Adhikarana atha viShopayogIyo nAmAShTacatvAriMshodhyAyaH adhyAyapratij~jA (1) · Śloka 1
അഥാതോ വിഷോപയോഗീയം നാമാധ്യായം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ| ഇതി ഹ സ്മാഹുരാത്രേയാദയോ മഹര്ഷയഃ||൧||
अथातो विषोपयोगीयं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
സര്വക്രിയാഭിരസിധ്യതോ ജങ്ഗമവിഷസ്യ പ്രസങ്ഗേനാന്യേഷാമപി രോഗവിശേഷാണാമസിധ്യതാം സ്ഥാവരവിഷൈകസാധ്യത്വാത് സ്ഥാവരവിഷസ്യ ജങ്ഗമവിഷൈകസാധ്യത്വാച്ച തദുപയോഗമധികൃത്യാധ്യായ ആരഭ്യതേ||൧||
Adhikarana viShe prativiShayojanA (2) · Śloka 2
വിഷേ പ്രതിവിഷം യോജ്യം മന്ത്രതന്ത്രൈരസിധ്യതി| അതീതേ പഞ്ചമേ വേഗേ സപ്തമസ്യാനതിക്രമേ| പ്രഭോര്നിവേദ്യ പ്രയതോ നൈവ വാഖ്യായ കസ്യചിത്||൨||
विषे प्रतिविषं योज्यं मन्त्रतन्त्रैरसिध्यति| अतीते पञ्चमे वेगे सप्तमस्यानतिक्रमे| प्रभोर्निवेद्य प्रयतो नैव वाख्याय कस्यचित्||२||
🔊 Audio coming soon
മന്ത്രൈര്വിഷഹരൈസ്തന്ത്രൈശ്ചൌഷധാദിഭിരസിധ്യതി വിഷേ പ്രതിവിഷം വിജാതീയം യോജ്യമ്| സ്ഥാവരസ്യ ജങ്ഗമം ജങ്ഗമസ്യ സ്ഥാവരമിത്യര്ഥഃ| കദേത്യാഹ-പഞ്ചമം വേഗേऽതീതേ അതിക്രാന്തേ സപ്തമേ അനതിക്രാന്തേ ച സതി| പ്രഭോ രാജ്ഞോ നിവേദ്യ ഉക്ത്വാ| യഥാ-അഹമസ്യ വിഷേണ മുമൂര്ഷോസ്തൃണീകൃതഭൂരിമന്ത്രതന്ത്രസ്യ ജീവിതനിരാശബന്ധുവര്ഗസ്യ അതിസ്തോകമപ്യനാശങ്ക്യമാനപ്രാണപ്രത്യാഗമനസ്യ വിഷേണ ജീവിതം പ്രാര്ഥയിഷ്യ ഇതി| ഏവമയമസ്യായുഃക്ഷയേऽപി വരാകോऽയശസാ ന യുജ്യതേ| സിദ്ധേ തു സുമഹദ്യശ ആസാദയതി| അഥവാ നൈവ കസ്യചിദേവമാഖ്യായ യദ്യയമസ്മൈ വിഷം യോക്ഷ്യതി തര്ഹ്യൌഷധമാത്രവ്യാജേനാപി സിദ്ധൌ യശ ഏവ അസിദ്ധൌ ത്വയശസഃ പൂര്വസ്മാദിവ വിഷാത്പ്രസങ്ഗോ നേതി|| ൨||
Adhikarana siddhamantratvamAvashyakam (3) · Śloka 3
സിദ്ധമന്ത്രധരഃ കൃത്വാ ധരണീബന്ധമാദിതഃ| നഹി മന്ത്രസഹായസ്യ വിഷം യാത്യവിധേയതാമ്||൩||
सिद्धमन्त्रधरः कृत्वा धरणीबन्धमादितः| नहि मन्त्रसहायस्य विषं यात्यविधेयताम्||३||
🔊 Audio coming soon
സിദ്ധമന്ത്രധരഃ സന്നാദിതോ ധരണീബന്ധം പ്രദേശരക്ഷാം കൃത്വാ വിഷം യോജയേത്| ധരണീബന്ധഹേതുര്ന ഹി മന്ത്രസഹായസ്യ ഭിഷജോ വിഷമവിധേയതാം യാതീതി|| ൩||
Adhikarana sthAvaraja~ggamaviShaguNaviparyastatA (4) · Śloka 4
ശ്ലേഷ്മതുല്യഗുണം പ്രായഃ സ്ഥിരമൂര്ധ്വഗമം വിഷമ്| പ്രായഃ പിത്തഗുണൈര്യുക്തമധോഗാമി ച ജങ്ഗമമ്| ഗുണൈരിതി വിപര്യസ്തൈര്നിഹതസ്തേ പരസ്പരമ്| യുഞ്ജ്യാന്മൂലവിഷം തസ്മാദ്ദഷ്ടാനാം പാനലേപയോഃ||൪||
श्लेष्मतुल्यगुणं प्रायः स्थिरमूर्ध्वगमं विषम्| प्रायः पित्तगुणैर्युक्तमधोगामि च जङ्गमम्| गुणैरिति विपर्यस्तैर्निहतस्ते परस्परम्| युञ्ज्यान्मूलविषं तस्माद्दष्टानां पानलेपयोः||४||
🔊 Audio coming soon
സ്ഥിരം സ്ഥാവരം വിഷം ഗുണൈഃ ശ്ലേഷ്മണസ്തുല്യമൂര്ധ്വഗമഞ്ച| ജങ്ഗമം വിഷം പിത്തേന ഗുണൈസ്തുല്യമധോഗാമി ച| പ്രായോഗ്രഹണം വിഷയവ്യഭിചാരസൂചനാര്ഥമ് ഇത്യനേന പ്രകാരേണ സ്ഥാവരജങ്ഗമേ വിഷേ യതോ ഗുണൈര്വിപര്യസ്തൈഃ പരസ്പരം വിപരീതേ അതസ്തേ വിഷം പരസ്പരം നിഹതഃ സ്ഥാവരേണ ജങ്ഗമം ഹന്യതേ ജങ്ഗമേന ച സ്ഥാവരമിതി| തസ്മാദ്ധേതോര്ദഷ്ടാനാം പാനേ ലേപേ ച മൂലവിഷം യുഞ്ജ്യാത്|| ൪||
Adhikarana viShapIte sarpaiH daMshanam (5) · Śloka 5
വിഷപീതം ച കുശലോ ദംശയേത് പവനാശിഭിഃ| ന വിഷപ്രതിമം കിഞ്ചിന്നിര്വിഷീകരണം വിഷേ||൫||
विषपीतं च कुशलो दंशयेत् पवनाशिभिः| न विषप्रतिमं किञ्चिन्निर्विषीकरणं विषे||५||
🔊 Audio coming soon
കുശലശ്ച വൈദ്യഃ പവനാശിഭിഃ സര്പൈര്വിഷപീതം ദംശയേത്| വിഷേऽന്യതരേ ദേഹസ്ഥിതേ തദ്വിപരീതം വിഷപ്രതിമം ന കിഞ്ചിദന്യന്നിര്വിഷീകരണം വിദ്യതേ|| ൫||
Adhikarana ja~ggame maulaviShamAtrA (sarpaviShe) (6) · Śloka 6
ചതുര്ഭിഃ ഷഡ്ഭിരഷ്ടാഭിര്ഹീനമധ്യോത്തമാം യവൈഃ| മാത്രാം വിഷസ്യ മൌലസ്യ പ്രയുഞ്ജീത യഥായഥമ്||൬||
चतुर्भिः षड्भिरष्टाभिर्हीनमध्योत्तमां यवैः| मात्रां विषस्य मौलस्य प्रयुञ्जीत यथायथम्||६||
