37. kīṭālūtādiviṣapratiṣēdhādhyāyaḥ

Adhikarana adhyAyopakramaH (1) · Śloka 1

|೧|

ವಿಷಪ್ರಕ್ರಮಾತ್ ಕೀಟಲೂತಾದಿಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ವಕ್ತಿ-

Adhikarana kITalUtAdiviShapratShedhAdhyAyaH ------ kITAH sarpANAM viNmutrAdijAH kITAnAM caturvidhatvam (2-1) · Śloka 1

ಅಥಾತಃ ಕೀಟಲೂತಾದಿವಿಷಪ್ರತಿಷೇಧಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ| (ಗದ್ಯಸೂತ್ರೇ|೨| ) ಸರ್ಪಾಣಾಮೇವ ವಿಣ್ಮೂತ್ರಶುಕ್ರಾಣ್ಡಶವಕೋಥಜಾಃ| ದೋಷೈರ್ವ್ಯಸ್ತೈಃ ಸಮಸ್ತೈಶ್ಚ ಯುಕ್ತಾಃ ಕೀಟಾಶ್ಚತುರ್ವಿಧಾಃ||೧||

ಸ೦- ಸರ್ಪಾಣಾಂ-ಪೂರ್ವೋಕ್ತಾನಾಂ, ವಿಣ್ಮೂತ್ರಾದಿಜಾಃ ಕೀಟಾ ದೋಷೈಃ ಪೃಥಗ್ಯುಕ್ತಾಸ್ತ್ರಿಪ್ರಕಾರಾಃ ಸಮುದಿತೈಶ್ಚ ಯುಕ್ತಾ ಇತಿ ಚತುಃ ಪ್ರಕಾರಾಃ ಸ್ಯುಃ|

Adhikarana vAyavyakITadaShTasya lakShaNam (2) · Śloka 2

ದಷ್ಟಸ್ಯ ಕೀಟೈರ್ವಾಯವ್ಯೈರ್ದಂಶಸ್ತೋದರುಜೋಲ್ಬಣಃ| |೨|

ಸ೦-ತೇಷು ಮಧ್ಯೇ ವಾಯವ್ಯೈಃ-ವಾತಲೈಃ ಕೀಟೈಃ, ದಷ್ಟಸ್ಯ ದಂಶಸ್ತೋದರುಜಾಧಿಕೋ ಭವೇತ್|

Adhikarana AgneyakITadaShTasya lakShaNam (2-3) · Śloka 3

| ಆಗ್ನೇಯೈರಲ್ಪಸಂಸ್ರಾವೋ ದಾಹರಾಗವಿಸರ್ಪವಾನ್||೨|| ಪಕ್ವಪೀಲುಫಲಪ್ರಖ್ಯಃ ಖರ್ಜೂರಸದೃಶೋಽಥವಾ| |೩|

ಸ೦-ಆಗ್ನೇಯೈಃ ಕೀಟೈರ್ದಷ್ಟಸ್ಯ ದಂಶೋಽಲ್ಪಸ್ರಾವಾದಿಮಾನ್ ಸ್ಯಾತ್| ಪಕ್ವಪೀಲುಫಲನಿಭಃ ಖರ್ಜೂರಸದೃಶೋ ವಾ ಸ್ಯಾತ್|

Adhikarana kaphAdhikakITadaShTasya lakShaNam (3) · Śloka 3

| ಕಫಾಧಿಕರಿಮನ್ದರುಜಃ ಪಕ್ವೋದುಮ್ಬರಸನ್ನಿಭಃ||೩||

ಸ೦-ಕಫಾಧಿಕೈಃ ಕೀಟೈರ್ದಷ್ಟಸ್ಯ ದಂಶೋ ಮನ್ದರುಜಃ ಪಕ್ವೋದುಮ್ಬರಸದೃಶಃ|

Adhikarana sAnnipAtikakITadaShTasya lakShaNam (4) · Śloka 4

ಸ್ರಾವಾಢ್ಯಃ ಸರ್ವಲಿಙ್ಗಸ್ತು ವಿವರ್ಜ್ಯಃ ಸಾನ್ನಿಪಾತಿಕೈಃ| |೪|

ಸ೦-ಸಾನ್ನಿಪಾತಿಕೈಃ-ತ್ರಿದೋಷಾಧಿಕೈಃ ಕೀಟೈಃ, ದಷ್ಟಸ್ಯ ದಂಶಃ ಸ್ರುತ್ಯಧಿಕಃ ಸರ್ವಲಿಙ್ಗಃ| ಸ ಚ ವರ್ಜ್ಯೋ-ನೋಪಕ್ರಮಣೀಯಃ|

Adhikarana kITeShu sarpavat vegAH shophAdishca (4-5) · Śloka 5

| ವೇಗಾಶ್ಚ ಸರ್ಪವಚ್ಛೋಫೋ ವರ್ಧಿಷ್ಣುರ್ವಿಸ್ರರಕ್ತತಾ||೪|| ಶಿರೋಕ್ಷಿಗೌರವಂ ಮೂರ್ಚ್ಛಾ ಭ್ರಮಃ ಶ್ವಾಸೋಽತಿವೇದನಾ| |೫|

ಸ೦-ವೇಗಾಶ್ಚ ಸರ್ಪವತ್ಕೀಟೇಷು ಸ್ಯುಃ| ತಥಾ ಶ್ವಯಥುರ್ವರ್ಧನಸ್ವಭಾವೋ ವಿಸ್ರಶೋಣಿತತ್ವಂ ಚ ಮೂರ್ಧನೇತ್ರಗುರುತ್ವಂ ಮೂರ್ಚ್ಛಾದ್ಯಾಶ್ಚ ಸ್ಯುಃ|

Adhikarana sarvakITakadaShTAnAM sAmAnyalakShaNam (5) · Śloka 5

| ಸರ್ವೇಷಾಂ ಕರ್ಣಿಕಾ ಶೋಫೋ ಜ್ವರಃ ಕಣ್ಡೂರರೋಚಕಃ||೫||

ಸ೦-ಕರ್ಣಿಕಾದ್ಯಾಶ್ಚ ಸರ್ವೇಷಾಂ ದಂಶಾನಾಂ ಸ್ಯುಃ|

Adhikarana vRushcikadaShTasya lakShaNam (6-7) · Śloka 7

ವೃಶ್ಚಿಕಸ್ಯ ವಿಷಂ ತೀಕ್ಷ್ಣಮಾದೌ ದಹತಿ ವಹ್ನಿವತ್| ಊರ್ಧ್ವಮಾರೋಹತಿ ಕ್ಷಿಪ್ರಂ ದಂಶೇ ಪಶ್ಚಾತ್ತು ತಿಷ್ಠತಿ||೬|| ದಂಶಃ ಸದ್ಯೋಽತಿರುಕ್ ಶ್ಯಾವಸ್ತುದ್ಯತೇ ಸ್ಫುಟತೀವ ಚ| |೭|

ಸ೦- ವೃಶ್ಚಿಕಸ್ಯ ತೀಕ್ಷ್ಣಂ ವಿಷಂ ಭವತಿ| ತಚ್ಚ ಪ್ರಥಮಮಗ್ನಿರಿವ ದಹತಿ| ಉಪರಿಷ್ಟಾದಾಶ್ವೇವಾರೋಹತಿ| ಪಶ್ಚಾಚ್ಚ ದಂಶೇ ತಿಷ್ಠತಿ| ದಂಶೋ ವೃಶ್ಚಿಕಸಮ್ಬನ್ಧೀ ಸದ್ಯೋಽತಿರುಗಾದಿಃ ಸ್ಯಾತ್| ತುದ್ಯತೇ ಸ್ಫುಟತೀವ ಚ| ತುದ್ಯತ ಇತಿ ಕರ್ಮಕರ್ತರಿ ತಙ್|

Adhikarana vRushcikAstriprakArAH (7-8) · Śloka 8

| ತೇ ಗವಾದಿಶಕೃತ್ಕೋಥಾದ್ದಿಗ್ಧದಷ್ಟಾದಿಕೋಥತಃ||೭|| ಸರ್ಪಕೋಥಾಚ್ಚ ಸಮ್ಭೂತಾ ಮನ್ದಮಧ್ಯಮಹಾವಿಷಾಃ| |೮|

