|| ਉਨ੍ਨਮ੍ਯਮਾਨਂ ਕ੍ਸਤਵਦ੍ਯਚ੍ਚ ਮਜ੍ਜਨਿ ਮਜ੍ਜਤਿ| ਤਦ੍ਦੁਃਸਾਧ੍ਯਂ ਕਸ਼ਾਸ਼ਕ੍ਤਵਾਤਲਾਲ੍ਪਾਸ਼ਿਨਾਮਪਿ||੬|| ਭਿਨ੍ਨਂ ਕਪਾਲਂ ਯਤ੍ ਕਟ੍ਯਾਂ ਸਨ੍ਧਿਮੁਕ੍ਤਂ ਚ੍ਯੁਤਂ ਚ ਯਤ੍| ਜਘਨਂ ਪ੍ਰਤਿ ਪਿਸ੍ਟਂ ਚ ਭਗ੍ਨਂ ਯਤ੍ਤਦ੍ਵਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍||੭||
View original
| प्रज्याणुदारि यत्त्वस्थि स्पर्शे शब्दं करोति यत्||४|| यत्रास्थिलेशः प्रविशेन्मध्यमस्थ्नो विदारितः| भग्नं यच्चाभिघातेन किञ्चिदेवावशेषितम्||५|| उन्नम्यमानं क्षतवद्यच्च मज्जनि मज्जति| तद्दुःसाध्यं कृशाशक्तवातलाल्पाशिनामपि||६|| भिन्नं कपालं यत् कट्यां सन्धिमुक्तं च्युतं च यत्| जघनं प्रति पिष्टं च भग्नं यत्तद्विवर्जयेत्||७||
🔊 Audio coming soon
ਸ੦-ਪ੍ਰਾਜ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਤੇਣਵਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਾਜ੍ਯਾਣਵਃ,-ਪ੍ਰਭੂਤਸੂਕ੍ਸ੍ਮਾਃ| ਤੈਰ੍ਦ੍ਰਾਰਾਃ-ਦਾਰਣਾਨਿ, ਵਿਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਯਤ੍ਰਾਸ੍ਥ੍ਨਿ ਤਤ੍| ਪ੍ਰਭੂਤਾਣੁਦਾਰਿ ਯਦਸ੍ਥਿ ਤਦ੍ਦੁਃਸਾਧ੍ਯਮ੍| ਯਚ੍ਚਾਸ੍ਥਿ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੇ-ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਨੇ ਸਤਿ, ਸ਼ਬ੍ਦਂ ਕਰੋਤਿ ਤਚ੍ਚ ਦੁਃਸਾਧ੍ਯਮ੍| ਯਤ੍ਰਾਸ੍ਥਿਲੇਸ਼ੋ ਦਾਰਿਤਃ-ਪਾਟਿਤਃ, ਅਸ੍ਥ੍ਨਾਂ ਮਧ੍ਯਂ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ੇਤ੍ ਤਚ੍ਚ ਦੁਃਸਾਧ੍ਯਮ੍| ਯਚ੍ਚਾਭਿਘਾਤੇਨ ਭਗ੍ਨਮ੍| ਕਿਮ੍ਭੂਤਮ੍ ? ਕਿਞ੍ਚਿਦੇਵਾਵਸ਼ੇਸਿਤਂ ਭਵੇਤ੍, ਤਚ੍ਚ ਦੁਃਸਾਧ੍ਯਮ੍| ਯਚ੍ਚੋਨ੍ਨਮ੍ਯਮਾਨਂ ਕ੍ਸਤਸਮਂ ਸ੍ਯਾਤ੍, ਤਚ੍ਚ ਦੁਃਸਾਧ੍ਯਮ੍| ਤਥਾ ਯਨ੍ਮਜ੍ਜਨਿ ਮਜ੍ਜਤਿ, ਤਥਾ ਕਸ਼ਾਦੀਨਾਮਪਿ ਯਤ੍, ਤਚ੍ਚ ਦੁਃਸਾਧ੍ਯਮ੍| ਸਂ-ਕਟ੍ਯਾਂ-ਕਟਿਪ੍ਰਦੇਸ਼ੇ, ਯਤ੍ਕਪਾਲਂ ਭਿਨ੍ਨਂ ਵਿਦਾਰਿਤਂ ਯਚ੍ਚ ਸਨ੍ਧਿਵਿਮੁਕ੍ਤਂ ਯਚ੍ਚ ਸਨ੍ਧੇਸ਼੍ਚਯੁਤਂ ਯਚ੍ਚ ਜਘਨਂ ਪ੍ਰਤਿ ਪਿਸ੍ਟਂ ਭਗ੍ਨਂ ਚ ਯਤ੍ ਤਦ੍ਵਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍-ਪਰਿਹਰੇਤ੍|
Adhikarana asthibha~ggasya asAdhyatvam (8-11) · Śloka 11
ਅਸਂਸ਼੍ਲਿਸ੍ਟਕਪਾਲਂ ਚ ਲਲਾਟਂ ਚੂਰ੍ਣਿਤਮ੍ ਤਥਾ| ਯਚ੍ਚ ਭਗ੍ਨਂ ਭਵੇਚ੍ਛਙ੍ਖਸ਼ਿਰਃਪਸ੍ਠਸ੍ਤਨਾਨ੍ਤਰੇ||੮|| ਸਮ੍ਯਗ੍ਯਮਿਤਮਪ੍ਯਸ੍ਥਿ ਦੁਰ੍ਨ੍ਯਾਸਾਦ੍ਦੁਰ੍ਨਿਬਨ੍ਧਨਾਤ੍| ਸਙ੍ਕ੍ਸੋਭਾਦਪਿ ਯਦ੍ਗਚ੍ਛੇਦ੍ਵਿਕ੍ਰਿਯਾਂ ਤਦ੍ਵਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍||੯|| ਆਦਿਤੋ ਯਚ੍ਚ ਦੁਰ੍ਜਾਤਮਸ੍ਥਿਸਨ੍ਧਿਰਥਾਪਿ ਵਾ| ਤਰੁਣਾਸ੍ਥੀਨਿ ਭੁਜ੍ਯਨ੍ਤੇ, ਭਜ੍ਯਨ੍ਤੇ ਨਲਕਾਨਿ ਤੁ||੧੦|| ਕਪਾਲਾਨਿ ਵਿਭਿਦ੍ਯਨ੍ਤੇ, ਸ੍ਫੁਟਨ੍ਤ੍ਯਨ੍ਯਾਨਿ ਭੂਯਸਾ| |੧੧|
View original
असंश्लिष्टकपालं च ललाटं चूर्णितम् तथा| यच्च भग्नं भवेच्छङ्खशिरःपृष्ठस्तनान्तरे||८|| सम्यग्यमितमप्यस्थि दुर्न्यासाद्दुर्निबन्धनात्| सङ्क्षोभादपि यद्गच्छेद्विक्रियां तद्विवर्जयेत्||९|| आदितो यच्च दुर्जातमस्थिसन्धिरथापि वा| तरुणास्थीनि भुज्यन्ते, भज्यन्ते नलकानि तु||१०|| कपालानि विभिद्यन्ते, स्फुटन्त्यन्यानि भूयसा| |११|
