46. mūṣikālarkapratiṣēdhaḥ

Adhikarana atha mUShikAlarkapratiShedho nAma ShaTcatvAriMsho~adhyAyaH adhyAyapratij~jA (1) · Śloka 1

ಅಥಾತೋ ಮೂಷಿಕಲರ್ಕಪ್ರತಿಷೇಧಂ ನಾಮಾಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಸುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ||೧||

ಜಙ್ಗಮವಿಷಪ್ರಕ್ರಮೇಣ ಮೂಷಿಕಾಲರ್ಕವಿಷಯೋಶ್ಚಿಕಿತ್ಸಾಂ ಪ್ರದರ್ಶಯಿತುಮಧ್ಯಾಯ ಆರಭ್ಯತೇ| (ಲಾಲನಾದಿಭೇದೇನಾಷ್ಸ್ಟಾದಶವಿಧಸ್ಯ ಮೂಷಿಕಸ್ಯಾಲರ್ಕಸ್ಯ ಶುನಶ್ಚ ವಿಷಸ್ಯ ಪ್ರತಿಷೇಧಶ್ಚಿಕಿತ್ಸಾಸ್ಮಿನ್ನಧ್ಯಾಯ ಉಚ್ಯತ ಇತಿ ಮೂಷಿಕಾಲರ್ಕಪ್ರತಿಷೇಧಸ್ತಮ್| ವಿಜ್ಞಾನಾದ್ವಿನಾ ಪ್ರತಿಷೇಧಸ್ಯ ದುಷ್ಕರತ್ವಾತ್ಸವಿಜ್ಞಾನಂ ಪ್ರತಿಷೇಧಮಿತ್ಯರ್ಥಃ| ಶೇಷಂ ಪೂರ್ವವತ್)|| ೧||

Adhikarana mUShikabhedAH (2) · Śloka 2

ಲಾಲನಶ್ಚಪಲಃ ಪುತ್ರೋ ಹಸಿರಶ್ಚಿಕಿರೋಽಜಿನಃ| ಕಷಾಯದನ್ತಃ ಕುಲಕಃ ಕೋಕಿಲಃ ಕಪಿಲೋಽಸಿತಃ| ಅರುಣಃ ಶವಲಃ ಶ್ವೇತಃ ಕಪೋತಃ ಪಲಿತೋನ್ದುರುಃ| ಚುಚ್ಛುನ್ದರೋ ರಸಾಲಾಖ್ಯೋ ದಶಾಷ್ಟೌ ಚೇತಿ ಮೂಷಿಕಾಃ||೨||

ತತ್ರ ಪೂರ್ವಂ ಮೂಷಿಕಾಣಾಂ ನಾಮವಿಶೇಷಂ ಸಂಖ್ಯಾಞ್ಚ ದರ್ಶಯತಿ| (ಲಾಲನಾದಯೋಽಷ್ಟಾದಶ ಮೂಷಿಕಾಃ| ಮೂಷಿಕಸ್ಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧತ್ವಾತ್ ಭೇದಕೀರ್ತನಮೇವ| ಅಲರ್ಕಸ್ಯ ತು ಲಕ್ಷಣಂ ವಕ್ಷ್ಯತೇ)|| ೨||

Adhikarana mUShikaviShasaMkrAntihetavaH prabhAvashca (3) · Śloka 3

ಯಸ್ಮಿನ್ನಙ್ಗೇ ಪತತ್ಯೇಷಾಂ ಶುಕ್ಲಮಙ್ಗೈಃ ಸ್ಪೃಶನ್ತಿ ವಾ| ಯಚ್ಛುಕ್ಲದಿಗ್ಧೈಸ್ತತ್ರಾಸ್ರೇ ದೂಷಿತೇ ಪಾಣ್ಡುತಾಂ ಗತೇ| ಗ್ರನ್ಥಯಃ ಶ್ವಯಥುಃ ಕೋಠೋ ಮಣ್ಡಲಾನಿ ಭ್ರಮೋಽರುಚಿಃ| ಶೀತಜ್ವರೋಽತಿರುಕ್ಸಾದೋ ವೇಪಥುಃ ಪರ್ವಭೇದನಮ್| ರೋಮಹರ್ಷಃ ಸ್ರುತಿರ್ಮೂರ್ಚ್ಛಾ ದೀರ್ಘಕಾಲಾನುಬನ್ಧಮ್| ಶ್ಲೇಷ್ಮಾನುವಿದ್ಧಬಹ್ವಾಖುಪೋತಕಚ್ಛರ್ದನಂ ಸಕೃತ್||೩||

ಮೂಷಿಕವಿಷಸ್ಯ ವ್ರಣೇನ ವಿನಾಪಿ ರಕ್ತಾದಿದೂಷಕತ್ವಾತ್ತತ್ಸಂಕ್ರಾನ್ತೇರ್ಹೇತುಮಾಹ| ಏಷಾಂ ಮೂಷಿಕಾಣಾಂ ಸಮ್ಬನ್ಧಿ ಶುಕ್ರಂ ಯಸ್ಮಿನ್ನಙ್ಗೇ ಪತತಿ ಯದ್ವಾ ಯದಙ್ಗಂ ಮೂಷಿಕಶುಕ್ಲದಿಗ್ಧೈರಙ್ಗೈಃ ಸ್ಪೃಶನ್ತಿ ತತ್ರೋಸ್ರೇ ರಕ್ತೇ ದೂಷಿತೇ ಪಾಣ್ಡುತ್ವಂ ಚ ಗತೇ ಗ್ರನ್ಥ್ಯಾದಿಕಂ ಭವತಿ| ಶ್ಲೇಷ್ಮಣಾನುವಿದ್ಧಾನಾಂ ಬಹೂನಾಮಾಖುಪೋತಕಾನಾಂ ಛರ್ದನಂ ವಮನಮ್| (ತತ್ಪ್ರಭಾವಾತ್ ಸಕೃದೇಕವಾರಮೇವ ಶ್ಲೇಷ್ಮಣಾನುಬದ್ಧನಾಂ ಬಹೂನಾಮಾಽನುಪೋತಾನಾಂ ಮೂಷಿಕಾಬಾಲಾಕಾರಮಾಂಸಖಣ್ಡಾನಾಂ ಛರ್ದನಂ ಚ ಸ್ಯಾತ್| ಶೀತಜ್ವರಃ ಶೀತಾದಿಜ್ವರಃ| ಪರ್ವಭೇದನಂ ಸನ್ಧಿಷು ಭೇದನಪ್ರತೀತಿಃ| ಸ್ರುತಿರ್ವ್ರಣಮುಖಾದ್ರಕ್ತಪೂಯಾದಿಸ್ರಾವಃ| ದೀಘಕಾಲಂ ಚಿರಕಾಲಮನುಬನ್ಧನಮನುವರ್ತ್ತನಮ್)|| ೩||

Adhikarana AkhuviShasya kRucchrasAdhyatA (4) · Śloka 4

ವ್ಯವಾಯ್ಯಾಖುವಿಷಂ ಕೃಚ್ಛ್ರಂ ಭೂಯೋ ಭೂಯಶ್ಚ ಕುಪ್ಯತಿ||೪||

ಸರ್ವಂ ಚಾಖುವಿಷಂ ವ್ಯವಾಯಿ ವ್ಯಾಪಕಗುಣಸ್ವಭಾವಂ ಕೃಚ್ಛ್ರಂ ಕೃಚ್ಛ್ಱಸಾಧ್ಯಂ ಭವತಿ| ಭೂಯೋ ಭೂಯಶ್ಚ ಕುಪ್ಯತಿ| (ವ್ಯವಾಯಿಗುಣಸ್ಯ ಸರ್ವವಿಷಸಾಧಾರಣತ್ವೇಽಪ್ಯತ್ರ ವಿಶೇಷಕಥನಮತಿಶಯದ್ಯೋತನಾರ್ಥಮ್| ಭೂಯೋ ಭೂಯಶ್ಚ ಕುಪ್ಯತಿ ಷನ್ತಮಪಿ ಪುನಃ ಪುನಃ ಕಾಲಾನ್ತರೇಣ ಕೋಪಂ ಯಾತಿ)|| ೪||

Adhikarana asAdhyalakShaNam (5) · Śloka 5

ಮೂರ್ಚ್ಛಾಙ್ಗಶೋಫವೈವರ್ಣ್ಯಕ್ಲೇದಶಬ್ದಾಶ್ರುತಿಜ್ವರಾಃ| ಶಿರೋಗುರುತ್ವಂ ಲಾಲಾಸೃಕ್ಚ್ಛರ್ದಿಶ್ಚಾಸಾಧ್ಯಲಕ್ಷಣಮ್||೫||

ಮೂರ್ಚ್ಛಾದಿಕಮಸಾಧ್ಯಮೂಷಿಕವಿಷಲಕ್ಷಣಮ್| (ಅಙ್ಗಶಬ್ದಃ ಶೋಫಾದಿಷುತ್ರಿಷು ಸಮ್ಬಧ್ಯತೇ)|| ೫||

Adhikarana varjanIyalakShaNam (6) · Śloka 6

ಶೂನಬಸ್ತಿಂ ವಿವರ್ಣೌಷ್ಠಮಾಖ್ವಾಭೈರ್ಗ್ರನ್ಥಿಭಿಶ್ಚಿತಮ್| ಚುಚ್ಛುನ್ದುರುಸಗನ್ಧಂ ಚ ವರ್ಜಯೇದಾಖುದೂಷಿತಮ್||೬||

ಶೂನಬಸ್ತಿಮಿತ್ಯಾದಿಕಂ ಚಾಖುದೂಷಿತಂ ವರ್ಜಯೇತ್| ಚುಚ್ಛುನ್ದುರುಸಮಾನಗನ್ಧಂ ಚ| ಚುಚ್ಛುನ್ದುರುರ್ಜಾತ್ಯಾ ದೀರ್ಘಮುಖೋ ಮೂಷಿಕಃ| (ಅಸಾಧ್ಯಲಕ್ಷಣಾನ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ಪುನರಪಿ ವರ್ಜಯೇದಿತ್ಯುಕ್ತತ್ವಾತ್ ಪೂರ್ವೋಕ್ತಸ್ಯ ಯಾಪ್ಯತ್ವಮಸ್ಯ ಪರಿತ್ಯಾಜ್ಯತ್ವಂ ಚ ಸೂಚಿತಮ್)|| ೬||

