11. vidradhivr̥ddhigulmanidānam

Adhikarana atha vidradhivRuddhigulmanidAnannAmaikAdasho~adhyAyaH | pratij~jA (1) · Śloka 1

அதாதோ வித்ரதிவத்திகுல்மநிதாநஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ||௧||

உக்தஶேஷத்வாத் வித்ரதேருத்ஸேதேந தத்ஸமாநத்வாச்ச வத்திகுல்மயோஃ தந்நிதாநநிர்ணயாயாத்யாயாரம்பஃ|| ௧||

Adhikarana vidradhinidAnam, vidradhernidAnam (2) · Śloka 2

புக்தைஃ பர்ய்யுஷிதாத்யுஷ்ணரூக்ஷஶுஷ்கவிதாஹிபிஃ| ஜிஹ்வாஶய்யாவிசேஷ்டாபிஸ்தைஸ்தைஶ்சாஸக்ப்ரதூஷணைஃ| துஷ்டத்வங்மாஂஸமேதோऽஸ்திஸ்நாவாஸக்கண்டராஶ்ரயஃ| யஃ ஶோபோ பஹிரந்திர்வா மஹாமூலோ மஹாருஜஃ| வத்தஃ ஸ்யாதாயதோ யோ வா ஸ்மதஃ ஷோடா ஸ வித்ரதிஃ||௨||

புக்தைரித்யாதி | பர்ய்யுஷிதாபிரப்யாஸேந புக்தைஃ | ஜிஹ்மஶய்யாதிபிர்வா| தைஸ்தைஶ்ச ரக்தப்ரதூஷணஹேதுபிஃ | யஃ ஶோபஃ ஸ்யாத்| ஸ வித்ரதிரிதி ஸம்பந்தஃ| கிம்பூதஃ ஶோபஃ? ஆஹ- துஷ்டத்வகாத்யாஶ்ரயஃ| ததா ஸ பஹிர்வா பவதி அந்தர்வா வத்தோ வா ஆயதோ வா||௨||

Adhikarana sa~gkhyAsamprAptiH (3) · Śloka 3

தோஷைஃ பதக்ஸமுதிதைஃ ஶோணிதேந க்ஷதேந ச||௩||

ஸ ச வித்ரதிர்வாதாதிபிஃ ஸந்நிபாதேந ரக்தேந க்ஷதேந சேதி ஷட்விதஃ|| ௩||

Adhikarana bAhyavidradhilakShaNam (4) · Śloka 4

பாஹ்யோऽத்ர தத்ர தத்ராங்கே தாருணோ க்ரதிதோந்நதஃ||௪||

தத்ர-தத்ர நாப்யாதாவங்கே|| ௪||

Adhikarana antarvidradhilakShaNam (5) · Śloka 5

ஆந்தரோ தாருணதரோ கம்பீரோ குல்மவத்தநஃ| வல்மீகவத்ஸமுச்ச்ராயீ ஶீக்ரதாத்யக்நிஶஸ்த்ரவத்||௫||

கம்பீரோऽவகாடஃ|| ௫||

Adhikarana vidradheH sthAnAni (6) · Śloka 6

நாபிபஸ்தியகத்ப்லீஹக்லோமஹத்குக்ஷிவஂக்ஷணே| ஸ்யாத்தக்கயோரபாநே வா ......................||௬||

நாப்யாத்யுபயஸ்யாபி வித்ரதேஃ ஸ்தாநம்|| ௬||

Adhikarana vAtajavidradhilakShaNam (7) · Śloka 7

................................ வாதாத்தத்ராதிதீவ்ரருக்| ஶ்யாவருணாஶ்சிரோத்தாநபாகோ விஷமஸஂஸ்திதிஃ| வ்யதச்சேதப்ரமாநாஹஸ்பந்தஸர்பணஶப்தவாந்||௭||

வாதாத்தத்ரேத்யாதி|| ௭||

Adhikarana pittajavidradhilakShaNam (8) · Śloka 8

ரக்ததாம்ராஸிதஃ பித்தாத்தண்மோஹஜ்வரதாஹவாந்| க்ஷிப்ரோத்தாநப்ரபாகஶ்ச ................||௮||

வாதவித்ரதிலக்ஷணம்| ரக்ததாம்ரேத்யாதிபித்தாத்|| ௮||

Adhikarana kaphajavidradhilakShaNam (9) · Śloka 9

.................பாண்டுஃ கண்டூயுதஃ கபாத்| ஸோத்க்லேஶஶீதகஸ்தம்பஜம்பாऽऽரோசககௌரவஃ| சிரோத்தாநவிதாஹஶ்ச..........................||௯||