🔊 Audio coming soon
ਸ੦-ਲਲਾਟਮਸਂਸ਼੍ਲਿਸ੍ਟਕਪਾਲਂ-ਭਿਨ੍ਨਂ, ਚੂਰ੍ਣਿਤਂ ਚ ਨੋਪਕ੍ਰਮੇਤ੍| ਸ਼ਙ੍ਖਸ਼ਿਰਃਪਸ੍ਠਸ੍ਤਨਾਨਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਯਚ੍ਛਿਨ੍ਨਂ ਭਵੇਤ੍, ਤਚ੍ਚ ਵਰ੍ਜਯੇਤ੍| ਸਂ-ਤਥਾਸ੍ਥਿ ਸਮ੍ਯਗੁਦ੍ਧਤਮਪਿ ਦੁਰ੍ਨ੍ਯਾਸਾਦਿਨਾ ਯਦ੍ ਵਿਕ੍ਰਿਯਾਂ ਗਚ੍ਛੇਤ੍, ਤਚ੍ਚ ਵਰ੍ਜਯੇਤ੍| ਆਦਿਤਃ-ਪ੍ਰਥਮਮੇਵ, ਯਚ੍ਚਾਸ੍ਥਿ ਦੁਰ੍ਜਾਤਂ-ਅਸਮ੍ਯਗੁਤ੍ਪਨ੍ਨਂ ਸ੍ਯਾਤ੍, ਤਚ੍ਚ ਦੁਃਸਾਧ੍ਯਮ੍| ਅਥਵਾਸ੍ਥਿਸਨ੍ਧਿਰ੍ਯੋ ਦੁਰ੍ਜਾਤਃ ਸ੍ਯਾਤ੍, ਸ ਚ ਦੁਃਸਾਧ੍ਯਃ| ਦੁਰ੍ਜਾਤਂ ਚ ਦੁਰ੍ਜਾਤਸ਼੍ਚ ਦੁਰ੍ਜਾਤਮ੍| "ਨਪੁਂਸਕਮਨਪੁਂਸਕੇਨ" ਇਤ੍ਯੇਕਸ਼ੇਸਃ| ਸਂ-ਤਥਾ ਤਰੁਣਾਸ੍ਥੀਨਿ-ਨਾਸਾਕਰ੍ਣਾਕ੍ਸਿਕੋਸਾਣਿ, ਭੁਜ੍ਯਨ੍ਤੇ-ਕੁਟਿਲੀਕ੍ਰਿਯਨ੍ਤੇ| ਤਥਾ ਨਲਕਾਨਿ ਭਙ੍ਗਂ ਯਾਨ੍ਤਿ| ਕਪਾਲਾਨਿ ਚ ਵਿਦਾਰ੍ਯਨ੍ਤੇ| ਅਨ੍ਯਾਨਿ ਚਾਸ੍ਥੀਨਿ ਬਾਹੁਲ੍ਯੇਨ ਸ੍ਫੁਟਨ੍ਤਿ| ਏਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਦੁਃਸਾਧ੍ਯਮ੍|
Adhikarana avanatAdyasnthaH unnamanA dinAsamyak saMsthApya paTTairveShTayitvA kadambAdijairvalkalAdibhiH kushAhvathaiH samaM bandhaM kuryAt (11-16) · Śloka 16
| ਅਥਾਵਨਤਮੁਨ੍ਨਮ੍ਯਮੁਨ੍ਨਤਂ ਚਾਵਪੀਡਯੇਤ੍||੧੧|| ਆਚ੍ਛੇਦਤਿਕ੍ਸਿਪ੍ਤਮਧੋਗਤਂ ਚੋਪਰਿ ਵਰ੍ਤਯੇਤ੍| ਆਞ੍ਛਨੋਤ੍ਪੀਡਨੋਨ੍ਨਾਮਚਰ੍ਮਸਙ੍ਕ੍ਸੇਪਬਨ੍ਧਨੈਃ||੧੨|| ਸਨ੍ਧੀਨ੍ ਸ਼ਰੀਰਗਾਨ੍ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਚਲਾਨਪ੍ਯਚਲਾਨਪਿ| ਇਤ੍ਯੇਤੈਃ ਸ੍ਥਾਪਨੋਪਾਯੈਃ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਸਂਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਨਿਸ਼੍ਚਲਮ੍||੧੩|| ਪਟ੍ਟੈਃ ਪ੍ਰਭੂਤਸਰ੍ਪਿਰ੍ਭਿਰ੍ਵੇਸ੍ਟਯਿਤ੍ਵਾ ਸੁਖੈਸ੍ਤਤਃ| ਕਦਮ੍ਬੋਦੁਮ੍ਬਰਾਸ਼੍ਵਤ੍ਥਸਰ੍ਜਾਰ੍ਜੁਨਪਲਾਸ਼ਜੈਃ||੧੪|| ਵਂਸ਼ੋਦ੍ਭਵੈਰ੍ਵਾ ਪਥੁਭਿਸ੍ਤਨੁਭਿਃ ਸੁਨਿਵੇਸ਼ਿਤੈਃ| ਸੁਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣੈਃ ਸਪ੍ਰਤਿਸ੍ਤਮ੍ਭੈਰ੍ਵਲ੍ਕਲੈਃ ਸ਼ਕਲੈਰਪਿ||੧੫|| ਕੁਸ਼ਾਹ੍ਵਯੈਃ ਸਮਂ ਬਨ੍ਧਂ ਪਟ੍ਟਸ੍ਯੋਪਰਿ ਯੋਜਯੇਤ੍| |੧੬|
View original
| अथावनतमुन्नम्यमुन्नतं चावपीडयेत्||११|| आच्छेदतिक्षिप्तमधोगतं चोपरि वर्तयेत्| आञ्छनोत्पीडनोन्नामचर्मसङ्क्षेपबन्धनैः||१२|| सन्धीन् शरीरगान् सर्वान् चलानप्यचलानपि| इत्येतैः स्थापनोपायैः सम्यक् संस्थाप्य निश्चलम्||१३|| पट्टैः प्रभूतसर्पिर्भिर्वेष्टयित्वा सुखैस्ततः| कदम्बोदुम्बराश्वत्थसर्जार्जुनपलाशजैः||१४|| वंशोद्भवैर्वा पृथुभिस्तनुभिः सुनिवेशितैः| सुश्लक्ष्णैः सप्रतिस्तम्भैर्वल्कलैः शकलैरपि||१५|| कुशाह्वयैः समं बन्धं पट्टस्योपरि योजयेत्| |१६|
🔊 Audio coming soon
