Adhikarana atha viShopayogIyo nAmAShTacatvAriMshodhyAyaH adhyAyapratij~jA (1) · Śloka 1
ਅਥਾਤੋ ਵਿਸੋਪਯੋਗੀਯਂ ਨਾਮਾਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ||੧||
अथातो विषोपयोगीयं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਕ੍ਰਿਯਾਭਿਰਸਿਧ੍ਯਤੋ ਜਙ੍ਗਮਵਿਸਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸਙ੍ਗੇਨਾਨ੍ਯੇਸਾਮਪਿ ਰੋਗਵਿਸ਼ੇਸਾਣਾਮਸਿਧ੍ਯਤਾਂ ਸ੍ਥਾਵਰਵਿਸੈਕਸਾਧ੍ਯਤ੍ਵਾਤ੍ ਸ੍ਥਾਵਰਵਿਸਸ੍ਯ ਜਙ੍ਗਮਵਿਸੈਕਸਾਧ੍ਯਤ੍ਵਾਚ੍ਚ ਤਦੁਪਯੋਗਮਧਿਕਤ੍ਯਾਧ੍ਯਾਯ ਆਰਭ੍ਯਤੇ||੧||
Adhikarana viShe prativiShayojanA (2) · Śloka 2
ਵਿਸੇ ਪ੍ਰਤਿਵਿਸਂ ਯੋਜ੍ਯਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਤਨ੍ਤ੍ਰੈਰਸਿਧ੍ਯਤਿ| ਅਤੀਤੇ ਪਞ੍ਚਮੇ ਵੇਗੇ ਸਪ੍ਤਮਸ੍ਯਾਨਤਿਕ੍ਰਮੇ| ਪ੍ਰਭੋਰ੍ਨਿਵੇਦ੍ਯ ਪ੍ਰਯਤੋ ਨੈਵ ਵਾਖ੍ਯਾਯ ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍||੨||
विषे प्रतिविषं योज्यं मन्त्रतन्त्रैरसिध्यति| अतीते पञ्चमे वेगे सप्तमस्यानतिक्रमे| प्रभोर्निवेद्य प्रयतो नैव वाख्याय कस्यचित्||२||
🔊 Audio coming soon
ਮਨ੍ਤ੍ਰੈਰ੍ਵਿਸਹਰੈਸ੍ਤਨ੍ਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚੌਸਧਾਦਿਭਿਰਸਿਧ੍ਯਤਿ ਵਿਸੇ ਪ੍ਰਤਿਵਿਸਂ ਵਿਜਾਤੀਯਂ ਯੋਜ੍ਯਮ੍| ਸ੍ਥਾਵਰਸ੍ਯ ਜਙ੍ਗਮਂ ਜਙ੍ਗਮਸ੍ਯ ਸ੍ਥਾਵਰਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਕਦੇਤ੍ਯਾਹ-ਪਞ੍ਚਮਂ ਵੇਗੇਤੀਤੇ ਅਤਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤੇ ਸਪ੍ਤਮੇ ਅਨਤਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤੇ ਚ ਸਤਿ| ਪ੍ਰਭੋ ਰਾਜ੍ਞੋ ਨਿਵੇਦ੍ਯ ਉਕ੍ਤ੍ਵਾ| ਯਥਾ-ਅਹਮਸ੍ਯ ਵਿਸੇਣ ਮੁਮੂਰ੍ਸੋਸ੍ਤਣੀਕਤਭੂਰਿਮਨ੍ਤ੍ਰਤਨ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਜੀਵਿਤਨਿਰਾਸ਼ਬਨ੍ਧੁਵਰ੍ਗਸ੍ਯ ਅਤਿਸ੍ਤੋਕਮਪ੍ਯਨਾਸ਼ਙ੍ਕ੍ਯਮਾਨਪ੍ਰਾਣਪ੍ਰਤ੍ਯਾਗਮਨਸ੍ਯ ਵਿਸੇਣ ਜੀਵਿਤਂ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯਿਸ੍ਯ ਇਤਿ| ਏਵਮਯਮਸ੍ਯਾਯੁਃਕ੍ਸਯੇਪਿ ਵਰਾਕੋਯਸ਼ਸਾ ਨ ਯੁਜ੍ਯਤੇ| ਸਿਦ੍ਧੇ ਤੁ ਸੁਮਹਦ੍ਯਸ਼ ਆਸਾਦਯਤਿ| ਅਥਵਾ ਨੈਵ ਕਸ੍ਯਚਿਦੇਵਮਾਖ੍ਯਾਯ ਯਦ੍ਯਯਮਸ੍ਮੈ ਵਿਸਂ ਯੋਕ੍ਸ੍ਯਤਿ ਤਰ੍ਹ੍ਯੌਸਧਮਾਤ੍ਰਵ੍ਯਾਜੇਨਾਪਿ ਸਿਦ੍ਧੌ ਯਸ਼ ਏਵ ਅਸਿਦ੍ਧੌ ਤ੍ਵਯਸ਼ਸਃ ਪੂਰ੍ਵਸ੍ਮਾਦਿਵ ਵਿਸਾਤ੍ਪ੍ਰਸਙ੍ਗੋ ਨੇਤਿ|| ੨||
Adhikarana siddhamantratvamAvashyakam (3) · Śloka 3
ਸਿਦ੍ਧਮਨ੍ਤ੍ਰਧਰਃ ਕਤ੍ਵਾ ਧਰਣੀਬਨ੍ਧਮਾਦਿਤਃ| ਨਹਿ ਮਨ੍ਤ੍ਰਸਹਾਯਸ੍ਯ ਵਿਸਂ ਯਾਤ੍ਯਵਿਧੇਯਤਾਮ੍||੩||
सिद्धमन्त्रधरः कृत्वा धरणीबन्धमादितः| नहि मन्त्रसहायस्य विषं यात्यविधेयताम्||३||
🔊 Audio coming soon
ਸਿਦ੍ਧਮਨ੍ਤ੍ਰਧਰਃ ਸਨ੍ਨਾਦਿਤੋ ਧਰਣੀਬਨ੍ਧਂ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਰਕ੍ਸਾਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਸਂ ਯੋਜਯੇਤ੍| ਧਰਣੀਬਨ੍ਧਹੇਤੁਰ੍ਨ ਹਿ ਮਨ੍ਤ੍ਰਸਹਾਯਸ੍ਯ ਭਿਸਜੋ ਵਿਸਮਵਿਧੇਯਤਾਂ ਯਾਤੀਤਿ|| ੩||
Adhikarana sthAvaraja~ggamaviShaguNaviparyastatA (4) · Śloka 4
ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਤੁਲ੍ਯਗੁਣਂ ਪ੍ਰਾਯਃ ਸ੍ਥਿਰਮੂਰ੍ਧ੍ਵਗਮਂ ਵਿਸਮ੍| ਪ੍ਰਾਯਃ ਪਿਤ੍ਤਗੁਣੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਮਧੋਗਾਮਿ ਚ ਜਙ੍ਗਮਮ੍| ਗੁਣੈਰਿਤਿ ਵਿਪਰ੍ਯਸ੍ਤੈਰ੍ਨਿਹਤਸ੍ਤੇ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍| ਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਨ੍ਮੂਲਵਿਸਂ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦਸ੍ਟਾਨਾਂ ਪਾਨਲੇਪਯੋਃ||੪||
श्लेष्मतुल्यगुणं प्रायः स्थिरमूर्ध्वगमं विषम्| प्रायः पित्तगुणैर्युक्तमधोगामि च जङ्गमम्| गुणैरिति विपर्यस्तैर्निहतस्ते परस्परम्| युञ्ज्यान्मूलविषं तस्माद्दष्टानां पानलेपयोः||४||
🔊 Audio coming soon
ਸ੍ਥਿਰਂ ਸ੍ਥਾਵਰਂ ਵਿਸਂ ਗੁਣੈਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਸ੍ਤੁਲ੍ਯਮੂਰ੍ਧ੍ਵਗਮਞ੍ਚ| ਜਙ੍ਗਮਂ ਵਿਸਂ ਪਿਤ੍ਤੇਨ ਗੁਣੈਸ੍ਤੁਲ੍ਯਮਧੋਗਾਮਿ ਚ| ਪ੍ਰਾਯੋਗ੍ਰਹਣਂ ਵਿਸਯਵ੍ਯਭਿਚਾਰਸੂਚਨਾਰ੍ਥਮ੍ ਇਤ੍ਯਨੇਨ ਪ੍ਰਕਾਰੇਣ ਸ੍ਥਾਵਰਜਙ੍ਗਮੇ ਵਿਸੇ ਯਤੋ ਗੁਣੈਰ੍ਵਿਪਰ੍ਯਸ੍ਤੈਃ ਪਰਸ੍ਪਰਂ ਵਿਪਰੀਤੇ ਅਤਸ੍ਤੇ ਵਿਸਂ ਪਰਸ੍ਪਰਂ ਨਿਹਤਃ ਸ੍ਥਾਵਰੇਣ ਜਙ੍ਗਮਂ ਹਨ੍ਯਤੇ ਜਙ੍ਗਮੇਨ ਚ ਸ੍ਥਾਵਰਮਿਤਿ| ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਧੇਤੋਰ੍ਦਸ੍ਟਾਨਾਂ ਪਾਨੇ ਲੇਪੇ ਚ ਮੂਲਵਿਸਂ ਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਤ੍|| ੪||
Adhikarana viShapIte sarpaiH daMshanam (5) · Śloka 5
ਵਿਸਪੀਤਂ ਚ ਕੁਸ਼ਲੋ ਦਂਸ਼ਯੇਤ੍ ਪਵਨਾਸ਼ਿਭਿਃ| ਨ ਵਿਸਪ੍ਰਤਿਮਂ ਕਿਞ੍ਚਿਨ੍ਨਿਰ੍ਵਿਸੀਕਰਣਂ ਵਿਸੇ||੫||
विषपीतं च कुशलो दंशयेत् पवनाशिभिः| न विषप्रतिमं किञ्चिन्निर्विषीकरणं विषे||५||
🔊 Audio coming soon
ਕੁਸ਼ਲਸ਼੍ਚ ਵੈਦ੍ਯਃ ਪਵਨਾਸ਼ਿਭਿਃ ਸਰ੍ਪੈਰ੍ਵਿਸਪੀਤਂ ਦਂਸ਼ਯੇਤ੍| ਵਿਸੇਨ੍ਯਤਰੇ ਦੇਹਸ੍ਥਿਤੇ ਤਦ੍ਵਿਪਰੀਤਂ ਵਿਸਪ੍ਰਤਿਮਂ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਦਨ੍ਯਨ੍ਨਿਰ੍ਵਿਸੀਕਰਣਂ ਵਿਦ੍ਯਤੇ|| ੫||
Adhikarana ja~ggame maulaviShamAtrA (sarpaviShe) (6) · Śloka 6
