Adhikarana vartmarogapratiShedhAdhyAyaH||9|| (2-3) · Śloka 3
വര്ത്മരോഗവിജ്ഞാനാദനന്തരം വര്ത്മരോഗപ്രതിഷേധ ആരഭ്യത ഇത്യാഹ അഥാതോ വര്ത്മരോഗപ്രതിഷേധം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ| ഇതി ഹ സ്മാഹുരാത്രേയാദയോ മഹര്ഷയഃ| (ഗദ്യസൂത്രേ||൨|| )||൩||
वर्त्मरोगविज्ञानादनन्तरं वर्त्मरोगप्रतिषेध आरभ्यत इत्याह अथातो वर्त्मरोगप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| (गद्यसूत्रे||२|| )||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kRucchronmIle purANAjyamkRucchronmIle nasyadhUmAdi (1) · Śloka 1
കൃച്ഛ്രോന്മീലേ പുരാണാജ്യം ദ്രാക്ഷാകല്കാമ്ബുസാധിതമ്| സസിരം യോജയേത്സ്നിഗ്ധം നസ്യധൂമാഞ്ജനാദി ച||൧||
कृच्छ्रोन्मीले पुराणाज्यं द्राक्षाकल्काम्बुसाधितम्| ससिरं योजयेत्स्निग्धं नस्यधूमाञ्जनादि च||१||
🔊 Audio coming soon
സ൦-കൃച്ഛ്രോന്മീലേ വര്ത്മരോഗേ പുരാണം ഘൃതം ദ്രാക്ഷാകല്കാമ്ബുപക്വം സമശര്കരം യോജയേത്| സ്നിഗ്ധം ച നസ്യാദികമ്|
Adhikarana kumbhIkAvartmani lekhanAdi (2) · Śloka 2
കുമ്ഭീകാവര്ത്മോപക്രമമാഹ കുമ്ഭീകാവര്ത്മ ലിഖിതം സൈന്ധവപ്രതിസാരിതമ്| യഷ്ടീധാത്രീപടോലീനാം ക്വാഥേന പരിഷേചയേത്||൨||
कुम्भीकावर्त्मोपक्रममाह कुम्भीकावर्त्म लिखितं सैन्धवप्रतिसारितम्| यष्टीधात्रीपटोलीनां क्वाथेन परिषेचयेत्||२||
🔊 Audio coming soon
സ൦-കുമ്ഭീകാവര്ത്മ ലിഖിതം വൃദ്ധിപത്രാദിനാ സൈന്ധവലവണേന പ്രതിസാരിതം സത് മധുയഷ്ടികാദിക്വാഥേന പരിഷേചയേത്|
Adhikarana kumbhIkAvartmani lekhanavidhiH (3-9) · Śloka 9
കഥം വര്ത്മ ലേഖനീയമ് ? ഇത്യാഹ നിവാതേऽധിഷ്ഠിതസ്യാപ്തൈഃ ശുദ്ധസ്യോത്താനശായിനഃ| ബഹിഃ കോഷ്ണാമ്ബുതപ്തേന സ്വേദിതം വര്ത്മ വാസസാ||൩|| നിര്ഭുജ്യ വസ്ത്രാന്തരിതം വാമാങ്ഗുഷ്ഠാങ്ഗുലീധൃതമ്| ന സ്രംസതേ ചലതി വാ വര്ത്മൈവം സര്വതസ്തതഃ||൪|| മണ്ഡലാഗ്രേണ തത്തിര്യക് കൃത്വാ ശസ്ത്രപദാങ്കിതമ്| ലിഖേത്തേനൈവ പത്രൈര്വാ ശാകശോഫാലികാദിജൈഃ||൫|| ഫേനേന തോയരാശേര്വാ പിചുനാ പ്രമൃജന്നസൃക്| സ്ഥിതേ രക്തേ സുലിഖിതം സക്ഷൌദ്രൈഃ പ്രതിസാരയേത്||൬|| യഥാസ്വമുക്തൈരനു ച പ്രക്ഷാല്യോഷ്ണേന വാരിണാ| ഘൃതേന സിക്തമഭ്യക്തം ബധ്നീയാന്മധുസര്പിഷാ||൭|| ഊര്ധ്വാധഃ കര്ണയോര്ദത്ത്വാ പിണ്ഡീം ച യവസക്തുഭിഃ| ദ്വിതീയേऽഹനി മുക്തസ്യ പരിഷേകം യഥായഥമ്||൮|| കുര്യാച്ചതുര്ഥേ നസ്യാദീന് മുഞ്ചേദേവാഹ്നി പഞ്ചമേ| |൯|