ಸ೦-ತೇ-ವೃಶ್ಚಿಕಾಃ, ಗವಾದಿಶಕೃತ್ಕೋಥಾತ್ ವಿಷದಿಗ್ಧದಷ್ಟಾದಿ ಕೋಥಾತ್ ಸರ್ಪಕೋಥಾಚ್ಚ ಸಮ್ಭೂತಾ ಯಥಾಸಙ್ಖ್ಯಂ ಮನ್ದವಿಶಾ ಮಧ್ಯವಿಷಾ ಮಹಾವಿಷಾಶ್ಚ ಸ್ಯುಃ|

Adhikarana mandaviShavRushcikAnAM lakShaNam (8-9) · Śloka 9

| ಮನ್ದಾಃ ಪೀತಾಃ ಸಿತಾಃ ಶ್ಯಾವಾಃ ರೂಕ್ಷಾಃ ಕರ್ಬುರಮೇಚಕಾಃ||೮|| ರೋಮಶಾ ಬಹುಪರ್ವಾಣೋ ಲೋಹಿತಾಃ ಪಾಣ್ಡುರೋದರಾಃ| |೯|

ಸ೦- ಮನ್ದವಿಷಾಃ ಕೀಟಾಃ ಪೀತಾದಿಗುಣಾಃ| ರೋಮಶಾ ಇತಿ "ಲೋಮಾದಿ" ಇತ್ಯಾದಿನಾ ಶಃ|

Adhikarana madhyaviShavRushcikAnAM lakShaNam (9-10) · Śloka 10

| ಧೂಮ್ರೋದರಾಸ್ತ್ರಿಪರ್ವಾಣೋ ಮಧ್ಯಾಸ್ತು ಕಪಿಲಾರುಣಾಃ||೯|| ಪಿಶಙ್ಗಾಃ ಶಬಲಾಶ್ಚಿತ್ರಾಃ ಶೋಣಿತಾಭಾ| |೧೦|

ಸ೦-ಮಧ್ಯವಿಷಾಸ್ತು ಕಪಿಲಾದಿಗುಣಾಃ|

Adhikarana mahAviShavRushcikAnAM lakShaNam (10) · Śloka 10

ಮಹಾವಿಷಾಃ| ಅಗ್ನ್ಯಾಭಾ-ದ್ವ್ಯೇಕಪರ್ವಾಣೋ ರಕ್ತಾಸಿತಸಿತೋದರಾಃ||೧೦||

ಸ೦-ಮಹಾವಿಷಾ ದರ್ಭದೂರ್ವಾಸದೃಶಾ ದ್ವಿಪರ್ವಾಣ ಏಕಪರ್ವಾಣೋ ವಾ| ರಕ್ತೋದರಾಃ ಕೇಚಿತ್ಕೃಷ್ಣೋದರಾಃ ಕೇಚಿತ್ಸಿತೋದರಾಶ್ಚ|

Adhikarana mahAviShavRushcikadaShTasya lakShaNam (11-12) · Śloka 12

ತೈರ್ದಷ್ಟಃ ಶೂನರಸನಃ ಸ್ತಬ್ಧಗಾತ್ರೋ ಜ್ವರಾರ್ದಿತಃ| ಖೈರ್ವಮನ್ ಶೋಣಿತಂ ಕೃಷ್ಣಮಿನ್ದ್ರಿಯಾರ್ಥಾನಸಂವಿದನ್||೧೧|| ಸ್ವಿದ್ಯನ್ ಮೂರ್ಚ್ಛನ್ ವಿಶುಷ್ಕಾಸ್ಯೋ ವಿಹ್ವಲೋ ವೇದನಾತುರಃ| ವಿಶೀರ್ಯಮಾಣಮಾಂಸಶ್ಚ ಪ್ರಾಯಶೋ ವಿಜಹಾತ್ಯಸೂನ್||೧೨||

ಸ೦- ತೈಃ-ಮಹಾವಿಷೈಃ, ದಷ್ಟಃ ಸನ್ ಶೂನಜಿಹ್ವಾದಿಃ ಸ್ಯಾತ್| ತಥೇದಮಿದಂ ಕುರ್ವನ್ನೀದೃಶಃ ಸನ್ ಪ್ರಾಯಶೋ ಜೀವಿತಂ ತ್ಯಜತಿ|

Adhikarana uShTradhUmasya lakShaNam (13-14) · Śloka 14

ಉಚ್ಚಿಟಿಙ್ಗಸ್ತು ವಕ್ತ್ರೇಣ ದಶತ್ಯಭ್ಯಧಿಕವ್ಯಥಃ| ಸಾಧ್ಯತೋ ವೃಶ್ಚಿಕಾತ್ ಸ್ತಮ್ಭಂ ಶೇಫಸೋ ಹೃಷ್ಟರೋಮತಾಮ್||೧೩|| ಕರೋತಿ ಸೇಕಮಙ್ಗಾನಾಂ ದಂಶಃ ಶೀತಾಮ್ಬುನೇವ ಚ| ಉಷ್ಟ್ರಧೂಮಃ ಸ ಏವೋಕ್ತೋ ರಾತ್ರಿಚಾರಾಚ್ಚ ರಾತ್ರಿಕಃ||೧೪||

ಸ೦-ಉಚ್ಚಿಟಿಙ್ಗಾಖ್ಯೋ ವೃಶ್ಚಿಕೋ ವಕ್ತ್ರೇಣ ದಶತಿ| ಸಾಧ್ಯಾದ್ದೃಶ್ಚಿಕಾದತಿರಿಕ್ತವ್ಯಥಃ| ತಥಾ ಸ್ತಮ್ಭಂ ಕರೋತಿ ಮೇಢ್ರಸ್ಯ| ತಥಾ ಹೃಷ್ಟರೋಮತಾಂ-ರೋಮಹರ್ಷಂ, ಕರೋತಿ| ತಥಾ ದಂಶಶ್ಚ ಶಿಶಿರಜಲೇನೇವ ಸೇಕಮಙ್ಗಾನಾಂ ವಿಧತ್ತೇ| ಸ ಏವೋಷ್ಟ್ರಧೂಮಕಃ ಕಥಿತಃ| ರಾತ್ರಿಚರಣಾಚ್ಚ ರಾತ್ರಿಕಃ ಸ ಏವೋಕ್ತಃ|

Adhikarana kITAdInAM doShAdhikatvam (15) · Śloka 15

ವಾತಪಿತ್ತೋತ್ತರಾಃ ಕೀಟಾಃ, ಶ್ಲೈಶ್ಮಿಕಾಃ ಕಣಭೋನ್ದುರಾಃ| ಪ್ರಾಯೋ ವಾತೋಲ್ಬಣವಿಷಾ ವೃಶ್ಚಿಕಾಃ ಸೋಷ್ಟ್ರಧೂಮಕಾಃ||೧೫||

ಸ೦-ಕೀಟಾ ವಾತಪಿತ್ತಾಧಿಕಾಃ| ಕಣಭೋನ್ದುರಾಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮೋಲ್ಬಣಾಃ| ಪ್ರಾಯೇಣ ವೃಶ್ಚಿಕಾ ವಾತೋಲ್ಬಣವಿಷಾ ಉಷ್ಟ್ರಧೂಮಕಾಶ್ಚ|

Adhikarana yathAdoShodayaM kriyA (16) · Śloka 16

ಯಸ್ಯ ಯಸ್ಯೈವ ದೋಷಸ್ಯ ಲಿಙ್ಗಾಧಿಕ್ಯಂ ಪ್ರತರ್ಕಯೇತ್| ತಸ್ಯ ತಸ್ಯೌಷಧೈಃ ಕುರ್ಯಾದ್ವಿಪರೀತಗುಣೈಃ ಕ್ರಿಯಾಮ್||೧೬||

ಸ೦-ಯಸ್ಯ ಯಸ್ಯೈವ ದೋಷಸ್ಯ ಲಿಙ್ಗಾಧಿಕ್ಯಂ ಜ್ಞಾಯತೇ, ತಸ್ಯ ತಸ್ಯ ದೋಷಸ್ಯ ಭೇಷಜೈರ್ವಿಪರೀತಗುಣೈಃ ಕ್ರಿಯಾಂ ವಿದಧೀತ|

Adhikarana vAtikaviShasya lakShaNam (17) · Śloka 17

ಹೃತ್ಪೀಡೋರ್ಧ್ವಾನಿಲಸ್ತಮ್ಭಃ ಶಿರಾಯಾಮೋಽಸ್ಥಿಪರ್ವರುಕ್| ಘೂರ್ಣನೋದ್ವೇಷ್ಟನಂ ಗಾತ್ರಶ್ಯಾವತಾ ವಾತಿಕೇ ವಿಷೇ||೧೭||