ਚਤੁਰ੍ਭਿਃ ਸਡ੍ਭਿਰਸ੍ਟਾਭਿਰ੍ਹੀਨਮਧ੍ਯੋਤ੍ਤਮਾਂ ਯਵੈਃ| ਮਾਤ੍ਰਾਂ ਵਿਸਸ੍ਯ ਮੌਲਸ੍ਯ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੀਤ ਯਥਾਯਥਮ੍||੬||
चतुर्भिः षड्भिरष्टाभिर्हीनमध्योत्तमां यवैः| मात्रां विषस्य मौलस्य प्रयुञ्जीत यथायथम्||६||
🔊 Audio coming soon
ਯਦਾ ਚ ਜਙ੍ਗਮੇ ਵਿਸੇ ਮੌਲਂ ਵਿਸਂ ਪ੍ਰਯੁਜ੍ਯਤੇ ਤਦਾ ਯਥਾਯਥਂ ਜਙ੍ਗਮਾਪੇਕ੍ਸਯਾ ਹੀਨਮਧ੍ਯਾਧਿਕਾਂ ਤ੍ਰਿਵਿਧਾਂ ਮਾਤ੍ਰਾਂ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੀਤ| ਚਤੁਰ੍ਭਿਰ੍ਯਵੈਰ੍ਹੀਨਮਾਤ੍ਰਾ, ਸਡ੍ਭਿਰ੍ਮਧ੍ਯਮਾ, ਅਸ੍ਟਾਭਿਰੁਤ੍ਤਮਾ ਇਤਿ ਸਰ੍ਪਦਸ੍ਟੇ|| ੬||
Adhikarana kITavRushcikaviShayormaulamAtrAntaram (7) · Śloka 7
ਦਸ੍ਟਸ੍ਯ ਦ੍ਵੌ ਯਵੌ ਕੀਟੈਸ੍ਤਿਲਮਾਤ੍ਰਂ ਤੁ ਵਸ਼੍ਚਿਕੈਃ| ਨੈਵ ਤ੍ਵਕ੍ਸਕ੍ਸ੍ਥੇ....................................||੭||
दष्टस्य द्वौ यवौ कीटैस्तिलमात्रं तु वृश्चिकैः| नैव त्वक्सृक्स्थे....................................||७||
🔊 Audio coming soon
ਕੀਟੈਰ੍ਦਸ੍ਟੇ ਤੁ ਦ੍ਵੌ ਯਵੌ ਮੂਲਵਿਸਸ੍ਯ ਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਤ੍| ਵਸ਼੍ਚਿਕੈਰ੍ਦਸ੍ਟੇ ਤਿਲਮਾਤ੍ਰਮ੍| ਅਸਕ੍ਸ੍ਥਿਤੇ ਵਿਸੇ ਨੈਵ ਵਿਸਾਨ੍ਤਰਂ ਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਤ੍|| ੭||
Adhikarana lUtAviShe maulaviShaM na peyam (8) · Śloka 8
....................................ਪਾਨੇ ਤੁ ਲੂਤਾਦਸ੍ਟਸ੍ਯ ਨੇਸ੍ਯਤੇ| ਪ੍ਰਚ੍ਛਾਯ ਲੇਪਯੇਦ੍ਦਂਸ਼ਂ ਤਸ੍ਯ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਸੁਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍| ਸਵਿਸੇ ਯੁਕ੍ਤਮਮਤਂ ਵਿਸਮੇਵਾਵਿਸੇ ਵਿਸਮ੍| ਅਬਲੇ ਚਾਤਿਬਲਵਦ੍ਵ੍ਯਾਪਨ੍ਨਂ ਚ ਪ੍ਰਯੋਗਤਃ||੮||
....................................पाने तु लूतादष्टस्य नेष्यते| प्रच्छाय लेपयेद्दंशं तस्य ज्ञात्वा सुनिश्चितम्| सविषे युक्तममृतं विषमेवाऽविषे विषम्| अबले चातिबलवद्व्यापन्नं च प्रयोगतः||८||
🔊 Audio coming soon
ਲੂਤਾਦਸ੍ਟਸ੍ਯ ਪਾਨ ਏਵ ਵਿਸਂ ਨੇਸ੍ਯਤੇ ਅਪਿਤੁ ਸੁਨਿਸ਼੍ਚਿਤਂ ਲੂਤਾਦਂਸ਼ਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਚ੍ਛਾਯ ਲੇਪਯੇਤ੍| ਸੁਨਿਸ਼੍ਚਿਤਤ੍ਵਜ੍ਞਾਨਾਯ ਹੇਤੁਃ ਸਵਿਸੇ ਯੁਕ੍ਤਂ ਵਿਸਮਮਤਂ ਭਵਤਿ ਨਿਰ੍ਵਿਸੇ ਤੁ ਵਿਸਂ ਵਿਸਮੇਵੇਤਿ| ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਯਦਿ ਲੂਤਾਦਂਸ਼ਃ ਸਾਵਿਸਸ੍ਤਤੋ ਵਿਸਲੇਪਃ| ਅਨ੍ਯਹੇਤੁਕਾਸ਼੍ਚੇਤ੍ ਸ੍ਫੋਟਾਦਯੋ ਨ ਵਿਸਲੇਪਃ ਕਾਰ੍ਯਃ| ਯਥਾਯਥਂ ਮਾਤ੍ਰਾਮਿਤਿ ਯਦੁਕ੍ਤਂ ਤਦੇਵੋਪਬਹ੍ਯਤੇ| ਅਬਲੇ ਚ ਵਿਸੇ ਅਤਿਬਲਂ ਵਿਸਂ ਵਿਸਮੇਵ ਨ ਤ੍ਵੌਸਧਮ੍| ਪ੍ਰਯੋਗਵਸ਼ਾਤ੍ਤੁ ਵ੍ਯਾਪਨ੍ਨਂ ਵਿਸਂ ਵਿਸਮੇਵ ਨ ਤ੍ਵਮਤਮ੍|| ੮||
Adhikarana agadAdhikAraH (9) · Śloka 9
ਸਵਿਸਾਵਿਸਸ਼ਙ੍ਕਾਯਾਮਗਦਾਨੁਪਯੋਜਯੇਤ੍| ਅਵਿਰੁਦ੍ਧਾਨ੍ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤੋ ਹਿ ਨਿਰ੍ਵਿਸਸ੍ਯਾਗਦੋਗਦਃ| ਤਦ੍ਵਚ੍ਚ ਸਵਿਸਸ੍ਯਾਪਿ ਕ੍ਰਿਯਾਕਾਲਾਤਿਪਾਤਤਃ| ਜਾਨੀਯਾਦ੍ਵਿਸਸਦ੍ਭਾਵਂ ਭਿਸਕ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ||੯||
सविषाविषशङ्कायामगदानुपयोजयेत्| अविरुद्धान् प्रयुक्तो हि निर्विषस्यागदोऽगदः| तद्वच्च सविषस्यापि क्रियाकालातिपाततः| जानीयाद्विषसद्भावं भिषक्तस्मात्प्रयत्नतः||९||
🔊 Audio coming soon
ਯਤ੍ਰ ਤੁ ਸਵਿਸੋ ਵਾ ਸ੍ਯਾਦਵਿਸੋ ਵੇਤ੍ਯਾਸ਼ਙ੍ਕਾ ਤਤ੍ਰਾਵਿਰੁਦ੍ਧਾਨਗਦਾਨੁਪਯੋਜਯੇਤ੍ ਨ ਤੁ ਵਿਸਮ੍| ਯਤੋ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਂ ਨਿਰ੍ਵਿਸਸ੍ਯਾਗਦੋ ਗਦੋ ਵ੍ਯਾਧਿਃ| ਤਦ੍ਵਤ੍ ਸਵਿਸਸ੍ਯਾਪਿ ਕ੍ਰਿਯਾਕਾਲਾਤਿਪਾਤੇ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤ ਅਗਦੋ ਵ੍ਯਾਧਿਃ| ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਭਾਵਾਭਾਵਾਭ੍ਯਾਂ ਮਾਤ੍ਰਾਦਿਭਿਸ਼੍ਚ ਯਤ੍ਨਤੋ ਵਿਸਸਦ੍ਭਾਵਂ ਜਾਨੀਯਾਤ੍|| ੯||
Adhikarana prayojyAprayojyamaulaviShanirdeshaH (10) · Śloka 10
ਸਾਕ੍ਤੁਕਂ ਮੁਸ੍ਤਕਂ ਸ਼ਙ੍ਗੀ ਵਾਲਕਂ ਸਰ੍ਸਪਾਹ੍ਵਯਮ੍| ਵਤ੍ਸਨਾਭਂ ਚ ਕਰ੍ਮਣ੍ਯਂ ਵਿਸਂ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਘਨਂ ਗੁਰੁ| ਨ ਜਾਤ੍ਵਨ੍ਯਤ੍ਪ੍ਰਯੋਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਕਾਲਕੂਟਂ ਵਿਸ਼ੇਸਤਃ||੧੦||
साक्तुकं मुस्तकं शृङ्गी वालकं सर्षपाह्वयम्| वत्सनाभं च कर्मण्यं विषं स्निग्धं घनं गुरु| न जात्वन्यत्प्रयोक्तव्यं कालकूटं विशेषतः||१०||
🔊 Audio coming soon
ਸਾਕ੍ਤੁਕਾਦਿਕਂ ਵਿਸਂ ਕਰ੍ਮਣ੍ਯਂ ਕਰ੍ਮਣਿ ਸਾਧੁ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਦਿਗੁਣਞ੍ਚ ਏਭ੍ਯੋਨ੍ਯਨ੍ਨ ਜਾਤੁ ਪ੍ਰਯੋਕ੍ਤਵ੍ਯਮ੍| ਕਾਲਕੂਟਂ ਵਿਸ਼ੇਸਤੋ ਨ ਪ੍ਰਯੋਕ੍ਤਵ੍ਯਮ੍|| ੧੦||
Adhikarana viShe~avacArite kRutyam (11) · Śloka 11
ਵਿਸੇਵਚਾਰਿਤੇ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੇ ਪੇਯਂ ਘਤਮਨਨ੍ਤਰਮ੍| ਸਭਾਰ੍ਙ੍ਗੀਦਧਿਧੂਮੋਤ੍ਥਸ਼ਾਰਿਵਾਤਣ੍ਡੁਲੀਯਕਮ੍| ਅਗਾਰਧੂਮਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵੈਰ੍ਵਾ ਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍| ਲਿਹ੍ਯਾਦ੍ਵਾ ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਰ੍ਭ੍ਯਾਂ ਚੂਰ੍ਣਿਤਾਮਰ੍ਜੁਨਤ੍ਵਚਮ੍||੧੧||
