Adhikarana atha nAsArogavij~jAnIyo nAma trayoviMsho~adhyAyaH - pratij~jA (1) · Śloka 1
அதாதோ நாஸாரோகவிஜ்ஞாநீயஂ நாமாத்யாயஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ|
இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ||௧||
View original
अथातो नासारोगविज्ञानीयं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः|
इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
ஊர்த்வாங்கப்ரஸந்ங்கேந நாஸாரோகாணாஂ ஹேத்வாதிகஂ ப்ரதர்ஶயிதுமத்யாய ஆரப்யதே||௧||
Adhikarana pratiSyAyanidAnaM samprAptiSca (2) · Śloka 2
அவஶ்யாயாநிலரஜோபாஷ்யாதிஸ்வப்நஜாகரைஃ|
நீசாத்யுச்சோபதாநேந பீதேநாந்யேந வாரிணா|
அத்யம்புபாநரமணச்சர்திபாஷ்பக்ரஹாதிபிஃ|
க்ரத்தா வாதோல்பணா தோஷா நாஸாயாஂ ஸ்த்யாநதாங்கதாஃ|
ஜநயந்தி ப்ரதிஶ்யாயஂ வர்தமாநஂ க்ஷயப்ரதம்||௨||
View original
अवश्यायानिलरजोभाष्यातिस्वप्नजागरैः|
नीचात्युच्चोपधानेन पीतेनान्येन वारिणा|
अत्यम्बुपानरमणच्छर्दिबाष्पग्रहादिभिः|
क्रृद्धा वातोल्बणा दोषा नासायां स्त्यानताङ्गताः|
जनयन्ति प्रतिश्यायं वर्धमानं क्षयप्रदम्||२||
அவஶ்யாயாதிபிர்ஹேதுபிர்வாதோல்பணாஸ்த்ரயோ தோஷா நாஸாயாஂ குபிதாஸ்தத்ரைவ ஸ்த்யாநதாஂ ஸஂஹதத்வஂ ப்ராப்தாஃ ப்ரதிஶ்யாயாக்யஂ ரோகஂ ஜநயந்தி| ஸ ச வர்தமாந உபேக்ஷயா க்ஷயஂ ததாதி| அவஶ்யாயஃ ப்ரதோஷே ஜலஂ ஶீதமந்தரிக்ஷாத் பதத்| ரஜஃ க்ஷிதிரஜோ தூலிஃ| அதிஶப்தஃ ஸ்வப்நஜாகராப்யாஂ ஸம்பத்யதே| உபதாநஶப்தஃ ஶய்யாயாஃ ஶிரோநிஷ்யந்தநபர்யாயோ நீசாத்யுச்சாப்யாம்| அந்யேந விஜாதீயேந வாரிணா பீதேநார்தாதந்யஸ்மிந் பீதே| அத்யம்புபாநேநாத்யம்புரமணேந சர்திபாஷ்பக்ரஹாதிபிஶ்ச| ஆதிக்ரஹணேந வேகரோதாதீநாஂ க்ரஹணம்||௨||
Adhikarana vAtapratishyAyalakShaNam (3) · Śloka 3
தத்ர வாதாத்ப்ரதிஶ்யாயே முகஶோஷோ பஶஂ க்ஷவஃ|
க்ராணோபரோதநிஸ்தோதத்ந்தஶங்கஶிரோவ்யதாஃ|
கீடகா இவ ஸர்பந்தி மந்யதே பரிதோ ப்ருவௌ|
ஸ்வரஸாதஶ்சிராத்பாகஃ ஶிஶிராச்சகபஸ்ருதிஃ||௩||
View original
तत्र वातात्प्रतिश्याये मुखशोषो भृशं क्षवः|
घ्राणोपरोधनिस्तोदद्न्तशङ्खशिरोव्यथाः|
कीटका इव सर्पन्ति मन्यते परितो भ्रुवौ|
स्वरसादश्चिरात्पाकः शिशिराच्छकफस्रुतिः||३||
