Adhikarana atha sarvAkShirogavij~jAnIyo nAmAShTAdasho~adhyAyaH - pratij~jA (1) · Śloka 1
அதாதஃ ஸர்வாக்ஷிரோகவிஜ்ஞாநீயஂ நாமாத்யாயஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ||௧||
अथातः सर्वाक्षिरोगविज्ञानीयं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
நேத்ரஸ்யாऽவயவவிபாகேந ரோகநிர்ணயஂ கத்வா ரோகாணாஂ வ்யாபிநாஂ ஹேத்வாதிகஂ ப்ரதர்ஶயிதுமத்யாய ஆரப்யதே||௧||
Adhikarana vAtABiShyandalakShaNam (2) · Śloka 2
வாதேந நேத்ரேऽபிஷ்யண்ணே நாஸாநாஹோऽல்பஶோபதா| ஶங்காக்ஷிப்ரூலலாடாஸ்யதோதஸ்புரணபேதநம்| ஶுஷ்கால்பா தூஷிகா ஶீதமல்பஂ சாஶ்ரு சலா ருஜஃ| நிமிஷோந்மேஷணஂ கச்ச்ராஜ்ஜந்தூநாமிவ ஸர்பணம்| அக்ஷ்யாத்மாதமிவாபாதி ஸூக்ஷ்மைஶ்ஶல்யைரிவாசிதம்| ஸ்நிக்தோஷ்ணைஶ்சோபஶமநம்.......................||௨||
वातेन नेत्रेऽभिष्यण्णे नासानाहोऽल्पशोफता| शङ्खाक्षिभ्रूललाटास्यतोदस्फुरणभेदनम्| शुष्काल्पा दूषिका शीतमल्पं चाश्रु चला रुजः| निमिषोन्मेषणं कृच्छ्राज्जन्तूनामिव सर्पणम्| अक्ष्याध्मातमिवाभाति सूक्ष्मैश्शल्यैरिवाचितम्| स्निग्धोष्णैश्चोपशमनम्.......................||२||
🔊 Audio coming soon
வாதேந நேத்ரேऽபிஷ்யண்ணே ஆர்த்ரீபூதே நாஸாநாஹாதிகஂ பவதி| ஸுபோதம்| உபஶமநஂ ஸ்வாஸ்த்யலாபஃ| ஏஷ ரோகோऽபிஷ்யந்த உச்யதே|
Adhikarana vAtAdhimanthaH (3) · Śloka 3
.....................ஸோऽபிஷ்யந்த உபேக்ஷிதஃ| அதிமந்தோ பவேத்தத்ர கர்ணயோர்நதநஂ ப்ரமஃ| அரண்யேவ ச மத்யந்தே லலாடாக்ஷிப்ருவாதயஃ||௩||
.....................सोऽभिष्यन्द उपेक्षितः| अधिमन्थो भवेत्तत्र कर्णयोर्नदनं भ्रमः| अरण्येव च मथ्यन्ते ललाटाक्षिभ्रुवादयः||३||
🔊 Audio coming soon
ஏஷ சோபேக்ஷிதஃ ஸந் வாதேநைவாதிமந்தோ பவேத்| தத்ர வாதாதிமந்தே கர்ணநாதாதிகஂ லிங்கம்| அரணீ யாஜ்ஞிகாநாஂ கர்ஷணேநாக்ந்யுத்பாதநே மந்தநகாஷ்டம்||௩||
Adhikarana vAtajahatAdhimanthaH (4) · Śloka 4
ஹதாதிமந்தஃ ஸோऽபி ஸ்யாத்ப்ரமாதாத்தேந வேதநாஃ| அநேகரூபா ஜாயந்தே வ்ரணோ தஷ்டௌ ச தஷ்டிஹா||௪||
हताधिमन्थः सोऽपि स्यात्प्रमादात्तेन वेदनाः| अनेकरूपा जायन्ते व्रणो दृष्टौ च दृष्टिहा||४||