कथं वर्त्म लेखनीयम् ? इत्याह निवातेऽधिष्ठितस्याप्तैः शुद्धस्योत्तानशायिनः| बहिः कोष्णाम्बुतप्तेन स्वेदितं वर्त्म वाससा||३|| निर्भुज्य वस्त्रान्तरितं वामाङ्गुष्ठाङ्गुलीधृतम्| न स्रंसते चलति वा वर्त्मैवं सर्वतस्ततः||४|| मण्डलाग्रेण तत्तिर्यक् कृत्वा शस्त्रपदाङ्कितम्| लिखेत्तेनैव पत्रैर्वा शाकशोफालिकादिजैः||५|| फेनेन तोयराशेर्वा पिचुना प्रमृजन्नसृक्| स्थिते रक्ते सुलिखितं सक्षौद्रैः प्रतिसारयेत्||६|| यथास्वमुक्तैरनु च प्रक्षाल्योष्णेन वारिणा| घृतेन सिक्तमभ्यक्तं बध्नीयान्मधुसर्पिषा||७|| ऊर्ध्वाधः कर्णयोर्दत्त्वा पिण्डीं च यवसक्तुभिः| द्वितीयेऽहनि मुक्तस्य परिषेकं यथायथम्||८|| कुर्याच्चतुर्थे नस्यादीन् मुञ्चेदेवाह्नि पञ्चमे| |९|
🔊 Audio coming soon
സ൦-നിവാതേ സ്ഥാനേ ആപ്തൈരധിഷ്ഠിതസ്യ-കൃതാശ്രയസ്യ, തഥാ ശുദ്ധസ്യ-വമനവിരേചനാദിനാ, ഉത്താനം നിത്യം ശേതേ തസ്യ വര്ത്മ വാസസാ കോഷ്ണാമ്ബുനാ തപ്തേന സ്വേദിതം സന്നിര്ഭുജ്യ-കുടിലീകൃത്യ, വസ്ത്രാന്തരിതം വാമാങ്ഗുഷ്ഠാങ്ഗുലീഭ്യാം ധൃതമേവം ന സ്രംസതേ| ന വാ ചലതി സര്വതഃ| അനന്തരം തദ്വര്ത്മ തിര്യങ് മണ്ഡലാഗ്രേണ ശസ്ത്രപദാങ്കിതം കൃത്വാ തേനൈവ ശസ്ത്രേണ ശാകാദിപത്രൈര്വാ സമുദ്രഫേനേന വാ ലിഖേത്| കിം കുര്വന് ? പിചുനാ-കര്പടാദിയോജിതേന, രക്തം പ്രമൃജന്| രക്തേ സ്ഥിതേ-അവഹതി, സുലിഖിതം തദ്വര്ത്മ ജ്ഞാത്വാ സക്ഷൌദ്രൈര്യഥാസ്വം കഥിതൈഃ സൈന്ധവാദിഭിഃ പ്രതിസാരയേത്| പശ്ചാച്ചോഷ്ണേന വാരിണാ പ്രക്ഷാല്യ സര്പിഷാ സിക്തമനന്തരമഭ്യക്തം മധുസര്പിഷാ ഊര്ധ്വാധഃ കര്ണയോര്യവസക്തുഭിഃ പിണ്ഡീം ച ദത്ത്വാऽവബധ്നീയാത്| ദ്വിതീയേ ദിവസേ മുക്തസ്യ വര്ത്മനോ യഥാസ്വം പരിഷേകം കുര്യാത്| ചതുര്ഥേ ദിവസേ നസ്യാദീന് കുര്യാത്| പഞ്ചമേ ദിവസേ മുഞ്ചേദേവ-നാന്യത്കിഞ്ചിത്കുര്യാത്|
Adhikarana kumbhIkAvartmani sulikhitasya lakShaNam (9-10) · Śloka 10
| സമം നഖനിഭം ശോഫകണ്ഡൂഘാര്ഷാദ്യപീഡിതമ്||൯|| വിദ്യാത്സുലിഖിതം വര്ത്മ ലിഖേദ് ഭൂയോ വിപര്യയേ| |൧൦|
| समं नखनिभं शोफकण्डूघार्षाद्यपीडितम्||९|| विद्यात्सुलिखितं वर्त्म लिखेद् भूयो विपर्यये| |१०|
🔊 Audio coming soon
സ൦-സമം നഖസദൃശം ശോഫാദ്യപീഡിതം സുലിഖിതം വര്ത്മ ജാനീയാത്| വിപര്യയേ-അസ്മാല്ലക്ഷണാദ്വൈപരീത്യേ സതി, തദ്വര്ത്മ പുനര്ലിഖേത്|
Adhikarana kumbhIkAvartmani atilikhitasya lakShaNam (10-11) · Śloka 11
| രുക്പക്ഷ്മവര്ത്മസദനസ്രംസനാന്യതിലേഖനാത്||൧൦|| സ്നേഹസ്വേദാദികസ്തസ്മിന്നിഷ്ടോ വാതഹരഃ ക്രമഃ| |൧൧|