विषेऽवचारिते तीक्ष्णे पेयं घृतमनन्तरम्| सभार्ङ्गीदधिधूमोत्थशारिवातण्डुलीयकम्| अगारधूममञ्जिष्ठायष्ट्याह्वैर्वा समन्वितम्| लिह्याद्वा मधुसर्पिर्भ्यां चूर्णितामर्जुनत्वचम्||११||
🔊 Audio coming soon
ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੇ ਵਿਸੇਵਚਾਰਿਤੇ ਅਨਨ੍ਤਰਮਵ੍ਯਵਧਾਨੇਨ ਘਤਂ ਪੇਯਮ੍| ਕਿਮ੍ਭੂਤਂ ਘਤਮਿਤ੍ਯਾਹ-ਸਭਾਙ੍ਗਰ੍ਯਾਦਿਕਮਥਵਾਗਾਰਧੂਮਾਦਿਭਿਃ ਸਮਨ੍ਵਿਤਮਥ ਵਾ ਅਰ੍ਜੁਨਤ੍ਵਚਂ ਚੂਰ੍ਣਿਤਾਂ ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਰ੍ਭ੍ਯਾਂ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍|| ੧੧||
Adhikarana viShaprayogAH (12) · Śloka 12
ਕ੍ਸੀਰਕ੍ਸੌਦ੍ਰਘਤੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਪੀਤਂ ਹਨ੍ਤਿ ਵਿਸਂ ਵਿਸਮ੍| ਸਸਿਨ੍ਦੁਵਾਰਤਗਰਂ ਮਤਸਞ੍ਜੀਵਨਂ ਵਿਸਮ੍| ਸ਼ਿਰੀਸਕੁਸੁਮਂ ਵਕ੍ਰਂ ਵਿਸਮਾਖੁਵਿਸਾਪਹਮ੍| ਦੇਵਦਾਰੁ ਨਤਂ ਮਾਂਸੀ ਦ੍ਰਾਮਿਲੀਬਾਕੁਚੀ ਵਿਸਮ੍| ਕੁਸ੍ਠਂ ਚ ਪਾਨਲੇਪਾਭ੍ਯਾਂ ਸਮਸ੍ਤਵਿਸਨਾਸ਼ਨਮ੍| ਮਨਸ਼੍ਸ਼ਿਲਾਞ੍ਜਨਾਲੈਲਾ ਸਿਨ੍ਦੁਵਾਰਾਮਰਾਹ੍ਵਯਮ੍| ਸਰਕ੍ਤਾ ਕੁਙ੍ਕੁਮਵਿਸਂ ਧ੍ਮਾਨਂ ਨਿਸ੍ਸਂਜ੍ਞਬੋਧਨਮ੍||੧੨||
क्षीरक्षौद्रघृतैर्युक्तं पीतं हन्ति विषं विषम्| ससिन्दुवारतगरं मृतसञ्जीवनं विषम्| शिरीषकुसुमं वक्रं विषमाखुविषापहम्| देवदारु नतं मांसी द्रामिलीबाकुची विषम्| कुष्ठं च पानलेपाभ्यां समस्तविषनाशनम्| मनश्शिलाञ्जनालैला सिन्दुवारामराह्वयम्| सरक्ता कुङ्कुमविषं ध्मानं निस्संज्ञबोधनम्||१२||
🔊 Audio coming soon
ਕ੍ਸੀਰੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਵਿਸਪ੍ਰਯੋਗਃ| ਵਿਸਸ੍ਯ ਮਾਤ੍ਰਾ ਤੂਕ੍ਤਾ| ਵਿਸਂ ਕ੍ਸੀਰਾਦਿਭਿਰ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਪੀਤਂ ਵਿਸਂ ਹਨ੍ਤਿ| ਸਿਨ੍ਦੁਵਾਰਤਗਰਾਭ੍ਯਾਂ ਯੁਕ੍ਤਂ ਪੀਤਂ ਵਿਸਂ ਮਤਸਞ੍ਜੀਵਨਮ੍| ਸ਼ਿਰੀਸਪੁਸ੍ਪਤਗਰਾਭ੍ਯਾਂ ਯੁਕ੍ਤਂ ਪੀਤਂ ਵਿਸਮਾਖੁ ਵਿਸਾਪਹਂ ਭਵਤਿ| ਦੇਵਦਾਰ੍ਵ੍ਯਾਦਿਭਿਰ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਪੀਤਂ ਵਿਸਂ ਸਮਸ੍ਤਵਿਸਾਣਾਂ ਨਾਸ਼ਨਮ੍| ਮਨਸ਼੍ਸ਼ਿਲਾਦਿਕਂ ਨਾਸਾਧ੍ਮਾਨਂ ਨਿਸ੍ਸਂਜ੍ਞਾਨਾਂ ਬੋਧਨਮ੍| ਅਲਂ ਹਰਿਤਾਲਮ੍| ਅਮਰਾਹ੍ਵਯਂ ਦੇਵਦਾਰੁ| ਰਕ੍ਤਾ ਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾ|| ੧੨||
Adhikarana dAhe lepayogaH (13) · Śloka 13
ਦਾਹੇ ਵਿਸੋਦ੍ਭਵੇ ਲੇਪਃ ਸਕ੍ਤੁਕ੍ਸੀਰਘਤੈਰ੍ਹਿਤਃ||੧੩||
दाहे विषोद्भवे लेपः सक्तुक्षीरघृतैर्हितः||१३||
🔊 Audio coming soon
ਵਿਸੋਦ੍ਭਵੇ ਦਾਹੇ ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸਨ੍ਤਾਪੇ ਸਕ੍ਤ੍ਵਾਦਿਭਿਰ੍ਲੇਪੋ ਹਿਤਃ| ਸਕ੍ਤਵੋ ਯਵਾਨਾਮ੍|| ੧੩||
Adhikarana sarpaviShaprayogaH (14) · Śloka 14
ਯਸ੍ਤੁ ਸਂਰੋਸਿਤੋ ਭੋਗੀ ਧੂਮਂ ਵਕ੍ਤ੍ਰਾਦ੍ਵਿਮੁਞ੍ਚਤਿ| ਦਣ੍ਡਾਗ੍ਰੇ ਪਿਸ਼ਿਤਂ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਬਹੁਸ਼ਸ੍ਤੇਨ ਦਂਸ਼ਯੇਤ੍| ਅਸ਼ਕ੍ਯਮਗਦੈਰਨ੍ਯੈਰ੍ਵਿਸਪੀਤਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਕਃ| ਪਾਯਯੇਨ੍ਮਾਂਸਚੂਰ੍ਣਂ ਤਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਵਿਸਬਲਾਬਲਮ੍||੧੪||
यस्तु संरोषितो भोगी धूमं वक्त्राद्विमुञ्चति| दण्डाग्रे पिशितं बद्ध्वा बहुशस्तेन दंशयेत्| अशक्यमगदैरन्यैर्विषपीतं चिकित्सकः| पाययेन्मांसचूर्णं तं ज्ञात्वा विषबलाबलम्||१४||
🔊 Audio coming soon
ਕ੍ਰੋਧਯਿਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਪਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਵਕ੍ਤ੍ਰਧੂਪਂ ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਤੇਨ ਦਣ੍ਡਬਦ੍ਧਂ ਮਾਂਸਂ ਦਂਸ਼ਯੇਤ੍| ਤਸ੍ਯ ਮਾਂਸਸ੍ਯ ਚੁਰ੍ਣਂ ਪਾਯਯੇਦ੍ਯੋ ਵਿਸਪੀਤਸ੍ਤਮਨ੍ਯੈਰਗਦੈਰਸ਼ਕ੍ਯਮ੍|| ੧੪||
Adhikarana anyarogeShu rasAyaneShvapi ca viShaprayoganirdeshaH (15) · Śloka 15
ਅਨ੍ਯੇਸ੍ਵਪਿ ਚ ਰੋਗੇਸੁ ਸ਼ੇਸੋਪਾਯਪਰਿਕ੍ਸਯੇ| ਵਿਸਂ ਯੁਞ੍ਜੀਤ ਨਿਤ੍ਯਂ ਚ ਰਸਾਯਨਗਵੇਸਿਣਃ||੧੫||
अन्येष्वपि च रोगेषु शेषोपायपरिक्षये| विषं युञ्जीत नित्यं च रसायनगवेषिणः||१५||
🔊 Audio coming soon
ਨ ਕੇਵਲੇ ਵਿਸ ਏਵ ਵਿਸਂ ਯੋਜ੍ਯਂ ਯਾਵਦ੍ਵਿਸਾਚ੍ਛੇਸਾਣਾਮੁਪਾਯਾਨਾਂ ਪਰਿਕ੍ਸਯੇ ਅਸਿਦ੍ਧਾਵਨ੍ਯੇਸ੍ਵਪਿ ਰੋਗੇਸੁ ਵਿਸਂ ਯੋਜ੍ਯਮ੍| ਯਸ੍ਤੁ ਰਸਾਯਨਗਵੇਸੀ ਰਸਾਯਨਮਭਿਲਸਤਿ ਤਸ੍ਯ ਨਿਤ੍ਯਂ ਵਿਸਂ ਯੋਜ੍ਯਮ੍|| ੧੫||
Adhikarana viShaprayogArhaH tadarthamAva shyakamRutvAdi (16) · Śloka 16
ਘਤੋਪਸ੍ਕਤਦੇਹਸ੍ਯ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਹਿਤਾਸ਼ਿਨਃ| ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕਸ੍ਯੋਦਿਤੇ ਭਾਨੌ ਯੋਜ੍ਯਂ ਸ਼ੀਤਵਸਨ੍ਤਯੋਃ| ਗ੍ਰੀਸ੍ਮੇਪ੍ਯਾਤ੍ਯਯਿਕੇ ਵ੍ਯਾਧੌ...................||੧੬||
घृतोपस्कृतदेहस्य विशुद्धस्य हिताशिनः| सात्त्विकस्योदिते भानौ योज्यं शीतवसन्तयोः| ग्रीष्मेऽप्यात्ययिके व्याधौ...................||१६||
🔊 Audio coming soon
ਘਤੋਪਸ੍ਕਤਾਦਿਦੇਹਸ੍ਯ ਸ਼ੀਤਵਸਨ੍ਤਯੋਰ੍ਭਾਨਾਵੁਦਿਤੇ ਸੂਰ੍ਯੋਦਯੇ ਪ੍ਰਾਤਰ੍ਵਿਸਂ ਯੋਜ੍ਯਮ੍| ਆਤ੍ਯਯਿਕੇ ਤੁ ਵ੍ਯਾਧੌ ਗ੍ਰੀਸ੍ਮੇਪਿ ਯੋਜ੍ਯਮ੍|| ੧੬||
