🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਕ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ (ਇਨ੍ਦੁ ਕਤ)
ਸ਼ਾਰੀਰਮਾਨਸਦੋਸੋਪਘਾਤਕ੍ਰਮੇਣ ਭੂਤਵਿਜ੍ਞਾਨੀਯਾਧ੍ਯਾਯ ਆਰਭ੍ਯਤੇ||
AYANAACADEMYby Dr Vijaya Dwarampudi
Open Academy navigation
੭. ਭੂਤਵਿਜ੍ਞਾਨੀਯਃ
ਅਥਾਤੋ ਭੂਤਵਿਜ੍ਞਾਨੀਯਂ ਨਾਮਾਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ||੧||
View original
अथातो भूतविज्ञानीयं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਕ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ (ਇਨ੍ਦੁ ਕਤ)
ਅਥਾਤ ਇਤ੍ਯਾਦਿ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍|| ੧||
ਅਸ੍ਟਾਦਸ਼ ਭੂਤਾਧਿਪਤਯਃ| ਤਦ੍ਯਥਾ-ਸੁਰਾਸੁਰਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਰਗ ਯਕ੍ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਰਾਕ੍ਸਸਰਾਕ੍ਸਸਪਿਸ਼ਾਚਪ੍ਰੇਤਕੂਸ੍ਮਾਣ੍ਡਕਾਖੋਰ੍ਦਮੌਕਿ ਰਣਵੇਤਾਲਪਿਤਰਃ ਸਿਗੁਰੁਵਦ੍ਧਸਿਦ੍ਧਾਸ਼੍ਚ| ਤੇ ਪੁਨਃ ਪਥਕ੍ ਕੋਟਿਪਰਿਵਾਰਾਃ| ਤੇਸਾਮਪਿ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਮਪਰਿਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯਃ ਪਰਿ ਵਾਰ ਇਤ੍ਯਨਨ੍ਤੋ ਭੂਤਲੋਕਃ||੨||
View original
अष्टादश भूताधिपतयः| तद्यथा-सुरासुरगन्धर्वारग यक्षब्रह्मराक्षसराक्षसपिशाचप्रेतकूष्माण्डकाखोर्दमौकि रणवेतालपितरः ऋषिगुरुवृद्धसिद्धाश्च| ते पुनः पृथक् कोटिपरिवाराः| तेषामपि प्रत्येकमपरिसङ्ख्येयः परि वार इत्यनन्तो भूतलोकः||२||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਕ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ (ਇਨ੍ਦੁ ਕਤ)
ਯਥਾਸ੍ਟਾਦਸ਼ਭੂਤਾਧਿਪਤਯੋ ਭਵਨ੍ਤਿ| ਤਦ੍ਯਥੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਤਥਾ ਦਰ੍ਸ਼ਯਤਿ| ਤੇ ਚ ਸੁਰਾਦਯਃ ਪਥਕ੍ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਕੋਟਿਪਰਿਵਾਰਾਃ ਤੇਸਾਮਪਿ ਪਰਿਵਾਰਾਣਾਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਮਪਰਿਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯਃ ਪਰਿਵਾਰ ਇਤ੍ਯਨੇਨ ਪ੍ਰਕਾਰੇਣਾਨ੍ਤੋ ਭੂਤਲੋਕਃ|| ੨||
ਸਰ੍ਵੇਪਿ ਚ ਪ੍ਰਾਯੇਣਾਹਾਰਕਾਮਾ ਨਿਸ਼ਾਰ੍ਧਵਿਚਾਰਿਣੋ ਭਯਾ ਨਕਾ ਮਾਂਸਾਸਗ੍ਵਸਾਸ਼ਿਨਃ||੩||
View original
सर्वेऽपि च प्रायेणाहारकामा निशाऽर्धविचारिणो भया नका मांसासृग्वसाशिनः||३||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਕ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ (ਇਨ੍ਦੁ ਕਤ)
ਸਰ੍ਵੇਪਿ ਭੂਤਲੋਕਾ ਆਹਾਰਕਾਮਿਨਃ ਸਨ੍ਤੋ ਨਿਸ਼ਾਰ੍ਧਵਿਚਾਰਿਣੋ ਭਵਨ੍ਤਿ| ਭਯਾਨਕਾ ਭਯਙ੍ਕਰਾ ਮਾਂਸਾਦ੍ਯਾਸ਼ਿਨਸ਼੍ਚ|| ੩||
ਅਪਿ ਚ ਸੁਰਾਸੁਰਾਦਿਸਂਵਾਸਸਂਸਰ੍ਗਾਤ੍ਤਚ੍ਛੀਲਾਚਾਰਕਰ੍ਮਤਯਾ ਚ ਤਤ੍ਸਂਜ੍ਞਾਂ ਲਭਨ੍ਤੇ||੪||
View original
अपि च सुरासुरादिसंवाससंसर्गात्तच्छीलाचारकर्मतया च तत्संज्ञां लभन्ते||४||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਕ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ (ਇਨ੍ਦੁ ਕਤ)
ਅਪਿ ਚੇਤਿ ਸਮੁਚ੍ਚਯੇ| ਯ ਏਤੇਸ੍ਮਾਭਿਃ ਸੁਰਾਦਯਃ ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਿਤਾਃ ਨ ਤੇ ਪੁਰਨ੍ਦਰਬਲਿਚਿਤ੍ਰਰਥਵਾਸੁਕਿਧਨਦਪ੍ਰਭਤਯੋ ਜ੍ਞੇਯਾ ਅਪਿ ਤ੍ਵਨ੍ਯ ਏਵ| ਤੇਸਾਂ ਤੁ ਸੁਰਾਦੀਨਾਂ ਸਂਵਾਸਸਂਸਰ੍ਗਾਤ੍ਤਤ੍ਸਦਸ਼ਸ਼ੀਲਾਦਿਤਯਾ ਚ ਸੁਰਾਦਿਸਂਜ੍ਞਾਂ ਲਭਨ੍ਤੇ|| ੪||
ਤੇਸਾਂ ਪੁਨਰਨੁਪ੍ਰਵੇਸ਼ੇ ਕਾਰਣਂ ਸਦ੍ਯਃ ਪੂਰ੍ਵਕਤੋ ਵਾ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਪਰਾਧਃ| ਤੇਨ ਹਿ ਕਾਮਕ੍ਰੋਧਲੋਭਮੋਹਾਦਿਜਨਿਤੇਨ ਪ੍ਰਲੁਪ੍ਤਧਰ੍ਮੋ ਭਿਨ੍ਨ ਵ੍ਰਤਾਚਾਰਸ਼ੌਚੋ ਮਲੀਮਸਃ ਪੂਜ੍ਯਾਨਤਿਕ੍ਰਾਮਨ੍ਨਾਤ੍ਮਾਨਮੁਪਹਨ੍ਤਿ| ਤਤਸ੍ਤਮਾਤ੍ਮਹਨਮਵਤਾਰਗਵੇਸਿਣੋ ਦੇਵਾਦਿਗ੍ਰਹਾ ਅਪ੍ਯਨੁਘ੍ਨਨ੍ਤਿ| ਤਦ੍ਵਦੁਨ੍ਮਾਦਾਪਸ੍ਮਾਰੋਪਪ੍ਲੁਤਚਿਤ੍ਤਂ ਤਥਾ ਜ੍ਵਰਾਦ੍ਯਾਮਯੋਪਹਤਮਪਿ| ਵਿਸ਼ੇਸਤਸ਼੍ਚ ਵ੍ਰਣਿਨਃ ਪੂਯਾਸਕ੍ਸ੍ਨੇਹਗਨ੍ਧੇਨ||੫||
View original
तेषां पुनरनुप्रवेशे कारणं सद्यः पूर्वकृतो वा विशेषेण प्रज्ञापराधः| तेन हि कामक्रोधलोभमोहादिजनितेन प्रलुप्तधर्मो भिन्न व्रताचारशौचो मलीमसः पूज्यानतिक्रामन्नात्मानमुपहन्ति| ततस्तमात्महनमवतारगवेषिणो देवादिग्रहा अप्यनुघ्नन्ति| तद्वदुन्मादापस्मारोपप्लुतचित्तं तथा ज्वराद्यामयोपहतमपि| विशेषतश्च व्रणिनः पूयासृक्स्नेहगन्धेन||५||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਕ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ (ਇਨ੍ਦੁ ਕਤ)
ਤੇਸਾਂ ਤੁ ਦੇਹਾਨੁਪ੍ਰਵੇਸ਼ੇ ਪੁਂਸਾਂ ਪ੍ਰਜ੍ਞ੍ਹਾਪਰਾਧੋ ਵਿਸ਼ੇਸਤਃ ਕਾਰਣਮ੍| ਕਿਂਭੂਤਃ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਪਰਾਧ ਆਹ| ਸਦ੍ਯਃ ਕਤੋ ਵਾ ਪੂਰ੍ਵਜਨ੍ਮਕਤੋ ਵਾ| ਸ ਚ ਸੂਤ੍ਰ ਉਕ੍ਤਃ| ਤੇਨ ਹਿ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਪਰਾਧਨਕਾਮਾਦਿਜਨਿਤੇਨ ਲੁਪ੍ਤਧਰ੍ਮਤ੍ਵਾਦਿਯੁਕ੍ਤ ਆਤ੍ਮਾਨਮੁਹਨ੍ਤਿ| ਭਿਨ੍ਨਸ਼ਬ੍ਦਸ੍ਯ ਨਸ੍ਟਪਰ੍ਯਾਯਸ੍ਯ ਸ਼ੌਚਾਨ੍ਤੇਨ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ| ਤਂ ਤਥਾਵਿਧਮਾਤ੍ਮਨੈਵ ਹਤਾਤ੍ਮਾਨਮਵਤਾਰਗਵੇਸਿਣਸ਼੍ਛਿਦ੍ਰਾਨ੍ਵੇਸਿਣੋ ਦੇਵਾਦਿਗ੍ਰਹਾ ਅਪ੍ਯਨੁ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ ਘ੍ਨਨ੍ਤਿ| ਤਦ੍ਵਦੇਵੋਨ੍ਮਾਦੇਨਾਪਸ੍ਮਾਰੇਣ ਵੋਪਪ੍ਲੁਤਚਿਤ੍ਤਂ ਦੇਵਾਦਯੋਨੁਘ੍ਨਨ੍ਤਿ| ਵ੍ਰਣਿਨਸ਼੍ਚ ਪੁਰੁਸਾਣ੍ ਪੂਯਾਦਿਗਨ੍ਧੇਨ ਹੇਤੁਨਾ ਵਿਸ਼ੇਸਤੋਨੁਘ੍ਨਨ੍ਤਿ||੫||