பாண்டுகண்ட்வித்யாதி விதாஹாந்தஂ கபாத்| விதாஹஃ பாகாபிமுகத்வம்|| ௯||

Adhikarana sannipAtajavidradhilakShaNam (10) · Śloka 10

........................... ஸங்கீர்ணஃ ஸந்நிபாததஃ||௧௦||

ஸந்நிபாதஜோ வித்ரதிர்லக்ஷணைஃ ஸங்கீர்ணஃ|| ௧௦||

Adhikarana sambhavAnurodhaM bAhyAbhyantaravidradhilakShaNAni vij~jeyAni (11) · Śloka 11

ஸாமர்த்யாச்சாத்ர விபஜேத்வாஹ்யாப்யந்தரலக்ஷணம்||௧௧||

அஸ்மாத்யதோக்தலக்ஷணாத்வித்ரதேர்பாஹ்யாப்யந்தரலக்ஷணஂ ஸாமர்த்யாத் ஸம்பவாத்விபஜேத் விபக்தஂ குர்ய்யாத்| அநேநைததுக்தஂ பவதி-யத்யபி பாஹ்யாப்யந்தரவிஶேஷாऽவிவக்ஷயா வாதாதிவித்ரதேர்லக்ஷணமுக்தஂ ததாபி யத்பாஹ்ய உபபத்யதே ரக்ததாம்ரத்வாதி தத்தத்ரைவ விஜ்ஞேயம்| யத்த்வாப்யந்தர ஏவோபபத்யதே ஆநாஹமோஹாரோசகாதி தத்தத்ரைவ லிங்கம்| யத்து க்ஷிப்ரோத்தாநப்ரபாகாத்யுபயத்ர ஸம்பவதி ததுபயத்ராபி லிங்கமிதி|| ௧௧||

Adhikarana strINAM raktavidradherlakShaNam (12) · Śloka 12

கஷ்ணஸ்போடாவதஃ ஶ்யாவஸ்தீவ்ரதாஹருஜாஜ்வரஃ| பித்தலிங்கோऽஸஜா பாஹ்யஃ ஸ்த்ரீணாமேவ ததாந்தரஃ||௧௨||

கஷ்ணஸ்போடாவதத்வாதி ரக்தவித்ரதேர்லக்ஷணம்| ஸ ச பாஹ்யோऽப்யந்தரோ வா ஸ்த்ரீணாமேவ பவதி, ந து புருஷாணாமிதி ரக்தவித்ரதிஃ||௧௨||

Adhikarana kShatavidrardhernidAnAdi (13) · Śloka 13

ஶஸ்த்ராத்யைரபிகாதேந க்ஷதே வாऽபத்யகாரிணஃ| க்ஷதோஷ்மா வாயுவிக்ஷிப்தஃ ஸரக்தஂ பித்தமீரயந்| பித்தாஸக்லக்ஷணஂ குர்ய்யாத்வித்ரதிஂ பூர்ய்யுபத்ரவம்||௧௩||

ஶஸ்த்ராதிபிரித்யாதி| க்ஷதவித்ரதேர்லக்ஷணம்| பூரயோ பூயாஂஸ உபத்ரவாஃ| பஶ்சாத்காலபாவிநஃ கஷ்டா ரோகா யஸ்மிந் ஸ ததோக்தஃ||௧௩||

Adhikarana vidradheradhiShThAnaBedAdupadravaBedaH (14) · Śloka 14

தேஷூபத்ரவபேதஶ்ச ஸ்மதாऽதிஷ்டாநபேததஃ||௧௪||

தேஷு ச வித்ரதிஷ்வாஶ்ரயVVவிஶேஷவஶாதாஶ்ரயிவிஶேஷஃ| தஸ்மாதுபத்ரவவிஶேஷபேதஃ|| ௧௪||

Adhikarana vidradheH sthAnAnurodhenopadravAH (15) · Śloka 15

நாப்யாஂ ஹித்மா பவேத்தஸ்தௌ மூத்ரஂ கச்ச்ரேண பூதி ச| ஶ்வாஸோ யகதி ரோதஸ்து ப்லீஹ்ந்யுச்ச்வாஸஸ்ய தட் புநஃ| கலக்ரஹஶ்ச க்லோம்நி ஸ்யாத்ஸர்வாங்கப்ரக்ரஹோ ஹதி| ப்ரமேஹஸ்தமகஃ காஸோ ஹதயோத்தட்டநவ்யதா| குக்ஷிபார்ஶ்வாந்தராஂஸார்திஃ குக்ஷாVவாடோபஜந்ம ச| ஸக்த்நோர்க்ரஹோ வஂக்ஷணயோர்வக்கயோஃ கடிபஷ்டயோஃ| பாற்ஶ்வயோஶ்ச வ்யதாபாயௌ பவநஸ்ய நிரோதநம்||௧௫||