ਸ੦-ਅਥ-ਏਸਾਂ ਭਙ੍ਗਸ੍ਥਿਤਿਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ, ਅਵਨਤਮਸ੍ਥ੍ਯੁਨ੍ਨਮਨੀਯਮ੍| ਉਨ੍ਨਤਂ ਚਾਸ੍ਥ੍ਯਵਪੀਡਯੇਤ੍| ਅਤਿਕ੍ਸਿਪ੍ਤਮਸ੍ਥ੍ਯਾਞ੍ਛੇਤ੍| ਅਧਸ੍ਤਾਦ੍ਗਤਂ ਚੋਪਰਿ ਵਰ੍ਤਯੇਤ੍| ਸਂ-ਇਤਿ-ਏਵਂਪ੍ਰਕਾਰੈਃ, ਏਤੈਃ-ਆਞ੍ਛਨਾਦਿਭਿਃ ਸ੍ਥਾਪਨੋਪਾਯੈਃ, ਸਰ੍ਵਾਞ੍ਛਰੀਰਗਾਨ੍ ਸਨ੍ਧੀਂਸ਼੍ਚਲਾਨਚਲਾਂਸ਼੍ਚ ਨਿਸ਼੍ਚਲਂ ਸਂਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਵਸ੍ਤ੍ਰਖਣ੍ਡਜੈਃ ਪਟ੍ਟੈਰ੍ਬਹੁਸਰ੍ਪਿਸ੍ਕੈਃ ਸੁਖਾਵਹੈਰ੍ਵੇਸ੍ਟਯਿਤ੍ਵਾਨਨ੍ਤਰਂ ਕਦਮ੍ਬਾਦਿਜੈਰ੍ਵਲ੍ਕਲੈਰ੍ਵਂਸ਼ੋਤ੍ਥੈਰ੍ਵਾ ਸ਼ਕਲੈਃ-ਖਣ੍ਡੈਃ, ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣੈਸ੍ਤਥਾ ਤਨੁਭਿਃ-ਨ ਤੁ ਸ੍ਥੂਲੈਃ, ਸੁਨਿਵੇਸ਼ਿਤੈਸ੍ਤਥਾ ਕੋਮਲੈਸ੍ਤਥਾ ਪ੍ਰਤਿਸ੍ਤਮ੍ਭਯੁਕ੍ਤੈਃ ਕੁਸ਼ਾਸਂਜ੍ਞੈਃ ਸਮਂ ਬਨ੍ਧਂ ਪਟ੍ਟਸ੍ਯੋਪਰਿ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍|
Adhikarana shithilabandhena sandherastairyam atigADhabandhena sandherashthairyam (16-17) · Śloka 17
| ਸ਼ਿਥਿਲੇਨ ਹਿ ਬਨ੍ਧੇਨ ਸਨ੍ਧਿਸ੍ਥੈਰ੍ਯਂ ਨ ਜਾਯਤੇ||੧੬|| ਗਾਢੇਨਾਤਿ ਰੁਜਾਦਾਹਪਾਕਸ਼੍ਵਯਥੁਸਮ੍ਭਵਃ| |੧੭|
View original
| शिथिलेन हि बन्धेन सन्धिस्थैर्यं न जायते||१६|| गाढेनाति रुजादाहपाकश्वयथुसम्भवः| |१७|
🔊 Audio coming soon
ਸ੦-ਸ਼੍ਲਥੇਨ ਬਨ੍ਧੇਨ ਸਨ੍ਧੇਃ ਸ੍ਥੈਰ੍ਯਂ ਨ ਸਮ੍ਪਦ੍ਯਤੇ| ਅਤਿਗਾਢੇਨ ਤੁ ਬਨ੍ਧੇਨ ਰੁਜਾਦ੍ਯੁਦ੍ਭਵਃ|
Adhikarana gharmAdau tryahAdinA bandhamokShaNam (17-18) · Śloka 18
| ਤ੍ਰ੍ਯਹਾਤ੍ਤ੍ਰ੍ਯਹਾਦਤੌ ਘਰ੍ਮੇ ਸਪ੍ਤਾਹਾਨ੍ਮੋਕ੍ਸਯੇਦ੍ਧਿਮੇ||੧੭|| ਸਾਧਾਰਣੇ ਤੁ ਪਞ੍ਚਹਾਦ੍ ਭਙ੍ਗਦੋਸਵਸ਼ੇਨ ਵਾ| |੧੮|
View original
| त्र्यहात्त्र्यहादृतौ घर्मे सप्ताहान्मोक्षयेद्धिमे||१७|| साधारणे तु पञ्चहाद् भङ्गदोषवशेन वा| |१८|
🔊 Audio coming soon
ਸ੦-ਉਸ੍ਣੇ ਤੌ ਤ੍ਰ੍ਯਹਾਤ੍ਤ੍ਰ੍ਯਹਾਨ੍ਮੋਕ੍ਸਯੇਤ੍| ਸ਼ੀਤੇ ਚ ਤੌ ਸਪ੍ਤਾਹਾਨ੍ਮੋਕ੍ਸਯੇਤ੍| ਸਾਧਾਰਣੇ-ਸ਼ਰਦ੍ਵਸਨ੍ਤਾਖ੍ਯੇ, ਪਞ੍ਚਹਾਨ੍ਮੋਕ੍ਸਯੇਤ੍| ਅਥਵਾ ਭਾਙ੍ਗਵਸ਼ੇਨ ਦੋਸਵਸ਼ੇਨ ਮੋਕ੍ਸਯੇਤ੍|
Adhikarana tato nyagrodhAdikaShAyAdinA secanam (18-20) · Śloka 20
| ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਾਦਿਕਸਾਯੇਣ ਤਤਃ ਸ਼ੀਤੇਨ ਸੇਚਯੇਤ੍||੧੮|| ਤਂ ਪਞ੍ਚਮੂਲਪਕ੍ਵੇਨ ਪਯਸਾ ਤੁ ਸਵੇਦਨਮ੍| ਸੁਖੋਸ੍ਣਂ ਵਾਵਚਾਰ੍ਯਂ ਸ੍ਯਾਚ੍ਚਕ੍ਰਤੈਲਂ ਵਿਜਾਨਤਾ||੧੯|| ਵਿਭਜ੍ਯ ਦੇਸ਼ਂ ਕਾਲਂ ਚ ਵਾਤਘ੍ਨੌਸਧਸਂਯੁਤਮ੍| |੨੦|
View original
| न्यग्रोधादिकषायेण ततः शीतेन सेचयेत्||१८|| तं पञ्चमूलपक्वेन पयसा तु सवेदनम्| सुखोष्णं वाऽवचार्यं स्याच्चक्रतैलं विजानता||१९|| विभज्य देशं कालं च वातघ्नौषधसंयुतम्| |२०|
🔊 Audio coming soon
ਸ੦-ਤਤੋ ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਾਦਿਗਣਦ੍ਰਵ੍ਯਕਸਾਯੇਣ ਸ਼ੀਤੇਨ ਸੇਚਯੇਤ੍ ਭਙ੍ਗਸਨ੍ਧੀਨ੍| ਤਂ-ਸਰੁਜਂ, ਪਞ੍ਚਮੂਲਸ਼ਤੇਨ ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਸੇਚਯੇਤ੍| ਸਂ-ਅਵਸ੍ਥਾਦਿਵਿਸ਼ੇਸਂ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਚਕ੍ਰਤੈਲਂ ਵਾਤਘ੍ਨੌਸਧਸਂਯੁਤਂ ਸੁਖੋਸ੍ਣਂ ਵਿਜਾਨਤਾ ਵੈਦ੍ਯੇਨ ਵਾਵਚਾਰਣੀਯਮ੍|
Adhikarana tato bhRushashItalAH sekalepAH (20) · Śloka 20
