Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ਅਥਾਤਃ ਕਾਸਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ||੧|| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹ ਭਗਵਾਨਾਤ੍ਰੇਯਃ||੨||
अथातः कासचिकित्सितं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
ਹਿਕ੍ਕਾਸ਼੍ਵਾਸਾਨਨ੍ਤਰਂ ਸਮਾਨਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਤ੍ਵਾਤ੍ ਤਥਾ ਹਿਕ੍ਕਾਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਾਨਾਂ ਪਰਸ੍ਪਰਾਨੁਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾਚ੍ਚ ਕਾਸਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮੁਚ੍ਯਤੇ||੧-੨||
Adhikarana 2 (3-4) · Śloka 4
ਤਪਸਾ ਯਸ਼ਸਾ ਧਤ੍ਯਾ ਧਿਯਾ ਚ ਪਰਯਾਨ੍ਵਿਤਃ| ਆਤ੍ਰੇਯਃ ਕਾਸਸ਼ਾਨ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਾਹ ਸਿਦ੍ਧਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮ੍||੩|| ਵਾਤਾਦਿਜਾਸ੍ਤ੍ਰਯੋ ਯੇ ਚ ਕ੍ਸਤਜਃ ਕ੍ਸਯਜਸ੍ਤਥਾ| ਪਞ੍ਚੈਤੇ ਸ੍ਯੁਰ੍ਨਣਾਂ ਕਾਸਾ ਵਰ੍ਧਮਾਨਾਃ ਕ੍ਸਯਪ੍ਰਦਾਃ||੪||
तपसा यशसा धृत्या धिया च परयाऽन्वितः| आत्रेयः कासशान्त्यर्थं प्राह सिद्धं चिकित्सितम्||३|| वातादिजास्त्रयो ये च क्षतजः क्षयजस्तथा| पञ्चैते स्युर्नृणां कासा वर्धमानाः क्षयप्रदाः||४||
🔊 Audio coming soon
ਅਤ੍ਰ ਚਾਤ੍ਰੇਯਸ੍ਯਾਭਿਧਾਨਾਦੇਵ ਸ਼ਿਸ੍ਯਪ੍ਰਸ਼੍ਨੋਨੁਮੀਯਤੇ, ਨਾਪਸ੍ਟਾ ਗੁਰਵੋ ਵਦਨ੍ਤੀਤਿ ਨ੍ਯਾਯਾਤ੍| ਕ੍ਸਯਜ ਇਤਿ ਕ੍ਸਯੋ ਧਾਤੁਕ੍ਸਯਃ; ਤੇਨ ਰਾਜਯਕ੍ਸ੍ਮਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾਨਾਂ ਕ੍ਸੀਣਧਾਤੁਪੁਰੁਸਭਵਾਨਾਂ ਤਥਾ ਜਰਾਕਾਸਸ੍ਯ ਚ ਧਾਤੁਕ੍ਸਯਜਸ੍ਯ ਕ੍ਸਯਜਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਗ੍ਰਹਣਂ ਭਵਤਿ| ਕ੍ਸਤਜੇਨ ਉਰਃਕ੍ਸਤਪੂਰ੍ਵਕਯਕ੍ਸ੍ਮਭਵਸ੍ਯ ਤਥਾ ਕ੍ਸਤਕ੍ਸੀਣਸ੍ਯ ਚ ਕਾਸਸ੍ਯ ਗ੍ਰਹਣਂ ਭਵਤਿ| ਪਞ੍ਚੇਤਿ ਸਙ੍ਖ੍ਯਯਾ ਸਕਲਕਾਸਾਵਰੋਧਮਤ੍ਰੈਵ ਯਥੋਕ੍ਤਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨੇਨ ਦਰ੍ਸ਼ਯਤਿ| ਕ੍ਸਯਪ੍ਰਦਾ ਇਤਿ ਦੇਹਕ੍ਸਯਪ੍ਰਦਾਃ, ਮਾਰਕਾ ਇਤਿ ਯਾਵਤ੍; ਕਿਂਵਾ ਧਾਤੁਕ੍ਸਯਪ੍ਰਦਾਃ, ਕ੍ਸਯਜੋਪਿ ਕਾਸਃ ਪੁਨਰ੍ਵਿਸ਼ਿਸ੍ਟਕ੍ਸਯਪ੍ਰਦੋ ਭਵਤਿ, ਯਥਾ- ਜ੍ਵਰੋਤ੍ਪਨ੍ਨਂ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਂ ਪੁਨਰ੍ਜ੍ਵਰਕਰਂ ਭਵਤਿ; ਉਕ੍ਤਂ ਹਿ- “ਜ੍ਵਰਸਨ੍ਤਾਪਾਦ੍ਰਕ੍ਤਮੁਦੀਰ੍ਯਤੇ| ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਾਜ੍ਜ੍ਵਰਃ” (ਨਿ.ਅ.੮) ਇਤਿ||੩-੪||
Adhikarana 3 (5) · Śloka 5
ਪੂਰ੍ਵਰੂਪਂ ਭਵੇਤ੍ਤੇਸਾਂ ਸ਼ੂਕਪੂਰ੍ਣਗਲਾਸ੍ਯਤਾ| ਕਣ੍ਠੇ ਕਣ੍ਡੂਸ਼੍ਚ ਭੋਜ੍ਯਾਨਾਮਵਰੋਧਸ਼੍ਚ ਜਾਯਤੇ||੫||
पूर्वरूपं भवेत्तेषां शूकपूर्णगलास्यता| कण्ठे कण्डूश्च भोज्यानामवरोधश्च जायते||५||
🔊 Audio coming soon
ਪੂਰ੍ਵਰੂਪਮਾਹ- ਪੂਰ੍ਵੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸ਼ੂਕੈਰਿਵ ਪੂਰ੍ਣਃ ਸ਼ੂਕਪੂਰ੍ਣਃ ਗਲ ਆਸ੍ਯਂ ਚ ਯਸ੍ਯ ਤਸ੍ਯ ਭਾਵਃ ਸ਼ੂਕਪੂਰ੍ਣਗਲਾਸ੍ਯਤਾ| ਭੋਜ੍ਯਾਨਾਮਵਰੋਧਃ ਅਰੁਚਿਃ, ਅਸ਼ਕ੍ਤਿਰ੍ਵਾਭ੍ਯਵਹਰਣੇ||੫||
Adhikarana 4 (6-8) · Śloka 8
ਅਧਃਪ੍ਰਤਿਹਤੋ ਵਾਯੁਰੂਰ੍ਧ੍ਵਸ੍ਰੋਤਃਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤਃ| ਉਦਾਨਭਾਵਮਾਪਨ੍ਨਃ ਕਣ੍ਠੇ ਸਕ੍ਤਸ੍ਤਥੋਰਸਿ||੬|| ਆਵਿਸ਼੍ਯ ਸ਼ਿਰਸਃ ਖਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਪ੍ਰਤਿਪੂਰਯਨ੍| ਆਭਞ੍ਜਨ੍ਨਾਕ੍ਸਿਪਨ੍ ਦੇਹਂ ਹਨੁਮਨ੍ਯੇ ਤਥਾਕ੍ਸਿਣੀ||੭|| ਨੇਤ੍ਰੇ ਪਸ੍ਠਮੁਰਃਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਨਿਰ੍ਭੁਜ੍ਯ ਸ੍ਤਮ੍ਭਯਂਸ੍ਤਤਃ| ਸ਼ੁਸ੍ਕੋ ਵਾ ਸਕਫੋ ਵਾਪਿ ਕਸਨਾਤ੍ਕਾਸ ਉਚ੍ਯਤੇ||੮||
अधःप्रतिहतो वायुरूर्ध्वस्रोतःसमाश्रितः| उदानभावमापन्नः कण्ठे सक्तस्तथोरसि||६|| आविश्य शिरसः खानि सर्वाणि प्रतिपूरयन्| आभञ्जन्नाक्षिपन् देहं हनुमन्ये तथाऽक्षिणी||७|| नेत्रे पृष्ठमुरःपार्श्वे निर्भुज्य स्तम्भयंस्ततः| शुष्को वा सकफो वाऽपि कसनात्कास उच्यते||८||
🔊 Audio coming soon
ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਮਾਹ- ਅਧ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਉਦਾਨਭਾਵਮਾਪਨ੍ਨ ਇਤਿ ਊਰ੍ਧ੍ਵਗਤਿਸ੍ਵਭਾਵਮਾਪਨ੍ਨਃ| ਖਾਨੀਤਿ ਸ੍ਰੋਤਾਂਸਿ| ਨਿਰ੍ਭੁਜ੍ਯੇਤਿ ਆਕ੍ਸਿਪ੍ਯ| ਸ੍ਤਮ੍ਭਯਨ੍ ਨੇਤ੍ਰਾਦੀਨ੍ਯੇਵ| ਕਸਨਾਦਿਤੀਤਿ ਯਥੋਕ੍ਤਗਤਿਮਤ੍ਤ੍ਵਾਤ੍ ਤਥਾ ਉਰਃਪ੍ਰਭਤਿਸ਼ਾਤਨਾਚ੍ਚ ‘ਕਾਸ’ ਇਤ੍ਯਨ੍ਵਰ੍ਥਸਞ੍ਜ੍ਞਯੋਚ੍ਯਤੇ| ‘ਕਸ’ ਗਤਿਸ਼ਾਤਨਯੋਃ, ਇਤ੍ਯਸ੍ਯ ਧਾਤੋਰਯਂ ਪ੍ਰਯੋਗਃ||੬-੮||
Adhikarana 5 (9) · Śloka 9
ਪ੍ਰਤਿਘਾਤਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਤਸ੍ਯ ਵਾਯੋਃ ਸਰਂਹਸਃ| ਵੇਦਨਾਸ਼ਬ੍ਦਵੈਸ਼ਿਸ੍ਟ੍ਯਂ ਕਾਸਾਨਾਮੁਪਜਾਯਤੇ||੯||
प्रतिघातविशेषेण तस्य वायोः सरंहसः| वेदनाशब्दवैशिष्ट्यं कासानामुपजायते||९||
🔊 Audio coming soon
ਏਵਂ ਸਾਮਾਨ੍ਯੋਕ੍ਤਸ੍ਯ ਕਾਸਸ੍ਯ ਭੇਦਹੇਤੁਮਾਹ- ਪ੍ਰਤੀਘਾਤੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਪ੍ਰਤੀਘਾਤ ਇਤ੍ਯਾਵਰਣਂ, ਸ ਚ ਕਫਾਦਿ| ਸਰਂਹਸਃ ਸਵੇਗਸ੍ਯ| ਵੇਦਨਾ ਪੀਡਾ, ਸ਼ਬ੍ਦਃ ਕਾਸਸ਼ਬ੍ਦਃ, ਸਞ੍ਜ੍ਞਾ ਵਾ; ਤਯੋਰ੍ਵੈਸ਼ਿਸ੍ਟ੍ਯਂ ਵਿਸ਼ਿਸ੍ਟਤ੍ਵਂ ਭਿਨ੍ਨਤ੍ਵਮਿਤਿ ਯਾਵਤ੍||੯||
Adhikarana 6 (10-13) · Śloka 13
ਰੂਕ੍ਸਸ਼ੀਤਕਸਾਯਾਲ੍ਪਪ੍ਰਮਿਤਾਨਸ਼ਨਂ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ| ਵੇਗਧਾਰਣਮਾਯਾਸੋ ਵਾਤਕਾਸਪ੍ਰਵਰ੍ਤਕਾਃ||੧੦|| ਹਤ੍ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੋਰਃਸ਼ਿਰਃਸ਼ੂਲਸ੍ਵਰਭੇਦਕਰੋ ਭਸ਼ਮ੍| ਸ਼ੁਸ੍ਕੋਰਃਕਣ੍ਠਵਕ੍ਰਸ੍ਯ ਹਸ੍ਟਲੋਮ੍ਨਃ ਪ੍ਰਤਾਮ੍ਯਤਃ||੧੧|| ਨਿਰ੍ਘੋਸਦੈਨ੍ਯਸ੍ਤਨਨਦੌਰ੍ਬਲ੍ਯਕ੍ਸੋਭਮੋਹਕਤ੍| ਸ਼ੁਸ੍ਕਕਾਸਃ ਕਫਂ ਸ਼ੁਸ੍ਕਂ ਕਚ੍ਛ੍ਰਾਨ੍ਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾਲ੍ਪਤਾਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍||੧੨|| ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਮ੍ਲਲਵਣੋਸ੍ਣੈਸ਼੍ਚ ਭੁਕ੍ਤਪੀਤੈਃ ਪ੍ਰਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ| ਊਰ੍ਧ੍ਵਵਾਤਸ੍ਯ ਜੀਰ੍ਣੇਨ੍ਨੇ ਵੇਗਵਾਨ੍ਮਾਰੁਤੋ ਭਵੇਤ੍||੧੩||