| रुक्पक्ष्मवर्त्मसदनस्रंसनान्यतिलेखनात्||१०|| स्नेहस्वेदादिकस्तस्मिन्निष्टो वातहरः क्रमः| |११|
🔊 Audio coming soon
സ൦-അതിലേഖനാദ്രുജാദീനി സ്യുഃ| തസ്മിന്-അതിലേഖനേ, സ്നേഹസ്വേദാദികോ വാതഘ്നോ വിധിഃ കാര്യഃ|
Adhikarana kumbhIkAvartmani atilikhitasya cikitsA (11-13) · Śloka 13
| അഭ്യജ്യ നവനീതേന ശ്വേതരോധ്രം പ്രലേപയേത്||൧൧|| ഏരണ്ഡമൂലകല്കേന പുടപാകേ പചേത്തതഃ| സ്വിന്നം പ്രക്ഷാലിതം ശുഷ്കം ചൂര്ണിതം പോടലീകൃതമ്||൧൨|| സ്ത്രിയാഃ ക്ഷീരേ ഛഗല്യാ വാ മൃദിതം നേത്രസേചനമ്| |൧൩|
| अभ्यज्य नवनीतेन श्वेतरोध्रं प्रलेपयेत्||११|| एरण्डमूलकल्केन पुटपाके पचेत्ततः| स्विन्नं प्रक्षालितं शुष्कं चूर्णितं पोटलीकृतम्||१२|| स्त्रियाः क्षीरे छगल्या वा मृदितं नेत्रसेचनम्| |१३|
🔊 Audio coming soon
സ൦-ശ്വേതരോധ്രം നവനീതേനാഭ്യജ്യ ഏരണ്ഡമൂലകല്കേന പ്രലേപയേത്| അനന്തരം പുടപാകേ പചേത്| സ്വിന്നം പ്രക്ഷാലിതം ശുഷ്കം ചൂര്ണിതം പോടലീകൃതം സത് യുവതീക്ഷീരേണ ഛഗല്യാ വാ ക്ഷീരേണ മര്ദിതം നേത്രേ സേചനം ഹിതമ്|
Adhikarana kumbhIkAvartmani atilikhitasya pralepo netrasecanAdi ca (13-14) · Śloka 14
| ശാലിതന്ദുലകല്കേന ലിപ്തം തദ്വത് പരിഷ്കൃതമ്||൧൩|| കുര്യാന്നേത്രേऽതിലിഖിതേ മൃദിതം ദധിമസ്തുനാ| കേവലേനാപി വാ സേകം മസ്തുനാ ജാങ്ഗലാശിനഃ||൧൪||
| शालितन्दुलकल्केन लिप्तं तद्वत् परिष्कृतम्||१३|| कुर्यान्नेत्रेऽतिलिखिते मृदितं दधिमस्तुना| केवलेनापि वा सेकं मस्तुना जाङ्गलाशिनः||१४||
🔊 Audio coming soon
സ൦-അതിലിഖിതേ വര്ത്മനി നവനീതേനാക്തം ശ്വേതരോധ്രം ശാലിതന്ദുലകല്കേന ലിപ്തം ബദ്ധം പരിഷ്കൃതം-പൂര്വവത്പരികല്പിതം പുടപാകീകൃതം സ്വിന്നം പ്രക്ഷാലിതം ശുഷ്കം ചൂര്ണിതം പോടലീകൃതം ചേത്യര്ഥഃ, തത് ദധിമസ്തുനാ മൃദിതം സേകം കുര്യാത്| ദധിഗ്രഹണം തക്രമസ്ത്വാദിനിവൃത്ത്യൈ| അഥവാ കേവലേന-കല്കരോധ്രരഹിതേന, മസ്തുനാ ജാങ്ഗലമാംസാശിനോ നരസ്യ സേകം കുര്യാത്| അപിഃ സ്വേദനാദിസമുദായവികല്പാര്ഥഃ|
Adhikarana kumbhIkAvartmani atilikhitasya piTikAbhedanaM pIDanaM ca (15) · Śloka 15
പിടികാ വ്രീഹിവക്രേണ ഭിത്ത്വാ തു കഠിനോന്നതാഃ| നിഷ്പീഡയേദനു വിധിഃ പരിശേഷസ്തു പൂര്വവത്||൧൫||
पिटिका व्रीहिवक्रेण भित्त्वा तु कठिनोन्नताः| निष्पीडयेदनु विधिः परिशेषस्तु पूर्ववत्||१५||
🔊 Audio coming soon
സ൦-കഠിനോന്നതാഃ പിടികാഃ വ്രീഹിവക്രേണ ഭിത്ത്വാऽനു നിഷ്പീഡയേത്| പരിശേഷോ വിധിഃ-പ്രലേപനക്ഷാലനബന്ധനസേചനാദിഃ, പൂര്വവത്കാര്യഃ|