தத்ரேத்யாதிநாऽதிகதோஷவிஶேஷவஶேந ப்ரதிஶ்யாயாதீநாஂ லக்ஷணமுச்யதே| முகஶோஷாதிஶிஶிராச்சாபஸ்ருத்யந்தஂ வாதப்ரதிஶ்யாயலக்ஷணம்| ப்ரதிஶ்யாயாநாஂ பாக இஹைவ வக்ஷ்யமாணலக்ஷணஃ||௩||
Adhikarana pittapratiSyAyalakShaNam (4) · Śloka 4
பித்தாத்தஷ்ணாஜ்வரக்ராணபிடகாஸம்பவப்ரமாஃ|
நாஸாக்ரபாகோ ரூக்ஷோஷ்ணதாம்ரபீதகபஸ்ருதிஃ||௪||
View original
पित्तात्तृष्णाज्वरघ्राणपिटकासम्भवभ्रमाः|
नासाग्रपाको रूक्षोष्णताम्रपीतकफस्रुतिः||४||
தஷ்ணாதிகஂ ரூக்ஷாதிகுணகபஸ்ருத்யந்தஂ பித்தாத்ப்ரதிஶ்யாயே பவதி||௪||
Adhikarana kaPapratiSyAyalakShaNam (5) · Śloka 5
கபாத்காஸோ ருசிஃ ஶ்வாஸோ வமதுர்காத்ரகௌரவம்|
மாதுர்யஂ வதநே கண்டூஃ ஸ்நிக்தஶுக்லகபஸ்ருதிஃ||௫||
View original
कफात्कासो रुचिः श्वासो वमथुर्गात्रगौरवम्|
माधुर्यं वदने कण्डूः स्निग्धशुक्लकफस्रुतिः||५||
காஸாதிஸ்நிக்தாதிஸ்ருத்யந்தஂ கபாத் ப்ரதிஶ்யாயே||௫||
Adhikarana tridoShajapratiSyAyalakShaNam (6) · Śloka 6
ஸர்வஜோ லக்ஷணைஃ ஸர்வைரகஸ்மாத்தத்திஶாந்திமாந்||௬||
View original
सर्वजो लक्षणैः सर्वैरकस्माद्धद्धिशान्तिमान्||६||
யஸ்து ஸர்வதோஷஜஃ ப்ரதிஶ்யாயஃ ஸர்வைரநந்தரோக்தைர்வாதாதிப்ரதிஶ்யாயலக்ஷணைர்யுக்தோ பவதி| ஸ சாऽகஸ்மாதஹேதுர்ஹாந்யா வத்த்யா ச யுக்தோ பவதி||௬||
Adhikarana raktapratiSyAyalakShaNam (7) · Śloka 7
துஷ்ட நாஸாஸிராஃ ப்ராப்ய ப்ரதிஶ்யாயஂ கரோத்யஸக்|
உரஸஃ ஸுப்ததா தாம்ரநேத்ரத்வஂ ஶ்வாஸபூதிதா|
கண்டூஃ ஶ்ரோத்ராக்ஷிநாஸாஸு பித்தோக்தஂ சாத்ர லக்ஷணம்||௭||
View original
दुष्ट नासासिराः प्राप्य प्रतिश्याय़ं करोत्यसृक्|
उरसः सुप्तता ताम्रनेत्रत्वं श्वासपूतिता|
कण्डूः श्रोत्राक्षिनासासु पित्तोक्तं चात्र लक्षणम्||७||
அஸக்ரக்தஂ வாதாதிதூஷணைர்துஷ்டஂ நாஸாஸிராஃ ப்ராப்ய ப்ரதிஶ்யாயஂ கரோதி| அத்ர ச ரக்தப்ரதிஶ்யாயே உரஸஃ ஸுப்ததாதி பித்தப்ரதிஶ்யாயோக்தஂ லக்ஷணம்||௭||
Adhikarana duShTapratiSyAyalakShaNam (8) · Śloka 8
ஸர்வ ஏவ ப்ரதிஶ்யாயா துஷ்டதாஂ யாந்த்யுபேக்ஷிதாஃ|
யதோக்தோபத்ரவாதிக்யாத்ஸ ஸர்வேந்த்ரியதாபநஃ|
ஸாக்நிஸாதஜ்வரஶ்வாஸகாஸோரஃபார்ஶ்வவேதநஃ|
குப்யத்யகஸ்மாத்பஹுஶோ முகதௌர்கந்த்யஶோஷகத்|
நாஸிகாக்லேதஸஂஶோஷஶுத்திரோதகரோ முஹுஃ|