🔊 Audio coming soon
യദാ ച ജങ്ഗമേ വിഷേ മൌലം വിഷം പ്രയുജ്യതേ തദാ യഥായഥം ജങ്ഗമാപേക്ഷയാ ഹീനമധ്യാധികാം ത്രിവിധാം മാത്രാം പ്രയുഞ്ജീത| ചതുര്ഭിര്യവൈര്ഹീനമാത്രാ, ഷഡ്ഭിര്മധ്യമാ, അഷ്ടാഭിരുത്തമാ ഇതി സര്പദഷ്ടേ|| ൬||
Adhikarana kITavRushcikaviShayormaulamAtrAntaram (7) · Śloka 7
ദഷ്ടസ്യ ദ്വൌ യവൌ കീടൈസ്തിലമാത്രം തു വൃശ്ചികൈഃ| നൈവ ത്വക്സൃക്സ്ഥേ....................................||൭||
दष्टस्य द्वौ यवौ कीटैस्तिलमात्रं तु वृश्चिकैः| नैव त्वक्सृक्स्थे....................................||७||
🔊 Audio coming soon
കീടൈര്ദഷ്ടേ തു ദ്വൌ യവൌ മൂലവിഷസ്യ യുഞ്ജ്യാത്| വൃശ്ചികൈര്ദഷ്ടേ തിലമാത്രമ്| അസൃക്സ്ഥിതേ വിഷേ നൈവ വിഷാന്തരം യുഞ്ജ്യാത്|| ൭||
Adhikarana lUtAviShe maulaviShaM na peyam (8) · Śloka 8
....................................പാനേ തു ലൂതാദഷ്ടസ്യ നേഷ്യതേ| പ്രച്ഛായ ലേപയേദ്ദംശം തസ്യ ജ്ഞാത്വാ സുനിശ്ചിതമ്| സവിഷേ യുക്തമമൃതം വിഷമേവാऽവിഷേ വിഷമ്| അബലേ ചാതിബലവദ്വ്യാപന്നം ച പ്രയോഗതഃ||൮||
....................................पाने तु लूतादष्टस्य नेष्यते| प्रच्छाय लेपयेद्दंशं तस्य ज्ञात्वा सुनिश्चितम्| सविषे युक्तममृतं विषमेवाऽविषे विषम्| अबले चातिबलवद्व्यापन्नं च प्रयोगतः||८||
🔊 Audio coming soon
ലൂതാദഷ്ടസ്യ പാന ഏവ വിഷം നേഷ്യതേ അപിതു സുനിശ്ചിതം ലൂതാദംശം ജ്ഞാത്വാ പ്രച്ഛായ ലേപയേത്| സുനിശ്ചിതത്വജ്ഞാനായ ഹേതുഃ സവിഷേ യുക്തം വിഷമമൃതം ഭവതി നിര്വിഷേ തു വിഷം വിഷമേവേതി| തസ്മാദ്യദി ലൂതാദംശഃ സാവിഷസ്തതോ വിഷലേപഃ| അന്യഹേതുകാശ്ചേത് സ്ഫോടാദയോ ന വിഷലേപഃ കാര്യഃ| യഥായഥം മാത്രാമിതി യദുക്തം തദേവോപബൃഹ്യതേ| അബലേ ച വിഷേ അതിബലം വിഷം വിഷമേവ ന ത്വൌഷധമ്| പ്രയോഗവശാത്തു വ്യാപന്നം വിഷം വിഷമേവ ന ത്വമൃതമ്|| ൮||
Adhikarana agadAdhikAraH (9) · Śloka 9
സവിഷാവിഷശങ്കായാമഗദാനുപയോജയേത്| അവിരുദ്ധാന് പ്രയുക്തോ ഹി നിര്വിഷസ്യാഗദോऽഗദഃ| തദ്വച്ച സവിഷസ്യാപി ക്രിയാകാലാതിപാതതഃ| ജാനീയാദ്വിഷസദ്ഭാവം ഭിഷക്തസ്മാത്പ്രയത്നതഃ||൯||
सविषाविषशङ्कायामगदानुपयोजयेत्| अविरुद्धान् प्रयुक्तो हि निर्विषस्यागदोऽगदः| तद्वच्च सविषस्यापि क्रियाकालातिपाततः| जानीयाद्विषसद्भावं भिषक्तस्मात्प्रयत्नतः||९||
🔊 Audio coming soon
യത്ര തു സവിഷോ വാ സ്യാദവിഷോ വേത്യാശങ്കാ തത്രാവിരുദ്ധാനഗദാനുപയോജയേത് ന തു വിഷമ്| യതോ നിശ്ചിതം നിര്വിഷസ്യാऽഗദോ ഗദോ വ്യാധിഃ| തദ്വത് സവിഷസ്യാപി ക്രിയാകാലാതിപാതേ പ്രയുക്ത അഗദോ വ്യാധിഃ| തസ്മാത് ഭാവാഭാവാഭ്യാം മാത്രാദിഭിശ്ച യത്നതോ വിഷസദ്ഭാവം ജാനീയാത്|| ൯||
Adhikarana prayojyAprayojyamaulaviShanirdeshaH (10) · Śloka 10
സാക്തുകം മുസ്തകം ശൃങ്ഗീ വാലകം സര്ഷപാഹ്വയമ്| വത്സനാഭം ച കര്മണ്യം വിഷം സ്നിഗ്ധം ഘനം ഗുരു| ന ജാത്വന്യത്പ്രയോക്തവ്യം കാലകൂടം വിശേഷതഃ||൧൦||
साक्तुकं मुस्तकं शृङ्गी वालकं सर्षपाह्वयम्| वत्सनाभं च कर्मण्यं विषं स्निग्धं घनं गुरु| न जात्वन्यत्प्रयोक्तव्यं कालकूटं विशेषतः||१०||
🔊 Audio coming soon
സാക്തുകാദികം വിഷം കര്മണ്യം കര്മണി സാധു സ്നിഗ്ധാദിഗുണഞ്ച ഏഭ്യോന്യന്ന ജാതു പ്രയോക്തവ്യമ്| കാലകൂടം വിശേഷതോ ന പ്രയോക്തവ്യമ്|| ൧൦||
Adhikarana viShe~avacArite kRutyam (11) · Śloka 11
വിഷേऽവചാരിതേ തീക്ഷ്ണേ പേയം ഘൃതമനന്തരമ്| സഭാര്ങ്ഗീദധിധൂമോത്ഥശാരിവാതണ്ഡുലീയകമ്| അഗാരധൂമമഞ്ജിഷ്ഠായഷ്ട്യാഹ്വൈര്വാ സമന്വിതമ്| ലിഹ്യാദ്വാ മധുസര്പിര്ഭ്യാം ചൂര്ണിതാമര്ജുനത്വചമ്||൧൧||
विषेऽवचारिते तीक्ष्णे पेयं घृतमनन्तरम्| सभार्ङ्गीदधिधूमोत्थशारिवातण्डुलीयकम्| अगारधूममञ्जिष्ठायष्ट्याह्वैर्वा समन्वितम्| लिह्याद्वा मधुसर्पिर्भ्यां चूर्णितामर्जुनत्वचम्||११||
🔊 Audio coming soon