Adhikarana kumbhIkAvartmani lekhane bhedane cAyaM kramaH (16) · Śloka 16
ലേഖനേ ഭേദനേ ചായം ക്രമഃ സര്വത്ര വര്ത്മനി| |൧൬|
लेखने भेदने चायं क्रमः सर्वत्र वर्त्मनि| |१६|
🔊 Audio coming soon
സ൦-ലേഖനേ ഭേദനേ ച ഏഷ ഏവ ക്രമഃ സര്വത്ര വര്ത്മനി കാര്യഃ|
Adhikarana pittaraktotkliShTayoH sirvimokShaNAd (16-18) · Śloka 18
| പിത്താസ്രോത്ക്ലിഷ്ടയോഃ സ്വാദുസ്കന്ധസിദ്ധേന സര്പിഷാ||൧൬|| സിരാവിമോക്ഷഃ സ്നിഗ്ധസ്യ ത്രിവൃച്ഛ്രേഷ്ഠം വിരേചനമ്| ലിഖിതേ സ്രുതരക്തേ ച വര്ത്മനി ക്ഷാലനം ഹിതമ്||൧൭|| യഷ്ടീകഷായഃ, സേകസ്തു ക്ഷീരം ചന്ദനസാധിതമ്| |൧൮|
| पित्तास्रोत्क्लिष्टयोः स्वादुस्कन्धसिद्धेन सर्पिषा||१६|| सिराविमोक्षः स्निग्धस्य त्रिवृच्छ्रेष्ठं विरेचनम्| लिखिते स्रुतरक्ते च वर्त्मनि क्षालनं हितम्||१७|| यष्टीकषायः, सेकस्तु क्षीरं चन्दनसाधितम्| |१८|
🔊 Audio coming soon
സ൦-പിത്തോത്ക്ലിഷ്ടേ രക്തോത്ക്ലിഷ്ടേ ച മധുരസ്കന്ധശൃതേന ഘൃതേന സ്നിഗ്ധസ്യ പുംസഃ സിരാവിമോക്ഷഃ കാര്യഃ| തഥാ ത്രിവൃതാത്രിഫലേ വിരേചനമ്| ലിഖിതേ വര്ത്മനി സ്രുതലോഹിതേ ച സതി മധുയഷ്ടികാക്വാഥഃ ക്ഷാലനം ഹിതമ്| ക്ഷീരം ചന്ദനസാധിതം തു സേകോ ഹിതഃ|
Adhikarana pakShmasadane vikuTTanAdi (18-19) · Śloka 19
| പക്ഷ്മണാം സദനേ സൂച്യാ രോമകൂപാന് വികുട്ടയേത്||൧൮|| ഗ്രാഹയേദ്വാ ജലൌകോഭിഃ പയസേക്ഷുരസേന വാ| വമനം, നാവനം സര്പിഃ ശൃതം മധുരശീതലൈഃ||൧൯||
| पक्ष्मणां सदने सूच्या रोमकूपान् विकुट्टयेत्||१८|| ग्राहयेद्वा जलौकोभिः पयसेक्षुरसेन वा| वमनं, नावनं सर्पिः शृतं मधुरशीतलैः||१९||
🔊 Audio coming soon
സ൦-പക്ഷ്മണാം സദനേ സതി രോമകൂപാന്-രോമമൂലാനി, സുച്യാ വികുട്ടയേത്| ജലൌകോഭിര്വാ ഗ്രാഹയേത്| ക്ഷീരേണേക്ഷുരസേന വാ വമനം ഹിതമ്| മധുരശീതലൈഃ-ദ്രാക്ഷാദിഭിഃ, പക്വം ഘൃതം നാവനം ഹിതമ്|
Adhikarana pakShmasadane shreShThama~jjanam (20) · Śloka 20
സഞ്ചൂര്ണ്യ പുഷ്പകാസീസം ഭാവയേത്സുരസാരസൈഃ| താമ്രേ ദശാഹം പരമം പക്ഷ്മശാതേ തദഞ്ജനമ്||൨൦||
सञ्चूर्ण्य पुष्पकासीसं भावयेत्सुरसारसैः| ताम्रे दशाहं परमं पक्ष्मशाते तदञ्जनम्||२०||
🔊 Audio coming soon
സ൦-പുഷ്പകാസീസം ചൂര്ണയിത്വാ താമ്രപാത്രേ ദശാഹം സുരസാരസൈഃ-സമൂര്വാരസൈഃ, ഭാവയേത്| തത്-ഏതത്, പക്ഷ്മശാതേ ശ്രേഷ്ഠമഞ്ജനമ്
Adhikarana pothakyAM lekhanapratisAraNAdi (21-22) · Śloka 22