🔊 Audio coming soon
ஸ சாதிமந்தஃ ப்ரமாதாதபசாராத்ததாதிமந்தாக்யஃ ஸ்யாத்| தேந ச ஹதாதிமந்தேநாநேகரூபா வேதநா ருஜோ ஜாயந்தே| தஷ்டிமண்டலே ச தர்ஶநஹா வ்ரணோ ஜாயதே||௪||
Adhikarana anyatovAtaH (5) · Śloka 5
மந்யாக்ஷிஶங்கதோ வாயுரந்யதோ வா ப்ரவர்தயேத்| வ்யதாஂ தீவ்ராமபைச்சில்யராகஶோபஂ விலோசநம்| ஸங்கோசயதி பர்யஶ்ரு ஸோऽந்யதோ வாதஸஂஜ்ஞிதஃ||௫||
मन्याक्षिशङ्खतो वायुरन्यतो वा प्रवर्तयेत्| व्यथां तीव्रामपैच्छिल्यरागशोफं विलोचनम्| सङ्कोचयति पर्यश्रु सोऽन्यतो वातसंज्ञितः||५||
🔊 Audio coming soon
யதா து ஸ்வநிமித்தாத் குபிதோ வாயுர்மந்யாதிதோऽந்யதோ வா தந்நிகடாதங்காத் பூர்வாத்தீவ்ராஂ வ்யதாஂ ப்ரவர்தயேத்| பைச்சில்யாதிரஹிதஂ நேத்ரஂ ஸாஶ்ரு ஸங்கோசயதி| ததா ஸ ரோகோ நாம்நா அந்யதோவாதஃ||௫||
Adhikarana vAtaparyayaH (6) · Śloka 6
தத்வஜ்ஜிஹ்யஂ பவேந்நேத்ரமூநஂ வா வாதபர்யயே||௬||
तद्वज्जिह्यं भवेन्नेत्रमूनं वा वातपर्यये||६||
🔊 Audio coming soon
வாதபர்யயாக்யே ரோகே தத்வதிதி பூர்வவந்மந்யாருஜாதிகேந நேத்ரஂ ஜிஹ்யஂ குடிலஂ சித்ரந்யஸ்தமிவ பவத்யூநஂ வா ப்ரமாணேந பவதி ||௬||
Adhikarana pittABiShyandaH (7) · Śloka 7
தாஹோ தூமாயநஂ ஶோபஃ ஸ்யாவதா வர்த்மநோர்பஹிஃ| அதஃக்லேதோऽஶ்ரு பீதோஷ்ணஂ ராகஃ பீதாபதர்ஶநம்| க்ஷாரோக்ஷிதக்ஷதாக்ஷித்வஂ பித்தாபிஷ்யந்தலக்ஷணம்||௭||
दाहो धूमायनं शोफः स्यावता वर्त्मनोर्बहिः| अतःक्लेदोऽश्रु पीतोष्णं रागः पीताभदर्शनम्| क्षारोक्षितक्षताक्षित्वं पित्ताभिष्यन्दलक्षणम्||७||
🔊 Audio coming soon
தாஹாதிகஂ பித்தாபிஷ்யந்தலக்ஷணம்| தூமப்ரவேஶ இவ தூமாயநம்| க்ஷாரேணோக்ஷிதோ யோ வ்ரணஸ்தத்துல்யவ்ரணாக்ஷிதா பவதி||௭||
Adhikarana pittAdhimanthaH (8) · Śloka 8
ஜ்வலதங்காரகீர்ணாபஂ யகத்பிண்டஸமப்ரபம்| அதிமந்யே பவேந்நேத்ரம்.......................||௮||
ज्वलदङ्गारकीर्णाभं यकृत्पिण्डसमप्रभम्| अधिमन्ये भवेन्नेत्रम्.......................||८||
🔊 Audio coming soon
அஸ்மிந்நுபேக்ஷயா பித்தாதிமந்தீபூதே ஜ்வலதங்காரகீர்ணாபநேத்ரத்வாதிகஂ லிங்கம்||௮||
Adhikarana kaPABiShyandalakShaNam (9) · Śloka 9