ਏਵਂਵਿਧਾਂਸ੍ਤੁ ਪੁਰੁਸਨੇਸ੍ਵਾਘਾਤਕਾਲੇਸ੍ਵਭਿਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ| ਤਦ੍ਯਥਾ-ਪਾਪਸ੍ਯ ਕਰ੍ਮਣਃ ਸਮਾਰਮ੍ਭੇ| ਪੂਰ੍ਵਕਤਸ੍ਯ ਵਾ ਪਰਿਣਾਮਕਾਲੇ| ਏਕਸ੍ਯ ਵਾ ਸ਼ੂਨ੍ਯਗਹਨਿਵਾਸੇ| ਚਤੁਸ੍ਪਥਾਧਿਸ੍ਠਾਨੇ ਵ| ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਵੇਲਾਯਾਮਪ੍ਰਯਤਭਾਵੇ ਵਾ ਪਕ੍ਸਸਨ੍ਧਿਸੁ ਯਾ ਮਿਥੁਨੀਭਾਵੇ| ਰਜਸ੍ਵਲਾਭਿਗਮਨੇ ਵਾ| ਵਿਗੁਣੇ ਵਾਧ੍ਯਾ ਪਨਹੋਮਬਲਿਮਙ੍ਗਲਪ੍ਰਯੋਗੇ| ਨਿਯਮਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਵ੍ਰਤਭਙ੍ਗੇ ਵਾ| ਮਹਾਹਵੇ ਵਾ| ਦੇਸ਼ਪੁਰਕੁਲਵਿਨਾਸ਼ੇ ਵਾ| ਮਹਾਗ੍ਰਹੋਪਗਮਨੇ ਵਾ| ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾ ਵਾ ਪ੍ਰਜਨਨਕਾਲੇ| ਵਿਵਿਧਭੂਤਾਸ਼ੁਚਿਸਂਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੇ ਵਾ| ਵਮਨਵਿਰੇਚਨਰੁਧਿਰਸ੍ਰਾਵੇ ਵਾ| ਅਸ਼ੁਚੇਰਪ੍ਰਯਤਸ੍ਯ ਵਾ ਚੈਤ੍ਯਦੇਵਾਯਤਨਾਭਿਗਮਨੇ ਵਾ| ਮਾਂਸਮਧੁਗੁਡਾਤਿਲਮਦ੍ਯੋਚ੍ਛਿਸ੍ਟੇ ਵਾ| ਦਿਗ੍ਵਾਸਸਿ ਵਾ| ਨਿਸ਼ਿ ਨਗਰਚਤੁਸ੍ਪਥੋਪਵਨਸ਼੍ਮਸ਼ਾ ਨਾਭਿਗਮਨੇ ਵਾ| ਦ੍ਵਿਜਗੁਰੁਸੁਰਯਤਿਪੂਜ੍ਯਵ੍ਯਤਿਕ੍ਰਮੇ ਵਾ||੬||
View original
एवंविधांस्तु पुरुषनेष्वाघातकालेष्वभिगच्छन्ति| तद्यथा-पापस्य कर्मणः समारम्भे| पूर्वकृतस्य वा परिणामकाले| एकस्य वा शून्यगृहनिवासे| चतुष्पथाधिष्ठाने व| सन्ध्यावेलायामप्रयतभावे वा पक्षसन्धिषु या मिथुनीभावे| रजस्वलाभिगमने वा| विगुणे वाध्या पनहोमबलिमङ्गलप्रयोगे| नियमब्रह्मचर्यव्रतभङ्गे वा| महाहवे वा| देशपुरकुलविनाशे वा| महाग्रहोपगमने वा| स्त्रिया वा प्रजननकाले| विविधभूताशुचिसंस्पर्शे वा| वमनविरेचनरुधिरस्रावे वा| अशुचेरप्रयतस्य वा चैत्यदेवायतनाभिगमने वा| मांसमधुगुडातिलमद्योच्छिष्टे वा| दिग्वाससि वा| निशि नगरचतुष्पथोपवनश्मशा नाभिगमने वा| द्विजगुरुसुरयतिपूज्यव्यतिक्रमे वा||६||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਕ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ (ਇਨ੍ਦੁ ਕਤ)
ਏਵਂਵਿਧਾਨ੍ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਪ੍ਰਕਾਰਾਨ੍ ਪੁਰੁਸਾਂਸ੍ਤੁ ਏਸੁ ਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣੇਸ੍ਵਾਘਾਤਕਾਲੇਸੁ ਛਿਦ੍ਰੇਸੁ ਦੇਵਾਦਯੋਭਿਗਮਨਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ| ਕੇਸ੍ਵਿਤ੍ਯਾਹ-ਤਦ੍ਯਥੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਪਾਪਂ ਕਰ੍ਮ ਹਿਂਸਾਦਿਃ| ਅਪ੍ਰਯਤਭਾਵੋਸ਼ੁਚਿਤ੍ਵਮ੍| ਪਕ੍ਸਸਨ੍ਧਯੋਸ੍ਟਮੀਚਤੁਰ੍ਦਸ਼੍ਯਮਾਵਾਸ੍ਯਾਃ| ਮਿਥੁਨੀਭਾਵੋ ਯੋਸਿਤਾ ਰਤਿਃ| ਅਥਵਾਧ੍ਯਾਪਨਾਦੀਨਾਂ ਪ੍ਰਯੋਣੇ ਵਿਗੁਣੇ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਨਿਸਿਦ੍ਧੇ| ਅਥਵਾ ਨਿਯਮਾਦਿਭਙ੍ਗੇ| ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਤੋ ਨਿਯਮਃ ਸ੍ਮਤਃ| ਮਹਾਹਵੋ ਮਹਾਨ੍ ਸਂਗ੍ਰਾਮਃ| ਦੇਸ਼ਵਿਨਾਸ਼ੇ ਵਾ ਪੁਰਵਿਨਾਸ਼ੇ ਵਾ ਕੁਲਵਿਨਾਸ਼ੇ ਵਾ| ਮਹਾਗ੍ਰਹਸ੍ਯ ਰਾਹੋਰੁਪਗਮਨੇ ਵਾ| ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾਃ ਪ੍ਰਜਨਨਕਾਲਃ ਪ੍ਰਸੂਤਿਕਾਲਃ| ਅਥਵਾ ਵਿਵਿਧਾਨਾਂ ਭੂਤਾਨਾਮਸ਼ੁਚੀਨਾਂ ਸਂਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੇ ਵਾ| ਵਮਨਾਦੀਨਾਂ ਪ੍ਰਯੋਗੇ ਵਾ| ਅਸ਼ੁਚੇਰਪ੍ਰਯਤਸ੍ਯ ਵਾ ਸਤਸ਼੍ਚੈਤ੍ਯਾਦ੍ਯਭਿਗਮਨੇ ਵਾ| ਮਾਂਸਾਦ੍ਯੁਚ੍ਛਿਸ੍ਟੇ ਵਾ| ਦਿਗ੍ਵਾਸਸਿ ਨਗ੍ਨੇ| ਨਿਸ਼ਿ ਵਾ ਨਗਰਾਦ੍ਯਭਿਗਮਨੇ| ਦ੍ਵਿਜਾਦੀਨਾਂ ਪੂਜ੍ਯਾਨਾਂ ਵ੍ਯਤਿਕ੍ਰਮੇ ਵਾ|| ੬||
ਤਤ੍ਰਾਵਲੋਕਯਨ੍ਤੋ ਜਨਯਨ੍ਤਿ ਮਨੋਵਿਕਾਰਂ ਸੁਰਾਸੁਰਗ੍ਰਹਾਃ| ਸ੍ਪਸ਼ਨ੍ਤੋ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਃ| ਸਮਾਵਿਸ਼ਨ੍ਤੋ ਭੁਜਗਾਃ| ਯਕ੍ਸਾਸ਼੍ਚਾਤ੍ਮਗਨ੍ਧਮਾਘ੍ਰਾਪਯਨ੍ਤਃ| ਰਾਕ੍ਸਸਾ ਵਾਹਯਨ੍ਤੋਧਿਰੁਹ੍ਯ| ਤਥੈਵ ਪਿਸ਼ਾਚਾਦ੍ਯਾਃ| ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਤਃ ਪਿਤਰੋਭਿਸ਼ਪਨ੍ਤ ਸਿਗੁਰੁ ਵਦ੍ਧਸਿਦ੍ਧਾਃ||੭||
View original
तत्रावलोकयन्तो जनयन्ति मनोविकारं सुरासुरग्रहाः| स्पृशन्तो गन्धर्वाः| समाविशन्तो भुजगाः| यक्षाश्चात्मगन्धमाघ्रापयन्तः| राक्षसा वाहयन्तोऽधिरुह्य| तथैव पिशाचाद्याः| दर्शयन्तः पितरोऽभिशपन्त ऋषिगुरु वृद्धसिद्धाः||७||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਕ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ (ਇਨ੍ਦੁ ਕਤ)
ਤਤ੍ਰੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਯੋ ਗ੍ਰਹੋ ਯੇਨ ਪ੍ਰਕਾਰੇਣ ਮਨੋਵਿਕਾਰਂ ਜਨਯਤੀਤਿ ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼੍ਯਤੇ| ਸੁਬੋਧਮ੍| ਰਾਕ੍ਸਸਾ ਅਧਿਰੁਹ੍ਯ ਵਾਹਯਨ੍ਤਸ੍ਤਥੈਵ ਪਿਸ਼ਾਚਾਦ੍ਯਾ ਅਪਿ| ਪਿਤਰੋ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਤਃ| ਸ਼੍ਯਾਦਯਸ੍ਤ੍ਵਭਿਸ਼ਾਪਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਃ| ਅਪਿ ਚ| ਆਦੂਸਯਨ੍ਤਃ ਪੁਰੁਸਸ੍ਯ ਦੇਹਂ ਦੇਵਾਦਯਃ ਸ੍ਵੈਸ੍ਤੁ ਗੁਣਪ੍ਰਭਾਵੈਃ| ਵਿਸ਼ਨ੍ਤ੍ਯਦਸ਼੍ਯਾਸ੍ਤਰਸਾ ਯਥੈਵ ਛਾਯਾਤਪੌ ਦਰ੍ਪਣਸੂਰ੍ਯਕਾਨ੍ਤੌ|| ੭||