Adhikarana viShAnarhAH RutvAdi (17) · Śloka 17
..................................ਂਅ ਚ ਵਰ੍ਸਾਸੁ ਦੁਰ੍ਦਿਨੇ| ਨ ਕ੍ਰੋਧਨੇ ਨ ਪਿਤ੍ਤਾਰ੍ਤ੍ਤੇ ਨ ਕ੍ਲੀਬੇ ਰਾਜਨਿ ਦ੍ਵਿਜੇ| ਕ੍ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਣਾਸ਼੍ਰਮਘਰ੍ਮਾਧ੍ਵਵ੍ਯਾਧ੍ਯਨ੍ਤਰਨਿਪੀਡਿਤੇ| ਗਰ੍ਭਿਣੀਬਾਲਵਦ੍ਧੇਸੁ ਨ ਰੂਕ੍ਸੇਸੁ ਨ ਮਰ੍ਮਸੁ||੧੭||
..................................ंअ च वर्षासु दुर्दिने| न क्रोधने न पित्तार्त्ते न क्लीबे राजनि द्विजे| क्षुत्तृष्णाश्रमघर्माध्वव्याध्यन्तरनिपीडिते| गर्भिणीबालवृद्धेषु न रूक्षेषु न मर्मसु||१७||
🔊 Audio coming soon
ਵਰ੍ਸਾਸੁ ਦੁਰ੍ਦਿਨੇ ਚ ਵਿਸਂ ਨ ਯੋਜ੍ਯਮ੍| ਕ੍ਰੋਧਨਾਦਿਕੇ ਚ ਪੁਰੁਸੇ ਨ ਯੋਜ੍ਯਮ੍| ਤਥਾ ਕ੍ਸੁਧਾਦਿਭਿਰ੍ਨਿਪੀਡਤੇ| ਵ੍ਯਾਧ੍ਯਨ੍ਤਰਂ ਵਿਸਵਿਸਯਾਦਨ੍ਯੋ ਵ੍ਯਾਧਿਃ| ਸੁਬੋਧਮ੍|| ੧੭||
Adhikarana viShaprayoge varjanIyAni anyathA vyApadashca (18) · Śloka 18
ਅਭ੍ਯਸ੍ਤੇਪਿ ਵਿਸੇ ਯਤ੍ਨਾਦ੍ਵਰ੍ਜਨੀਯਾਨ੍ ਵਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍| ਕਟ੍ਵਮ੍ਲਤੈਲਲਵਣਦਿਵਾਸ੍ਵਪ੍ਨਾਤਪਾਨਲਾਨ੍| ਰੂਕ੍ਸਮਨ੍ਨਂ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਭਯਂ ਵਾਜੀਰ੍ਣਤਃ ਸਦਾਃ| ਦਗ੍ਵਿਭ੍ਰਮਂ ਕਰ੍ਣਰੁਜਾਮਨ੍ਯਾਂਸ਼੍ਚਾਨਿਲਜਾਨ੍ ਗਦਾਨ੍| ਵਿਸਂ ਰੂਕ੍ਸਾਸ਼ਿਨਃ ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਮਤ੍ਯੁਮੇਵ ਤ੍ਵਜੀਰ੍ਣਤਃ||੧੮||
अभ्यस्तेऽपि विषे यत्नाद्वर्जनीयान् विवर्जयेत्| कट्वम्लतैललवणदिवास्वप्नातपानलान्| रूक्षमन्नं विशेषेण भयं वाऽजीर्णतः सदाः| दृग्विभ्रमं कर्णरुजामन्यांश्चानिलजान् गदान्| विषं रूक्षाशिनः कुर्यान्मृत्युमेव त्वजीर्णतः||१८||
🔊 Audio coming soon
ਵਿਸੇ ਅਭ੍ਯਸ੍ਤੇ ਅਪਿ ਸਾਤ੍ਮ੍ਯੀਭੂਤੇਪਿ ਵਰ੍ਜਨੀਯਾਨ੍ ਯਤ੍ਨਾਦ੍ਵਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍| ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਤੁ ਰੂਕ੍ਸਮਨ੍ਨਮ੍| ਕਿਂ ਤਦਿਤ੍ਯਾਹ-ਕਟ੍ਵਮ੍ਲੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਜੀਰ੍ਣਤੋ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਭਯਂ ਗਹੀਤਵ੍ਯਮ੍| ਰੂਕ੍ਸਾਸ਼ਿਨੋ ਨਰਸ੍ਯ ਵਿਸਂ ਦਗ੍ਵਿਭ੍ਰਮਾਦੀਨ੍ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਅਜੀਰ੍ਣਾਤ੍ਤੁ ਮਤ੍ਯੁਮੇਵ|| ੧੮||
Adhikarana haritAlaprayogaH (19) · Śloka 19
ਅਲਂ ਗੋਮੂਤ੍ਰਸਂਯੁਕ੍ਤਮਾਤਪੇ ਸ਼ੋਸਯੇਤ੍ਤ੍ਰ੍ਯਹਮ੍| ਵਿਸਂ ਬਂਹਣਮੇਤਦ੍ਧਿ ਵਿਸਸ੍ਯਾਦੌ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ| ਤਤ੍ਪਿਬੇਨ੍ਮਸ੍ਤੁਨਾ ਵਾਤਜ੍ਵਰੇ ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਪੈਤ੍ਤਿਕੇ| ਯੁਕ੍ਤਂ ਮੂਤ੍ਰੇਣ ਕਫਜੇ ਸਰ੍ਵਜੇ ਤ੍ਰਿਫਲਾਮ੍ਭਸਾ||੧੯||
अलं गोमूत्रसंयुक्तमातपे शोषयेत्त्र्यहम्| विषं बृंहणमेतद्धि विषस्यादौ प्रशस्यते| तत्पिबेन्मस्तुना वातज्वरे क्षीरेण पैत्तिके| युक्तं मूत्रेण कफजे सर्वजे त्रिफलाम्भसा||१९||
🔊 Audio coming soon
ਹਰਿਤਾਲਸ੍ਯ ਭਾਵਨਾਪ੍ਰਯੋਗਸ਼੍ਚ ਸੁਬੋਧਃ| ਤਦਿਤਿ ਭਾਵਿਤਂ ਹਰਿਤਾਲਮ੍| ਸਰ੍ਵਜੇ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਜੇ|| ੧੯||
Adhikarana viShamajvare saviShayogAH (20) · Śloka 20
ਲੋਧ੍ਰਚਨ੍ਦਨਸਡ੍ਗ੍ਰਨ੍ਥਾਸ਼ਰ੍ਕਰਾਘਤਮਾਕ੍ਸਿਕੈਃ| ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਚ ਵਿਸਂ ਯੁਕ੍ਤਂ ਜੀਰ੍ਣਜ੍ਵਰਹਰਂ ਪਰਮ੍| ਨਿਕੁਮ੍ਭਕੁਮ੍ਭਤ੍ਰਿਫਲਾਸਰ੍ਪਿਰ੍ਮਧੁਵਿਸੈਃ ਕਤਃ| ਨਿਹਨ੍ਤਿ ਮੋਦਕੋ ਜੀਰ੍ਣਜ੍ਵਰਮੇਹਤ੍ਵਗਾਮਯਾਨ੍| ਸ਼ਿਖਿਕਰ੍ਕਿਰਸੋਪੇਤਂ ਵਿਸਮਜ੍ਵਰਜਿਦ੍ਵਿਸਮ੍||੨੦||
लोध्रचन्दनषड्ग्रन्थाशर्कराघृतमाक्षिकैः| क्षीरेण च विषं युक्तं जीर्णज्वरहरं परम्| निकुम्भकुम्भत्रिफलासर्पिर्मधुविषैः कृतः| निहन्ति मोदको जीर्णज्वरमेहत्वगामयान्| शिखिकर्किरसोपेतं विषमज्वरजिद्विषम्||२०||
🔊 Audio coming soon
ਲੋਧ੍ਰਾਦਿਭਿਰ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਵਿਸਂ ਪਰਂ ਜੀਰ੍ਣਜ੍ਵਰਹਰਮ੍| ਨਿਕੁਮ੍ਭਾਦਿਭਿਃ ਕਤੋ ਮੋਦਕੋ ਜੀਰ੍ਣਜ੍ਵਰਾਦਿਕਂ ਹਨ੍ਤਿ| ਸ਼ਿਖਿਕਰ੍ਕਿਰਸਯੁਕ੍ਤਂ ਵਿਸਂ ਵਿਸਮਜ੍ਵਰਂ ਜਯਤਿ| ਸ਼ਿਖੀ ਚਿਤ੍ਰਕਃ| ਕਰ੍ਕੀ ਕਰ੍ਕਟਸ਼ਙ੍ਗੀ|| ੨੦||
Adhikarana raktapitte saviShayogaH (21) · Śloka 21
ਵਿਸਂ ਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਯਂ ਰਾਸ੍ਨਾ ਸੇਵ੍ਯਮੁਤ੍ਪਲਕਨ੍ਦਕਮ੍| ਤਣ੍ਡੁਲੋਦਕਪੀਤਾਨਿ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਸ੍ਯ ਭੇਸਜਮ੍||੨੧||
विषं यष्ट्याह्वयं रास्ना सेव्यमुत्पलकन्दकम्| तण्डुलोदकपीतानि रक्तपित्तस्य भेषजम्||२१||
🔊 Audio coming soon
ਵਿਸਾਦਿਕਂ ਤਣ੍ਡੁਲੋਦਕੇਨ ਪੀਤਂ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਸ੍ਯ ਭੇਸਜਂ ਭਵਤਿ||੨੧||
Adhikarana duShTavraNe viShayogaH (22) · Śloka 22
ਵਿਸਂ ਰਸਾਞ੍ਜਨਂ ਭਾਰ੍ਙ੍ਗੀ ਵਸ਼੍ਚਿਕਾਲੀ ਮਹਾਸਹਾ| ਸਵੇਦਨੇ ਸਪਾਕੇ ਚ ਵ੍ਰਣੇ ਦੁਸ੍ਟੇ ਪ੍ਰਲੇਪਨਮ੍||੨੨||
विषं रसाञ्जनं भार्ङ्गी वृश्चिकाली महासहा| सवेदने सपाके च व्रणे दुष्टे प्रलेपनम्||२२||
🔊 Audio coming soon