ಸ೦-ವಾತಿಕೇ ವಿಷೇ ಹೃತ್ಪೀಡಾದಯಃ ಸ್ಯುಃ|

Adhikarana paittikaviShasya lakShaNam (18) · Śloka 18

ಸಂಜ್ಞಾನಾಶೋಷ್ಣನಿಶ್ವಾಸೌ ಹೃದ್ದಾಹಃ ಕಟುಕಾಸ್ಯತಾ| ಮಾಂಸಾವದರಣಂ ಶೋಫೋ ರಕ್ತಪೀತಶ್ಚ ಪೈತ್ತಿಕೇ||೧೮||

ಸ೦-ಪಿತ್ತೋಲ್ಬಣೇ ಸಂಜ್ಞಾನಾಶಾದಯಃ ಸ್ಯುಃ|

Adhikarana shlaiShmikaviShasya lakShaNam (19) · Śloka 19

ಛರ್ದ್ಯರೋಚಕಹೃಲ್ಲಾಸಪ್ರಸೇಕೋತ್ಕ್ಲೇಶಪೀನಸೈಃ| ಸಶೈತ್ಯಮುಖಮಾಧುರ್ಯೈರ್ವಿದ್ಯಾಚ್ಛ್ಲೇಷ್ಮಾಧಿಕಂ ವಿಷಮ್||೧೯||

ಸ೦-ಕಫಾಧಿಕಂ ವಿಷಂ ಛರ್ದ್ಯಾದಿಭಿರ್ಜಾನೀಯಾತ್|

Adhikarana vAtikaviShe piNyAkalepAdi (20) · Śloka 20

ಪಿಣ್ಯಾಕೇನ ವ್ರಣಾಲೇಪಸ್ತೈಲಾಭ್ಯಙ್ಗಶ್ಚ ವಾತಿಕೇ| ಸ್ವೇದೋ ನಾಡೀಪುಲಾಕಾದ್ಯೈರ್ಬೃಂಹಣಶ್ಚ ವಿಧಿರ್ಹಿತಃ||೨೦||

ಸ೦-ವಾತಿಕೇ ವಿಷೇ ಪಿಣ್ಯಾಕೇನ ವ್ರಣಲೇಪೋ ಯೋಜ್ಯಃ, ತೈಲಾಭ್ಯಙ್ಗಶ್ಚ ನಾಡ್ಯಾದಿಭಿಶ್ಚ ಸ್ವೇದೋ ಬೃಂಹಣಶ್ಚ ವಿಧಿಃ ಸ್ಮೃತಃ|

Adhikarana paittikaviShe shItalasekAdi (21) · Śloka 21

ಪೈತ್ತಿಕಂ ಸ್ತಮ್ಭಯೇತ್ಸೇಕೈಃ ಪ್ರದೇಹೈಶ್ಚಾತಿಶೀತಲೈಃ| |೨೧|

ಸ೦-ಪಿತ್ತಾಧಿಕಂ ವಿಷಂ ಸೇಕಾದಿಭಿರತಿಶಿಶಿರೈಃ ಸ್ತಮ್ಭಯೇತ್|

Adhikarana shlaiShmikaviShe lekhanAdi (21) · Śloka 21

| ಲೇಖನಚ್ಛೇದನಸ್ವೇದವಮನೈಃ ಶ್ಲೈಷ್ಮಿಕಂ ಜಯೇತ್||೨೧||

ಸ೦-ಶ್ಲೈಷ್ಮಿಕಂ ಲೇಖನಾದ್ಯೈರ್ಜಯೇತ್|

Adhikarana trividhAnAM kITAnAM yathAdoShaM cikitsA, svedAlepanasekAH prAyaH koShNAH kAryAH (22-23) · Śloka 23

ಕೀಟಾನಾಂ ತ್ರಿಪ್ರಕಾರಾಣಾಂ ತ್ರೈವಿಧ್ಯೇನ ಕ್ರಿಯಾ ಹಿತಾ| ಸ್ವೇದಾಲೇಪನಸೇಕಾಂಸ್ತು ಕೋಷ್ಣಾನ್ ಪ್ರಾಯೋಽವಚಾರಯೇತ್||೨೨|| ಅನ್ಯತ್ರ ಮೂರ್ಚ್ಛಿತಾದ್ದಂಶಪಾಕತಃ ಕೋಥತೋಽಥವಾ| |೨೩|

ಸ೦- ಕೀಟಾನಾಂ ತ್ರಿವಿಧಾನಾಂ ಯಥಾಸ್ವಂ ತ್ರಿವಿಧೈವ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಹಿತಾ| ಸ್ವೇದಾದೀಂಶ್ಚ ಪ್ರಾಯೇಣ ಕೋಷ್ಣಾನ್ ಕುರ್ಯಾತ್| ಮೂರ್ಚ್ಛಿತಂ ನರಂ ದಂಶಪಾಕಂ ಚ ವರ್ಜಯಿತ್ವಾ ತಥಾ ದಂಶಕೋಥಂ ಚ ಹಿತ್ವಾ|

Adhikarana sarvasya viShadaMshasya nRukeshAdayo dhUpanam (23-24) · Śloka 24

| ನೃಕೇಶಾಃ ಸರ್ಷಪಾಃ ಪೀತಾ ಗುಡೋ ಜೀರ್ಣಶ್ಚ ಧೂಪನಮ್||೨೩|| ವಿಷದಂಶಸ್ಯ ಸರ್ವಸ್ಯ ಕಾಶ್ಯಪಃ ಪರಮಬ್ರವೀತ್| |೨೪|

ಸ೦-ನರಕಚಾದಯೋ ಧೂಪನಂ ಸರ್ವಸ್ಯ ವಿಷದಂಶಸ್ಯ ಪರಂ ಹಿತಮಿತಿ ಭಗವಾನ್ ಕಾಶ್ಯಪೋಽವಾದೀತ್|

Adhikarana sarvasya sarvo viShaghno vidhiH saMshodhanAni ca (24) · Śloka 24

| ವಿಷಘ್ನಂ ಚ ವಿಧಿಂ ಸರ್ವಂ ಕುರ್ಯಾತ್ಸಂಶೋಧನಾನಿ ಚ||೨೪||

ಸ೦- ತಥಾ ವಿಷಘ್ನಂ ವಿಧಿಂ ಸಕಲಂ ವಿದಧ್ಯಾತ್| ಸಂಶೋಧನಾನಿ ಚ ಕುರ್ಯಾತ್|

Adhikarana viShograkITavRushcikadaShTeShu sarpavat sAdhanam (25) · Śloka 25

ಸಾಧಯೇತ್ಸರ್ಪವದ್ದಷ್ಟಾನ್ ವಿಷೋಗ್ರೈಃ ಕೀಟವೃಶ್ಚಿಕೈಃ| |೨೫|

ಸ೦- ವಿಷೋಗ್ರೈಃ ಕೀಟವೃಶ್ಚಿಕೈರ್ದಷ್ಟಾನ್ ಸರ್ಪವತ್ಸಾಧಯೇತ್|

Adhikarana kITaviSheShu tandulIyalAdipAnam (25-26) · Śloka 26

| ತನ್ದುಲೀಯಕತುಲ್ಯಾಂಶಾಂ ತ್ರಿವೃತಾಂ ಸರ್ಪಿಷಾ ಪಿಬೇತ್||೨೫|| ಯಾತಿ ಕೀಟವಿಷೈಃ ಕಮ್ಪಂ ನ ಕೈಲಾಸ ಇವಾನಿಲೈಃ| |೨೬|

ಸ೦-ತ್ರಿವೃತಾಂ ತನ್ದುಲೀಯಕಸಮಾಂ ಘೃತೇನ ನರಃ ಪಿಬೇತ್| ಏವಂ ಕೀಟವಿಷೈಶ್ಚ ಕಮ್ಪಂ-ಕ್ಷೋಭಂ, ನ ಯಾತಿ| ಕೈಲಾಸ ಇವ ವಾಯುಭಿಃ|