ਤਤ੍ਰ ਸ਼ੀਲਵਨ੍ਤਂ ਚੋਕ੍ਸਾਚਾਰਂ ਸ਼ੁਕ੍ਲਾਮ੍ਬਰਧਰਂ ਤਪਃਸ੍ਵਾ ਧ੍ਯਾਯਪਰਂ ਪ੍ਰਾਯਃ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪ੍ਰਤਿਪਦਿ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼੍ਯਾਂ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼੍ਯਾਂ ਪੌਰ੍ਣਮਾਸ੍ਯਾਂ ਵਾ ਦੇਵਾ ਗਹ੍ਣਨ੍ਤਿ| ਕ੍ਰੋਧਨਂ ਕਦਰ੍ਯਮਾਤ੍ਮਸਮ੍ਭਾਵਿਨਂ ਕੁਲਰੂਪਗਰ੍ਵਿਤਂ ਕਸ੍ਣਦ੍ਵਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਕਸ੍ਣਤ੍ਰਯੋਦਸ਼੍ਯਾਂ ਸਨ੍ਧ੍ਯ ਯੋਸ਼੍ਚਾਸੁਰਾਃ| ਪ੍ਰਿਯਨਤ੍ਤਗੀਤਵਾਦਿਤ੍ਰਗਨ੍ਧਮਾਲ੍ਯਾਮ੍ਬਰਂ ਪਰਦਾਰ ਰਤਮ੍ ਚੋਕ੍ਸਾਚਾਰਂ ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਥ੍ਯਾਮਸ੍ਟਮ੍ਯਾਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼੍ਯਾਂ ਚ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਃ| ਸ੍ਵਪ੍ਨਸ਼ੀਲਂ ਚਪਲਮਨਿਮਿਤ੍ਤਕ੍ਰੋਧਨਮਰ੍ਥਸਿਦ੍ਧਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਪ੍ਰਾਯਃ ਪਞ੍ਚਮ੍ਯਾਂ ਸਨ੍ਧ੍ਯਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨੇ ਚ ਨਾਗਾਃ| ਸਤ੍ਤ੍ਵਬਲਰੂਪਗਾਨ੍ਧਰ੍ਵਧਨਸ਼ੌਰ੍ਯਯੁਕ੍ਤਂ ਮਾਲ੍ਯਾਨੁਲੇਪਨਹਾ ਸ੍ਯਪ੍ਰਿਯਮਤਿਵ੍ਯਾਕਰਣਂ ਪ੍ਰਾਯਃ ਸ਼ੁਕ੍ਲਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਮੇਕਾਦਸ਼੍ਯਾਞ੍ਚ ਯਕ੍ਸਾਃ| ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਤਪੋਵ੍ਰਤਚਰ੍ਯਾਦੇਵਯਤਿਗੁਰੁਪੂਜਾਰਤਂ ਭ੍ਰਸ੍ਟਸ਼ੌਚਂ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਮਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਦਿਨਂ ਸ਼ੂਰਂ ਮਾਨਿਨਂ ਦੇਵਾਗਾਰ ਸਲਿਲਕ੍ਰੀਡਨਪ੍ਰਿਯਂ ਚ ਸ੍ਖਲਿਤਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਯਃ ਸ਼ੁਕ੍ਲ ਪਞ੍ਚਮ੍ਯਾਮਸ੍ਟਮ੍ਯਾਂ ਪੂਰ੍ਣਚਨ੍ਦ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਨੇ ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਸੁ ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰਾਕ੍ਸਸਾਃ| ਹੀਨਸ੍ਤ੍ਵਂ ਪਿਸ਼ੁਨਂ ਸ੍ਤੇਨਂ ਲੁਬ੍ਧਂ ਸ਼ਠਂ ਪ੍ਰਾਯੋ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾਤਤੀ ਯਾਸ੍ਟਮੀਸੁ ਰਾਕ੍ਸਸਪਿਸ਼ਾਚਾਦਯਃ| ਕਲਿਪਾਨਪ੍ਰਿਯਮਸੂਯਾਵਨ੍ਤਂ ਪਰੁਸਭਾਸਿਣਂ ਬਹ੍ਵਾਸ਼ਿਨਂ ਚ ਕਸ੍ਣਨਵਮੀਦ੍ਵਾਦਸ਼੍ਯੋਰ੍ਨਿਸ਼ਿ ਚ ਰਾਕ੍ਸਸਾਃ| ਆਤ੍ਮਸ਼੍ਲਾਘਿਨਂ ਕੂਟਸਾਕ੍ਸ੍ਯਪ੍ਰਦਂ ਪਰੋਪਤਾਪਿਨਂ ਚ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼੍ਯਾਂ ਪਿਸ਼ਾਚਾਦਯਃ| ਮਾਤਾਪਿਤਗੁਰੁਵਦ੍ਧਸਿਦ੍ਧਾਚਾਰ੍ਯੋਪਸੇਵਿਨਂ ਪ੍ਰਾਯੋ ਦਸ਼ਮ੍ਯਾਮਮਾ ਵਾਸ੍ਯਾਂ ਚ ਪਿਤਰਃ| ਤਦ੍ਵਿਧਮੇਵ ਚ ਪ੍ਰਾਯਃ ਸਸ੍ਠ੍ਯਾਂ ਨਵਮ੍ਯਾਂ ਚ ਗੁਰੁਵਦ੍ਧਸਿਦ੍ਧਾਃ| ਤਥੈਵ ਚ ਸ੍ਨਾਨਸ਼ੁਚਿਵਿਵਿਕ੍ਤਸੇਵਿਨਂ ਧਰ੍ਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਸ਼੍ਰੁਤਿਕਾਵ੍ਯਕੁਸ਼ਲਮਸਯਃ||੮||
View original
तत्र शीलवन्तं चोक्षाचारं शुक्लाम्बरधरं तपःस्वा ध्यायपरं प्रायः शुक्लप्रतिपदि त्रयोदश्यां चतुर्दश्यां पौर्णमास्यां वा देवा गृह्णन्ति| क्रोधनं कदर्यमात्मसम्भाविनं कुलरूपगर्वितं कृष्णद्वादश्यां कृष्णत्रयोदश्यां सन्ध्य योश्चासुराः| प्रियनृत्तगीतवादित्रगन्धमाल्याम्बरं परदार रतम् चोक्षाचारं प्रायश्चतुर्थ्यामष्टम्यां द्वादश्यां चतुर्दश्यां च गन्धर्वाः| स्वप्नशीलं चपलमनिमित्तक्रोधनमर्थसिद्धं ब्राह्मणं प्रायः पञ्चम्यां सन्ध्ययोर्मध्याह्ने च नागाः| सत्त्वबलरूपगान्धर्वधनशौर्ययुक्तं माल्यानुलेपनहा स्यप्रियमतिव्याकरणं प्रायः शुक्लसप्तम्यामेकादश्याञ्च यक्षाः| स्वाध्यायतपोव्रतचर्यादेवयतिगुरुपूजारतं भ्रष्टशौचं वा ब्राह्मणमब्राह्मणं वा ब्रह्मवादिनं शूरं मानिनं देवागार सलिलक्रीडनप्रियं च स्खलितब्रह्मचर्यं प्रायः शुक्ल पञ्चम्यामष्टम्यां पूर्णचन्द्रदर्शने सन्ध्यासु च ब्रह्मराक्षसाः| हीनस्त्वं पिशुनं स्तेनं लुब्धं शठं प्रायो द्वितीयातृती याष्टमीषु राक्षसपिशाचादयः| कलिपानप्रियमसूयावन्तं परुषभाषिणं बह्वाशिनं च कृष्णनवमीद्वादश्योर्निशि च राक्षसाः| आत्मश्लाघिनं कूटसाक्ष्यप्रदं परोपतापिनं च चतुर्दश्यां पिशाचादयः| मातापितृगुरुवृद्धसिद्धाचार्योपसेविनं प्रायो दशम्याममा वास्यां च पितरः| तद्विधमेव च प्रायः षष्ठ्यां नवम्यां च गुरुवृद्धसिद्धाः| तथैव च स्नानशुचिविविक्तसेविनं धर्मशास्त्रश्रुतिकाव्यकुशलमृषयः||८||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਕ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ (ਇਨ੍ਦੁ ਕਤ)
ਤਤ੍ਰ ਸ਼ੀਲਵਤ੍ਵਾਦਿਗੁਣਂ ਪ੍ਰਾਯਃ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪ੍ਰਤਿਪਦਾਦਿਸੁ ਦੇਵਾ ਗਹ੍ਣਨ੍ਤਿ| ਕ੍ਰੋਧਨਾਦਿਕਂ ਕਸ੍ਣਦ੍ਵਾਦਸ਼੍ਯਾਦਿਸ੍ਵਸੁਰਾਃ| ਪ੍ਰਿਯਨਤ੍ਤਗੀਤਾਦਿਕਂ ਚਤੁਰ੍ਥ੍ਯਾਦਿਸੁ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਃ| ਸ੍ਵਪ੍ਨਸ਼ੀਲਾਦਿਕਂ ਪਞ੍ਚਮ੍ਯਾਦਿਸੁ ਨਾਗਾਃ| ਨ੍ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਥੇਸਿਦ੍ਧੋਰ੍ਥਸਿਦ੍ਧਃ| ਸਤ੍ਤ੍ਵਾਦਿਯੁਕ੍ਤਂ ਮਾਲ੍ਯਾਦਿਪ੍ਰਿਯਂ ਚ ਵਾਚਮਤਿਕ੍ਰਮ੍ਯਚਰਤਿ ਯਸ੍ਤਂ ਸ਼ੁਕ੍ਲਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਦਿਸੁ ਯਕ੍ਸਾਃ| ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਾਦਿਰਤਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਮਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਦਿਨਂ ਵੇਦਪਾਠਸ਼ੀਲਂ ਦੇਵਾਗਾਰਾਦਿਪ੍ਰਿਯਂ ਸ੍ਖਲਿਤਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਂ ਚ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਞ੍ਚਮ੍ਯਾਦਿਸੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰਾਕ੍ਸਸਾਃ| ਹੀਨਸਤ੍ਤ੍ਵਾਦਿਕਂ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾਦਿਸੁ ਰਾਕ੍ਸਸਪਿਸ਼ਾਚਾਦਯਃ| ਤਤ੍ਰ ਵਿਸ਼ੇਸਃ ਕਲਿਪ੍ਰਿਯਾਦਿਕਂ ਕਸ੍ਣਨਵਮ੍ਯਦਿਸੁ ਰਾਕ੍ਸਸਾਃ| ਆਤ੍ਮਸ਼੍ਲਾਘਿਪ੍ਰਵਤ੍ਤਿਨਂ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼੍ਯਾਂ ਪਿਸ਼ਾਚਾਦਯਃ| ਕੂਟਸਾਕ੍ਸ੍ਯਮਸਤ੍ਯਸਾਕ੍ਸ੍ਯਮ੍| ਮਾਤ੍ਰਾਦ੍ਯੁਪਸੇਵਿਨਂ ਪਿਤਰੋ ਦਸ਼ਮ੍ਯਾਦਿਕੇ| ਤਦ੍ਵਿਧਮੇਵ ਚ ਮਾਤ੍ਰਾਦ੍ਯੁਪਸੇਵਿਨਂ ਸਸ੍ਠ੍ਯਾਦਿਕੇ ਗੁਰ੍ਵਾਦਯਃ| ਤਥੈਵ ਚੇਤਿ ਸਸ੍ਠ੍ਯਾਂ ਨਵਮ੍ਯਾਂ ਚ ਸ੍ਨਾਨਾਦਿਸੇਵਿਨਂ ਧਰ੍ਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਦਿਕੁਸ਼ਲਂ ਚਰ੍ਸਯਃ|| ੮||
ਤੇਸਾਂ ਤੁ ਗ੍ਰਹੀਸ੍ਯਤਾਂ ਪੂਰ੍ਵਾਰੂਪਾਣਿ ਭਵਨ੍ਤਿ| ਤਦ੍ਯਥਾ-ਦੇਵ ਗੋਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਤਪਸ੍ਵਿਨਾਂ ਹਿਂਸਾਰੁਚਿਤ੍ਵਂ ਨਸ਼ਂਸਾਭਿਪ੍ਰਾਯਤਾ ਕੋਪ ਨਤ੍ਵਮਰਤਿਰੋਜੋਵਰ੍ਣਚ੍ਛਾਯਾਬਲਵਪੁਸਾਂ ਚੋਪਤਪ੍ਤਿਃ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਦੇਵਾਦਿਭਿਰ੍ਭਰ੍ਤ੍ਸਨਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਨਂ ਚ||੯||
View original
तेषां तु ग्रहीष्यतां पूर्वारूपाणि भवन्ति| तद्यथा-देव गोब्राह्मणतपस्विनां हिंसारुचित्वं नृशंसाभिप्रायता कोप नत्वमरतिरोजोवर्णच्छायाबलवपुषां चोपतप्तिः स्वप्ने देवादिभिर्भर्त्सनं प्रवर्त्तनं च||९||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਕ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ (ਇਨ੍ਦੁ ਕਤ)
ਤੇਸਾਂ ਤੁ ਸਰ੍ਵੇਸਾਂ ਸੁਰਾਦੀਨਾਂ ਗ੍ਰਹੀਸ੍ਯਤਾਂ ਗ੍ਰਹਣਂ ਕਰਿਸ੍ਯਤਾਂ ਪੂਰ੍ਵਰੂਪਾਣਿ ਭਵਨ੍ਤਿ| ਕਾਨੀਤ੍ਯਾਹ-ਤਦ੍ਯਥੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਉਪਤਪ੍ਤੇਰੋਜੋਵਰ੍ਣਾਦਿਭਿਃ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ| ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਦੇਵਾਦਿਭਿਰ੍ਭਰ੍ਤ੍ਸਨਂ ਸਨ੍ਤਰ੍ਜਨਮ੍| ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਨਂ ਚ ਯਥੋਕ੍ਤੇਸੁ ਵ੍ਯਾਪਾਰੇਸੁ|| ੯||
ਤਤ੍ਰ ਸੌਮ੍ਯਦਸ੍ਟਿਂ ਗਮ੍ਭੀਰਮਪ੍ਰਧਸ੍ਯਮਕੋਪਨਂ ਸ਼ੁਚਿਮਨਿਦ੍ਰਂ ਭੋਜ ਨਾਨਾਭਿਲਾਸਿਣਮਲ੍ਪਸ੍ਵੇਦਮੂਤ੍ਰਪੁਰੀਸਵਾਚਂ ਸਂਸ੍ਕਤਵਾਦਿਨਂ ਦੇਵਦ੍ਵਿਜਗੁਰੁਭਕ੍ਤਂ ਸ਼ੁਕ੍ਲਮਾਲ੍ਯਾਮ੍ਬਰਸਰਿਤ੍ਪੁਲਿਨਸ਼ੈਲੋਚ੍ਚ ਭਵਨਦਧਿਕ੍ਸੀਰਸੁਰਭਿਪ੍ਰਿਯਂ ਚਿਰਾਦਕ੍ਸਿਣੀ ਨਿਮੀਲਯਨ੍ਤਂਵਰ ਪ੍ਰਦਾਤਾਰਂ ਸ਼ੁਭਗਨ੍ਧਂ ਵਰ੍ਚਸ੍ਵਿਨਂ ਫੁਲ੍ਲਪਦ੍ਮੋਪਮਮੁਖਂ ਦੇਵਗ੍ਰਹੇਣ ਗਹੀਤਂ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍| ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਗੋਵਸਮਿਵ ਨਦਨ੍ਤਂ ਦੀਪ੍ਤਮੁਖਨਯਨਮਾਦੀਪ੍ਤੇਨ ਸ੍ਵਰੇਣ ਸਰ੍ਵਮਾ ਭਾਸਮਾਣਮੀਸ਼੍ਵਰੇਣ| ਮੇਘਸ੍ਤਨਿਤਵਿਦ੍ਯੁਦਸ੍ਟੀਰ੍ਵਾਚਾ ਵਿਸਜਨ੍ਤਮਿਨ੍ਦ੍ਰੇਣ| ਧਨਾਨਿ ਵਾਚਾ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਨ੍ਤਮਾਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨ੍ਤਂ ਚ ਧਨਦੇਨ| ਸੁਰਾਸਵਸਮਗਨ੍ਧਂ ਕਾਸ੍ਠਤਣਰਜ੍ਜ੍ਵਾਦਿ ਸਰ੍ਵਂ ਪਾਸ਼ਮਭਿਮਨ੍ਯਮਾਨਂ ਵਰੁਣੇਨ||੧੦||
View original
तत्र सौम्यदृष्टिं गम्भीरमप्रधृष्यमकोपनं शुचिमनिद्रं भोज नानाभिलाषिणमल्पस्वेदमूत्रपुरीषवाचं संस्कृतवादिनं देवद्विजगुरुभक्तं शुक्लमाल्याम्बरसरित्पुलिनशैलोच्च भवनदधिक्षीरसुरभिप्रियं चिरादक्षिणी निमीलयन्तंवर प्रदातारं शुभगन्धं वर्चस्विनं फुल्लपद्मोपममुखं देवग्रहेण गृहीतं विद्यात्| तत्रापि गोवृषमिव नदन्तं दीप्तमुखनयनमादीप्तेन स्वरेण सर्वमा भाषमाणमीश्वरेण| मेघस्तनितविद्युदृष्टीर्वाचा विसृजन्तमिन्द्रेण| धनानि वाचा प्रयच्छन्तमाच्छिन्दन्तं च धनदेन| सुरासवसमगन्धं काष्ठतृणरज्ज्वादि सर्वं पाशमभिमन्यमानं वरुणेन||१०||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਕ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ (ਇਨ੍ਦੁ ਕਤ)
ਤਤ੍ਰੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਸੁਰਾਦਿਨਾਮਸ੍ਟਾਦਸ਼ਾਨਾਮਵਿਸ੍ਟਾਨਾਂ ਕ੍ਰਮੇਣ ਲਕ੍ਸਣਮ੍| ਤਤ੍ਰ ਸੌਮ੍ਯਦਸ੍ਟ੍ਯਾਦਿਕਂ ਦੇਵਗ੍ਰਹੇਣ ਗਹੀਤਂ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍| ਗਮ੍ਭੀਰਮ੍| ਯਸ੍ਯ ਪ੍ਰਭਾਵਾਦਾਕਾਰੇ ਕ੍ਰੋਧਸ਼ੋਕਭਯਾਦਯਃ ਭਾਵਸ੍ਥਾ ਨੋਪਲਕ੍ਸ੍ਯਨ੍ਤੇ ਤਦ੍ਗਾਮ੍ਭੀਰ੍ਯਮਿਤਿ ਸ੍ਮਤਮਿਤਿ| ਤੇਨ ਯੁਕ੍ਤਮ੍| ਸ੍ਵੇਦਾਦਿਵਾਗਨ੍ਤਾਨਾਮਲ੍ਪਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ| ਭਕ੍ਤਸ਼ਬ੍ਦਸ੍ਯ ਦੇਵਾਦਿਭਿਃ| ਪ੍ਰਿਯਸ਼ਬ੍ਦਸ੍ਯ ਮਾਲ੍ਯਾਦਿਭਿਃ| ਵਰ੍ਚਸ੍ਵੀ ਤੇਜਸ੍ਵੀ| ਤਤ੍ਰਾਪੀਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਈਸ਼੍ਵਰਾਖ੍ਯਸ੍ਯ ਦੇਵਵਿਸ਼ੇਸਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸਣਮ੍| ਗੋਵਸੋ ਮਦੋਤ੍ਕਟੋ ਗੌਃ| ਆਦੀਪ੍ਤਃ ਸ੍ਵਰ ਓਜਸ੍ਵੀ| ਮੇਧਸ੍ਤਨਿਤਾਦਿ ਵਾਚਾ ਵਿਸਜਨ੍ਤਮਿਨ੍ਦ੍ਰਾਖ੍ਯੇਨ ਦੇਵੇਨ ਗਹੀਤਂ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍| ਵਾਚੈਵ ਧਨਾਨਿ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਧਨਦੇਨ ਗਹੀਤਂ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍| ਵਰੁਣਾਖ੍ਯੇਨ ਦੇਵੇਨ ਗਹੀਤਃ ਸੁਰਾਦਿਗਨ੍ਧੋ ਭਵਤਿ| ਕਾਸ੍ਠਾਦਿਕਞ੍ਚ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਪਾਸ਼ਂ ਮਨ੍ਯਤੇ| ਇਤਿ ਦੇਵਾਨਾਂ ਲਕ੍ਸਣਮ੍|| ੧੦||