Adhikarana alarkalakShaNam (7) · Śloka 7

ಶುನಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮೋಲ್ಬಣಾ ದೋಷಾಃ ಸಂಜ್ಞಾಂ ಸಂಜ್ಞಾವಹಾಶ್ರಿತಾಃ| ಮುಷ್ಣನ್ತಃ ಕುರ್ವತೇ ಕ್ಷೋಭಂ ಧಾತೂನಾಮತಿದಾರುಣಮ್| ಲಾಲಾವನನ್ಧಬಧಿರಃ ಸರ್ವತಃ ಸೋಽಭಿಧಾವತಿ| ಸ್ರಸ್ತಪುಚ್ಛಹನುಸ್ಕನ್ಧಃ ಶಿರೋ ದುಃಖೀ ನತಾನನಃ||೭||

ಶುನ ಇತ್ಯಾದಿನಾ ಅಲರ್ಕಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮುಚ್ಯತೇ| ಅನನ್ತರಮಲರ್ಕವಿಷಲಕ್ಷಣಂ ವಿವಕ್ಷುಃ ಪೂರ್ವಂ ತಸ್ಯೋನ್ಮಾದಹೇತುಮಾಹ| ಶುನಃ ಸಾರಮೇಯಸ್ಯ ಶ್ಲೇಷ್ಮೋಲ್ಬಣಾ ದೋಷಾಃ ಸಂಜ್ಞಾವಹಾಃ ಸಿರಾ ಆಶ್ರಿತ್ಯ ಸಂಜ್ಞಾ ಚೇತನಾಂ ಮುಷ್ಣನ್ತೋ ಧಾತೂನಾಂ ಶುನೋ ರಸರಕ್ತಾದೀನಾಂ ದಾರುಣಮತಿಘೋರಂ ಕ್ಷೋಭಂ ಕುರ್ವತೇ| ತತಃ ಸ ಲಾಲವತ್ವಾದಿಯುಕ್ತಃ ಸ್ರಸ್ತಪುಚ್ಛಾದಿಕಶ್ಚ ಸರ್ವತೋ ವಿನಾ ಪ್ರಯೋಜನಮಭಿಧಾವತಿ|| ೭||

Adhikarana alarkadaMshalakShaNam (8) · Śloka 8

ದಂಶಸ್ತೇನ ವಿದಷ್ಟಸ್ಯ ಸುಪ್ತಃ ಕೃಷ್ಣಂ ಕ್ಷರತ್ಯಸೃಕ್| ಹೃಚ್ಛಿರೋರುಗ್ಜ್ವರಸ್ತಮ್ಭತೃಷ್ಣಾಮೂರ್ಚ್ಛೋದ್ಭವೋಽನು ಚ||೮||

ಉನ್ಮಾದಲಕ್ಷಣಮುಕ್ತ್ವಾ ಅಲರ್ಕಸ್ಯ ದಂಶಲಕ್ಷಣಮಾಹ| ತೇನ ತಥಾ ವಿಧೇನಾಲರ್ಕಾಖ್ಯೇನ ಶುನಾ ದಷ್ಟಸ್ಯ ಪುಂಸೋ ದಂಶಃ ಸುಪ್ತ ಅಚೇತನಃ ಸನ್ ಕೃಷ್ಣಮಸೃಕ್ ಕ್ಷರತಿ| ತತಶ್ಚ ತೃಷ್ಣಾದ್ಯುದ್ಭವೋ ಭವತಿ|| ೮||

Adhikarana prasa~ggataH sRugAlAdidaMshalakShaNam (9) · Śloka 9

ಅನೇನಾನ್ಯೇಽಪಿ ಬೋದ್ಧ್ವ್ಯಾ ವ್ಯಾಲಾ ದಂಷ್ಟ್ರಾಪ್ರಹಾರಿಣಃ| ಸೃಗಾಲಾಶ್ವತರಾಶ್ವರ್ಕ್ಷದ್ವೀಪಿವ್ಯಾಘ್ರವೃಕಾದಯಃ||೯||

ಅಲರ್ಕವಿಷಪ್ರಸಙ್ಗಾತ್ಸೃಗಾಲಾದಿವಿಷಲಕ್ಷಣಮಾಹ| ಅನೇನ ಚ ಶ್ವದಂಶಪ್ರಕಾರೇಣಾನ್ಯೇಽಪಿ ವ್ಯಾಲಾ ಕ್ಷುದ್ರಾ ದಂಷ್ಟ್ರಾಪ್ರಹಾರಿಣಃ ಸೃಗಾಲಾದಯೋ ಬೋದ್ಧವ್ಯಾ ಜ್ಞೇಯಾಃ| ಸೃಗಾಲಾದಯ ಇತ್ಯಾದಿಶಬ್ದೇನ ವಿಡಾಲಾದಯೋ ಗೃಹ್ಯನ್ತೇ| ವ್ಯಾಲಾ ದುಷ್ಟಸತ್ತ್ವಾಃ|| ೯||

Adhikarana sAmAnyaM saviShanirviShalakShaNam (10) · Śloka 10

ಕಣ್ಡೂನಿಸ್ತೋದವೈವರ್ಣ್ಯಸುಪ್ತಿಕ್ಲೇದಜ್ವರಭ್ರಮಾಃ| ವಿದಾಹರಾಗರುಕ್ಪಾಕಶೋಫಗ್ರನ್ಥಿವಿಕುಞ್ಚನಮ್| ದಂಶಾವದರಣಂ ಸ್ಫೋಟಾಃ ಕರ್ಣಿಕಾ ಮಣ್ಡಲಾನಿ ಚ| ಸರ್ವತ್ರ ಸವಿಷೇ ಲಿಙ್ಗಂ ವಿಪರೀತಂ ತು ನಿರ್ವಿಷೇ||೧೦||

ಸರ್ವತ್ರ ಸವಿಷೇ ದಂಶೇ ಕಣ್ಡೂವಾದಿಕಂ ಲಿಙ್ಗಮ್| ಏತದ್ವಿಪರೀತೇ ನಿರ್ವಿಷಮ್||೧೦||

Adhikarana sAmAnyamasAdhyalakShaNam (11) · Śloka 11

ದಷ್ಟೋ ಯೇನ ತು ತಚ್ಚೇಷ್ಟರುತಂ ಕುರ್ವನ್ ವಿನಶ್ಯತಿ| ಪಶ್ಯಂಸ್ತಮೇವ ಚಾಕಸ್ಮಾದಾದರ್ಶಸಲಿಲಾದಿಷು||೧೧||

ಅಲರ್ಕಪ್ರಸಙ್ಗಾತ್ತದ್ವಿಧಾನಾಂ ಸೃಗಾಲಾದೀನಾಂ ಲಕ್ಷಣಮುಕ್ತ್ವಾ ಸಾಮಾನ್ಯೇನಾಸಾಧ್ಯಲಕ್ಷಣಮಾಹ| ಯೇನೈವ ಪ್ರಣಿನಾ ದಷ್ಟಸ್ತಸ್ಯೈವ ಸಮ್ಬನ್ಧಿನೀಶ್ಚೇಷ್ಟಾಸ್ತಸ್ಯೈವ ರುತಂ ಕುರ್ವನ್ ಪುರುಷೋ ವಿನಶ್ಯತಿ| ತಮೇವ ಚ ಪ್ರಾಣಿನಮಕ ಸ್ಮಾದಾದಾರ್ಶಾದಿಷು ಪಶ್ಯನ್ನಪಿ ವಿನಶ್ಯತಿ|| ೧೧||

Adhikarana jalasantrAsalakShaNam (12) · Śloka 12

ಜಲದರ್ಶನಸಂಸ್ಪರ್ಶಶಬ್ದೇಭ್ಯೋ ಯಶ್ಚ ಸನ್ತ್ರಸೇತ್| ಅದಷ್ಟಮಪಿ ತಂ ಜಹ್ಯಾಜ್ಜಲಸನ್ತ್ರಾಸರೋಗಿಣಮ್||೧೨||

ಅದಷ್ಟೋಽಪಿ ಯಃ ಪುರುಷೋ ಜಲಸ್ಯ ದರ್ಶನೇನ ವಾ ಸ್ಪರ್ಶನೇನ ವಾ ಶಬ್ದೇನ ವಾ ಸನ್ತ್ರಸ್ಯೇತ್ತಂ ಜಲಸನ್ತ್ರಾಸನಾಮ್ನಾ ರೋಗೇಣ ಯುಕ್ತಂ ಜಹ್ಯಾತ್|| ೧೨||

Adhikarana mUShakaviShacikitsA daShTamAtre dAhaH (13) · Śloka 13

ಆಖುನಾ ದಷ್ಟಮಾತ್ರಸ್ಯ ದಂಶಂ ಕಾಣ್ಡೇನ ದಾಹಯೇತ್| ದರ್ಪಣೇನಾಥವಾ ತೀವ್ರರುಜಾ ಸ್ಯಾತ್ಕರ್ಣಿಕಾನ್ಯಥಾ||೧೩||

ಮೂಷಿಕಾಲರ್ಕಯೋರ್ಲಕ್ಷಣಮುಕ್ತ್ವಾಽನನ್ತರಂ ಮೂಷಿಕಚಿಕಿತ್ಸಾಮಾಹ-ಆಖುನೇತ್ಯಾದಿನಾ| ಮೂಷಿಕಾಣಾಂ ಸಾಧಾರಣೀ ಚಿಕಿತ್ಸ| ಸುಬೋಧಮ್| ದಂಶದಾಹೇನ ವಿನಾ ಕರ್ಣಿಕಾ ಸಮ್ಭವತಿ| (ಆಖುನಾ ಮೂಷಿಕೇಣ ದಷ್ಟಮಾತ್ರಸ್ಯ ಮಾತ್ರಯಾಽಪ್ಯನತಿಲಙ್ಘಿತದಷ್ಟಸಮಯಸ್ಯ ದಂಶಂ ದಂಶವ್ರಣಂ ಕಾಣ್ಡೇನ ಶರಕಾಣ್ಡಾದಿನಾ ಅಥವಾ ದರ್ಪಣೇನಾದರ್ಶೇನ ದಾಹಯೇತ್ ಅನ್ಯಥಾ ದಾಹಾಭವೇ ತ್ಲೀವ್ರರುಜಾ ಅತಿವೇದನಾಯುಕ್ತಾ ಕರ್ಣಿಕಾ ಸ್ಯಾತ್)|| ೧೩||

Adhikarana dAhAnantarIyakRutyam (14) · Śloka 14

ದಗ್ಧಂ ವಿಸ್ರಾವಯೇದ್ದಂಶಂ ಪ್ರಚ್ಛಿತಂ ಚ ಪ್ರಲೇಪಯೇತ್| ಶಿರೀಷರಜನೀ ವಕ್ರಕುಙ್ಕುಮಾಮೃತವಲ್ಲಿಭಿಃ||೧೪||

ಅನನ್ತರಕರಣೀಯಮಾಹ-ದಗ್ಧಂ ದಂಶಂ ದಂಶವ್ರಣಂ ವಿಸ್ರಾವಯೇತ್| ಪ್ರಚ್ಛಿತಂ ಚೇತಿ ವಕ್ಷ್ಯಮಾಣತ್ವಾದ್ವಿಸ್ರಾವಣಂ ಪ್ರಚ್ಛಾನೇನ| ತತಃ ಶಿರೀಷಾಚಿಭಿರಮೃತವಲ್ಯನ್ತೈಃ ಪ್ರಲೇಪಯೇತ್| 'ಶಿರೀಷರಜನೀಕುಷ್ಠಮಿ'ತಿ ಸುಶ್ರುತಪಾಠಃ||೧೪||

Adhikarana agAradhUmAdilepaH (15) · Śloka 15

ಅಗಾರಧೂಮಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾರಜನೀಲವಣೋತ್ತಮೈಃ| ಲೇಪೋ ಜಯತ್ಯಾಖುವಿಷಂ ಕರ್ಣಿಕಾಯಾಶ್ಚ ಪಾತನಃ||೧೫||

ಅಗಾರಧೂಮಾದಿಭಿಶ್ಚ ಆಖುವಿಷಂ ಜಯತಿ| ಕರ್ಣಿಕಾಯಾಃ ಪಾತನಶ್ಚ||೧೫||

Adhikarana lepAnantarIyaM kRutyam (16) · Śloka 16

ತತೋಽಮ್ಲೈಃ ಕ್ಷಾಲಯಿತ್ವಾ ತು ತೋಯೈರನು ಚ ಲೇಪಯೇತ್| ಪಾಲಿನ್ದೀ ಶ್ವೇತಕಟಭೀ ಬಿಲ್ವಮೂಲಗುಡೂಚಿಭಿಃ| ಅನ್ಯೈಶ್ಚ ವಿಷಶೋಫಘ್ನೈಃ ಸಿರಾಂ ವಾ ಮೋಕ್ಷಯೇದ್ ದ್ರುತಮ್||೧೬||

ತತೋ ಲೇಪಾದನನ್ತರಮಮ್ಲೈಃ ಕಾಞ್ಜಿಕಾದಿಭಿಃ ಕ್ಷಾಲಯಿತ್ವಾನು ಪಶ್ಚಾಚ್ಚ ತೋಯೈಃ ಕ್ಷಾಲಯಿತ್ವ ಪಾಲಿನ್ದ್ಯಾದಿಭಿರ್ಲೇಪಯೇತ್| ಪಾಲಿನ್ದೀ ಶ್ಯಾಮಾ ತ್ರಿವೃತ್| ಅನ್ಯೈಶ್ಚ ವಿಷಘ್ನೈಃ ಶೋಫಘ್ನೈಶ್ಚ ಹರಿದ್ರಾದಿಭಿರ್ಲೇಪಯೇತ್| ಅನ್ಯೈಶ್ಚ ವಿಷಘ್ನೈಃ ಶೋಫಘ್ನೈಶ್ಚ ಹರಿದ್ರಾದಿಭಿರ್ಲೇಪಯೇತ್| ಅಥವ ದ್ರುತಂ ಶೀಘ್ರಂ ಸಿರಾಂ ಮೋಕ್ಶಯೇತ್| (ವಿಷಘ್ನೈಃ ಶಿರೀಷಾದಿಭಿಃ ಶೋಫಘ್ನೈಃ ಶಿಗ್ರುಮೂಲಾದಿಭಿರನ್ಯೈರಪರೈರೋಷಧೈಶ್ಚ ಲೇಪಂ ಕುರ್ಯಾತ್)|| ೧೬||

Adhikarana vamanam (17) · Śloka 17

ಛರ್ದನಂ ಜಾಲಿನೀಕ್ವಾಥೈಃ ಶುಕಾಖ್ಯಾಙ್ಕೋಲಯೋರಪಿ| ಕೋಶವತ್ಯಾಃ ಶುಕಾಖ್ಯಾಯಾಃ ಫಲಂ ಜೀಮೂತಕಸ್ಯ ಚ| ಮದನಸ್ಯ ಚ ಸಞ್ಚೂರ್ಣ್ಯ ದಧ್ನಾ ಪೀತ್ವಾ ವಿಷಂ ವಮೇತ್| ವಚಾಮದನಜೀಮೂತಕುಷ್ಠಂ ವಾ ಮೂತ್ರಪೇಷಿತಮ್| ಪೂರ್ವಕಲ್ಪೇನ ಪಾತವ್ಯಂ ಸರ್ವೋನ್ದುರುವಿಷಾಪಹಮ್| ನಿಷ್ಪಾವಾಃ ಕದಲೀಮೂಲಂ ಬನ್ಧುಜೀವಫಲಾನಿ ಚ| ಸುವರ್ಚಲಾರಾಮಠಕಂ ಸ್ವರ್ಜಿಕಾತಿವಿಷಾದ್ವಯಮ್| ಶ್ಯಾಮಾದ್ರಿಕರ್ಣಿಕಾಮೂಲಮರ್ಧರ್ಚೈರ್ವಮನತ್ರಯಮ್||೧೭||

ನೀಲಿನೀಕ್ವಾಥೇನ ಛರ್ದನಂ ಶುಕಾಖ್ಯಾಙ್ಕೋಲಯೋಶ್ಚ ಕ್ವಾಥೇನ| ಕೋಶವತ್ಯಾದಿಫಲಾನಾಂ ಚೂರ್ಣಂ ದಧ್ನಾ ಫಿತ್ವಾ ವಿಷಂ ವಮೇತ್| ಶುಕಾಖ್ಯಾ ಶಿರೀಷಃ| ಕೋಶವತೀ ಕೋಶಾತಕೀ| ಜೀಮೂತಃ ಕೃತವೇಧನಃ| ವಚಾದಿಕಂ ಗೋಮೂತ್ರೇಣ ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ಪೂರ್ವಕಲ್ಪೇನೇತಿ ದಧ್ನಾ ಪಾತವ್ಯಮ್| ತತ್ಸರ್ವೇಷಾಮುನ್ದುರುಣಾಂ ವಿಷಂ ಹನ್ತಿ| ನಿಷ್ಪಾವಸುವರ್ಚಲಾಶ್ಯಾಮಾದಿಭಿರರ್ಧರ್ಚೈರರ್ಧಶ್ಲೋಕೈರ್ವಮನತ್ರಯಂ ಭವತಿ| ಶಮಠಂ ಹಿಙ್ಗುಃ|| ೧೭||

Adhikarana vAntasya shUlAdau cikitsA (18) · Śloka 18

ವಾನ್ತಸ್ಯ ಶುದ್ಧೇ ಹೃದಯೇ ಶೂಲಂ ಹಿಧ್ಮಾರುಚಿರ್ವಮಿಃ| ಉಷ್ಣೋದ್ಗಾರಾನುಬನ್ಧೋ ವಾ ಸ್ಯಾಚ್ಚೇತ್ತತ್ರೈತದೌಷಧಮ್| ಜೀರಕಂ ತ್ರ್ಯೂಷಣಂ ಕುಷ್ಠಂ ತುಙ್ಗಾಖ್ಯಂ ನಾಗಕೇಸರಮ್| ರಜನ್ಯೌ ಸೈನ್ಧವಂ ಸೇವ್ಯಂ ಯಷ್ಟೀಮಧುಸುವರ್ಚಲಾಮ್| ಮಧುರಂ ಚ ಗಣಂ ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ಬೀಜಪುರಕಪಿತ್ಥಯೋಃ| ರಸೇನ ಷಾಡವಂ ಕುರ್ಯಾನ್ಮಧುಮತ್ಸ್ಯಣ್ಡಿಕಾನ್ವಿತಮ್| ಗನ್ಧವರ್ಣರಸೋಪೇತಃ ಸ ಪೀತೋ ವಿಷದೋಷಜಿತ್| ದ್ವಿಪಿಪ್ಪಲೀದ್ವಯಂಶುಮತಿ ಕ್ವಾಥೇ ಪೇಯಾ ಚ ತದ್ಗುಣಾ||೧೮||

ವಾನ್ತಸ್ಯ ಸತೋ ಹೃದಯೇ ಶುದ್ಧೇ ಶೂಲಾದಿಕಂ ಯದಿ ಸ್ಯಾತ್ತತ್ರೈತದೌಷಧಮ್| ಕಿಮಿತ್ಯಾಹ-ಜೀರಕಮಿತ್ಯಾದಿ| ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸಮಮ್| ತುಙ್ಗಾಖ್ಯಂ ನಾಗಕೇಸರಮ್| ಮಧುರೋಗಣಃ ಸೂತ್ರೋಕ್ತಃ| ದ್ವಿಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾದಿಕ್ವಾಥೇ ಕೃತಾ ಪೇಯಾ ಚ ತದುಗ್ಣಾ ಜೀರಕಾದಿಷಾಡವಗುಣಾ|| ೧೮||