பூயோபமாஸிதா ரக்தக்ரதிதஶ்லேஷ்மஸஂஸ்ருதிஃ|
மூர்ச்சந்தி சாத்ர கமயோ தீர்கஸ்நிக்தஸிதாணவஃ||௮||
View original
सर्व एव प्रतिश्याया दुष्टतां यान्त्युपेक्षिताः|
यथोक्तोपद्रवाधिक्यात्स सर्वेन्द्रियतापनः|
साग्निसादज्वरश्वासकासोरःपार्श्ववेदनः|
कुप्यत्यकस्माद्बहुशो मुखदौर्गन्ध्यशोषकृत्|
नासिकाक्लेदसंशोषशुद्धिरोधकरो मुहुः|
पूयोपमासिता रक्तग्रथितश्लेष्मसंस्रुतिः|
मूर्च्छन्ति चात्र कृमयो दीर्घस्निग्धसिताणवः||८||
ஸர்வ ஏவாநந்தரோக்தாஃ ப்ரதிஶ்யாயா உபேக்ஷிதாஃ ஸந்தோ துஷ்டப்ரதிஶ்யாயதாம் யாந்தி| ஸ ச துஷ்டப்ரதிஶ்யாயோ யதோக்தாநாமுபத்ரவாணாஂ முகஶோஷாதீநாஂ ப்ரரூஷத்வேநாதிக்யாத் ஸர்வேந்த்ரியாணாஂ தாபந உபதாபகரோ பவதி| அக்நிஸாதாதியுதஶ்ச| ஸ ச துஷ்டப்ரதிஶ்யாயோऽகஸ்மாதிவாதிஶயேந குப்யதி முகதௌர்கந்த்யாதிகச்ச பவதி| முஹுஃ ப்ரதிக்ஷணஂ நாஸிகாயாஃ க்லேதஶ்ச ஶோஷஶ்ச ஶுத்திஶ்ச ரோதஂ கரோதி பூயோபமாதிகுணஶ்லேஷ்மஸஂஸ்ருதிஶ்ச பவதி| அத்ர ச துஷ்டப்ரதிஶ்யாயே கபஸ்ருதௌ தீர்காதிரூபாஃ கமயோ மூர்ச்சந்தி ஸமுச்ச்ராயஂ லபந்தே அணவோ லகுப்ரமாணாஃ||௮||
Adhikarana pakvapratiSyAyalakShaNam (9) · Śloka 9
பக்வலிங்காநி தேஷ்வங்கலாகவஂ க்ஷவதோஃ ஶமஃ|
ஶ்லேஷ்மா ஸுசிக்கணஃ பீதோ ஜ்ஞாநஂ ச ரஸகந்தயோஃ||௯||
View original
पक्वलिङ्गानि तेष्वङ्गलाघवं क्षवथोः शमः|
श्लेष्मा सुचिक्कणः पीतो ज्ञानं च रसगन्धयोः||९||
தேஷு ச ஸர்வேஷு ப்ரதிஶ்யாயேஷு பக்வேஷ்வங்கலாகவாதிகஂ லிங்கம்||௯||
Adhikarana bhRushakShavalakShaNam (10) · Śloka 10
தீக்ஷ்ணாக்ராணோபயோகார்கரஶ்மிஸூத்ரதணாதிபிஃ|
வாதகோபிபிரந்யைர்வா நாஸிகாதருணாஸ்தநி|
விகட்டிதேऽநிலஃ க்ருத்தோ ருத்தஃ ஶ்ரங்காடகஂ வ்ரஜந்|
நிவத்தஃ குருதேऽத்யர்தஂ க்ஷவதுஂ ஸ பஶக்ஷவஃ||௧௦||
View original
तीक्ष्णाघ्राणोपयोगार्करश्मिसूत्रतृणादिभिः|
वातकोपिभिरन्यैर्वा नासिकातरुणास्थनि|
विघट्टितेऽनिलः क्रुद्धो रुद्धः श्रृङ्गाटकं व्रजन्|
निवृत्तः कुरुतेऽत्यर्थं क्षवथुं स भृशक्षवः||१०||
தீக்ஷ்ணாக்ராணாதிபிர்நாஸிகாயாஸ்தருணாஸ்தநி மத்வஸ்தநி விகட்டிதே க்ஷுண்ணே ஸத்யநிலஃ க்ருத்தோ யதி கேநசித்தேதுநா ருத்தோ பவதி ததா ஸ ருத்தஃ ஸந் பஹிஃ ப்ரதிநிவத்த்யாந்தஃ ஶ்ரங்காடகாக்யஂ நாஸாஸ்ரோதோ வ்ரஜந்நேவ நிவத்தஃ ஸந்நத்யர்தஂ க்ஷவதுஃ குருதே| ஸ ரோகோ நாம்நா பஶக்ஷவஃ| உபயோகஶப்தஸ்தீக்ஷ்ணேந ஸம்பத்யதே| ஆதிஶப்த ஏவஞ்ஜாதீயக்ரஹணார்தஃ||௧௦||