ਵਿਸਾਦਿਕਂ ਵੇਦਨਾਦਿਯੁਕ੍ਤੇ ਦੁਸ੍ਟਵ੍ਰਣੇ ਲੇਪਨਂ ਯੋਜ੍ਯਮ੍|| ੨੨||
Adhikarana chardyAM viShayogaH (23) · Śloka 23
ਸਿਤਾਵਿਸਕ੍ਸੀਰਤਰੁਪ੍ਰਵਾਲਾ ਮਧੁਨਾ ਦ੍ਰੁਤਾਃ| ਸ਼੍ਵਾਸਹਿਧ੍ਮਾਪਹਾ ਲੀਢਾਸ਼੍ਛਰ੍ਦਿਘ੍ਨ੍ਯਸ੍ਤੁ ਵਿਸਾਨ੍ਵਿਤਾਃ| ਕ੍ਸੌਦ੍ਰੋਸ਼ੀਰਮਧੁਕ੍ਸਾਰਰਜਨੀਕੁਟਜਤ੍ਵਚਃ||੨੩||
सिताविषक्षीरतरुप्रवाला मधुना द्रुताः| श्वासहिध्मापहा लीढाश्छर्दिघ्न्यस्तु विषान्विताः| क्षौद्रोशीरमधुक्षाररजनीकुटजत्वचः||२३||
🔊 Audio coming soon
ਸਿਤਾਦਿਕਂ ਮਧੁਨਾ ਲੀਢਂ ਸ਼੍ਵਾਸਹਿਧ੍ਮਾਹਰਮ੍| ਵਿਸਾਨ੍ਵਿਤਂ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਦਿਕਂ ਲੀਢਂ ਛਰ੍ਦਿਘ੍ਨਮ੍| ਮਧੁ ਯਸ੍ਟੀਮਧੁ|| ੨੩||
Adhikarana durnAmAdau viShayogaH (24) · Śloka 24
ਵਿਜਯਾਪਿਪ੍ਪਲੀਮੂਲਪਿਪ੍ਪਲੀਦ੍ਵਯਚਿਤ੍ਰਕੈਃ| ਪੁਸ੍ਕਰਾਹ੍ਵਸ਼ਠੀਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਯਵਾਨੀਕ੍ਸਾਰਦੀਪ੍ਯਕੈਃ| ਸਿਤਾਯਸ੍ਟੀਦ੍ਵਿਬਹਤੀਸੈਨ੍ਧਵੈਃ ਪਾਲਿਕੈਃ ਪਚੇਤ੍| ਸਵਿਸਾਰ੍ਦ੍ਧਪਲੈਃ ਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਘਤਾਤ੍ਤਜ੍ਜੀਰ੍ਣਭੁਕ੍ਪਿਬੇਤ੍| ਦੁਰ੍ਨਾਮੇ ਹਤੁਗੁਲ੍ਮਾਰ੍ਮਤਿਮਿਰਕ੍ਰਿਮਿਪਾਣ੍ਡੁਤਾਃ| ਗਲਗ੍ਰਹਗ੍ਰਹੋਨ੍ਮਾਦਕੁਸ੍ਠਾਨਿ ਚ ਨਿਯਚ੍ਛਤਿ||੨੪||
विजयापिप्पलीमूलपिप्पलीद्वयचित्रकैः| पुष्कराह्वशठीद्राक्षायवानीक्षारदीप्यकैः| सितायष्टीद्विबृहतीसैन्धवैः पालिकैः पचेत्| सविषार्द्धपलैः प्रस्थं घृतात्तज्जीर्णभुक्पिबेत्| दुर्नामे हतुगुल्मार्मतिमिरक्रिमिपाण्डुताः| गलग्रहग्रहोन्मादकुष्ठानि च नियच्छति||२४||
🔊 Audio coming soon
ਵਿਜਯਾਦਿਭਿਃ ਪਾਲਿਕੈਰ੍ਵਿਸਾਰ੍ਦ੍ਧਪਲਯੁਕ੍ਤੈਰ੍ਘਤਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਪਚੇਤ੍| ਤਦ੍ਘਤਂ ਜੀਰ੍ਣਭੁਕ੍ਪਿਬੇਤ੍ (ਜੀਰ੍ਣਂ ਸ਼ੀਰ੍ਣਸ਼ਾਲ੍ਯਨ੍ਨਮ੍)| ਤਚ੍ਚ ਦੁਰ੍ਨਾਮਾਦੀਨਿ ਨਿਯਚ੍ਛਤਿ ਨਾਸ਼ਯਤਿ|| ੨੪||
Adhikarana udAvartAdau viShayogaH (25) · Śloka 25
ਕਚ੍ਛ੍ਰਘ੍ਨਾਵਿਸਪਥ੍ਯਾਗ੍ਨਿਦਨ੍ਤੀਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਨਿਸ਼ਾਵਿਸਾਃ| ਸ਼ਿਲਾਜਤੁ ਵਿਸਂ ਮੂਤ੍ਰਮੁਦਾਵਰ੍ਤਾਸ਼੍ਮਰੀਹਰਮ੍||੨੫||
कृच्छ्रघ्नाविषपथ्याग्निदन्तीद्राक्षानिशाविषाः| शिलाजतु विषं मूत्रमुदावर्ताश्मरीहरम्||२५||
🔊 Audio coming soon
ਵਿਸਾਦੀਨ੍ਯਤਿਵਿਸਾਨ੍ਤਾਨਿ ਮੂਤ੍ਰਕਚ੍ਛ੍ਰਘ੍ਨਾਨਿ| ਮੂਤ੍ਰਸ਼ਿਲਾਜਤੁਭ੍ਯਾਂ ਯੁਕ੍ਤਂ ਵਿਸਮੁਦਾਵਰ੍ਤਾਸ਼੍ਮਰੀਹਰਮ੍|| ੨੫||
Adhikarana ashmaryAM viShayogaH (26) · Śloka 26
ਗੋਮੂਤ੍ਰਕ੍ਸਾਰਸਿਨ੍ਧੂਤ੍ਥਂ ਵਿਸਂ ਪਾਸਾਣਭੇਦਕਮ੍| ਵਜ੍ਰਵਦ੍ਦਾਰਯਤ੍ਯੇਤਦੇਕਤਃ ਪੀਤਮਸ਼੍ਮਰੀਮ੍||੨੬||
गोमूत्रक्षारसिन्धूत्थं विषं पाषाणभेदकम्| वज्रवद्दारयत्येतदेकतः पीतमश्मरीम्||२६||
🔊 Audio coming soon
ਗੋਮੂਤ੍ਰਾਦਿਕਮੇਕਤਃ ਪੀਤਂ ਵਜ੍ਰਵਦਸ਼੍ਮਰੀਂ ਦਾਰਯਤਿ| 'ਗੋਮੂਤ੍ਰਕ੍ਸੀਰਸਿਨ੍ਧੂਤ੍ਥਮਿ' ਤਿ ਚ ਪਾਠਃ|| ੨੬||
Adhikarana shUle viShayogaH (27) · Śloka 27
ਸਮੂਲਾ ਪਿਪ੍ਪਲੀ ਮੂਤ੍ਰਂ ਵਿਸਂ ਸ਼ੂਲਹਰਂ ਤਥਾ| ਵਿਸਦ੍ਰਵਨ੍ਤੀਮਧੁਕਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਰਾਸ੍ਨਾਸ਼ਠੀਕਣਾਃ||੨੭||
समूला पिप्पली मूत्रं विषं शूलहरं तथा| विषद्रवन्तीमधुकद्राक्षारास्नाशठीकणाः||२७||
🔊 Audio coming soon
ਸਮੂਲਾ ਮੂਲਯੁਕ੍ਤਾ ਪਿਪ੍ਪਲੀ| ਪਿਪ੍ਪਲੀਮੂਲਂ ਮੂਤ੍ਰਂ ਵਿਸਂ ਚੇਤਿ ਸ਼ੂਲਹਰਮ੍| ਤਥੈਵ ਵਿਸਦ੍ਰਵਨ੍ਤ੍ਯਾਦਿਕਮ੍|| ੨੭||
Adhikarana vRuddhau viShayogaH (28) · Śloka 28
ਏਰਣ੍ਡਤੈਲਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਗੋਮੂਤ੍ਰਂ ਚਿਤ੍ਰਕੋ ਵਿਸਮ੍| ਸਰ੍ਪਿਸਾ ਸਹਿਤਂ ਪੀਤਂ ਵਾਤਾਣ੍ਡਤ੍ਵਮਪੋਹਤਿ||੨੮||
एरण्डतैलं त्रिफला गोमूत्रं चित्रको विषम्| सर्पिषा सहितं पीतं वाताण्डत्वमपोहति||२८||
🔊 Audio coming soon
ਏਰਣ੍ਡਤੈਲਾਦਿਕਂ ਸਰ੍ਪਿਸਾ ਸਹਿਤਂ ਪੀਤਂ ਵਾਤਾਣ੍ਡਤ੍ਵਂ ਵਾਤਵਦ੍ਧਿਮਪੋਹਤਿ ਨਾਸ਼ਯਤਿ|| ੨੮||
Adhikarana gulmAdau viShayogaH (29) · Śloka 29
ਤ੍ਰਿਫਲਾਸ੍ਵਰ੍ਜਿਕਾਕ੍ਸਾਰੋ ਵਿਸਂ ਗੁਲ੍ਮਪ੍ਰਭੇਦਨਮ੍| ਵਿਸਵੇਲ੍ਲਮਿਸਿਕ੍ਸੀਰਂ ਗੁਲ੍ਮਪ੍ਲੀਹਨਿਬਰ੍ਹਣਮ੍||੨੯||
त्रिफलास्वर्जिकाक्षारो विषं गुल्मप्रभेदनम्| विषवेल्लमिसिक्षीरं गुल्मप्लीहनिबर्हणम्||२९||
🔊 Audio coming soon
ਤ੍ਰਿਫਲਾਦਿਕਂ ਗੁਲ੍ਮਸ੍ਯ ਪ੍ਰਭੇਦਨਂ ਵਿਦਾਰਣਂ ਭਵਤਿ| ਵਿਸਾਦਿਕਂ ਗੁਲ੍ਮਪ੍ਲੀਹ੍ਨੋਰ੍ਨਿਬਰ੍ਹਣਂ ਨਾਸ਼ਨਮ੍| ਪ੍ਲੀਹਾ ਪ੍ਲੀਹੋਦਰਮ੍|| ੨੯||
Adhikarana plIhodare viShayogaH (30) · Śloka 30
ਪ੍ਲੀਹੋਦਰਘ੍ਨਂ ਪਯਸਾ ਸ਼ਤਾਹ੍ਵਾ ਕ੍ਰਿਮਿਜਿਦ੍ਵਿਸਮ੍||੩੦||
प्लीहोदरघ्नं पयसा शताह्वा क्रिमिजिद्विषम्||३०||
🔊 Audio coming soon
ਪਯਸਾ ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਯੁਕ੍ਤਂ ਸ਼ਤਾਹ੍ਵਾਦਿਕਂ ਪ੍ਲੀਹੋਦਰਘ੍ਨਂ ਭਵਤਿ| ਕ੍ਰਿਮਿਜਿਦ੍ਵਿਡਙ੍ਗਮ੍|| ੩੦||
Adhikarana kuShThe viShayogaH (31) · Śloka 31
ਵਾਯਸੀਮੂਲਨਿਸ੍ਕ੍ਵਾਥਪੀਤਂ ਕੁਸ੍ਠਹਰਂ ਵਿਸਮ੍||੩੧||
वायसीमूलनिष्क्वाथपीतं कुष्ठहरं विषम्||३१||
🔊 Audio coming soon
ਵਾਯਸ੍ਯਾਃ ਕਾਕੋਦੁਮ੍ਬਰਿਕਾਯਾਃ ਮੂਲਾਨਾਂ ਕ੍ਵਾਥੇਨ ਪੀਤਂ ਵਿਸਂ ਕੁਸ੍ਠਹਰਮ੍|| ੩੧||
Adhikarana kuShThe viShayogAntaram (32) · Śloka 32