തീക്ഷ്ണേ വിഷേऽവചാരിതേ അനന്തരമവ്യവധാനേന ഘൃതം പേയമ്| കിമ്ഭൂതം ഘൃതമിത്യാഹ-സഭാങ്ഗര്യാദികമഥവാऽഗാരധൂമാദിഭിഃ സമന്വിതമഥ വാ അര്ജുനത്വചം ചൂര്ണിതാം മധുസര്പിര്ഭ്യാം ലിഹ്യാത്|| ൧൧||
Adhikarana viShaprayogAH (12) · Śloka 12
ക്ഷീരക്ഷൌദ്രഘൃതൈര്യുക്തം പീതം ഹന്തി വിഷം വിഷമ്| സസിന്ദുവാരതഗരം മൃതസഞ്ജീവനം വിഷമ്| ശിരീഷകുസുമം വക്രം വിഷമാഖുവിഷാപഹമ്| ദേവദാരു നതം മാംസീ ദ്രാമിലീബാകുചീ വിഷമ്| കുഷ്ഠം ച പാനലേപാഭ്യാം സമസ്തവിഷനാശനമ്| മനശ്ശിലാഞ്ജനാലൈലാ സിന്ദുവാരാമരാഹ്വയമ്| സരക്താ കുങ്കുമവിഷം ധ്മാനം നിസ്സംജ്ഞബോധനമ്||൧൨||
क्षीरक्षौद्रघृतैर्युक्तं पीतं हन्ति विषं विषम्| ससिन्दुवारतगरं मृतसञ्जीवनं विषम्| शिरीषकुसुमं वक्रं विषमाखुविषापहम्| देवदारु नतं मांसी द्रामिलीबाकुची विषम्| कुष्ठं च पानलेपाभ्यां समस्तविषनाशनम्| मनश्शिलाञ्जनालैला सिन्दुवारामराह्वयम्| सरक्ता कुङ्कुमविषं ध्मानं निस्संज्ञबोधनम्||१२||
🔊 Audio coming soon
ക്ഷീരേത്യാദിനാ വിഷപ്രയോഗഃ| വിഷസ്യ മാത്രാ തൂക്താ| വിഷം ക്ഷീരാദിഭിര്യുക്തം പീതം വിഷം ഹന്തി| സിന്ദുവാരതഗരാഭ്യാം യുക്തം പീതം വിഷം മൃതസഞ്ജീവനമ്| ശിരീഷപുഷ്പതഗരാഭ്യാം യുക്തം പീതം വിഷമാഖു വിഷാപഹം ഭവതി| ദേവദാര്വ്യാദിഭിര്യുക്തം പീതം വിഷം സമസ്തവിഷാണാം നാശനമ്| മനശ്ശിലാദികം നാസാധ്മാനം നിസ്സംജ്ഞാനാം ബോധനമ്| അലം ഹരിതാലമ്| അമരാഹ്വയം ദേവദാരു| രക്താ മഞ്ജിഷ്ഠാ|| ൧൨||
Adhikarana dAhe lepayogaH (13) · Śloka 13
ദാഹേ വിഷോദ്ഭവേ ലേപഃ സക്തുക്ഷീരഘൃതൈര്ഹിതഃ||൧൩||
दाहे विषोद्भवे लेपः सक्तुक्षीरघृतैर्हितः||१३||
🔊 Audio coming soon
വിഷോദ്ഭവേ ദാഹേ സര്വാങ്ഗസന്താപേ സക്ത്വാദിഭിര്ലേപോ ഹിതഃ| സക്തവോ യവാനാമ്|| ൧൩||
Adhikarana sarpaviShaprayogaH (14) · Śloka 14
യസ്തു സംരോഷിതോ ഭോഗീ ധൂമം വക്ത്രാദ്വിമുഞ്ചതി| ദണ്ഡാഗ്രേ പിശിതം ബദ്ധ്വാ ബഹുശസ്തേന ദംശയേത്| അശക്യമഗദൈരന്യൈര്വിഷപീതം ചികിത്സകഃ| പായയേന്മാംസചൂര്ണം തം ജ്ഞാത്വാ വിഷബലാബലമ്||൧൪||
यस्तु संरोषितो भोगी धूमं वक्त्राद्विमुञ्चति| दण्डाग्रे पिशितं बद्ध्वा बहुशस्तेन दंशयेत्| अशक्यमगदैरन्यैर्विषपीतं चिकित्सकः| पाययेन्मांसचूर्णं तं ज्ञात्वा विषबलाबलम्||१४||
🔊 Audio coming soon
ക്രോധയിത്വാ സര്പമുത്പന്നവക്ത്രധൂപം ച കൃത്വാ തേന ദണ്ഡബദ്ധം മാംസം ദംശയേത്| തസ്യ മാംസസ്യ ചുര്ണം പായയേദ്യോ വിഷപീതസ്തമന്യൈരഗദൈരശക്യമ്|| ൧൪||
Adhikarana anyarogeShu rasAyaneShvapi ca viShaprayoganirdeshaH (15) · Śloka 15
അന്യേഷ്വപി ച രോഗേഷു ശേഷോപായപരിക്ഷയേ| വിഷം യുഞ്ജീത നിത്യം ച രസായനഗവേഷിണഃ||൧൫||
अन्येष्वपि च रोगेषु शेषोपायपरिक्षये| विषं युञ्जीत नित्यं च रसायनगवेषिणः||१५||
🔊 Audio coming soon
ന കേവലേ വിഷ ഏവ വിഷം യോജ്യം യാവദ്വിഷാച്ഛേഷാണാമുപായാനാം പരിക്ഷയേ അസിദ്ധാവന്യേഷ്വപി രോഗേഷു വിഷം യോജ്യമ്| യസ്തു രസായനഗവേഷീ രസായനമഭിലഷതി തസ്യ നിത്യം വിഷം യോജ്യമ്|| ൧൫||
Adhikarana viShaprayogArhaH tadarthamAva shyakamRutvAdi (16) · Śloka 16
ഘൃതോപസ്കൃതദേഹസ്യ വിശുദ്ധസ്യ ഹിതാശിനഃ| സാത്ത്വികസ്യോദിതേ ഭാനൌ യോജ്യം ശീതവസന്തയോഃ| ഗ്രീഷ്മേऽപ്യാത്യയികേ വ്യാധൌ...................||൧൬||
घृतोपस्कृतदेहस्य विशुद्धस्य हिताशिनः| सात्त्विकस्योदिते भानौ योज्यं शीतवसन्तयोः| ग्रीष्मेऽप्यात्ययिके व्याधौ...................||१६||
🔊 Audio coming soon
ഘൃതോപസ്കൃതാദിദേഹസ്യ ശീതവസന്തയോര്ഭാനാവുദിതേ സൂര്യോദയേ പ്രാതര്വിഷം യോജ്യമ്| ആത്യയികേ തു വ്യാധൌ ഗ്രീഷ്മേऽപി യോജ്യമ്|| ൧൬||
Adhikarana viShAnarhAH RutvAdi (17) · Śloka 17
..................................ംഅ ച വര്ഷാസു ദുര്ദിനേ| ന ക്രോധനേ ന പിത്താര്ത്തേ ന ക്ലീബേ രാജനി ദ്വിജേ| ക്ഷുത്തൃഷ്ണാശ്രമഘര്മാധ്വവ്യാധ്യന്തരനിപീഡിതേ| ഗര്ഭിണീബാലവൃദ്ധേഷു ന രൂക്ഷേഷു ന മര്മസു||൧൭||
..................................ंअ च वर्षासु दुर्दिने| न क्रोधने न पित्तार्त्ते न क्लीबे राजनि द्विजे| क्षुत्तृष्णाश्रमघर्माध्वव्याध्यन्तरनिपीडिते| गर्भिणीबालवृद्धेषु न रूक्षेषु न मर्मसु||१७||