ਜਿਹ੍ਵਾਦਸ੍ਟਿਂ ਦੁਸ੍ਟਾਤ੍ਮਾਨਂ ਕ੍ਰੋਧਨਮਤਪ੍ਤਂ ਸਸ੍ਵੇਦਗਾਤ੍ਰਂ ਦੇਵ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗੁਰੁਦ੍ਵੇਸਿਣਂ ਨਿਰ੍ਭਯਮਭਿਮਾਨਿਨਂ ਸ਼ੂਰਂ ਵ੍ਯਵਸਾਯਿਨਂ ਰੁਦ੍ਰੋਹਮਿਨ੍ਦ੍ਰੋਹਮੁਪੇਨ੍ਦ੍ਰੋਹਂ ਸ੍ਕਨ੍ਦੋਹਂ ਵਿਸ਼ਾਖੇਹਮਿ ਤ੍ਯਾਦਿਭਾਸਮਾਣਂ ਵਿਕਤਵਾਚਮਸਕਦ੍ਧਸਨ੍ਤਂ ਸੁਰਾਮਿਸਰੁਚਿਂ ਦਨ੍ਤੈਰ੍ਨਖੈਸ਼੍ਚ ਪਰਾਨ੍ ਹਿਂਸਨ੍ਤਮਸੁਰੇਣ||੧੧||
View original
जिह्वादृष्टिं दुष्टात्मानं क्रोधनमतृप्तं सस्वेदगात्रं देव ब्राह्मणगुरुद्वेषिणं निर्भयमभिमानिनं शूरं व्यवसायिनं रुद्रोऽहमिन्द्रोऽहमुपेन्द्रोऽहं स्कन्दोऽहं विशाखेऽहमि त्यादिभाषमाणं विकृतवाचमसकृद्धसन्तं सुरामिषरुचिं दन्तैर्नखैश्च परान् हिंसन्तमसुरेण||११||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਕ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ (ਇਨ੍ਦੁ ਕਤ)
ਜਿਹ੍ਵਾਦਸ੍ਟ੍ਯਾਦਿਕਮਸੁਰੇਣ ਗਹੀਤਂ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍| ਦੁਸ੍ਟਾਤ੍ਮਾਨਂ ਦੁਸ੍ਟਬੁਦ੍ਧਿਮ੍||੧੧||
ਸ੍ਵਾਚਾਰਂ ਹਸ੍ਟਾਤ੍ਮਾਨਂ ਸ਼ੁਭਗਨ੍ਧਮਲ੍ਪਵ੍ਯਵਹਾਰਂ ਨਤ੍ਯਨ੍ਤਂ ਗਾਯਨ੍ਤਂ ਮੁਖਵਾਦ੍ਯਾਨਿ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਂ ਪ੍ਰਿਯੋਦ੍ਯਾਨਪੁਲਿਨਰਕ੍ਤਵਸ੍ਤ੍ਰਸ੍ਨਾਨਮਾ- ਲ੍ਯਾਨੁਲੇਪਨਧੂਪਾਨ੍ਨਪਾਨਹਾਸਲੀਲਾ ਸ਼ਙ੍ਗਾਰਕਥਾਗਾਨ੍ਧਰ੍ਵਂ ਗਨ੍ਧ ਰ੍ਵੇਣ| ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਸ਼ਿਰੋ ਧੁਨਾਨਂ ਕਲਹਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਂ ਸਂਰਮ੍ਭੇਣ ਜਾ-ਗਰੂਕਂ ਪਠਨ੍ਤਂ ਹਸਨ੍ਤਂ ਹਸਨੇਨ||੧੨||
View original
स्वाचारं हृष्टात्मानं शुभगन्धमल्पव्यवहारं नृत्यन्तं गायन्तं मुखवाद्यानि कुर्वन्तं प्रियोद्यानपुलिनरक्तवस्त्रस्नानमा- ल्यानुलेपनधूपान्नपानहासलीला शृङ्गारकथागान्धर्वं गन्ध र्वेण| तत्रापि शिरो धुनानं कलहं कुर्वन्तं संरम्भेण जा-गरूकं पठन्तं हसन्तं हसनेन||१२||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਕ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ (ਇਨ੍ਦੁ ਕਤ)
ਸ੍ਵਾਚਾਰਾਦਿਕਂ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵੇਣ ਗਹੀਤਂ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍| ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਸ਼ਿਰੋ ਧੁਨਾਨਮਿਤ੍ਯਾਦਿਕਂ ਹਸਨੇਨ| ਇਤਿ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਃ|| ੧੨||
ਕ੍ਰੋਧਨਮਨਿਸ਼ਂ ਨਿਃਸ਼੍ਵਸਨ੍ਤਂ ਭ੍ਰਮਨ੍ਤਮਾਤਪਤ੍ਰਾਤ੍ ਤ੍ਰਸ੍ਯਨ੍ਤਂ ਰਕ੍ਤਾਕ੍ਸਂ ਸ੍ਤਬ੍ਧਦਸ੍ਟਿਂ ਜਿਹ੍ਵਾਂ ਲੋਲਯਨ੍ਤਂ ਸਕ੍ਕਿਣ੍ਯੌ ਲਿਹਾਨਮਧੋਮੁਖ ਸ਼ਾਯਿਨਂ ਚਲਂ ਵਕ੍ਰਗਾਮਿਨਂ ਬਿਲਮਵਲੋਕ੍ਯ ਸਰ੍ਪਵਦੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਪ੍ਰਸਰਨ੍ਤਂ ਜਲੌਘਘਨਦੁਨ੍ਨੁਭਿਸ੍ਵਨੈਰ੍ਹਸ੍ਯਨ੍ਤਂ ਕ੍ਸੀਰਘਤਗੁਡਮਧੁ ਸ੍ਨਾਨਮਾਲ੍ਯਪ੍ਰਿਯਂ ਗਾਤ੍ਰਾਣਿ ਕਮ੍ਪਯਨ੍ਤਂ ਦਨ੍ਤੈਃ ਖਾਦਨ੍ਤਂ ਜਲੇਵਤੀਰ੍ਣਮੁਤ੍ਤਰਣਮਨਿਚ੍ਛਨ੍ਤਮੁਰਗੇਣ||੧੩||
View original
क्रोधनमनिशं निःश्वसन्तं भ्रमन्तमातपत्रात् त्रस्यन्तं रक्ताक्षं स्तब्धदृष्टिं जिह्वां लोलयन्तं सृक्किण्यौ लिहानमधोमुख शायिनं चलं वक्रगामिनं बिलमवलोक्य सर्पवदूर्ध्वं प्रसरन्तं जलौघघनदुन्नुभिस्वनैर्हृष्यन्तं क्षीरघृतगुडमधु स्नानमाल्यप्रियं गात्राणि कम्पयन्तं दन्तैः खादन्तं जलेऽवतीर्णमुत्तरणमनिच्छन्तमुरगेण||१३||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਕ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ (ਇਨ੍ਦੁ ਕਤ)
ਕ੍ਰੋਧਨਤ੍ਵਾਦਿਗੁਣਮੁਰਗੇਣ ਗਹੀਤਂ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍| ਅਨਿਸ਼ਂ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਸਣਂ ਜਿਹ੍ਵਾਂ ਲੋਲਯਨ੍ਤਂ ਪਰਿਲੋਲਯਨ੍ਤਮ੍| ਸਕ੍ਕਿਣ੍ਯਾਵੋਸ੍ਠਸਨ੍ਧੀ| ਬਿਲਂ ਛਿਦ੍ਰਮਵਲੋਕ੍ਯ ਦਸ੍ਟ੍ਵਾ ਸਰ੍ਪਵਦੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਪ੍ਰਸਰਨ੍ਤਮ੍| ਜਲੌਘਾਦਿਸ੍ਵਨੈਰ੍ਹਸ੍ਯਨ੍ਤਮ੍| ਜਲੌਘਾਦਿਸ੍ਵਨੈਰ੍ਹਸ੍ਯਨ੍ਤਮ੍| ਪ੍ਰਿਯਸ਼ਬ੍ਦਸ੍ਯ ਕ੍ਸੀਰਾਦਿਭਿਃ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ|| ੧੩||
ਅਸਕਤ੍ ਸ੍ਵਪ੍ਨਰੋਦਨਹਾਸਨਤ੍ਯਗੀਤਪਾਠਕਥਾਨ੍ਨਪਾਨਸ੍ਨਾਨ ਮਾਲ੍ਯਧੂਪਗਨ੍ਧਰਕ੍ਤਵਸ੍ਤ੍ਰਰਤਿਂ ਰਕ੍ਤਤ੍ਰਸ੍ਤਵਿਪ੍ਲੁਤਾਕ੍ਸਂ ਦ੍ਰੁਤਂ ਸਗਰ੍ਵਂ ਮਤ੍ਤਮਿਵ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਮੁਤ੍ਕਰ੍ਸਯਨ੍ਤਂ ਚਲਿਤਾਗ੍ਰਹਸ੍ਤਂ ਬਹੁ ਭਾਸਿਣਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਲੋਲੁਪਂ ਮਦ੍ਯਾਮਿਸਪ੍ਰਿਯਂ ਸਨ੍ਨਹ੍ਯ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਂ ਮਗਯਮਾਣ ਮਤਿਬਲਮਵ੍ਯਥਂ ਹਸ੍ਟਂ ਤੁਸ੍ਟਮਲ੍ਪਰੋਸਂ ਕਿਂ ਕਸ੍ਮੈ ਦਦਾਮੀਤਿ ਵਾਦਿਨਂ ਸ਼ੁਭਗਨ੍ਧਂ ਵਰ੍ਚਸ੍ਵਿਨਂ ਦ੍ਵਿਜਾਤਿਵੈਦ੍ਯਪਰਿਭਾਵਿਨਂ ਰਹਸ੍ਯ ਭਾਸਿਣਂ ਯਕ੍ਸੇਣ||੧੪||
View original