Adhikarana kAyashirovirekaH (19) · Śloka 19

ವಿರೇಚನೇ ತ್ರಿವೃನ್ನೀಲೀ ತ್ರಿಫಲಾ ಕಲ್ಕ ಇಷ್ಯತೇ| ಶಿರೋವಿರೇಚನೇ ಸಾರಃ ಶಿರೀಷಸ್ಯ ಫಲಾನಿ ಚ||೧೯||

ತ್ರಿವೃದಾಕಲ್ಕೋ ವಿರೇಚನ ಇಷ್ಯತೇ| ಶಿರೀಷಸ್ಯ ಸಾರಃ ಫಲಾನಿ ಚ ಶಿರೋವಿರೇಚನೇ|| ೧೯||

Adhikarana a~jjanam (20) · Śloka 20

ಅಞ್ಜನೇ ಗೋಮಯರಸೋ ವ್ಯೋಷಸೂಕ್ಷ್ಮರಜೋಽನ್ವಿತಃ| ಕಪಿತ್ಥಗೋಮಯರಸೋ ಮಧುಮಾನವಲೇಹನೇ||೨೦||

ವ್ಯೋಷಸೂಕ್ಷ್ಮರಜೋಽನ್ವಿತೋ ಗೋಮಯರಸೋಽಞ್ಜನ ಇಷ್ಯತೇ| ಕಪಿತ್ಥಗೋಮಯರಸೋ ಮಾಕ್ಷಿಕಯುಕ್ತೋಽವಲೇಹನೇ|| ೨೦||

Adhikarana siddhaghRutam (21) · Śloka 21

ತಣ್ಡುಲೀಯಕಮೂಲೇನ ಸಿದ್ಧಂ ಪಾನೇ ಹಿತಂ ಘೃತಮ್| ದ್ವಿನಿಶಾ ಕಟಭೀ ರಕ್ತಾ ಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವೈರ್ವಾಮೃತಾನ್ವಿತೈಃ| ಆಸ್ಫೋತಮೂಲಸಿದ್ಧಂ ವಾ ಪ~ಚ್ಚಕಾಪಿತ್ಥಮೇವ ವಾ||೨೧||

ತಣ್ಡುಲೀಯಕಸ್ಯ ಮೂಲೇನ ಸಿದ್ಧಂ ಘೃತಂ ಪಾನೇ ಹಿತಮ್| ಅಮೃತಾನ್ವಿತೈರ್ದ್ವಿನಿಶಾದಿಭಿರ್ವಾ ಸಿದ್ಧಂ ಘೃತಮ್| ರಕ್ತಾ ಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾ| ಸುಬೋಧಮ್| ಆಸ್ಫೋತೋಽರ್ಕಃ| ಪಞ್ಚಕಾಪಿತ್ಥಂ ಕಪಿತ್ಥಸ್ಯ ತ್ವಕ್ಪತ್ರಪುಷ್ಪಫಲಮಲಾನಿ ತೈಃ ಪಞ್ಚಭಿಃ ಸಿದ್ಧಂ ಘ್ರುತಂ ವಾ|| ೨೧||

Adhikarana viriktasya shUlAdau cikitsA (22) · Śloka 22

ಅಧೋಭಾಗೇ ವಿಶುದ್ಧಸ್ಯ ಶೂಲಂ ನಾಭ್ಯಾಂ ಭವೇದ್ಯದಿ| ಪುರೀಷಂ ವ ವಿಬಧ್ಯೇತ ಗುದೇ ಸ್ಯಾದ್ವಾ ವಿಕರ್ತಿಕ| ತತ್ರ ಪೇಯಾಂ ಪಿಬೇಚ್ಛೀತಾಂ ಶರ್ಕರಾಮಧುಸಂಯುತಾಮ್| ಪಿಪ್ಪಲೀಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲಶಾರಿವಾಕಟುಕಾಹ್ವಯೈಃ| ಶೃತೈಃ ಸಿದ್ಧಾಂ ಸಹಬಲಾಸಮಙ್ಗಾವಿಶ್ವಭೇಷಜೈಃ||೨೨||

ವಿರಕ್ತಸ್ಯ ಯದಿ ನಾಭಿಶೂಲಂ ಪುರೀಷಂ ವಾ ವಿಬದ್ಧಂ ಗುದೇ ವ ವಿಕರ್ತಿಕಾ ಸ್ಯಾತ್ತತ್ರ ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾದಿಭಿರ್ವಿಶ್ವಭೇಶಜಾನ್ತೈಃ ಶೃತೈಃ ಸಿದ್ಧಾಂ ಶೀತಾಂ ಶರ್ಕರಾಮಧುಯುಕ್ತಾಂ ಪೇಯಾಂ ಪಿಬೇತ್| ಸಮಙ್ಗಾ ಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾ|| ೨೨||

Adhikarana dvau prAshau (23) · Śloka 23

ನಲದಧ್ಯಾಮಕವ್ಯೋಷಲೋಧ್ರಚಿತ್ರಕದೀಪ್ಯಕಮ್| ಕುತಲಕ್ಷಾರತೋಯೇನ ಪಿಷ್ಟಂ ಮಾಕ್ಷಿಕಸರ್ಪಿಷಾ| ದಧ್ನಾ ವಾ ಪ್ರಾಶಯೇತ್ಕ್ಷೌದ್ರಮ್ ಯವಕ್ಷಾರಪಯೋದಧಿ| ಫಾಣಿತಂ ತೈಲಮಾಜ್ಯಂ ವಿಷಘ್ನಂ ಪೀತಮೇಕತಃ||೨೩||

ನಲದಾದಿದೀಪ್ಯಕಾನ್ತಂ ಕುತಲಕ್ಷಾರತೋಯೇನ ಪಿಷ್ಟಂ ಮಧುಸರ್ಪಿಷಾ ದಧ್ನಾ ವಾ ಪ್ರಾಶಯೇತ್| ಕುತಲಸ್ತಿಲಕಾಣ್ಡಮ್| ಕ್ಷೌದ್ರಾದಿಕಮಾಜ್ಯಾನ್ತಮೇಕತೋಮಿಶ್ರೀಭಾವೇನ ಪೀತಂ ವಿಷಘ್ನಂ ಭವತಿ|| ೨೩||

Adhikarana sinduvArAdikvAthaH (24) · Śloka 24

ಸಿನ್ದುವಾರಂ ನತಂ ಶಿಗ್ರು ಬಿಲ್ವಮೂಲಂ ಪುನರ್ನವಮ್| ವಚಾಶ್ವದಂಷ್ಟ್ರಾ ಜೀಮೂತಮೇಶಾಂ ಕ್ವಾಥಂ ಸಮಾಕ್ಷಿಕಮ್| ಪಿಬೇಚ್ಛಾಲ್ಯೋದನಂ ದಧ್ನಾ ಭುಞ್ಜಾನೋ ಮೂಷಿಕಾರ್ದಿತಃ||೨೪||

ಮೂಷಿಕೈರಾರ್ದಿತೋ ಹಿಂಸಿತಃ ದಧ್ನಾ ಶಾಲ್ಯೋದನಂ ಭುಞ್ಜಾನಃ ಸಿನ್ದುವಾರಾದೀನಾಂ ಕ್ವಾಥಂ ಸಮಾಕ್ಷಿಕಂ ಪಿಬೇತ್| ಶ್ವದಂಷ್ಟ್ಱಾ ಕಣ್ಡೂಕರೀ|| ೨೪||

Adhikarana pAnalepanayoryogau (25) · Śloka 25

ತಕ್ರೇಣ ಶರಪುಙ್ಖಾಯಾಃ ಬೀಜಂ ಸಞ್ಚೂರ್ಣ್ಯ ವಾ ಪಿಬೇತ್| ಅಙ್ಕೋಲಮೂಲಕಲ್ಕೋ ವ ಬಸ್ತಮೂತ್ರೇಣ ಕಲ್ಕಿತಃ| ಪಾನಲೇಪನಯೋರ್ಯುಕ್ತಃ ಸರ್ವೋನ್ದುರುವಿಷಾಪಹಃ||೨೫||

ಅಥವಾ ಶರಪುಙ್ಕಾಯಾಃ ಪ್ರಸಿದ್ಧಾಯಾಶ್ಚೂರ್ಣಂ ತಕ್ರೇಣ ಪಿಬೇತ್| ಅಙ್ಕೋಲಮೂಲತ್ವಕ್ಪ್ರಯೋಗಃ ಸುಬೋಧಃ| (ಅವಿಮೂತ್ರೇಣ ಪಿಷ್ಟಃ ಪಾನವಿಷಯೇ ಲೇಪನವಿಷಯೇ ಚ ಪ್ರಯುಕ್ತಃ ಅಙ್ಕೋಲಮೂಲಸ್ಯ ವಲ್ಕಶ್ಚ ಮೂಷಿಕವಿಷಸ್ಯ ನಾಶನಃ)||೨೫||

Adhikarana payasyApayaH (26) · Śloka 26

ಪಯಃ ಪಯಸ್ಯಯಾ ಯುಕ್ತಂ ಸಿತಯಾ ಮಧುಕೇನ ಚ||೨೬||

ಪಯಸ್ಯಯಾ ಶರ್ಕರಯಾ ಮಧುಕೇನ ಚ ಯುಕ್ತಂ ಪಯಃ ಪ್ರಕರಣಾತ್ ಸರ್ವೋನ್ದುರುವಿಷಾಪಹಮ್| ಪಯಸ್ಯಾ ಕ್ಷೀರಿಕಾ|| ೨೬||

