46. mūṣikālarkapratiṣēdhaḥ

Adhikarana atha mUShikAlarkapratiShedho nAma ShaTcatvAriMsho~adhyAyaH adhyAyapratij~jA (1) · Śloka 1

அதாதோ மூஷிகலர்கப்ரதிஷேதஂ நாமாத்யாயஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹ ஸ்மாஸுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ||௧||

ஜங்கமவிஷப்ரக்ரமேண மூஷிகாலர்கவிஷயோஶ்சிகித்ஸாஂ ப்ரதர்ஶயிதுமத்யாய ஆரப்யதே| (லாலநாதிபேதேநாஷ்ஸ்டாதஶவிதஸ்ய மூஷிகஸ்யாலர்கஸ்ய ஶுநஶ்ச விஷஸ்ய ப்ரதிஷேதஶ்சிகித்ஸாஸ்மிந்நத்யாய உச்யத இதி மூஷிகாலர்கப்ரதிஷேதஸ்தம்| விஜ்ஞாநாத்விநா ப்ரதிஷேதஸ்ய துஷ்கரத்வாத்ஸவிஜ்ஞாநஂ ப்ரதிஷேதமித்யர்தஃ| ஶேஷஂ பூர்வவத்)|| ௧||

Adhikarana mUShikabhedAH (2) · Śloka 2

லாலநஶ்சபலஃ புத்ரோ ஹஸிரஶ்சிகிரோऽஜிநஃ| கஷாயதந்தஃ குலகஃ கோகிலஃ கபிலோऽஸிதஃ| அருணஃ ஶவலஃ ஶ்வேதஃ கபோதஃ பலிதோந்துருஃ| சுச்சுந்தரோ ரஸாலாக்யோ தஶாஷ்டௌ சேதி மூஷிகாஃ||௨||

தத்ர பூர்வஂ மூஷிகாணாஂ நாமவிஶேஷஂ ஸஂக்யாஞ்ச தர்ஶயதி| (லாலநாதயோऽஷ்டாதஶ மூஷிகாஃ| மூஷிகஸ்ய ப்ரஸித்தத்வாத் பேதகீர்தநமேவ| அலர்கஸ்ய து லக்ஷணஂ வக்ஷ்யதே)|| ௨||

Adhikarana mUShikaviShasaMkrAntihetavaH prabhAvashca (3) · Śloka 3

யஸ்மிந்நங்கே பதத்யேஷாஂ ஶுக்லமங்கைஃ ஸ்பஶந்தி வா| யச்சுக்லதிக்தைஸ்தத்ராஸ்ரே தூஷிதே பாண்டுதாஂ கதே| க்ரந்தயஃ ஶ்வயதுஃ கோடோ மண்டலாநி ப்ரமோऽருசிஃ| ஶீதஜ்வரோऽதிருக்ஸாதோ வேபதுஃ பர்வபேதநம்| ரோமஹர்ஷஃ ஸ்ருதிர்மூர்ச்சா தீர்ககாலாநுபந்தம்| ஶ்லேஷ்மாநுவித்தபஹ்வாகுபோதகச்சர்தநஂ ஸகத்||௩||

மூஷிகவிஷஸ்ய வ்ரணேந விநாபி ரக்தாதிதூஷகத்வாத்தத்ஸஂக்ராந்தேர்ஹேதுமாஹ| ஏஷாஂ மூஷிகாணாஂ ஸம்பந்தி ஶுக்ரஂ யஸ்மிந்நங்கே பததி யத்வா யதங்கஂ மூஷிகஶுக்லதிக்தைரங்கைஃ ஸ்பஶந்தி தத்ரோஸ்ரே ரக்தே தூஷிதே பாண்டுத்வஂ ச கதே க்ரந்த்யாதிகஂ பவதி| ஶ்லேஷ்மணாநுவித்தாநாஂ பஹூநாமாகுபோதகாநாஂ சர்தநஂ வமநம்| (தத்ப்ரபாவாத் ஸகதேகவாரமேவ ஶ்லேஷ்மணாநுபத்தநாஂ பஹூநாமாऽநுபோதாநாஂ மூஷிகாபாலாகாரமாஂஸகண்டாநாஂ சர்தநஂ ச ஸ்யாத்| ஶீதஜ்வரஃ ஶீதாதிஜ்வரஃ| பர்வபேதநஂ ஸந்திஷு பேதநப்ரதீதிஃ| ஸ்ருதிர்வ்ரணமுகாத்ரக்தபூயாதிஸ்ராவஃ| தீககாலஂ சிரகாலமநுபந்தநமநுவர்த்தநம்)|| ௩||

Adhikarana AkhuviShasya kRucchrasAdhyatA (4) · Śloka 4

வ்யவாய்யாகுவிஷஂ கச்ச்ரஂ பூயோ பூயஶ்ச குப்யதி||௪||

ஸர்வஂ சாகுவிஷஂ வ்யவாயி வ்யாபககுணஸ்வபாவஂ கச்ச்ரஂ கச்ச்றஸாத்யஂ பவதி| பூயோ பூயஶ்ச குப்யதி| (வ்யவாயிகுணஸ்ய ஸர்வவிஷஸாதாரணத்வேऽப்யத்ர விஶேஷகதநமதிஶயத்யோதநார்தம்| பூயோ பூயஶ்ச குப்யதி ஷந்தமபி புநஃ புநஃ காலாந்தரேண கோபஂ யாதி)|| ௪||

Adhikarana asAdhyalakShaNam (5) · Śloka 5

மூர்ச்சாங்கஶோபவைவர்ண்யக்லேதஶப்தாஶ்ருதிஜ்வராஃ| ஶிரோகுருத்வஂ லாலாஸக்ச்சர்திஶ்சாஸாத்யலக்ஷணம்||௫||

மூர்ச்சாதிகமஸாத்யமூஷிகவிஷலக்ஷணம்| (அங்கஶப்தஃ ஶோபாதிஷுத்ரிஷு ஸம்பத்யதே)|| ௫||

Adhikarana varjanIyalakShaNam (6) · Śloka 6

ஶூநபஸ்திஂ விவர்ணௌஷ்டமாக்வாபைர்க்ரந்திபிஶ்சிதம்| சுச்சுந்துருஸகந்தஂ ச வர்ஜயேதாகுதூஷிதம்||௬||

ஶூநபஸ்திமித்யாதிகஂ சாகுதூஷிதஂ வர்ஜயேத்| சுச்சுந்துருஸமாநகந்தஂ ச| சுச்சுந்துருர்ஜாத்யா தீர்கமுகோ மூஷிகஃ| (அஸாத்யலக்ஷணாந்யுக்த்வா புநரபி வர்ஜயேதித்யுக்தத்வாத் பூர்வோக்தஸ்ய யாப்யத்வமஸ்ய பரித்யாஜ்யத்வஂ ச ஸூசிதம்)|| ௬||

