Adhikarana atha visarpacikitsitannAma viMsho~adhyAyaH | adhyAyapratij~jA (1) · Śloka 1
அதாதஃ விஸர்பசிகித்ஸிதஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஶயஃ||௧||
अथातः विसर्पचिकित्सितं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्शयः||१||
🔊 Audio coming soon
க்ரமப்ராப்தஸ்ய விஸர்பஸ்ய சிகித்ஸஂ ப்ரதர்ஶயிதுமத்யாய ஆரப்யதே||௧||
Adhikarana purvarUpeShvevopacArakramaH (2) · Śloka 2
புர்வரூபேஷ்வேவ ஸர்வவிஸர்பாணாஂ லங்கநஂ ரூக்ஷணஂ ஸிராமோக்ஷண முல்லேகநஂ விரேசநஞ்ச குர்யாத்| ந து கதாசிதபி ஸ்நேஹநம்||௨||
पुर्वरूपेष्वेव सर्वविसर्पाणां लङ्घनं रूक्षणं सिरामोक्षण मुल्लेखनं विरेचनञ्च कुर्यात्| न तु कदाचिदपि स्नेहनम्||२||
🔊 Audio coming soon
விஸர்பாணாமாஶு பாதாவஹத்வாத் பூர்வரூபதர்ஶந ஏவ லங்கநாதிகஂ குர்யாத்| ரூக்ஷஂ யத்கிஞ்சித்| உல்லேகநஂ வமநம்|| ௨||
Adhikarana nirAme kShINakaphe upacArAH (3) · Śloka 3
நிராமேஷு க்ஷீணகபேஷு ச ஶீதவீர்யாணி ஸர்பீஷி திக்த கத்ராயமாணாகதாதீநி பாநே தத்யாத்| தத்ர மதநேந்த்ரயவபடோல பிசுமந்தமதுகேக்ஷுரஸாந் வமநேऽவசாரயேத்| த்ராக்ஷாத்ரிவத்த்ரி பலாத்ராயமாணா விரேசநே| முஸ்ததேவதாருகுஷ்டஶதாஹ்வாவாராஹீதாந்யாககஷ்ணகந்தாவஂ ஶார்தகலாந் லேபஸேகேஷ்வநிலஜே ஹ்ரஸ்வவட்ரவல்லீகண்டக பஞ்சமூலாநி ச| நிராமே க்ஷீணகபே ச திக்தகாதீநி ஶீதவீர்யாணி கதாநி க்வாதாதிநா தத்யாத்| விஸர்பே ச யதா வமநஂ ததா மதநா திபிரேவ| விரேசநஂ த்ராக்ஷாதிபிஃ||௩||
निरामेषु क्षीणकफेषु च शीतवीर्याणि सर्पीषि तिक्त कत्रायमाणाघृतादीनि पाने दद्यात्| तत्र मदनेन्द्रयवपटोल पिचुमन्दमधुकेक्षुरसान् वमनेऽवचारयेत्| द्राक्षात्रिवृत्त्रि फलात्रायमाणा विरेचने| मुस्तदेवदारुकुष्ठशताह्वावाराहीधान्याककृष्णगन्धावं शार्तगलान् लेपसेकेष्वनिलजे ह्रस्ववढ्रवल्लीकण्टक पञ्चमूलानि च| निरामे क्षीणकफे च तिक्तकादीनि शीतवीर्याणि घृतानि क्वाथादिना दद्यात्| विसर्पे च यदा वमनं तदा मदना दिभिरेव| विरेचनं द्राक्षादिभिः||३||
🔊 Audio coming soon
முஸ்தாதீநி லேபே ஸேகே ச| (நி) 'கஷ்டிர்விஷ்வக்ஸேநகாந்தா வாராஹீ வரமாலிகா|' கஷ்ணகந்தா ஶோபாஞ்ஜநஃ| ஆர்தகலஃ ஸஹசரோ நீலஃ| ஹிந்தால இதி கேசித்| அநிலஜே ஹ்ரஸ்வபஞ்சமூலம்| வட்ரபஞ்சமூலஂ கண்டகபஞ்சமூலஂ ச லேபஸேகேஶு| சஶப்தோऽநிலே முஸ்தாதிஸமுச்சயாய||௩||