........................ஸ்யந்தே து கபஸம்பவே| ஜாட்யஂ ஶோபோ மஹாந் கண்டூர்நித்ராந்நாநபிநந்தநம்| ஸாந்த்ரஸ்நிக்தபஹுஶ்வேதபிச்சாவத் தூஷிகாऽஶ்ருதா||௯||
........................स्यन्दे तु कफसम्भवे| जाड्यं शोफो महान् कण्डूर्निद्रान्नानभिनन्दनम्| सान्द्रस्निग्धबहुश्वेतपिच्छावद् दूषिकाऽश्रुता||९||
🔊 Audio coming soon
கபேऽபிஷ்யந்தே ஜாட்யாதிகஂ லிங்கம்| அநபிநந்தநமந்நஸ்ய| ஸாந்த்ராதிகுணவத் தூஷிகா ஸாந்த்ராதிகுணவதஶ்ருதா ச||௯||
Adhikarana kaPAdhimanthalakShaNam (10) · Śloka 10
அதிமந்தே நதஂ கஷ்ணமுந்நதஂ ஶுக்லமண்டலம்| ப்ரஸேகோ நாஸிகாத்மாநஂ பாஂஸுபூர்ணமிவேக்ஷணம்||௧௦||
अधिमन्थे नतं कृष्णमुन्नतं शुक्लमण्डलम्| प्रसेको नासिकाध्मानं पांसुपूर्णमिवेक्षणम्||१०||
🔊 Audio coming soon
அஸ்மிந்நேவோபேக்ஷயா கபாதிமந்தீபூதே கஷ்ணஂ நதத்வாதிலக்ஷணம்||௧௦||
Adhikarana raktABiShyandalakShaNam (11) · Śloka 11
ரக்தாஶ்ருராஜீதூஷீகா ரக்தமண்டலதர்ஶநம்| ரக்தஸ்யந்தேந நயநஂ ஸபித்தஸ்யந்தலக்ஷணம்||௧௧||
रक्ताश्रुराजीदूषीका रक्तमण्डलदर्शनम्| रक्तस्यन्देन नयनं सपित्तस्यन्दलक्षणम्||११||
🔊 Audio coming soon
ரக்தாபிஷ்யந்தே பித்தாபிஷ்யந்தலக்ஷணாந்தஂ லிங்கம்||௧௧||
Adhikarana raktAdhimanthalakShaNam (12) · Śloka 12
மந்தேऽக்ஷிதாம்ரபர்யந்தமுத்பாடநஸமாநருக்| ராகேண பந்தூகநிபஂ தாம்யதி ஸ்பர்ஶநாக்ஷமம்| அஸங்நிமக்நாரிஷ்டாபஂ கஷ்ணமக்ந்யாபதர்ஶநம்||௧௨||
मन्थेऽक्षिताम्रपर्यन्तमुत्पाटनसमानरुक्| रागेण बन्धूकनिभं ताम्यति स्पर्शनाक्षमम्| असृङ्निमग्नारिष्टाभं कृष्णमग्न्याभदर्शनम्||१२||
🔊 Audio coming soon
அஸ்மிந்நேவ ரக்தாதிமந்தீபூதே தாம்ரபர்யந்தமக்ஷி பவத்யுத்பாடநஸமாநருகாதிஸ்வரூபஂ தேந ஸதஶஂ கஷ்ணஂ யஸ்மிந்நக்ஷ்ணி|| ௧௨||
Adhikarana adhimanthasAmAnyalakShaNam (13) · Śloka 13
அதிமந்தா யதாஸ்வஂ ச ஸர்வே ஸ்யந்தாதிகவ்யதாஃ| ஶங்கதந்தகபோலேஷு கபாலே சாதி ருக்கராஃ||௧௩||
अधिमन्था यथास्वं च सर्वे स्यन्दाधिकव्यथाः| शङ्खदन्तकपोलेषु कपाले चाति रुक्कराः||१३||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வே சாதிமந்தா யதாஸ்வதேஷேப்யோऽபிஷ்யந்தேப்யோऽதிகவ்யதா பவந்தி| வாதாதிமந்தோ வாதாபிஷ்யந்தாதிகவ்யதஃ| ஏவஂ ஸர்வத்ர வாச்யம்| தே சாதிமந்தாஃ ஶங்காதிகேऽதிருக்கராஃ||௧௩||