Adhikarana alarkalakShaNam (7) · Śloka 7

ஶுநஃ ஶ்லேஷ்மோல்பணா தோஷாஃ ஸஂஜ்ஞாஂ ஸஂஜ்ஞாவஹாஶ்ரிதாஃ| முஷ்ணந்தஃ குர்வதே க்ஷோபஂ தாதூநாமதிதாருணம்| லாலாவநந்தபதிரஃ ஸர்வதஃ ஸோऽபிதாவதி| ஸ்ரஸ்தபுச்சஹநுஸ்கந்தஃ ஶிரோ துஃகீ நதாநநஃ||௭||

ஶுந இத்யாதிநா அலர்கஸ்ய லக்ஷணமுச்யதே| அநந்தரமலர்கவிஷலக்ஷணஂ விவக்ஷுஃ பூர்வஂ தஸ்யோந்மாதஹேதுமாஹ| ஶுநஃ ஸாரமேயஸ்ய ஶ்லேஷ்மோல்பணா தோஷாஃ ஸஂஜ்ஞாவஹாஃ ஸிரா ஆஶ்ரித்ய ஸஂஜ்ஞா சேதநாஂ முஷ்ணந்தோ தாதூநாஂ ஶுநோ ரஸரக்தாதீநாஂ தாருணமதிகோரஂ க்ஷோபஂ குர்வதே| ததஃ ஸ லாலவத்வாதியுக்தஃ ஸ்ரஸ்தபுச்சாதிகஶ்ச ஸர்வதோ விநா ப்ரயோஜநமபிதாவதி|| ௭||

Adhikarana alarkadaMshalakShaNam (8) · Śloka 8

தஂஶஸ்தேந விதஷ்டஸ்ய ஸுப்தஃ கஷ்ணஂ க்ஷரத்யஸக்| ஹச்சிரோருக்ஜ்வரஸ்தம்பதஷ்ணாமூர்ச்சோத்பவோऽநு ச||௮||

உந்மாதலக்ஷணமுக்த்வா அலர்கஸ்ய தஂஶலக்ஷணமாஹ| தேந ததா விதேநாலர்காக்யேந ஶுநா தஷ்டஸ்ய புஂஸோ தஂஶஃ ஸுப்த அசேதநஃ ஸந் கஷ்ணமஸக் க்ஷரதி| ததஶ்ச தஷ்ணாத்யுத்பவோ பவதி|| ௮||

Adhikarana prasa~ggataH sRugAlAdidaMshalakShaNam (9) · Śloka 9

அநேநாந்யேऽபி போத்த்வ்யா வ்யாலா தஂஷ்ட்ராப்ரஹாரிணஃ| ஸகாலாஶ்வதராஶ்வர்க்ஷத்வீபிவ்யாக்ரவகாதயஃ||௯||

அலர்கவிஷப்ரஸங்காத்ஸகாலாதிவிஷலக்ஷணமாஹ| அநேந ச ஶ்வதஂஶப்ரகாரேணாந்யேऽபி வ்யாலா க்ஷுத்ரா தஂஷ்ட்ராப்ரஹாரிணஃ ஸகாலாதயோ போத்தவ்யா ஜ்ஞேயாஃ| ஸகாலாதய இத்யாதிஶப்தேந விடாலாதயோ கஹ்யந்தே| வ்யாலா துஷ்டஸத்த்வாஃ|| ௯||

Adhikarana sAmAnyaM saviShanirviShalakShaNam (10) · Śloka 10

கண்டூநிஸ்தோதவைவர்ண்யஸுப்திக்லேதஜ்வரப்ரமாஃ| விதாஹராகருக்பாகஶோபக்ரந்திவிகுஞ்சநம்| தஂஶாவதரணஂ ஸ்போடாஃ கர்ணிகா மண்டலாநி ச| ஸர்வத்ர ஸவிஷே லிங்கஂ விபரீதஂ து நிர்விஷே||௧௦||

ஸர்வத்ர ஸவிஷே தஂஶே கண்டூவாதிகஂ லிங்கம்| ஏதத்விபரீதே நிர்விஷம்||௧௦||

Adhikarana sAmAnyamasAdhyalakShaNam (11) · Śloka 11

தஷ்டோ யேந து தச்சேஷ்டருதஂ குர்வந் விநஶ்யதி| பஶ்யஂஸ்தமேவ சாகஸ்மாதாதர்ஶஸலிலாதிஷு||௧௧||

அலர்கப்ரஸங்காத்தத்விதாநாஂ ஸகாலாதீநாஂ லக்ஷணமுக்த்வா ஸாமாந்யேநாஸாத்யலக்ஷணமாஹ| யேநைவ ப்ரணிநா தஷ்டஸ்தஸ்யைவ ஸம்பந்திநீஶ்சேஷ்டாஸ்தஸ்யைவ ருதஂ குர்வந் புருஷோ விநஶ்யதி| தமேவ ச ப்ராணிநமக ஸ்மாதாதார்ஶாதிஷு பஶ்யந்நபி விநஶ்யதி|| ௧௧||

Adhikarana jalasantrAsalakShaNam (12) · Śloka 12

ஜலதர்ஶநஸஂஸ்பர்ஶஶப்தேப்யோ யஶ்ச ஸந்த்ரஸேத்| அதஷ்டமபி தஂ ஜஹ்யாஜ்ஜலஸந்த்ராஸரோகிணம்||௧௨||

அதஷ்டோऽபி யஃ புருஷோ ஜலஸ்ய தர்ஶநேந வா ஸ்பர்ஶநேந வா ஶப்தேந வா ஸந்த்ரஸ்யேத்தஂ ஜலஸந்த்ராஸநாம்நா ரோகேண யுக்தஂ ஜஹ்யாத்|| ௧௨||

Adhikarana mUShakaviShacikitsA daShTamAtre dAhaH (13) · Śloka 13

ஆகுநா தஷ்டமாத்ரஸ்ய தஂஶஂ காண்டேந தாஹயேத்| தர்பணேநாதவா தீவ்ரருஜா ஸ்யாத்கர்ணிகாந்யதா||௧௩||