रूक्षशीतकषायाल्पप्रमितानशनं स्त्रियः| वेगधारणमायासो वातकासप्रवर्तकाः||१०|| हृत्पार्श्वोरःशिरःशूलस्वरभेदकरो भृशम्| शुष्कोरःकण्ठवक्रस्य हृष्टलोम्नः प्रताम्यतः||११|| निर्घोषदैन्यस्तननदौर्बल्यक्षोभमोहकृत्| शुष्ककासः कफं शुष्कं कृच्छ्रान्मुक्त्वाऽल्पतां व्रजेत्||१२|| स्निग्धाम्ललवणोष्णैश्च भुक्तपीतैः प्रशाम्यति| ऊर्ध्ववातस्य जीर्णेऽन्ने वेगवान्मारुतो भवेत्||१३||
🔊 Audio coming soon
ਰੂਕ੍ਸੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਵਾਤਜਸ੍ਯ ਹੇਤੁਲਕ੍ਸਣੇ ਆਹ| ਪ੍ਰਤਾਮ੍ਯਤ ਇਤਿ ਤਮਸੀਵ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਤਃ| ਊਰ੍ਧ੍ਵਵਾਤਸ੍ਯੇਤਿ ਊਰ੍ਧ੍ਵਗਤਯਾ ਪ੍ਰਕੁਪਿਤਵਾਤਸ੍ਯ||੧੦-੧੩||
Adhikarana 7 (14-16) · Śloka 16
ਕਟੁਕੋਸ੍ਣਵਿਦਾਹ੍ਯਮ੍ਲਕ੍ਸਾਰਾਣਾਮਤਿਸੇਵਨਮ੍| ਪਿਤ੍ਤਕਾਸਕਰਂ ਕ੍ਰੋਧਃ ਸਨ੍ਤਾਪਸ਼੍ਚਾਗ੍ਨਿਸੂਰ੍ਯਜਃ||੧੪|| ਪੀਤਨਿਸ੍ਠੀਵਨਾਕ੍ਸਿਤ੍ਵਂ ਤਿਕ੍ਤਾਸ੍ਯਤ੍ਵਂ ਸ੍ਵਰਾਮਯਃ| ਉਰੋਧੂਮਾਯਨਂ ਤਸ੍ਣਾ ਦਾਹੋ ਮੋਹੋਰੁਚਿਰ੍ਭ੍ਰਮਃ||੧੫|| ਪ੍ਰਤਤਂ ਕਾਸਮਾਨਸ਼੍ਚ ਜ੍ਯੋਤੀਂਸੀਵ ਚ ਪਸ਼੍ਯਤਿ| ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਣਂ ਪਿਤ੍ਤਸਂਸਸ੍ਟਂ ਨਿਸ੍ਠੀਵਤਿ ਚ ਪੈਤ੍ਤਿਕੇ||੧੬||
कटुकोष्णविदाह्यम्लक्षाराणामतिसेवनम्| पित्तकासकरं क्रोधः सन्तापश्चाग्निसूर्यजः||१४|| पीतनिष्ठीवनाक्षित्वं तिक्तास्यत्वं स्वरामयः| उरोधूमायनं तृष्णा दाहो मोहोऽरुचिर्भ्रमः||१५|| प्रततं कासमानश्च ज्योतींषीव च पश्यति| श्लेष्माणं पित्तसंसृष्टं निष्ठीवति च पैत्तिके||१६||
🔊 Audio coming soon
ਕਟ੍ਵਿਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਪਿਤ੍ਤਕਾਸਹੇਤੁਲਿਙ੍ਗੇ ਪ੍ਰਾਹ| ਅਗ੍ਨਿਸੂਰ੍ਯਜ ਇਤਿ ਅਗ੍ਨਿਸੂਰ੍ਯਭਵਃ ਸਨ੍ਤਾਪ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਉਰੋਧੂਮਾਯਨਮਿਤਿ ਉਰਸੋ ਧੂਮੋਦ੍ਵਮਨਮਿਵ| ਪਿਤ੍ਤਜੇਪ੍ਯਸ੍ਮਿਞ੍ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਨਿਸ੍ਠੀਵਨਂ ਵ੍ਯਾਧੇਰੁਰਃਪ੍ਰਭਤਿਕਫਸ੍ਥਾਨਭੂਤਤ੍ਵੇਨ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਪਿਤ੍ਤਸਂਸਰ੍ਗਜਤਯੇਤਿ ਜ੍ਞੇਯਮ੍||੧੪-੧੬||
Adhikarana 8 (17-19) · Śloka 19
ਗੁਰ੍ਵਭਿਸ੍ਯਨ੍ਦਿਮਧੁਰਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ੍ਵਪ੍ਨਾਵਿਚੇਸ੍ਟਨੈਃ| ਵਦ੍ਧਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਨਿਲਂ ਰੁਦ੍ਧ੍ਵਾ ਕਫਕਾਸਂ ਕਰੋਤਿ ਹਿ||੧੭|| ਮਨ੍ਦਾਗ੍ਨਿਤ੍ਵਾਰੁਚਿਚ੍ਛਰ੍ਦਿਪੀਨਸੋਤ੍ਕ੍ਲੇਸ਼ਗੌਰਵੈਃ| ਲੋਮਹਰ੍ਸਾਸ੍ਯਮਾਧੁਰ੍ਯਕ੍ਲੇਦਸਂਸਦਨੈਰ੍ਯੁਤਮ੍||੧੮|| ਬਹੁਲਂ ਮਧੁਰਂ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਨਿਸ੍ਠੀਵਤਿ ਘਨਂ ਕਫਮ੍| ਕਾਸਮਾਨੋ ਹ੍ਯਰੁਗ੍ ਵਕ੍ਸਃ ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਮਿਵ ਮਨ੍ਯਤੇ||੧੯||
गुर्वभिष्यन्दिमधुरस्निग्धस्वप्नाविचेष्टनैः| वृद्धः श्लेष्माऽनिलं रुद्ध्वा कफकासं करोति हि||१७|| मन्दाग्नित्वारुचिच्छर्दिपीनसोत्क्लेशगौरवैः| लोमहर्षास्यमाधुर्यक्लेदसंसदनैर्युतम्||१८|| बहुलं मधुरं स्निग्धं निष्ठीवति घनं कफम्| कासमानो ह्यरुग् वक्षः सम्पूर्णमिव मन्यते||१९||
🔊 Audio coming soon
ਗੁਰ੍ਵਿਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਜਮਾਹ||੧੭-੧੯||
Adhikarana 9 (20-23) · Śloka 23
ਅਤਿਵ੍ਯਵਾਯਭਾਰਾਧ੍ਵਯੁਦ੍ਧਾਸ਼੍ਵਗਜਵਿਗ੍ਰਹੈਃ| ਰੂਕ੍ਸਸ੍ਯੋਰਃ ਕ੍ਸਤਂ ਵਾਯੁਰ੍ਗਹੀਤ੍ਵਾ ਕਾਸਮਾਵਹੇਤ੍||੨੦|| ਸ ਪੂਰ੍ਵਂ ਕਾਸਤੇ ਸ਼ੁਸ੍ਕਂ ਤਤਃ ਸ੍ਠੀਵੇਤ੍ ਸਸ਼ੋਣਿਤਮ੍| ਕਣ੍ਠੇਨ ਰੁਜਤਾਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਵਿਰੁਗ੍ਣੇਨੇਵ ਚੋਰਸਾ||੨੧|| ਸੂਚੀਭਿਰਿਵ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਾਭਿਸ੍ਤੁਦ੍ਯਮਾਨੇਨ ਸ਼ੂਲਿਨਾ| ਦੁਃਖਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੇਨ ਸ਼ੂਲੇਨ ਭੇਦਪੀਡਾਭਿਤਾਪਿਨਾ||੨੨|| ਪਰ੍ਵਭੇਦਜ੍ਵਰਸ਼੍ਵਾਸਤਸ੍ਣਾਵੈਸ੍ਵਰ੍ਯਪੀਡਿਤਃ| ਪਾਰਾਵਤ ਇਵਾਕੂਜਨ੍ ਕਾਸਵੇਗਾਤ੍ਕ੍ਸਤੋਦ੍ਭਵਾਤ੍||੨੩||
अतिव्यवायभाराध्वयुद्धाश्वगजविग्रहैः| रूक्षस्योरः क्षतं वायुर्गृहीत्वा कासमावहेत्||२०|| स पूर्वं कासते शुष्कं ततः ष्ठीवेत् सशोणितम्| कण्ठेन रुजताऽत्यर्थं विरुग्णेनेव चोरसा||२१|| सूचीभिरिव तीक्ष्णाभिस्तुद्यमानेन शूलिना| दुःखस्पर्शेन शूलेन भेदपीडाभितापिना||२२|| पर्वभेदज्वरश्वासतृष्णावैस्वर्यपीडितः| पारावत इवाकूजन् कासवेगात्क्षतोद्भवात्||२३||
🔊 Audio coming soon
ਅਤਿਵ੍ਯਵਾਯੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਕ੍ਸਤਜਮਾਹ| ਉਰਃ ਕ੍ਸਤਂ ਗਹੀਤ੍ਵੇਤਿ ਕ੍ਸਤਮੁਰਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਅਯਂ ਚ ਕਾਸਃ ਸਾਹਸਜਯਕ੍ਸ੍ਮਰੂਪੇਪ੍ਯੁਕ੍ਤੋ ਜ੍ਞੇਯਃ||੨੦-੨੩||
Adhikarana 10 (24-30) · Śloka 30
ਵਿਸਮਾਸਾਤ੍ਮ੍ਯਭੋਜ੍ਯਾਤਿਵ੍ਯਵਾਯਾਦ੍ਵੇਗਨਿਗ੍ਰਹਾਤ੍| ਘਣਿਨਾਂ ਸ਼ੋਚਤਾਂ ਨਣਾਂ ਵ੍ਯਾਪਨ੍ਨੇਗ੍ਨੌ ਤ੍ਰਯੋ ਮਲਾਃ||੨੪|| ਕੁਪਿਤਾਃ ਕ੍ਸਯਜਂ ਕਾਸਂ ਕੁਰ੍ਯੁਰ੍ਦੇਹਕ੍ਸਯਪ੍ਰਦਮ੍| ਦੁਰ੍ਗਨ੍ਧਂ ਹਰਿਤਂ ਰਕ੍ਤਂ ਸ੍ਠੀਵੇਤ੍ ਪੂਯੋਪਮਂ ਕਫਮ੍||੨੫|| ਸ੍ਥਾਨਾਦੁਤ੍ਕਾਸਮਾਨਸ਼੍ਚ ਹਦਯਂ ਮਨ੍ਯਤੇ ਚ੍ਯੁਤਮ੍ | ਅਕਸ੍ਮਾਦੁਸ੍ਣਸ਼ੀਤਾਰ੍ਤੋ ਬਹ੍ਵਾਸ਼ੀ ਦੁਰ੍ਬਲਃ ਕਸ਼ਃ||੨੬|| ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਚ੍ਛਮੁਖਵਰ੍ਣਤ੍ਵਕ੍ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਲੋਚਨਃ | ਪਾਣਿਪਾਦਤਲੈਃ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣੈਃ ਸਤਤਾਸੂਯਕੋ ਘਣੀ||੨੭|| ਜ੍ਵਰੋ ਮਿਸ਼੍ਰਾਕਤਿਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਰੁਕ੍ ਪੀਨਸੋਰੁਚਿਃ| ਭਿਨ੍ਨਸਂਹਤਵਰ੍ਚਸ੍ਤ੍ਵਂ ਸ੍ਵਰਭੇਦੋਨਿਮਿਤ੍ਤਤਃ||੨੮|| ਇਤ੍ਯੇਸ ਕ੍ਸਯਜਃ ਕਾਸਃ ਕ੍ਸੀਣਾਨਾਂ ਦੇਹਨਾਸ਼ਨਃ| ਸਾਧ੍ਯੋ ਬਲਵਤਾਂ ਵਾ ਸ੍ਯਾਦ੍ਯਾਪ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵੇਵਂ ਕ੍ਸਤੋਤ੍ਥਿਤਃ||੨੯|| ਨਵੌ ਕਦਾਚਿਤ੍ ਸਿਧ੍ਯੇਤਾਮੇਤੌ ਪਾਦਗੁਣਾਨ੍ਵਿਤੌ| ਸ੍ਥਵਿਰਾਣਾਂ ਜਰਾਕਾਸਃ ਸਰ੍ਵੋ ਯਾਪ੍ਯਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ||੩੦||