ஏததேவ நாப்யாஂ ஹித்மேத்யாதிநா தர்ஶயதி| ஹத்வ்யதாந்தஂ ஹதி|

Adhikarana AmAdividradhiShu shophalakShaNAtideshaH (16) · Śloka 16

ஆமபக்வவிதக்தத்வஂ தேஷாஂ ஶோபவதாதிஶேத்||௧௬||

தேஷாஂ வித்ரதீநாமாமத்வஂ பக்வத்வஂ விதக்தத்வஂ ச ஸூத்ரோக்தைஃ ஶோபஸ்யாऽऽமாதிலிங்கைராதிஶேத்| ஶோபோऽல்போஷ்ணருகித்யாதிநா (அ. ஸஂ. ஸூ. - ௩௮)| விதக்தத்வஂ பாகாபிமுகத்வம்|| ௧௬||

Adhikarana sthAnabhedena vidradhInAM prasrAvamArgAH (17) · Śloka 17

நாபேருர்த்வஂ முகாத்பக்வாஃ ப்ரஸ்ரவந்த்யதரே குதாத்| கதாऽऽஸ்யாந்நாபிஜோ .................................||௧௭||

நாபேருர்த்வஂ யே வித்ரதயஸ்தே பக்வாஃ ஸந்தோ முகாத்தோஷஂ ஸ்ரவந்தி| நாபேஶ்ச யேऽதராஸ்தே தோஷஂ குதாத் ஸ்ரவந்தி| நாபிஜோ மத்யஸ்தத்வாந்முகாச்ச குதாச்ச தோஷஂ ஸ்ரவதி|| ௧௭||

Adhikarana vidradhau kledAddoShaj~jAnAya vraNakledalakShaNAtideshaH (18) · Śloka 18

.......................... வித்யாத்தோஷஂ க்லேதாச்ச வித்ரதௌ| யதாஸ்வஂ வ்ரணவத் .......................................||௧௮||

அஸ்மிந் வித்ரதௌ வாதாதிகஂ தோஷமநுத்தாரஂ க்லேதாத் கோதாத் வித்யாத்| யதாஸ்வஂ வ்ரணவத்|| ௧௮||

Adhikarana asAdhyavidradhayaH (19) · Śloka 19

............................. தத்ர விவர்ஜ்யஃ ஸந்நிபாதஜஃ| பக்வோ ஹந்நாபிபஸ்திஸ்தோ பிந்நோऽந்தர்பஹிரேவ வா| பக்வஶ்சாந்தஃஸ்ரவந் வக்த்ராத்க்ஷீணஸ்யோபத்ரவாந்விதஃ||௧௯||

வ்ரணே யதா க்லேதஸ்ருதிவிஶேஷேண வாதாத்யந்வயோऽநுமீயதே ஏவமத்ராபி| வ்ரணே ச வக்ஷ்யதி (அ. ஸஂ. உ. - ௨௯) - மஸ்துமாஂஸபுலகாம்புதுல்யதந்வல்பஸஂஸ்ருதீத்யாதி| க்ஷீணஸ்யோபத்ரவாந்வித இத்யேவமந்தே க்ரந்தே விவர்ஜ்ய இத்யநுவர்த்ததே|| ௧௯||

Adhikarana stanavidradhiH (20) · Śloka 20

ஏவமேவ ஸ்தநஸிராவிவதாஃ ப்ராப்ய யோஷிதாம்| ஸூதாநாஂ கர்பிணீநாஂ வா ஸம்பவேச்ச்வயதுர்கநஃ| ஸ்தநே ஸதுக்தேऽதுக்தே வா பாஹ்யவித்ரதிலக்ஷணஃ| நாடீநாஂ ஸூக்ஷ்மவக்ரத்வாத்கந்யாநாந்து ந ஜாயதே||௨௦||

ஏவமேவேத்யாதி| ஸ்த்ரீணாஂ ஸ்தநவித்ரதிலக்ஷணம்| ஸ பாஹ்யவித்ரதிலக்ஷணோ பவதி| கந்யகாநாஂ நைவ ஜாயதே| தாஸாஂ நாட்யஃ ஸூக்ஷ்மமுகா பவந்தி| இத்யுக்தா வித்ரதயஃ|| ௨௦||