Adhikarana jvare kirAtatiktAdikam (27) · Śloka 27

ಕಿರಾತತಿಕ್ತಮಮೃತಾಂ ಸಮಙ್ಗಾಂ ಕಕುಭತ್ವಚಮ್| ಬಾಣಂ ಪಲಾಶಂ ಕಾಶ್ಮರ್ಯಂ ಪಯಸ್ಯಾಂ ತಣ್ಡುಲೀಯಕಮ್| ಆಖುವಿನ್ನಾಂ ಮಹಾನಿಮ್ಬಂ ಸಪ್ತಪರ್ಣಂ ಮಧೂಲಿಕಾಮ್| ಕಪಿತ್ಥಂ ರಾಜವೃಕ್ಷಂ ವಾ ಪಿಬೇದನ್ಯತಮಂ ಜ್ವರೀ||೨೭||

ಯಶ್ಚ ಮೂಷಿಕವಿಷೇ ಜ್ವರವಾನ್ ಭವತಿ ಸ ಕಿರಾತತಿಕ್ತಕಾದೀನಾಮನ್ಯತಮಂ ಪಿಬೇತ್| ಆಖುವಿನ್ನಾ ಮೂಷಿಕಪರ್ಣೀ|| ೨೭||

Adhikarana karNikApAtanam (28) · Śloka 28

ಸ್ಥಿರಾಂ ಮನ್ದರುಜಾಂ ಪ್ರಚ್ಛೇತ್ ಕರ್ಣಿಕಾಂ ಪಾತಯೇತ ವಾ| ಶ್ಯಾಮಾ ಲಾಙ್ಗಲಿಕಾ ದನ್ತೀ ಕಿಣಿಹೀ ಗಿರಿಕರ್ಣಿಕಾ| ಆಖುವೃಕ್ಷೋ ಮಹಾವೃಕ್ಷಸ್ತ್ರಿವೃದಞ್ಜನಕೀ ಸ್ನುಹೀ| ಕರ್ಣಿಕಾಪಾತನಂ ಕಲ್ಕಮೇಕೈಕಂ ತಿಲಕಲ್ಕವತ್||೨೮||

ಕರ್ಣಿಕಾಂ ಸ್ಥಿರಾಂ ಮನ್ದರುಜಾಂ ಚ ಸತೀಂ ಪ್ರಚ್ಛೇತ್ ಪಾತಯೇತ ವಾ| ಶ್ಯಾಮಾದೀನ್ಯೇಕೈಕಂ ತಿಲಕಲ್ಕಯೋಗಾತ್ ಕರ್ಣಿಕಾಶಾತನಾನಿ| ಲಾಙ್ಗಲಿಕಾ ವಿಷಲ್ಯಾ| ಕಿಣಿಹೀ ಗಿರಿಕರ್ಣಿಕಾ| ಆಖುವೃಕ್ಷೋ ಜೀಮೂತಕಃ| ಅಞ್ಜನಕೀ ನೀಲಿನೀ|| ೨೮||

Adhikarana vraNaropaNam (29) · Śloka 29

ಕ್ಷೀರಿಪ್ರವಾಲಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾ ಬಲಾದಾರ್ವೀ ಹಯಾಹ್ವಯಾಃ| ರೋಪಣ್ಯಃ ಕಲ್ಕಿತಾಸ್ತೈಲಂ ಘೃತಂ ವ ಸಾಧಿತಂ ತಥಾ| ದ್ವಿನಿಶಾ ತಿಲಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವತಗರೋಶೀರಪದ್ಮಕೈಃ||೨೯||

ಕ್ಷೀರಿಪ್ರವಾಲಾದಿಕಂ ಕಲ್ಕಿತಂ ರೋಪಣಮ್| ಅಥವಾ ತೈಃ ಸಾಧಿತಂ ತೈಲಂ ವಾ ಘೃತಂ ವಾ ತಥಾಗುಣಮ್| ದ್ವಿನಿಶಾದಿಭಿಃ ಸಾಧಿತಂ ತೈಲಂ ವಾ ಘೃತಂ ವಾ||೨೯||

Adhikarana sAmAnyakriyopasaMhAraH (30) · Śloka 30

ಸಾಮಾನ್ಯೇನೇತಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಾ ಕ್ರಿಯಾಖೂನಾಂ ವಿಶೇಷತಃ||೩೦||

ಇತ್ಯಾಖುನಾಂ ಕ್ರಿಯಾ ಸಾಮಾನ್ಯೇನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಾ|| ೩೦||

Adhikarana bhedAnusAralakShaNaM cikitsA ca lAlane (31) · Śloka 31

ಲಾಲನೇನ ವಮಿರ್ಮೂರ್ಚ್ಛಾ ಲಾಲಾಸ್ರಾವಶ್ಚ ಜಾಯತೇ| ಲಿಹ್ಯಾತ್ಸಮಾಕ್ಷಿಕಂ ತತ್ರ ಚೂರ್ಣಿತಂ ತಣ್ಡುಲೀಯಕಮ್||೩೧||

ವಿಶೇಷತಸ್ತೂಚ್ಯತೇ ಲಾಲನೇನೇತ್ಯಾದಿನಾ| ಲಾಲಾಸ್ರಾವಾನ್ತಂ ಲಾಲನೇನ ಜಾಯತೇ| ತತ್ರ ಸಮಾಕ್ಷಿಕಂ ತಣ್ಡುಲೀಯಕಚೂರ್ಣಂ ಲಿಹ್ಯಾತ್|| ೩೧||

Adhikarana capale (32) · Śloka 32

ಚಪಲೇನ ವರ್ಮಿರ್ಮೂರ್ಚ್ಛಾ ತೃಡ್ವಾ ತತ್ರಾವಲೇಹಯೇತ್| ಸದಾರುಮುಸ್ತಾಂ ತ್ರಿಫಲಾಂ.......................||೩೨||

ಚಪಲಾಖ್ಯೇನ ವಮಿರ್ಮೂರ್ಚ್ಛಾ ತೃಡ್ವಾ ಜಾಯತೇ| ತತ್ರ ದೇವದಾರುಮುಸ್ತಸಹಿತಾಂ ತ್ರಿಫಲಾಂ ಲೇಹಯೇತ್|| ೩೨||

Adhikarana putrake (33) · Śloka 33

.............................ಪುತ್ರಕೇಣ ತು ಪಾಣ್ಡುತಾ| ಸಾದೋಽಙ್ಗೇ ಸರ್ವಶ್ಚಾಖುಸದೃಶಗ್ರನ್ಥಿಸಮ್ಭವಃ| ಶಿರೀಷಬೀಜಂ ಕುಷ್ಠಂ ಚ ಮಧುನಾ ತತ್ರ ಲೇಹಯೇತ್||೩೩||

ಪುತ್ರಕಾಖ್ಯೇನ ಗ್ರನ್ಥಿಸಮ್ಭವಾನ್ತಮ್| ತತ್ರ ಶಿರೀಷಬೀಜಂ ಕುಷ್ಠಞ್ಚ ಮಧುನಾ ಲೇಹಯೇತ್|| ೩೩||

Adhikarana hasire (34) · Śloka 34

ಹಸಿರೇಣಾನ್ನವಿದ್ವೇಷೋ ಜೃಮ್ಭಣಮ್ ರೋಮಹರ್ಶಣಮ್| ಆರಗ್ವಧಾದಿನಿರ್ಯುಹಂ ಸುವಾನ್ತಂ ತತ್ರ ಪಾಯಯೇತ್||೩೪||

ಹಸಿರಾಖ್ಯೇನ ರೋಮಹರ್ಷಣಾನ್ತಮ್ | ತತ್ರ ಸುಷ್ಠು ವಮನಂ ಕೃತ್ವಾ ಆರಗ್ವಧಾದಿಕ್ವಾಥಂ ಪಾಯಯೇತ್ ||೩೪||

Adhikarana cikire (35) · Śloka 35

ಚಿಕಿರೇಣ ಶಿರೋದುಃಖಂ ಶೋಫೋ ಹಿಧ್ಮಾ ವಮಿರ್ಭ್ರಮಃ ವಾನ್ತೋಽತ್ರ ಜಾಲಿನೀಕ್ವಾಥೈಃ ಸಾರಮಙ್ಕೋಲಜಂ ಪಿಬೇತ್||೩೫||

ಚಿಕಿರಾಖ್ಯೇನ ಭ್ರಮಾನ್ತಮ್| ಅತ್ರ ಜಾಲಿನೀಕ್ವಾಥೇನ ವಮನಂ ಕೃತ್ವಾ ಅಙ್ಕೋಲಸಾರಂ ಪಿಬೇತ್|| ೩೫||

Adhikarana ajine (36) · Śloka 36

ಅಜಿನೇನಾಙ್ಗಕೃಷ್ಣತ್ವಂ ಮೂರ್ಚ್ಛ ಛರ್ದಿಶ್ಚ ಹೃದ್ಗ್ರಹಃ| ಮಧುನಾ ತತ್ರ ಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಂ ಲಿಹ್ಯಾತ್ಸ್ನುಕ್ಕ್ಷೀರಕಲ್ಕಿತಾಮ್||೩೬||

ಅಜಿನಾಖ್ಯೇನ ಹೃದ್ಗ್ರಹಾನ್ತಮ್| ತತ್ರ ಸುಧಾಕ್ಷೀರೇಣ ಕಲ್ಕಿತಾಂ ಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಂ ಮಧುನಾ ಲಿಹ್ಯಾತ್|| ೩೬||

Adhikarana kaShAyadante (37) · Śloka 37

ನಿದ್ರಾ ಕಷಾಯದನ್ತೇನ ಹೃಚ್ಛೋಷಃ ಕೃಶತಾತಿ ಚ| ಶಿರೀಷಸಾರತ್ವಗ್ಬೀಜಂ ತತ್ರ ಕ್ಷೌದ್ರೇಣ ಲೇಹಯೇತ್||೩೭||

ಕಷಾಯದನ್ತಾಖ್ಯೇನ ನಿದ್ರಾ ಹೃಚ್ಛೋಷಃ ಅತಿಕೃಶತಾ ಚ| ತತ್ರ ಶಿರೀಷಸ್ಯ ಸಾರಾದಿಕಂ ಕ್ಷೌದ್ರೇಣ ಲೇಹಯೇತ್|| ೩೭||