ਵਾਯਸ੍ਯਾ ਰਾਜਵਕ੍ਸਤ੍ਵਕ੍ਤ੍ਰਾਯਨ੍ਤੀ ਬਾਕੁਚੀਫਲਾਤ੍| ਪ੍ਲੀਹਘ੍ਨੇਭਕਣਾਭ੍ਯਾਞ੍ਚ ਵਿਸਂ ਕ੍ਵਾਥੇਨ ਕੁਸ੍ਠਜਿਤ੍| ਅਵਲ੍ਗੁਜੈਡਗਜਯੋਰ੍ਬੀਜਂ ਕ੍ਸਾਰਦ੍ਵਯਂ ਵਿਸਮ੍| ਲੇਪਃ ਸਸੈਨ੍ਧਵਃ ਪਿਸ੍ਟੋ ਵਾਰਿਣਾ ਕੁਸ੍ਠਨਾਸ਼ਨਃ| ਚਿਤ੍ਰਕਾਰ੍ਕਜਟਾਹਸ੍ਤਿਪਿਪ੍ਪਲੀਬਾਕੁਚੀਵਿਸੈਃ| ਗੋਮੂਤ੍ਰਪਿਸ੍ਟੈਰਨ੍ਯੋਨ੍ਯੋਮਨੋਹ੍ਵਾਸ੍ਨੁਕ੍ਪਯੋਵਿਸੈਃ| ਸਚਨ੍ਦ੍ਰਲੇਖੈਡਗਜਕਰਞ੍ਜਫਲਸੈਨ੍ਧਵਃ| ਸਵ੍ਯੋਸਸ੍ਵਰ੍ਜਿਕਾਕ੍ਸਾਰਯਵਕ੍ਸਾਰਨਿਸ਼ਾਦ੍ਵਯੈਃ| ਅਗਾਰਧੂਮਸਹਿਤੈਰ੍ਬਸ੍ਤਮੂਤ੍ਰੇਣ ਕਲ੍ਕਿਤਃ||੩੨||
वायस्या राजवृक्षत्वक्त्रायन्ती बाकुचीफलात्| प्लीहघ्नेभकणाभ्याञ्च विषं क्वाथेन कुष्ठजित्| अवल्गुजैडगजयोर्बीजं क्षारद्वयं विषम्| लेपः ससैन्धवः पिष्टो वारिणा कुष्ठनाशनः| चित्रकार्कजटाहस्तिपिप्पलीबाकुचीविषैः| गोमूत्रपिष्टैरन्योऽन्योमनोह्वास्नुक्पयोविषैः| सचन्द्रलेखैडगजकरञ्जफलसैन्धवः| सव्योषस्वर्जिकाक्षारयवक्षारनिशाद्वयैः| अगारधूमसहितैर्बस्तमूत्रेण कल्कितः||३२||
🔊 Audio coming soon
ਵਾਯਸ੍ਯਾਦੀਨਾਂ ਕ੍ਵਾਥੇਨ ਪੀਤਂ ਵਿਸਂ ਕੁਸ੍ਠਜਿਤ੍| ਪ੍ਲੀਹਘ੍ਨੋ ਰੋਹਿਸਃ| ਇਭਕਣਾ ਹਸ੍ਤਿਪਿਪ੍ਪਲੀ| ਅਵਲ੍ਗੁਜਬੀਜਾਦੀਨਿ ਵਾਰਿਣਾ ਪਿਸ੍ਟਾਨਿ ਤੈਃ ਸੈਨ੍ਧਵਯੁਕ੍ਤੋ ਲੇਪਃ ਕੁਸ੍ਠਨਾਸ਼ਨਃ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਅਵਲ੍ਗੁਜਃ ਸੋਮਰਾਜੀ| ਏਡਗਜਃ ਪ੍ਰਪੁਨ੍ਨਾਟਃ| ਅਨ੍ਯੋ ਲੇਪਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਕਾਦਿਭਿਰ੍ਗੋਮੂਤ੍ਰਪਿਸ੍ਟੈਰ੍ਭਵਤਿ| ਚਿਤ੍ਰਕਾਰ੍ਕਯੋਰ੍ਮੂਲਮ੍| ਅਨ੍ਯੋ ਲੇਪੋ ਮਨੋਹ੍ਵਾਦਿਭਿਰਗਾਰਧੂਮਾਨ੍ਤੈਰ੍ਬਸ੍ਤਸ੍ਯਾਵੇਰ੍ਮੂਤ੍ਰੇਣ ਕਲ੍ਕਿਤੈਰ੍ਭਵਤਿ| ਮਨੋਹ੍ਵਾ ਮਨਸ਼੍ਸ਼ਿਲਾ| ਸ੍ਨੁਕ੍ਪਯਃ ਸੁਧਾਕ੍ਸੀਰਮ੍| ਚਨ੍ਦ੍ਰਲੇਖਾਸੋਮਰਾਜੀ|| ੩੨||
Adhikarana vicarcikAdau viShayogaH (33) · Śloka 33
ਭਲ੍ਲਾਤਕਾਗ੍ਨਿਸ਼ਮ੍ਯਾਕਵਿਸੈਰ੍ਗੋਮੂਤ੍ਰਪੇਸਿਤੈਃ| ਲੇਪੋ ਵਿਚਰ੍ਚਿਕਾਦਦ੍ਰੁਸ਼ਤਾਰੁਃਕਿਟਿਭਾਪਹਃ| ਸ਼ਮ੍ਯਾਕਪਤ੍ਰਤ੍ਵਙ੍ਮੂਲਂ ਵਿਸਂ ਤਕ੍ਰਂ ਚ ਤਦ੍ਗੁਣਮ੍||੩੩||
भल्लातकाग्निशम्याकविषैर्गोमूत्रपेषितैः| लेपो विचर्चिकादद्रुशतारुःकिटिभापहः| शम्याकपत्रत्वङ्मूलं विषं तक्रं च तद्गुणम्||३३||
🔊 Audio coming soon
ਭਲ੍ਲਾਤਕਾਦਿਭਿਰ੍ਗੋਮੂਤ੍ਰਪੇਸਿਤੈਰ੍ਲੇਪੋ ਵਿਚਰ੍ਚਿਕਾਦ੍ਯਾਪਹਃ| ਭਲ੍ਲਾਤਕੋਰੁਸ੍ਕਰਃ| ਅਗ੍ਨਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਕਃ| ਸ਼ਮ੍ਯਾਕਸ੍ਯਾਰਗ੍ਵਧਸ੍ਯ ਪਤ੍ਰਾਦਿਕਂ ਤਕ੍ਰਪੇਸਿਤਂ ਤਦ੍ਗੁਣਂ ਭਲ੍ਲਾਤਕਾਦਿਗੁਣਂ ਵਿਚਰ੍ਚਿਕਾਦਿਘ੍ਨਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ||੩੩||
Adhikarana shvitrAdau viShayogaH (34) · Śloka 34
ਵਿਸਭਲ੍ਲਾਤਕਦ੍ਵੀਪਿ ਗੁਞ੍ਜਾਨਿਮ੍ਬਫਲੈਰ੍ਜਯੇਤ੍| ਲੇਪੋਮ੍ਲਪਿਸ੍ਟੈਃ ਸ਼੍ਵਿਤ੍ਰਾਣਿ ਪੁਣ੍ਡਰੀਕਞ੍ਚ ਦਾਰੁਣਮ੍| ਵਕ੍ਰਕੁਸ੍ਠਰਸਦ੍ਵੀਪਿਸ੍ਪਕ੍ਕਾਪਤ੍ਰੈਲਵਾਲੁਕਮ੍| ਪਿਸ੍ਟਂ ਖਦਿਰਤੋਯੇਨ ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰਮੁਸਿਤਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਸ਼੍ਵਿਤ੍ਰੀ ਵਿਸੇਣ ਸਂਸਸ੍ਟਂ ਤਤਃ ਸ੍ਫੋਟਾਨ੍ ਕਿਲਾਸਜਾਨ੍| ਕਣ੍ਟਕੇਨ ਵਿਭਿਦ੍ਯਾਨੁਲੇਪੈਰ੍ਲਿਮ੍ਪੇਤ ਕੌਸ੍ਠਿਕੈਃ| ਅਥਵਾ ਕਰਵੀਰਾਰ੍ਕਮੂਲਬਾਕੁਚਿਕਾਵਿਸੈਃ| ਬਸ੍ਤਾਮ੍ਬੁਪਿਸ੍ਟੈਃ ਸਦ੍ਵੀਪਿਦ੍ਵਿਪਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਰੁਸ੍ਕਰੈਃ||੩੪||
विषभल्लातकद्वीपि गुञ्जानिम्बफलैर्जयेत्| लेपोऽम्लपिष्टैः श्वित्राणि पुण्डरीकञ्च दारुणम्| वक्रकुष्ठरसद्वीपिस्पृक्कापत्रैलवालुकम्| पिष्टं खदिरतोयेन त्रिरात्रमुषितं पिबेत्| श्वित्री विषेण संसृष्टं ततः स्फोटान् किलासजान्| कण्टकेन विभिद्यानुलेपैर्लिम्पेत कौष्ठिकैः| अथवा करवीरार्कमूलबाकुचिकाविषैः| बस्ताम्बुपिष्टैः सद्वीपिद्विपपिप्पल्यरुष्करैः||३४||
🔊 Audio coming soon
ਵਿਸਾਦਿਭਿਰਮ੍ਲੈਃ ਕਾਞ੍ਜਿਕਾਦਿਭਿਃ ਪਿਸ੍ਟੈਰ੍ਲੇਪਃ ਸ਼੍ਵਿਤ੍ਰਾਣਿ ਜਯੇਤ੍| ਦਾਰੁਣਂ ਪੁਣ੍ਡਰੀਕਾਖ੍ਯਂ ਕੁਸ੍ਠਞ੍ਚ| ਦ੍ਵੀਪਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਕਃ| ਗੁਞ੍ਜਾਨਿਮ੍ਬਯੋਃ ਫਲਮ੍| ਵਕ੍ਰਾਦਿਕਂ ਖਦਿਰਤੋਯੇਨ ਪਿਸ੍ਟਂ ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰਮੁਸਿਤਂ ਵਿਸੇਣ ਸਂਸਸ੍ਟਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸ਼੍ਵਿਤ੍ਰੀ ਪਿਬੇਤ੍| ਰਸਃ ਸਰ੍ਜਰਸਃ ਬੋਲਸ਼੍ਚ| ਤਤਸ੍ਤੇਨ ਕਿਲਾਸੇ ਯੇ ਸ੍ਫੋਟਾ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਤਾਨ੍ ਕਣ੍ਟਕੇਨ ਵਿਭਿਦ੍ਯਾਨੁ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ ਕੁਸ੍ਠੋਕ੍ਤੈਰ੍ਲੇਪੈਰ੍ਲਿਮ੍ਪੇਤ੍| ਅਥਵਾ ਸ੍ਫੋਟੇਸੁ ਭਿਨ੍ਨੇਸੁ ਕਰਵੀਰਾਦਿਭਿਰਰੁਸ੍ਕਰਾਨ੍ਤੈਰ੍ਬਸ੍ਤਮੂਤ੍ਰੇਣ ਪਿਸ੍ਟੈਰ੍ਲਿਮ੍ਪੇਤ੍| ਦ੍ਵਿਪਪਿਪ੍ਪਲੀ ਹਸ੍ਤਿਪਿਪ੍ਪਲੀ|| ੩੪||
Adhikarana savarNIkaraNam (35) · Śloka 35
ਲਾਕ੍ਸਾਸੁਰਾਹ੍ਵਾਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਕੁਸ੍ਠਪਦ੍ਮਕਸ਼ਾਰਿਵਾਃ| ਗੁਞ੍ਜਾਫਲਂ ਕੁਰਵਕੋ ਲਾਙ੍ਗਲੀ ਵਜ੍ਰਕਨ੍ਦਕਃ| ਵਾਰਾਹੀਕਨ੍ਦਕਾਸ੍ਫੋਤਾ ਸਪ੍ਤਾਹ੍ਵਗਿਰਿਕਰ੍ਣਿਕਾਃ| ਅਰ੍ਕਾਸ਼੍ਵਮਾਰਯੋਰ੍ਮੂਲਂ ਨਾਗਪੁਸ੍ਪਂ ਨਤਂ ਨਿਸ਼ੇ| ਦਨ੍ਤੀ ਵਿਸਂ ਸਾਤਿਵਿਸਂ ਪਿਪ੍ਪਲੀ ਮਰਿਚਾਨਿ ਚ| ਤੈਸ੍ਤੈਲਂ ਕਟੁਤੈਲਂ ਵਾ ਸ਼੍ਵਿਤ੍ਰਸ੍ਯਾਭ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਪਚੇਤ੍| ਸਵਰ੍ਣੀਕਰਣਂ ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਮਾਸ੍ਤਿਕਸ੍ਯ ਵਚੋ ਯਥਾ||੩੫||