Adhikarana vRuddhinidAnam, vRuddheH samprAptiH (21) · Śloka 21

க்ருத்தோ ருத்தகதிர்வாயுஃ ஶோபஶூலகரஶ்சரந்| முஷ்கௌ வஂக்ஷணதஃ ப்ராப்ய பலகோஶாபிவாஹிநீஃ| ப்ரபீட்ய தமநீர்வத்திஂ கரோதி பலகோஶயோஃ||௨௧||

க்ருத்த இத்யாதிநா வத்தேர்லக்ஷணமுச்யதே| ஸ்வகாரணாத் க்ருத்தஃ ஸந் காரணாந்தரேண ருத்தகதிஃ| முஷ்கௌ வஷணௌ பலகோஶௌ|| ௨௧||

Adhikarana vRuddhiprabhedAH (22) · Śloka 22

தோஷாஸ்ரமேதோமூத்ராந்த்ரைஃ ஸ வத்திஃ ஸப்ததா கதஃ| மூத்ராந்த்ரஜாவப்யநிலாத்தேதுபேதஸ்து கேவலம்||௨௨||

வத்திர்நாம கதோ வாதாதிபிரந்த்ராத்யைஃ ஸப்ததா பவதி| ஸுபோதம்|

Adhikarana vAtajavRuddhilakShaNam (23) · Śloka 23

வாதபூர்ணததிஸ்பர்ஶோ ரூக்ஷோ வாதாதஹேதுருக்||௨௩||

வாதபூர்ணததீத்யாதி வாதாத்| ததிர்பஸ்த்ரா| அஹேதுருக் பாஹ்யேந ஹேதுநா விநா அகஸ்மாத் ருக்யத்ர|| ௨௩||

Adhikarana pittajavRuddhilakShaNam (24) · Śloka 24

பக்வோதும்பரஸங்காஶஃ பித்தாத்தாஹோஷ்மபாகவாந்||௨௪||

பக்வோதும்பரஸங்ககாஶ இத்யாதி பித்தாத்|| ௨௪||

Adhikarana kaphajavRuddhilakShaNam (25) · Śloka 25

கபாச்சீதோ குருஸ்நிக்தஃகண்டூமாங்கடிநோऽல்பருக்||௨௫||

ஶீத இத்யாதி கபாத்|| ௨௫||

Adhikarana raktajavRuddhilakShaNam (26) · Śloka 26

கஷ்ணஸ்போடாவதஃ பித்தவத்திலிங்கஶ்ச ரக்ததஃ||௨௬||

கஷ்ணேத்யாதி ரக்தாத்|| ௨௬||

Adhikarana medojavRuddhilakShaNam (27) · Śloka 27

கபவந்மேதஸா வத்திர்மதுஸ்தாலபலோபமஃ||௨௭||

கபவதித்யாதி மேதஸஃ|| ௨௭||

Adhikarana mUtrajavRuddhilakShaNam (28) · Śloka 28

மூத்ரதாரணஶீலஸ்ய மூத்ரஜஃ ஸ து கச்சதஃ| அம்போபிஃ பூர்ணததிவத்க்ஷோபஂ யாதி ஸருங்மதுஃ| மூத்ரகச்ச்ரமதஃ ஸ்யாச்ச வலயஃ பலகோஶயோஃ||௨௮||

மூத்ரதாரணஶீலஸ்யேத்யாதி மூத்ரவத்தேர்லக்ஷணம்|| ௨௮||

Adhikarana AntravRuddhernidAnAdi (29) · Śloka 29

வாதகோபிபிராஹாரைஃ ஶீததோயாவகாஹநைஃ| தாரணேரணபாராத்வவிஷமாங்கப்ரவர்தநைஃ| க்ஷோபணைஃ க்ஷுபிதோऽந்யைஶ்ச க்ஷுத்ராந்த்ராவயவஂ யதா| பவநோ விகுணீகத்ய ஸ்வநிவேஶாததோ நயேத்| குர்ய்யாத்வஂக்ஷணஸந்திஸ்தோ க்ரந்த்யாபஂ ஶ்வயதுந்ததா||௨௯||