പോഥകീര്ലിഖിതാഃ ശുണ്ഠീസൈന്ധവപ്രതിസാരിതാഃ| ഉഷ്ണാമ്ബുക്ഷാലിതാഃ സിഞ്ചേത് ഖദിരാഢകിശിഗ്രുഭിഃ||൨൧|| അപ്സിദ്ധൈര്ദ്വിനിശാശ്രേഷ്ഠാമധുകൈര്വാ സമാക്ഷികൈഃ| |൨൨|
पोथकीर्लिखिताः शुण्ठीसैन्धवप्रतिसारिताः| उष्णाम्बुक्षालिताः सिञ्चेत् खदिराढकिशिग्रुभिः||२१|| अप्सिद्धैर्द्विनिशाश्रेष्ठामधुकैर्वा समाक्षिकैः| |२२|
🔊 Audio coming soon
സ൦-പോഥകീര്ലിഖിതാ വൃദ്ധിപത്രാദിഭിഃ, ശുണ്ഠീസൈന്ധവാഭ്യാം പ്രതിസാരിതാഃ, തഥോഷ്ണാമ്ബുനാ ക്ഷാലിതാഃ, ജലക്വഥിതൈഃ ഖദിരാദിഭിഃ സിഞ്ചേത്| ദ്വിനിശാദിഭിര്വാ ജലക്വഥിതൈഃ സമാക്ഷികൈഃ സിഞ്ചേത്|
Adhikarana kaphotkliShTe lekhanapratisAraNAdi (22-23) · Śloka 23
| കഫോത്ക്ലിഷ്ടേ വിലിഖിതേ സക്ഷൌദ്രൈഃ പ്രതിസാരണമ്||൨൨|| സൂക്ഷ്മൈഃ സൈന്ധവകാസീസമനോഹ്വാകണതാര്ക്ഷ്യജൈഃ| വമനാഞ്ജനനസ്യാദി സര്വം ച കഫജിദ്ധിതമ്||൨൩||
| कफोत्क्लिष्टे विलिखिते सक्षौद्रैः प्रतिसारणम्||२२|| सूक्ष्मैः सैन्धवकासीसमनोह्वाकणतार्क्ष्यजैः| वमनाञ्जननस्यादि सर्वं च कफजिद्धितम्||२३||
🔊 Audio coming soon
സ൦-കഫോത്ക്ലിഷ്ടേ വര്ത്മനി ശസ്ത്രേണ വിലിഖിതേ സൈന്ധവാദിഭിഃ സൂക്ഷ്മരജീകൃതൈര്മാക്ഷികസഹിതൈഃ പ്രതിസാരണം ഹിതമ്| തഥാ വമനാദി ഹിതമ്| സര്വം ച യത്കഫജിത് തച്ച ഹിതമ്|
Adhikarana lagaNe lekhanapratisAraNAdi (24) · Śloka 24
കര്തവ്യം ലഗണേऽപ്യേതദശാന്താവഗ്നിനാ ദഹേത്| |൨൪|
कर्तव्यं लगणेऽप्येतदशान्तावग्निना दहेत्| |२४|
🔊 Audio coming soon
സ൦-ലഗണേऽപീദം കാര്യമ്| ഏവമപ്യശമേ സതി ജ്വലനേന ദഹേത്|
Adhikarana utsa~ggA~jjanayorbhedanAdi (1-25) · Śloka 25
|സ്വിന്നാം ഭിത്ത്വാ വിനിഷ്പീഡ്യ ഭിഷഗ(ഡ്യോത്സങ്ഗാം ചാ)_ ഞ്ജനനാമികാമ്| ശിലൈലാസൈന്ധവനതൈഃ സക്ഷൌദ്രൈഃ പ്രതിസാരയേത്||൧|| | കുകൂണേ ഖദിരശ്രേഷ്ഠാനിമ്ബപത്രശൃതം ഘൃതമ്||൨൪|| പീത്വാ ധാത്രീ വമേത്കൃഷ്ണായഷ്ടീസര്ഷപസൈന്ധവൈഃ| |൨൫|
|स्विन्नां भित्त्वा विनिष्पीड्य भिषग(ड्योत्सङ्गां चा)_ ञ्जननामिकाम्| शिलैलासैन्धवनतैः सक्षौद्रैः प्रतिसारयेत्||१|| | कुकूणे खदिरश्रेष्ठानिम्बपत्रशृतं घृतम्||२४|| पीत्वा धात्री वमेत्कृष्णायष्टीसर्षपसैन्धवैः| |२५|
🔊 Audio coming soon
സ൦-കുകൂണേ ഖദിരാദിഭിഃ പക്വം ഘൃതം ധാത്രീ-സ്തനദായിനീ, പീത്വാ കൃഷ്ണാദിഭിര്വമേത്|
Adhikarana kukUNe dhAtryAH khadirAdighRutam (25) · Śloka 25
| അഭയാപിപ്പലീദ്രാക്ഷാക്വാഥേനൈനാം വിരേചയേത്||൨൫||
| अभयापिप्पलीद्राक्षाक्वाथेनैनां विरेचयेत्||२५||
🔊 Audio coming soon
സ൦-അഭയാദിക്വാഥേനൈനാം-സ്തനദായിനീം, വിരേചയേത്|