Adhikarana nAsikASoShalakShaNam (11) · Śloka 11
ஶோஷயந்நாஸிகாஸ்ரோதஃ கபஂ ச குருதேऽநிலஃ|
ஶூகபூர்ணாபநாஸாத்வஂ கச்ச்ராதுச்ச்வஸநஂ ததஃ|
ஸ்மதோऽஸௌ நாஸிகாஶோஷஃ........................||௧௧||
View original
शोषयन्नासिकास्रोतः कफं च कुरुतेऽनिलः|
शूकपूर्णाभनासात्वं कृच्छ्रादुच्छ्वसनं ततः|
स्मृतोऽसौ नासिकाशोषः........................||११||
ஸ்வஹேதுபிஃ க்ருத்தோऽநிலோ நாஸிகாஸ்ரோதஃ ஶோஷயந் கபஞ்ச ஶோஷயந் ப்ரதமஂ ஶூகபூர்ணாபநாஸாத்வஂ குருதே| ததஃ கச்ச்ராதுச்வஸநமஸௌ ரோகோ நாம்நா நாஸிகாஶோஷஃ ஸ்மதஃ||௧௧||
Adhikarana nAsAnAhalakShaNam (12) · Śloka 12
........................ஂஆஸாநாஹே து ஜாயதே|
நத்தத்வமிவ நாஸாயாஃ ஶ்லேஷ்மருத்தேந வாயுநா|
நிஃஶ்வாஸோச்ச்வாஸஸஂரோதாத்ஸ்ரோதஸீ ஸஂவதே இவ||௧௨||
View original
........................ंआसानाहे तु जायते|
नद्धत्वमिव नासायाः श्लेष्मरुद्धेन वायुना|
निःश्वासोच्छ्वाससंरोधात्स्रोतसी संवृते इव||१२||
நாஸாநாஹாக்யே து ரோகே நாஸாயா நத்தத்வமிவ ஜாயதே| கேந ஹேதுநேத்யாஹ-ஶ்லேஷ்மருத்தேந வாயுநா| தத்ர ச நாஸாநாஹே நிஃஶ்வாஸோச்ச்வாஸயோ ரோதாந்நாஸாஸ்ரோதஸீ ஸஂவதே பிஹிதே இவ பவதஃ||௧௨||
Adhikarana ghrANapAkalakShaNam (13) · Śloka 13
பசேந்நாஸாபுடே பித்தஂ த்வங்மாஂஸஂ தாஹஶூலவத்|
ஸ க்ராணபாகஃ...................................||௧௩||
View original
पचेन्नासापुटे पित्तं त्वङ्मांसं दाहशूलवत्|
स घ्राणपाकः...................................||१३||
பித்தஂ ஸ்வஹேதுநா நாஸாபுடே குபிதஂ தாஹஶுலாப்யாஂ யுக்தஂ தத்ரைவ த்வங்மாஂஸஂ பசேத் ஸ ரோகோ நாம்நா க்ராணபாகஃ||௧௩||
Adhikarana nAsAsrAvalakShaNam (14) · Śloka 14
..........ஸ்ராவஸ்து தத்ஸஂஜ்ஞஂ ஶ்லேஷ்மஸம்பவஃ|
அச்சோ ஜலோபமோऽஜஸ்ரஂ விஶேஷாந்நிஶி ஜாயதே||௧௪||
View original
..........स्रावस्तु तत्संज्ञं श्लेष्मसम्भवः|
अच्छो जलोपमोऽजस्रं विशेषान्निशि जायते||१४||
யஸ்து ஶ்லேஷ்மஸம்பவோऽச்சத்வாதிகுணோ நாஸாயாஃ ஸ்ராவஃ ஸ தத்ஸஂஜ்ஞே ரோகோ நாம்நா ஸ்ராவஃ| அஜஸ்ரஂ ஸந்ததம்| ஸ ச ஸ்ராவோ நிஶி விஶேஷாஜ்ஜாயதே||௧௪||