🔊 Audio coming soon
വര്ഷാസു ദുര്ദിനേ ച വിഷം ന യോജ്യമ്| ക്രോധനാദികേ ച പുരുഷേ ന യോജ്യമ്| തഥാ ക്ഷുധാദിഭിര്നിപീഡതേ| വ്യാധ്യന്തരം വിഷവിഷയാദന്യോ വ്യാധിഃ| സുബോധമ്|| ൧൭||
Adhikarana viShaprayoge varjanIyAni anyathA vyApadashca (18) · Śloka 18
അഭ്യസ്തേऽപി വിഷേ യത്നാദ്വര്ജനീയാന് വിവര്ജയേത്| കട്വമ്ലതൈലലവണദിവാസ്വപ്നാതപാനലാന്| രൂക്ഷമന്നം വിശേഷേണ ഭയം വാऽജീര്ണതഃ സദാഃ| ദൃഗ്വിഭ്രമം കര്ണരുജാമന്യാംശ്ചാനിലജാന് ഗദാന്| വിഷം രൂക്ഷാശിനഃ കുര്യാന്മൃത്യുമേവ ത്വജീര്ണതഃ||൧൮||
अभ्यस्तेऽपि विषे यत्नाद्वर्जनीयान् विवर्जयेत्| कट्वम्लतैललवणदिवास्वप्नातपानलान्| रूक्षमन्नं विशेषेण भयं वाऽजीर्णतः सदाः| दृग्विभ्रमं कर्णरुजामन्यांश्चानिलजान् गदान्| विषं रूक्षाशिनः कुर्यान्मृत्युमेव त्वजीर्णतः||१८||
🔊 Audio coming soon
വിഷേ അഭ്യസ്തേ അപി സാത്മ്യീഭൂതേऽപി വര്ജനീയാന് യത്നാദ്വിവര്ജയേത്| വിശേഷേണ തു രൂക്ഷമന്നമ്| കിം തദിത്യാഹ-കട്വമ്ലേത്യാദി| അജീര്ണതോ വിശേഷേണ ഭയം ഗൃഹീതവ്യമ്| രൂക്ഷാശിനോ നരസ്യ വിഷം ദൃഗ്വിഭ്രമാദീന് കുര്യാത്| അജീര്ണാത്തു മൃത്യുമേവ|| ൧൮||
Adhikarana haritAlaprayogaH (19) · Śloka 19
അലം ഗോമൂത്രസംയുക്തമാതപേ ശോഷയേത്ത്ര്യഹമ്| വിഷം ബൃംഹണമേതദ്ധി വിഷസ്യാദൌ പ്രശസ്യതേ| തത്പിബേന്മസ്തുനാ വാതജ്വരേ ക്ഷീരേണ പൈത്തികേ| യുക്തം മൂത്രേണ കഫജേ സര്വജേ ത്രിഫലാമ്ഭസാ||൧൯||
अलं गोमूत्रसंयुक्तमातपे शोषयेत्त्र्यहम्| विषं बृंहणमेतद्धि विषस्यादौ प्रशस्यते| तत्पिबेन्मस्तुना वातज्वरे क्षीरेण पैत्तिके| युक्तं मूत्रेण कफजे सर्वजे त्रिफलाम्भसा||१९||
🔊 Audio coming soon
ഹരിതാലസ്യ ഭാവനാപ്രയോഗശ്ച സുബോധഃ| തദിതി ഭാവിതം ഹരിതാലമ്| സര്വജേ സന്നിപാതജേ|| ൧൯||
Adhikarana viShamajvare saviShayogAH (20) · Śloka 20
ലോധ്രചന്ദനഷഡ്ഗ്രന്ഥാശര്കരാഘൃതമാക്ഷികൈഃ| ക്ഷീരേണ ച വിഷം യുക്തം ജീര്ണജ്വരഹരം പരമ്| നികുമ്ഭകുമ്ഭത്രിഫലാസര്പിര്മധുവിഷൈഃ കൃതഃ| നിഹന്തി മോദകോ ജീര്ണജ്വരമേഹത്വഗാമയാന്| ശിഖികര്കിരസോപേതം വിഷമജ്വരജിദ്വിഷമ്||൨൦||
लोध्रचन्दनषड्ग्रन्थाशर्कराघृतमाक्षिकैः| क्षीरेण च विषं युक्तं जीर्णज्वरहरं परम्| निकुम्भकुम्भत्रिफलासर्पिर्मधुविषैः कृतः| निहन्ति मोदको जीर्णज्वरमेहत्वगामयान्| शिखिकर्किरसोपेतं विषमज्वरजिद्विषम्||२०||
🔊 Audio coming soon
ലോധ്രാദിഭിര്യുക്തം വിഷം പരം ജീര്ണജ്വരഹരമ്| നികുമ്ഭാദിഭിഃ കൃതോ മോദകോ ജീര്ണജ്വരാദികം ഹന്തി| ശിഖികര്കിരസയുക്തം വിഷം വിഷമജ്വരം ജയതി| ശിഖീ ചിത്രകഃ| കര്കീ കര്കടശൃങ്ഗീ|| ൨൦||
Adhikarana raktapitte saviShayogaH (21) · Śloka 21
വിഷം യഷ്ട്യാഹ്വയം രാസ്നാ സേവ്യമുത്പലകന്ദകമ്| തണ്ഡുലോദകപീതാനി രക്തപിത്തസ്യ ഭേഷജമ്||൨൧||
विषं यष्ट्याह्वयं रास्ना सेव्यमुत्पलकन्दकम्| तण्डुलोदकपीतानि रक्तपित्तस्य भेषजम्||२१||
🔊 Audio coming soon
വിഷാദികം തണ്ഡുലോദകേന പീതം രക്തപിത്തസ്യ ഭേഷജം ഭവതി||൨൧||
Adhikarana duShTavraNe viShayogaH (22) · Śloka 22
വിഷം രസാഞ്ജനം ഭാര്ങ്ഗീ വൃശ്ചികാലീ മഹാസഹാ| സവേദനേ സപാകേ ച വ്രണേ ദുഷ്ടേ പ്രലേപനമ്||൨൨||
विषं रसाञ्जनं भार्ङ्गी वृश्चिकाली महासहा| सवेदने सपाके च व्रणे दुष्टे प्रलेपनम्||२२||
🔊 Audio coming soon
വിഷാദികം വേദനാദിയുക്തേ ദുഷ്ടവ്രണേ ലേപനം യോജ്യമ്|| ൨൨||
Adhikarana chardyAM viShayogaH (23) · Śloka 23
സിതാവിഷക്ഷീരതരുപ്രവാലാ മധുനാ ദ്രുതാഃ| ശ്വാസഹിധ്മാപഹാ ലീഢാശ്ഛര്ദിഘ്ന്യസ്തു വിഷാന്വിതാഃ| ക്ഷൌദ്രോശീരമധുക്ഷാരരജനീകുടജത്വചഃ||൨൩||
सिताविषक्षीरतरुप्रवाला मधुना द्रुताः| श्वासहिध्मापहा लीढाश्छर्दिघ्न्यस्तु विषान्विताः| क्षौद्रोशीरमधुक्षाररजनीकुटजत्वचः||२३||
🔊 Audio coming soon