लाक्षासुराह्वामञ्जिष्ठाकुष्ठपद्मकशारिवाः| गुञ्जाफलं कुरवको लाङ्गली वज्रकन्दकः| वाराहीकन्दकास्फोता सप्ताह्वगिरिकर्णिकाः| अर्काश्वमारयोर्मूलं नागपुष्पं नतं निशे| दन्ती विषं सातिविषं पिप्पली मरिचानि च| तैस्तैलं कटुतैलं वा श्वित्रस्याभ्यञ्जनं पचेत्| सवर्णीकरणं श्रेष्ठमास्तिकस्य वचो यथा||३५||
🔊 Audio coming soon
ਲਾਕ੍ਸਾਦਿਭਿਰ੍ਮਰਿਚਾਨ੍ਤੈਸ੍ਤੈਲਂ ਕਟੁਤੈਲਂ ਵਾ ਸ਼੍ਵਿਤ੍ਰਸ੍ਯਾਭ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਪਚੇਤ੍| ਏਤਚ੍ਛ੍ਰੇਸ੍ਠਂ ਸਵਰ੍ਣੀਕਰਣਮ੍| ਸੁਬੋਧਮ੍|| ੩੫||
Adhikarana garbhapAtane pralepaH (36) · Śloka 36
ਵੀਰਾਲਾਙ੍ਗਲਿਕੀਦਨ੍ਤੀਵਿਸਪਾਸਾਣਭੇਦਕੈਃ| ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯੋ ਮੂਢਗਰ੍ਭਾਣਾਂ ਪ੍ਰਲੇਪੋ ਗਰ੍ਭਮੋਚਨਃ||੩੬||
वीरालाङ्गलिकीदन्तीविषपाषाणभेदकैः| प्रयोज्यो मूढगर्भाणां प्रलेपो गर्भमोचनः||३६||
🔊 Audio coming soon
ਵੀਰਾਦਿਭਿਃ ਪ੍ਰਲੇਪੋ ਮੂਢਗਰ੍ਭਾਣਾਂ ਗਰ੍ਭਪਾਤਨਃ ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਃ|| ੩੬||
Adhikarana vandhyatvaharaNayogaH (37) · Śloka 37
ਸ੍ਵਰਸਂ ਬੀਜਪੂਰਸ੍ਯ ਵਚਾਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੀਰਸਂ ਘਤਮ੍| ਵਨ੍ਧ੍ਯਾ ਪਿਬਨ੍ਤੀ ਸਵਿਸਂ ਸੁਪੁਤ੍ਰੈਃ ਪਰਿਵਾਰ੍ਯਤੇ||੩੭||
स्वरसं बीजपूरस्य वचां ब्राह्मीरसं घृतम्| वन्ध्या पिबन्ती सविषं सुपुत्रैः परिवार्यते||३७||
🔊 Audio coming soon
ਬੀਜਪੂਰਸ੍ਵਰਸਾਦਿਕਂ ਸਵਿਸਂ ਵਿਸਸਹਿਤਂ ਪਿਬਨ੍ਤੀ ਵਨ੍ਧ੍ਯਾ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਸੁਪੁਤ੍ਰੈਃ ਪਰਿਵਾਰ੍ਯਤੇ|| ੩੭||
Adhikarana naShTashukrayogaH (38) · Śloka 38
ਨਸ੍ਟਸ਼ੁਕ੍ਰਃ ਪਯੋਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਕਪਿਕਚ੍ਛੁਵਚਾਵਿਸਮ੍||੩੮||
नष्टशुक्रः पयोद्राक्षाकपिकच्छुवचाविषम्||३८||
🔊 Audio coming soon
ਯਸ੍ਤੁ ਨਸ੍ਟਸ਼ੁਕ੍ਰਃ ਸ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਦਿਯੁਕ੍ਤਂ ਪਯ ਉਪਯੁਞ੍ਜੀਤੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ|| ੩੮||
Adhikarana netrarogeShu viShopayogaH (39) · Śloka 39
ਵਿਸਂ ਸਰ੍ਪਿਃ ਸਿਤਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਤਿਮਿਰਾਪਹਮਞ੍ਜਨਮ੍| ਵਿਸਂ ਚੈਕਮਜਾਕ੍ਸੀਰਕਲ੍ਕਿਤਂ ਘਤਧੂਪਿਤਮ੍| ਵਿਸਂ ਧਾਤ੍ਰੀਫਲਰਸੈਰਸਕਤ੍ ਪਰਿਭਾਵਿਤਮ੍| ਅਞ੍ਜਨਂ ਸ਼ਙ੍ਖਸਹਿਤਂ ਪ੍ਰਗਾਢਤਿਮਿਰਪ੍ਰਣੁਤ੍| ਵਿਸਮਿਨ੍ਦ੍ਰਾਯੁਧਂ ਸ੍ਤਨ੍ਯੇ ਘਸ੍ਟਂ ਕਾਚਜਿਦਞ੍ਜਨਮ੍| ਬੀਜਪੂਰਰਸੇ ਘਸ੍ਟਂ ਵਿਸਂ ਤਦ੍ਵਤ੍ਸਿਤਾਯੁਤਮ੍| ਵਿਸਂ ਮਾਗਧਿਕਾ ਦ੍ਵੇ ਚ ਨਿਸ਼ੇ ਕਾਚਘ੍ਨਮਞ੍ਜਨਮ੍| ਸ਼ੁਕ੍ਲਾਰ੍ਮਜਿਦ੍ਵਿਸਂ ਕਸ੍ਣਾਯੁਕ੍ਤਂ ਗੋਮੂਤ੍ਰਭਾਵਿਤਮ੍| ਸਮੁਦ੍ਰਫੇਨਸ੍ਫਟਿਕਕੁਰੁਵਿਨ੍ਦਸੁਧਾਞ੍ਜਨਮ੍| ਕੂਰ੍ਮਪਸ੍ਠਞ੍ਚ ਤੁਲ੍ਯਾਨਿ ਤੇਭ੍ਯੋਰ੍ਦ੍ਧਾਂਸ਼ਾ ਮਨਸ਼੍ਸ਼ਿਲਾ| ਅਰ੍ਦ੍ਧਹੀਨਾਨਿ ਮਰਿਚਸੈਨ੍ਧਵਾਯੋਰਜਾਂਸਿ ਚ| ਅਤੋ ਯਥੋਤ੍ਤਰਂ ਦਦ੍ਯਾਦਯਸਾ ਚ ਸਮਂ ਵਿਸਮ੍| ਰਸਕ੍ਰਿਯੇਯਂ ਮਧੁਨਾ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਿਲ੍ਲਾਰ੍ਮਕਾਚਹਤ੍| ਅਭੀਕ੍ਸ੍ਣਂ ਸ਼ੀਤਤੋਯੇਨ ਸਿਞ੍ਚੇਨ੍ਨੇਤ੍ਰੇ ਵਿਸਾਞ੍ਜਿਤੇ| ਰਸੋਨਕਨ੍ਦਮਰਿਚਵਿਸਸਰ੍ਸਪਸੈਨ੍ਧਵੈਃ| ਪਿਲ੍ਲੇਕ੍ਸਿ ਲਿਖਿਤਂ ਪੂਰ੍ਵਂ ਸੁਰਸਾਰਸਪੇਸਿਤਃ| ਪੂਰਯੇਤ੍ ਸਰ੍ਪਿਸਾ ਚਾਨੁ ਸਰ੍ਪਿਰੇਵ ਚ ਪਾਯਯੇਤ੍| ਮਧੂਕਸਾਰਮਧੁਕਵਿਸਕ੍ਸੀਰਜਲੈਰ੍ਘਤਮ੍| ਪਕ੍ਵਂ ਸਨ੍ਤਰ੍ਪਣਂ ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਂ ਰਾਤ੍ਰ੍ਯਨ੍ਧਤ੍ਵੇ ਚਿਰੋਤ੍ਥਿਤੇ||੩੯||
विषं सर्पिः सिताक्षौद्रं तिमिरापहमञ्जनम्| विषं चैकमजाक्षीरकल्कितं घृतधूपितम्| विषं धात्रीफलरसैरसकृत् परिभावितम्| अञ्जनं शङ्खसहितं प्रगाढतिमिरप्रणुत्| विषमिन्द्रायुधं स्तन्ये घृष्टं काचजिदञ्जनम्| बीजपूररसे घृष्टं विषं तद्वत्सितायुतम्| विषं मागधिका द्वे च निशे काचघ्नमञ्जनम्| शुक्लार्मजिद्विषं कृष्णायुक्तं गोमूत्रभावितम्| समुद्रफेनस्फटिककुरुविन्दसुधाञ्जनम्| कूर्मपृष्ठञ्च तुल्यानि तेभ्योऽर्द्धांशा मनश्शिला| अर्द्धहीनानि मरिचसैन्धवायोरजांसि च| अतो यथोत्तरं दद्यादयसा च समं विषम्| रसक्रियेयं मधुना शुक्लपिल्लार्मकाचहृत्| अभीक्ष्णं शीततोयेन सिञ्चेन्नेत्रे विषाञ्जिते| रसोनकन्दमरिचविषसर्षपसैन्धवैः| पिल्लेऽक्षि लिखितं पूर्वं सुरसारसपेषितः| पूरयेत् सर्पिषा चानु सर्पिरेव च पाययेत्| मधूकसारमधुकविषक्षीरजलैर्घृतम्| पक्वं सन्तर्पणं श्रेष्ठं रात्र्यन्धत्वे चिरोत्थिते||३९||
🔊 Audio coming soon