Adhikarana kITavisheShu shuddhe kShIrivRukShatvagAlepaH (26) · Śloka 26

| ಕ್ಷೀರಿವೃಕ್ಷತ್ವಗಾಲೇಪಃ ಶುದ್ಧೇ ಕೀಟವಿಷಾಪಹಃ||೨೬||

ಸ೦- ಶುದ್ಧೇ ಸತಿ ಕ್ಷೀರಿವೃಕ್ಷತ್ವಗಾಲೇಪಃ ಕೀಟವಿಷಘ್ನಃ|

Adhikarana kITavisheShu muktAlepaH shophAdighnaH (27) · Śloka 27

ಮುಕ್ತಾಲೇಪೋ ವರಃ ಶೋಫತೋದದಾಹಜ್ವರಪ್ರಣುತ್| |೨೭|

ಸ೦- ಮೌಕ್ತಿಕಲೇಪಃ ಶ್ರೇಷ್ಠಃ ಶೋಫಾದಿಘ್ನಃ|

Adhikarana kITavisheShu dashA~ggAgadapAnam (27-28) · Śloka 28

| ವಚಾ ಹಿಙ್ಗು ವಿಡಙ್ಗಾನಿ ಸೈನ್ಧವಂ ಗಜಪಿಪ್ಪಲೀ||೨೭|| ಪಾಠಾ ಪ್ರತಿವಿಷಾ ವ್ಯೋಷಂ ಕಾಶ್ಯಪೇನ ವಿನಿರ್ಮಿತಮ್| ದಶಾಙ್ಗಮಗದಂ ಪೀತ್ವಾ ಸರ್ವಕೀಟವಿಷಂ ಜಯೇತ್||೨೮||

ಸ೦- ವಚಾದಿಕದಶದ್ರವ್ಯನಿರ್ಮಿತತ್ವಾತ್ ದಶಾಙ್ಗಮಗದಂ ಕಾಶ್ಯಪೇನ ನಿರ್ಮಿತಂ ಪೀತ್ವಾ ಸರ್ವಂ ಕೀಟವಿಷಂ ಹನ್ತಿ|

Adhikarana vRushcikadaMshe cakratailAdinA secanam (29-30) · Śloka 30

ಸದ್ಯೋ ವೃಶ್ಚಿಕಜಂ ದಂಶಂ ಚಕ್ರತೈಲೇನ ಸೇಚಯೇತ್| ವಿದಾರಿಗನ್ಧಾಸಿದ್ಧೇನ ಕವೋಷ್ಣೇನೇತರೇಣ ವಾ||೨೯|| ಲವಣೋತ್ತಮಯುಕ್ತೇನ ಸರ್ಪಿಷಾ ವಾ ಪುನಃ ಪುನಃ| ಸಿಞ್ಚೇತ್ಕೋಷ್ಣಾರನಾಲೇನ ಸಕ್ಷೀರಲವಣೇನ ವಾ||೩೦||

ಸ೦-ವೃಶ್ಚಿಕೋತ್ಥಂ ದಂಶಂ ಸದ್ಯ ಏವ ಚಕ್ರತೈಲೇನ ಸೇಚಯೇತ್| ಶಾಲಿಪರ್ಣೀಸಿದ್ಧೇನ ವಾ ಇತರೇಣ-ಚಕ್ರತೈಲೇನ, ಕೋಷ್ಣೇನ ವಾ ಸೇಚಯೇತ್| ಸೈನ್ಧವಾನ್ವಿತೇನ ವಾಽಽಜ್ಯೇನ ಮುಹುರ್ಮುಹುಃ ಸಿಞ್ಚೇತ್| ಕವೋಷ್ಣೇನ ಕಾಞ್ಜಿಕೇನ ದುಗ್ಧಸೈನ್ಧವಾನ್ವಿತೇನ ವಾ ಸಿಞ್ಚೇತ್|

Adhikarana vRushcikadaMshe ajAjIkalkenopanAhaH (31) · Śloka 31

ಉಪನಾಹೋ ಘೃತೇ ಭೃಷ್ಟಃ ಕಲ್ಕೋಽಜಾಜ್ಯಾಃ ಸಸೈನ್ಧವಃ| |೩೧|

ಜೀರಕಕಲ್ಕಃ ಸೈನ್ಧವಯುಕ್ತೋ ಘೃತೇನ ಭೃಷ್ಟ ಉಪನಾಹಃ ಸ್ಯಾತ್|

Adhikarana vRushcikadaMshe svedaH pracchAnaM rajanyAdi cUrNaiH pratisAraNaM ca (31-32) · Śloka 32

| ಆದಂಶಂ ಸ್ವೇದಿತಂ ಚೂರ್ಣೈಃ ಪ್ರಚ್ಛಾಯ ಪ್ರತಿಸಾರಯೇತ್||೩೧|| ರಜನೀಸೈನ್ಧವವ್ಯೋಷಶಿರೀಷಫಲಪುಷ್ಪಜೈಃ| |೩೨|

ಸ೦-ಆ- ಸಮನ್ತತೋ, ದಂಶಂ ಸ್ವೇದಿತಂ ಪ್ರಚ್ಛಾಯ ಚೂರ್ಣೈ ರಜನ್ಯಾದಿಜೈರ್ಘರ್ಷಯೇತ್|

Adhikarana vRushcikadaMshe surasApuShpAdilepAH (32-33) · Śloka 33

| ಮಾತುಲುಙ್ಗಾಮ್ಲಗೋಮೂತ್ರಪಿಷ್ಟಂ ಚ ಸುರಸಾಗ್ರಜಮ್||೩೨|| ಲೇಪಃ ಸುಖೋಷ್ಣಶ್ಚ ಹಿತಃ ಪಿಣ್ಯಾಕೋ ಗೋಮಯೋಽಪಿ ವಾ| |೩೩|

ಸ೦-ಬೀಜಪೂರಾಮ್ಲಗೋಮೂತ್ರಪಿಷ್ಟಂ ಸುರಸಾಪುಷ್ಪಂ ಲೇಪಃ ಸ್ಯಾತ್| ತಥಾ ಸುಖೋಷ್ಣಃ ಪಿಣ್ಯಾಕೋ ಗೋಮಯೋ ವಾ ಲೇಪೋ ಹಿತಃ|

Adhikarana vRushcikadaMshe ghRutAdipAnam (33) · Śloka 33

| ಪಾನೇ ಸರ್ಪಿರ್ಮಧುಯುತಂ ಕ್ಷೀರಂ ವಾ ಭೂರಿಶರ್ಕರಮ್||೩೩||

ಸ೦-ಪಾನೇ ಹೈಯಂಗವೀನಂ ಕ್ಷೌದ್ರಯುಕ್ತಂ, ದುಗ್ಧಂ ವಾ ಪ್ರಭೂತಸಿತಂ, ಹಿತಮ್|

Adhikarana vRuScikadaMshe pArApatashakRutAdyagadaH (34) · Śloka 34

ಪಾರಾಪತಶಕೃತ್ ಪಥ್ಯಾ ತಗರಂ ವಿಶ್ವಭೇಷಜಮ್| ಬೀಜಪೂರರಸೋನ್ಮಿಶ್ರಃ ಪರಮೋ ವೃಶ್ಚಿಕಾಗದಃ||೩೪||

ಸ೦-ಪಾರಾಪತಶಕೃತಾದಿಭಿಃ ಫಲಪೂರರಸಸಂಯುಕ್ತಃ ಶ್ರೇಷ್ಠೋ ವೃಶ್ಚಿಕಾಗದಃ|

Adhikarana vRushcikadaMshe uShTradaMShTrAdi (35) · Śloka 35

ಸಶೈವಲೋಷ್ಟ್ರದಂಷ್ಟ್ರಾ ಚ ಹನ್ತಿ ವೃಶ್ಚಿಕಜಂ ವಿಷಮ್| |೩೫|

ಸ೦- ಕರಭದಂಷ್ಟ್ರಾ ಶೈವಾಲಯುತಾ ವೃಶ್ಚಿಕವಿಷಘ್ನೀ| ["ಸಸೈನ್ಧವೋಷ್ಟ್ರದಂಷ್ಟ್ರಾ ಚ ಹನ್ತಿ ವೃಶ್ಚಿಕಜಂ ವಿಷಮ್| ಮನೋಹ್ವಾ ಸೈನ್ಧವಂ ಹಿಙ್ಗು ಮಾಲತೀ ಪಲ್ಲವಾನಿ ಚ|| ಗೋಶಕೃದ್ರಸಪಿಷ್ಟೇಯಂ ಗುಲಿಕಾ ವೃಶ್ಚಿಕಾರ್ದಿತೇ| ಲಶುನೋ ಮರಿಚಂ ಹಿಙ್ಗು ಸುರಸಂ ವಿಶ್ವಭೇಷಜಮ್|| ಅರ್ಕಕ್ಷೀರೇಣ ಗುಟಿಕಾ ವೃಶ್ಚಿಕಾರ್ದಿತಶಙ್ಕರೀ|" ವೃದ್ಧವಾಗ್ಭಟಾತ್ (ಸಂ. ಉ. ಅ. ೪೩)| ]