असकृत् स्वप्नरोदनहासनृत्यगीतपाठकथान्नपानस्नान माल्यधूपगन्धरक्तवस्त्ररतिं रक्तत्रस्तविप्लुताक्षं द्रुतं सगर्वं मत्तमिव गच्छन्तं वस्त्रान्तमुत्कर्षयन्तं चलिताग्रहस्तं बहु भाषिणं स्त्रीलोलुपं मद्यामिषप्रियं सन्नह्य शस्त्रं मृगयमाण मतिबलमव्यथं हृष्टं तुष्टमल्परोषं किं कस्मै ददामीति वादिनं शुभगन्धं वर्चस्विनं द्विजातिवैद्यपरिभाविनं रहस्य भाषिणं यक्षेण||१४||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਕ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ (ਇਨ੍ਦੁ ਕਤ)
ਅਸਕਤ੍ਸ੍ਵਪ੍ਨਾਦਿਰਤਿਂ ਰਕ੍ਤਾਕ੍ਸਤ੍ਵਾਦਿਗੁਣਞ੍ਚ ਯਕ੍ਸੇਣ ਗਹੀਤਂ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍| ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਮਞ੍ਚਲਮ੍| ਸਨ੍ਨਹ੍ਯ ਕਙ੍ਕਟਂ ਗਹੀਤ੍ਵਾ ਯੁਦ੍ਧਾਯ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਂ ਮਾਰ੍ਗਯਨ੍ਤਮ੍||੧੪||
ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਹਸਿਤਰੋਮਾਣਮੂਰ੍ਧ੍ਵੇਕ੍ਸਣਂ ਪ੍ਰਹਸ੍ਟਨਯਨਂ ਚਣ੍ਡਂ ਪਰੁਸਂ ਮਹਾਨਿਨਾਦਂ ਮਣਿਵਰੇਣ| ਰਹੋਹਸਿਤਨਤ੍ਯਗੀਤਾਨ੍ਯਾਚਰਨ੍ਤ ਮਾਕੀਰ੍ਣੇ ਮੌਨਮਾਸੇਵਮਾਨਂ ਵਿਕਟੇਨ||੧੫||
View original
तत्रापि हृषितरोमाणमूर्ध्वेक्षणं प्रहृष्टनयनं चण्डं परुषं महानिनादं मणिवरेण| रहोहसितनृत्यगीतान्याचरन्त माकीर्णे मौनमासेवमानं विकटेन||१५||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਕ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ (ਇਨ੍ਦੁ ਕਤ)
ਤਤ੍ਰਾਪੀਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਯਕ੍ਸਵਿਸ਼ੇਸਾਃ| ਹਸਿਤਰੋਮਤ੍ਵਾਦਿਰੂਪਂ ਮਣਿਵਰਾਖ੍ਯੇਨ ਯਕ੍ਸੇਣ ਗਹੀਤਂ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍| ਰਹਃਪ੍ਰਭਤ੍ਯਾਚਰਨ੍ਤਮਾਕੀਰ੍ਣੇ ਜਨਸਂਕੁਲੇ ਮੌਨਮਾਚਰਨ੍ਤਂ ਵਿਕਟਾਖ੍ਯੇਨ ਯਕ੍ਸੇਣ ਗਹੀਤਂ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍||੧੫||
ਹਾਸਨਤ੍ਤਪ੍ਰਿਯਮਾਕ੍ਰੋਸ਼ਿਨਂ ਪ੍ਰਧਾਵਿਨਂ ਦੇਵਦ੍ਵਿਜਭਿਸਗ੍ਦ੍ਵੇਸਿਣਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰ ਵੇਦਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਭਿਧਾਯਿਨਂ ਕਾਸ੍ਠਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਦਿਭਿਸ਼੍ਚਾਤ੍ਮਾਨਮਾਘ੍ਨਨ੍ਤਂ ਛਿਦ੍ਰਪ੍ਰਹਾਰਿਣਂ ਵੈਦ੍ਯਰਨ੍ਧ੍ਰਾਨ੍ਵੇਸਿਣਂ ਭੋਃਸ਼ਬ੍ਦਵਾਦਿਨਂ ਪਰੁਸਂ ਰੌਦ੍ਰ ਚੇਸ੍ਟਂ ਸ਼ੀਘ੍ਰਗਾਮਿਨਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰਾਕ੍ਸਸੇਨ| ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਵਿਕਤਸ੍ਵਰਂ ਭਾਸਯਨ੍ਤਮੁਤ੍ਰਾਸਯਨ੍ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਦਿਨਂ ਸਂਸ੍ਕਤਭਾਸਿਣਂ ਬਹੁਸ਼ ਸ੍ਤੋਯਂ ਯਾਚਨ੍ਤਂ ਯਜ੍ਞਸੇਨੇਨ||੧੬||
View original
हासनृत्तप्रियमाक्रोशिनं प्रधाविनं देवद्विजभिषग्द्वेषिणं मन्त्र वेदशास्त्राभिधायिनं काष्ठशस्त्रादिभिश्चात्मानमाघ्नन्तं छिद्रप्रहारिणं वैद्यरन्ध्रान्वेषिणं भोःशब्दवादिनं परुषं रौद्र चेष्टं शीघ्रगामिनं ब्रह्मराक्षसेन| तत्रापि विकृतस्वरं भाषयन्तमुत्रासयन्तं ब्रह्मवादिनं संस्कृतभाषिणं बहुश स्तोयं याचन्तं यज्ञसेनेन||१६||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਕ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ (ਇਨ੍ਦੁ ਕਤ)
ਹਾਸਨਤ੍ਤਪ੍ਰਿਯਾਦਿਗੁਣਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰਾਕ੍ਸਸੇਨ ਗਹੀਤਂ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍| ਵੈਦ੍ਯਸ੍ਯ ਰਨ੍ਧ੍ਰਾਨ੍ਵੇਸਿਣਂ ਰਨ੍ਧ੍ਰਂ ਪ੍ਰਹਰਣਾਵਸਰਮ੍| ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰਾਕ੍ਸਸੇਸੁ ਮਧ੍ਯੇ ਵਿਕਤਸ੍ਵਰਾਦਿਗੁਣਂ ਯਜ੍ਞਸੇਨਾਖ੍ਯੇਨ ਗਹੀਤਂ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍| ਇਤਿ ਯਕ੍ਸਾਃ||੧੬||
ਸਕ੍ੜ੍ਰੋਧਦਸ੍ਟਿਂ ਭ੍ਰੂਕੁਟਿਮੁਦ੍ਵਹਨ੍ਤਂ ਭੈਰਵਾਸ੍ਯਂ ਤ੍ਵਰਿਤਮਭਿਧਾਵਨ੍ਤਂ ਰੁਵਨ੍ਤਂ ਸਸਮ੍ਭ੍ਰਮਂ ਪ੍ਰਹਰਨ੍ਤਂ ਨਸ੍ਟਨਿਦ੍ਰਂ ਨਿਸ਼ਾਵਿਚਾਰਿਣਮਨ੍ਨ ਦ੍ਵੇਸਿਣਮਨਾਹਾਰਮਪ੍ਯਤਿਬਲਿਨਮਨ੍ਨਕਾਲੇ ਹਸਨ੍ਤਂ ਨਿਰ੍ਲਜ੍ਜਂ ਸ਼ੂਰਂ ਰੋਸਣਮਪ੍ਰਿਯਵਾਦਿਨਮਸ਼ੁਚਿਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਮਦ੍ਯਮਾਂਸਰਕ੍ਤਮਾਲ੍ਯਪ੍ਰਿਯਂ ਰਕ੍ਤਮਾਮਿਵਂ ਵਾ ਦਸ੍ਟ੍ਵੋਸ੍ਠੌ ਪਰਿਲਿਹਨ੍ਤਂ ਦੀਨਂ ਸ਼ਙ੍ਕਿਤਂ ਧਾਵ ਨ੍ਤਮਕਸ੍ਮਾਦ੍ਰੁਦਨ੍ਤਂ ਹਸਨ੍ਤਂ ਗਾਯਨ੍ਤਂ ਨਤ੍ਯਨ੍ਤਂ ਨਿਰਰ੍ਥਕਂ ਪਰਿ ਭਾਸਮਾਣਂ ਰਾਕ੍ਸਸੇਨ| ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਪਰੁਸਚ੍ਛਵਿਂ ਭੂਮਿਂ ਤਾਡਯਨ੍ਤ ਮਕਸ੍ਮਾਦ੍ਰੁਦਨ੍ਤਂ ਵਿਸ਼ਾਖੇਨ| ਭਿਨ੍ਨਗਦ੍ਗਦਕਣ੍ਠਮਙ੍ਗਾਨਿ ਭਞ੍ਜ ਯਨ੍ਤਂ ਜਿਹ੍ਵਾਂ ਪਰਿਲਿਹਾਨਮਕ੍ਸਮਾਲਯਾ ਜਪਮਾਨਂ ਸ਼ੌਚਮਭੀਕ੍ਸ੍ਣਂ ਕੁਰ੍ਵਾਣਂ ਸਙਮੇਨ| ਮੇਘਵਿਦ੍ਯੁਦੁਦਯਾਯਾਸਤੇ ਕ੍ਰੁਧ੍ਯਨ੍ਤਂ ਜਲਵਸ੍ਟਿਂ ਸਮਨ੍ਤਾਨ੍ਮਨ੍ਯਮਾਨਂ ਸ਼ਕਟਨਿਸ੍ਪੀਡਿਨਂ ਵਿਦ੍ਯੁਨ੍ਮਾਲਿਨਾ| ਆਮ ਮਾਂਸਪਲਮੂਲਕਾਪੂਪਪਰਮਾਨ੍ਨਯਾਚਿਨਂ ਰੂਕ੍ਸਚ੍ਛਵਿਂ ਵਿਰੂ ਪਾਕ੍ਸੇਣ||੧੭||
View original
सक्ऱ्रोधदृष्टिं भ्रूकुटिमुद्वहन्तं भैरवास्यं त्वरितमभिधावन्तं रुवन्तं ससम्भ्रमं प्रहरन्तं नष्टनिद्रं निशाविचारिणमन्न द्वेषिणमनाहारमप्यतिबलिनमन्नकाले हसन्तं निर्लज्जं शूरं रोषणमप्रियवादिनमशुचिं स्त्रीमद्यमांसरक्तमाल्यप्रियं रक्तमामिवं वा दृष्ट्वोष्ठौ परिलिहन्तं दीनं शङ्कितं धाव न्तमकस्माद्रुदन्तं हसन्तं गायन्तं नृत्यन्तं निरर्थकं परि भाषमाणं राक्षसेन| तत्रापि परुषच्छविं भूमिं ताडयन्त मकस्माद्रुदन्तं विशाखेन| भिन्नगद्गदकण्ठमङ्गानि भञ्ज यन्तं जिह्वां परिलिहानमक्षमालया जपमानं शौचमभीक्ष्णं कुर्वाणं सङमेन| मेघविद्युदुदयायासते क्रुध्यन्तं जलवृष्टिं समन्तान्मन्यमानं शकटनिष्पीडिनं विद्युन्मालिना| आम मांसपलमूलकापूपपरमान्नयाचिनं रूक्षच्छविं विरू पाक्षेण||१७||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਕ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ (ਇਨ੍ਦੁ ਕਤ)