மூஷிகாலர்கயோர்லக்ஷணமுக்த்வாऽநந்தரஂ மூஷிகசிகித்ஸாமாஹ-ஆகுநேத்யாதிநா| மூஷிகாணாஂ ஸாதாரணீ சிகித்ஸ| ஸுபோதம்| தஂஶதாஹேந விநா கர்ணிகா ஸம்பவதி| (ஆகுநா மூஷிகேண தஷ்டமாத்ரஸ்ய மாத்ரயாऽப்யநதிலங்கிததஷ்டஸமயஸ்ய தஂஶஂ தஂஶவ்ரணஂ காண்டேந ஶரகாண்டாதிநா அதவா தர்பணேநாதர்ஶேந தாஹயேத் அந்யதா தாஹாபவே த்லீவ்ரருஜா அதிவேதநாயுக்தா கர்ணிகா ஸ்யாத்)|| ௧௩||

Adhikarana dAhAnantarIyakRutyam (14) · Śloka 14

தக்தஂ விஸ்ராவயேத்தஂஶஂ ப்ரச்சிதஂ ச ப்ரலேபயேத்| ஶிரீஷரஜநீ வக்ரகுங்குமாமதவல்லிபிஃ||௧௪||

அநந்தரகரணீயமாஹ-தக்தஂ தஂஶஂ தஂஶவ்ரணஂ விஸ்ராவயேத்| ப்ரச்சிதஂ சேதி வக்ஷ்யமாணத்வாத்விஸ்ராவணஂ ப்ரச்சாநேந| ததஃ ஶிரீஷாசிபிரமதவல்யந்தைஃ ப்ரலேபயேத்| 'ஶிரீஷரஜநீகுஷ்டமி'தி ஸுஶ்ருதபாடஃ||௧௪||

Adhikarana agAradhUmAdilepaH (15) · Śloka 15

அகாரதூமமஞ்ஜிஷ்டாரஜநீலவணோத்தமைஃ| லேபோ ஜயத்யாகுவிஷஂ கர்ணிகாயாஶ்ச பாதநஃ||௧௫||

அகாரதூமாதிபிஶ்ச ஆகுவிஷஂ ஜயதி| கர்ணிகாயாஃ பாதநஶ்ச||௧௫||

Adhikarana lepAnantarIyaM kRutyam (16) · Śloka 16

ததோऽம்லைஃ க்ஷாலயித்வா து தோயைரநு ச லேபயேத்| பாலிந்தீ ஶ்வேதகடபீ பில்வமூலகுடூசிபிஃ| அந்யைஶ்ச விஷஶோபக்நைஃ ஸிராஂ வா மோக்ஷயேத் த்ருதம்||௧௬||

ததோ லேபாதநந்தரமம்லைஃ காஞ்ஜிகாதிபிஃ க்ஷாலயித்வாநு பஶ்சாச்ச தோயைஃ க்ஷாலயித்வ பாலிந்த்யாதிபிர்லேபயேத்| பாலிந்தீ ஶ்யாமா த்ரிவத்| அந்யைஶ்ச விஷக்நைஃ ஶோபக்நைஶ்ச ஹரித்ராதிபிர்லேபயேத்| அந்யைஶ்ச விஷக்நைஃ ஶோபக்நைஶ்ச ஹரித்ராதிபிர்லேபயேத்| அதவ த்ருதஂ ஶீக்ரஂ ஸிராஂ மோக்ஶயேத்| (விஷக்நைஃ ஶிரீஷாதிபிஃ ஶோபக்நைஃ ஶிக்ருமூலாதிபிரந்யைரபரைரோஷதைஶ்ச லேபஂ குர்யாத்)|| ௧௬||

Adhikarana vamanam (17) · Śloka 17

சர்தநஂ ஜாலிநீக்வாதைஃ ஶுகாக்யாங்கோலயோரபி| கோஶவத்யாஃ ஶுகாக்யாயாஃ பலஂ ஜீமூதகஸ்ய ச| மதநஸ்ய ச ஸஞ்சூர்ண்ய தத்நா பீத்வா விஷஂ வமேத்| வசாமதநஜீமூதகுஷ்டஂ வா மூத்ரபேஷிதம்| பூர்வகல்பேந பாதவ்யஂ ஸர்வோந்துருவிஷாபஹம்| நிஷ்பாவாஃ கதலீமூலஂ பந்துஜீவபலாநி ச| ஸுவர்சலாராமடகஂ ஸ்வர்ஜிகாதிவிஷாத்வயம்| ஶ்யாமாத்ரிகர்ணிகாமூலமர்தர்சைர்வமநத்ரயம்||௧௭||

நீலிநீக்வாதேந சர்தநஂ ஶுகாக்யாங்கோலயோஶ்ச க்வாதேந| கோஶவத்யாதிபலாநாஂ சூர்ணஂ தத்நா பித்வா விஷஂ வமேத்| ஶுகாக்யா ஶிரீஷஃ| கோஶவதீ கோஶாதகீ| ஜீமூதஃ கதவேதநஃ| வசாதிகஂ கோமூத்ரேண பிஷ்ட்வா பூர்வகல்பேநேதி தத்நா பாதவ்யம்| தத்ஸர்வேஷாமுந்துருணாஂ விஷஂ ஹந்தி| நிஷ்பாவஸுவர்சலாஶ்யாமாதிபிரர்தர்சைரர்தஶ்லோகைர்வமநத்ரயஂ பவதி| ஶமடஂ ஹிங்குஃ|| ௧௭||

Adhikarana vAntasya shUlAdau cikitsA (18) · Śloka 18

வாந்தஸ்ய ஶுத்தே ஹதயே ஶூலஂ ஹித்மாருசிர்வமிஃ| உஷ்ணோத்காராநுபந்தோ வா ஸ்யாச்சேத்தத்ரைததௌஷதம்| ஜீரகஂ த்ர்யூஷணஂ குஷ்டஂ துங்காக்யஂ நாககேஸரம்| ரஜந்யௌ ஸைந்தவஂ ஸேவ்யஂ யஷ்டீமதுஸுவர்சலாம்| மதுரஂ ச கணஂ பிஷ்ட்வா பீஜபுரகபித்தயோஃ| ரஸேந ஷாடவஂ குர்யாந்மதுமத்ஸ்யண்டிகாந்விதம்| கந்தவர்ணரஸோபேதஃ ஸ பீதோ விஷதோஷஜித்| த்விபிப்பலீத்வயஂஶுமதி க்வாதே பேயா ச தத்குணா||௧௮||

வாந்தஸ்ய ஸதோ ஹதயே ஶுத்தே ஶூலாதிகஂ யதி ஸ்யாத்தத்ரைததௌஷதம்| கிமித்யாஹ-ஜீரகமித்யாதி| வ்யாக்யாஸமம்| துங்காக்யஂ நாககேஸரம்| மதுரோகணஃ ஸூத்ரோக்தஃ| த்விபிப்பல்யாதிக்வாதே கதா பேயா ச ததுக்ணா ஜீரகாதிஷாடவகுணா|| ௧௮||