विषमासात्म्यभोज्यातिव्यवायाद्वेगनिग्रहात्| घृणिनां शोचतां नॄणां व्यापन्नेऽग्नौ त्रयो मलाः||२४|| कुपिताः क्षयजं कासं कुर्युर्देहक्षयप्रदम्| दुर्गन्धं हरितं रक्तं ष्ठीवेत् पूयोपमं कफम्||२५|| स्थानादुत्कासमानश्च हृदयं मन्यते च्युतम् | अकस्मादुष्णशीतार्तो बह्वाशी दुर्बलः कृशः||२६|| स्निग्धाच्छमुखवर्णत्वक् श्रीमद्दर्शनलोचनः | पाणिपादतलैः श्लक्ष्णैः सततासूयको घृणी||२७|| ज्वरो मिश्राकृतिस्तस्य पार्श्वरुक् पीनसोऽरुचिः| भिन्नसंहतवर्चस्त्वं स्वरभेदोऽनिमित्ततः||२८|| इत्येष क्षयजः कासः क्षीणानां देहनाशनः| साध्यो बलवतां वा स्याद्याप्यस्त्वेवं क्षतोत्थितः||२९|| नवौ कदाचित् सिध्येतामेतौ पादगुणान्वितौ| स्थविराणां जराकासः सर्वो याप्यः प्रकीर्तितः||३०||
🔊 Audio coming soon
ਵਿਸਮੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਕ੍ਸਯਜਮਾਹ| ਅਤ੍ਰ ਚ ਵਿਸਮਾਸਾਤ੍ਮ੍ਯਭੋਜ੍ਯੇਨ ਤਥਾ ਵ੍ਯਵਾਯੇਨ ਤਥਾ ਵੇਗਨਿਗ੍ਰਹੇਣ ਵਿਸਮਾਸ਼ਨਜ-ਧਾਤੁਕ੍ਸਯਜ-ਵੇਗਸਨ੍ਧਾਰਣਜਾਨਾਂ ਯਕ੍ਸ੍ਮਣਾਂ ਲਕ੍ਸਣਭੂਤਕਾਸਹੇਤੁਤ੍ਰਯਂ ਪਥਗੁਕ੍ਤਂ ਭਵਤਿ| ਅਤ੍ਰ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਦਸ੍ਟਿਤ੍ਵਾਦਿ ਵ੍ਯਾਧਿਪ੍ਰਭਾਵਾਦ੍ਭਵਤਿ| ਮਿਸ਼੍ਰਾਕਤਿਰਿਤਿ ਮਿਸ਼੍ਰਦੋਸਲਿਙ੍ਗੋ ਜ੍ਵਰੋ ਭਵਤਿ| ਭਿਨ੍ਨੇਤ੍ਯਾਦਿ ਭਿਨ੍ਨਵਰ੍ਚਸ੍ਤ੍ਵਮਨਿਮਿਤ੍ਤਤੋ ਭਵਤਿ, ਤਥਾ ਸ੍ਵਰਭੇਦੋਪ੍ਯਨਿਮਿਤ੍ਤੋ ਭਵਤਿ| ਦੇਹਨਾਸ਼ਨ ਇਤਿ ਅਸਾਧ੍ਯ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਪਾਦਗੁਣਾਨ੍ਵਿਤਾਵਿਤਿ ਵੈਦ੍ਯਾਦਿਪਾਦਚਤੁਸ੍ਟਯਗੁਣਵਨ੍ਤੌ| ਨ ਚਾਤ੍ਰ ਕਦਾਚਿਤ੍ਸਿਧ੍ਯੇਤਾਮਿਤ੍ਯਭਿਧਾਨੇਨ ਯਾਪ੍ਯਤ੍ਵਸਾਧ੍ਯਤ੍ਵਾਨਾਮੇਕਵਿਸਯਤ੍ਵਂ; ਯਤੋ ਨਵਯੋਰੇਵ ਚਤੁਸ੍ਪਾਦਸਮ੍ਪਤ੍ਤ੍ਯਾ ਸਾਧ੍ਯਤ੍ਵਮੁਕ੍ਤਮ੍, ਅਤੋਨ੍ਯਥਾ ਕ੍ਸਤਜੋ ਯਾਪ੍ਯ ਉਕ੍ਤ ਇਤਿ ਭਿਨ੍ਨਵਿਸਯਤਾ| ਕ੍ਸਯਜਕਾਸਭੇਦਂ ਯਾਪ੍ਯਤਯਾ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਹ- ਸ੍ਥਵਿਰਾਣਾਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਸ੍ਥਵਿਰਾਣਾਮਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾਪਿ ਜਰਾਕਾਸ ਇਤਿ ਵਚਨੇਨ ਸ੍ਥਵਿਰਾਣਾਂ ਯੋ ਜਰਯਾ ਦੇਹਕ੍ਸਯਕਾਰਿਕਯਾ ਕਤਃ ਸ ਯਾਪ੍ਯਃ, ਯਸ੍ਤੁ ਦੋਸਕਤਃ ਸ ਸਾਧ੍ਯ ਏਵ ਭਵਤੀਤਿ ਦਰ੍ਸ਼ਯਤਿ| ਅਨ੍ਯੇ ਤੁ ਜਰਾਕਾਸਂ ਦੋਸਕਤੇਸ੍ਵੇਵਾਨ੍ਤਰ੍ਭਾਵਯਨ੍ਤਿ||੨੪-੩੦||
Adhikarana 11 (31) · Śloka 31
ਤ੍ਰੀਨ੍ਸਾਧ੍ਯਾਨ੍ਸਾਧਯੇਤ੍ਪੂਰ੍ਵਾਨ੍ ਪਥ੍ਯੈਰ੍ਯਾਪ੍ਯਾਂਸ਼੍ਚ ਯਾਪਯੇਤ੍| ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਤ ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਤੁ ਸ਼ਣੁ ਕਾਸਨਿਬਰ੍ਹਿਣੀਮ੍||੩੧||
त्रीन्साध्यान्साधयेत्पूर्वान् पथ्यैर्याप्यांश्च यापयेत्| चिकित्सामत ऊर्ध्वं तु शृणु कासनिबर्हिणीम्||३१||
🔊 Audio coming soon
ਤ੍ਰੀਨ੍ ਪੂਰ੍ਵਾਨਿਤਿ ਦੋਸਜਾਨ੍| ਸਾਧ੍ਯਾਨਿਤਿ ਸਾਧ੍ਯਤ੍ਵੇਨੋਕ੍ਤਾਨ੍| ਯਾਪ੍ਯਾਨਿਤਿ ਬਹੁਵਚਨਂ ਵ੍ਯਕ੍ਤ੍ਯਪੇਕ੍ਸਯਾ, ਕਿਂਵਾ ਕ੍ਸਯਜਕ੍ਸਤਜਕਾਸਾਭਿਪ੍ਰਾਯੇਣ ਜ੍ਞੇਯਮ੍||੩੧||
Adhikarana 12 (32-34) · Śloka 34
ਰੂਕ੍ਸਸ੍ਯਾਨਿਲਜਂ ਕਾਸਮਾਦੌ ਸ੍ਨੇਹੈਰੁਪਾਚਰੇਤ੍| ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਭਿਰ੍ਬਸ੍ਤਿਭਿਃ ਪੇਯਾਯੂਸਕ੍ਸੀਰਰਸਾਦਿਭਿਃ||੩੨|| ਵਾਤਘ੍ਨਸਿਦ੍ਧੈਃ ਸ੍ਨੇਹਾਦ੍ਯੈਰ੍ਧੂਮੈਰ੍ਲੇਹੈਸ਼੍ਚ ਯੁਕ੍ਤਿਤਃ| ਅਭ੍ਯਙ੍ਗੈਃ ਪਰਿਸੇਕੈਸ਼੍ਚ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧੈਃ ਸ੍ਵੇਦੈਸ਼੍ਚ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍||੩੩|| ਬਸ੍ਤਿਭਿਰ੍ਬਦ੍ਧਵਿਡ੍ਵਾਤਂ ਸ਼ੁਸ੍ਕੋਰ੍ਧ੍ਵਂ ਚੋਰ੍ਧ੍ਵਭਕ੍ਤਿਕੈਃ| ਘਤੈਃ ਸਪਿਤ੍ਤਂ ਸਕਫਂ ਜਯੇਤ੍ ਸ੍ਨੇਹਵਿਰੇਚਨੈਃ||੩੪||
रूक्षस्यानिलजं कासमादौ स्नेहैरुपाचरेत्| सर्पिर्भिर्बस्तिभिः पेयायूषक्षीररसादिभिः||३२|| वातघ्नसिद्धैः स्नेहाद्यैर्धूमैर्लेहैश्च युक्तितः| अभ्यङ्गैः परिषेकैश्च स्निग्धैः स्वेदैश्च बुद्धिमान्||३३|| बस्तिभिर्बद्धविड्वातं शुष्कोर्ध्वं चोर्ध्वभक्तिकैः| घृतैः सपित्तं सकफं जयेत् स्नेहविरेचनैः||३४||
🔊 Audio coming soon
ਰੂਕ੍ਸਸ੍ਯੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਾਹ| ਸ਼ੁਸ੍ਕ ਊਰ੍ਧ੍ਵਃ ਦੇਹੋ ਯਸ੍ਯ ਸ ਸ਼ੁਸ੍ਕੋਰ੍ਧ੍ਵਸ੍ਤਂ, ਸ਼ੁਸ੍ਕਕਾਸਗਹੀਤਂ ਵਾ; ਸਪਿਤ੍ਤਮੂਰ੍ਧ੍ਵਭਕ੍ਤਿਕੈਰ੍ਘਤੈਰ੍ਜਯੇਤ੍, ਸ਼ੁਸ੍ਕੋਰ੍ਧ੍ਵਮੇਵ ਸਕਫਂ ਸ੍ਨੇਹਵਿਰੇਚਨੈਰ੍ਜਯੇਤ੍||੩੨-੩੪||
Adhikarana 13 (35) · Śloka 35
ਕਣ੍ਟਕਾਰੀਗੁਡੂਚੀਭ੍ਯਾਂ ਪਥਕ੍ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਪਲਾਦ੍ਰਸੇ| ਪ੍ਰਸ੍ਥਃ ਸਿਦ੍ਧੋ ਘਤਾਦ੍ਵਾਤਕਾਸਨੁਦ੍ਵਹ੍ਨਿਦੀਪਨਃ||੩੫|| ਇਤਿ ਕਣ੍ਟਕਾਰੀਘਤਮ੍|
कण्टकारीगुडूचीभ्यां पृथक् त्रिंशत्पलाद्रसे| प्रस्थः सिद्धो घृताद्वातकासनुद्वह्निदीपनः||३५|| इति कण्टकारीघृतम्|
🔊 Audio coming soon
ਕਣ੍ਟਕਾਰੀਤ੍ਯਾਦੌ ਰਸੇ ਇਤਿ ਕ੍ਵਾਥੇ||੩੫||
Adhikarana 14 (36-38) · Śloka 38
ਪਿਪ੍ਪਲੀਪਿਪ੍ਪਲੀਮੂਲਚਵ੍ਯਚਿਤ੍ਰਕਨਾਗਰੈਃ| ਧਾਨ੍ਯਪਾਠਾਵਚਾਰਾਸ੍ਨਾਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਕ੍ਸਾਰਹਿਙ੍ਗੁਭਿਃ||੩੬|| ਕੋਲਮਾਤ੍ਰੈਰ੍ਘਤਪ੍ਰਸ੍ਥਾਦ੍ਦਸ਼ਮੂਲੀਰਸਾਢਕੇ| ਸਿਦ੍ਧਾਚ੍ਚਤੁਰ੍ਥਿਕਾਂ ਪੀਤ੍ਵਾ ਪੇਯਾਮਣ੍ਡਂ ਪਿਬੇਦਨੁ||੩੭|| ਤਚ੍ਛ੍ਵਾਸਕਾਸਹਤ੍ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਗ੍ਰਹਣੀਦੋਸਗੁਲ੍ਮਨੁਤ੍| ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਾਦ੍ਯਂ ਘਤਂ ਚੈਤਦਾਤ੍ਰੇਯੇਣ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍||੩੮|| ਇਤਿ ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਾਦਿਘਤਮ੍|
पिप्पलीपिप्पलीमूलचव्यचित्रकनागरैः| धान्यपाठावचारास्नायष्ट्याह्वक्षारहिङ्गुभिः||३६|| कोलमात्रैर्घृतप्रस्थाद्दशमूलीरसाढके| सिद्धाच्चतुर्थिकां पीत्वा पेयामण्डं पिबेदनु||३७|| तच्छ्वासकासहृत्पार्श्वग्रहणीदोषगुल्मनुत्| पिप्पल्याद्यं घृतं चैतदात्रेयेण प्रकीर्तितम्||३८|| इति पिप्पल्यादिघृतम्|
🔊 Audio coming soon
ਚਤੁਰ੍ਥਿਕਾਮਿਤਿ ਪਲਮ੍||੩੬-੩੮||
Adhikarana 15 (39-42) · Śloka 42