| ਪ੍ਰਤਤਂ ਸੇਕਲੇਪਾਂਸ਼੍ਚ ਵਿਦਧ੍ਯਾਤ੍ ਭਸ਼ਸ਼ੀਤਲਾਨ੍||੨੦||
View original
| प्रततं सेकलेपांश्च विदध्यात् भृशशीतलान्||२०||
🔊 Audio coming soon
ਸ੦-ਪ੍ਰਤਤਂ ਸੇਕਾਦੀਂਸ਼੍ਚ ਸੁਸ਼ੀਤਲਾਨ੍ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍|
Adhikarana bhanganarasya gRuShTikShirAdipAnam (21) · Śloka 21
ਗਸ੍ਟਿਕ੍ਸੀਰਂ ਸਸਰ੍ਪਿਸ੍ਕਂ ਮਧੁਰੌਸਧਸਾਧਿਤਮ੍| ਪ੍ਰਾਤਃ ਪ੍ਰਾਤਃ ਪਿਬੇਦ੍ਭਗ੍ਨਃ ਸ਼ੀਤਲਂ ਲਾਕ੍ਸਯਾ ਯੁਤਮ੍||੨੧||
View original
गृष्टिक्षीरं ससर्पिष्कं मधुरौषधसाधितम्| प्रातः प्रातः पिबेद्भग्नः शीतलं लाक्षया युतम्||२१||
🔊 Audio coming soon
ਸ੦-ਭਗ੍ਨੋ ਨਰੋ ਗਸ੍ਟਿਕ੍ਸੀਰਂ ਘਤਸਹਿਤਂ ਮਧੁਰਦ੍ਰਵ੍ਯਸਾਧਿਤਂ ਸ਼ੀਤਲਂ ਲਾਕ੍ਸਯਾ ਯੁਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਾਤਃ ਪਿਬੇਤ੍|
Adhikarana savraNe bhnge kaShAyaIH pratisAraNam (22) · Śloka 22
ਸਵ੍ਰਣਸ੍ਯ ਤੁ ਭਗ੍ਨਸ੍ਯ ਵ੍ਰਣੋ ਮਧੁਘਤੋਤ੍ਤਰੈਃ| ਕਸਾਯੈਃ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰ੍ਯੋਥ ਸ਼ੇਸੋ ਭਙ੍ਗੋਦਿਤਃ ਕ੍ਰਮਃ||੨੨||
View original
सव्रणस्य तु भग्नस्य व्रणो मधुघृतोत्तरैः| कषायैः प्रतिसार्योऽथ शेषो भङ्गोदितः क्रमः||२२||
🔊 Audio coming soon
ਸ੦-ਸਵ੍ਰਣਸ੍ਯ ਭਗ੍ਨਸ੍ਯ ਵ੍ਰਣੋ ਮਧੁਘਤੋਤ੍ਤਰੈਃ ਕਸਾਯੈਃ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਣੀਯਃ| ਅਥ ਸ਼ੇਸਃ ਕ੍ਰਮੋ ਭਙ੍ਗਕਥਿਤੋ ਵਿਧੇਯਃ|
Adhikarana lambAnAM vra0NamAMsAnAM sandhAnam (23) · Śloka 23
ਲਮ੍ਬਾਨਿ ਵ੍ਰਣਮਾਂਸਾਨਿ ਪ੍ਰਲਿਪ੍ਯ ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਸਾ| ਸਨ੍ਧਧੀਤ ਵ੍ਰਣਾਨ੍ ਵੈਦ੍ਯੋ ਬਨ੍ਧਨੈਸ਼੍ਚੋਪ੦ਪਾਦਯੇਤ੍||੨੩||
View original
लम्बानि व्रणमांसानि प्रलिप्य मधुसर्पिषा| सन्धधीत व्रणान् वैद्यो बन्धनैश्चोप०पादयेत्||२३||
🔊 Audio coming soon
ਸ੦-ਵ੍ਰਣਮਾਂਸਾਨਿ ਲਮ੍ਬਾਨਿ ਮਧੁਘਤੇਨਾਲਿਪ੍ਯ ਵ੍ਰਣਾਨ੍ ਵੈਦ੍ਯਃ ਸਨ੍ਦਧ੍ਯਾਤ੍| ਕਤਸਨ੍ਧਾਨਾਂਸ਼੍ਚ ਤਾਨ੍ ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਬਨ੍ਧੈਰ੍ਯੋਜਯੇਤ੍|
Adhikarana susthite vraNe phalinyAdirava cUrNanam (24-25) · Śloka 25
ਤਾਨ੍ ਸਮਾਨ੍ ਸੁਸ੍ਥਿਤਾਞ੍ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਫਲਿਨੀਰੋਧ੍ਰਕਟ੍ਫਲੈਃ| ਸਮਙ੍ਗਾਧਾਤਕੀਯੁਕ੍ਤੈਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣਿਤੈਰਵਚੂਰ੍ਣਯੇਤ੍||੨੪|| ਧਾਤਕੀਰੋਧ੍ਰਚੂਰ੍ਣੈਰ੍ਵਾ, ਰੋਹਨ੍ਤ੍ਯਾਸ਼ੁ ਤਥਾ ਵ੍ਰਣਾਃ| ਇਤਿ ਭਙ੍ਗ ਉਪਕ੍ਰਾਨ੍ਤਃ|੨੫|
View original
तान् समान् सुस्थिताञ्ज्ञात्वा फलिनीरोध्रकट्फलैः| समङ्गाधातकीयुक्तैश्चूर्णितैरवचूर्णयेत्||२४|| धातकीरोध्रचूर्णैर्वा, रोहन्त्याशु तथा व्रणाः| इति भङ्ग उपक्रान्तः|२५|
🔊 Audio coming soon