Adhikarana kAyashirovirekaH (19) · Śloka 19

விரேசநே த்ரிவந்நீலீ த்ரிபலா கல்க இஷ்யதே| ஶிரோவிரேசநே ஸாரஃ ஶிரீஷஸ்ய பலாநி ச||௧௯||

த்ரிவதாகல்கோ விரேசந இஷ்யதே| ஶிரீஷஸ்ய ஸாரஃ பலாநி ச ஶிரோவிரேசநே|| ௧௯||

Adhikarana a~jjanam (20) · Śloka 20

அஞ்ஜநே கோமயரஸோ வ்யோஷஸூக்ஷ்மரஜோऽந்விதஃ| கபித்தகோமயரஸோ மதுமாநவலேஹநே||௨௦||

வ்யோஷஸூக்ஷ்மரஜோऽந்விதோ கோமயரஸோऽஞ்ஜந இஷ்யதே| கபித்தகோமயரஸோ மாக்ஷிகயுக்தோऽவலேஹநே|| ௨௦||

Adhikarana siddhaghRutam (21) · Śloka 21

தண்டுலீயகமூலேந ஸித்தஂ பாநே ஹிதஂ கதம்| த்விநிஶா கடபீ ரக்தா யஷ்ட்யாஹ்வைர்வாமதாந்விதைஃ| ஆஸ்போதமூலஸித்தஂ வா ப~ச்சகாபித்தமேவ வா||௨௧||

தண்டுலீயகஸ்ய மூலேந ஸித்தஂ கதஂ பாநே ஹிதம்| அமதாந்விதைர்த்விநிஶாதிபிர்வா ஸித்தஂ கதம்| ரக்தா மஞ்ஜிஷ்டா| ஸுபோதம்| ஆஸ்போதோऽர்கஃ| பஞ்சகாபித்தஂ கபித்தஸ்ய த்வக்பத்ரபுஷ்பபலமலாநி தைஃ பஞ்சபிஃ ஸித்தஂ க்ருதஂ வா|| ௨௧||

Adhikarana viriktasya shUlAdau cikitsA (22) · Śloka 22

அதோபாகே விஶுத்தஸ்ய ஶூலஂ நாப்யாஂ பவேத்யதி| புரீஷஂ வ விபத்யேத குதே ஸ்யாத்வா விகர்திக| தத்ர பேயாஂ பிபேச்சீதாஂ ஶர்கராமதுஸஂயுதாம்| பிப்பலீபிப்பலீமூலஶாரிவாகடுகாஹ்வயைஃ| ஶதைஃ ஸித்தாஂ ஸஹபலாஸமங்காவிஶ்வபேஷஜைஃ||௨௨||

விரக்தஸ்ய யதி நாபிஶூலஂ புரீஷஂ வா விபத்தஂ குதே வ விகர்திகா ஸ்யாத்தத்ர பிப்பல்யாதிபிர்விஶ்வபேஶஜாந்தைஃ ஶதைஃ ஸித்தாஂ ஶீதாஂ ஶர்கராமதுயுக்தாஂ பேயாஂ பிபேத்| ஸமங்கா மஞ்ஜிஷ்டா|| ௨௨||

Adhikarana dvau prAshau (23) · Śloka 23

நலதத்யாமகவ்யோஷலோத்ரசித்ரகதீப்யகம்| குதலக்ஷாரதோயேந பிஷ்டஂ மாக்ஷிகஸர்பிஷா| தத்நா வா ப்ராஶயேத்க்ஷௌத்ரம் யவக்ஷாரபயோததி| பாணிதஂ தைலமாஜ்யஂ விஷக்நஂ பீதமேகதஃ||௨௩||

நலதாதிதீப்யகாந்தஂ குதலக்ஷாரதோயேந பிஷ்டஂ மதுஸர்பிஷா தத்நா வா ப்ராஶயேத்| குதலஸ்திலகாண்டம்| க்ஷௌத்ராதிகமாஜ்யாந்தமேகதோமிஶ்ரீபாவேந பீதஂ விஷக்நஂ பவதி|| ௨௩||

Adhikarana sinduvArAdikvAthaH (24) · Śloka 24

ஸிந்துவாரஂ நதஂ ஶிக்ரு பில்வமூலஂ புநர்நவம்| வசாஶ்வதஂஷ்ட்ரா ஜீமூதமேஶாஂ க்வாதஂ ஸமாக்ஷிகம்| பிபேச்சால்யோதநஂ தத்நா புஞ்ஜாநோ மூஷிகார்திதஃ||௨௪||

மூஷிகைரார்திதோ ஹிஂஸிதஃ தத்நா ஶால்யோதநஂ புஞ்ஜாநஃ ஸிந்துவாராதீநாஂ க்வாதஂ ஸமாக்ஷிகஂ பிபேத்| ஶ்வதஂஷ்ட்றா கண்டூகரீ|| ௨௪||

Adhikarana pAnalepanayoryogau (25) · Śloka 25

தக்ரேண ஶரபுங்காயாஃ பீஜஂ ஸஞ்சூர்ண்ய வா பிபேத்| அங்கோலமூலகல்கோ வ பஸ்தமூத்ரேண கல்கிதஃ| பாநலேபநயோர்யுக்தஃ ஸர்வோந்துருவிஷாபஹஃ||௨௫||

அதவா ஶரபுங்காயாஃ ப்ரஸித்தாயாஶ்சூர்ணஂ தக்ரேண பிபேத்| அங்கோலமூலத்வக்ப்ரயோகஃ ஸுபோதஃ| (அவிமூத்ரேண பிஷ்டஃ பாநவிஷயே லேபநவிஷயே ச ப்ரயுக்தஃ அங்கோலமூலஸ்ய வல்கஶ்ச மூஷிகவிஷஸ்ய நாஶநஃ)||௨௫||

Adhikarana payasyApayaH (26) · Śloka 26

பயஃ பயஸ்யயா யுக்தஂ ஸிதயா மதுகேந ச||௨௬||

பயஸ்யயா ஶர்கரயா மதுகேந ச யுக்தஂ பயஃ ப்ரகரணாத் ஸர்வோந்துருவிஷாபஹம்| பயஸ்யா க்ஷீரிகா|| ௨௬||