Adhikarana pittavisarpe (4) · Śloka 4
பித்தே து கமலோத்பலஶைவாலபங்கதூர்வாமணாலஶங்காடக கஶேருகஶர்கராஹ்ரீபேரகுசந்தநமுக்தாமணிகைரிகபயஸ்யா ப்ரபௌண்டரீகமதுபத்மகதக்ஷீராணி ந்யகோதாதி ச||௪||
पित्ते तु कमलोत्पलशैवालपङ्कदूर्वामृणालशृङ्गाटक कशेरुकशर्कराह्रीबेरकुचन्दनमुक्तामणिगैरिकपयस्या प्रपौण्डरीकमधुपद्मघृतक्षीराणि न्यगोधादि च||४||
🔊 Audio coming soon
பித்தே கமலாதி ந்யக்ரோதாதி ச லேபஸேகேஷு| பங்ககர்தமஃ ப்ரஸித்தஃ| அமணாலமுஶீரஂ மணாலஂ விஸாங்குரஂ வா| ஹ்ரீபேரஂ வாலகம்| பயஸ்யா க்ஷீரிகா|| ௪||
Adhikarana shleShmavisarpe (5) · Śloka 5
ஶ்லேஷ்மண்யஜகந்தாஶ்வகந்தாஸரலகாலைகைஷிகாகருசோச ராஸ்நாவசாஶீதஶிவேந்த்ரவல்லீகோமூத்ராணி வரணாதி ச||௫||
श्लेष्मण्यजगन्धाश्वगन्धासरलकालैकैषिकागरुचोच रास्नावचाशीतशिवेन्द्रवल्लीगोमूत्राणि वरणादि च||५||
🔊 Audio coming soon
ஶ்லேஷ்மணி விஸர்பே அஜகந்தாதீநி வரணாதிகணஂ ச| ஸரலஂ தேவதாருஸமஂ பீடாக்யம்| காலா மஞ்ஜிஷ்டா| ஏகைஷிகா மாஂஸீ| ஶீதஶிவோ மிஸிஃ| இந்த்ரவல்லீ ஶாகவிஶேஷஃ|| ௫||
Adhikarana saMsargajavisarpe (6) · Śloka 6
ஸஂஸர்கே யதாதோஷபலஂ விகல்பயேத்||௬||
संसर्गे यथादोषबलं विकल्पयेत्||६||
🔊 Audio coming soon
ஏததேவ பதக்தோஷசிகித்ஸிதஂ தோஷபலாநுகுண்யேந விகல்பயேத்| ஸஂஸர்கோ யத்ர தோஷயோர்மிஶ்ரீபாவமாத்ரம்| ந த்வக்நிவிஸர்பாதிப்ராதுர்பாவஃ யஸ்மாத் த்வந்த்வஜேஷ்விதி புநர்வக்ஷ்யதி| தத்ராக்நிவிஸர்பாதயோऽபிமதாஃ| அந்யதா விஶேஷேணேத்யாதிநா நிர்தாரணஂ ந யுஜ்யதே|| ௬||
Adhikarana pralepAdivisheShaH (7) · Śloka 7
தத்ர கபஸ்தாநாஶ்ரிதே ஸாமே பித்தஸ்தாநகதே ச ரக்ஷா விஶீதாஃ ப்ரலேபபரிஷேகாஃ| பித்தே தநவஃ ஸுஶீதாஃ ஸகதா வஸ்த்ராந்தரிதாஃ க்ஷணே க்ஷணே சாபநீயாந்யே ப்ரயோஜ்யாஃ||௭||
तत्र कफस्थानाश्रिते सामे पित्तस्थानगते च रक्षा विशीताः प्रलेपपरिषेकाः| पित्ते तनवः सुशीताः सघृता वस्त्रान्तरिताः क्षणे क्षणे चापनीयान्ये प्रयोज्याः||७||
🔊 Audio coming soon
தத்ர கபஸ்தாநாஶ்ரிதே ஸாமே விஸர்பே பித்தஸ்தாநகதே வா ஸாமே விஸர்பே ரூக்ஷா விஶீதாஶ்ச ப்ரலேபாத்யா ஹிதாஃ| விஶீதா இதி ஸ்பர்ஶேऽம்புவத் ஶீதாநாஂ ப்ரதிஷேதஃ| உஷ்ணப்ரதிஷேதோ விஸர்பத்வாதேவ| தேநாநுஷ்ணாஶீதத்வமபிமதம்| பித்தேऽதிகே யதா லேபாதயோ யுஜ்யந்தே ததா தநவ இத்யாதிகாஃ| வஸ்த்ராந்தரிதா இல்யங்கே வஸ்த்ரஂ தத்வா வஸ்த்ராந்தரிதோ லேபஃ ஶீதோ லகுஶ்ச| ஊஷ்மாணஞ்ச ந நிகஹ்ணாதீத்யவகந்தவ்யம்| அந்யே ப்ரயோஜ்யாஃ பூர்வதத்தாஂஸ்த்யக்த்வா|| ௭||