Adhikarana shuShkAkShipAkaH (14) · Śloka 14
வாதபித்தாதுரஂ கர்ஷதோதபேதோபதேஹவத்| ரூக்ஷதாருணவர்த்மாக்ஷிகச்ச்ரோந்மீலநிமீலநம்| விகூணநவிஶுஷ்கத்வஶீதேச்சாஶூலபாகவத்| உக்தஃ ஶுஷ்காக்ஷிபாகோऽயம்................||௧௪||
वातपित्तातुरं घर्षतोदभेदोपदेहवत्| रूक्षदारुणवर्त्माक्षिकृच्छ्रोन्मीलनिमीलनम्| विकूणनविशुष्कत्वशीतेच्छाशूलपाकवत्| उक्तः शुष्काक्षिपाकोऽयम्................||१४||
🔊 Audio coming soon
வாதபித்தேநாதுரஂ பீடிதமக்ஷி கர்ஷதோதாதிகுணஂ பவதி| ஸ ரோகோ நாம்நா ஶுஷ்காக்ஷிபாக உக்தஃ||௧௪||
Adhikarana sashophapAkaH (15) · Śloka 15
..................ஸஶோபஃ ஸ்யாத்த்ரிபிர்மலைஃ| ஸரக்தஸ்தத்ர ஶோபோऽதிருத்காஹஷ்டீவநாதிமாந்| பக்வோதும்பரஸங்காஶஂ ஜாயதே ஶுக்லமண்டலம்| அஶ்ரூஷ்ணஶீதவிஶதபிச்சிலாச்சகநஂ முஹுஃ||௧௫||
..................सशोफः स्यात्त्रिभिर्मलैः| सरक्तस्तत्र शोफोऽतिरुद्गाहष्ठीवनादिमान्| पक्वोदुम्बरसङ्काशं जायते शुक्लमण्डलम्| अश्रूष्णशीतविशदपिच्छिलाच्छघनं मुहुः||१५||
🔊 Audio coming soon
ஸஶோபாக்யஸ்து பாகஃ ஸரக்தைஸ்த்ரிபிர்தோஷைர்பவதி| தத்ர ஸஶோபே பாகேऽதிருகாதிமாந் ஶோபஃ| நேத்ரே ச ஶுக்லமண்டலஂ பக்வோதும்பரஸங்காஶஂ ஜாயதே| உஷ்ணத்வாதிகுணஂ சாஶ்ரு ஜாயதே||௧௫||
Adhikarana alpashophaH (16) · Śloka 16
அல்பஶோபோऽல்பஶோபஸ்து பாகோऽந்யைர்லக்ஷணைஸ்ததா||௧௬||
अल्पशोफोऽल्पशोफस्तु पाकोऽन्यैर्लक्षणैस्तथा||१६||
🔊 Audio coming soon
யஸ்த்வக்ஷிபாகோऽல்பஶோபோऽந்யைஃ பக்வோதும்பரஸங்காஶாதிகைரநந்தரோக்தஸஶோபாக்யபாகாக்ஷிலக்ஷணைர்யுக்தோ பவதி ஸ நாம்நாऽல்பஶோபஃ||௧௬||
Adhikarana akShipAkAtyayaH (17) · Śloka 17
அக்ஷிபாகாத்யயே ஶோபஃ ஸஂரம்பஃ கலுஷாஶ்ருதா| கபோபதிக்தமஸிதஂ ஸிதஂ ப்ரக்லேதராகவத்| தாஹோ தர்ஶநஸஂரோதோ வேதநாஶ்சாநவஸ்திதா||௧௭||
अक्षिपाकात्यये शोफः संरम्भः कलुषाश्रुता| कफोपदिग्धमसितं सितं प्रक्लेदरागवत्| दाहो दर्शनसंरोधो वेदनाश्चानवस्थिता||१७||
🔊 Audio coming soon