Adhikarana jvare kirAtatiktAdikam (27) · Śloka 27

கிராததிக்தமமதாஂ ஸமங்காஂ ககுபத்வசம்| பாணஂ பலாஶஂ காஶ்மர்யஂ பயஸ்யாஂ தண்டுலீயகம்| ஆகுவிந்நாஂ மஹாநிம்பஂ ஸப்தபர்ணஂ மதூலிகாம்| கபித்தஂ ராஜவக்ஷஂ வா பிபேதந்யதமஂ ஜ்வரீ||௨௭||

யஶ்ச மூஷிகவிஷே ஜ்வரவாந் பவதி ஸ கிராததிக்தகாதீநாமந்யதமஂ பிபேத்| ஆகுவிந்நா மூஷிகபர்ணீ|| ௨௭||

Adhikarana karNikApAtanam (28) · Śloka 28

ஸ்திராஂ மந்தருஜாஂ ப்ரச்சேத் கர்ணிகாஂ பாதயேத வா| ஶ்யாமா லாங்கலிகா தந்தீ கிணிஹீ கிரிகர்ணிகா| ஆகுவக்ஷோ மஹாவக்ஷஸ்த்ரிவதஞ்ஜநகீ ஸ்நுஹீ| கர்ணிகாபாதநஂ கல்கமேகைகஂ திலகல்கவத்||௨௮||

கர்ணிகாஂ ஸ்திராஂ மந்தருஜாஂ ச ஸதீஂ ப்ரச்சேத் பாதயேத வா| ஶ்யாமாதீந்யேகைகஂ திலகல்கயோகாத் கர்ணிகாஶாதநாநி| லாங்கலிகா விஷல்யா| கிணிஹீ கிரிகர்ணிகா| ஆகுவக்ஷோ ஜீமூதகஃ| அஞ்ஜநகீ நீலிநீ|| ௨௮||

Adhikarana vraNaropaNam (29) · Śloka 29

க்ஷீரிப்ரவாலமஞ்ஜிஷ்டா பலாதார்வீ ஹயாஹ்வயாஃ| ரோபண்யஃ கல்கிதாஸ்தைலஂ கதஂ வ ஸாதிதஂ ததா| த்விநிஶா திலயஷ்ட்யாஹ்வதகரோஶீரபத்மகைஃ||௨௯||

க்ஷீரிப்ரவாலாதிகஂ கல்கிதஂ ரோபணம்| அதவா தைஃ ஸாதிதஂ தைலஂ வா கதஂ வா ததாகுணம்| த்விநிஶாதிபிஃ ஸாதிதஂ தைலஂ வா கதஂ வா||௨௯||

Adhikarana sAmAnyakriyopasaMhAraH (30) · Śloka 30

ஸாமாந்யேநேதி நிர்திஷ்டா க்ரியாகூநாஂ விஶேஷதஃ||௩௦||

இத்யாகுநாஂ க்ரியா ஸாமாந்யேந நிர்திஷ்டா|| ௩௦||

Adhikarana bhedAnusAralakShaNaM cikitsA ca lAlane (31) · Śloka 31

லாலநேந வமிர்மூர்ச்சா லாலாஸ்ராவஶ்ச ஜாயதே| லிஹ்யாத்ஸமாக்ஷிகஂ தத்ர சூர்ணிதஂ தண்டுலீயகம்||௩௧||

விஶேஷதஸ்தூச்யதே லாலநேநேத்யாதிநா| லாலாஸ்ராவாந்தஂ லாலநேந ஜாயதே| தத்ர ஸமாக்ஷிகஂ தண்டுலீயகசூர்ணஂ லிஹ்யாத்|| ௩௧||

Adhikarana capale (32) · Śloka 32

சபலேந வர்மிர்மூர்ச்சா தட்வா தத்ராவலேஹயேத்| ஸதாருமுஸ்தாஂ த்ரிபலாஂ.......................||௩௨||

சபலாக்யேந வமிர்மூர்ச்சா தட்வா ஜாயதே| தத்ர தேவதாருமுஸ்தஸஹிதாஂ த்ரிபலாஂ லேஹயேத்|| ௩௨||

Adhikarana putrake (33) · Śloka 33

.............................புத்ரகேண து பாண்டுதா| ஸாதோऽங்கே ஸர்வஶ்சாகுஸதஶக்ரந்திஸம்பவஃ| ஶிரீஷபீஜஂ குஷ்டஂ ச மதுநா தத்ர லேஹயேத்||௩௩||

புத்ரகாக்யேந க்ரந்திஸம்பவாந்தம்| தத்ர ஶிரீஷபீஜஂ குஷ்டஞ்ச மதுநா லேஹயேத்|| ௩௩||

Adhikarana hasire (34) · Śloka 34

ஹஸிரேணாந்நவித்வேஷோ ஜம்பணம் ரோமஹர்ஶணம்| ஆரக்வதாதிநிர்யுஹஂ ஸுவாந்தஂ தத்ர பாயயேத்||௩௪||

ஹஸிராக்யேந ரோமஹர்ஷணாந்தம் | தத்ர ஸுஷ்டு வமநஂ கத்வா ஆரக்வதாதிக்வாதஂ பாயயேத் ||௩௪||

Adhikarana cikire (35) · Śloka 35

சிகிரேண ஶிரோதுஃகஂ ஶோபோ ஹித்மா வமிர்ப்ரமஃ வாந்தோऽத்ர ஜாலிநீக்வாதைஃ ஸாரமங்கோலஜஂ பிபேத்||௩௫||

சிகிராக்யேந ப்ரமாந்தம்| அத்ர ஜாலிநீக்வாதேந வமநஂ கத்வா அங்கோலஸாரஂ பிபேத்|| ௩௫||

Adhikarana ajine (36) · Śloka 36

அஜிநேநாங்ககஷ்ணத்வஂ மூர்ச்ச சர்திஶ்ச ஹத்க்ரஹஃ| மதுநா தத்ர மஞ்ஜிஷ்டாஂ லிஹ்யாத்ஸ்நுக்க்ஷீரகல்கிதாம்||௩௬||

அஜிநாக்யேந ஹத்க்ரஹாந்தம்| தத்ர ஸுதாக்ஷீரேண கல்கிதாஂ மஞ்ஜிஷ்டாஂ மதுநா லிஹ்யாத்|| ௩௬||

Adhikarana kaShAyadante (37) · Śloka 37

நித்ரா கஷாயதந்தேந ஹச்சோஷஃ கஶதாதி ச| ஶிரீஷஸாரத்வக்பீஜஂ தத்ர க்ஷௌத்ரேண லேஹயேத்||௩௭||

கஷாயதந்தாக்யேந நித்ரா ஹச்சோஷஃ அதிகஶதா ச| தத்ர ஶிரீஷஸ்ய ஸாராதிகஂ க்ஷௌத்ரேண லேஹயேத்|| ௩௭||