Adhikarana kulake (38) · Śloka 38

ಕುಲಕೇನ ರುಜಾಸ್ರಾವೌ ರಾಜಯೋ ದಂಶಮಣ್ಡಲೇ| ಸದಿನ್ದುವಾರಕೌ ತತ್ರ ಸಹೌ ಲಿಹ್ಯಾನ್ಮಧುಪ್ಲುತೌ||೩೮||

ಕುಲಕಾಖ್ಯೇನ ದಂಶಮಣ್ಡಲೇ ರುಜಾಸ್ರಾವೌ ರಾಜಯಶ್ಚ| ತತ್ರ ಸಿನ್ದುವಾರಸಹಿತೌ ಸಹೌ ಕುಷ್ಠನಖೇ ಮಧುಪ್ಲುತೌ ಲಿಹ್ಯಾತ್|| ೩೮||

Adhikarana kokile (39) · Śloka 39

ಗ್ರನ್ಥಯಃ ಕೋಕಿಲೇನೋಗ್ರಾ ಜ್ವರೋ ದಾಹಶ್ಚ ದಾರುಣಃ| ನೀಲೀಪುನರ್ನವಾಕ್ವಾಥೇ ಸಿದ್ಧಂ ತತ್ರ ಪಿಬೇದ್ ಘೃತಮ್||೩೯||

ಕೋಕಿಲಾಖ್ಯೇನೋಗ್ರಾ ಗ್ರನ್ಥಯೋ ದಾರುಣೌ ಚ ದಾಹಜ್ವರೌ| ತತ್ರ ನೀಲ್ಯಾದಿಕ್ವಾಥಸಿದ್ಧಂ ಘೃತಂ ಪಿಬೇತ್|| ೩೯||

Adhikarana kapile (40) · Śloka 40

ಕಪಿಲೇನ ವ್ರಣೇ ಕೋಥೇ ಜ್ವರೋ ಗ್ರನ್ಥಿರ್ಭ್ರಮಃ ಸತೃಟ್| ಲೇಹಯೇನ್ಮಧುನಾ ಶ್ವೇತಾಂ ಶ್ವೇತಾಂ ಚಾತ್ರ ಪುನರ್ನವಾಮ್||೪೦||

ಕಪಿಲಾಖ್ಯೇನ ತೃಡನ್ತಮ್| ಅತ್ರ ಶ್ವೇತಾಂ ಶ್ವೇತವಚಾಂ ಶ್ವೇತಪುನರ್ನವಾಞ್ಚ ಮಧುನಾ ಲೇಹಯೇತ್|| ೪೦||

Adhikarana kRuShNe (41) · Śloka 41

ರಕ್ತಂ ಕೃಷ್ಣೇನ ವಮತಿ ವಿಶೇಷಾದ್ ದುರ್ದಿನೇ ಪಿಬೇತ್| ತತ್ರ ಕಿಂಶುಕಭಸ್ಮಾಮ್ಬು ಶಿರೀಷಫಲವಾಲಕಮ್||೪೧||

ಕೃಷ್ಣೇನಾಸಿತಾಖ್ಯೇನ ರಕ್ತಂ ಸದಾ ವಮತಿ ದುರ್ದಿನೇ ತು ವಿಶೇಷಾತ್| ತತ್ರ ಪಲಾಶಭಸ್ಮೋದಕಾದಿಕಂ ಪಿಬೇತ್|| ೪೧||

Adhikarana aruNAdiShu pa~jcasu (42) · Śloka 42

ಅರುಣಾದ್ಯಾಃ ಪೃಥಗ್ದೋಷಸನ್ನಿಪಾತಾಸ್ರಸಮ್ಭವಾನ್| ಜನಯನ್ತಿ ಕ್ರಮಾದ್ರಾಗಾನ್ ಸರ್ವೇ ಚ ಗ್ರನ್ಥಿಕರ್ಣಿಕಾಃ| ಕರಞ್ಜಾರಗ್ವಧವ್ಯೋಷಬೃಹತ್ಯಂಶುಮತೀದ್ವಯಾತ್| ಕ್ವಾಥೇ ದಧಿಪಯಃಸರ್ಪಿಃ ಪೃಥಕ್ಪ್ರಸ್ಥೋನ್ಮಿತಂ ಪಚೇತ್| ಕಪಿತ್ಥದಾಡಿಮವರೀವಿಶಾಲಾತ್ರಿಸುಗನ್ಧಿಕಾಃ| ತ್ರಿವೃತಾಮೃತ್ತಿಕಾವಕ್ರಗುಡೂಚೀಶ್ಚಾತ್ರ ಕಲ್ಕಿತಾಃ| ಕ್ಷಿಪೇತ್ತದರುಣಾದೀನಾಂ ಪಞ್ಚಾನಾಂ ವಿಷನಾಶನಮ್| ಕಾಕಾದನೀ ಕಾಕಾಮಾಚೀ ಸ್ವರಸೇನ್ಸ್ ಶೃತಂ ಘೃತಮ್||೪೨||

ಅರುಣಾದ್ಯಾಃ ಪಞ್ಚ ಪೃಥಗ್ದೋಷಾದಿಸಮ್ಭವಾನ್ ಕ್ರಮಾದ್ರೋಗಾನ್ ಜನಯನ್ತಿ| ಸರ್ವೇ ಚ ಗ್ರನ್ಥಿಕರ್ಣಿಕಾಯುಕ್ತಾ ಭವನ್ತಿ| ಅರುಣೋ ವಾತಸಮ್ಭವಾನ್ ರೋಗಾನ್ ಜನಯತಿ| ಶಬಲಃ ಪಿತ್ತಸಮ್ಭವಾನ್| ಸ್ವೇತಃ ಕಫಸಮ್ಭವಾನ್| ಪೈತೋನ್ದುರೋಸ್ರಸಮ್ಭವಾನಿತಿ ಕ್ರಮಾರ್ಥಃ| ಕರಞ್ಜಾದಿಕ್ವಾಥೇ ಕಪಿತ್ಥಾದಿಕಲ್ಕೇ ದಧಿಕ್ಷೀರಪ್ರಸ್ಥಾಬ್ಯಾಂ ಯುಕ್ತಂ ಘ್ರುತಪ್ರಸ್ಥಂ ಪಚೇತ್| ತದ್ಘೃತಮರುಣಾದೀನಾಂ ಪಞ್ಚಾನಾಂ ವಿಷನಾಶನಮ್| ಕಾಕಾದನ್ಯಾಃ ಕಾಕಮಾಚ್ಯಾ ಚ ಸ್ವರಸೇನ ಶೃತಂ ಘೃತಞ್ಚಾರುಣಾದೀನಾಂ ಪಞ್ಚಾನಾಂ ವಿಷನಾಶನಮ್|| ೪೨||

Adhikarana cacchundure (43) · Śloka 43

ಕ್ಲಮಶ್ರುಚ್ಛುನ್ದರೇಣೋಗ್ರೋ ಗ್ರೀವಾಸ್ತಮ್ಭೋ ವಿಷಚಿಕಾ| ಯವನಾಲರ್ಷಭಕ್ಷಾರಮ್ ಬೃಹತ್ಯೌ ವಾಽತ್ರ ಪಾಯಯೇತ್||೪೩||

ಚಚ್ಛುನ್ದರಾಖ್ಯೇನ ಕ್ಲಮಾದಿವಿಷೂಚಿಕಾನ್ತಮ್| ತತ್ರ ಯವನಾಲಕ್ಷಾರಾದಿಕಂ ಪಾಯಯೇತ್| ಯವನಾಲಕ್ಷಾರೋ ಯವಕ್ಷಾರಃ|| ೪೩||

Adhikarana rasAle (44) · Śloka 44

ಗ್ರೀವಾಸ್ತಮ್ಭೋ ರಸಾಲೇನ ವೇದನಾ ದಂಶಮಣ್ಡಲೇ| ಲಿಹ್ಯಾನ್ಮಹಾಗದಂ ತತ್ರ ಘೃತಮಾಕ್ಷಿಕಸಂಯುತಮ್||೪೪||

ರಸಾಲಾಖ್ಯೇನ ಗ್ರೀವಾಯಾಃ ಸ್ತಮ್ಬೋ ದಂಶಮಣ್ಡಲೇ ವೇದನಾ ಚ| ತತ್ರ ಮಹಾಗದಾಖ್ಯಮಗದಂ ಘೃತಮಾಕ್ಷಿಕಸಂಯುತಂ ಲಿಹ್ಯಾತ್| ಮಹಾಗದಾಖ್ಯೋಽಗದಃ ಸರ್ಪವಿಷಪ್ರತಿಷೇಧೋಕ್ತಃ|| ೪೪||

Adhikarana sasheShaviShalakShaNaM cikitsa ca (45) · Śloka 45

ಸಶೇಷಂ ಮೂಷಿಕವಿಷಂ ಪ್ರಕುಪ್ಯತ್ಯಭ್ರದರ್ಶನೇ| ಯಥಾಯಥಂ ವಾ ಕಾಲೇಷು ದೋಷಾಣಾಂ ವೃದ್ಧಿಹೇತುಷು| ತತ್ರ ಸರ್ವೇ ಯಥಾವಸ್ಥಂ ಪ್ರಯೋಜ್ಯಾಃ ಸ್ಯುರುಪಕ್ರಮಾಃ| ಯಥಾಸ್ವಂ ಯೇ ಚ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಾಸ್ತಥಾ ದೂಷೀವಿಷಾಪಹಾಃ||೪೫||