Adhikarana vRushcikadaMshe hiMgvAdiguTikA (35-36) · Śloka 36

| ಹಿಙ್ಗುನಾ ಹರಿತಾಲೇನ ಮಾತುಲುಙ್ಗರಸೇನ ಚ||೩೫|| ಲೇಪಾಞ್ಜನಾಭ್ಯಾಂ ಗುಟಿಕಾ ಪರಮಂ ವೃಶ್ಚಿಕಾಪಹಾ| |೩೬|

ಸ೦- ಹಿಙ್ಗುಹರಿತಾಲೇ ಸಬೀಜಪೂರರಸೇ ಲೇಪಾಞ್ಜನಾಭ್ಯಾಂ ಗುಲಿಕಾ ಪರಂ ವೃಶ್ಚಿಕವಿಷಹೃತ್|

Adhikarana vRushcikadaMshe kara~jjAdipuShpalepaH (36-37) · Śloka 37

| ಕರಞ್ಜಾರ್ಜುನಶೇಲೂನಾಂ ಕಟಭ್ಯಾಃ ಕುಟಜಸ್ಯ ಚ||೩೬|| ಶಿರೀಷಸ್ಯ ಚ ಪುಷ್ಪಾಣಿ ಮಸ್ತುನಾ ದಂಶಲೇಪನಮ್| |೩೭|

ಸ೦- ಕರಞ್ಜಾದೀನಾಂ ಪುಷ್ಪಾಣಿ ಮಸ್ತುನಾ ದಂಶಲೇಪಃ|

Adhikarana vRushcikadaMshe mohAdiyukte pathyAdilepaH (37-38) · Śloka 38

| ಯೋ ಮುಹ್ಯತಿ ಪ್ರಶ್ವಸಿತಿ ಪ್ರಲಪತ್ಯುಗ್ರವೇದನಃ||೩೭|| ತಸ್ಯ ಪಥ್ಯಾನಿಶಾಕೃಷ್ಣಾಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾತಿವಿಷೋಷಣಮ್| ಸಾಲಾಬುವೃನ್ತಂ ವಾರ್ತಾಕರಸಪಿಷ್ಟಂ ಪ್ರಲೇಪನಮ್||೩೮||

ಸ೦-ಯೋ ನರೋ ಮುಹ್ಯತ್ಯಾದೀನ್ ವಿಧತ್ತೇ, ತಥಾ ದಾರುಣಪೀಡಃ, ತಸ್ಯ ಪಥ್ಯಾದಿಕಂ ವಾರ್ತಾಕರಸಪಿಷ್ಟಂ ಪ್ರಲೇಪನಂ ಕಾರ್ಯಮ್|

Adhikarana vRushcikadaMshe sudAruNe dadhisarpiShpAnAdikam (39) · Śloka 39

ಸರ್ವತ್ರ ಚೋಗ್ರಾಲಿವಿಷೇ ಪಾಯಯೇದ್ದಧಿಸರ್ಪಿಷೀ| ವಿಧ್ಯೇತ್ಸಿರಾಂ ವಿದಧ್ಯಾಚ್ಚ ವಮನಾಞ್ಜನನಾವನಮ್| ಉಷ್ಣಸ್ನಿಗ್ಧಾಮ್ಲಮಧುರಂ ಭೋಜನಂ ಚಾನಿಲಾಪಹಮ್||೩೯||

ಸ೦- ಸರ್ವಸ್ಮಿನ್ ಸುದಾರುಣೇ ವೃಶ್ಚಿಕವಿಷೇ ದಧಿಸರ್ಪಿಷೀ ಪಾಯಯೇತ್| ಸಿರಾಂ ಚ ವಿಧ್ಯೇತ್| ವಮನಾದಿಕಂ ಚ ಕುರ್ಯಾತ್| ಉಷ್ಣಗುಣಾದಿಕಂ ಚ ಭೋಜನಂ ವಾತಘ್ನಂ ಹಿತಮ್|

Adhikarana vRushcikadaMshe nAgarAdyagadaH (40) · Śloka 40

ನಾಗರಂ ಗೃಹಕಪೋತಪುರೀಷಂ ಬೀಜಪೂರಕರಸೋ ಹರಿತಾಲಮ್| ಸೈನ್ಧವಂ ಚ ವಿನಿಹನ್ತ್ಯಗದೋಽಯಂ ಲೇಪತೋಽಲಿಕುಲಜಂ ವಿಷಮಾಶು||೪೦||

ಸ೦- ನಾಗರಾದಿಕಮಯಮಗದೋ ಲೇಪೇನ ವೃಶ್ಚಿಕವಿಷಂ ಶೀಘ್ರಂ ಪರಾಕರೋತಿ| ಸ್ವಾಗತಾವೃತ್ತಮ್|

Adhikarana vRushcikadaMshe samudIrNe viShe viShalepaH (41) · Śloka 41

ಅನ್ತೇ ವೃಶ್ಚಿಕದಷ್ಟಾನಾಂ ಸಮುದೀರ್ಣೇ ಭೃಷಂ ವಿಷೇ| ವಿಷೇಣಾಲೇಪಯೇದ್ದಂಶಮುಚ್ಚಿಟಿಙ್ಗೇಽಪ್ಯಯಂ ವಿಧಿಃ||೪೧||

ಸಂ-ವೃಶ್ಚಿಕದಷ್ಟಾನಾಮನ್ತೇ ಭೃಶಂ ಸಮುದೀರ್ಣೇ ವಿಷೇ ವಿಷೇಣ ದಂಶಮಾಲೇಪಯೇತ್| ಉಚ್ಚಿಟಿಙ್ಗಸಂಜ್ಞೇಽಪ್ಯೇಷೈವ ಚಿಕಿತ್ಸಾ|

Adhikarana vRushcikadaMshe nAgapurIShacchatrAdiguTikA (42) · Śloka 42

ನಾಗಪುರೀಷಚ್ಛತ್ರಂ ರೋಹಿಷಮೂಲಂ ಚ ಶೇಲುತೋಯೇನ| ಕುರ್ಯಾದ್ಗುಟಿಕಾಂ ಲೇಪಾದಿಯಮಲಿವಿಷನಾಶನೀ ಶ್ರೇಷ್ಠಾ||೪೨||

ಸ೦- ಗಜಪುರೀಷಚ್ಛತ್ರಂ ಕತ್ತೃಣಮೂಲಂ ಚ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾತಕಜಲೇನ ಗುಟಿಕಾಂ ವಿದಧೀತ| ಏಷಾ ಚ ಲೇಪೇನ ಪರಂ ವೃಶ್ಚಿಕವಿಷಘ್ನೀ| [ಆರ್ಯಾ}

Adhikarana vRushcikadaMshe shirIShabIjAdyagadaH kITAdiviShaghnaH (43) · Śloka 43

ಅರ್ಕಸ್ಯ ದುಗ್ಧೇನ ಶಿರೀಷಬೀಜಂ ತ್ರಿರ್ಭಾವಿತಂ ಪಿಪ್ಪಲೀಚೂರ್ಣಮಿಶ್ರಮ್| ಏಷೋಽಗದೋ ಹನ್ತಿ ವಿಷಾಣಿ ಕೀಟಭುಜಙ್ಗಲೂತೋನ್ದುರವೃಶ್ಚಿಕಾನಾಮ್||೪೩||

ಸ೦- ಅರ್ಕಕ್ಷೀರೇಣ ಶಿರೀಷಬೀಜಂ ತ್ರೀನ್ ವಾರಾನ್ ಭಾವಿತಂ ಪಿಪ್ಪಲೀರಜೋಯುತಮಗದಃ ಕೀಟಾದೀನಾಂ ವಿಷಾಣಿ ಹನ್ತಿ|

Adhikarana vRushcikadaMshe shirIShabIjAdyagado rAtrikavRushcikaviShaghnaH (44) · Śloka 44

ಶಿರೀಷಪುಷ್ಪಂ ಸಕರಞ್ಜಬೀಜಂ ಕಾಶ್ಮೀರಜಂ ಕುಷ್ಠಮನಃಶಿಲೇ ಚ| ಏಷೋಽಗದೋ ರಾತ್ರಿಕವೃಶ್ಚಿಕಾನಾಂ ಸಂಕ್ರಾನ್ತಿಕಾರೀ ಕಥಿತೋ ಜಿನೇನ||೪೪||