ਤ੍ਰ੍ਯੂਸਣਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾਂ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਂ ਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਾਣਿ ਪਰੂਸਕਮ੍| ਦ੍ਵੇ ਪਾਠੇ ਦੇਵਦਾਰ੍ਵਦ੍ਧਿਂ ਸ੍ਵਗੁਪ੍ਤਾਂ ਚਿਤ੍ਰਕਂ ਸ਼ਟੀਮ੍||੩੯|| ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੀਂ ਤਾਮਲਕੀਂ ਮੇਦਾਂ ਕਾਕਨਾਸਾਂ ਸ਼ਤਾਵਰੀਮ੍| ਤ੍ਰਿਕਣ੍ਟਕਂ ਵਿਦਾਰੀਂ ਚ ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਕਰ੍ਸਸਮਂ ਘਤਾਤ੍||੪੦|| ਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਚਤੁਰ੍ਗੁਣੇ ਕ੍ਸੀਰੇ ਸਿਦ੍ਧਂ ਕਾਸਹਰਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਜ੍ਵਰਗੁਲ੍ਮਾਰੁਚਿਪ੍ਲੀਹਸ਼ਿਰੋਹਤ੍ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸ਼ੂਲਨੁਤ੍||੪੧|| ਕਾਮਲਾਰ੍ਸ਼ੋਨਿਲਾਸ੍ਠੀਲਾਕ੍ਸਤਸ਼ੋਸਕ੍ਸਯਾਪਹਮ੍| ਤ੍ਰ੍ਯੂਸਣਂ ਨਾਮ ਵਿਖ੍ਯਾਤਮੇਤਦ੍ਧਤਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍||੪੨|| ਇਤਿ ਤ੍ਰ੍ਯੂਸਣਾਦ੍ਯਂ ਘਤਮ੍|
त्र्यूषणं त्रिफलां द्राक्षां काश्मर्याणि परूषकम्| द्वे पाठे देवदार्वृद्धिं स्वगुप्तां चित्रकं शटीम्||३९|| ब्राह्मीं तामलकीं मेदां काकनासां शतावरीम्| त्रिकण्टकं विदारीं च पिष्ट्वा कर्षसमं घृतात्||४०|| प्रस्थं चतुर्गुणे क्षीरे सिद्धं कासहरं पिबेत्| ज्वरगुल्मारुचिप्लीहशिरोहृत्पार्श्वशूलनुत्||४१|| कामलार्शोऽनिलाष्ठीलाक्षतशोषक्षयापहम्| त्र्यूषणं नाम विख्यातमेतद्धृतमनुत्तमम्||४२|| इति त्र्यूषणाद्यं घृतम्|
🔊 Audio coming soon
ਤ੍ਰ੍ਯੂਸਣਾਦ੍ਯੇ ‘ਦ੍ਵੇ ਪਾਠੇ’ ਇਤ੍ਯਨੇਨ ਸ੍ਵਲ੍ਪਪਤ੍ਰਾਂ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾਂ ਪਾਠਾਂ ਗ੍ਰਾਹਯਨ੍ਤਿ| ਸ੍ਵਗੁਪ੍ਤਾ ਸ਼ੂਕਸ਼ਿਮ੍ਬੀ||੩੯-੪੨||
Adhikarana 16 (43-46) · Śloka 46
ਦ੍ਰੋਣੇਪਾਂ ਸਾਧਯੇਦ੍ਰਾਸ੍ਨਾਂ ਦਸ਼ਮੂਲੀਂ ਸ਼ਤਾਵਰੀਮ੍| ਪਲਿਕਾਂ ਮਾਣਿਕਾਂਸ਼ਾਂਸ੍ਤੁ ਕੁਲਤ੍ਥਾਨ੍ਬਦਰਾਨ੍ਯਵਾਨ੍||੪੩|| ਤੁਲਾਰ੍ਧਂ ਚਾਜਮਾਂਸਸ੍ਯ ਪਾਦਸ਼ੇਸੇਣ ਤੇਨ ਚ| ਘਤਾਢਕਂ ਸਮਕ੍ਸੀਰਂ ਜੀਵਨੀਯੈਃ ਪਲੋਨ੍ਮਿਤੈਃ||੪੪|| ਸਿਦ੍ਧਂ ਤਦ੍ਦਸ਼ਭਿਃ ਕਲ੍ਕੈਰ੍ਨਸ੍ਯਪਾਨਾਨੁਵਾਸਨੈਃ| ਸਮੀਕ੍ਸ੍ਯ ਵਾਤਰੋਗੇਸੁ ਯਥਾਵਸ੍ਥਂ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍||੪੫|| ਪਞ੍ਚਕਾਸਾਨ੍ ਸ਼ਿਰਃਕਮ੍ਪਂ ਸ਼ੂਲਂ ਵਙ੍ਕ੍ਸਣਯੋਨਿਜਮ੍| ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗੈਕਾਙ੍ਗਰੋਗਾਂਸ਼੍ਚ ਸਪ੍ਲੀਹੋਰ੍ਧ੍ਵਾਨਿਲਾਞ੍ਜਯੇਤ੍||੪੬|| ਇਤਿ ਰਾਸ੍ਨਾਘਤਮ੍|
द्रोणेऽपां साधयेद्रास्नां दशमूलीं शतावरीम्| पलिकां माणिकांशांस्तु कुलत्थान्बदरान्यवान्||४३|| तुलार्धं चाजमांसस्य पादशेषेण तेन च| घृताढकं समक्षीरं जीवनीयैः पलोन्मितैः||४४|| सिद्धं तद्दशभिः कल्कैर्नस्यपानानुवासनैः| समीक्ष्य वातरोगेषु यथावस्थं प्रयोजयेत्||४५|| पञ्चकासान् शिरःकम्पं शूलं वङ्क्षणयोनिजम्| सर्वाङ्गैकाङ्गरोगांश्च सप्लीहोर्ध्वानिलाञ्जयेत्||४६|| इति रास्नाघृतम्|
🔊 Audio coming soon
ਦ੍ਰੋਣੇਪਾਮਿਤ੍ਯਾਦੌ ਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣਾਨਿ ਅਜਮਾਂਸਾਨ੍ਤਾਨਿ ਕ੍ਵਾਥ੍ਯਾਨਿ ਦ੍ਰੋਣੇ ਏਵ ਸਾਧ੍ਯਾਨਿ| ਮਾਣਿਕਾ ਅਸ੍ਟੌ ਪਲਾਨਿ| ਜੀਵਨੀਯਾਨੀਤਿ ਜੀਵਨ੍ਤ੍ਯਾਦੀਨਿ ਦਸ਼ ਸਡ੍ਵਿਰੇਚਨਸ਼ਤਾਸ਼੍ਰਿਤੀਯੋਕ੍ਤਾਨਿ||੪੩-੪੬||
Adhikarana 17 (47-52) · Śloka 52
ਵਿਡਙ੍ਗਂ ਨਾਗਰਂ ਰਾਸ੍ਨਾ ਪਿਪ੍ਪਲੀ ਹਿਙ੍ਗੁ ਸੈਨ੍ਧਵਮ੍| ਭਾਰ੍ਗੀ ਕ੍ਸਾਰਸ਼੍ਚ ਤਚ੍ਚੂਰ੍ਣਂ ਪਿਬੇਦ੍ਵਾ ਘਤਮਾਤ੍ਰਯਾ||੪੭|| ਸਕਫੇਨਿਲਜੇ ਕਾਸੇ ਸ਼੍ਵਾਸਹਿਕ੍ਕਾਹਤਾਗ੍ਨਿਸੁ| ਦ੍ਵੌ ਕ੍ਸਾਰੌ ਪਞ੍ਚਕੋਲਾਨਿ ਪਞ੍ਚੈਵ ਲਵਣਾਨਿ ਚ||੪੮|| ਸ਼ਟੀਨਾਗਰਕੋਦੀਚ੍ਯਕਲ੍ਕਂ ਵਾ ਵਸ੍ਤ੍ਰਗਾਲਿਤਮ੍| ਪਾਯਯੇਤ ਘਤੋਨ੍ਮਿਸ਼੍ਰਂ ਵਾਤਕਾਸਨਿਬਰ੍ਹਣਮ੍||੪੯|| ਦੁਰਾਲਭਾਂ ਸ਼ਟੀਂ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਂ ਸ਼ਙ੍ਗਵੇਰਂ ਸਿਤੋਪਲਾਮ੍| ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍ ਕਰ੍ਕਟਸ਼ਙ੍ਗੀਂ ਚ ਕਾਸੇ ਤੈਲੇਨ ਵਾਤਜੇ||੫੦|| ਦੁਃਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਂ ਪਿਪ੍ਪਲੀਂ ਮੁਸ੍ਤਂ ਭਾਰ੍ਗੀਂ ਕਰ੍ਕਟਕੀਂ ਸ਼ਟੀਮ੍| ਪੁਰਾਣਗੁਡਤੈਲਾਭ੍ਯਾਂ ਚੂਰ੍ਣਿਤਂ ਵਾਪਿ ਲੇਹਯੇਤ੍||੫੧|| ਵਿਡਙ੍ਗਂ ਸੈਨ੍ਧਵਂ ਕੁਸ੍ਠਂ ਵ੍ਯੋਸਂ ਹਿਙ੍ਗੁ ਮਨਃਸ਼ਿਲਾਮ੍| ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਰ੍ਯੁਤਂ ਕਾਸਹਿਕ੍ਕਾਸ਼੍ਵਾਸਂ ਜਯੇਲ੍ਲਿਹਨ੍||੫੨||
विडङ्गं नागरं रास्ना पिप्पली हिङ्गु सैन्धवम्| भार्गी क्षारश्च तच्चूर्णं पिबेद्वा घृतमात्रया||४७|| सकफेऽनिलजे कासे श्वासहिक्काहताग्निषु| द्वौ क्षारौ पञ्चकोलानि पञ्चैव लवणानि च||४८|| शटीनागरकोदीच्यकल्कं वा वस्त्रगालितम्| पाययेत घृतोन्मिश्रं वातकासनिबर्हणम्||४९|| दुरालभां शटीं द्राक्षां शृङ्गवेरं सितोपलाम्| लिह्यात् कर्कटशृङ्गीं च कासे तैलेन वातजे||५०|| दुःस्पर्शां पिप्पलीं मुस्तं भार्गीं कर्कटकीं शटीम्| पुराणगुडतैलाभ्यां चूर्णितं वाऽपि लेहयेत्||५१|| विडङ्गं सैन्धवं कुष्ठं व्योषं हिङ्गु मनःशिलाम्| मधुसर्पिर्युतं कासहिक्काश्वासं जयेल्लिहन्||५२||
🔊 Audio coming soon
ਘਤਮਾਤ੍ਰਯੇਤਿ ਚੂਰ੍ਣਾਲੋਡਨੌਚਿਤਯਾ ਘਤਮਾਤ੍ਰਯਾ| ਵਸ੍ਤ੍ਰਗਾਲਿਤਮਿਤਿ ਵਸ੍ਤ੍ਰਪੂਤਮ੍| ਕਰ੍ਕਟਕੀਮਿਤਿ ਕਰ੍ਕਟਸ਼ਙ੍ਗੀਮ੍||੪੭-੫੨||
Adhikarana 18 (53-56) · Śloka 56
ਚਿਤ੍ਰਕਂ ਪਿਪ੍ਪਲੀਮੂਲਂ ਵ੍ਯੋਸਂ ਹਿਙ੍ਗੁ ਦੁਰਾਲਭਾਮ੍| ਸ਼ਟੀਂ ਪੁਸ੍ਕਰਮੂਲਂ ਚ ਸ਼੍ਰੇਯਸੀਂ ਸੁਰਸਾਂ ਵਚਾਮ੍||੫੩|| ਭਾਰ੍ਗੀਂ ਛਿਨ੍ਨਰੁਹਾਂ ਰਾਸ੍ਨਾਂ ਸ਼ਙ੍ਗੀਂ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਂ ਚ ਕਾਰ੍ਸਿਕਾਨ੍| ਕਲ੍ਕਾਨਰ੍ਧਤੁਲਾਕ੍ਵਾਥੇ ਨਿਦਿਗ੍ਧ੍ਯਾਃ ਪਲਵਿਂਸ਼ਤਿਮ੍ ||੫੪|| ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਮਤ੍ਸ੍ਯਣ੍ਡਿਕਾਯਾਸ਼੍ਚ ਘਤਾਚ੍ਚ ਕੁਡਵਂ ਪਚੇਤ੍| ਸਿਦ੍ਧਂ ਸ਼ੀਤਂ ਪਥਕ੍ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਪਿਪ੍ਪਲੀਕੁਡਵਾਨ੍ਵਿਤਮ੍||੫੫|| ਚਤੁਸ੍ਪਲਂ ਤੁਗਾਕ੍ਸੀਰ੍ਯਾਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣਿਤਂ ਤਤ੍ਰ ਦਾਪਯੇਤ੍| ਲੇਹਯੇਤ੍ ਕਾਸਹਦ੍ਰੋਗਸ਼੍ਵਾਸਗੁਲ੍ਮਨਿਵਾਰਣਮ੍||੫੬|| ਇਤਿ ਚਿਤ੍ਰਕਾਦਿਲੇਹਃ|