സിതാദികം മധുനാ ലീഢം ശ്വാസഹിധ്മാഹരമ്| വിഷാന്വിതം ക്ഷൌദ്രാദികം ലീഢം ഛര്ദിഘ്നമ്| മധു യഷ്ടീമധു|| ൨൩||
Adhikarana durnAmAdau viShayogaH (24) · Śloka 24
വിജയാപിപ്പലീമൂലപിപ്പലീദ്വയചിത്രകൈഃ| പുഷ്കരാഹ്വശഠീദ്രാക്ഷായവാനീക്ഷാരദീപ്യകൈഃ| സിതായഷ്ടീദ്വിബൃഹതീസൈന്ധവൈഃ പാലികൈഃ പചേത്| സവിഷാര്ദ്ധപലൈഃ പ്രസ്ഥം ഘൃതാത്തജ്ജീര്ണഭുക്പിബേത്| ദുര്നാമേ ഹതുഗുല്മാര്മതിമിരക്രിമിപാണ്ഡുതാഃ| ഗലഗ്രഹഗ്രഹോന്മാദകുഷ്ഠാനി ച നിയച്ഛതി||൨൪||
विजयापिप्पलीमूलपिप्पलीद्वयचित्रकैः| पुष्कराह्वशठीद्राक्षायवानीक्षारदीप्यकैः| सितायष्टीद्विबृहतीसैन्धवैः पालिकैः पचेत्| सविषार्द्धपलैः प्रस्थं घृतात्तज्जीर्णभुक्पिबेत्| दुर्नामे हतुगुल्मार्मतिमिरक्रिमिपाण्डुताः| गलग्रहग्रहोन्मादकुष्ठानि च नियच्छति||२४||
🔊 Audio coming soon
വിജയാദിഭിഃ പാലികൈര്വിഷാര്ദ്ധപലയുക്തൈര്ഘൃതപ്രസ്ഥം പചേത്| തദ്ഘൃതം ജീര്ണഭുക്പിബേത് (ജീര്ണം ശീര്ണശാല്യന്നമ്)| തച്ച ദുര്നാമാദീനി നിയച്ഛതി നാശയതി|| ൨൪||
Adhikarana udAvartAdau viShayogaH (25) · Śloka 25
കൃച്ഛ്രഘ്നാവിഷപഥ്യാഗ്നിദന്തീദ്രാക്ഷാനിശാവിഷാഃ| ശിലാജതു വിഷം മൂത്രമുദാവര്താശ്മരീഹരമ്||൨൫||
कृच्छ्रघ्नाविषपथ्याग्निदन्तीद्राक्षानिशाविषाः| शिलाजतु विषं मूत्रमुदावर्ताश्मरीहरम्||२५||
🔊 Audio coming soon
വിഷാദീന്യതിവിഷാന്താനി മൂത്രകൃച്ഛ്രഘ്നാനി| മൂത്രശിലാജതുഭ്യാം യുക്തം വിഷമുദാവര്താശ്മരീഹരമ്|| ൨൫||
Adhikarana ashmaryAM viShayogaH (26) · Śloka 26
ഗോമൂത്രക്ഷാരസിന്ധൂത്ഥം വിഷം പാഷാണഭേദകമ്| വജ്രവദ്ദാരയത്യേതദേകതഃ പീതമശ്മരീമ്||൨൬||
गोमूत्रक्षारसिन्धूत्थं विषं पाषाणभेदकम्| वज्रवद्दारयत्येतदेकतः पीतमश्मरीम्||२६||
🔊 Audio coming soon
ഗോമൂത്രാദികമേകതഃ പീതം വജ്രവദശ്മരീം ദാരയതി| 'ഗോമൂത്രക്ഷീരസിന്ധൂത്ഥമി' തി ച പാഠഃ|| ൨൬||
Adhikarana shUle viShayogaH (27) · Śloka 27
സമൂലാ പിപ്പലീ മൂത്രം വിഷം ശൂലഹരം തഥാ| വിഷദ്രവന്തീമധുകദ്രാക്ഷാരാസ്നാശഠീകണാഃ||൨൭||
समूला पिप्पली मूत्रं विषं शूलहरं तथा| विषद्रवन्तीमधुकद्राक्षारास्नाशठीकणाः||२७||
🔊 Audio coming soon
സമൂലാ മൂലയുക്താ പിപ്പലീ| പിപ്പലീമൂലം മൂത്രം വിഷം ചേതി ശൂലഹരമ്| തഥൈവ വിഷദ്രവന്ത്യാദികമ്|| ൨൭||
Adhikarana vRuddhau viShayogaH (28) · Śloka 28
ഏരണ്ഡതൈലം ത്രിഫലാ ഗോമൂത്രം ചിത്രകോ വിഷമ്| സര്പിഷാ സഹിതം പീതം വാതാണ്ഡത്വമപോഹതി||൨൮||
एरण्डतैलं त्रिफला गोमूत्रं चित्रको विषम्| सर्पिषा सहितं पीतं वाताण्डत्वमपोहति||२८||
🔊 Audio coming soon
ഏരണ്ഡതൈലാദികം സര്പിഷാ സഹിതം പീതം വാതാണ്ഡത്വം വാതവൃദ്ധിമപോഹതി നാശയതി|| ൨൮||
Adhikarana gulmAdau viShayogaH (29) · Śloka 29
ത്രിഫലാസ്വര്ജികാക്ഷാരോ വിഷം ഗുല്മപ്രഭേദനമ്| വിഷവേല്ലമിസിക്ഷീരം ഗുല്മപ്ലീഹനിബര്ഹണമ്||൨൯||
त्रिफलास्वर्जिकाक्षारो विषं गुल्मप्रभेदनम्| विषवेल्लमिसिक्षीरं गुल्मप्लीहनिबर्हणम्||२९||
🔊 Audio coming soon
ത്രിഫലാദികം ഗുല്മസ്യ പ്രഭേദനം വിദാരണം ഭവതി| വിഷാദികം ഗുല്മപ്ലീഹ്നോര്നിബര്ഹണം നാശനമ്| പ്ലീഹാ പ്ലീഹോദരമ്|| ൨൯||
Adhikarana plIhodare viShayogaH (30) · Śloka 30
പ്ലീഹോദരഘ്നം പയസാ ശതാഹ്വാ ക്രിമിജിദ്വിഷമ്||൩൦||
प्लीहोदरघ्नं पयसा शताह्वा क्रिमिजिद्विषम्||३०||
🔊 Audio coming soon
പയസാ ക്ഷീരേണ യുക്തം ശതാഹ്വാദികം പ്ലീഹോദരഘ്നം ഭവതി| ക്രിമിജിദ്വിഡങ്ഗമ്|| ൩൦||
Adhikarana kuShThe viShayogaH (31) · Śloka 31
വായസീമൂലനിഷ്ക്വാഥപീതം കുഷ്ഠഹരം വിഷമ്||൩൧||
वायसीमूलनिष्क्वाथपीतं कुष्ठहरं विषम्||३१||
🔊 Audio coming soon
വായസ്യാഃ കാകോദുമ്ബരികായാഃ മൂലാനാം ക്വാഥേന പീതം വിഷം കുഷ്ഠഹരമ്|| ൩൧||
Adhikarana kuShThe viShayogAntaram (32) · Śloka 32