அக்ஷிபாகாத்யயாக்யே ரோகே ஶோபாதிகஂ லிங்கம்| ஸஂரம்போ வேதநாயா உத்ரேகஃ| வேதநா அநவஸ்திதாஶ்சலஸ்வரூபாஃ||௧௭||
Adhikarana amloShitaH (18) · Śloka 18
அந்நஸாரோऽம்லதாஂ நீதஃ பித்தரக்தோல்பணைர்மலைஃ| ஸிராபிர்நேத்ரமாரூடஃ கரோதி ஶ்யாவலோஹிதம்| ஸஶோபதாஹபாகாஶ்ரு பஶஂ சாவிலதர்ஶநம்| அம்லோஷிதோऽயம்............................||௧௮||
अन्नसारोऽम्लतां नीतः पित्तरक्तोल्बणैर्मलैः| सिराभिर्नेत्रमारूढः करोति श्यावलोहितम्| सशोफदाहपाकाश्रु भृशं चाविलदर्शनम्| अम्लोषितोऽयम्............................||१८||
🔊 Audio coming soon
யோऽந்நஸ்ய ஸாரஃ ஸ பித்தரக்தாதிகைஸ்த்ரிபிர்மலைரம்லத்வஂ நீதஃ ஸிராபிஶ்ச நேத்ரமாரூடஃ ஸந் நேத்ரஂ ஶ்யாவலோஹிதஂ கரோதி| அயஂ ரோகோ நாம்நா அம்லோஷிதஃ||௧௮||
Adhikarana sarvagAnAM sa~gkhyAsamprAptiH (19) · Śloka 19
............இத்யுக்தாஃ கதாஃ ஷோடஶ ஸர்வகாஃ||௧௯||
............इत्युक्ताः गदाः षोडश सर्वगाः||१९||
🔊 Audio coming soon
இதி ஷோடஶ வ்யாதயஃ ஸர்வகா உக்தாஃ||௧௯||
Adhikarana asAdhyatAnirdeshaH (20-18) · Śloka 18
ஹதாதிமந்தமேதேஷு ஸாக்ஷிபாகாத்யயஂ த்யஜேத்| வாதாத்பூதஂ பஞ்சராத்ரேண தஷ்டிஂ ஸப்தாஹேந ஶ்லேஷ்மஜாதோऽதிமந்தஃ| ரக்தோத்பந்நோ ஹந்தி தத்வத்த்ரிராத்ராந் மித்யாசாராத் பைத்திகஃ ஸத்ய ஏவ||௨௦|| இதி வைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸ்ய ஸூநோர்வாக்படஸ்ய கதாவஷ்டாங்கஸஂக்ரஹஸஂஹிதாயாமுத்தரதந்த்ரே ஸர்வாக்ஷிரோகவிஜ்ஞாநீய நாமாஷ்டாதஶோऽத்யாயஃ||௧௮||
हताधिमन्थमेतेषु साक्षिपाकात्ययं त्यजेत्| वाताद्भूतं पञ्चरात्रेण दृष्टिं सप्ताहेन श्लेष्मजातोऽधिमन्थः| रक्तोत्पन्नो हन्ति तद्वत्त्रिरात्रान् मिथ्याचारात् पैत्तिकः सद्य एव||२०|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे सर्वाक्षिरोगविज्ञानीय नामाष्टादशोऽध्यायः||१८||
🔊 Audio coming soon
ஏதேஷு ச மத்யே ஹதாதிமந்தமக்ஷிபாகாத்யயஂ சாஸாத்யத்வாத்த்யஜேத்| வாதோத்பூத இத்யாதி ஸுபோதம்| தஷ்டிஂ ஹந்தீதி ஸர்வத்ர ஸம்பத்யதே| இதி ஶ்ரீமந்மஹாமஹோபாத்யாயேந்துவிரசிதாயாமஷ்டாங்கஸஂக்ரஹவ்யாக்யாயாஂ ஶஶிலேகாயாமுத்தரதந்த்ரே அஷ்டாதஶோऽத்யாயஃ