ಸ೦- ಶಿರೀಷಕುಸುಮಾದಿಕಮೇಷೋಽಗದೋ ರಾತ್ರಿಕವೃಶ್ಚಿಕಾನಾಂ ವಿಷಕ್ರಾನ್ತಿಕೃದ್ ಭಗವತಾ ಜಿನೇನೋಕ್ತಃ| ಉಪಜಾತಿವೃತ್ತೇ|

Adhikarana lUtAnAM sa~gkhyAviShaye matAni tatra hetushca (45-46) · Śloka 46

ಕೀಟೇಭ್ಯೋ ದಾರುಣ್ತರಾ ಲೂತಾಃ ಷೋಡಶ ತಾ ಜಗುಃ| ಅಷ್ಟಾವಿಂಶತಿರಿತ್ಯೇಕೇ ತತೋಽಪ್ಯನ್ಯೇ ತು ಭೂಯಸೀಃ||೪೫|| ಸಹಸ್ರರಶ್ಮ್ಯನುಚರಾ ವದನ್ತ್ಯನ್ಯೇ ಸಹಸ್ರಶಃ| ಬಹೂಪದ್ರವರುಪಾ ತು ಲೂತೈಕೈವ ವಿಷಾತ್ಮಿಕಾ||೪೬||

ಸ೦- ಕೀಟೇಭ್ಯೋಽಪಿ ಘೋರಾ ಲೂತಾಃ| ತಾಶ್ಚ ಮುನಯಃ ಷೋಡಶಸಂಖ್ಯಾ ಅಧ್ಯಗೀಷನ್| ಅನ್ಯೇ ಅಷ್ಟಾವಿಂಶತಿರುಲೂತಾ ಇತ್ಯವೋಚನ್| ತತೋಽಪ್ಯಪರೇ ಬಹುತರಾ ಆಚಖ್ಯುಃ| ಅನ್ಯೇ ತು ರವೇರನುಚರಾಃ ಸಹಸ್ರಶೋ ವದನ್ತಿ| ಇತಿ ನಾನಾಮತಮುಕ್ತ್ವಾ ಸ್ವಮತಂ ಯುಕ್ತ್ಯಾ ಸರ್ವಮತಾನುಗ್ರಾಹಿ ವಕ್ತಿ| ಅನೇಕೋಪದ್ರವಸ್ವಭಾವತ್ವೇನೈಕೈವ ಲೂತಾ ವಿಷಾತ್ಮಿಕಾ|

Adhikarana lUtAnAM doShato nirupaNam (47) · Śloka 47

ರೂಪಾಣಿ ನಾಮತಸ್ತಸ್ಯಾ ದುರ್ಜ್ಞೇಯಾನ್ಯತಿಸಙ್ಕರಾತ್| ನಾಸ್ತಿ ಸ್ಥಾನವ್ಯವಸ್ಥಾ ಚ ದೋಷತೋಽತಃ ಪ್ರಚಕ್ಷತೇ||೪೭||

ಸ೦-ನಾಮ್ನಾ ಯಾನಿ ರೂಪಾಣಿ, ತಾನಿ ತಸ್ಯಾ ಅತಿಸಙ್ಕರಾದ್ಧೇತೋರ್ದುರ್ಜ್ಞಾನಾನಿ| ಸ್ಥಾನವ್ಯವಸ್ಥಾಽಪಿ ನಾಸ್ತಿ| ತಸ್ಮಾದ್ದೋಷವಶೇನ ಭಣಿಷ್ಯತೇ|

Adhikarana lUtAnAM sAdhyAsAdhyatvam (48) · Śloka 48

ಕೃಚ್ಛ್ರಸಾಧ್ಯಾ ಪೃಥಗ್ದೋಷೈರಸಾಧ್ಯಾ ನಿಚಯೇನ ಸಾ| |೪೮|

ಸ೦-ಪೃಥಗ್ದೋಷೈರ್ಲೂತಾ ಕೃಚ್ಛ್ರಸಾಧ್ಯಾ, ಸನ್ನಿಪಾತೇನ ಚಾಸಾಧ್ಯಾ|

Adhikarana paittikasya lUtAdaMshasya lakShaNam (48-49) · Śloka 49

| ತದ್ದಂಶಃ ಪೈತ್ತಿಕೋ ದಾಹತೃಟ್ಸ್ಫೋಟಜ್ವರಮೋಹವಾನ್||೪೮|| ಭೃಶೋಷ್ಮಾ ರಕ್ತಪೀತಾಭಃ ಕ್ಲೇದೀ ದ್ರಾಕ್ಷಾಫಲೋಪಮಃ| |೪೯|

ಸ೦-ತಸ್ಯಾ ದಂಶಃ ಪೈತ್ತಿಕೋ ದಾಹಾದಿಮಾನ್ ಭೃಶೋಷ್ಮಾ ಪೀತರಕ್ತಾಭಃ ಕ್ಲೇದವಾನ್ ದ್ರಾಕ್ಷಾಫಲಾಕಾರಃ ಸ್ಯಾತ್|

Adhikarana shlaiShmikasya lUtAdaMshasya lakShaNam (49-50) · Śloka 50

| ಶ್ಲೈಷ್ಮಿಕಃ ಕಠಿನಃ ಪಾಣ್ಡುಃ ಪರೂಷಕಫಲಾಕೃತಿಃ||೪೯|| ನಿದ್ರಾಂ ಶೀತಜ್ವರಂ ಕಾಸಂ ಕಣ್ಡೂಂ ಚ ಕುರುತೇ ಭೃಶಮ್| |೫೦|

ಸ೦- ಶ್ಲೈಷ್ಮಿಕೋ ಲೂತಾದಂಶಃ ಕಠಿನಃ ಪಾಣ್ಡುವರ್ಣಃ ಪರೂಷಕಫಲನಿಭೋ ನಿದ್ರಾದೀನತಿಶಯೇನ ಕರೋತಿ|

Adhikarana vAtikasya lUtAdaMshasya lakShaNam (50) · Śloka 50

| ವಾತಿಕಃ ಪರುಷಃ ಶ್ಯಾವಃ ಪರ್ವಭೇದಜ್ವರಪ್ರದಃ||೫೦||

ಸ೦-ವಾತಿಕೋ ದಂಶಃ ಪರುಷಸ್ಪರ್ಶಃ ಸ್ಯಾವಸ್ತಥಾ ಪರ್ವಭೇದಜ್ವರಕೃತ್|

Adhikarana doShali~ggairyathAsvaM tadvibhAgaH (51) · Śloka 51

ತದ್ವಿಭಾಗಂ ಯಥಾಸ್ವಂ ಚ ದೋಷಲಿಙ್ಗೈರ್ವಿಭಾವಯೇತ್| |೫೧|

ಸ೦-ತಾಸಾಂ ವಿಭಾಗಂ ದೋಷಾಣಾಂ ಲಕ್ಷಣೈರ್ಯಥಾಯೋಗಂ ಲಕ್ಷಯೇತ್|

Adhikarana asAdhyalUtAyAH lakShaNam (51-54) · Śloka 54

| ಅಸಾಧ್ಯಾಯಾಂ ತು ಹೃನ್ಮೋಹಶ್ವಾಸಹಿಧ್ಮಾಶಿರೋಗ್ರಹಾಃ||೫೧|| ಶ್ವೇತಪೀತಾಸಿತಾರಕ್ತಾಃ ಪಿಟಿಕಾಃ ಶ್ವಯಥೂದ್ಭವಃ| ವೇಪಥುರ್ವಮಥುರ್ದಾಹಸ್ತೃಡಾನ್ಧ್ಯಂ ವಕ್ರನಾಸತಾ||೫೨|| ಶ್ಯಾವೌಷ್ಠವಕ್ತ್ರದನ್ತತ್ವಂ ಪೃಷ್ಠಗ್ರೀವಾವಭಞ್ಜನಮ್| ಪಕ್ವಜಮ್ಬೂಸವರ್ಣಂ ಚ ದಂಶಾತ್ಸ್ರವತಿ ಶೋಣಿತಮ್||೫೩|| ಸರ್ವಾಽಪಿ ಸರ್ವಜಾ ಪ್ರಾಯೋ ವ್ಯಪದೇಶಸ್ತು ಭೂಯಸಾ| |೫೪|