ಯನ್ಮೂಷಿಕವಿಷಂ ಚಿಕಿತ್ಸಯಾ ನಿಶ್ಶೇಷಂ ನ ನಿರಸ್ತಂ ತದಭ್ರದರ್ಶನೇ ಪ್ರಕುಪ್ಯತಿ| ಅಥವಾ ಯೇನೈವ ದೋಷೇಣಾಧಿಕಂ ಯನ್ಮೂಷಿಕವಿಶಂ ತತ್ತಸ್ಯ ವೃದ್ಧಿಹೇತುಷು ಕೋಲೋಷ್ವಾಯುಷ್ಕಾಮೀಯೋಕ್ತೇಶು ಪ್ರಕುಪ್ಯತಿ| ತತ್ರ ಸಶೇಷವಿಷವೃದ್ಧೌ ಅವಸ್ಥಾನತಿಕ್ರಮೇಣ ಯಥಾದೋಷಞ್ಚ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಾ ಉಪಕ್ರಮಾ ಪ್ರಯೋಜ್ಯಾಃ ಸ್ಯುಃ| ತಥಾ ದೂಷೀವಿಷಾಪಹಾಶ್ಚೋಪಕ್ರಮಾಃ| ಇತಿ ಮೂಷಿಕವಿಷೋಪಕ್ರಮಃ|| ೪೫||

Adhikarana alarkaviShacikitsA (46) · Śloka 46

ದಂಶನ್ತ್ವಲರ್ಕದಷ್ಟಸ್ಯ ದಗ್ಧಮುಷ್ಣೇನ ಸರ್ಪಿಷಾ| ಪ್ರದಿಹ್ಯಾದಗದೈಸ್ತೈಸ್ತೈಃ ಪುರಾಣಂ ಚ ಘೃತಂ ಪಿಬೇತ್||೪೬||

ಅಲರ್ಕದಷ್ಟಸ್ಯ ದಂಶಂ ದಂಶವ್ರಣಂ ಉಷ್ಣೇನ ಸರ್ಪಿಷಾ ದಗ್ಧ್ವಾ ತೈಸ್ತೈರ್ನಾನಾವಿಧೈರಗದೈಃ ಪ್ರದಿಹ್ಯಾತ್| ಪುರಾಣಂ ಪಞ್ಚಸಂವತ್ಸರಾತೀತಞ್ಚ ಘೃತಂ ಪಿಬೇತ್| ಅಥವಾ ವ್ರಣಸ್ಯೋಪರಿಪ್ರತ್ಯಕ್ಪುಷ್ಪೀರಸೋ ನಿಷ್ಪೀಡ್ಯಃ| ಪ್ರಯುಕ್ಪುಷ್ಪೀ ಅಪಾಮಾರ್ಗಃ||೪೬||

Adhikarana tilAdikalkaH (47) · Śloka 47

ತಿಲಗುಗ್ಗುಲುದೂರ್ವಾಣಾಂ ದಾಡಿಮಸ್ಯ ಗುಡಸ್ಯ ಚ| ಕಲ್ಕೋ ಮುಹುರ್ಮುಹುರ್ಲೇಪಃ ಶ್ವದಂಶವಿಷಜಿತ್ಪರಮ್||೪೭||

ತಿಲಾದೀನಾಂ ಕಲ್ಕೇನ ಮುಹುರ್ಮುಹುರ್ಲೇಪಃ ಪರಂ ಶ್ವದಂಶವಿಷಜಿತ್|| ೪೭||

Adhikarana daMshabandhanam (48) · Śloka 48

ನಲಮೂಲಂ ಜಲೇ ಪಿಷ್ಟಂ ಪಾನಲೇಪನಯೋರ್ಹಿತಮ್| ಮಾತುಲುಙ್ಗಚ್ಛದೈರ್ದಂಶಂ ಬಧ್ನೀಯಾದ್ದನ್ತಚರ್ವಿತೈಃ||೪೮||

ನಲಮೂಲಮಿತ್ಯಾದಿ ಸುಬೋಧಮ್| ದನ್ತೈಶ್ಚರ್ವಿತಾನಿ ಯಾನಿ ಮಾತುಲುಙ್ಗಪತ್ರಾಣಿ ತೈರ್ದಂಶಂ ಬಧ್ನೀಯಾತ್|| ೪೮||

Adhikarana virecanam (49) · Śloka 49

ಅರ್ಕಕ್ಷೀರಯುತಂ ಚಾಸ್ಯ ಯೋಜ್ಯಮಾಶು ವಿರೇಚನಮ್||೪೯||

ಅಸ್ಯ ಚಾಲರ್ಕದಷ್ಟಸ್ಯರ್ಕಕ್ಷೀರಯುಕ್ತಂ ಯೋಗ್ಯಂ ವಿರೇಚನಮಾಶು ಯುಞ್ಜ್ಯಾತ್||೪೯||

Adhikarana shvetapunarnavAdiyogaH (50) · Śloka 50

ಪಿಬೇತ್ ಪುನರ್ನವಾಂ ಶ್ವೇತಾಂ ಧುರ್ಧೂರಕಫಲಾನ್ವಿತಮ್||೫೦||

ಶ್ವೇತಾಂ ಶುಕ್ಲಪುಷ್ಪಾಂ ಪುನರ್ನವಾಂ ಧುರ್ಧೂರಕಫಲೈರ್ಯುಕ್ತಾಂ ಪಿಬೇತ್|| ೫೦||

Adhikarana dhattUraPalayogAH (51) · Śloka 51

ಫಲಂ ಧುರ್ಧೂರಕಾನ್ಮೂಲಂ ಕಾಕೋದುಮ್ಬರಿಕೋದ್ಭವಮ್| ಶೀಧುನಾ ಶ್ವವಿಷಂ ಹನ್ತಿ ಪೀತಂ ವಾ ತಣ್ಡುಲಾಮ್ಬುನಾ||೫೧||

ಧುರ್ಧೂರಕಫಲಂ ಕಾಕೋದುಮ್ಬರಿಕಾಮೂಲಂ ಚ ಶೀಧುನಾ ವಾ ತಣ್ಡುಲಾಮ್ಬುನಾ ವಾ ಪೀತಂ ಶ್ವವಿಷಂ ಹನ್ತಿ|| ೫೧||

Adhikarana palalAdiyogaH (52) · Śloka 52

ಏಕಧ್ಯಂ ಪಲಲಂ ತೈಲಂ ರೂಪಿಕಾಯಾಃ ಪಯೋ ಗುಡಃ| ಭಿನತ್ತಿ ವಿಷಮಲರ್ಕಂ ಘನವೃನ್ದಮಿವಾನಿಲಃ||೫೨||

ಪಲಲಾದಿಕಮೈಕಧ್ಯಂ ಮಿಶ್ರಯಿತ್ವಾ ಪ್ರಯುಕ್ತಮಾಲರ್ಕಂ ವಿಷಂ ಭಿನತ್ತಿ| ಯಥಾ ಘನಸಮೂಹಂ ವಾಯುಃ| ರೂಪಿಕಾಃ ಅರ್ಕಃ|| ೫೨||

Adhikarana lashunAdiyogaH (53) · Śloka 53

ಲಶುನೋಷಣವೈದೇಹೀ ವರಾ ಗೋಪಿತ್ತಕಲ್ಕಿತಾಃ| ಪಾನನಸ್ಯಾಞ್ಜನಾಲೇಪೈಃ ಶ್ವದಷ್ಟಸ್ಯೌಷಧಂ ಪರಮ್||೫೩||

ಲಶುನಾದಿಕಂ ಗೋಪಿತ್ತಕಲ್ಕಿತಂ ಪಾನಾದಿಭಿಃ ಪರಂ ಶ್ವದಷ್ಟೌಷಧಮ್| ವೈದೇಹೀ ಪಿಪ್ಪಲೀ|| ೫೩||

Adhikarana jalavetasapatrAdikvAthaH (54) · Śloka 54

ಜಲವೇತಸಪತ್ರತ್ವಙ್ಮೂಲಂ ಕ್ಷುಣ್ಣಂ ಪಚೇಜ್ಜಲೇ| ಸಕ್ವಾಥಃ ಶೀತಲಃ ಪೀತಃ ಪರಂ ಶ್ವವಿಷಭೇಷಜಮ್| ತತ್ಸಿದ್ಧಂ ಚ ಘ್ರುತಂ ಪಾನನಸ್ಯಾಭ್ಯಞ್ಜನಲೇಪನಮ್| ಜಲತ್ರಾಸೇ ಸಮಸ್ತೇ ಚ ವಿಷೇ ತದ್ಗರುಡೋಪಮಮ್||೫೪||

ಜಲವೇತಸಪತ್ರಾದಿಕ್ವಾಥಃ ಸುಬೋಧಃ| ತತ್ಸಿದ್ಧಮಿತಿ ಜಲವೇತಸಪತ್ರಾದಿಸಿದ್ಧಂ ಘೃತಂ ಪಾನಾದಿಪ್ರಯೋಗಾಜ್ಜಲತ್ರಾಸೇ ಸರ್ವವಿಷೇಷು ಚ ಗರುಡೋಪಮಮ್|| ೫೪||

Adhikarana yavamAShAdi ghRutam (55) · Śloka 55

ಯವಮಾಷಕುಲತ್ಥಾನಾಂ ಪಞ್ಚಮೂಲಸ್ಯ ಚಾಮ್ಭಸಿ| ಕ್ಷೀರದ್ವಿಗುಣಿತೇ ಸರ್ಪಿಃ ಸಾಧ್ಯೇಚ್ಛ್ಲಕ್ಷ್ಣಕಲ್ಕಿತೈಃ| ಅಶ್ವಗನ್ಧಾಸಹಾಕುಷ್ಠಬೃಹತೀರಜನೀದ್ವಯೈಃ| ವಿದಾರೀನತಕಟ್ವಙ್ಗಪಯಸ್ಯಾಸಿನ್ದುವಾರಕೈಃ| ಸರ್ಪಗನ್ಧಾನಖಾಭೀರುಶರ್ಕರಾರಕ್ತಚನ್ದನೈಃ| ಶ್ವದಂಷ್ಟ್ರೋಪದ್ರವಾನ್ ಸರ್ವಾನ್ ಪಾನಾಭ್ಯಙ್ಗೈರ್ನ್ನಿಹನ್ತಿ ತತ್||೫೫||