Adhikarana saMsargavisheSheShu karma (8) · Śloka 8
த்வந்த்வஜேஷு யதாயதஂ தோஷாஂஶ்சிகித்ஸேத்| விஶேஷேணாக்நிவிஸர்பே மஹாதிக்தகஂ பிபேத்| க்ரந்திவிஸர்பே ரக்தபித்தஸஂஸர்கமவேக்ஷ்ய ப்ராக்லங்கநாதீநி விரேசநாந்தாநி ஶமநாநி ச யோஜயேத்| ததோ வாதஶ்லேஷ்மஹரஂ கர்ம||௮||
द्वन्द्वजेषु यथायथं दोषांश्चिकित्सेत्| विशेषेणाग्निविसर्पे महातिक्तकं पिबेत्| ग्रन्थिविसर्पे रक्तपित्तसंसर्गमवेक्ष्य प्राघ्लङ्घनादीनि विरेचनान्तानि शमनानि च योजयेत्| ततो वातश्लेष्महरं कर्म||८||
🔊 Audio coming soon
த்வந்த்வஜேஷு தோஷாநுகுண்யேந சிகித்ஸேத்| ஸுபோதம்| க்ரந்திவிஸர்பே ப்ராக்லங்கநாதீநி விஸர்பபூர்வரூபோக்தாநி யோஜயேத்| தேஶு யோஜிதேஷு வாதஶ்லேஷ்மக்நஂ கர்ம|| ௮||
Adhikarana sashUleShu granthiShu (9) · Śloka 9
ஶூலே ச ததா ஸ்நிக்தாம்லோஷ்ணாபிருத்காரிகாபிர்க்ரந்தீநாமுப நாஹநம்| வாதகபவிஸர்போக்தைஶ்ச லேபஸ்தைரேவ வா ஸித்தேந தைலேந தோயேந வா பரிஷேகஃ| லிம்பேத்வா ஶுஷ்கமூலகஸ்ய கல்கேந நக்தமாலத்வசா வா| பிபீதகேந வா விஜயா க்ஷநாகபலாக்நிமந்தபூர்ஜக்ரந்திவஂஶபத்ராணாஂ வா||௯||
शूले च तदा स्निग्धाम्लोष्णाभिरुत्कारिकाभिर्ग्रन्थीनामुप नाहनम्| वातकफविसर्पोक्तैश्च लेपस्तैरेव वा सिद्धेन तैलेन तोयेन वा परिषेकः| लिम्पेद्वा शुष्कमूलकस्य कल्केन नक्तमालत्वचा वा| बिभीतकेन वा विजया क्षनागबलाग्निमन्थभूर्जग्रन्थिवंशपत्राणां वा||९||
🔊 Audio coming soon
ஶூலே க்ரந்தீநாமுத்காரிகாபந்தஃ| உத்காரிகா பிஷ்டபிண்டீ| உபநாஹோ பந்தஃ| தைரிதி வாதஶ்லேஷ்மோக்தைஃ| ஸுபோதம்| விஜயாதீநாஂ வா கல்கேந| விஜயா ஹரீதகீ|| ௯||
Adhikarana granthibhedanam (10) · Śloka 10
தந்தீசித்ரகமூலத்வக்காஸீஸார்கஸ்நுஹீக்ஷீரபல்லாதகாஸ்தி பிருஷ்ணோர்லேபஃ ஶிலாமபி பிநத்தி| தீர்ககாலப்ரஸக்தே து க்ரந்தௌ த்ரிபலாஂ ப்ரயுஞ்ஜீத| மதுபிப்பலீர்Vவா| முஸ்தாஸக்து பல்லாதகாநி வா| ஶீதுமதுஶர்கராஂ வா| மாதுலுங்கரஸா நுவித்தாஂ மதிராஂ வா| கிரிஜது வா குல்மபேதநஂ வா| தப்த லோஹோபலாதிபீடநஂ வா| ஜத்ரூர்த்வகதே தீக்ஷ்ணதூமவமநாநி ச||௧௦||