ಸ೦-ಆಸಾಧ್ಯಾಯಾಂ ಲೂತಾಯಾಂ ಹೃನ್ಮೋಹಾದ್ಯಾಃ ಸ್ಯುಃ| ಶ್ವೇತಾದಿಗುಣಾಃ ಪಿಟಿಕಾಸ್ತಥಾ ಶ್ವಯಥ್ವಾದ್ಯಾಶ್ಚ| ದಂಶಾದ್ ರಕ್ತಂ ಪಕ್ವಜಮ್ಬೂನಿಭಂ ಸ್ರವತಿ| ಸಂ-ಸರ್ವಾ ಚ ಲೂತಾ ತ್ರಿದೋಷಜೈವ| ಬಾಹುಲ್ಯೇನ ತು ವ್ಯಪದೇಶಃ|

Adhikarana lUtAyAstriprakAratvam (54-55) · Śloka 55

| ತೀಕ್ಷ್ಣಮಧ್ಯಾವರತ್ವೇನ ಸಾ ತ್ರಿಧಾ ಹನ್ತ್ಯುಪೇಕ್ಷಿತಾ||೫೪|| ಸಪ್ತಾಹೇನ ದಶಾಹೇನ ಪಕ್ಷೇಣ ಚ ಪರಂ ಕ್ರಮಾತ್| |೫೫|

ಸ೦-ಸಾ ಚ ಲೂತಾ ತೀಕ್ಷ್ಣಾದಿಭೇದೇನ ತ್ರಿಪ್ರಕಾರಾ| ಉಪೇಕ್ಷಿತಾ ಚ ಸತೀ ಯಥಾಸಙ್ಖ್ಯಂ ದಶಾಹೇನ ಪಕ್ಷೇಣ ಚ ಹನ್ತಿ|

Adhikarana sarvasya lUtAdaMshasya lakShaNam (55-58) · Śloka 58

| ಲೂತಾದಂಶಶ್ಚ ಸರ್ವೋಽಪಿ ದದ್ರುಮಣ್ಡಲಸನ್ನಿಭಃ||೫೫|| ಸಿತೋಽಸಿತೋಽರುಣಃ ಪೀತಃ ಶ್ಯಾವೋ ವಾ ಮೃದುರುನ್ನತಃ| ಮಧ್ಯೇ ಕೃಷ್ಣೋಽಥವಾ ಶ್ಯಾವಃ ಪರ್ಯನ್ತೇ ಜಾಲಕಾವೃತಃ||೫೬|| ವಿಸರ್ಪವಾಂಸ್ಛೋಫಯುತಸ್ತಪ್ಯತೇ ಬಹುವೇದನಃ| ಜ್ವರಾಶುಪಾಕವಿಕ್ಲೇದಕೋಥಾವದರಣಾನ್ವಿತಃ||೫೭|| ಕ್ಲೇದೇನ ಯತ್ಸ್ಪೃಶತ್ಯಙ್ಗಂ ತತ್ರಾಪಿ ಕುರುತೇ ವ್ರಣಮ್| |೫೮|

ಸ೦- ಸರ್ವಶ್ಚ ಲೂತಾದಂಶೋ ದದ್ರುಮಣ್ಡಲಾಕಾರಃ ಸಿತಾದಿವರ್ಣೋ ಮೃದುರುನ್ನತೋ ಮಧ್ಯೇ ಕೃಷ್ಣವರ್ಣಃ ಶ್ಯಾವವರ್ಣೋ ವಾ ಪರಿತೋ ಜಾಲಕವೃತೋ ವಿಸರ್ಪಾದಿಮಾನ್ ಸ್ಯಾತ್| ತಥಾ ತಪ್ಯತೇಽನೇಕರುಜಃ| ತಥಾ ಜ್ವರಾದಿಯುತಃ| ತಥಾ ಚ ದಂಶಃ ಕ್ಲೇದೇನ ಯದ್ಯದಙ್ಗಂ ಸ್ಪೃಶೇತ್ ತತ್ರ ತತ್ರ ಚ ವ್ರಣಂ ವಿದಧಾತಿ|

Adhikarana lUtAyAH shvAsAdibhirviShodvamanam (58-59) · Śloka 59

| ಶ್ವಾಸದಂಷ್ಟ್ರಾಶಕೃನ್ಮೂತ್ರಶುಕ್ರಲಾಲಾನಖಾರ್ತವೈಃ||೫೮|| ಅಷ್ಟಾಭಿರುದ್ವಮತ್ಯೇಷಾ ವಿಷಂ ವಕ್ತ್ರಾದ್ವಿಶೇಷತಃ| |೫೯|

ಸ೦-ಶ್ವಾಸಾದಿಭಿರಷ್ಟಾಭಿರೇಷಾ ಲೂತಾ ವಿಷಮುದ್ವಮತಿ| ವಕ್ತ್ರೇಣ ವಿಶೇಷೇಣ|

Adhikarana lUtAyAH kITAnAM ca daMsha sthAnam (59-60) · Śloka 60

| ಲೂತಾ ನಾಭೇರ್ದಶತ್ಯೂರ್ಧ್ವಮೂರ್ಧ್ವಂ ಚಾಧಶ್ಚ ಕೀಟಕಾಃ||೫೯|| ತದ್ದೂಷಿತಂ ಚ ವಸ್ತ್ರಾದಿ ದೇಹೇ ಪೃಕ್ತಂ ವಿಕಾರಕೃತ್| |೬೦|

ಸ೦- ನಾಭೇರೂರ್ಧ್ವಂ ಲೂತಾ ದಶತಿ| ಊರ್ಧ್ವಮಧಸ್ತಾಚ್ಚ ಕೀಟಾ ದಶನ್ತಿ| ದಶತೀತಿ "ದಂಶಸಞ್ಜಸ್ವಞ್ಜಾಂ ಶಪಿ" ಇತಿ ನಲೋಪಃ| ತಯಾ-ಲೂತಯಾ ದೂಷಿತಂ, ವಸ್ತ್ರಾಸನಾದಿ ಶರೀರೇ ಲಗ್ನಂ ವಿಕಾರಕೃತ್|

Adhikarana prathame~ahani lUtAdaMshasya lakShaNam (60-61) · Śloka 61

| ದಿನಾರ್ಧಂ ಲಕ್ಷ್ಯತೇ ನೈವ ದಂಶೋ ಲೂತಾವಿಷೋದ್ಭವಃ||೬೦|| ಸೂಚೀವ್ಯಧವದಾಭಾತಿ ತತೋಽಸೌ ಪ್ರಥಮೇಽಹನಿ| ಅವ್ಯಕ್ತವರ್ಣಃ ಪ್ರಚಲಃ ಕಿಞ್ಚಿತ್ಕಣ್ಡೂರುಜಾನ್ವಿತಃ||೬೧||

ಸ೦-ಲೂತಾವಿಷಜೋ ದಂಶೋ ದಿನಾರ್ಧಂ ನ ಲಕ್ಷ್ಯತ ಏವ| ತತಃ-ಅನನ್ತರಂ, ಅಸೌ-ದಂಶಃ, ಪ್ರಥಮೇ ದಿನೇ ಸೂಚೀವ್ಯಧತುಲ್ಯ ಆಭಾತಿ| ಅವ್ಯಕ್ತವರ್ಣಃ ಪ್ರಕರ್ಷೇಣ ಚಲೋ ಮನಾಕ್ಕಣ್ಡೂರುಗ್ಯುತಶ್ಚ|

Adhikarana dvitIye~ahani lUtAdaMshasya lakShaNam (62) · Śloka 62

ದ್ವಿತೀಯೇಽಭ್ಯುನ್ನತೋಽನ್ತೇಷು ಪಿಟಿಕೈರಿವ ವಾಽಽಚಿತಃ| ವ್ಯಕ್ತವರ್ಣೋ ನತೋ ಮಧ್ಯೇ ಕಣ್ಡೂಮಾನ್ ಗ್ರನ್ಥಿಸನ್ನಿಭಃ||೬೨||

ದ್ವೀತೀಯೇಽಹನ್ಯಭ್ಯುನ್ನತೋಽನ್ತೇಷು ಪಿಟಿಕೈರಿವ ವಾಽಽಚಿತೋ ವ್ಯಕ್ತವರ್ಣೋ ಮಧ್ಯೇ ನತಃ ಸಕಣ್ಡೂರ್ಗ್ರನ್ಥಿನಿಭಃ|