Adhikarana kukUNe dhAtryAH vamanarecanAdi (26) · Śloka 26
മുസ്താദ്വിരജനീകൃഷ്ണാകല്കേനാലേപയേത്സ്തനൌ| ധൂപയേത്സര്ഷപൈഃ സാജ്യൈഃ|൨൬|
मुस्ताद्विरजनीकृष्णाकल्केनालेपयेत्स्तनौ| धूपयेत्सर्षपैः साज्यैः|२६|
🔊 Audio coming soon
സ൦-മുസ്താദികല്കേന കുചാവാലേപയേത്| സാജ്യൈഃ സര്ഷപൈഃ സ്തനൌ ധൂപയേത്|
Adhikarana kukUNe dhAtryAH stAlepanAdi (26-27) · Śloka 27
| ശുദ്ധാം ക്വാഥം ച പായയേത്||൨൬|| പടോലമുസ്തമൃദ്വീകാഗുഡൂചീത്രിഫലോദ്ഭവമ്| |൨൭|
| शुद्धां क्वाथं च पाययेत्||२६|| पटोलमुस्तमृद्वीकागुडूचीत्रिफलोद्भवम्| |२७|
🔊 Audio coming soon
സ൦-ശുദ്ധാം ച-വമനവിരേചനാദിനാ, പടോലാദികം ക്വാഥം താം പായയേത്|
Adhikarana kukUNe shishorvartmalekhanAdi (27-28) · Śloka 28
| ശിശോസ്തു ലിഖിതം വര്ത്മ സ്രുതാസൃഗ്വാऽമ്ബുജന്മഭിഃ||൨൭|| ധാത്ര്യശ്മന്തകജമ്ബൂത്ഥപത്രക്വാഥേന സേചയേത്| |൨൮|
| शिशोस्तु लिखितं वर्त्म स्रुतासृग्वाऽम्बुजन्मभिः||२७|| धात्र्यश्मन्तकजम्बूत्थपत्रक्वाथेन सेचयेत्| |२८|
🔊 Audio coming soon
സ൦-ശിശോഃ പുനര്വര്ത്മ ലിഖിതം ജലൌകാഭിര്വാ സ്രുതരക്തം ധാത്ര്യാദിപത്രക്വാഥേന സേചയേത്|
Adhikarana kukUNe shishoH vamane hetuH (28-29) · Śloka 29
| പ്രായഃ ക്ഷീരഘൃതാശിത്വാദ്ബാലാനാം ശ്ലേഷ്മജാ ഗദാഃ||൨൮|| തസ്മാദ്വമനമേവാഗ്രേ സര്വവ്യാധിഷു പൂജിതമ്| |൨൯|
| प्रायः क्षीरघृताशित्वाद्बालानां श्लेष्मजा गदाः||२८|| तस्माद्वमनमेवाग्रे सर्वव्याधिषु पूजितम्| |२९|
🔊 Audio coming soon
സ൦-പ്രായോ-ബാഹുല്യേന, ക്ഷീരഘൃതഭോജനത്വാച്ഛിശൂനാം കഫജാ രോഗാഃ സ്യുഃ| തസ്മാദ്വമനമേവ പൂര്വം തേഷാം സര്വവ്യാധിഷു പൂജിതമ്|
Adhikarana kukUNe shishoH vamanayogAH (29-31) · Śloka 31
തദേഹ വമനമാഹ | സിന്ധൂത്ഥകൃഷ്ണാപാമാര്ഗബീജാജ്യസ്തന്യമാക്ഷികമ്||൨൯|| ചൂര്ണോ വചായാഃ സക്ഷൌദ്രോ മദനം മധുകാന്വിതമ്| ക്ഷീരം ക്ഷീരാന്നമന്നം ച ഭജതഃ ക്രമതഃ ശിശോഃ||൩൦|| വമനം സര്വരോഗേഷു വിശേഷേണ കുകൂണകേ| |൩൧|
तदेह वमनमाह | सिन्धूत्थकृष्णापामार्गबीजाज्यस्तन्यमाक्षिकम्||२९|| चूर्णो वचायाः सक्षौद्रो मदनं मधुकान्वितम्| क्षीरं क्षीरान्नमन्नं च भजतः क्रमतः शिशोः||३०|| वमनं सर्वरोगेषु विशेषेण कुकूणके| |३१|
🔊 Audio coming soon
സ൦-സിന്ധൂത്ഥേത്യാദി വമനം ദദ്യാത്, വചാചൂര്ണഃ സക്ഷൌദ്രോ വാ, മദനഫലം മധുയഷ്ടീയുക്തം വാ| ക്ഷീരം ക്ഷീരാന്നം തഥാऽന്നം ഭജതഃ ശിശോര്യഥാക്രമം വമനത്രയമേതത് യോജ്യമ്| വമനം സര്വേഷ്വേവാമയേഷു ശിശോഃ ശ്രേഷ്ഠമ്| വിശേഷേണ കുകൂണകേ ഹിതമ്|