दन्तीचित्रकमूलत्वक्कासीसार्कस्नुहीक्षीरभल्लातकास्थि भिरुष्णोर्लेपः शिलामपि भिनत्ति| दीर्घकालप्रसक्ते तु ग्रन्थौ त्रिफलां प्रयुञ्जीत| मधुपिप्पलीर्Vवा| मुस्तासक्तु भल्लातकानि वा| शीधुमधुशर्करां वा| मातुलुङ्गरसा नुविद्धां मदिरां वा| गिरिजतु वा गुल्मभेदनं वा| तप्त लोहोपलादिपीडनं वा| जत्रूर्ध्वगते तीक्ष्णधूमवमनानि च||१०||
🔊 Audio coming soon
தந்த்யாதிபிருஷ்ணைஃ ப்ரதேஹஃ ஶிலாமபி பிநத்தி| கிஂ புர்நர்க்ரந்திமித்யர்தஃ| தீர்கத்யாதி ஸுபோதம்| ப்ராதாந்யமுகேந ப்ரயோகஃ| கிரிஜது ஶிலாஜது| ஜத்ரோருர்த்வகதே க்ரந்திவிஸர்பே தீக்ஷ்ணாநி தூமாநி வமநாநி ச||௧௦||
Adhikarana kShArAdibhirdAraNam (11) · Śloka 11
ததாப்யபேதே க்ஷாரேணாக்நிநா வா தஹேத்| பாடயித்வா வா ஶஸ்த்ரேண பரிஶோதயேத்| ஏவஂ பர்யாயேண ரக்தபித்தே வாதஶ்லேஷ்மணி சோத்திஷ்டேத்||௧௧||
तथाप्यभेदे क्षारेणाग्निना वा दहेत्| पाटयित्वा वा शस्त्रेण परिशोधयेत्| एवं पर्यायेण रक्तपित्ते वातश्लेष्मणि चोत्तिष्ठेत्||११||
🔊 Audio coming soon
ததாபீத்யாதிநா ஸாமாந்யேந க்ரந்திவிஸர்பே விதக்தஂ பாகாபிமுகஂ ரக்தஂ ததபநயநஂ க்ரந்தீநாஂ ஸ்வேதௌஷதத்வாத்தத்யோக்யதாபாதநாய| பர்யாயேண பரிவத்த்யா| புநா ரக்தாபித்தே புநர்வாதஶ்லேஷ்மணி ச உத்திஷ்டேத சிகித்ஸாயாஂ யத்நஂ குர்யாத்|| ௧௧||
Adhikarana paryAgate visarpe (12) · Śloka 12
ஸர்வஸ்மிந் விஸர்பே பர்யாகதே விதாரிதே ச வ்ரணவத்| தைலஞ்ச தார்வீவிடங்ககம்பில்லகைஃ க்ரந்திவ்ரணஸாதநஂ ஸாதயேத்||௧௨||
सर्वस्मिन् विसर्पे पर्यागते विदारिते च व्रणवत्| तैलञ्च दार्वीविडङ्गकम्पिल्लकैः ग्रन्थिव्रणसाधनं साधयेत्||१२||
🔊 Audio coming soon
பர்யாகதேऽதிபாகம்ப்ராப்தே வ்ரணவதுபாசரேதிதி ஸம்பந்தநீயம்| தார்வ்யா-திபிஶ்ச தைலஂ ஸாதயேத் பசேத்| தத்தி க்ரந்திஜாநாஂ வ்ரணாநாஂ ஸாதநஂ உபஶமோபாயஃ|| ௧௨||
Adhikarana kardamavisarpe visheShaH (13) · Śloka 13
கர்தமகே ஶீக்ரதரஂ ஸுதராஂ ச வமநாதீநி கத்வா புநர்ஜலௌ கோபிரஸகவஸேசயேத்| அஸக்ப்ரக்லேதாத்தி த்வங்மாஂஸஸி ராஸ்நாவஸஂக்லேதோ பவதி| பிபேச்ச கஷாயகநபடோலபிசு மந்தாநாம்| சந்தநோத்பலயோஃ| படோலாதிவர்கஸ்ய வா| கத மிஶ்ரஂ வா தார்வீத்வக்திக்தாபடோலயஷ்ட்யாஹ்வாரிஷ்டமஸூரத்ரி பலாத்ராயமாணாநாம்| விரேகார்தஞ்ச த்ரிவச்சூர்ணஂ ஸர்பிஷா பயஸா த்ராக்ஷாரஸேந கர்மா ம்பஸா வா பாயயேத்| த்ராயமாணாஶதஂ பித்தோத்ததௌ க்ஷீரமிதி||௧௩||