Adhikarana tRutIye~ahani lUtAdaMshasya lakShaNam (63) · Śloka 63

ತೃತೀಯೇ ಸಜ್ವರೋ ರೋಮಹರ್ಷಕೃದ್ರಕ್ತಮಣ್ಡಲಃ| ಶರಾವರೂಪಸ್ತೋದಾಢ್ಯೋ ರೋಮಕೂಪೇಷು ಸಾಸ್ರವಃ||೬೩||

ಸ೦- ತೃತೀಯೇಽಹನಿ ಜ್ವರಾನ್ವಿತೋ ರೋಮಾಞ್ಚಕೃದ್ರಕ್ತಮಣ್ಡಲಃ ಶರಾವಾಕಾರೋಽಧಿಕವ್ಯಥೋ ರೋಮಕೂಪೇಷು ಸ್ರಾವವಾನ್|

Adhikarana caturthe~ahani lUtAdaMshasya lakShaNam (64) · Śloka 64

ಮಹಾಂಶ್ಚತುರ್ಥೇ ಶ್ವಯಥುಸ್ತಾಪಶ್ವಾಸಭ್ರಮಪ್ರದಃ| |೬೪|

ಸ೦-ಚತುರ್ಥೇ ವಾಸರೇ ಮಹಾಂಶ್ಛೋಫಸ್ತಾಪಾದಿಕೃತ್|

Adhikarana pa~jcame~ahani lUtAdaMshasya lakShaNam (64) · Śloka 64

| ವಿಕಾರಾನ್ ಕುರುತೇ ತಾಂಸ್ತಾನ್ ಪಞ್ಚಮೇ ವಿಷಕೋಪಜಾನ್||೬೪||

ಸ೦-ಪಞ್ಚಮೇ ದಿನೇ ತಾಂಸ್ತಾನ್-ಪೂರ್ವೋಕ್ತಾನ್, ವಿಷಕೋಪಜಾನ್ ವಿಕಾರಾನ್ ವಿಧತ್ತೇ|

Adhikarana ShaShThe~ahani lUtAdaMshasya lakShaNam (65) · Śloka 65

ಷಷ್ಠೇ ವ್ಯಾಪ್ನೋತಿ ಮರ್ಮಾಣಿ| |೬೫|

ಸ೦-ಷಷ್ಠೇ ದಿನೇ ಮರ್ಮಾಣ್ಯಶ್ನುತೇ|

Adhikarana saptame~ahani lUtAdaMshasya lakShaNam (65) · Śloka 65

ಸಪ್ತಮೇ ಹನ್ತಿ ಜೀವಿತಮ್| |೬೫|

ಸ೦-ಸಪ್ತಮೇ ದಿವಸೇ ಜೀವಿತಂ ಹನ್ತಿ|

Adhikarana iti tIkShNaviShasvarUpam madhyaM hInaM cAto viBajet (65) · Śloka 65

| ಇತಿ ತೀಕ್ಷ್ಣಂ ವಿಷಂ, ಮಧ್ಯಂ ಹೀನಂ ಚ ವಿಭಜೇದತಃ||೬೫||

ಸ೦- ಇತಿ-ಏವಂರೂಪಂ, ತೀಕ್ಷ್ಣಂ ವಿಷಮ್| ಮಧ್ಯಂ ಹೀನಂ ವಾಽತೋ ನಿರೂಪ್ಯ ಲಕ್ಷಯೇತ್|

Adhikarana ekaviMshatirAtreNa sarvathA viShashamaH (66) · Śloka 66

ಏಕವಿಂಶತಿರಾತ್ರೇಣ ವಿಷಂ ಶಾಮ್ಯತಿ ಸರ್ವಥಾ| |೬೬|

ಸಂ-ಸರ್ವಥಾ ಏಕವಿಂಶತಿರಾತ್ರೇಣ ವಿಷಂ ಶಮಂ ಯಾತಿ|

Adhikarana lUtAdaMshasyoddharaNaM dAhaSca (66-67) · Śloka 67

| ಅಥಾಶು ಲೂತಾದಷ್ಟಸ್ಯ ಶಸ್ತ್ರೇಣಾದಂಶಮುದ್ಧರೇತ್||೬೬|| ದಹೇಚ್ಚ ಜಾಮ್ಬವೌಷ್ಠಾದ್ಯೈರ್ನ ತು ಪಿತ್ತೋತ್ತರಂ ದಹೇತ್| |೬೭|

ಸಂ-ಅಥೇತಿ ಮಙ್ಗಲೇ| ಕೃತಮಙ್ಗಲಸ್ಯ ಲೂತಾದಷ್ಟಸ್ಯ, ಆ-ಸಮನ್ತಾತ್, ದಂಶಂ ಕ್ಷಿಪ್ರಂ ಶಸ್ತ್ರೇಣೋದ್ಧರೇತ್| ಜಾಮ್ಬ್ವೌಷ್ಠಾದಿಭಿಶ್ಚ ದಹೇತ್, ಪಿತ್ತಾಧಿಕಂ ವರ್ಜಯಿತ್ವಾ|

Adhikarana karkashAdidaMshasya chedadAha niShedhaH (67-68) · Śloka 68

| ಕರ್ಕಶಂ ಭಿನ್ನರೋಮಾಣಂ ಮರ್ಮಸನ್ಧ್ಯಾದಿಸಂಶ್ರಿತಮ್||೬೭|| ಪ್ರಸೃತಂ ಸರ್ವತೋ ದಂಶಂ ನ ಛಿನ್ದೀತ ದಹೇನ್ನ ಚ| |೬೮|

ಸಂ-ಕರ್ಕಶಾದಿಗುಣಂ ದಂಶಂ ದಂಶಂ ನ ಛಿನ್ದ್ಯಾತ್ ನ ಚ ದಹೇತ್|

Adhikarana dagdhadaMshasyAgadairlepaH kShIrivRukShakaShAyaiH sekashca (68-69) · Śloka 69

| ಲೇಪಯೇದ್ದಗ್ಧಮಗದೈರ್ಮಧುಸೈನ್ಧವಸಂಯುತೈಃ||೬೮|| ಸುಶೀತೈಃ ಸೇಚಯೇಚ್ಚಾನು ಕಷಾಯೈಃ ಕ್ಷೀರಿವೃಕ್ಷಜೈಃ| |೬೯|

ಸ೦-ದಗ್ಧಂ ದಂಶಮಗದೈರ್ಮಾಕ್ಷಿಕಸೈನ್ಧವಾನ್ವಿತೈರ್ಲೇಪಯೇತ್| ಪಶ್ಚಾತ್ ಕ್ಷೀರಿವೃಕ್ಷಜೈಃ ಕಷಾಯೈರತಿಶಿಶಿರೈಃ ಸೇಚಯೇಚ್ಚ|

Adhikarana lUtAdaMshasya sarvato raktApaharaNaM, tataH shItAH sekalepAH (69-70) · Śloka 70

| ಸರ್ವತೋಽಪಹರೇದ್ರಕ್ತಂ ಶೃಙ್ಗಾದ್ಯೈಃ ಸಿರಯಾಽಪಿ ವಾ||೬೯|| ಸೇಕಲೇಪಾಸ್ತತಃ ಶೀತಾ ಬೋಧಿಶ್ಲೇಷ್ಮಾತಕಾಕ್ಷಕೈಃ| |೭೦|

ಸ೦- ಸರ್ವತೋ ರಕ್ತಂ ವಿಸ್ರಾವಯೇಚ್ಛೃಙ್ಗಾದಿಭಿಃ| ಅನನ್ತರಂ ಸೇಕಾಲೇಪಾಶ್ಚ ಶಿಶಿರಾ ಹಿತಾಃ ಪಿಪ್ಪಲಾದಿಭಿಃ|

Adhikarana sarvalUtAkITeShu padmako~agadaH (70-71) · Śloka 71

| ಫಲಿನೀದ್ವಿನಿಶಾಕ್ಷೌದ್ರಸರ್ಪಿರ್ಭಿಃ ಪದ್ಮಕಾಹ್ವಯಃ||೭೦|| ಅಶೇಷಲೂತಾಕೀಟಾನಾಮಗದಃ ಸಾರ್ವಕಾರ್ಮಿಕಃ| |೭೧|

ಸ೦-ಫಲಿನ್ಯಾದಿಕೋಽಯಂ ಪದ್ಮಕಸಂಜ್ಞೋಽಗದಃ ಸಾರ್ವಕಾರ್ಮಿಕಃ| ಅಶೇಷಕ್ರಿಯಾಸು(?) ಲೂತಾಕೀಟಾನಾಂ ಹಿತಃ|