வாதகோபிபிரித்யாத்யாந்த்ரவத்தேர்லக்ஷணம்| தாரணே ரணே வாயோரேவ| ஸுபோதமந்யத்|| ௨௯||

Adhikarana AntravRuddherupekShAyAM sambhAvyamasAdhyatva~jca (30) · Śloka 30

உபேக்ஷமாணஸ்ய ச முஷ்கவத்தி மாத்யமாநருக்ஸ்தம்பவதீ ஸ வாயுஃ| ப்ரபீடிதோऽந்தஃஸ்வநவாந் ப்ரயாதி ப்ரத்மாபயந்நேதி புநஶ்ச முக்தஃ| ஆந்த்ரவத்திரஸாத்யோऽயஂ வாதவத்திஸமாகதிஃ| ரூக்ஷகஷ்ணாருணஸிரா தந்துஜாலகவாக்ஷிதஃ||௩௦||

உபேக்ஷமாணஸ்யாசிகித்ஸ்யமாநஸ்யாத்மாநாதிமதீஂ முஷ்கவத்திஂ குர்ய்யாதிதி ஸம்பந்தஃ| உக்தோ வத்திஃ|| ௩௦||

Adhikarana gulmanidAnam, gulmAnAM sa~gkhyA (31) · Śloka 31

குல்மோऽஷ்டதா பதக்தோஷைஃ ஸஂஸஷ்டைர்நியசஂ கதைஃ| ஆர்த்தவஸ்ய ச தோஷேண நாரீணாஂ ஜாயதேऽஷ்டமஃ||௩௧||

அநந்தரஂ ஶோபாஸாமாந்யாத்குல்ம உச்யதே| குல்மோऽஷ்டதேத்யாதி ஸங்க்யாரூபா ஸம்ப்ராப்திஃ| ததேவாஷ்டதாத்வஂ தர்ஶயதி-பதக்தோஷைரித்யாதிநா| ஸ ச வாதாதிபேதேந ஸப்தவிதஃ| ஸ்த்ரீணாமேவார்த்தவஸ்ய ரஜஸோ தோஷேணாஷ்டமஃ|| ௩௧||

Adhikarana gulmanidAnasamprAptyAdi (32) · Śloka 32

அத யோ ஜ்வராதிஸாராதிபிர்வமநாதிபிர்வா கர்மபிஃ கர்ஶிதோ வாதலாந்யாஹாரயத்யாஹாராபிலாஷீ வா ஶீதமுதகஂ பிப- த்யந்நபாநாநந்தரஂ வா லங்கநப்லவநவ்யவாயயாநயாநாதீந் தேஹவிக்ஷோணீபிணஃ ஸேவதேऽநுதீர்ணாஂ வா சர்திமுதீரயத்யு- தீர்ணாந் வா வாதாதீந் நிஃஶ்வாஸோச்ச்வாஸௌ வா நிகஹ்ணாத்ய- ஸ்நேஹபூர்வஂ வா வமநவிரேசநே கரோதி| ததாஶோதித ஏவ வாऽதிவிதாஹிநோऽபிஷ்யந்திநோ வா நிஷேவதே| தஸ்ய யதாஸ்வஂ வாதப்ரதாநாஃ குபிதா தோஷாஃ பதக் ஸஂஸஷ்டா ஸமஸ்தாஃ ஸரக்தா வா மஹாஸ்ரோதோऽநுப்ரவிஶ்யாऽऽவத்யோர்த்வமதஶ்ச மார்க- மவஶ்யஂ ஶூலமுபஜநயந்தோ குல்மமபிநிர்வர்தயந்தி| யதஶ்ச தஸ்மிந் ஶூலவித்த இவ வ்யததே தீவ்ரவேதநார்திதஃ கச்ச்ரோ- ச்ச்வாஸஃ தஸ்மாச்சூலமித்யுச்யதே||௩௨||

அதேத்யாதிநா குல்மாநாஂ விஸ்தரேண நிதாநஂ ஸம்ப்ராப்திஶ்சோயதே| ய ஏவஂ கரோதி தஸ்ய வாதப்ரதாநா தோஷா குல்மமபிநிர்வர்தயந்தி| ஸ ச குல்மோ நாம்நா ஶூலமித்யுச்யதே| குதஃ? ஆஹ-யதஶ்சேத்யாதி|| ௩௨||

Adhikarana gulmasAmAnyasvarUpavivaraNam (33) · Śloka 33

தத்ராதிகர்ஶநாத் கபபித்தாப்யாஂ வா மார்கநிரோதால்லப்தா- ஶ்ரயோ வாயுருத்ப்லுதோ ரௌக்ஷ்யாத் கடிநீபூதஃ ஸ்வாஶ்ரயே ஸ்வதந்த்ரஃ பரதந்த்ரோ வா பித்தஶ்லேஷ்மாஶ்ரயே ஸ்பர்ஶோபலப்யஃ பிண்டிதத்வாதமூர்தோऽபி முர்த்ததாமிவோபகதோ க்ரந்திரூபேணாவதிஷ்டமாநோ குல்மஸஂஜ்ஞா லபதே||௩௩||