ਸ੦-ਤਾਨ੍-ਵ੍ਰਣਾਨ੍, ਸੁਸ੍ਥਿਤਾਨ੍ ਸਮਾਂਸ਼੍ਚ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਫਲਿਨ੍ਯਾਦਿਭੀ ਰਜੀਕਤੈਰਾਚੂਰ੍ਣਯੇਤ੍| ਧਾਤਕੀਰੋਧ੍ਰਯੋਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣੇਨ ਵਾ| ਤਥਾ-ਏਵਂ ਕਤੇ ਸਤਿ, ਵ੍ਰਣਾ ਦ੍ਰਾਗੇਵ ਰੋਹਨ੍ਤਿ| ਸਂ-ਇਤਿ-ਅਨੇਨ ਪ੍ਰਕਾਰੇਣ, ਭਙ੍ਗਸ਼੍ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਃ|
Adhikarana vraNAnAM sAdhyAsAdhyatvam (25-26) · Śloka 26
| ਸ੍ਥਿਰਧਾਤੋਃ ਤੌ ਹਿਮੇ||੨੫|| ਮਾਂਸਲਸ੍ਯਾਲ੍ਪਦੋਸਸ੍ਯ ਸੁਸਾਧ੍ਯੋ, ਦਾਰੁਣੋਨ੍ਯਥਾ| |੨੬|
View original
| स्थिरधातोः ऋतौ हिमे||२५|| मांसलस्याल्पदोषस्य सुसाध्यो, दारुणोऽन्यथा| |२६|
🔊 Audio coming soon
ਸ੦-ਸ਼ੀਤਰ੍ਤੌ ਸ਼੍ਤਿਰਧਾਤੋਸ੍ਤਥਾ ਮਾਂਸਲਸ੍ਯ ਸ੍ਤੋਕਦੋਸਸ੍ਯ ਵ੍ਰਣਃ ਸੁਖਸਾਧ੍ਯਃ| ਅਨ੍ਯਥਾ-ਅਤੋ ਵਿਪਰ੍ਯਯੇਣ, ਦਾਰੁਣਃ-ਕਚ੍ਛ੍ਰਸਾਧ੍ਯੋਸਾਧ੍ਯੋ ਵਾ|
Adhikarana sandhishairyaMkAlaH (26-27) · Śloka 27
| ਪੂਰ੍ਵਮਧ੍ਯਾਨ੍ਤਵਯਸਾਮੇਕਦ੍ਵਿਤ੍ਰਿਗੁਣੈਃ ਕ੍ਰਮਾਤ੍||੨੬|| ਮਾਸੈਃ ਸ੍ਥੈਰ੍ਯਂ ਭਵੇਤ੍ਸਨ੍ਧੇਰ੍ਯਥੋਕ੍ਤਂ ਭਜਤਾਂ ਵਿਧਿਮ੍| |੨੭|
View original
| पूर्वमध्यान्तवयसामेकद्वित्रिगुणैः क्रमात्||२६|| मासैः स्थैर्यं भवेत्सन्धेर्यथोक्तं भजतां विधिम्| |२७|
🔊 Audio coming soon
ਸ੦-ਯਥੋਕ੍ਤਂ ਵਿਧਿਂ ਕੁਰ੍ਵਤਾਂ ਪੂਰ੍ਵਮਧ੍ਯਾਨ੍ਤਵਯਸਾਮੇਕਦ੍ਵਿਤ੍ਰਿਗੁਣੈਰ੍ਮਾਸੈਰ੍ਯਥਾਕ੍ਰਮਂ ਸਨ੍ਧੇਃ ਸ੍ਥੈਰ੍ਯਂ ਜਾਯਤੇ|
Adhikarana kaThcAdibhangAnAM kapAThashayanAdi (27-29) · Śloka 29
| ਕਟੀਜਙ੍ਘੋਰੁਭਗ੍ਨਾਨਾਂ ਕਪਾਟਸ਼ਯਨਂ ਹਿਤਮ੍||੨੭|| ਯਨ੍ਤ੍ਰਣਾਰ੍ਥ ਤਥਾ ਕੀਲਾਃ ਪਞ੍ਚ ਕਾਰ੍ਯਾ ਨਿਬਨ੍ਧਨਾਃ| ਜਙ੍ਘੋਰ੍ਵੋਃ ਪਾੜ੍ਸ਼੍ਵਯੋਰ੍ਦ੍ਵੌ ਦ੍ਵੌ ਤਲ ਏਕਸ਼੍ਚ ਕੀਲਕਃ||੨੮|| ਸ਼ੋਰ੍ਣ੍ਯਾਂ ਵਾ ਪਸ੍ਠਵਂਸ਼ੇ ਵਾ ਵਕ੍ਸਸ੍ਯਕ੍ਸਕਯੋਸ੍ਤਥਾ| |੨੯|
View original
| कटीजङ्घोरुभग्नानां कपाटशयनं हितम्||२७|| यन्त्रणार्थ तथा कीलाः पञ्च कार्या निबन्धनाः| जङ्घोर्वोः पाऱ्श्वयोर्द्वौ द्वौ तल एकश्च कीलकः||२८|| शोर्ण्यां वा पृष्ठवंशे वा वक्षस्यक्षकयोस्तथा| |२९|
🔊 Audio coming soon
ਸ੦-ਕਟ੍ਯਾਦਿਭਗ੍ਨਾਨਂ ਕਪਾਟੇਸ੍ਥਿਰ੍ਹਿਤਾ| ਯਨ੍ਤ੍ਰਣਾਰ੍ਥਂ ਚ ਕੀਲਾਃ-ਕੀਲਕਾਃ, ਪਞ੍ਚ ਸ੍ਥਿਰਸ੍ਥਿਤਿਹੇਤਵਃ ਕਾਰ੍ਯਾਃ| ਤੇਸਾਂ ਚ ਸ੍ਥਾਨਾਨ੍ਯਾਹ-ਜਙ੍ਘੋਰ੍ਵੋਦ੍ਵੌ ਦ੍ਵੌ ਕੀਲਕੌ, ਤਲ ਏਕਃ ਕੀਲਕਃ, ਸ਼੍ਰੋਣ੍ਯਾਂ ਭਗ੍ਨਸ੍ਯ ਪਸ੍ਟਵਂਸ਼ੇ ਤੁ ਭਗ੍ਨਸ੍ਯ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਯੋਰ੍ਦ੍ਵੌ ਦ੍ਵਾਵੇਕ ਇਤਿ| ਅਤ ਏਵਾਹ ਸ਼੍ਰੋਣ੍ਯਾਂ ਵੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਵਕ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ(ਕ੍ਸਸ੍ਯ)ਕ੍ਸਕਯੋਸ਼੍ਚ ਭਗ੍ਨਸ੍ਯ ਪਞ੍ਚੈਵ ਕੀਲਕਾ ਯੋਜ੍ਯਾਃ| ਵਿਸ਼ੇਸਸ੍ਤ੍ਵਤੋ ਨੋਪਰਿਸ੍ਟਾਤ੍ ਕੀਲਕੋ ਯੋਜ੍ਯੋ ਯੁਕ੍ਤਿਵਸ਼ਾਤ੍|
Adhikarana bhagnasandhInAM vimokShe evaM vidhiH (29) · Śloka 29
| ਵਿਮੋਕ੍ਸੇ ਭਗ੍ਨਸਨ੍ਧੀਨਾਂ ਵਿਧਿਮੇਵਂ ਸਮਾਚਰੇਤ੍||੨੯||
View original
| विमोक्षे भग्नसन्धीनां विधिमेवं समाचरेत्||२९||
🔊 Audio coming soon