ಯವಾದೀನಾಂ ಪಞ್ಚಮೂಲಾನ್ತಾನಾಂ ಕ್ವಾಥೇ ದ್ವಿಗುಣಕ್ಷೀರೇ ಅಶ್ವಗನ್ಧಾದಿಭಿಃ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಕಲ್ಕಿತೈಃ ಸರ್ಪಿಃ ಸಾಧಯೇತ್| ತದ್ಘೃತಂ ಸರ್ವಾನ್ ಶುನೋ ದಂಷ್ಟ್ರಯಾ ಕೃತಾನುಪದ್ರವಾನ್ ನಿಹನ್ತಿ|| ೫೫||

Adhikarana hRudvidAhAdau kramaH (56) · Śloka 56

ಹೃದ್ವಿದಾಹೇ ಪ್ರಸೇಕೇ ಚ ವಿರೇಕವಮನೇ ಭೃಶಮ್| ವಿಷದೋಷಹರೇ ಯೋಜ್ಯೇ ಶುದ್ಧೇ ಸಂಸರ್ಜನಕ್ರಮಃ||೫೬||

ಅಲರ್ಕದಷ್ಟೇ ಚ ಯದಿ ಹೃದ್ವಿದಾಹಃ ಪ್ರಸೇಕಶ್ಚ ಭವತಿ| ತತ್ರ ವಿಷದೋಷಹರೇ ವಿರೇಕವಮನೇ ಭೃಶಂ ಯೋಜ್ಯೇ| ತಸ್ಯ ಚ ಶುದ್ಧೇ ಹೃದಿ ಸಂಸರ್ಜನಕ್ರಮಃ|| ೫೬||

Adhikarana saMshodhanaM tIkShNameva deyam (57) · Śloka 57

ದದ್ಯಾತ್ ಸಂಶೋಧನಂ ತೀಕ್ಷ್ಣಮವಶ್ಯಂ ವಿಷನಾಶನಮ್| ಅಶುದ್ಧಸ್ಯ ನಿರೂಢೇಽಪಿ ವ್ರಣೇ ಕುಪ್ಯತಿ ತದ್ವಿಷಮ್||೫೭||

ತತ್ರ ಯದಾ ಸಂಶೋಧನಂ ದದ್ಯಾತ್ತದಾವಶ್ಯಮೇವ ತೀಕ್ಷ್ಣೈರೇವ ನಾತಿಕ್ಷ್ಣೈರ್ಯಸ್ಮಾದಸಮ್ಯಕ್ ಶುದ್ಧಸ್ಯ ನಿರೂಢೇಽಪಿ ವ್ರಣೇ ತದ್ವಿಷಂ ಕುಪ್ಯತಿ|| ೫೭||

Adhikarana snapanam (58) · Śloka 58

ಸರತ್ನಬೀಜೌಷಧಿಭಿಃ ಕುಮ್ಭೈಃ ಶೀತಾಮ್ಬುಪೂರಿತೈಃ| ಅಷ್ತೋತ್ತರಶತಂ ವಾರಾನ್ ಸಿದ್ಧಮನ್ತ್ರಾಭಿಮಿನ್ತ್ರಿತೈಃ| ಅಷ್ಟೋತ್ತರಶತೋನ್ಮಾನೈಃ ಪುಷ್ಪಮಾಲಾವಗುಣ್ಠಿತೈಃ| ಗೋಚರ್ಮಮಾತ್ರಕೇ ಲಿಪ್ತೇ ಜ್ವಲಿತಾಗ್ನೌ ಕುಶಾಸ್ತೃತೇ| ಸ್ಥಣ್ಡಿಲೇ ಸರಿತಸ್ತೀರೇ ಸ್ನಾನಂ ವಾಸ್ಯ ಚತುಷ್ಪಥೇ||೫೮||

ಅಸ್ಯ ಚಾಲರ್ಕದಷ್ಟಸ್ಯ್ ಸರಿತಸ್ತೀರೇ ವಾ ಚತುಷ್ಪಥೇ ವಾ ಸ್ಥಣ್ಡಿಲೇ ಭೂಪ್ರದೇಶೇ ಗೋಚರ್ಮಮಾತ್ರಸ್ಥಾನೇ ಲಿಪ್ತೇ ಜ್ವಲಿತಾಗ್ನೌ ಕುಶೈಶ್ಚಾಸ್ತೃತೇ ಸರತ್ನಬೀಜಾದಿಭಿಃ ಕುಮ್ಭೈರ್ಘಟೈಃ ಸ್ನಾನಂ ಸ್ಯಾತ್| ರತ್ನೈರ್ಬೀಜೈರ್ದ್ಧಾನ್ಯೈಶ್ಚೌಷಧೈಶ್ಚ ಸಹ ಯೇ ವರ್ತನ್ತೇ ತೇ ತಥೋಕ್ತಃ| ಯೇ ಚ ಕುಮ್ಭಾಃ ಸಿದ್ಧಮನ್ತ್ರೇಣಾಷ್ಟತ್ತರಂ ಶತಂ ವಾರಾನಭಿಮನ್ತ್ರಿತಾಸ್ತೈಃ| ಯೇ ಜಲೇನ ಪೂರ್ಣಾಃ ಸನ್ತಸ್ತೇ| ಯೇ ಅಷ್ಟೋತ್ತರಂ ಶತಮುನ್ಮಾನೇನ ಭವನ್ತಿ, ತೈಃ ಕಲಶೈಃ|| ೫೮||

Adhikarana alarkaviShe mantraH (59) · Śloka 59

ಅಲರ್ಕಾಧಿಪತೇ ಯಕ್ಷ ಸಾರಮೇಯಗಣಾಧಿಪ| ಅಲರ್ಕಜುಷ್ಟಮೇತಂ ಮೇ ನಿರ್ವಿಷಂ ಕುರು ಮಾಚಿರಾತ್| ಸ್ವಾಹೇತಿ ಮನ್ತ್ರೋಽಲರ್ಕಾರ್ತ್ತೇ ಸರ್ವಕರ್ಮಸು ಶಸ್ಯತೇ||೫೯||

ಅಲರ್ಕಾಧಿಪತ ಇತ್ಯಾದಿ ಸ್ವಾಹಾನ್ತೋ ಮನ್ತ್ರೋಲರ್ಕಾರ್ತ್ತೇ ಪುರುಷೇ ಸರ್ವಕರ್ಮಸು ಶಸ್ಯತೇ| ಹೇ ಅಲರ್ಕಾಭಿಧಾನ, ಅಧಿಪತೇ ಸ್ವಾಮಿನ್, ಹೇ ಯಕ್ಷಗಣಾನಾಂ ಸಾರಮೇಯಗಣಾನಾಂ ಚಾಧಿಪ| ಏನಮಲರ್ಕಜುಷ್ಟಂ ಮೇ ನಿರ್ವಿಷಂ ಕುರು ಮಾಚಿಶತ್ ಶೀಘ್ರಂ ಸ್ವಾಹೇತಿ ಮನ್ತ್ರಪದಮ್|| ೫೯||

Adhikarana nakhadantakShatam (60) · Śloka 60

ಚತುಷ್ಪಾದ್ಭಿರ್ದ್ವಿಪಾರ್ದ್ಭಿರ್ವಾ ನಖದನ್ತಪರಿಕ್ಷತಮ್| ಶೂಯತೇ ಪಚ್ಯತೇ ರಾಗಜ್ವರಸ್ತ್ರಾವರುಜಾನ್ವಿತಮ್||೬೦||

ಚತುಷ್ಪಾದ್ಭಿಃ ಪ್ರಾಣಿಭಿಃ ದ್ವಿಪಾದ್ಭಿಶ್ಚ ಮನುಷ್ಯಾದಿಭಿರ್ನಖಪರಿಕ್ಷತಂ ದನ್ತಪರಿಕ್ಷತಞ್ಚ ರಾಗಾದ್ಯನ್ವಿತಂ ಸಚ್ಛೂಯತೇ ಪಚ್ಯತೇ ಚ|| ೬೦||

Adhikarana nakhadantaviShe yogaH (61-46) · Śloka 46

ಸೋಮವಲ್ಕೋಽಶ್ವಕರ್ಣಶ್ಚ ಗೋಜಿಹ್ವಾ ಹಂಸಪಾದಿಕಾ| ರಜನ್ಯೌ ಗೈರಿಕಂ ಲೇಪೋ ನಖದನ್ತವಿಷಾಪಹಃ||೬೧|| ಇತಿ ವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸ್ಯ ಸೂನೋರ್ವಾಗ್ಭಟಸ್ಯ ಕೃತಾ ವಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹಸಂಹಿತಾಯಾಮುತ್ತರತನ್ತ್ರೇ ಮೂಷಿಕಾಲರ್ಕ ಪ್ರತಿಷೇಧೋ ನಾಮ ಷಟ್ಚತ್ವಾರಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೪೬||

ಸೋಮವಲ್ಕಾದಿನಾ ಲೇಪೋ ನಖದನ್ತವಿಷಾಪಹಃ| ಸೋಮವಲ್ಕಃ ಕಟ್ಫಲತ್ವಕ್| ಹಂಸಪದೀ ಪ್ರಸಿದ್ಧೈವ| ಅಶ್ವಕರ್ಣೋ ಮಧುಸ್ರವಾ ಪೂರ್ವದೇಶೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧಃ| ('ನಖದನ್ತವಿಷಾಪಹ ಇತ್ಯತ್ರ ಮನುಷ್ಯಾಣಾಂ ದನ್ತನಖಕ್ಷತಂ ವಿಷಮನ್ಯತ್ರ ಮೈಥುನಾದಿತ್ಯಾಸ್ತಿಕಾಃ, ಇತಿ ಜೇಜ್ಜಟಃ)|| ೬೧|| ಇತಿ ಶ್ರೀಮನ್ಮಹಾಮಹೋಪಾಧ್ಯಾಯೇನ್ದುವಿರಚಿತಾಯಾ ಮಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹವ್ಯಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಶಶಿಲೇಖಾಯಾ ಮುತ್ತರತನ್ತ್ರೇ ಷಟ್ಚತ್ವಾರಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