Adhikarana avInasalakShaNam (15) · Śloka 15
கபஃ ப்ரவத்தோ நாஸாயாஂ ருத்த்வா ஸ்ரோதாஂஸ்யவீநஸம்|
குர்யாத்ஸகுர்குரஶ்வாஸஂ பீநஸாதிகவேதநம்|
அவேரிவ ஸ்ரவத்யஸ்ய ப்ரக்லிந்நா தேந நாஸிகா|
அஜஸ்ரஂ பிச்சிலஂ ஶீதஂ பக்வஂ ஸிங்காணகஂ கநம்||௧௫||
View original
कफः प्रवृद्धो नासायां रुद्ध्वा स्रोतांस्यवीनसम्|
कुर्यात्सघुर्घुरश्वासं पीनसाधिकवेदनम्|
अवेरिव स्रवत्यस्य प्रक्लिन्ना तेन नासिका|
अजस्रं पिच्छिलं शीतं पक्वं सिङ्घाणकं घनम्||१५||
நாஸாயாஂ ஸ்வஹேதோஃ ப்ரவத்தஃ கபஃ ஸ்ரோதாஂஸி ருத்த்வா அவீநஸாக்யஂ ரோகஂ குர்யாத்| கிம்பூதமாஹ-ஸகுர்குரஶ்வாஸம்| பீநஸாக்யாத்ரோகாததிகவேதநம்| தேநாவீநஸாக்யேந ப்ரக்லிந்நா ஸதீ நாஸிகா அவேர்மேஷஸ்யேவாஜஸ்ரமவிச்சிந்நஂ ஸ்ரவதி| கிஂ ஸ்ரவதீத்யாஹ-பிச்சிலாதிகுணஂ ஸிங்காணகஂ நாஸாகபஂ ஸ்ரவதி||௧௫||
Adhikarana dIptilakShaNam (16) · Śloka 16
ரக்தேந நாஸா தக்தேவ பாஹ்யாந்தஃ ஸ்பர்ஶநாஸஹா|
பவேத்தூமோபமோச்ச்வாஸா ஸா தீப்திர்தஹதீவ ச||௧௬||
View original
रक्तेन नासा दग्धेव बाह्यान्तः स्पर्शनासहा|
भवेद्धूमोपमोच्छ्वासा सा दीप्तिर्दहतीव च||१६||
ரக்தேந க்ருத்தேந தக்தேவ நாஸா பவேத்பாஹ்யாந்தஃஸ்பர்ஶநாஸஹா தூமோபமோச்ச்வாஸா ச பவேத்| ஸ ரோகோ நாம்நா தீப்திஃ| ஸம்பவாச்சாஶ்ரயஂ தஹதீவ||௧௬||
Adhikarana pUtinAsAlakShaNam (17) · Śloka 17
தாலுமூலே மலைர்துஷ்டே மாருதோ முகநாஸிகாத்|
ஶ்லேஷ்மா ச பூதிர்நிர்கச்சேத்பூதிநாஸஂ வதந்தி தம்||௧௭||
View original
तालुमूले मलैर्दुष्टे मारुतो मुखनासिकात्|
श्लेष्मा च पूतिर्निर्गच्छेत्पूतिनासं वदन्ति तम्||१७||
தாலுமூலமாஶ்ரித்ய மலைர்வாதாதிபிர்துஷ்டே முகாச்ச நாஸிகாதஶ்ச பூதிர்மாருதே நிர்கச்சேத் கபஶ்ச பூதிர்நிர்கச்சேத்| தஂ ரோகமாசார்யாஃ பூதிநாஸஂ நாம்நா வதந்தி||௧௭||
Adhikarana pUyaraktalakShaNam (18) · Śloka 18
நிசயாதபிகாதாத்வா பூயாஸங்நாஸிகா ஸ்ரவேத்|
தத்பூயரக்தமாக்யாதஂ ஶிரோதாஹருஜாகரம்||௧௮||
View original
निचयादभिघाताद्वा पूयासृङ्नासिका स्रवेत्|
तत्पूयरक्तमाख्यातं शिरोदाहरुजाकरम्||१८||
நிசயாத் ஸந்நிபாதாதபிகாதாத்வா ஹேதோர்நாஸிகா பூயமஸக்ச ஸ்ரவேத்| தத்பூயாஸக் ஶிரோதாஹருஜாகரம்| நாம்நா பூயரக்தமித்யாசார்யைராக்யாதம்|| ௧௮||