Adhikarana kukUNe shishoH ubhayashodhanayogaH (31) · Śloka 31
| സപ്തലാരസസിദ്ധാജ്യം യോജ്യം ചോഭയശോധനമ്||൩൧||
| सप्तलारससिद्धाज्यं योज्यं चोभयशोधनम्||३१||
🔊 Audio coming soon
സ൦-സപ്തലാരസേന വാ സിദ്ധം ഘൃതമൂര്ധ്വാധഃ ശോധനം ഹിതമ്|
Adhikarana kukUNe shishoH dvinishAdivartiH (32-33) · Śloka 33
ദ്വിനിശാരോധ്രയഷ്ട്യാഹ്വരോഹിണീനിമ്ബപല്ലവൈഃ| കുകൂണകേ ഹിതാ വര്തിഃ പിഷ്ടൈസ്താമ്രരജോന്വിതൈഃ||൩൨|| ക്ഷീരക്ഷൌദ്രഘൃതോപേതം ദഗ്ധം വാ ലോഹജം രജഃ| |൩൩|
द्विनिशारोध्रयष्ट्याह्वरोहिणीनिम्बपल्लवैः| कुकूणके हिता वर्तिः पिष्टैस्ताम्ररजोन्वितैः||३२|| क्षीरक्षौद्रघृतोपेतं दग्धं वा लोहजं रजः| |३३|
🔊 Audio coming soon
സ൦-കുകൂണകേ ദ്വിഹരിദ്രാദിഭിസ്താമ്രചൂര്ണയുക്തൈര്ജലപിഷ്ടൈര്വര്തിര്ഹിതാ| ക്ഷീരാദിയുക്തം ദഗ്ധം ലോഹോത്ഥം വാ ചൂര്ണം ഹിതമ്| കേചിത്തു സമുദ്രഫേനചൂര്ണം ദഗ്ധം ദുഗ്ധമാക്ഷികയുക്തമിത്യാഹുഃ|
Adhikarana kukUNe shishoH lohabhasma (33-34) · Śloka 34
| ഏലാരസോനകതകശങ്ഖോഷണഫണിജ്ജകൈഃ||൩൩|| വര്തിഃ കുകൂണപോഥക്യോഃ സുരപിഷ്ടൈഃ സകട്ഫലൈഃ| |൩൪|
| एलारसोनकतकशङ्खोषणफणिज्जकैः||३३|| वर्तिः कुकूणपोथक्योः सुरपिष्टैः सकट्फलैः| |३४|
🔊 Audio coming soon
സ൦-ഏലാദിഭിഃ കട്ഫലയുക്തഃ കുകൂണപോഥക്യോഃ സുരാപിഷ്ടൈര്വതിര്ഹിതാ|
Adhikarana kukUNe shishoH elAdivartiHpakShmarodhe chedanasIvanAdi (34-39) · Śloka 39
| പക്ഷ്മരോധേ പ്രവൃദ്ധേഷു ശുദ്ധദേഹസ്യ രോമസു||൩൪|| ഉത്സൃജ്യ ദ്വൌ ഭ്രുവോऽധസ്താദ്ഭാഗൌ ഭാഗം ച പക്ഷ്മതഃ| യവമാത്രം യവാകാരം തിര്യക് ഛിത്വാऽऽര്ദ്രവാസസാ||൩൫|| അപനേയമസൃക് തസ്മിന്നല്പീഭവതി ശോണിതേ| സീവ്യേത്കുടിലയാ സൂച്യാ മുദ്ഗമാത്രാന്തരൈഃ പദൈഃ||൩൬|| ബധ്വാ ലലാടേ പട്ടം ച തത്ര സീവനസൂത്രകമ്| നാതിഗാഢശ്ലഥം സൂച്യാ നിക്ഷിപേദഥ യോജയേത്||൩൭|| മധുസര്പിഃകവലികാം ന ചാസ്മിന് ബന്ധമാചരേത്| ന്യഗ്രോധാദികഷായൈശ്ച സക്ഷീരൈഃ സേചയേദ്രുജി||൩൮|| പഞ്ചമേ ദിവസേ സൂത്രമപനീയാവചൂര്ണയേത്| ഗൈരികേണ വ്രണം യുഞ്ജ്യാത്തീക്ഷ്ണം നസ്യാഞ്ജനാദി ച||൩൯||
| पक्ष्मरोधे प्रवृद्धेषु शुद्धदेहस्य रोमसु||३४|| उत्सृज्य द्वौ भ्रुवोऽधस्ताद्भागौ भागं च पक्ष्मतः| यवमात्रं यवाकारं तिर्यक् छित्वाऽऽर्द्रवाससा||३५|| अपनेयमसृक् तस्मिन्नल्पीभवति शोणिते| सीव्येत्कुटिलया सूच्या मुद्गमात्रान्तरैः पदैः||३६|| बध्वा ललाटे पट्टं च तत्र सीवनसूत्रकम्| नातिगाढश्लथं सूच्या निक्षिपेदथ योजयेत्||३७|| मधुसर्पिःकवलिकां न चास्मिन् बन्धमाचरेत्| न्यग्रोधादिकषायैश्च सक्षीरैः सेचयेद्रुजि||३८|| पञ्चमे दिवसे सूत्रमपनीयावचूर्णयेत्| गैरिकेण व्रणं युञ्ज्यात्तीक्ष्णं नस्याञ्जनादि च||३९||