ਸ੦-ਭਗ੍ਨਸਨ੍ਧੀਨਾਂ ਵਿਮੋਕ੍ਸ ਏਵਂਪ੍ਰਕਾਰਂ ਵਿਧਿਂ ਸਮਾਚਰੇਤ੍|
Adhikarana ciravimuktasaMdhInAM snehasvedAdinA yathAsthAne sthApanam (30) · Śloka 30
ਸਨ੍ਧੀਸ਼੍ਚਿਰਵਿਮੁਕ੍ਤਾਂਸ੍ਤੁ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ੍ਵਿਨ੍ਨਾਨ੍ ਮਦੂਕਤਾਨ੍| ਉਕ੍ਤੈਰ੍ਵਿਧਾਨੈਰ੍ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਚ ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਸ੍ਥਾਨਮਾਨਯੇਤ੍||੩੦||
View original
सन्धीश्चिरविमुक्तांस्तु स्निग्धस्विन्नान् मृदूकृतान्| उक्तैर्विधानैर्बुद्ध्या च यथास्वं स्थानमानयेत्||३०||
🔊 Audio coming soon
ਸ੦-ਚਿਰਵਿਮੁਕ੍ਤਾਂਸ੍ਤੁ ਸਨ੍ਧੀਨ੍ ਪੂਰ੍ਵਂ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਨ੍ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਾਨ੍ ਮਦੂਕਤਾਨ੍ ਯਥੋਕ੍ਤੈਰ੍ਵਿਧਾਨੈਰ੍ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਚ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਯਥਾਤ੍ਮੀਯਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਪ੍ਰਾਪਯੇਤ੍|
Adhikarana asandhibhagne viShamolbaNasAdhite rUDhe ca kriyA (31) · Śloka 31
ਅਸਨ੍ਧਿਭਗ੍ਨੇ ਰੂਢੇ ਤੁ ਵਿਸਮੋਲ੍ਬਣਸਾਧਿਤੇ| ਆਪੋਥ੍ਯ ਭਙ੍ਗਂ ਯਮਯੇਤ੍ਤਤੋ ਭਗ੍ਨਵਦਾਚਰੇਤ੍||੩੧||
View original
असन्धिभग्ने रूढे तु विषमोल्बणसाधिते| आपोथ्य भङ्गं यमयेत्ततो भग्नवदाचरेत्||३१||
🔊 Audio coming soon
ਸ੦-ਅਸਨ੍ਧੌ ਭਗ੍ਨੇ ਰੂਢੇ ਚ ਵਿਸਮੋਲ੍ਬਣਸਾਧਿਤੇ ਸਤਿ ਭਙ੍ਗਮਾਪੋਥ੍ਯ-ਭਙ੍ਕ੍ਤ੍ਵਾ, ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਭਙ੍ਗਂ ਯਮਯੇਤ੍| ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਭਗ੍ਨਵਦਾਚਰੇਤ੍|
Adhikarana bhagnaM yathA pAkaM naiti tathA prayayeta (32) · Śloka 32
ਭਗ੍ਨਂ ਨੈਤਿ ਯਥਾ ਪਾਕਂ ਪ੍ਰਯਤੇਤ ਤਥਾ ਭਿਸਕ੍| ਪਕ੍ਵਮਾਂਸਸਿਰਾਸ੍ਨਾਯੁਃ ਸਨ੍ਧਿਃ ਸ਼੍ਲੇਸਂ ਨ ਗਚ੍ਛਤਿ||੩੨||
View original
भग्नं नैति यथा पाकं प्रयतेत तथा भिषक्| पक्वमांससिरास्नायुः सन्धिः श्लेषं न गच्छति||३२||
🔊 Audio coming soon
ਸ੦-ਭਗ੍ਨਂ ਯਥਾ ਪਾਕਂ ਨ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਤਥਾ ਵੈਦ੍ਯੋ ਯਤ੍ਨਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਯਤਃ ਸਨ੍ਧਿਃ ਪਕ੍ਵਮਾਂਸਸਿਰਾਸ੍ਨਾਯੁਃ ਸਨ੍ ਸ਼੍ਲੇਸਂ ਨ ਯਾਤਿ|
Adhikarana bhagnevAtavyAdhyuktAH snehAH bastikarma ca (33) · Śloka 33
ਵਾਤਵ੍ਯਾਧਿਵਿਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟਾਨ੍ ਸ੍ਨੇਹਾਨ੍ ਭਗ੍ਨਸ੍ਯ ਯੋਜਯੇਤ੍| ਚਤੁਸ੍ਪ੍ਰਯੋਗਾਨ੍ ਬਲ੍ਯਾਂਸ਼੍ਚ ਬਸ੍ਤਿਕਰ੍ਮ ਚ ਸ਼ੀਲਯੇਤ੍||੩੩||
View original
वातव्याधिविनिर्दिष्टान् स्नेहान् भग्नस्य योजयेत्| चतुष्प्रयोगान् बल्यांश्च बस्तिकर्म च शीलयेत्||३३||
🔊 Audio coming soon