चित्रकं पिप्पलीमूलं व्योषं हिङ्गु दुरालभाम्| शटीं पुष्करमूलं च श्रेयसीं सुरसां वचाम्||५३|| भार्गीं छिन्नरुहां रास्नां शृङ्गीं द्राक्षां च कार्षिकान्| कल्कानर्धतुलाक्वाथे निदिग्ध्याः पलविंशतिम् ||५४|| दत्त्वा मत्स्यण्डिकायाश्च घृताच्च कुडवं पचेत्| सिद्धं शीतं पृथक् क्षौद्रपिप्पलीकुडवान्वितम्||५५|| चतुष्पलं तुगाक्षीर्याश्चूर्णितं तत्र दापयेत्| लेहयेत् कासहृद्रोगश्वासगुल्मनिवारणम्||५६|| इति चित्रकादिलेहः|
🔊 Audio coming soon
ਚਿਤ੍ਰਕਮਿਤ੍ਯਾਦੌ ਸ਼੍ਰੇਯਸੀਮਿਤਿ ਹਸ੍ਤਿਪਿਪ੍ਪਲੀਮ੍| ਅਰ੍ਧਤੁਲਾਕ੍ਵਾਥ ਇਤਿ ਅਤ੍ਰ ਤੁਲਾਰ੍ਧਸ਼ਬ੍ਦੋਲ੍ਲੇਖੇਨ ਕ੍ਰਿਯਮਾਣਤ੍ਵਾਦ੍ ਦ੍ਰੋਣਾਰ੍ਧਜਲੇਨ ਕ੍ਵਾਥਃ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਃ||੫੩-੫੬||
Adhikarana 19 (57-62) · Śloka 62
ਦਸ਼ਮੂਲੀਂ ਸ੍ਵਯਙ੍ਗੁਪ੍ਤਾਂ ਸ਼ਙ੍ਖਪੁਸ੍ਪੀਂ ਸ਼ਟੀਂ ਬਲਾਮ੍| ਹਸ੍ਤਿਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਪਾਮਾਰ੍ਗਪਿਪ੍ਪਲੀਮੂਲਚਿਤ੍ਰਕਾਨ੍||੫੭|| ਭਾਰ੍ਗੀਂ ਪੁਸ੍ਕਰਮੂਲਂ ਚ ਦ੍ਵਿਪਲਾਂਸ਼ਂ ਯਵਾਢਕਮ੍| ਹਰੀਤਕੀਸ਼ਤਂ ਚੈਕਂ ਜਲੇ ਪਞ੍ਚਾਢਕੇ ਪਚੇਤ੍||੫੮|| ਯਵੈਃ ਸ੍ਵਿਨ੍ਨੈਃ ਕਸਾਯਂ ਤਂ ਪੂਤਂ ਤਚ੍ਚਾਭਯਾਸ਼ਤਮ੍| ਪਚੇਦ੍ਗੁਡਤੁਲਾਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਕੁਡਵਂ ਚ ਪਥਗ੍ਘਤਾਤ੍||੫੯|| ਤੈਲਾਤ੍ ਸਪਿਪ੍ਪਲੀਚੂਰ੍ਣਾਤ੍ ਸਿਦ੍ਧਸ਼ੀਤੇ ਚ ਮਾਕ੍ਸਿਕਾਤ੍| ਲਿਹ੍ਯਾਦ੍ਦ੍ਵੇ ਚਾਭਯੇ ਨਿਤ੍ਯਮਤਃ ਖਾਦੇਦ੍ਰਸਾਯਨਾਤ੍||੬੦|| ਤਦ੍ਵਲੀਪਲਿਤਂ ਹਨ੍ਤਿ ਵਰ੍ਣਾਯੁਰ੍ਬਲਵਰ੍ਧਨਮ੍| ਪਞ੍ਚਕਾਸਾਨ੍ ਕ੍ਸਯਂ ਸ਼੍ਵਾਸਂ ਹਿਕ੍ਕਾਂ ਚ ਵਿਸਮਜ੍ਵਰਮ੍||੬੧|| ਹਨ੍ਯਾਤ੍ਤਥਾਰ੍ਸ਼ੋਗ੍ਰਹਣੀਹਦ੍ਰੋਗਾਰੁਚਿਪੀਨਸਾਨ੍| ਅਗਸ੍ਤ੍ਯਵਿਹਿਤਂ ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਂ ਰਸਾਯਨਮਿਦਂ ਸ਼ੁਭਮ੍||੬੨|| ਇਤ੍ਯਗਸ੍ਤ੍ਯਹਰੀਤਕੀ|
दशमूलीं स्वयङ्गुप्तां शङ्खपुष्पीं शटीं बलाम्| हस्तिपिप्पल्यपामार्गपिप्पलीमूलचित्रकान्||५७|| भार्गीं पुष्करमूलं च द्विपलांशं यवाढकम्| हरीतकीशतं चैकं जले पञ्चाढके पचेत्||५८|| यवैः स्विन्नैः कषायं तं पूतं तच्चाभयाशतम्| पचेद्गुडतुलां दत्त्वा कुडवं च पृथग्घृतात्||५९|| तैलात् सपिप्पलीचूर्णात् सिद्धशीते च माक्षिकात्| लिह्याद्द्वे चाभये नित्यमतः खादेद्रसायनात्||६०|| तद्वलीपलितं हन्ति वर्णायुर्बलवर्धनम्| पञ्चकासान् क्षयं श्वासं हिक्कां च विषमज्वरम्||६१|| हन्यात्तथाऽर्शोग्रहणीहृद्रोगारुचिपीनसान्| अगस्त्यविहितं श्रेष्ठं रसायनमिदं शुभम्||६२|| इत्यगस्त्यहरीतकी|
🔊 Audio coming soon
ਦਸ਼ਮੂਲੀਤ੍ਯਾਦੌ ਹਰੀਤਕੀਸ਼ਤਮਿਤਿ ਹਰੀਤਕੀਫਲਸ਼ਤਮ੍| ਯਵੈਃ ਸ੍ਵਿਨ੍ਨੈਰਿਤਿ ਯਵਾ ਯਦਾ ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਤਦਾ ਤਂ ਕਸਾਯਂ ਪੂਤਂ ਗਹੀਤ੍ਵਾ ਹਰੀਤਕੀਸ਼ਤਂ ਚ ਤਦੇਵ ਗਹੀਤ੍ਵਾ ਗੁਡਤੁਲਾਂ ਚ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਪੁਨਃ ਪਾਕਃ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਃ| ਯਵਾਨਾਂ ਚ ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਤਾ ਚਤੁਰ੍ਭਾਗਾਵਸ਼ੇਸ ਏਵ ਕਸਾਯੇ ਭਵਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਚਤੁਰ੍ਭਾਗਾਵਸ਼ਿਸ੍ਟਮੇਵਾਤ੍ਰ ਕਸਾਯਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ| ਘਤਤੈਲਕੁਡਵੇ ਚਾਤ੍ਰਾਸ੍ਟਪਲਮਾਨੇ ਏਵ, ਕੁਡਵੇਪਿ ਦ੍ਵੈਗੁਣ੍ਯਸ੍ਯ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਿਤਤ੍ਵਾਤ੍; ਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰੇ ਚਾਤ੍ਰੈਵ ਯੋਗੇ “ਮਧੁਨਸ਼੍ਚ ਪਲਾਸ੍ਟਕਮ੍” ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਮ੍| ਤੁਲ੍ਯਮਾਨਤ੍ਵੇਪਿ ਚਾਤ੍ਰ ਘਤਮਧੁਨੋਰ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਨ੍ਤਰਯੋਗਸ੍ਯ ਵਿਦ੍ਯਮਾਨਤ੍ਵਾਨ੍ਨ ਵਿਰੁਦ੍ਧਤ੍ਵਮ੍; ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਨ੍ਤਰਯੋਗੇ ਸਤਿ ਮਧੁਘਤਯੋਸ੍ਤੁਲ੍ਯਮਾਨਤਾਪਿ ਨ ਵਿਰੁਦ੍ਧਾ ਭਵਤਿ| ਅਤ੍ਰ ਚ ਹਰੀਤਕੀਫਲਂ ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਘਤਤੈਲੇ ਪ੍ਰਥਮਂ ਮਨਾਗ੍ਭਰ੍ਜਯਨ੍ਤਿ ਅਵਯਵਦਾਰ੍ਢ੍ਯਾਰ੍ਥਂ, ਤਤਃ ਕ੍ਵਾਥਾਦਿਪ੍ਰਕ੍ਸੇਪਃ, ਅਵਤਾਰਸਮਯੇ ਚ ਪਿਪ੍ਪਲੀਚੂਰ੍ਣਪ੍ਰਕ੍ਸੇਪਃ, ਸ਼ੀਤੀਭੂਤੇ ਚ ਮਧੁ ਯਮ੍, ਇਦਂ ਵਦ੍ਧਵੈਦ੍ਯਾਨਾਂ ਕਰ੍ਮਾਹੁਃ| ਲਿਹ੍ਯਾਦਿਤਿ ਏਤਂ ਪ੍ਰਕਤਂ ਲੇਹਂ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍| ਦ੍ਵੇ ਚਾਭਯੇ ਅਤੋ ਰਸਾਯਨਾਤ੍ ਖਾਦੇਤ੍| ਨਿਤ੍ਯਂ ਨਿਰਨ੍ਤਰਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ; ਕਿਂਵਾ ਦ੍ਵੇ ਅਭਯੇ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍ ਤਥਾ ਦ੍ਵੇ ਚਾਭਯੇ ਖਾਦੇਤ੍, ਇਤ੍ਯਨੇਨ ਅਭਯਾਦ੍ਵਯਸਮ੍ਬਦ੍ਧਲੇਹ੍ਯਭਾਗਂ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍ ਤਤਸ੍ਤਦਭਯਾਦ੍ਵਯਂ ਖਾਦੇਦਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਅਗਸ੍ਤ੍ਯਵਿਹਿਤਮਿਤ੍ਯਨੇਨਾਸ੍ਯ ਮਹਾਜਨਸਮ੍ਪ੍ਰਦਾਯਾਗਤਤ੍ਵੇਨਾਤ੍ਯਰ੍ਥਸਿਦ੍ਧਤ੍ਵਮੁਚ੍ਯਤੇ||੫੭-੬੨||
Adhikarana 20 (63-64) · Śloka 64
ਸੈਨ੍ਧਵਂ ਪਿਪ੍ਪਲੀਂ ਭਾਰ੍ਗੀਂ ਸ਼ਙ੍ਗਵੇਰਂ ਦੁਰਾਲਭਾਮ੍| ਦਾਡਿਮਾਮ੍ਲੇਨ ਕੋਸ੍ਣੇਨ ਭਾਰ੍ਗੀਨਾਗਰਮਮ੍ਬੁਨਾ||੬੩|| ਪਿਬੇਤ੍ ਖਦਿਰਸਾਰਂ ਵਾ ਮਦਿਰਾਦਧਿਮਸ੍ਤੁਭਿਃ| ਅਥਵਾ ਪਿਪ੍ਪਲੀਕਲ੍ਕਂ ਘਤਭਸ੍ਟਂ ਸਸੈਨ੍ਧਵਮ੍||੬੪||
सैन्धवं पिप्पलीं भार्गीं शृङ्गवेरं दुरालभाम्| दाडिमाम्लेन कोष्णेन भार्गीनागरमम्बुना||६३|| पिबेत् खदिरसारं वा मदिरादधिमस्तुभिः| अथवा पिप्पलीकल्कं घृतभृष्टं ससैन्धवम्||६४||
🔊 Audio coming soon
ਖਦਿਰਸਾਰਮਿਤਿ ਖਦਿਰਕਾਸ੍ਠਸਾਰਮ੍| ਸਸੈਨ੍ਧਵਮਿਤਿ ਈਸਤ੍ਸੈਨ੍ਧਵੇਨ, ਅਵ੍ਯਕ੍ਤਲਵਣਮਿਤਿ ਯਾਵਤ੍| ਅਤ੍ਰ ਮਦਿਰਾਦਿਭਿਃ ‘ਪਿਬੇਤ੍’ ਇਤ੍ਯਨੁਵਰ੍ਤਤੇ||੬੩-੬੪||
Adhikarana 21 (65-68) · Śloka 68
ਸ਼ਿਰਸਃ ਪੀਡਨੇ ਸ੍ਰਾਵੇ ਨਾਸਾਯਾ ਹਦਿ ਤਾਮ੍ਯਤਿ| ਕਾਸਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਵਤਾਂ ਧੂਮਂ ਵੈਦ੍ਯਃ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍||੬੫|| ਦਸ਼ਾਙ੍ਗੁਲੋਨ੍ਮਿਤਾਂ ਨਾਡੀਮਥਵਾਸ੍ਟਾਙ੍ਗੁਲੋਨ੍ਮਿਤਾਮ੍| ਸ਼ਰਾਵਸਮ੍ਪੁਟਚ੍ਛਿਦ੍ਰੇ ਕਤ੍ਵਾ ਜਿਹ੍ਮਾਂ ਵਿਚਕ੍ਸਣਃ||੬੬|| ਵੈਰੇਚਨਂ ਮੁਖੇਨੈਵ ਕਾਸਵਾਨ੍ ਧੂਮਮਾਪਿਬੇਤ੍| ਤਮੁਰਃ ਕੇਵਲਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਮੁਖੇਨੈਵੋਦ੍ਵਮੇਤ੍ ਪੁਨਃ||੬੭|| ਸ ਹ੍ਯਸ੍ਯ ਤੈਕ੍ਸ੍ਣ੍ਯਾਦ੍ਵਿਚ੍ਛਿਦ੍ਯ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਣਮੁਰਸਿ ਸ੍ਥਿਤਮ੍| ਨਿਸ੍ਕਸ੍ਯ ਸ਼ਮਯੇਤ੍ ਕਾਸਂ ਵਾਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਸਮੁਦ੍ਭਵਮ੍||੬੮||