அத கோऽஸௌ குல்மஃ யமபிநிர்வர்தயந்தி தோஷா இத்யாஹ-தத்ராதிகர்ஶநாதித்யாதி| த்வௌ ஹி ஹேதூ வாதஸ்ய, கர்ஶநஂ மார்கரோதஶ்ச|| ௩௩||

Adhikarana gulmasya sthAnAni (34) · Śloka 34

தஸ்ய பஞ்ச ஸ்தாநாநி பஸ்திர்நாபிஃ பார்ஶ்வே ஹதயஞ்ச||௩௪||

தஸ்ய குல்மஸ்ய பஸ்த்யாதீநி பஞ்சாஶ்ரயாஃ|| ௩௪||

Adhikarana gulmapUrvarUpANi (35) · Śloka 35

அதாஸ்ய பூர்வரூபாணி-ஸதநமக்நிஶரீரயோரருசிஃ ஸௌஹித்யாऽஸஹிஷ்ணுதாகுக்ஷிஶூலமாத்மாநமுத்கிரணஂ பஹுஶோ விதக்தேऽந்நே சர்திராடோபோ மலஸ்ய ப்ராதுர்பாவோऽப்ரவத்திஶ்ச||௩௫||

ஸதநாதீநி ஸாமாந்யேந பூர்வரூபாணி| ஸௌஹித்யஂ தப்திஃ ததஸஹிஷ்ணுத்வம்| உத்கிரணஂ சர்தநம்| மலஸ்ய புரீஷஸ்ய| ப்ராதுர்பாவோ பஹிரப்ரவத்திஶ்ச|| ௩௫||

Adhikarana vAtagulmalakShaNam (37) · Śloka 37

தத்ர வாதாத் ஸூச்யேவ ச ஶங்குநேவ ச வ்யதோமந்யாஶிரஃ- ஶங்கஶூலஜ்வராங்கமர்தப்லீஹாடோபாந்த்ரகூஜோதாவர்தோச்ச்வாஸோப- ரோதமுகஶோஷஸ்தப்தகாத்ரதா வாயுகாலேஷூபத்ரவவத்திர்விஷ- மாக்நிதா கஷ்ணாருணபருஷத்வங்நகாதித்வஂ குல்மஸ்ய சலத்வா- த்வாயோர்நியதஸ்தாநஸஂஸ்தாநோதயப்ரலயால்பமஹாருஜஃ| பிபீ- லிகாபரிகத இவ தோதஸ்புரணபஹுலோ விஸ்தாரயதீவ ஸ்வ- தேஶே சர்ம கதாசித்கதாசித் ஸங்கோசயதீவ ஹர்ஷயதி ரோமாணி வேதநாதிப்ரவதௌ து ஸர்வஸ்மிந்நபி தேஹே ப்ராயோ பஸ்த்யாஶ்ரயஶ்ச பவதி||௩௭||

௦௦

Adhikarana pittagulmalakShaNam (38) · Śloka 38

பித்தத்தாஹோ தூமகோऽம்லகஸ்தஷ்ணா ஜ்வரஃ ஸ்வேதோ விட்பேதோ மூர்ச்சா ஶீதோபஶயதா ஹரிதஹாரித்ரத்வகாதித்வஂ குல்மஶ்சாஸ்ய தப்தாயஃபிண்ட இவ தமவகாஶஂ தஹதி தூயதே தூமாயத ஊஷ்மாயதே ஶிதில இவ வ்ரண இவாஸ்பர்ஶஸஹோ நிர்லோமா ப்ராயோ நாப்யாஶ்ரயஶ்ச||௩௮||

தாஹாதி பித்தாத்குல்மே லிங்கம்| தூமகோ தூமாயநம்| தூமகாऽம்லகயோர்லக்ஷணமுக்தஂ (அஂஸஂஸூஂ - ௨௦) தோஷபேதீயே| த்வங்நகாதிஷு ஹரிதஹாரித்ரோ வர்ணஃ ஸ்யாத்|| ௩௮||