Adhikarana kulake (38) · Śloka 38

குலகேந ருஜாஸ்ராவௌ ராஜயோ தஂஶமண்டலே| ஸதிந்துவாரகௌ தத்ர ஸஹௌ லிஹ்யாந்மதுப்லுதௌ||௩௮||

குலகாக்யேந தஂஶமண்டலே ருஜாஸ்ராவௌ ராஜயஶ்ச| தத்ர ஸிந்துவாரஸஹிதௌ ஸஹௌ குஷ்டநகே மதுப்லுதௌ லிஹ்யாத்|| ௩௮||

Adhikarana kokile (39) · Śloka 39

க்ரந்தயஃ கோகிலேநோக்ரா ஜ்வரோ தாஹஶ்ச தாருணஃ| நீலீபுநர்நவாக்வாதே ஸித்தஂ தத்ர பிபேத் கதம்||௩௯||

கோகிலாக்யேநோக்ரா க்ரந்தயோ தாருணௌ ச தாஹஜ்வரௌ| தத்ர நீல்யாதிக்வாதஸித்தஂ கதஂ பிபேத்|| ௩௯||

Adhikarana kapile (40) · Śloka 40

கபிலேந வ்ரணே கோதே ஜ்வரோ க்ரந்திர்ப்ரமஃ ஸதட்| லேஹயேந்மதுநா ஶ்வேதாஂ ஶ்வேதாஂ சாத்ர புநர்நவாம்||௪௦||

கபிலாக்யேந தடந்தம்| அத்ர ஶ்வேதாஂ ஶ்வேதவசாஂ ஶ்வேதபுநர்நவாஞ்ச மதுநா லேஹயேத்|| ௪௦||

Adhikarana kRuShNe (41) · Śloka 41

ரக்தஂ கஷ்ணேந வமதி விஶேஷாத் துர்திநே பிபேத்| தத்ர கிஂஶுகபஸ்மாம்பு ஶிரீஷபலவாலகம்||௪௧||

கஷ்ணேநாஸிதாக்யேந ரக்தஂ ஸதா வமதி துர்திநே து விஶேஷாத்| தத்ர பலாஶபஸ்மோதகாதிகஂ பிபேத்|| ௪௧||

Adhikarana aruNAdiShu pa~jcasu (42) · Śloka 42

அருணாத்யாஃ பதக்தோஷஸந்நிபாதாஸ்ரஸம்பவாந்| ஜநயந்தி க்ரமாத்ராகாந் ஸர்வே ச க்ரந்திகர்ணிகாஃ| கரஞ்ஜாரக்வதவ்யோஷபஹத்யஂஶுமதீத்வயாத்| க்வாதே ததிபயஃஸர்பிஃ பதக்ப்ரஸ்தோந்மிதஂ பசேத்| கபித்ததாடிமவரீவிஶாலாத்ரிஸுகந்திகாஃ| த்ரிவதாமத்திகாவக்ரகுடூசீஶ்சாத்ர கல்கிதாஃ| க்ஷிபேத்ததருணாதீநாஂ பஞ்சாநாஂ விஷநாஶநம்| காகாதநீ காகாமாசீ ஸ்வரஸேந்ஸ் ஶதஂ கதம்||௪௨||

அருணாத்யாஃ பஞ்ச பதக்தோஷாதிஸம்பவாந் க்ரமாத்ரோகாந் ஜநயந்தி| ஸர்வே ச க்ரந்திகர்ணிகாயுக்தா பவந்தி| அருணோ வாதஸம்பவாந் ரோகாந் ஜநயதி| ஶபலஃ பித்தஸம்பவாந்| ஸ்வேதஃ கபஸம்பவாந்| பைதோந்துரோஸ்ரஸம்பவாநிதி க்ரமார்தஃ| கரஞ்ஜாதிக்வாதே கபித்தாதிகல்கே ததிக்ஷீரப்ரஸ்தாப்யாஂ யுக்தஂ க்ருதப்ரஸ்தஂ பசேத்| தத்கதமருணாதீநாஂ பஞ்சாநாஂ விஷநாஶநம்| காகாதந்யாஃ காகமாச்யா ச ஸ்வரஸேந ஶதஂ கதஞ்சாருணாதீநாஂ பஞ்சாநாஂ விஷநாஶநம்|| ௪௨||

Adhikarana cacchundure (43) · Śloka 43

க்லமஶ்ருச்சுந்தரேணோக்ரோ க்ரீவாஸ்தம்போ விஷசிகா| யவநாலர்ஷபக்ஷாரம் பஹத்யௌ வாऽத்ர பாயயேத்||௪௩||

சச்சுந்தராக்யேந க்லமாதிவிஷூசிகாந்தம்| தத்ர யவநாலக்ஷாராதிகஂ பாயயேத்| யவநாலக்ஷாரோ யவக்ஷாரஃ|| ௪௩||

Adhikarana rasAle (44) · Śloka 44

க்ரீவாஸ்தம்போ ரஸாலேந வேதநா தஂஶமண்டலே| லிஹ்யாந்மஹாகதஂ தத்ர கதமாக்ஷிகஸஂயுதம்||௪௪||

ரஸாலாக்யேந க்ரீவாயாஃ ஸ்தம்போ தஂஶமண்டலே வேதநா ச| தத்ர மஹாகதாக்யமகதஂ கதமாக்ஷிகஸஂயுதஂ லிஹ்யாத்| மஹாகதாக்யோऽகதஃ ஸர்பவிஷப்ரதிஷேதோக்தஃ|| ௪௪||

Adhikarana sasheShaviShalakShaNaM cikitsa ca (45) · Śloka 45

ஸஶேஷஂ மூஷிகவிஷஂ ப்ரகுப்யத்யப்ரதர்ஶநே| யதாயதஂ வா காலேஷு தோஷாணாஂ வத்திஹேதுஷு| தத்ர ஸர்வே யதாவஸ்தஂ ப்ரயோஜ்யாஃ ஸ்யுருபக்ரமாஃ| யதாஸ்வஂ யே ச நிர்திஷ்டாஸ்ததா தூஷீவிஷாபஹாஃ||௪௫||

யந்மூஷிகவிஷஂ சிகித்ஸயா நிஶ்ஶேஷஂ ந நிரஸ்தஂ ததப்ரதர்ஶநே ப்ரகுப்யதி| அதவா யேநைவ தோஷேணாதிகஂ யந்மூஷிகவிஶஂ தத்தஸ்ய வத்திஹேதுஷு கோலோஷ்வாயுஷ்காமீயோக்தேஶு ப்ரகுப்யதி| தத்ர ஸஶேஷவிஷவத்தௌ அவஸ்தாநதிக்ரமேண யதாதோஷஞ்ச நிர்திஷ்டா உபக்ரமா ப்ரயோஜ்யாஃ ஸ்யுஃ| ததா தூஷீவிஷாபஹாஶ்சோபக்ரமாஃ| இதி மூஷிகவிஷோபக்ரமஃ|| ௪௫||