शिरसः पीडने स्रावे नासाया हृदि ताम्यति| कासप्रतिश्यायवतां धूमं वैद्यः प्रयोजयेत्||६५|| दशाङ्गुलोन्मितां नाडीमथवाऽष्टाङ्गुलोन्मिताम्| शरावसम्पुटच्छिद्रे कृत्वा जिह्मां विचक्षणः||६६|| वैरेचनं मुखेनैव कासवान् धूममापिबेत्| तमुरः केवलं प्राप्तं मुखेनैवोद्वमेत् पुनः||६७|| स ह्यस्य तैक्ष्ण्याद्विच्छिद्य श्लेष्माणमुरसि स्थितम्| निष्कृष्य शमयेत् कासं वातश्लेष्मसमुद्भवम्||६८||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ਿਰਸ ਇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਧੂਮਯੋਗ੍ਯਾਵਸ੍ਥੋਪਦਰ੍ਸ਼ਨਪੂਰ੍ਵਕਂ ਧੂਮਮਾਹਸ਼ਿਰਸਃ ਪੀਡਨੇ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸ਼ੂਲਗੌਰਵਾਦਿਨਾ ਸ਼ਿਰਸਃ ਪੀਡਨੇ| ਦਸ਼ਾਙ੍ਗੁਲੋਨ੍ਮਿਤਾਮਿਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਸੂਤ੍ਰਸ੍ਥਾਨੋਕ੍ਤਧੂਮਪਾਨਵਿਸ਼ਿਸ੍ਟਨਲਿਕਾਦਿਵਿਧਾਨਮਿਹ ਕਾਸੇ ਵਿਧੀਯਤੇ| ਅਯਂ ਚ ਧੂਮਸ੍ਤਥਾ ਵਮਨਾਰ੍ਥਸ਼੍ਚ ਧੂਮਸ੍ਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰੇ ਪਥਗੇਵੋਕ੍ਤਃ, ਤਥਾਹਿ ਪਞ੍ਚ ਧੂਮਾਃ ਸ੍ਨੇਹਨ-ਪ੍ਰਾਯੋਗਿਕ-ਵੈਰੇਚਨਿਕਾਃ ਕਾਸਘ੍ਨੋ ਵਾਮਨੀਯਸ਼੍ਚ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤੇ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਃ; ਤਥਾਪੀਹ ਕਾਸਘ੍ਨਵਾਮਨੀਯਯੋ ਰੇਚਨਕਾਰਕਤਯਾ ਵਿਰੇਚਨੀਯ ਏਵਾਵਰੋਧੋ ਜ੍ਞੇਯਃ; ਪਰਨ੍ਤੁ ਵਿਰੇਚਨੀਯਤ੍ਵੇਪਿ ਕਾਸਘ੍ਨਸ੍ਯਾਯਂ ਨਲਿਕਾਮਾਨਾਦਿਭੇਦ ਉਕ੍ਤ ਇਤਿ ਵਿਸ਼ੇਸੋ ਜ੍ਞੇਯਃ| ਛਿਦ੍ਰੇ ਇਤਿ ਉਪਰਿ ਨਲਿਕਾਮਾਨੇ ਚ੍ਛਿਦ੍ਰੇ| ਜਿਹ੍ਮਾਮਿਤਿ ਵਕ੍ਰਾਮ੍| ਮੁਖੇਨੈਵੇਤਿ ਵਚਨੇਨ ਪ੍ਰਾਗੁਕ੍ਤਨਾਸਾਪਾਨਂ ਨਿਸੇਧਤਿ||੬੫-੬੮||
Adhikarana 22 (69-75) · Śloka 75
ਮਨਃਸ਼ਿਲਾਲਮਧੁਕਮਾਂਸੀਮੁਸ੍ਤੇਙ੍ਗੁਦੈਃ ਪਿਬੇਤ੍| ਧੂਮਂ ਤਸ੍ਯਾਨੁ ਚ ਕ੍ਸੀਰਂ ਸੁਖੋਸ੍ਣਂ ਸਗੁਡਂ ਪਿਬੇਤ੍||੬੯|| ਏਸ ਕਾਸਾਨ੍ ਪਥਗ੍ਦੋਸਸਨ੍ਨਿਪਾਤਸਮੁਦ੍ਭਵਾਨ੍| ਧੂਮੋ ਹਨ੍ਯਾਦਸਂਸਿਦ੍ਧਾਨਨ੍ਯੈਰ੍ਯੋਗਸ਼ਤੈਰਪਿ||੭੦|| ਪ੍ਰਪੌਣ੍ਡਰੀਕਂ ਮਧੁਕਂ ਸ਼ਾਰ੍ਙ੍ਗੇਸ੍ਟਾਂ ਸਮਨਃਸ਼ਿਲਾਮ੍| ਮਰਿਚਂ ਪਿਪ੍ਪਲੀਂ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਮੇਲਾਂ ਸੁਰਸਮਞ੍ਜਰੀਮ੍||੭੧|| ਕਤ੍ਵਾ ਵਰ੍ਤਿਂ ਪਿਬੇਦ੍ਧੂਮਂ ਕ੍ਸੌਮਚੇਲਾਨੁਵਰ੍ਤਿਤਾਮ੍| ਘਤਾਕ੍ਤਾਮਨੁ ਚ ਕ੍ਸੀਰਂ ਗੁਡੋਦਕਮਥਾਪਿ ਵਾ||੭੨|| ਮਨਃਸ਼ਿਲੈਲਾਮਰਿਚਕ੍ਸਾਰਾਞ੍ਜਨਕੁਟਨ੍ਨਟੈਃ| ਵਂਸ਼ਲੇਖਨਸੇਵ੍ਯਾਲਕ੍ਸੌਮਲਕ੍ਤਕਰੋਹਿਸੈਃ ||੭੩|| ਪੂਰ੍ਵਕਲ੍ਪੇਨ ਧੂਮੋਯਂ ਸਾਨੁਪਾਨੋ ਵਿਧੀਯਤੇ| ਮਨਃਸ਼ਿਲਾਲੇ ਤਦ੍ਵਚ੍ਚ ਪਿਪ੍ਪਲੀਨਾਗਰੈਃ ਸਹ||੭੪|| ਤ੍ਵਗੈਙ੍ਗੁਦੀ ਬਹਤ੍ਯੌ ਦ੍ਵੇ ਤਾਲਮੂਲੀ ਮਨਃਸ਼ਿਲਾ| ਕਾਰ੍ਪਾਸਾਸ੍ਥ੍ਯਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧਾ ਚ ਧੂਮਃ ਕਾਸਵਿਨਾਸ਼ਨਃ||੭੫||
मनःशिलालमधुकमांसीमुस्तेङ्गुदैः पिबेत्| धूमं तस्यानु च क्षीरं सुखोष्णं सगुडं पिबेत्||६९|| एष कासान् पृथग्दोषसन्निपातसमुद्भवान्| धूमो हन्यादसंसिद्धानन्यैर्योगशतैरपि||७०|| प्रपौण्डरीकं मधुकं शार्ङ्गेष्टां समनःशिलाम्| मरिचं पिप्पलीं द्राक्षामेलां सुरसमञ्जरीम्||७१|| कृत्वा वर्तिं पिबेद्धूमं क्षौमचेलानुवर्तिताम्| घृताक्तामनु च क्षीरं गुडोदकमथापि वा||७२|| मनःशिलैलामरिचक्षाराञ्जनकुटन्नटैः| वंशलेखनसेव्यालक्षौमलक्तकरोहिषैः ||७३|| पूर्वकल्पेन धूमोऽयं सानुपानो विधीयते| मनःशिलाले तद्वच्च पिप्पलीनागरैः सह||७४|| त्वगैङ्गुदी बृहत्यौ द्वे तालमूली मनःशिला| कार्पासास्थ्यश्वगन्धा च धूमः कासविनाशनः||७५||
🔊 Audio coming soon
ਮਨਃਸ਼ਿਲੇਤ੍ਯਾਦੌ ਅਲਂ ਹਰਿਤਾਲਮ੍, ਇਙ੍ਗੁਦਃ ਪੁਤ੍ਰਜੀਵਕਃ| ਅਸ੍ਯ ਚ ਧੂਮਸ੍ਯ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ ਕ੍ਸੀਰਪਾਨਂ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੇਨਾਨੇਨ ਧੂਮੇਨ ਕ੍ਰਿਯਮਾਣੌਜਃਕ੍ਸਯਾਦਿਭਯਪਰਿਹਾਰਾਰ੍ਥਮ੍| ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਜਸ਼੍ਚ ਕਾਸੋ ਯਦ੍ਯਪ੍ਯਤ੍ਰ ਨੋਕ੍ਤਸ੍ਤਥਾਪਿ ਪ੍ਰਕਤਿਸਮਸਨ੍ਨਿਪਾਤਕਤਸ੍ਤੁ ਕਾਸੋ ਭਵਤ੍ਯੇਵੇਤਿ ਵਚਨਾਦੁਨ੍ਨੀਯਤੇ; ਕਿਂਵਾ ਸਾਨ੍ਨਿਪਾਤਿਕਃ ਕ੍ਸਯਜਕਾਸਃ| ਵਕ੍ਸ੍ਯਤੇ ਹਿ- “ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਭਵੋ ਹ੍ਯੇਸ ਕ੍ਸਯਕਾਸਃ ਸੁਦਾਰੁਣਃ| ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਹਿਤਂ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਕਾਰ੍ਯਮਤ੍ਰ ਭਿਸਗ੍ਜਿਤਮ੍” ਇਤਿ| ਪ੍ਰਪੌਣ੍ਡਰੀਕੇਤ੍ਯਾਦੌ ਸ਼ਾਰ੍ਙ੍ਗੇਸ੍ਟਾ ਗੁਞ੍ਜਾ| ਕਤ੍ਵਾ ਵਰ੍ਤਿਮਿਤਿ ਮਾਤ੍ਰਾਸ਼ਿਤੀਯੋਕ੍ਤਵਿਧਾਨੇਨ ਵਰ੍ਤਿਂ ਕਤ੍ਵਾ| ਕ੍ਸੌਮਸ੍ਯ ਚੇਲਃ ਕ੍ਸੌਮਚੇਲਃ| ਵਂਸ਼ਲੇਖਨਂ ਵਂਸ਼ਨੀਲਿਕਾ| ਆਲਂ ਹਰਿਤਾਲਮ੍| ਸੇਵ੍ਯਮ੍ ਉਸ਼ੀਰਮ੍| ਰੋਹਿਸਂ ਗਨ੍ਧਤਣਮ੍| ਪੂਰ੍ਵਕਲ੍ਪੇਨ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਵਿਧਿਨਾ | ਨਾਗਰੈਰਿਤ੍ਯਨ੍ਤੇਨੈਕੋ ਯੋਗਃ||੬੯-੭੫||
Adhikarana 23 (76-82) · Śloka 82
ਗ੍ਰਾਮ੍ਯਾਨੂਪੌਦਕੈਃ ਸ਼ਾਲਿਯਵਗੋਧੂਮਸਸ੍ਟਿਕਾਨ੍| ਰਸੈਰ੍ਮਾਸਾਤ੍ਮਗੁਪ੍ਤਾਨਾਂ ਯੂਸੈਰ੍ਵਾ ਭੋਜਯੇਦ੍ਧਿਤਾਨ੍||੭੬|| ਯਵਾਨੀਪਿਪ੍ਪਲੀਬਿਲ੍ਵਮਧ੍ਯਨਾਗਰਚਿਤ੍ਰਕੈਃ| ਰਾਸ੍ਨਾਜਾਜੀਪਥਕ੍ਪਰ੍ਣੀਪਲਾਸ਼ਸ਼ਟਿਪੌਸ੍ਕਰੈਃ||੭੭|| ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਮ੍ਲਲਵਣਾਂ ਸਿਦ੍ਧਾਂ ਪੇਯਾਮਨਿਲਜੇ ਪਿਬੇਤ੍| ਕਟੀਹਤ੍ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਕੋਸ੍ਠਾਰ੍ਤਿਸ਼੍ਵਾਸਹਿਕ੍ਕਾਪ੍ਰਣਾਸ਼ਿਨੀਮ੍||੭੮|| ਦਸ਼ਮੂਲਰਸੇ ਤਦ੍ਵਤ੍ਪਞ੍ਚਕੋਲਗੁਡਾਨ੍ਵਿਤਾਮ੍| ਸਿਦ੍ਧਾਂ ਸਮਤਿਲਾਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਕ੍ਸੀਰੇ ਵਾਪਿ ਸਸੈਨ੍ਧਵਾਮ੍||੭੯|| ਮਾਤ੍ਸ੍ਯਕੌਕ੍ਕੁਟਵਾਰਾਹੈਰਾਮਿਸੈਰ੍ਵਾ ਘਤਾਨ੍ਵਿਤਾਮ੍| ਸਿਦ੍ਧਾਂ ਸਸੈਨ੍ਧਵਾਂ ਪੇਯਾਂ ਵਾਤਕਾਸੀ ਪਿਬੇਨ੍ਨਰਃ||੮੦|| ਵਾਸ੍ਤੁਕੋ ਵਾਯਸੀਸ਼ਾਕਂ ਮੂਲਕਂ ਸੁਨਿਸਣ੍ਣਕਮ੍| ਸ੍ਨੇਹਾਸ੍ਤੈਲਾਦਯੋ ਭਕ੍ਸ੍ਯਾਃ ਕ੍ਸੀਰੇਕ੍ਸੁਰਸਗੌਡਿਕਾਃ||੮੧|| ਦਧ੍ਯਾਰਨਾਲਾਮ੍ਲਫਲਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਪਾਨਮੇਵ ਚ| ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ ਵਾਤਕਾਸੇ ਤੁ ਸ੍ਵਾਦ੍ਵਮ੍ਲਲਵਣਾਨਿ ਚ||੮੨|| ਇਤਿ ਵਾਤਕਾਸਚਿਕਿਤ੍ਸਾ|