ਸ੦-ਵਾਤਵ੍ਯਾਧਿਕਥਿਤਾਨ੍ ਸ੍ਨੇਹਾਨ੍ (ਚਿ.ਅ. ੨੧/੬੬) ਚਤੁਸ੍ਪ੍ਰਯੋਗਾਨ੍-ਪਾਨਨਸ੍ਯਾਭ੍ਯਙ੍ਗਾਨੁਵਾਸਨੈਃ, ਬਲ੍ਯਾਨ੍-ਬਲਾਯ ਹਿਤਾਨ੍, ਭਗ੍ਨਸ੍ਯ ਯੋਜਯੇਤ੍| ਤਥਾ ਬਸ੍ਤਿਕਰ੍ਮ-"ਪ੍ਰਾਕ੍ ਸ੍ਨੇਹ ਏਕਃ ਪਞ੍ਚਾਨ੍ਤੇ" (ਹ.ਸੂ.ਆ. ੧੯/੬੩) ਇਤ੍ਯਾਦਿਨੋਕ੍ਤਂ, ਅਭ੍ਯਸੇਤ੍|
Adhikarana bhagne pauShTikAdi shAlyAdyannam (34-35) · Śloka 35
ਸ਼ਾਲ੍ਯਾਜ੍ਯਰਸਦੁਗ੍ਧਾਦ੍ਯੈਃ ਪੌਸ੍ਟਿਕੈਰਵਿਦਾਹਿਭਿਃ| ਮਾਤ੍ਰਯੋਪਚਰੇਦ੍ਭਗ੍ਨਂ ਸਨ੍ਧਿਸਂਸ਼੍ਲੇਸਕਾਰਿਭਿਃ||੩੪|| ਗ੍ਲਾਨਿਰ੍ਨ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ ਤਸ੍ਯ, ਸਨ੍ਧਿਵਿਸ਼੍ਲੇਸਕਦ੍ਧਿ ਸਾ| |੩੫|
View original
शाल्याज्यरसदुग्धाद्यैः पौष्टिकैरविदाहिभिः| मात्रयोपचरेद्भग्नं सन्धिसंश्लेषकारिभिः||३४|| ग्लानिर्न शस्यते तस्य, सन्धिविश्लेषकृद्धि सा| |३५|
🔊 Audio coming soon
ਸ੦-ਭਗ੍ਨਂ ਨਰਂ ਮਾਤ੍ਰਯਾ ਸ਼ਾਲ੍ਯਾਦਿਭਿਃ ਪੁਸ੍ਟਿਕਦ੍ਭਿਃ ਸਨ੍ਧਿਸਂਸ਼੍ਲੇਸਕਾਰਿਭਿਰਵਿਦਾਹਿਭਿਰੁਪਕ੍ਰਮੇਤ੍| ਸ੦-ਤਸ੍ਯ-ਭਗ੍ਨਸ੍ਯ, ਗ੍ਲਾਨਿਰ੍ਨ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ| ਯਤਃ ਸਾ-ਗ੍ਲਾਨਿਃ, ਸਨ੍ਧਿਵਿਸ਼੍ਲੇਸਂ ਕੁਰੁਤੇ|
Adhikarana bhagne lavaNAdi niShedhaH (35) · Śloka 35
ਲਵਣਂ ਕਟੁਕਂ ਕ੍ਸਾਰਮਮ੍ਲਂ ਮੈਥੁਨਮਾਤਪਮ੍| ਵ੍ਯਾਯਾਮਂ ਚ ਨ ਸੇਵੇਤ ਭਗ੍ਨੋ ਰੂਕ੍ਸਂ ਚ ਭੋਜਨਮ੍||੩੫||
View original
लवणं कटुकं क्षारमम्लं मैथुनमातपम्| व्यायामं च न सेवेत भग्नो रूक्षं च भोजनम्||३५||
🔊 Audio coming soon
ਸ੦-ਭਗ੍ਨੋ ਲਵਣਾਦਿਕਂ ਰੂਕ੍ਸਂ ਚਾਹਾਰਂ ਨ ਸੇਵੇਤ|
Adhikarana bhagne gandhatailamasthisthairyakRut (27) · Śloka 27
ਕਸ੍ਣਾਂਸ੍ਤਿਲਾਨ੍ ਵਿਰਜਸੋ ਦਢਵਸ੍ਤ੍ਰਬਦ੍ਧਾਨ੍ ਸਪ੍ਤ ਕ੍ਸਪਾ ਵਹਤਿ ਵਾਰਿਣਿ ਵਾਸਯੇਤ੍| ਸਂਸ਼ੋਸਯੇਦਨੁਦਿਨਂ ਪ੍ਰਵਿਸਾਰ੍ਯ ਚੈਤਾਨ੍ ਕ੍ਸੀਰੇ ਤਥੈਵ ਮਧੁਕਕ੍ਵਥਿਤੇ ਚ ਤੋਯੇ||੩੬|| ਪੁਨਰਪਿ ਪੀਤਪਯਸ੍ਕਾਂ- ਸ੍ਥਾਨ੍ ਪੂਰ੍ਵਵਦੇਵ ਸ਼ੋਸਿਤਾਨ੍ ਬਾਢਮ੍| ਵਿਗਤਤੁਸਾਨਰਜਸ੍ਕਾਨ੍ ਸਞ੍ਚੂਰ੍ਣ੍ਯ ਸੁਚੂਰ੍ਣਿਤੈਰ੍ਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਤ੍||੩੭|| ਨਲਦਵਾਲਕਲੋਹਿਤਯਸ੍ਟਿਕਾ- ਨਖਮਿਸ਼ਿਪ੍ਲਵਕੁਸ੍ਠਬਲਾਤ੍ਰਯੈਃ| ਅਗੁਰੁਕੁਙ੍ਕੁਮਚਨ੍ਦਨਸਾਰਿਵਾ- ਸਰਲਸਰ੍ਜਰਸਾਮਰਦਾਰੁਭਿਃ||੩੮|| ਪਦ੍ਮਕਾਦਿਗਣੋਪੇਤੈਸ੍ਤਿਲਪਿਸ੍ਟਂ ਤਤਸ਼੍ਚ ਤਤ੍| ਸਮਸ੍ਤਗਨ੍ਧਭੈਸਜ੍ਯਸਿਦ੍ਧਦੁਗ੍ਧੇਨ ਪੀਡਯੇਤ੍||੩੯|| ਸ਼ੈਲੇਯਰਾਸ੍ਨਾਂਸ਼ੁਮਤੀਕਸੇਰੁ- ਕਾਲਾਨੁਸਾਰੀਨਤਪਤ੍ਰਰੋਧ੍ਰੈਃ| ਸਕ੍ਸੀਰਸ਼ੁਕ੍ਲੈਃ ਸਪਯਃ ਸਦੂਰ੍ਵੈ ਸ੍ਤੈਲਂ ਪਚੇਤ੍ਤਨ੍ਨਲਦਾਦਿਭਿਸ਼੍ਚ||੪੦|| ਗਨ੍ਧਤੈਲਮਿਦਮੁਤ੍ਤਮਮਸ੍ਥਿ- ਸ੍ਥੈਰ੍ਯਕਜ੍ਜਯਤਿ ਚਾਸ਼ੁ ਵਿਕਾਰਾਨ੍| ਵਾਤਾਪਿਤ੍ਤਜਨਿਤਾਨਤਿਵੀਰ੍ਯਾਨ੍| ਵ੍ਯਾਪਿਨੋਪਿ ਵਿਵਿਧੈਰੁਪਯੋਗੈਃ||੪੧|| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸੂਨੁਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਗ੍ਭਟਵਿਰ ਚਿਤਾਯਾਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਹਦਯਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਸਸ੍ਠੇ ਉਤ੍ਤਰ- ਸ੍ਥਾਨੇ ਭਾਙ੍ਗਪ੍ਰਤਿਸੇਧੋ ਨਾਮ ਸਪ੍ਤ- ਵਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੨੭||