🔊 Audio coming soon
സ൦-പക്ഷ്മരോധേ രോമസു പ്രകര്ഷേണ വൃദ്ധേഷു ശുദ്ധശരീരസ്യ നരസ്യ ഭ്രവോऽധസ്താദ്വോഉ ഭാഗാവുത്സൃജ്യ-വിഹായ, പക്ഷ്മതോ ഭാഗം ഹിത്വാ യവമാത്രം-യവസംസ്ഥാനം, തിര്യക് ഛിത്ത്വാ ക്ലിന്നവസ്ത്രേണ രക്തമപനയേത്| രക്തേ ചാല്പീഭവതി സതി വക്രയാ സൂച്യാ മുദ്ഗമാത്രാന്തരൈഃ പദൈഃ സീവ്യേത്| തതോ ലലാടേ പട്ടം ബധ്വാ തത്ര ച പട്ടേ സീവനസൂത്രകം നാതിഗാഢശ്ലഥം സൂച്യാ വിനിക്ഷിപേത്| അനന്തരം മാക്ഷീകഘൃതകവലികാം യോജയേത്| ന ചാത്ര ബന്ധം കുര്യാത്| പീഡായാം സത്യാം ന്യഗ്രോധാദി കഷായൈഃ ക്ഷീരയുതൈഃ സേചയേത്| പഞ്ഛമേ ദിവസേ സൂത്രമപനീയ വ്രണം ഗൈരികേണാവചൂര്ണയേത്| തീക്ഷ്ണം ച നസ്യാദി യുഞ്ജ്യാത്|
Adhikarana pakShmarodhe evamashAntau dAhAdial ajyArbudayoH dAhAdi ghRutam (9) · Śloka 9
ദഹേദശാന്തൌ നിര്ഭുജ്യ വര്ത്മദോഷാശ്രയാം വലീമ്| സംദംശോനാധികം പക്ഷ്മ ഹൃത്വാ തസ്യാശ്രയം ദഹേത്||൪൦|| സൂച്യഗ്രേണാഗ്നിവര്ണേന, ദാഹോ ബാഹ്യാലജേഃ പുനഃ| ഭിന്നസ്യ ക്ഷാരവഹ്നിഭ്യാം സുച്ഛിന്നസ്യാര്ബുദസ്യ ച||൪൧|| ഇതി ശ്രീവൈദ്യപതിസിംഹഗുപ്തസൂനുശ്രീമദ്വാഗ്ഭടവിര- ചിതായാമഷ്ടാങ്ഗഹൃദയസംഹിതായാം ഷഷ്ഠേ ഉത്തര- സ്ഥാനേ വര്ത്മരോഗപ്രതിഷേധോ നാമ നവമോऽധ്യായഃ||൯||
दहेदशान्तौ निर्भुज्य वर्त्मदोषाश्रयां वलीम्| संदंशोनाधिकं पक्ष्म हृत्वा तस्याश्रयं दहेत्||४०|| सूच्यग्रेणाग्निवर्णेन, दाहो बाह्यालजेः पुनः| भिन्नस्य क्षारवह्निभ्यां सुच्छिन्नस्यार्बुदस्य च||४१|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविर- चितायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां षष्ठे उत्तर- स्थाने वर्त्मरोगप्रतिषेधो नाम नवमोऽध्यायः||९||
🔊 Audio coming soon
സ൦-ഏവമപ്യശാന്തൌ വര്ത്മദോഷാശ്രയാം വലീം നിര്ഭുജ്യ ദഹേത്| അധികം പക്ഷ്മ സംദംശേന ഹൃത്വാ തസ്യ പക്ഷ്മണ ആശ്രയം ദഹേത്| കേന ? സൂച്യഗ്രേണാഗ്നിവര്ണേന| ബാഹ്യാലജേസ്തു ഭിന്നസ്യ ദാഹഃ കാര്യഃ| അലജീശബ്ദഃ പുംസ്യപി ദൃഷ്ടഃ| അര്ബുദസ്യ ക്ഷാരവഹ്നിഭ്യാം സുഷ്ടു ച്ഛിന്നസ്യ ദാഹഃ കാര്യ ഇതി| ഇതി ശ്രീമൃഗാങ്കദത്തപുത്രശ്രീമദരുണദത്തവിരചിതായാമഷ്ടാങ്ഗഹൃദയ- ടീകായാം സര്വാങ്ഗസുന്ദരഖ്യായാം ഷഷ്ഠേ ഉത്തരസ്ഥാനേ വര്ത്മ- രോഗപ്രതിഷേധോ നാമ നവമോऽധ്യായഃ സമാപ്തഃ|| ൯||