Adhikarana kaphagulmalakShaNam (39) · Śloka 39

கபாத்ஸ்தைமித்யமரோசகாவிபாகௌ ஹதயோபலேபஃ ஶீத- ஜ்வரஸ்தப்திஃ ஸதநஂ காஸோ ஹல்லாஸஃ பீநஸோ நித்ராऽம்லஸ்யஂ நகாதிஶுக்லதா| குல்மஶ்ச ஸுப்தஸ்திரகுருகடிநோऽவ- காடோऽல்பருக்ப்ராயோ ஹத்பார்ஶ்வாஶ்ரயஶ்ச||௩௯||

கபாத்குல்மே ஸ்தைமித்யாதிகஂ லிங்கம்| அவகாடோ கநஃ|| ௩௯||

Adhikarana saMsargasannipAtagulme (40) · Śloka 40

ஸஂஸஷ்டலிங்கஃ ஸஂஸர்காத்| ஸ த்ரிவிதஃ||௪௦||

ஸஂஸர்கஜேஷு த்ரிஷு குல்மேஷு யதாஸ்வஂ ஸஂஸர்கலக்ஷணாநி பவந்தி|

Adhikarana nicayagulmalakShaNam (41) · Śloka 41

ஸர்வலிங்கநிசயே நிசயகுல்மஃ ஸோऽஸாத்யஃ||௪௧||

ஸர்வலிங்கமிஶ்ரீபாவே நிசயகுல்மஃ ஸோऽஸாத்யஃ|| ௪௧||

Adhikarana striyA eva raktagulmasambhave hetuH (42) · Śloka 42

ரக்தகுல்மஸ்து கர்பகோஷ்டார்த்தவாகமநவைஶேஷ்யாத்பாரதந்த்ர்யா- தவைஶாரத்யாதுபசாராநுரோதாச்ச ஸ்த்ரியா ஏவ பவதி||௪௨||

ரக்தகுல்மஸ்து கர்பகோஷ்டார்த்தவாகமநாதிஹேதோஃ ஸ்த்ரியா ஏவ பவதி, ந புருஷஸ்ய| யதோக்தவிபர்யயாதவைஶாரத்யாதி தத்ர ஸாதிஶயஂ வித்யதே| கர்பகோஷ்டே த்வார்த்தவாகமநவைஶேஷ்யேண| விஶாரதா வ்யுத்பந்நபுத்திஃ||௪௨||

Adhikarana raktagulmanidAnAdi (43) · Śloka 43

தத்ர யதா ஸா துமதீ நவப்ரஸூதா யோநிரோகிணீ வா வாதலாந்யாऽऽஸேவேத ததாऽஸ்யா வாயுஃ ப்ரகுபிதோ யோந்யா முகமநுப்ரவிஶ்யார்த்தவமுபருணத்தி| ததுபருத்யமாநஂ மாஸே மாஸே குக்ஷிமபிநிர்வர்தயதி| கர்பலிங்காநி ச ஹல்லாஸதந்த்ராங்க- ஸாததௌஹதஸ்தந்யதர்ஶநாதீநி| வாயுஸஂஸர்காத் புநஃ பித்தைக- ப்ரகோபதயா ச வாதபித்தகுல்மரூபாணி க்ரமாச்சூலஸ்தம்ப- தாஹாதீஸாராதீநி கர்பாஶயே ச ஸுதராஂ ஶூலஂ ததா யோந்யா தௌர்கந்த்யமாஸ்ராவஞ்ச கரோதி| குல்மஶ்ச ந கர்ப இவாங்கைஃ பிண்டித ஏவ து சிரேண ஸஶூலஂ ஸ்பந்ததே| குல்ம ஏவ வர்த்ததே ந குக்ஷிஃ||௪௩||

தத்ரேத்யாதிநா நிதாநஂ ஸம்ப்ராப்திஶ்சோச்யதே| ஏவஂ குபிதோ வாயுஃகர்பலிங்கஂ குக்ஷிமபிநிர்வர்தயதீதி ஸம்பந்தஃ| கர்பலிங்காநி ஹல்லாஸாதீநி சாபிநிர்வர்தயதி வாதஸ்ய ஸஂஸர்காத்பித்தகோபதயா ச| தச்சோணிதஂ க்ரமாத்வாதபித்தஜாநி ஶூலாதீநி கரோதி| கர்பஶயே ஸுதராஂ ஶூலமயோந்யாஃ ஸ்ராவாதி ச குருதே| அஸ்யாகுல்மஃ கர்ப இவாங்கைர்ந ஸ்புரதி| பிண்டீபூதஃ ஶூலவாஶ்ச சிரேண ஸ்பந்ததே| அஸ்யாஃ குக்ஷிர்ந வர்த்ததே| குல்மஸ்து வர்த்தத ஏவ|| ௪௩||