View original
कृष्णांस्तिलान् विरजसो दृढवस्त्रबद्धान् सप्त क्षपा वहति वारिणि वासयेत्| संशोषयेदनुदिनं प्रविसार्य चैतान् क्षीरे तथैव मधुकक्वथिते च तोये||३६|| पुनरपि पीतपयस्कां- स्थान् पूर्ववदेव शोषितान् बाढम्| विगततुषानरजस्कान् सञ्चूर्ण्य सुचूर्णितैर्युञ्ज्यात्||३७|| नलदवालकलोहितयष्टिका- नखमिशिप्लवकुष्ठबलात्रयैः| अगुरुकुङ्कुमचन्दनसारिवा- सरलसर्जरसामरदारुभिः||३८|| पद्मकादिगणोपेतैस्तिलपिष्टं ततश्च तत्| समस्तगन्धभैषज्यसिद्धदुग्धेन पीडयेत्||३९|| शैलेयरास्नांशुमतीकसेरु- कालानुसारीनतपत्ररोध्रैः| सक्षीरशुक्लैः सपयः सदूर्वै स्तैलं पचेत्तन्नलदादिभिश्च||४०|| गन्धतैलमिदमुत्तममस्थि- स्थैर्यकृज्जयति चाशु विकारान्| वातापित्तजनितानतिवीर्यान्| व्यापिनोऽपि विविधैरुपयोगैः||४१|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविर चितायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां षष्ठे उत्तर- स्थाने भाङ्गप्रतिषेधो नाम सप्त- विंशोऽध्यायः||२७||
🔊 Audio coming soon
ਸ੦-ਕਸ੍ਣਾਨ੍ ਤਿਲਾਨ੍ ਵਹਤਿ-ਅਸ੍ਥਿਰੇ ਜਲੇ, ਸਪ੍ਤਰਾਤ੍ਰੀਰ੍ਵਿਗਤਰੇਣੂਂਸ੍ਤਥਾ ਦਢਵਸਨਸਂਯਤਾਨ੍ ਵਾਸਯੇਤ੍| ਏਤਾਂਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਵਿਰਲਾਨ੍ ਵਿਕੀਰ੍ਯ ਪ੍ਰਤਿਦਿਨਂ ਸਂਸ਼ੋਸਯੇਤ੍| ਤਥੈਵ-ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤੇਨ ਪ੍ਰਕਾਰੇਣ, ਕ੍ਸੀਰੇ ਸ੍ਥਿਤਾਨਨੁਦਿਨਂ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰ੍ਯ ਸ਼ੋਸਿਤਾਨ੍ ਸਪ੍ਤ ਰਾਤ੍ਰੀਰੇਵਂ ਮਧੁਯਸ੍ਟੀਕ੍ਵਥਿਤੇ ਚ ਜਲੇ ਵਾਸਯੇਦ੍ਵਿਸ਼ੋਸਯੇਚ੍ਚ| ਵਸਨ੍ਤਤਿਲਕਾਵਤ੍ਤਮ੍| ਪੁਨਰਪਿ ਚ ਪੀਤਕ੍ਸੀਰਾਂਸ੍ਤਾਂਸ੍ਤਿਲਾਨ੍ ਪੂਰ੍ਵਵਦੇਵਾਤਿਸ਼ਯੇਨ ਸ਼ੋਸਿਤਾਨਪਗਤਤੁਸਂਸ੍ਤਥਾ ਵਿਰਜਸਃ ਸਞ੍ਚੂਰ੍ਣ੍ਯ ਨਲਦਾਦ੍ਯੈਃ ਸੁਚੂਰ੍ਣਿਤੈਰ੍ਯੋਜਯੇਤ੍| ਆਰ੍ਯਾ| ਤਾਨੇਵਾਹ-ਨਲਦੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਔਪਚ੍ਛਨ੍ਦਸਿਕਮ੍| ਪਦ੍ਮਕਾਦੀਤ੍ਯਾਦਿ| ਕਿਮ੍ਭੂਤੈਰ੍ਨਲਦਾਦਿਭਿਃ ? ਪਦ੍ਮਕਾਦਿਗਣਸਹਿਤੈਃ ਸੁਚੂਰ੍ਣਿਤੈਰ੍ਯੋਜਯਿਤ੍ਵਾ ਚੈਤਤ੍ ਤਿਲਪਿਸ੍ਟਂ ਸਕਲਚੋਰਕਾਦਿਗਨ੍ਧਦ੍ਰਵ੍ਯਸਿਦ੍ਧੇਨ ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਸਹ ਪੀਡਯੇਤ੍| ਤਤਸ੍ਤਤ੍ਤੈਲਂ ਸੈਰ੍ਯਕਾ(ਸ਼ੈਲੇਯਾ)ਦਿਭਿਰ੍ਨਲਦਾਦਿਭਿਸ਼੍ਚ ਕਲ੍ਕੀਕਤੈਰ੍ਦੁਗ੍ਧਸਹਿਤੈਃ ਪਚੇਤ੍| ਇਨ੍ਦ੍ਰਵਜ੍ਰਾ| ਏਤਤ੍ ਗਨ੍ਧਤੈਲਮਤਿਵੀਰ੍ਯਮਸ੍ਥਿਸ੍ਥਿਰਤ੍ਵਕਦਾਮਯਾਸ਼੍ਚ ਪਵਨਪਿਤ੍ਤੋਤ੍ਥਾਨਤਿਵੀਰ੍ਯਾਨ੍ ਵ੍ਯਾਪਿਨੋਪ੍ਯਾਸ਼ੁ ਜਯਤਿ ਵਿਵਿਧੈਃ-ਪਾਨਨਸ੍ਯਾਦਿਭਿਃ, ਉਪਯੋਗੈਃ| ਸ੍ਵਾਗਤਾ| ਸ਼੍ਰੀਮਗਾਙ੍ਕਦਤ੍ਤਪੁਤ੍ਰਸ਼੍ਰੀਮਦਰੁਣਦਤ੍ਤਵਿਰਚਿਤਾਯਾਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਹਦਯ- ਟੀਕਾਯਾਂ ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਸਸ੍ਠੇ ਉਤ੍ਤਰਸ੍ਥਾਨੇ ਭਙ੍ਗਪ੍ਰਤਿ- ਸੇਧੋ ਨਾਮ ਸਪ੍ਤਵਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ ਸਮਾਪ੍ਤਃ|| ੨੭||