ग्राम्यानूपौदकैः शालियवगोधूमषष्टिकान्| रसैर्माषात्मगुप्तानां यूषैर्वा भोजयेद्धितान्||७६|| यवानीपिप्पलीबिल्वमध्यनागरचित्रकैः| रास्नाजाजीपृथक्पर्णीपलाशशटिपौष्करैः||७७|| स्निग्धाम्ललवणां सिद्धां पेयामनिलजे पिबेत्| कटीहृत्पार्श्वकोष्ठार्तिश्वासहिक्काप्रणाशिनीम्||७८|| दशमूलरसे तद्वत्पञ्चकोलगुडान्विताम्| सिद्धां समतिलां दद्यात्क्षीरे वाऽपि ससैन्धवाम्||७९|| मात्स्यकौक्कुटवाराहैरामिषैर्वा घृतान्विताम्| सिद्धां ससैन्धवां पेयां वातकासी पिबेन्नरः||८०|| वास्तुको वायसीशाकं मूलकं सुनिषण्णकम्| स्नेहास्तैलादयो भक्ष्याः क्षीरेक्षुरसगौडिकाः||८१|| दध्यारनालाम्लफलप्रसन्नापानमेव च| शस्यते वातकासे तु स्वाद्वम्ललवणानि च||८२|| इति वातकासचिकित्सा|
🔊 Audio coming soon
ਆਤ੍ਮਗੁਪ੍ਤਾਨਾਮਿਤਿ ਸ਼ੂਕਸ਼ਿਮ੍ਬੀਫਲਾਨਾਮ੍| ਪਞ੍ਚਕੋਲਗੁਡਾਨ੍ਵਿਤਾਮਿਤਿ ਪ੍ਰਕ੍ਸਿਪ੍ਤਪਞ੍ਚਕੋਲਗੁਡਾਮ੍| ਸਮਤਿਲਾਮਿਤਿ ਸਮਤਿਲਤਣ੍ਡੁਲਸਾਧਿਤਾਮ੍| ਆਮਿਸੈਰਿਤਿ ਮਤ੍ਸ੍ਯਾਦ੍ਯਾਮਿਸੈਃ ਸਤਣ੍ਡੁਲੈਃ ਸਿਦ੍ਧਾਮ੍| ਵਾਯਸੀ ਕਾਕਮਾਚੀ||੭੬-੮੨||
Adhikarana 24 (83-107) · Śloka 107
ਪੈਤ੍ਤਿਕੇ ਸਕਫੇ ਕਾਸੇ ਵਮਨਂ ਸਰ੍ਪਿਸਾ ਹਿਤਮ੍| ਤਥਾ ਮਦਨਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਮਧੁਕਕ੍ਵਥਿਤੈਰ੍ਜਲੈਃ||੮੩|| ਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਫਲਕਲ੍ਕੈਰ੍ਵਾ ਵਿਦਾਰੀਕ੍ਸੁਰਸਾਯੁਤੈਃ| ਹਤਦੋਸਸ੍ਤਤਃ ਸ਼ੀਤਂ ਮਧੁਰਂ ਚ ਕ੍ਰਮਂ ਭਜੇਤ੍||੮੪|| ਪੈਤ੍ਤੇ ਤਨੁਕਫੇ ਕਾਸੇ ਤ੍ਰਿਵਤਾਂ ਮਧੁਰੈਰ੍ਯੁਤਾਮ੍| ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਘਨਕਫੇ ਤਿਕ੍ਤੈਰ੍ਵਿਰੇਕਾਰ੍ਥੇ ਯੁਤਾਂ ਭਿਸਕ੍||੮੫|| ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ਼ੀਤਸ੍ਤਨੁਕਫੇ ਰੂਕ੍ਸਸ਼ੀਤਃ ਕਫੇ ਘਨੇ| ਕ੍ਰਮਃ ਕਾਰ੍ਯਃ ਪਰਂ ਭੋਜ੍ਯੈਃ ਸ੍ਨੇਹੈਰ੍ਲੇਹੈਸ਼੍ਚ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ||੮੬|| ਸ਼ਙ੍ਗਾਟਕਂ ਪਦ੍ਮਬੀਜਂ ਨੀਲੀਸਾਰਾਣਿ ਪਿਪ੍ਪਲੀ| ਪਿਪ੍ਪਲੀਮੁਸ੍ਤਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਮੂਰ੍ਵਾਮਹੌਸਧਮ੍||੮੭|| ਲਾਜਾਮਤਫਲਾ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾ ਤ੍ਵਕ੍ਕ੍ਸੀਰੀ ਪਿਪ੍ਪਲੀ ਸਿਤਾ| ਪਿਪ੍ਪਲੀਪਦ੍ਮਕਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾ ਬਹਤ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਫਲਾਦ੍ਰਸਃ||੮੮|| ਖਰ੍ਜੂਰਂ ਪਿਪ੍ਪਲੀ ਵਾਂਸ਼ੀ ਸ਼੍ਵਦਂਸ੍ਟ੍ਰਾ ਚੇਤਿ ਪਞ੍ਚ ਤੇ| ਘਤਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੁਤਾ ਲੇਹਾਃ ਸ਼੍ਲੋਕਾਰ੍ਧੈਃ ਪਿਤ੍ਤਕਾਸਿਨਾਮ੍||੮੯|| ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਚਨ੍ਦਨਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਮਧੁਧਾਤ੍ਰੀਫਲੋਤ੍ਪਲੈਃ| ਪੈਤ੍ਤੇ, ਸਮੁਸ੍ਤਮਰਿਚਃ ਸਕਫੇ, ਸਘਤੋਨਿਲੇ||੯੦|| ਮਦ੍ਵੀਕਾਰ੍ਧਸ਼ਤਂ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਪਿਪ੍ਪਲੀਃ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਪਲਮ੍| ਲੇਹਯੇਨ੍ਮਧੁਨਾ ਗੋਰ੍ਵਾ ਕ੍ਸੀਰਪਂ ਚ ਸ਼ਕਦ੍ਰਸਮ੍||੯੧|| ਤ੍ਵਗੇਲਾਵ੍ਯੋਸਮਦ੍ਵੀਕਾਪਿਪ੍ਪਲੀਮੂਲਪੌਸ੍ਕਰੈਃ| ਲਾਜਾਮੁਸ੍ਤਸ਼ਟੀਰਾਸ੍ਨਾਧਾਤ੍ਰੀਫਲਬਿਭੀਤਕੈਃ||੯੨|| ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸਰ੍ਪਿਰ੍ਭਿਰ੍ਲੇਹਃ ਕਾਸਵਿਨਾਸ਼ਨਃ| ਸ਼੍ਵਾਸਂ ਹਿਕ੍ਕਾਂ ਕ੍ਸਯਂ ਚੈਵ ਹਦ੍ਰੋਗਂ ਚ ਪ੍ਰਣਾਸ਼ਯੇਤ੍||੯੩|| ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਾਮਲਕਂ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਂ ਲਾਕ੍ਸਾਂ ਲਾਜਾਂ ਸਿਤੋਪਲਾਮ੍| ਕ੍ਸੀਰੇ ਪਕ੍ਤ੍ਵਾ ਘਨਂ ਸ਼ੀਤਂ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਸ੍ਟਭਾਗਿਕਮ੍||੯੪|| ਵਿਦਾਰੀਕ੍ਸੁਮਣਾਲਾਨਾਂ ਰਸਾਨ੍ ਕ੍ਸੀਰਂ ਸਿਤੋਪਲਾਮ੍| ਪਿਬੇਦ੍ਵਾ ਮਧੁਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਪਿਤ੍ਤਕਾਸਹਰਂ ਪਰਮ੍||੯੫|| ਮਧੁਰੈਰ੍ਜਾਙ੍ਗਲਰਸੈਃ ਸ਼੍ਯਾਮਾਕਯਵਕੋਦ੍ਰਵਾਃ| ਮੁਦ੍ਗਾਦਿਯੂਸੈਃ ਸ਼ਾਕੈਸ਼੍ਚ ਤਿਕ੍ਤਕੈਰ੍ਮਾਤ੍ਰਯਾ ਹਿਤਾਃ||੯੬|| ਘਨਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਿ ਲੇਹਾਸ੍ਤੁ ਤਿਕ੍ਤਕਾ ਮਧੁਸਂਯੁਤਾਃ| ਸ਼ਾਲਯਃ ਸ੍ਯੁਸ੍ਤਨੁਕਫੇ ਸਸ੍ਟਿਕਾਸ਼੍ਚ ਰਸਾਦਿਭਿਃ||੯੭|| ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਮ੍ਭੋਨੁਪਾਨਾਰ੍ਥਂ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸੇਕ੍ਸੂਣਾਂ ਰਸਾਃ ਪਯਃ| ਸਰ੍ਵਂ ਚ ਮਧੁਰਂ ਸ਼ੀਤਮਵਿਦਾਹਿ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ||੯੮|| ਕਾਕੋਲੀਬਹਤੀਮੇਦਾਯੁਗ੍ਮੈਃ ਸਵਸਨਾਗਰੈਃ| ਪਿਤ੍ਤਕਾਸੇ ਰਸਾਨ੍ ਕ੍ਸੀਰਂ ਯੂਸਾਂਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯੁਪਕਲ੍ਪਯੇਤ੍||੯੯|| ਸ਼ਰਾਦਿਪਞ੍ਚਮੂਲਸ੍ਯ ਪਿਪ੍ਪਲੀਦ੍ਰਾਕ੍ਸਯੋਸ੍ਤਥਾ| ਕਸਾਯੇਣ ਸ਼ਤਂ ਕ੍ਸੀਰਂ ਪਿਬੇਤ੍ ਸਮਧੁਸ਼ਰ੍ਕਰਮ੍||੧੦੦|| ਸ੍ਥਿਰਾਸਿਤਾਪਸ਼੍ਨਿਪਰ੍ਣੀਸ਼੍ਰਾਵਣੀਬਹਤੀਯੁਗੈਃ| ਜੀਵਕਰ੍ਸਭਕਾਕੋਲੀਤਾਮਲਕ੍ਯਦ੍ਧਿਜੀਵਕੈਃ||੧੦੧|| ਸ਼ਤਂ ਪਯਃ ਪਿਬੇਤ੍ ਕਾਸੀ ਜ੍ਵਰੀ ਦਾਹੀ ਕ੍ਸਤਕ੍ਸਯੀ| ਤਜ੍ਜਂ ਵਾ ਸਾਧਯੇਤ੍ ਸਰ੍ਪਿਃ ਸਕ੍ਸੀਰੇਕ੍ਸੁਰਸਂ ਭਿਸਕ੍||੧੦੨|| ਜੀਵਕਾਦ੍ਯੈਰ੍ਮਧੁਰਕੈਃ ਫਲੈਸ਼੍ਚਾਭਿਸੁਕਾਦਿਭਿਃ| ਕਲ੍ਕੈਸ੍ਤ੍ਰਿਕਾਰ੍ਸਿਕੈਃ ਸਿਦ੍ਧੇ ਪੂਤਸ਼ੀਤੇ ਪ੍ਰਦਾਪਯੇਤ੍||੧੦੩|| ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਪਿਪ੍ਪਲੀਚੂਰ੍ਣਂ ਤ੍ਵਕ੍ਕ੍ਸੀਰ੍ਯਾ ਮਰਿਚਸ੍ਯ ਚ| ਸ਼ਙ੍ਗਾਟਕਸ੍ਯ ਚਾਵਾਪ੍ਯ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਗਰ੍ਭਾਨ੍ਪਲੋਨ੍ਮਿਤਾਨ੍||੧੦੪|| ਗੁਡਾਨ੍ ਗੋਧੂਮਚੂਰ੍ਣੇਨ ਕਤ੍ਵਾ ਖਾਦੇਦ੍ਧਿਤਾਸ਼ਨਃ| ਸ਼ੁਕ੍ਰਾਸਗ੍ਦੋਸਸ਼ੋਸੇਸੁ ਕਾਸੇ ਕ੍ਸੀਣਕ੍ਸਤੇਸੁ ਚ||੧੦੫|| ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਨਾਗਰੋਦੀਚ੍ਯਂ ਕਣ੍ਟਕਾਰੀਂ ਸ਼ਟੀਂ ਸਮਮ੍| ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਰਸਂ ਪਿਬੇਤ੍ਪੂਤਂ ਵਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਘਤਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਮ੍||੧੦੬|| ਮਹਿਸ੍ਯਜਾਵਿਗੋਕ੍ਸੀਰਧਾਤ੍ਰੀਫਲਰਸੈਃ ਸਮੈਃ| ਸਰ੍ਪਿਃ ਸਿਦ੍ਧਂ ਪਿਬੇਦ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪਿਤ੍ਤਕਾਸਨਿਬਰ੍ਹਣਮ੍||੧੦੭|| ਇਤਿ ਪਿਤ੍ਤਕਾਸਚਿਕਿਤ੍ਸਾ|