ਵਿਸਾਦਿਕਂ ਤਿਮਿਰਾਪਹਮਞ੍ਜਨਮ੍| ਏਕਂ ਕੇਵਲਂ ਵਿਸਮਜਾਕ੍ਸੀਰਕਲ੍ਕਿਤਂ ਘਤਧੂਪਿਤਂ ਚ ਸ਼ਬ੍ਦਾਦਞ੍ਜਨਮ੍| ਆਮਲਕਰਸੇਨਾਸਕਦਨੇਕਵਾਰਂ ਭਾਵਿਤਂ ਵਿਸਂ ਸ਼ਙ੍ਖੇਨ ਯੁਕ੍ਤਮਞ੍ਜਨਂ ਪ੍ਰਗਾਢਂ ਘਨਂ ਤਿਮਿਰਂ ਪ੍ਰਣੁਦਤਿ| ਇਨ੍ਦ੍ਰਾਯੁਧਨਾਮਕਂ ਵਿਸਂ ਸ੍ਤਨ੍ਯੇ ਘਸ੍ਟਮਞ੍ਜਨਂ ਕਾਚਜਿਦ੍ ਭਵਤਿ| ਬੀਜਪੂਰਰਸੇ ਘਸ੍ਟਂ ਵਿਸਂ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਂ ਤਦ੍ਵਦਿਤਿ ਕਾਚਜਿਦਞ੍ਜਨਮ੍| ਤਥੈਵ ਮਾਗਧਿਕਾਦਿਭਿਰ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਵਿਸਮਞ੍ਜਨਮ੍| ਪਿਪ੍ਪਲੀਯੁਕ੍ਤਂ ਵਿਸਂ ਗੋਮੂਤ੍ਰਭਾਵਿਤਂ ਸ਼ੁਕ੍ਲਜਿਦਰ੍ਮਜਿਚ੍ਚਾਞ੍ਜਨਮ੍| ਸਮੁਦ੍ਰਫੇਨਾਦੀਨਿ ਕੂਰ੍ਮਪਸ੍ਠਾਨ੍ਤਾਨਿ ਪਰਸ੍ਪਰਤੁਲ੍ਯਾਨਿ| ਤੇਭ੍ਯ ਏਕੀਕਤੇਭ੍ਯੋਰ੍ਦ੍ਧਾਂਸ਼ਾ ਮਨਸ਼੍ਸ਼ਿਲਾ| ਮਰਿਚਾਦੀਨਿ ਯਥੋਤ੍ਤਰਮਰ੍ਦ੍ਧਹੀਨਾਨਿ| ਤੇਨ ਮਨਸ਼੍ਸ਼ਿਲਾਯਾ ਅਰ੍ਦ੍ਧੇਨ ਹੀਨਂ ਮਰਿਚਮ੍| ਤਸ੍ਯਾਰ੍ਦ੍ਧੇਨ ਹੀਨਂ ਸੈਨ੍ਧਵਮ੍| ਤਸ੍ਯਾਰ੍ਦ੍ਧੇਨਾਯੋਰਜਃ| ਅਯੋਰਜਸਾ ਸਮਂ ਵਿਸਮ੍| ਮਧੁਨਾ ਮਾਕ੍ਸਿਕੇਣ ਕਤੇਯਂ ਰਸਕ੍ਰਿਯਾ ਸ਼ੁਕ੍ਰਾਦਿਹਤ੍| ਕੁਰੁਵਿਨ੍ਦੋ ਮੁਸ੍ਤਃ| ਵਿਸਪ੍ਰਯੋਗਾਦਞ੍ਜਿਤੇ ਸ਼ੀਤਤੋਯੇਨਾਭੀਕ੍ਸ੍ਣਂ ਸਿਞ੍ਚੇਤ੍| ਪਿਲ੍ਲੇਕ੍ਸਿ ਲਿਖਿਤ੍ਵਾ ਲਸ਼ੁਨਕਨ੍ਦਾਦਿਭਿਃ ਸੁਰਸਾਰਸਪੇਸਿਤੈਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਪੂਰਯੇਤ੍| ਪਸ਼੍ਚਾਚ੍ਚ ਸਰ੍ਪਿਸਾ ਪੂਰਯੇਤ੍| ਸਰ੍ਪਿਰੇਵ ਪਾਯਯੇਚ੍ਚ| ਸੁਰਸਾ ਮੂਰ੍ਵਾ| ਮਧੂਕਸਾਰਾਦਿਭਿਰ੍ਘਤਂ ਪਕ੍ਵਂ ਚਿਰੋਤ੍ਥਿਤੇ ਰਾਤ੍ਰ੍ਯਨ੍ਧਤ੍ਵੇ ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਂ ਸਨ੍ਤਰ੍ਪਣਮ੍|| ੩੯||
Adhikarana shiroruji saviShayogaH (40) · Śloka 40
ਨਸ੍ਯਂ ਸ਼ਿਰੋਰੁਕ੍ਸ਼ਮਨਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਪੁਸ੍ਪੀ ਸਿਤਾ ਵਿਸਮ੍| ਅਥਵਾ ਘਤਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਸ਼ਰ੍ਕਰਾਵਿਸਸਂਯੁਤਾਃ||੪੦||
नस्यं शिरोरुक्शमनं प्रत्यक्पुष्पी सिता विषम्| अथवा घृतयष्ट्याह्वशर्कराविषसंयुताः||४०||
🔊 Audio coming soon
ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਪੁਸ੍ਪ੍ਯਾਦਿਕਂ ਨਸ੍ਯਂ ਸ਼ਿਰੁਰੁਜਾਂ ਸ਼ਮਨਂ ਨਾਸ਼ਨਮ੍| ਅਥਵਾ ਘਤਾਦਿਕਂ ਵਿਸਸਂਯੁਤਂ ਨਸ੍ਯਂ ਸ਼ਿਰੋਰੁਕ੍ਸ਼ਮਨਮ੍| ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਪੁਸ੍ਪ੍ਯਪਾਮਾਰ੍ਗਃ||੪੦||
Adhikarana pUtinAsAyAM yogaH (41) · Śloka 41
ਸ਼ੁਣ੍ਠੀ ਪਥ੍ਯਾ ਵਿਸਂ ਪਾਠਾ ਦ੍ਰਵਨ੍ਤੀ ਪੂਤਿਨਾਸਜਿਤ੍||੪੧||
शुण्ठी पथ्या विषं पाठा द्रवन्ती पूतिनासजित्||४१||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ੁਣ੍ਠ੍ਯਾਦਿਕਂ ਨਸ੍ਯਂ ਪੂਤਿਨਾਸਜਿਤ੍|| ੪੧||
Adhikarana palitAdau viShayogaH (42) · Śloka 42
ਕਟੁਤੈਲਂ ਵਿਸਂ ਨਸ੍ਯਂ ਪਲਿਤਾਰੂਂਸਿਕਾਪਹਮ੍||੪੨||
कटुतैलं विषं नस्यं पलितारूंषिकापहम्||४२||
🔊 Audio coming soon
ਕਟੁਤੈਲਾਦਿ ਸੁਬੋਧਮ੍|| ੪੨||
Adhikarana karNashUle viShayogaH (43) · Śloka 43
ਸ੍ਵਰ੍ਜਿਕਾਕ੍ਸਾਰਸਿਨ੍ਧੂਤ੍ਥਸ਼ੁਕ੍ਤਯੁਕ੍ਤਂ ਵਿਸਂ ਪਰਮ੍| ਕਰ੍ਣਯੋਃ ਪੂਰਣਂ ਤੀਵ੍ਰਕਰ੍ਣਸ਼ੂਲਨਿਬਰ੍ਹਣਮ੍||੪੩||
स्वर्जिकाक्षारसिन्धूत्थशुक्तयुक्तं विषं परम्| कर्णयोः पूरणं तीव्रकर्णशूलनिबर्हणम्||४३||
🔊 Audio coming soon
ਸ੍ਵਰ੍ਜਿਕਾਕ੍ਸਾਰਾਦਿਕਂ ਕਰ੍ਣਪੂਰਣਂ ਪਰਂ ਤੀਵ੍ਰਕਰ੍ਣਸ਼ੂਲਨਿਬਰ੍ਹਣਮ੍||੪੩||
Adhikarana mukhAmayeShu viShayogaH (44) · Śloka 44
ਪ੍ਰਪੌਣ੍ਡਰੀਕਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਵਿਸਸਿਨ੍ਧੁਸਮੁਦ੍ਭਵੈਃ| ਨਿਹਨ੍ਤਿ ਸਾਧਿਤਂ ਤੈਲਂ ਗਣ੍ਡੂਸੇਣ ਮੁਖਾਮਯਾਨ੍||੪੪||
प्रपौण्डरीकमञ्जिष्ठाविषसिन्धुसमुद्भवैः| निहन्ति साधितं तैलं गण्डूषेण मुखामयान्||४४||
🔊 Audio coming soon
ਪ੍ਰਪ੍ਰੌਣ੍ਡਰੀਕਾਦਿਭਿਃ ਸਾਧਿਤਂ ਤੈਲਂ ਗਣ੍ਡੂਸੇਣ ਮੁਖਾਮਯਾਨ੍ ਨਿਹਨ੍ਤਿ| ਸਿਨ੍ਧੁਸਮੁਦ੍ਭਵਂ ਸੈਨ੍ਧਵਮ੍||੪੪||
Adhikarana skhaladvAci viShayogaH (45) · Śloka 45
ਦੇਵਦਾਰੁਵਿਸਂ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਗੋਮੂਤ੍ਰਂ ਕਣ੍ਟਕਾਰਿਕਾ| ਵਾਚਃ ਸ੍ਖਲਨਤਾਂ ਹਨ੍ਤਿ ਪੀਤਮਿਤ੍ਯਾਹ ਕਾਸ਼੍ਯਪਃ||੪੫||
देवदारुविषं सर्पिर्गोमूत्रं कण्टकारिका| वाचः स्खलनतां हन्ति पीतमित्याह काश्यपः||४५||
🔊 Audio coming soon
ਦੇਵਦਾਰ੍ਵਾਦਿਕਂ ਪੀਤਂ ਵਾਚਃ ਸ੍ਖਲਨਤਾਂ ਸ੍ਖਲਨਂ ਹਨ੍ਤੀਤਿ ਕਾਸ਼੍ਯਪ ਆਹ|| ੪੫||
Adhikarana viShaprayogalAbhAH (46-48) · Śloka 48
ਸ਼ਤ੍ਰੁਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਾ ਦ੍ਵਿਸਤੋ ਗਰਾਦ੍ਵਾ ਲੂਤਾਭੁਜਙ੍ਗਾਖੁਗਣਾਜਰਾਯਾਃ| ਅਕਾਲਮਤ੍ਯੋਰ੍ਗ੍ਰਹਪਾਪ੍ਮਤੋ ਵਾ ਵਿਸਾਸ਼ਿਨੋ ਨਾਸ੍ਤਿ ਭਯਂ ਨਰਸ੍ਯ||੪੬|| ਇਤਿ ਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸ੍ਯ ਸੂਨੋਰ੍ਵਾਗ੍ਭਟਸ੍ਯ ਕਤਾ ਵਸ੍ਟਾਙ੍ਗਸਂਗ੍ਰਹਸਂਹਿਤਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਵਿਸੋਪ ਯੋਗੀਯੋ ਨਾਮਾਸ੍ਟਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੪੮||
शत्रुप्रयुक्ता द्विषतो गराद्वा लूताभुजङ्गाखुगणाजरायाः| अकालमृत्योर्ग्रहपाप्मतो वा विषाशिनो नास्ति भयं नरस्य||४६|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृता वष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे विषोप योगीयो नामाष्टचत्वारिंशोऽध्यायः||४८||
🔊 Audio coming soon
ਵਿਸਪ੍ਰਯੋਗਗਸ੍ਯ ਪ੍ਰਯੋਜਨਮੁਚ੍ਯਤੇ-ਵਿਸਾਸ਼ਿਨੋ ਨਰਸ੍ਯ ਸ਼ਤ੍ਰੁਣਾ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਾਦ੍ਵਿਸਾਤ੍ ਗਰਾਚ੍ਚ ਲੂਤਾਦਿਤਸ਼੍ਚ ਭਯਂ ਨਾਸ੍ਤੀਤਿ|| ੪੬|| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਨ੍ਮਹਾਮਹੋਪਾਧ੍ਯਾਯੇਨ੍ਦੁਵਿਰਚਿਤਾਯਾਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਸਂਗ੍ਰਹ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਖਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਅਸ੍ਟਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