Adhikarana puTakalakShaNam (19) · Śloka 19
பித்தஶ்லேஷ்மாவருத்தோந்தர்நாஸாயாஂ ஶோஷயேந்மருத்|
கபஂ ஸ ஶுஷ்கஃ புடதாஂ ப்ராப்நோதி புடகஂ து தத்||௧௯||
View original
पित्तश्लेष्मावरुद्धोन्तर्नासायां शोषयेन्मरुत्|
कफं स शुष्कः पुटतां प्राप्नोति पुटकं तु तत्||१९||
பித்தஶ்லேஷ்மப்யாஂ கர்தப்யாமேவாந்தர்நாஸஂ வாயுரவருத்தஃ கபஂ ஶோஷயேத்| ஸ கபஃ ஶுஷ்கஃ புடதாஂ ஶுஷ்கத்வாச்சர்மாகதித்வஂ ப்ராப்நோதி| ஏவஂவிதோ ரோகஃ புடகமித்யுச்யதே|| ௧௯||
Adhikarana nAsArSo~arbudalakShaNam (20) · Śloka 20
அர்ஶோர்புதாநி விபஜேத்தோஷலிங்கைர்யதாயதம்||௨௦||
View original
अर्शोर्बुदानि विभजेद्दोषलिङ्गैर्यथायथम्||२०||
அர்ஶாஂஸ்யர்புதாநி ச நாம்நா ப்ரஸித்தாந் மாஸாங்குராந்யாயதஂ யதாஸ்வமாரம்பகவாதாதிதோஷலிங்கைர்விபஜேத்| பஹுவசநஂ மாஂஸாங்குரணாமநேகத்வாபேக்ஷயா ||௨௦||
Adhikarana nAsArogasAdhAraNalakShaNam (21) · Śloka 21
ஸர்வேஷு கச்ச்ரோச்ச்வஸநஂ பீநஸஂ ப்ரததஂ க்ஷுதம்|
ஸாநுநாஸிகவாதித்வஂ பூதிநாஸஃ ஶிரோவ்யதா||௨௧||
View original
सर्वेषु कृच्छ्रोच्छ्वसनं पीनसं प्रततं क्षुतम्|
सानुनासिकवादित्वं पूतिनासः शिरोव्यथा||२१||
ஸர்வேஷு ச நாஸாரோகேஷு கச்ச்ரோச்ச்வஸநாதி ஸாதாரணஂ லிங்கம்||௨௧||
Adhikarana sAdhyAsAdhyatAnirdeSaH (27-23) · Śloka 23
அஷ்டாதஶாநாமித்யேஷாஂ யாபயேத்தஷ்டபீநஸம்||௨௭||
இதி வைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸ்ய ஸூநோர்வாக்படஸ்ய கதாவஷ்டாங்கஸஂக்ரஹஸஂஹிதாயாமுத்தரதந்த்ரே நாஸரோகவிஜ்ஞாநீயோ நாம த்ரயோவிஂஶோऽத்யாயஃ||௨௩||
View original
अष्टादशानामित्येषां यापयेद्दष्टपीनसम्||२७||
इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे नासरोगविज्ञानीयो नाम त्रयोविंशोऽध्यायः||२३||
ஏஷாஞ்ச ரோகாணாஂ வாதப்ரதிஶ்யாய, பித்தப்ரதிஶ்யாய, கபப்ரதிஶ்யாய, பஶக்ஷவ, நாஸாஶோஷ, நாஸாநாஹ, க்ராணபாக, ஸ்ராவ, அவீநஸ, தீப்தி, பூதிநாஸ, பூயரக்த, புடக, அர்ஶ, அர்புதாக்யா அஷ்டாதஶ ரோகா உக்தாஃ| தேஷாஂ ரோகாணாஂ மத்யே துஷ்டபீநஸஂ யாபயேத்| ஶேஷாஃ ஸாத்யா இத்யர்தாதிதி|| ௨௭|| இதி ஶ்ரீமந்மஹாமஹோபாத்யாயேந்துவிரசிதாயாமஷ்டாங்கஸஂக்ரஹவ்யாக்யாயாஂ ஶஶிலேகாயாமுத்தரதந்த்ரே த்ரயோவிஂஶோऽத்யாயஃ||