कर्दमके शीघ्रतरं सुतरां च वमनादीनि कृत्वा पुनर्जलौ कोभिरसृगवसेचयेत्| असृक्प्रक्लेदाद्धि त्वङ्मांससि रास्नावसंक्लेदो भवति| पिबेच्च कषायघनपटोलपिचु मन्दानाम्| चन्दनोत्पलयोः| पटोलादिवर्गस्य वा| घृत मिश्रं वा दार्वीत्वक्तिक्तापटोलयष्ट्याह्वारिष्टमसूरत्रि फलात्रायमाणानाम्| विरेकार्थञ्च त्रिवृच्चूर्णं सर्पिषा पयसा द्राक्षारसेन घर्मा म्भसा वा पाययेत्| त्रायमाणाशृतं पित्तोद्दृतौ क्षीरमिति||१३||
🔊 Audio coming soon
கர்தமாக்யே விஸர்பே வமநாதீந் ஶீக்ரதரஂ யோஜயேத்| ஸுதராமித்யஶேஷேண ஶ்லேஷ்மதோஷநிர்ஹரணாய| கதேஷு வமநாதிஷு ஜலௌகோபீ ரக்தமவஸேசயேத்| அஸக்ப்ரக்லேதாதித்யநேந ரக்தஸ்ராவஹேதுஃ| கநமுஸ்தசந்தநபடோலாதிகதாஶ்சத்வாரஃ பாசநகஷாயாஃ| பஞ்சமோ தார்வ்யாதீநாஂ கதமிஶ்ரஃ| கநோ முஸ்தம்| பிசுமந்தோ நிம்பஃ| திக்தா தடுகா| அரிஷ்டோ நிம்பஃ| கதாதீநாமந்யதமேந த்ரிவச்சூர்ணஂ விரேகாய| கர்மாம்பூஷ்ணோதகம்| பித்தஸ்யோத்தத்தாவந்யாதிக்யே த்ராயமாணாஶ்ருதஂ க்ஷீரம்|| ௧௩||
Adhikarana sAmAnyopadeshaH (14-20) · Śloka 20
பவதி சாத்ர- ஶ்ரேஷ்டாஸ்ரஸ்ருதிரேவாத்ர விஸர்போ ஹ்யஸகாஶ்ரயஃ| யச்ச நாஸாவஸஂஸஷ்டோ ரக்தபித்தேந ஜாயதே| ந கதஂ பஹுதோஷாய தேயஂ யந்ந விரேசநம்| தேந தோஷோ ஹ்யுபஸ்தப்தஸ்த்வக்ரக்தபிஶிதஂ பசேத்||௧௪|| இதி வைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸ்ய ஸூநோர்வாக்படஸ்ய கதாவ ஷ்டாங்கஸஂக்ரஹஸஂஹிதாயாஂ சிகித்ஸிதஸ்தாநே விஸர்ப சிகித்ஸிதந்நாம விஂஶோऽத்யாயஃ||௨௦||
भवति चात्र- श्रेष्ठास्रस्रुतिरेवात्र विसर्पो ह्यसृगाश्रयः| यच्च नासावसंसृष्टो रक्तपित्तेन जायते| न घृतं बहुदोषाय देयं यन्न विरेचनम्| तेन दोषो ह्युपस्तब्धस्त्वग्रक्तपिशितं पचेत्||१४|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृताव ष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां चिकित्सितस्थाने विसर्प चिकित्सितन्नाम विंशोऽध्यायः||२०||
🔊 Audio coming soon
கதாநுகதிகா| அத்ர விஸர்பேऽஸக்ஸ்ருதிரேவ ஶ்ரேஷ்டோऽந்யோபக்ரமேப்யோ யதோ விஸர்பஸ்யாஶ்ரயோ ரக்தம்| யச்ச யஸ்மாச்சாஸௌ விஸர்போ ரக்தபித்தேநாஸஂஸஷ்டோ ந ஜாயதே| தத்காரணமபி ரக்தஸ்யாஶ்ரயோ பவதி| அபி ச பஹுதோஷாய விஸர்பிணே யத் கதஂ ந விரேசயதி தத் கதாசிந்ந தேயம்| தேந ஹ்யவிரேசநேந கதேந ப்ராப்தஸ்தம்பஃ ஸ தோஷாஸ்த்வகாதிகஂ பசேதிதி|| ௧௪|| இதி ஶ்ரீமந்மஹாமஹோபாத்யாயேந்துவிரசிதாயா மஷ்டங்கஸஂக்ரஹவ்யாக்யாயாஂ ஶஶிலேகாயாஂ சிகித்ஸிதஸ்தாநே விஂஶோऽத்யாயஃ