വായസ്യാ രാജവൃക്ഷത്വക്ത്രായന്തീ ബാകുചീഫലാത്| പ്ലീഹഘ്നേഭകണാഭ്യാഞ്ച വിഷം ക്വാഥേന കുഷ്ഠജിത്| അവല്ഗുജൈഡഗജയോര്ബീജം ക്ഷാരദ്വയം വിഷമ്| ലേപഃ സസൈന്ധവഃ പിഷ്ടോ വാരിണാ കുഷ്ഠനാശനഃ| ചിത്രകാര്കജടാഹസ്തിപിപ്പലീബാകുചീവിഷൈഃ| ഗോമൂത്രപിഷ്ടൈരന്യോऽന്യോമനോഹ്വാസ്നുക്പയോവിഷൈഃ| സചന്ദ്രലേഖൈഡഗജകരഞ്ജഫലസൈന്ധവഃ| സവ്യോഷസ്വര്ജികാക്ഷാരയവക്ഷാരനിശാദ്വയൈഃ| അഗാരധൂമസഹിതൈര്ബസ്തമൂത്രേണ കല്കിതഃ||൩൨||
वायस्या राजवृक्षत्वक्त्रायन्ती बाकुचीफलात्| प्लीहघ्नेभकणाभ्याञ्च विषं क्वाथेन कुष्ठजित्| अवल्गुजैडगजयोर्बीजं क्षारद्वयं विषम्| लेपः ससैन्धवः पिष्टो वारिणा कुष्ठनाशनः| चित्रकार्कजटाहस्तिपिप्पलीबाकुचीविषैः| गोमूत्रपिष्टैरन्योऽन्योमनोह्वास्नुक्पयोविषैः| सचन्द्रलेखैडगजकरञ्जफलसैन्धवः| सव्योषस्वर्जिकाक्षारयवक्षारनिशाद्वयैः| अगारधूमसहितैर्बस्तमूत्रेण कल्कितः||३२||
🔊 Audio coming soon
വായസ്യാദീനാം ക്വാഥേന പീതം വിഷം കുഷ്ഠജിത്| പ്ലീഹഘ്നോ രോഹിഷഃ| ഇഭകണാ ഹസ്തിപിപ്പലീ| അവല്ഗുജബീജാദീനി വാരിണാ പിഷ്ടാനി തൈഃ സൈന്ധവയുക്തോ ലേപഃ കുഷ്ഠനാശനഃ സ്യാത്| അവല്ഗുജഃ സോമരാജീ| ഏഡഗജഃ പ്രപുന്നാടഃ| അന്യോ ലേപശ്ചിത്രകാദിഭിര്ഗോമൂത്രപിഷ്ടൈര്ഭവതി| ചിത്രകാര്കയോര്മൂലമ്| അന്യോ ലേപോ മനോഹ്വാദിഭിരഗാരധൂമാന്തൈര്ബസ്തസ്യാവേര്മൂത്രേണ കല്കിതൈര്ഭവതി| മനോഹ്വാ മനശ്ശിലാ| സ്നുക്പയഃ സുധാക്ഷീരമ്| ചന്ദ്രലേഖാസോമരാജീ|| ൩൨||
Adhikarana vicarcikAdau viShayogaH (33) · Śloka 33
ഭല്ലാതകാഗ്നിശമ്യാകവിഷൈര്ഗോമൂത്രപേഷിതൈഃ| ലേപോ വിചര്ചികാദദ്രുശതാരുഃകിടിഭാപഹഃ| ശമ്യാകപത്രത്വങ്മൂലം വിഷം തക്രം ച തദ്ഗുണമ്||൩൩||
भल्लातकाग्निशम्याकविषैर्गोमूत्रपेषितैः| लेपो विचर्चिकादद्रुशतारुःकिटिभापहः| शम्याकपत्रत्वङ्मूलं विषं तक्रं च तद्गुणम्||३३||
🔊 Audio coming soon
ഭല്ലാതകാദിഭിര്ഗോമൂത്രപേഷിതൈര്ലേപോ വിചര്ചികാദ്യാപഹഃ| ഭല്ലാതകോऽരുഷ്കരഃ| അഗ്നിശ്ചിത്രകഃ| ശമ്യാകസ്യാരഗ്വധസ്യ പത്രാദികം തക്രപേഷിതം തദ്ഗുണം ഭല്ലാതകാദിഗുണം വിചര്ചികാദിഘ്നമിത്യര്ഥഃ||൩൩||
Adhikarana shvitrAdau viShayogaH (34) · Śloka 34
വിഷഭല്ലാതകദ്വീപി ഗുഞ്ജാനിമ്ബഫലൈര്ജയേത്| ലേപോऽമ്ലപിഷ്ടൈഃ ശ്വിത്രാണി പുണ്ഡരീകഞ്ച ദാരുണമ്| വക്രകുഷ്ഠരസദ്വീപിസ്പൃക്കാപത്രൈലവാലുകമ്| പിഷ്ടം ഖദിരതോയേന ത്രിരാത്രമുഷിതം പിബേത്| ശ്വിത്രീ വിഷേണ സംസൃഷ്ടം തതഃ സ്ഫോടാന് കിലാസജാന്| കണ്ടകേന വിഭിദ്യാനുലേപൈര്ലിമ്പേത കൌഷ്ഠികൈഃ| അഥവാ കരവീരാര്കമൂലബാകുചികാവിഷൈഃ| ബസ്താമ്ബുപിഷ്ടൈഃ സദ്വീപിദ്വിപപിപ്പല്യരുഷ്കരൈഃ||൩൪||
विषभल्लातकद्वीपि गुञ्जानिम्बफलैर्जयेत्| लेपोऽम्लपिष्टैः श्वित्राणि पुण्डरीकञ्च दारुणम्| वक्रकुष्ठरसद्वीपिस्पृक्कापत्रैलवालुकम्| पिष्टं खदिरतोयेन त्रिरात्रमुषितं पिबेत्| श्वित्री विषेण संसृष्टं ततः स्फोटान् किलासजान्| कण्टकेन विभिद्यानुलेपैर्लिम्पेत कौष्ठिकैः| अथवा करवीरार्कमूलबाकुचिकाविषैः| बस्ताम्बुपिष्टैः सद्वीपिद्विपपिप्पल्यरुष्करैः||३४||
🔊 Audio coming soon
വിഷാദിഭിരമ്ലൈഃ കാഞ്ജികാദിഭിഃ പിഷ്ടൈര്ലേപഃ ശ്വിത്രാണി ജയേത്| ദാരുണം പുണ്ഡരീകാഖ്യം കുഷ്ഠഞ്ച| ദ്വീപിശ്ചിത്രകഃ| ഗുഞ്ജാനിമ്ബയോഃ ഫലമ്| വക്രാദികം ഖദിരതോയേന പിഷ്ടം ത്രിരാത്രമുഷിതം വിഷേണ സംസൃഷ്ടം കൃത്വാ ശ്വിത്രീ പിബേത്| രസഃ സര്ജരസഃ ബോലശ്ച| തതസ്തേന കിലാസേ യേ സ്ഫോടാ ജായന്തേ താന് കണ്ടകേന വിഭിദ്യാനു പശ്ചാത് കുഷ്ഠോക്തൈര്ലേപൈര്ലിമ്പേത്| അഥവാ സ്ഫോടേഷു ഭിന്നേഷു കരവീരാദിഭിരരുഷ്കരാന്തൈര്ബസ്തമൂത്രേണ പിഷ്ടൈര്ലിമ്പേത്| ദ്വിപപിപ്പലീ ഹസ്തിപിപ്പലീ|| ൩൪||
Adhikarana savarNIkaraNam (35) · Śloka 35
ലാക്ഷാസുരാഹ്വാമഞ്ജിഷ്ഠാകുഷ്ഠപദ്മകശാരിവാഃ| ഗുഞ്ജാഫലം കുരവകോ ലാങ്ഗലീ വജ്രകന്ദകഃ| വാരാഹീകന്ദകാസ്ഫോതാ സപ്താഹ്വഗിരികര്ണികാഃ| അര്കാശ്വമാരയോര്മൂലം നാഗപുഷ്പം നതം നിശേ| ദന്തീ വിഷം സാതിവിഷം പിപ്പലീ മരിചാനി ച| തൈസ്തൈലം കടുതൈലം വാ ശ്വിത്രസ്യാഭ്യഞ്ജനം പചേത്| സവര്ണീകരണം ശ്രേഷ്ഠമാസ്തികസ്യ വചോ യഥാ||൩൫||