Adhikarana gulmavidradhyorbhedakalakShaNam (44) · Śloka 44

ஸ்வதோஷாதிஷ்டாநஶ்ச ஸர்வோ பவதி குல்மஃ| தஸ்மாச்சிரேண நைவ வா பாகமேதி| பஶஂ துஷ்டரக்தாஶ்ரயத்வாத்து வித்ரதிஃ ஶீக்ரபாகோ பவதீதி||௪௪||

யதஃ ஸர்வோ குல்மஃ ஸ்வதோஷாதிஷ்டாநஃ ஸ்வதோஷாஶ்ரயோ பவதி தஸ்மாச்சிரேண பாகமேதி பஜதே ந வா பாகஂ பஜதே| ஸபாகோ பவத்யபாக ஏவ வா| வித்ரதிரநந்யதோஷாரப்தோऽபி துஷ்டரக்தாஶ்ரயோ பவதி| அதஃ ஶீக்ரஂ பச்யதே| ஶீக்ரவிதாஹித்வாதேவ ச வித்ரதிரித்யபிதீயதே| விதாஹஶ்ச பாகஃ| பஶக்ரஹணஂ குல்மே வித்ரத்யபேக்ஷயா ஸ்வல்பரக்தகோபப்ரதர்ஶநார்தம்|| ௪௪||

Adhikarana antargulmalakShaNam (45) · Śloka 45

பவதி சாத்ர- குல்மேऽந்தராஶ்ரயே பஸ்திகுக்ஷிஹத்பார்ஶ்வவேதநாஃ| அக்நிவர்ணபலப்ரஂஶோ வேகாநாஂஞ்சாऽப்ரவர்தநம்||௪௫||

பஸ்திவேதநாத்யந்தராஶ்ரயலிங்கம|| ௪௫||

Adhikarana bAhyagulmalakShaNam (46) · Śloka 46

அதோ விபர்ய்யயோ பாஹ்யே கோஷ்டாங்கேஷு து நாऽதிருக்| வைவர்ண்யமவகாஶஸ்ய பஹிருந்நததாதிகம்||௪௬||

ஏதத்விபர்ய்யயாத் கோஷ்டருகாதிபிர்பாஹ்யஂ வித்யாத்|| ௪௬||

Adhikarana AnAhalakShaNam (47) · Śloka 47

ஸாடோபமத்யுக்ரருஜமாத்மாநமுதரே பஶம்| ஊர்த்வாதோ வாதரோதேந தமாநாஹஂ ப்ரசக்ஷதே||௪௭||

ஸடோபமித்யாதிநாகுல்மப்ராயோ பவதீத்யாऽऽநாஹஸ்ய லக்ஷணமுச்யதே| ஆடோபோ நாபேரதோ மந்தஸஞ்சாரவாயுதா|| ௪௭||

Adhikarana aShThIlA-pratyaShThIlayorlakShaNam (48) · Śloka 48

கநோऽஷ்டீலோபமோ க்ரந்திரஷ்டீலோர்த்வஂ ஸமுந்நதஃ| ஆநாஹலிங்கஸ்திர்ய்யக்து ப்ரத்யஷ்டீலா ததாகதிஃ||௪௮||

கந இத்யாதிநா குல்மஸாதஶ்யாதஷ்டீலா-ப்ரத்யஷ்டீலயோர்லக்ஷணம்||௪௮||

Adhikarana tUnIpratUnyorlakShaNam (49-11) · Śloka 11

பக்வாஶயாத்குதோபஸ்தஂ வாயுஸ்தீவ்ரருஜஶ்சரந்| தூநீ ப்ரதூநீ து பவேத்ஸ ஏவாதோ விபர்ய்யயே||௪௯|| இதி வைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸ்ய ஸூநோர்வாக்படஸ்ய கதாவஷ்டாங்க- குல்மநிதாநஂ நாமைகாதஶோऽத்யாயஃ||௧௧||

பக்வாஶயாதித்யாதி தூநீ-ப்ரதூந்யோஃ| ஸ ஏவேதி வாயுஃ| அதஏவ பக்வாஶயாத் குதோபஸ்தகமநாத்| வைபரீத்யேந குதோபஸ்தாத்பக்வாஶயஂ ப்ரயாதீதி|| ௪௯|| இதி ஶ்ரீமந்மஹாமஹோபாத்யாயேந்துவிரசிதாயாம் அஷ்டாங்கஸஂக்ரஹவ்யாக்யாயாஂ ஶஶிலேகாயாஂ நிதாநஸ்தாநே ஏகாதஶோऽத்யாயஃ