ਸਕ੍ਰੋਧਦਸ੍ਟਿਤ੍ਵਾਦਿਯੁਕ੍ਤਂ ਰਾਕ੍ਸਸੇਨ ਗਹੀਤਂ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍| ਭੈਰਵਂ ਭੀਸਣਮ੍| ਰੁਵਨ੍ਤਂ ਸ਼ਬ੍ਦਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਮ੍| ਪ੍ਰਿਯਸ਼ਬ੍ਦਸ੍ਯ ਸ੍ਤ੍ਰ੍ਯਾਦਿਭਿਃ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ| ਅਕਸ੍ਮਾਦਿਤਿ ਸ਼ਙ੍ਕਿਤਾਦਿਨਾਪਿ ਸਮ੍ਬਦ੍ਧ੍ਯਤੇ| ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਰਾਕ੍ਸਸੇਸੁ ਮਧ੍ਯੇ ਪਰੁਸਚ੍ਛਵਿਤ੍ਵਾਦਿਯੁਕ੍ਤਂ ਵਿਸ਼ਾਖਾਖ੍ਯੇਨ ਰਾਕ੍ਸਸੇਨ ਗਹੀਤਂ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍| ਭਿਨ੍ਨਗਦ੍ਗਦਕਣ੍ਠਤ੍ਵਾਦਿਯੁਕ੍ਤਂ ਸਙ੍ਗਮਾਖ੍ਯੇਨ ਗਹੀਤਮ੍| ਅਸਤੇ ਅਭਵਤੇ ਮੇਘਾਦ੍ਯੁਦਯਾਯ ਕ੍ਰੁਧ੍ਯਨ੍ਤਮੇਵਮਾਦਿਗੁਣਂ ਵਿਦ੍ਯੁਨ੍ਮਾਲਿਨਾ ਗਹੀਤਮ੍| ਆਮਮਾਂਸਾਦਿਯਾਚਿਨਂ ਰੂਕ੍ਸਚ੍ਛਵਿਂ ਚ ਵਿਰੂਪਾਕ੍ਸੇਣ ਗਹੀਤਂ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍| ਇਤਿ ਰਾਕ੍ਸਸਵਿਸ਼ੇਸਾਃ|| ੧੭||
ਅਸ੍ਵਸ੍ਥਚਿਤ੍ਤਂ ਨੈਕਤ੍ਰ ਤਿਸ੍ਠਨ੍ਤਂ ਪਰਿਧਾਵਿਨਂ ਦਯਿਤਨਤ੍ਯਗੀਤ ਹਾਸੋਚ੍ਛਿਸ੍ਟਮਦ੍ਯਮਾਂਸਸ਼ੂਨ੍ਯਨਿਵਾਸਰਤਿਂ ਪੁਰਸ੍ਤਾਦਭਿਘ੍ਨਨ੍ਤਂ ਨਿਰ੍ਭਰ੍ਤ੍ਸਨਾਦ੍ਦੀਨਸ਼ਙ੍ਕਿਤਵਦਨਂ ਨਖੈਰਾਤ੍ਮਵਪੁਸਿ ਲਿਖਨ੍ਤਂ ਨਸ੍ਟ ਸ੍ਮਤਿਂ ਬਦ੍ਧਾਬਦ੍ਧਭਾਸਿਣਮਕਸ੍ਮਾਦ੍ਰੁਦਨ੍ਤਂ ਦੁਃਖਾਨ੍ਯਾਵੇਦਯਮਾਨ ਮੁਧ੍ਵਸ੍ਤਰੂਕ੍ਸਦੇਹਸ੍ਵਰਂ ਦੁਰ੍ਗਨ੍ਧਮਸ਼ੁਚਿਂ ਨਗ੍ਨਂ ਮਲਿਨਂ ਰਥ੍ਯਾਚੈਲ ਤਣਾਭਰਣਾਂ ਸਙ੍ਕਰਕੂਟਕਾਸ੍ਠਾਸ਼੍ਵਾਰੋਹਿਣਂ ਲੋਲਂ ਬਹ੍ਵਾਸ਼ਿਨਂ ਪਿਸ਼ਾਚੇਨ||੧੮||
View original
अस्वस्थचित्तं नैकत्र तिष्ठन्तं परिधाविनं दयितनृत्यगीत हासोच्छिष्टमद्यमांसशून्यनिवासरतिं पुरस्तादभिघ्नन्तं निर्भर्त्सनाद्दीनशङ्कितवदनं नखैरात्मवपुषि लिखन्तं नष्ट स्मृतिं बद्धाबद्धभाषिणमकस्माद्रुदन्तं दुःखान्यावेदयमान मुध्वस्तरूक्षदेहस्वरं दुर्गन्धमशुचिं नग्नं मलिनं रथ्याचैल तृणाभरणां सङ्करकूटकाष्ठाश्वारोहिणं लोलं बह्वाशिनं पिशाचेन||१८||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਕ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ (ਇਨ੍ਦੁ ਕਤ)
ਅਸ੍ਵਸ੍ਥਚਿਤ੍ਤਤ੍ਵਾਦਿਗੁਣਂ ਪਿਸ਼ਾਚੇਨ ਗਹੀਤਂ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍| ਨਿਰ੍ਭਰ੍ਤ੍ਸਨਂ ਸਨ੍ਤਰ੍ਜਨਮ੍| ਆਵੇਦਯਮਾਨਂ ਕਥਯਨ੍ਤਮ੍| ਰਥ੍ਯਾਚੈਲਂ ਮਾਰ੍ਗਵਸ੍ਤ੍ਰ ਖਣ੍ਡਿਕਾ| ਸਙ੍ਕਰਕੂਟਮਵਕਰਨਿਕਰਮ੍| ਕਾਸ੍ਠਮਯ੍ਯਸ਼੍ਵਪ੍ਰਤਿਕਤਿਃ ਕਾਸ੍ਠਾਸ਼੍ਵਃ|| ੧੮||
ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਭੋਜਨਂ ਦਸ੍ਟ੍ਵਾ ਹਸਨ੍ਤਂ ਵਿਸ੍ਵਰਂ ਕ੍ਰੋਸ਼ਨ੍ਤਂ ਨਿਤ੍ਯਭੀਤਂ ਕਸ਼੍ਮਲੇਨ| ਸਰ੍ਵਗਾਤ੍ਰਾਣਿ ਸ੍ਪਨ੍ਦਯਨ੍ਤਂ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਰ੍ਧਾਵਨ੍ਤਂ ਭੀਸ ਯਮਾਣਂ ਕੁਸ਼ੇਨ| ਵੈਦ੍ਯ ਦਸ੍ਟ੍ਵਾ ਕੁਪ੍ਯਨ੍ਤਂ ਭ੍ਰਮਦ੍ਭੋਜਿਨ ਬਹ੍ਵਾਸ਼ਿਨਂ ਭਸ੍ਮਗਣ੍ਠਨਸ਼ਯਨਂ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯੋਮਾਰ੍ਗੇ ਰੁਨ੍ਧਾਨਂ ਮੂਤ੍ਰਪੁਰੀਸਵਿਮਰ੍ਦਿਨਂ ਨਿਸ੍ਤੇਜਸਾ| ਪ੍ਰੇਤਾਕਤਿਚੇਸ੍ਟਾਗਨ੍ਧਂ ਤਣਚ੍ਛੇਦਿਨਂ ਭੀਤਮਾਹਾਰ ਦ੍ਵੇਸਿਣਂ ਪ੍ਰੇਤੇਨ||੧੯||
View original
तत्रापि भोजनं दृष्ट्वा हसन्तं विस्वरं क्रोशन्तं नित्यभीतं कश्मलेन| सर्वगात्राणि स्पन्दयन्तं मुहुर्मुहुर्धावन्तं भीष यमाणं कुशेन| वैद्य दृष्ट्वा कुप्यन्तं भ्रमद्भोजिन बह्वाशिनं भस्मगण्ठनशयनं स्त्रियोमार्गे रुन्धानं मूत्रपुरीषविमर्दिनं निस्तेजसा| प्रेताकृतिचेष्टागन्धं तृणच्छेदिनं भीतमाहार द्वेषिणं प्रेतेन||१९||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਕ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ (ਇਨ੍ਦੁ ਕਤ)
ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਪਿਸ਼ਾਚਗ੍ਰਹੇਸ੍ਵਪਿ ਪ੍ਰੇਤਾਕਤੀਤ੍ਯਾਦ੍ਯਨ੍ਤੇਨ ਗ੍ਰਨ੍ਥੇਨ ਕਸ਼੍ਮਲਾਦਿਭਿਃ ਪ੍ਰੇਤਾਨ੍ਤੈਰ੍ਗਹੀਤਾਨਾਂ ਲਕ੍ਸਣਂ ਸੁਬੋਧਮ੍| ਇਤਿ ਪਿਸ਼ਾਚਾਃ||੧੯||
ਬਹੁਪ੍ਰਲਾਪਮੁਗ੍ਰਵਾਕ੍ਯਂ ਵਿਲਮ੍ਬਿਤਗਤਿਂ ਕਸ੍ਣਵਦਨਂ ਸ਼ੂਨਪ੍ਰਲ ਮ੍ਬਵਸਣਂ ਕੂਸ੍ਮਾਣ੍ਡੇਨ||੨੦||
View original
बहुप्रलापमुग्रवाक्यं विलम्बितगतिं कृष्णवदनं शूनप्रल म्बवृषणं कूष्माण्डेन||२०||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਕ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ (ਇਨ੍ਦੁ ਕਤ)
ਬਹੁਪ੍ਰਲਾਪਾਦਿਗੁਣਂ ਕੁਸ੍ਮਾਣ੍ਡੇਨ ਗਹੀਤਂ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍||੨੦||
ਨਗ੍ਨਂ ਧਾਵਨ੍ਤਮਕਸ੍ਮਾਦਸ਼੍ਮਕਾਸ੍ਠਾਦਿ ਗਹੀਤ੍ਵਾ ਭ੍ਰਮਨ੍ਤਂ ਤਣ ਚੀਰਮਾਲ੍ਯਨਿਵਸਨਮੁਤ੍ਰਸ੍ਤਦਸ੍ਟਿਂ ਪਰੁਸਾਭਿਧਯਿਨਂ ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨ ਸ਼ੂਨ੍ਯੈਕਵਕ੍ਸਰਥ੍ਯਾਨਿਸੇਵਿਣਂ ਤਿਲਾਨ੍ਨਮਦ੍ਯਾਮਿਸਸਕ੍ਤਦਸ੍ਟਿਂ ਕਾਖੋਰ੍ਦੇਨ||੨੧||
View original