Adhikarana alarkaviShacikitsA (46) · Śloka 46

தஂஶந்த்வலர்கதஷ்டஸ்ய தக்தமுஷ்ணேந ஸர்பிஷா| ப்ரதிஹ்யாதகதைஸ்தைஸ்தைஃ புராணஂ ச கதஂ பிபேத்||௪௬||

அலர்கதஷ்டஸ்ய தஂஶஂ தஂஶவ்ரணஂ உஷ்ணேந ஸர்பிஷா தக்த்வா தைஸ்தைர்நாநாவிதைரகதைஃ ப்ரதிஹ்யாத்| புராணஂ பஞ்சஸஂவத்ஸராதீதஞ்ச கதஂ பிபேத்| அதவா வ்ரணஸ்யோபரிப்ரத்யக்புஷ்பீரஸோ நிஷ்பீட்யஃ| ப்ரயுக்புஷ்பீ அபாமார்கஃ||௪௬||

Adhikarana tilAdikalkaH (47) · Śloka 47

திலகுக்குலுதூர்வாணாஂ தாடிமஸ்ய குடஸ்ய ச| கல்கோ முஹுர்முஹுர்லேபஃ ஶ்வதஂஶவிஷஜித்பரம்||௪௭||

திலாதீநாஂ கல்கேந முஹுர்முஹுர்லேபஃ பரஂ ஶ்வதஂஶவிஷஜித்|| ௪௭||

Adhikarana daMshabandhanam (48) · Śloka 48

நலமூலஂ ஜலே பிஷ்டஂ பாநலேபநயோர்ஹிதம்| மாதுலுங்கச்சதைர்தஂஶஂ பத்நீயாத்தந்தசர்விதைஃ||௪௮||

நலமூலமித்யாதி ஸுபோதம்| தந்தைஶ்சர்விதாநி யாநி மாதுலுங்கபத்ராணி தைர்தஂஶஂ பத்நீயாத்|| ௪௮||

Adhikarana virecanam (49) · Śloka 49

அர்கக்ஷீரயுதஂ சாஸ்ய யோஜ்யமாஶு விரேசநம்||௪௯||

அஸ்ய சாலர்கதஷ்டஸ்யர்கக்ஷீரயுக்தஂ யோக்யஂ விரேசநமாஶு யுஞ்ஜ்யாத்||௪௯||

Adhikarana shvetapunarnavAdiyogaH (50) · Śloka 50

பிபேத் புநர்நவாஂ ஶ்வேதாஂ துர்தூரகபலாந்விதம்||௫௦||

ஶ்வேதாஂ ஶுக்லபுஷ்பாஂ புநர்நவாஂ துர்தூரகபலைர்யுக்தாஂ பிபேத்|| ௫௦||

Adhikarana dhattUraPalayogAH (51) · Śloka 51

பலஂ துர்தூரகாந்மூலஂ காகோதும்பரிகோத்பவம்| ஶீதுநா ஶ்வவிஷஂ ஹந்தி பீதஂ வா தண்டுலாம்புநா||௫௧||

துர்தூரகபலஂ காகோதும்பரிகாமூலஂ ச ஶீதுநா வா தண்டுலாம்புநா வா பீதஂ ஶ்வவிஷஂ ஹந்தி|| ௫௧||

Adhikarana palalAdiyogaH (52) · Śloka 52

ஏகத்யஂ பலலஂ தைலஂ ரூபிகாயாஃ பயோ குடஃ| பிநத்தி விஷமலர்கஂ கநவந்தமிவாநிலஃ||௫௨||

பலலாதிகமைகத்யஂ மிஶ்ரயித்வா ப்ரயுக்தமாலர்கஂ விஷஂ பிநத்தி| யதா கநஸமூஹஂ வாயுஃ| ரூபிகாஃ அர்கஃ|| ௫௨||

Adhikarana lashunAdiyogaH (53) · Śloka 53

லஶுநோஷணவைதேஹீ வரா கோபித்தகல்கிதாஃ| பாநநஸ்யாஞ்ஜநாலேபைஃ ஶ்வதஷ்டஸ்யௌஷதஂ பரம்||௫௩||

லஶுநாதிகஂ கோபித்தகல்கிதஂ பாநாதிபிஃ பரஂ ஶ்வதஷ்டௌஷதம்| வைதேஹீ பிப்பலீ|| ௫௩||

Adhikarana jalavetasapatrAdikvAthaH (54) · Śloka 54

ஜலவேதஸபத்ரத்வங்மூலஂ க்ஷுண்ணஂ பசேஜ்ஜலே| ஸக்வாதஃ ஶீதலஃ பீதஃ பரஂ ஶ்வவிஷபேஷஜம்| தத்ஸித்தஂ ச க்ருதஂ பாநநஸ்யாப்யஞ்ஜநலேபநம்| ஜலத்ராஸே ஸமஸ்தே ச விஷே தத்கருடோபமம்||௫௪||

ஜலவேதஸபத்ராதிக்வாதஃ ஸுபோதஃ| தத்ஸித்தமிதி ஜலவேதஸபத்ராதிஸித்தஂ கதஂ பாநாதிப்ரயோகாஜ்ஜலத்ராஸே ஸர்வவிஷேஷு ச கருடோபமம்|| ௫௪||

Adhikarana yavamAShAdi ghRutam (55) · Śloka 55

யவமாஷகுலத்தாநாஂ பஞ்சமூலஸ்ய சாம்பஸி| க்ஷீரத்விகுணிதே ஸர்பிஃ ஸாத்யேச்ச்லக்ஷ்ணகல்கிதைஃ| அஶ்வகந்தாஸஹாகுஷ்டபஹதீரஜநீத்வயைஃ| விதாரீநதகட்வங்கபயஸ்யாஸிந்துவாரகைஃ| ஸர்பகந்தாநகாபீருஶர்கராரக்தசந்தநைஃ| ஶ்வதஂஷ்ட்ரோபத்ரவாந் ஸர்வாந் பாநாப்யங்கைர்ந்நிஹந்தி தத்||௫௫||