लाक्षासुराह्वामञ्जिष्ठाकुष्ठपद्मकशारिवाः| गुञ्जाफलं कुरवको लाङ्गली वज्रकन्दकः| वाराहीकन्दकास्फोता सप्ताह्वगिरिकर्णिकाः| अर्काश्वमारयोर्मूलं नागपुष्पं नतं निशे| दन्ती विषं सातिविषं पिप्पली मरिचानि च| तैस्तैलं कटुतैलं वा श्वित्रस्याभ्यञ्जनं पचेत्| सवर्णीकरणं श्रेष्ठमास्तिकस्य वचो यथा||३५||
🔊 Audio coming soon
ലാക്ഷാദിഭിര്മരിചാന്തൈസ്തൈലം കടുതൈലം വാ ശ്വിത്രസ്യാഭ്യഞ്ജനം പചേത്| ഏതച്ഛ്രേഷ്ഠം സവര്ണീകരണമ്| സുബോധമ്|| ൩൫||
Adhikarana garbhapAtane pralepaH (36) · Śloka 36
വീരാലാങ്ഗലികീദന്തീവിഷപാഷാണഭേദകൈഃ| പ്രയോജ്യോ മൂഢഗര്ഭാണാം പ്രലേപോ ഗര്ഭമോചനഃ||൩൬||
वीरालाङ्गलिकीदन्तीविषपाषाणभेदकैः| प्रयोज्यो मूढगर्भाणां प्रलेपो गर्भमोचनः||३६||
🔊 Audio coming soon
വീരാദിഭിഃ പ്രലേപോ മൂഢഗര്ഭാണാം ഗര്ഭപാതനഃ പ്രയോജ്യഃ|| ൩൬||
Adhikarana vandhyatvaharaNayogaH (37) · Śloka 37
സ്വരസം ബീജപൂരസ്യ വചാം ബ്രാഹ്മീരസം ഘൃതമ്| വന്ധ്യാ പിബന്തീ സവിഷം സുപുത്രൈഃ പരിവാര്യതേ||൩൭||
स्वरसं बीजपूरस्य वचां ब्राह्मीरसं घृतम्| वन्ध्या पिबन्ती सविषं सुपुत्रैः परिवार्यते||३७||
🔊 Audio coming soon
ബീജപൂരസ്വരസാദികം സവിഷം വിഷസഹിതം പിബന്തീ വന്ധ്യാ സ്ത്രീ സുപുത്രൈഃ പരിവാര്യതേ|| ൩൭||
Adhikarana naShTashukrayogaH (38) · Śloka 38
നഷ്ടശുക്രഃ പയോദ്രാക്ഷാകപികച്ഛുവചാവിഷമ്||൩൮||
नष्टशुक्रः पयोद्राक्षाकपिकच्छुवचाविषम्||३८||
🔊 Audio coming soon
യസ്തു നഷ്ടശുക്രഃ സ ദ്രാക്ഷാദിയുക്തം പയ ഉപയുഞ്ജീതേത്യര്ഥഃ|| ൩൮||
Adhikarana netrarogeShu viShopayogaH (39) · Śloka 39
വിഷം സര്പിഃ സിതാക്ഷൌദ്രം തിമിരാപഹമഞ്ജനമ്| വിഷം ചൈകമജാക്ഷീരകല്കിതം ഘൃതധൂപിതമ്| വിഷം ധാത്രീഫലരസൈരസകൃത് പരിഭാവിതമ്| അഞ്ജനം ശങ്ഖസഹിതം പ്രഗാഢതിമിരപ്രണുത്| വിഷമിന്ദ്രായുധം സ്തന്യേ ഘൃഷ്ടം കാചജിദഞ്ജനമ്| ബീജപൂരരസേ ഘൃഷ്ടം വിഷം തദ്വത്സിതായുതമ്| വിഷം മാഗധികാ ദ്വേ ച നിശേ കാചഘ്നമഞ്ജനമ്| ശുക്ലാര്മജിദ്വിഷം കൃഷ്ണായുക്തം ഗോമൂത്രഭാവിതമ്| സമുദ്രഫേനസ്ഫടികകുരുവിന്ദസുധാഞ്ജനമ്| കൂര്മപൃഷ്ഠഞ്ച തുല്യാനി തേഭ്യോऽര്ദ്ധാംശാ മനശ്ശിലാ| അര്ദ്ധഹീനാനി മരിചസൈന്ധവായോരജാംസി ച| അതോ യഥോത്തരം ദദ്യാദയസാ ച സമം വിഷമ്| രസക്രിയേയം മധുനാ ശുക്ലപില്ലാര്മകാചഹൃത്| അഭീക്ഷ്ണം ശീതതോയേന സിഞ്ചേന്നേത്രേ വിഷാഞ്ജിതേ| രസോനകന്ദമരിചവിഷസര്ഷപസൈന്ധവൈഃ| പില്ലേऽക്ഷി ലിഖിതം പൂര്വം സുരസാരസപേഷിതഃ| പൂരയേത് സര്പിഷാ ചാനു സര്പിരേവ ച പായയേത്| മധൂകസാരമധുകവിഷക്ഷീരജലൈര്ഘൃതമ്| പക്വം സന്തര്പണം ശ്രേഷ്ഠം രാത്ര്യന്ധത്വേ ചിരോത്ഥിതേ||൩൯||
विषं सर्पिः सिताक्षौद्रं तिमिरापहमञ्जनम्| विषं चैकमजाक्षीरकल्कितं घृतधूपितम्| विषं धात्रीफलरसैरसकृत् परिभावितम्| अञ्जनं शङ्खसहितं प्रगाढतिमिरप्रणुत्| विषमिन्द्रायुधं स्तन्ये घृष्टं काचजिदञ्जनम्| बीजपूररसे घृष्टं विषं तद्वत्सितायुतम्| विषं मागधिका द्वे च निशे काचघ्नमञ्जनम्| शुक्लार्मजिद्विषं कृष्णायुक्तं गोमूत्रभावितम्| समुद्रफेनस्फटिककुरुविन्दसुधाञ्जनम्| कूर्मपृष्ठञ्च तुल्यानि तेभ्योऽर्द्धांशा मनश्शिला| अर्द्धहीनानि मरिचसैन्धवायोरजांसि च| अतो यथोत्तरं दद्यादयसा च समं विषम्| रसक्रियेयं मधुना शुक्लपिल्लार्मकाचहृत्| अभीक्ष्णं शीततोयेन सिञ्चेन्नेत्रे विषाञ्जिते| रसोनकन्दमरिचविषसर्षपसैन्धवैः| पिल्लेऽक्षि लिखितं पूर्वं सुरसारसपेषितः| पूरयेत् सर्पिषा चानु सर्पिरेव च पाययेत्| मधूकसारमधुकविषक्षीरजलैर्घृतम्| पक्वं सन्तर्पणं श्रेष्ठं रात्र्यन्धत्वे चिरोत्थिते||३९||
🔊 Audio coming soon