नग्नं धावन्तमकस्मादश्मकाष्ठादि गृहीत्वा भ्रमन्तं तृण चीरमाल्यनिवसनमुत्रस्तदृष्टिं परुषाभिधयिनं श्मशान शून्यैकवृक्षरथ्यानिषेविणं तिलान्नमद्यामिषसक्तदृष्टिं काखोर्देन||२१||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਕ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ (ਇਨ੍ਦੁ ਕਤ)
ਨਗ੍ਨਤ੍ਵਾਦਿਗੁਣਂ ਕਾਖੋਰ੍ਦਾਖ੍ਯੇਨ ਗ੍ਰਹੇਣਾਧਿਸ੍ਠਿਤਂ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍| ਨਿਵਸਨਸ਼ਬ੍ਦਸ੍ਯ ਤਣਾਦਿਭਿਃ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ| ਸਕ੍ਤਸ਼ਬ੍ਦਸ੍ਯ ਤਿਲਾਨ੍ਨਾਦਿਭਿਃ||੨੧||
ਉਗ੍ਰਵਾਦਿਨਂ ਰਕ੍ਤਤ੍ਰਸ੍ਤਨੇਨ੍ਨਮਨ੍ਨਾਭਿਲਾਸਿਣਮੁਦਕਂ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯਮਾਨਂ ਮੌਕਿਰਣੇਨ||੨੨||
View original
उग्रवादिनं रक्तत्रस्तनेन्नमन्नाभिलाषिणमुदकं प्रार्थयमानं मौकिरणेन||२२||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਕ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ (ਇਨ੍ਦੁ ਕਤ)
ਉਗ੍ਰਵਾਗਾਦਿਯੁਤਂ ਮੌਕਿਰਣੇਨ ਗਹੀਤਂ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍|| ੨੨||
ਸਤ੍ਯਵਾਦਿਨਂ ਪਰਿਵੇਪਿਨਂ ਧੂਪਗਨ੍ਧਮਾਲ੍ਯਰਤਿਮਤਿਨਿਦ੍ਰਾਲੁਂ ਵੇਤਾ ਲੇਨ||੨੩||
View original
सत्यवादिनं परिवेपिनं धूपगन्धमाल्यरतिमतिनिद्रालुं वेता लेन||२३||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਕ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ (ਇਨ੍ਦੁ ਕਤ)
ਸਤ੍ਯਵਾਗਾਦਿਗੁਣਂ ਵੇਤਾਲੇਨ ਗਹੀਤਮਿਤਿ ਜਾਨੀਯਾਤ੍| ਪਰਿਵੇਪਨਂ ਕਮ੍ਪਨਮ੍||੨੩||
ਅਪ੍ਰਸਨ੍ਨਦਸ੍ਟਿਂ ਚਲਨ੍ਨੇਤ੍ਰਪਕ੍ਸ੍ਮਾਣਂ ਸ਼ਙ੍ਕਿਤੇਕ੍ਸਣਂ ਦੀਨਵਦਨਂ ਸਂ ਸ਼ੁਸ੍ਕਤਾਲੁਂ ਨਿਦ੍ਰਾਲੁਂ ਪ੍ਰਤਿਹਤਵਾਚਮਪਸਵ੍ਯਵਸ੍ਤ੍ਰਮਲ੍ਪਾਗ੍ਨਿ ਮਰੋਚਕਿਨਂ ਤਿਲਗੁਡਪਾਯਸਮਾਂਸਰੁਚਿਂ ਚ ਪਿਤਗ੍ਰਹੇਣ||੨੪||
View original
अप्रसन्नदृष्टिं चलन्नेत्रपक्ष्माणं शङ्कितेक्षणं दीनवदनं सं शुष्कतालुं निद्रालुं प्रतिहतवाचमपसव्यवस्त्रमल्पाग्नि मरोचकिनं तिलगुडपायसमांसरुचिं च पितृग्रहेण||२४||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਕ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ (ਇਨ੍ਦੁ ਕਤ)
ਅਪ੍ਰਸਨ੍ਨਦਸ੍ਟਿਤ੍ਵਾਦਿਗੁਣਂ ਪਿਤਗ੍ਰਹੇਣ ਗਹੀਤਂ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍| ਅਪਸਵ੍ਯਮਵਾਮਮ੍| ਰੁਚਿਸ਼ਬ੍ਦਸ੍ਤਿਲਾਦਿਭਿਃ ਸਮ੍ਬਧ੍ਯਤੇ| ਤੇਨ ਤਿਲਰੁਚਿਂ ਵਾ ਗੁਡਰੁਚਿਂ ਵਾ ਪਾਯਸਰੁਚਿਂ ਵਾ ਮਾਂਸਰੁਚਿਂ ਵਾ ਇਤਿ|| ੨੪||
ਸਿਗੁਰੁਵਦ੍ਧਸਿਦ੍ਧਾਨਾਮਭਿਸ਼ਾਪਾਨੁਧ੍ਯਾਨਾਨੁਰੂਪਵਿਹਾਰ ਵ੍ਯਾਹਾਰਂ ਤਦ੍ ਗ੍ਰਹੇਣ ਗਹੀਤਂ ਵਿਦ੍ਯਾਦਿਤਿ||੨੫||
View original
ऋषिगुरुवृद्धसिद्धानामभिशापानुध्यानानुरूपविहार व्याहारं तद् ग्रहेण गृहीतं विद्यादिति||२५||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਕ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ (ਇਨ੍ਦੁ ਕਤ)
ਸ੍ਯਾਦੀਨਾਮਨ੍ਯਤਮਸ੍ਯ ਯਸ੍ਯ ਵਾਭਿਸ਼ਾਪਾਨੁਧ੍ਯਾਨਸ੍ਯਾਨੁਰੂਪੈਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸਾਨੁਮਿਤੈਰ੍ਵਿਹਾਰਾਦਿਭਿਰ੍ਯੁਕ੍ਤਸ੍ਤਂ ਤਦ੍ਗਹੀਤਮੇਵ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍| (ਯੋ ਨਰੋ ਗੁਰ੍ਵਾਦੀਨਾਂ ਸ਼ਾਪਸ੍ਯਾਨੁਧ੍ਯਾਨੇਨ 'ਤੇ ਮਾਮੇਵਂ ਸ਼ਪ੍ਤਵਨ੍ਤ' ਇਤ੍ਯਾਦਿ ਸਰ੍ਵਦਾ ਵ੍ਯਵਹਰਤਿ ਤਦ੍ਵਿਧਾਹਾਰਚੇਸ੍ਟੋ ਵਾ ਭਵਤਿ ਤਂ ਗੁਰ੍ਵਾਦ੍ਯਨ੍ਯਤਮਗ੍ਰਹੇਣ ਗਹੀਤਂ ਵਿਦ੍ਯਾਦਿਤਿ ਕੈਰਲੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ)||੨੫||
ਭਵਤਿ ਚਾਤ੍ਰ ਲਕ੍ਸਯੇਤ੍ ਜ੍ਞਾਨਵਿਜ੍ਞਾਨਵਾਕ੍ਚੇਸ੍ਟਾਬਲਪੌਰੁਸਮ੍| ਪੁਰੁਸੇਪੌਰੁਸਂ ਯਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰ ਭੂਤਗ੍ਰਹਂ ਵਦੇਤ੍||੨੬||
View original
भवति चात्र लक्षयेत् ज्ञानविज्ञानवाक्चेष्टाबलपौरुषम्| पुरुषेऽपौरुषं यत्र तत्र भूतग्रहं वदेत्||२६||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਕ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ (ਇਨ੍ਦੁ ਕਤ)
ਯਤ੍ਰ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਪੁਰੁਸੇਪੌਰੁਸਮਪੁਰੁਸੋਚਿਤਂ ਜ੍ਞਾਨਾਦਿਕਂ ਵੈਦ੍ਯੋ ਲਕ੍ਸਯੇਤ੍ ਤਤ੍ਰ ਭੂਤਗ੍ਰਹਮਸ੍ਤੀਤਿ ਵਦੇਦਿਤਿ ਸਾਧਾਰਣਂ ਲਿਙ੍ਗਮ੍||੨੬||
ਕੁਮਾਰਵਨ੍ਦਾਨੁਗਤਂ ਨਗ੍ਨਮੁਦ੍ਧਤਮੂਰ੍ਧਜਮ੍| ਅਸ੍ਵਸ੍ਥਮਨਸਂ ਦੈਰ੍ਘ੍ਯਕਾਲਿਕਂ ਸਗ੍ਰਹਂ ਤ੍ਯਜੇਤ੍||੨੭|| ਇਤਿ ਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸ੍ਯ ਸੂਨੋਰ੍ਵਾਗ੍ਭਟਸ੍ਯ ਕਤਾਵਸ੍ਟਾਙ੍ਗਸਂਗ੍ਰਹਸਂਹਿਤਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਭੂਤਵਿਜ੍ਞਾਨੀਯੋ ਨਾਮ ਸਪ੍ਤਮੋਧ੍ਯਾਯਃ||੨੮||
View original
कुमारवृन्दानुगतं नग्नमुद्धतमूर्धजम्| अस्वस्थमनसं दैर्घ्यकालिकं सग्रहं त्यजेत्||२७|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे भूतविज्ञानीयो नाम सप्तमोऽध्यायः||२८||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਕ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ (ਇਨ੍ਦੁ ਕਤ)
ਕੁਮਾਰਵਨ੍ਦਾਨੁਗਤਮਿਤ੍ਯਾਦ੍ਯਸਾਧ੍ਯਗ੍ਰਹਲਕ੍ਸਣਮ੍ ||੨੭|| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਨ੍ਮਹਾਮਹੋਪਾਧ੍ਯਾਯੇਨ੍ਦੁਵਿਰਚਿਤਾਯਾ- ਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਸਂਗ੍ਰਹਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਖਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਸਪ੍ਤਮੋਧ੍ਯਾਯਃ