யவாதீநாஂ பஞ்சமூலாந்தாநாஂ க்வாதே த்விகுணக்ஷீரே அஶ்வகந்தாதிபிஃ ஶ்லக்ஷ்ணகல்கிதைஃ ஸர்பிஃ ஸாதயேத்| தத்கதஂ ஸர்வாந் ஶுநோ தஂஷ்ட்ரயா கதாநுபத்ரவாந் நிஹந்தி|| ௫௫||

Adhikarana hRudvidAhAdau kramaH (56) · Śloka 56

ஹத்விதாஹே ப்ரஸேகே ச விரேகவமநே பஶம்| விஷதோஷஹரே யோஜ்யே ஶுத்தே ஸஂஸர்ஜநக்ரமஃ||௫௬||

அலர்கதஷ்டே ச யதி ஹத்விதாஹஃ ப்ரஸேகஶ்ச பவதி| தத்ர விஷதோஷஹரே விரேகவமநே பஶஂ யோஜ்யே| தஸ்ய ச ஶுத்தே ஹதி ஸஂஸர்ஜநக்ரமஃ|| ௫௬||

Adhikarana saMshodhanaM tIkShNameva deyam (57) · Śloka 57

தத்யாத் ஸஂஶோதநஂ தீக்ஷ்ணமவஶ்யஂ விஷநாஶநம்| அஶுத்தஸ்ய நிரூடேऽபி வ்ரணே குப்யதி தத்விஷம்||௫௭||

தத்ர யதா ஸஂஶோதநஂ தத்யாத்ததாவஶ்யமேவ தீக்ஷ்ணைரேவ நாதிக்ஷ்ணைர்யஸ்மாதஸம்யக் ஶுத்தஸ்ய நிரூடேऽபி வ்ரணே தத்விஷஂ குப்யதி|| ௫௭||

Adhikarana snapanam (58) · Śloka 58

ஸரத்நபீஜௌஷதிபிஃ கும்பைஃ ஶீதாம்புபூரிதைஃ| அஷ்தோத்தரஶதஂ வாராந் ஸித்தமந்த்ராபிமிந்த்ரிதைஃ| அஷ்டோத்தரஶதோந்மாநைஃ புஷ்பமாலாவகுண்டிதைஃ| கோசர்மமாத்ரகே லிப்தே ஜ்வலிதாக்நௌ குஶாஸ்ததே| ஸ்தண்டிலே ஸரிதஸ்தீரே ஸ்நாநஂ வாஸ்ய சதுஷ்பதே||௫௮||

அஸ்ய சாலர்கதஷ்டஸ்ய் ஸரிதஸ்தீரே வா சதுஷ்பதே வா ஸ்தண்டிலே பூப்ரதேஶே கோசர்மமாத்ரஸ்தாநே லிப்தே ஜ்வலிதாக்நௌ குஶைஶ்சாஸ்ததே ஸரத்நபீஜாதிபிஃ கும்பைர்கடைஃ ஸ்நாநஂ ஸ்யாத்| ரத்நைர்பீஜைர்த்தாந்யைஶ்சௌஷதைஶ்ச ஸஹ யே வர்தந்தே தே ததோக்தஃ| யே ச கும்பாஃ ஸித்தமந்த்ரேணாஷ்டத்தரஂ ஶதஂ வாராநபிமந்த்ரிதாஸ்தைஃ| யே ஜலேந பூர்ணாஃ ஸந்தஸ்தே| யே அஷ்டோத்தரஂ ஶதமுந்மாநேந பவந்தி, தைஃ கலஶைஃ|| ௫௮||

Adhikarana alarkaviShe mantraH (59) · Śloka 59

அலர்காதிபதே யக்ஷ ஸாரமேயகணாதிப| அலர்கஜுஷ்டமேதஂ மே நிர்விஷஂ குரு மாசிராத்| ஸ்வாஹேதி மந்த்ரோऽலர்கார்த்தே ஸர்வகர்மஸு ஶஸ்யதே||௫௯||

அலர்காதிபத இத்யாதி ஸ்வாஹாந்தோ மந்த்ரோலர்கார்த்தே புருஷே ஸர்வகர்மஸு ஶஸ்யதே| ஹே அலர்காபிதாந, அதிபதே ஸ்வாமிந், ஹே யக்ஷகணாநாஂ ஸாரமேயகணாநாஂ சாதிப| ஏநமலர்கஜுஷ்டஂ மே நிர்விஷஂ குரு மாசிஶத் ஶீக்ரஂ ஸ்வாஹேதி மந்த்ரபதம்|| ௫௯||

Adhikarana nakhadantakShatam (60) · Śloka 60

சதுஷ்பாத்பிர்த்விபார்த்பிர்வா நகதந்தபரிக்ஷதம்| ஶூயதே பச்யதே ராகஜ்வரஸ்த்ராவருஜாந்விதம்||௬௦||

சதுஷ்பாத்பிஃ ப்ராணிபிஃ த்விபாத்பிஶ்ச மநுஷ்யாதிபிர்நகபரிக்ஷதஂ தந்தபரிக்ஷதஞ்ச ராகாத்யந்விதஂ ஸச்சூயதே பச்யதே ச|| ௬௦||

Adhikarana nakhadantaviShe yogaH (61-46) · Śloka 46

ஸோமவல்கோऽஶ்வகர்ணஶ்ச கோஜிஹ்வா ஹஂஸபாதிகா| ரஜந்யௌ கைரிகஂ லேபோ நகதந்தவிஷாபஹஃ||௬௧|| இதி வைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸ்ய ஸூநோர்வாக்படஸ்ய கதா வஷ்டாங்கஸஂக்ரஹஸஂஹிதாயாமுத்தரதந்த்ரே மூஷிகாலர்க ப்ரதிஷேதோ நாம ஷட்சத்வாரிஂஶோऽத்யாயஃ||௪௬||

ஸோமவல்காதிநா லேபோ நகதந்தவிஷாபஹஃ| ஸோமவல்கஃ கட்பலத்வக்| ஹஂஸபதீ ப்ரஸித்தைவ| அஶ்வகர்ணோ மதுஸ்ரவா பூர்வதேஶே ப்ரஸித்தஃ| ('நகதந்தவிஷாபஹ இத்யத்ர மநுஷ்யாணாஂ தந்தநகக்ஷதஂ விஷமந்யத்ர மைதுநாதித்யாஸ்திகாஃ, இதி ஜேஜ்ஜடஃ)|| ௬௧|| இதி ஶ்ரீமந்மஹாமஹோபாத்யாயேந்துவிரசிதாயா மஷ்டாங்கஸஂக்ரஹவ்யாக்யாயாஂ ஶஶிலேகாயா முத்தரதந்த்ரே ஷட்சத்வாரிஂஶோऽத்யாயஃ