വിഷാദികം തിമിരാപഹമഞ്ജനമ്| ഏകം കേവലം വിഷമജാക്ഷീരകല്കിതം ഘൃതധൂപിതം ച ശബ്ദാദഞ്ജനമ്| ആമലകരസേനാസകൃദനേകവാരം ഭാവിതം വിഷം ശങ്ഖേന യുക്തമഞ്ജനം പ്രഗാഢം ഘനം തിമിരം പ്രണുദതി| ഇന്ദ്രായുധനാമകം വിഷം സ്തന്യേ ഘൃഷ്ടമഞ്ജനം കാചജിദ് ഭവതി| ബീജപൂരരസേ ഘൃഷ്ടം വിഷം സശര്കരം തദ്വദിതി കാചജിദഞ്ജനമ്| തഥൈവ മാഗധികാദിഭിര്യുക്തം വിഷമഞ്ജനമ്| പിപ്പലീയുക്തം വിഷം ഗോമൂത്രഭാവിതം ശുക്ലജിദര്മജിച്ചാഞ്ജനമ്| സമുദ്രഫേനാദീനി കൂര്മപൃഷ്ഠാന്താനി പരസ്പരതുല്യാനി| തേഭ്യ ഏകീകൃതേഭ്യോऽര്ദ്ധാംശാ മനശ്ശിലാ| മരിചാദീനി യഥോത്തരമര്ദ്ധഹീനാനി| തേന മനശ്ശിലായാ അര്ദ്ധേന ഹീനം മരിചമ്| തസ്യാര്ദ്ധേന ഹീനം സൈന്ധവമ്| തസ്യാര്ദ്ധേനാऽയോരജഃ| അയോരജസാ സമം വിഷമ്| മധുനാ മാക്ഷികേണ കൃതേയം രസക്രിയാ ശുക്രാദിഹൃത്| കുരുവിന്ദോ മുസ്തഃ| വിഷപ്രയോഗാദഞ്ജിതേ ശീതതോയേനാഭീക്ഷ്ണം സിഞ്ചേത്| പില്ലേऽക്ഷി ലിഖിത്വാ ലശുനകന്ദാദിഭിഃ സുരസാരസപേഷിതൈഃ പൂര്വം പൂരയേത്| പശ്ചാച്ച സര്പിഷാ പൂരയേത്| സര്പിരേവ പായയേച്ച| സുരസാ മൂര്വാ| മധൂകസാരാദിഭിര്ഘൃതം പക്വം ചിരോത്ഥിതേ രാത്ര്യന്ധത്വേ ശ്രേഷ്ഠം സന്തര്പണമ്|| ൩൯||
Adhikarana shiroruji saviShayogaH (40) · Śloka 40
നസ്യം ശിരോരുക്ശമനം പ്രത്യക്പുഷ്പീ സിതാ വിഷമ്| അഥവാ ഘൃതയഷ്ട്യാഹ്വശര്കരാവിഷസംയുതാഃ||൪൦||
नस्यं शिरोरुक्शमनं प्रत्यक्पुष्पी सिता विषम्| अथवा घृतयष्ट्याह्वशर्कराविषसंयुताः||४०||
🔊 Audio coming soon
പ്രത്യക്പുഷ്പ്യാദികം നസ്യം ശിരുരുജാം ശമനം നാശനമ്| അഥവാ ഘൃതാദികം വിഷസംയുതം നസ്യം ശിരോരുക്ശമനമ്| പ്രത്യക്പുഷ്പ്യപാമാര്ഗഃ||൪൦||
Adhikarana pUtinAsAyAM yogaH (41) · Śloka 41
ശുണ്ഠീ പഥ്യാ വിഷം പാഠാ ദ്രവന്തീ പൂതിനാസജിത്||൪൧||
शुण्ठी पथ्या विषं पाठा द्रवन्ती पूतिनासजित्||४१||
🔊 Audio coming soon
ശുണ്ഠ്യാദികം നസ്യം പൂതിനാസജിത്|| ൪൧||
Adhikarana palitAdau viShayogaH (42) · Śloka 42
കടുതൈലം വിഷം നസ്യം പലിതാരൂംഷികാപഹമ്||൪൨||
कटुतैलं विषं नस्यं पलितारूंषिकापहम्||४२||
🔊 Audio coming soon
കടുതൈലാദി സുബോധമ്|| ൪൨||
Adhikarana karNashUle viShayogaH (43) · Śloka 43
സ്വര്ജികാക്ഷാരസിന്ധൂത്ഥശുക്തയുക്തം വിഷം പരമ്| കര്ണയോഃ പൂരണം തീവ്രകര്ണശൂലനിബര്ഹണമ്||൪൩||
स्वर्जिकाक्षारसिन्धूत्थशुक्तयुक्तं विषं परम्| कर्णयोः पूरणं तीव्रकर्णशूलनिबर्हणम्||४३||
🔊 Audio coming soon
സ്വര്ജികാക്ഷാരാദികം കര്ണപൂരണം പരം തീവ്രകര്ണശൂലനിബര്ഹണമ്||൪൩||
Adhikarana mukhAmayeShu viShayogaH (44) · Śloka 44
പ്രപൌണ്ഡരീകമഞ്ജിഷ്ഠാവിഷസിന്ധുസമുദ്ഭവൈഃ| നിഹന്തി സാധിതം തൈലം ഗണ്ഡൂഷേണ മുഖാമയാന്||൪൪||
प्रपौण्डरीकमञ्जिष्ठाविषसिन्धुसमुद्भवैः| निहन्ति साधितं तैलं गण्डूषेण मुखामयान्||४४||
🔊 Audio coming soon
പ്രപ്രൌണ്ഡരീകാദിഭിഃ സാധിതം തൈലം ഗണ്ഡൂഷേണ മുഖാമയാന് നിഹന്തി| സിന്ധുസമുദ്ഭവം സൈന്ധവമ്||൪൪||
Adhikarana skhaladvAci viShayogaH (45) · Śloka 45
ദേവദാരുവിഷം സര്പിര്ഗോമൂത്രം കണ്ടകാരികാ| വാചഃ സ്ഖലനതാം ഹന്തി പീതമിത്യാഹ കാശ്യപഃ||൪൫||
देवदारुविषं सर्पिर्गोमूत्रं कण्टकारिका| वाचः स्खलनतां हन्ति पीतमित्याह काश्यपः||४५||
🔊 Audio coming soon
ദേവദാര്വാദികം പീതം വാചഃ സ്ഖലനതാം സ്ഖലനം ഹന്തീതി കാശ്യപ ആഹ|| ൪൫||
Adhikarana viShaprayogalAbhAH (46-48) · Śloka 48
ശത്രുപ്രയുക്താ ദ്വിഷതോ ഗരാദ്വാ ലൂതാഭുജങ്ഗാഖുഗണാജരായാഃ| അകാലമൃത്യോര്ഗ്രഹപാപ്മതോ വാ വിഷാശിനോ നാസ്തി ഭയം നരസ്യ||൪൬|| ഇതി വൈദ്യപതിസിംഹഗുപ്തസ്യ സൂനോര്വാഗ്ഭടസ്യ കൃതാ വഷ്ടാങ്ഗസംഗ്രഹസംഹിതായാമുത്തരതന്ത്രേ വിഷോപ യോഗീയോ നാമാഷ്ടചത്വാരിംശോऽധ്യായഃ||൪൮||
शत्रुप्रयुक्ता द्विषतो गराद्वा लूताभुजङ्गाखुगणाजरायाः| अकालमृत्योर्ग्रहपाप्मतो वा विषाशिनो नास्ति भयं नरस्य||४६|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृता वष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे विषोप योगीयो नामाष्टचत्वारिंशोऽध्यायः||४८||
🔊 Audio coming soon
വിഷപ്രയോഗഗസ്യ പ്രയോജനമുച്യതേ-വിഷാശിനോ നരസ്യ ശത്രുണാ പ്രയുക്താദ്വിഷാത് ഗരാച്ച ലൂതാദിതശ്ച ഭയം നാസ്തീതി|| ൪൬|| ഇതി ശ്രീമന്മഹാമഹോപാധ്യായേന്ദുവിരചിതായാമഷ്ടാങ്ഗസംഗ്രഹ വ്യാഖ്യായാം ശശിലേഖായാമുത്തരതന്ത്രേ അഷ്ടചത്വാരിംശോऽധ്യായഃ