पैत्तिके सकफे कासे वमनं सर्पिषा हितम्| तथा मदनकाश्मर्यमधुकक्वथितैर्जलैः||८३|| यष्ट्याह्वफलकल्कैर्वा विदारीक्षुरसायुतैः| हृतदोषस्ततः शीतं मधुरं च क्रमं भजेत्||८४|| पैत्ते तनुकफे कासे त्रिवृतां मधुरैर्युताम्| दद्याद्घनकफे तिक्तैर्विरेकार्थे युतां भिषक्||८५|| स्निग्धशीतस्तनुकफे रूक्षशीतः कफे घने| क्रमः कार्यः परं भोज्यैः स्नेहैर्लेहैश्च शस्यते||८६|| शृङ्गाटकं पद्मबीजं नीलीसाराणि पिप्पली| पिप्पलीमुस्तयष्ट्याह्वद्राक्षामूर्वामहौषधम्||८७|| लाजाऽमृतफला द्राक्षा त्वक्क्षीरी पिप्पली सिता| पिप्पलीपद्मकद्राक्षा बृहत्याश्च फलाद्रसः||८८|| खर्जूरं पिप्पली वांशी श्वदंष्ट्रा चेति पञ्च ते| घृतक्षौद्रयुता लेहाः श्लोकार्धैः पित्तकासिनाम्||८९|| शर्कराचन्दनद्राक्षामधुधात्रीफलोत्पलैः| पैत्ते, समुस्तमरिचः सकफे, सघृतोऽनिले||९०|| मृद्वीकार्धशतं त्रिंशत्पिप्पलीः शर्करापलम्| लेहयेन्मधुना गोर्वा क्षीरपं च शकृद्रसम्||९१|| त्वगेलाव्योषमृद्वीकापिप्पलीमूलपौष्करैः| लाजामुस्तशटीरास्नाधात्रीफलबिभीतकैः||९२|| शर्कराक्षौद्रसर्पिर्भिर्लेहः कासविनाशनः| श्वासं हिक्कां क्षयं चैव हृद्रोगं च प्रणाशयेत्||९३|| पिप्पल्यामलकं द्राक्षां लाक्षां लाजां सितोपलाम्| क्षीरे पक्त्वा घनं शीतं लिह्यात् क्षौद्राष्टभागिकम्||९४|| विदारीक्षुमृणालानां रसान् क्षीरं सितोपलाम्| पिबेद्वा मधुसंयुक्तं पित्तकासहरं परम्||९५|| मधुरैर्जाङ्गलरसैः श्यामाकयवकोद्रवाः| मुद्गादियूषैः शाकैश्च तिक्तकैर्मात्रया हिताः||९६|| घनश्लेष्मणि लेहास्तु तिक्तका मधुसंयुताः| शालयः स्युस्तनुकफे षष्टिकाश्च रसादिभिः||९७|| शर्कराम्भोऽनुपानार्थं द्राक्षेक्षूणां रसाः पयः| सर्वं च मधुरं शीतमविदाहि प्रशस्यते||९८|| काकोलीबृहतीमेदायुग्मैः सवृषनागरैः| पित्तकासे रसान् क्षीरं यूषांश्चाप्युपकल्पयेत्||९९|| शरादिपञ्चमूलस्य पिप्पलीद्राक्षयोस्तथा| कषायेण शृतं क्षीरं पिबेत् समधुशर्करम्||१००|| स्थिरासितापृश्निपर्णीश्रावणीबृहतीयुगैः| जीवकर्षभकाकोलीतामलक्यृद्धिजीवकैः||१०१|| शृतं पयः पिबेत् कासी ज्वरी दाही क्षतक्षयी| तज्जं वा साधयेत् सर्पिः सक्षीरेक्षुरसं भिषक्||१०२|| जीवकाद्यैर्मधुरकैः फलैश्चाभिषुकादिभिः| कल्कैस्त्रिकार्षिकैः सिद्धे पूतशीते प्रदापयेत्||१०३|| शर्करापिप्पलीचूर्णं त्वक्क्षीर्या मरिचस्य च| शृङ्गाटकस्य चावाप्य क्षौद्रगर्भान्पलोन्मितान्||१०४|| गुडान् गोधूमचूर्णेन कृत्वा खादेद्धिताशनः| शुक्रासृग्दोषशोषेषु कासे क्षीणक्षतेषु च||१०५|| शर्करानागरोदीच्यं कण्टकारीं शटीं समम्| पिष्ट्वा रसं पिबेत्पूतं वस्त्रेण घृतमूर्च्छितम्||१०६|| महिष्यजाविगोक्षीरधात्रीफलरसैः समैः| सर्पिः सिद्धं पिबेद्युक्त्या पित्तकासनिबर्हणम्||१०७|| इति पित्तकासचिकित्सा|
🔊 Audio coming soon
ਵਮਨਂ ਸਰ੍ਪਿਸੇਤਿ ਵਮਨਦ੍ਰਵ੍ਯਯੁਕ੍ਤੇਨ ਸਰ੍ਪਿਸਾ ਵਮਨਂ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮ੍| ਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਫਲਕਲ੍ਕੈਰਿਤਿ ਅਤ੍ਰ ਫਲਂ ਮਦਨਫਲਮ੍| ਪਿਤ੍ਤਕਾਸੇ ਏਵ ਕਾਸਵੇਗਨਿਃਸਾਰ੍ਯਮਾਣਸ੍ਯ ਕਫਸ੍ਯ ਤਨੁਤਾਯਾਂ ਘਨਤਾਯਾਂ ਚ ਪਥਕ੍ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਾਹ- ਪੈਤ੍ਤੇ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਤਿਕ੍ਤਕੈਰ੍ਯੁਤਾਂ ਤ੍ਰਿਵਤਾਮਿਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ| ਕ੍ਰਮ ਇਤਿ ਪੇਯਾਦਿਕ੍ਰਮਃ| ਪਰਮਿਤਿ ਪੇਯਾਦਿਕ੍ਰਮਾਦੂਰ੍ਧ੍ਵਮ੍| ਸ਼ਸ੍ਯਤ ਇਤ੍ਯਤ੍ਰ ‘ਉਪਚਾਰਃ’ ਇਤਿ ਸ਼ੇਸਃ| ਨੀਲੀਸਾਰਮਿਤਿ ਨੀਲਿਨੀਫਲਸਾਰਮ੍| ਅਮਤਫਲਮ੍ ਆਮਲਕਮ੍| ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਦਿਃ ਕੇਵਲਃ ਕੇਵਲੇ ਪੈਤ੍ਤੇ, ਸਕਫੇ ਪੈਤ੍ਤੇ ਸਮੁਸ੍ਤਮਰਿਚਃ, ਸਘਤਸ੍ਤੁ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਦਿਰਨਿਲਾਨੁਬਨ੍ਧੇ ਪੈਤ੍ਤੇ ਜ੍ਞੇਯਃ| ਮਦ੍ਵੀਕਾਰ੍ਧਸ਼ਤਂ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਪਿਪ੍ਪਲੀਸ਼੍ਚ ਵ੍ਯਕ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਖ੍ਯਾਪਰਿਗ੍ਰਹਾਤ੍| ਗੋਃ ਕ੍ਸੀਰਪਮਿਤਿ ਕ੍ਸੀਰਮਾਤ੍ਰਾਸ਼ਨਮ੍| ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਾਮਲਕਮਿਤ੍ਯਾਦੌ ਘਨਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣੀਤਿ ਘਨਤਾਮਾਪਨ੍ਨਕਫੇ| ਕਾਕੋਲੀਤ੍ਯਾਦੌ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਯੁਗ੍ਮੈਰਿਤਿ ਸਮ੍ਬਧ੍ਯਤੇ| ਸ਼ਰਾਦਿਪਞ੍ਚਮੂਲੀ ਤਣਪਞ੍ਚਮੂਲਮ੍| ਅਭਿਸੁਕਾਦਯ ਔਤ੍ਤਰਾਪਥਿਕਾ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਹਰਾ “ਵਾਤਾਮਾਭਿਸੁਕਾਕ੍ਸੋਡਮੁਕੂਲਕਨਿਕੋਚਕਾਃ” (ਸੂ.ਅ.੨੭) ਇਤਿ ਗ੍ਰਨ੍ਥੋਕ੍ਤਾਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰੋ ਜ੍ਞੇਯਾਃ| ਜੀਵਕਾਦਯਸ਼੍ਚ ਜੀਵਨੀਯਗਣੋਕ੍ਤਾਃ| ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਦੀਨਾਂ ਚ ਕ੍ਸਯੋਕ੍ਤਸਰ੍ਪਿਰ੍ਗੁਡੋਕ੍ਤਮਾਨਾਨੁਸਾਰੇਣ ਮਾਨਮਤ੍ਰ ਜ੍ਞੇਯਮ੍| ਸ਼ਰ੍ਕਰੇਤ੍ਯਾਦੌ ਰਸਮਿਤਿ ਕਲ੍ਕਸ੍ਯੈਵ ਰਸਮ੍||੮੩-੧੦੭||
Adhikarana 25 (108-111) · Śloka 111
ਬਲਿਨਂ ਵਮਨੈਰਾਦੌ ਸ਼ੋਧਿਤਂ ਕਫਕਾਸਿਨਮ੍| ਯਵਾਨ੍ਨੈਃ ਕਟੁਰੂਕ੍ਸੋਸ੍ਣੈਃ ਕਫਘ੍ਨੈਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯੁਪਾਚਰੇਤ੍||੧੦੮|| ਪਿਪ੍ਪਲੀਕ੍ਸਾਰਿਕੈਰ੍ਯੂਸੈਃ ਕੌਲਤ੍ਥੈਰ੍ਮੂਲਕਸ੍ਯ ਚ| ਲਘੂਨ੍ਯਨ੍ਨਾਨਿ ਭੁਞ੍ਜੀਤ ਰਸੈਰ੍ਵਾ ਕਟੁਕਾਨ੍ਵਿਤੈਃ||੧੦੯|| ਧਾਨ੍ਵਬੈਲਰਸੈਃ ਸ੍ਨੇਹੈਸ੍ਤਿਲਸਰ੍ਸਪਬਿਲ੍ਵਜੈਃ| ਮਧ੍ਵਮ੍ਲੋਸ੍ਣਾਮ੍ਬੁਤਕ੍ਰਂ ਵਾ ਮਦ੍ਯਂ ਵਾ ਨਿਗਦਂ ਪਿਬੇਤ੍||੧੧੦|| ਪੌਸ੍ਕਰਾਰਗ੍ਵਧਂ ਮੂਲਂ ਪਟੋਲਂ ਤੈਰ੍ਨਿਸ਼ਾਸ੍ਥਿਤਮ੍| ਜਲਂ ਮਧੁਯੁਤਂ ਪੇਯਂ ਕਾਲੇਸ੍ਵਨ੍ਨਸ੍ਯ ਵਾ ਤ੍ਰਿਸੁ||੧੧੧||
बलिनं वमनैरादौ शोधितं कफकासिनम्| यवान्नैः कटुरूक्षोष्णैः कफघ्नैश्चाप्युपाचरेत्||१०८|| पिप्पलीक्षारिकैर्यूषैः कौलत्थैर्मूलकस्य च| लघून्यन्नानि भुञ्जीत रसैर्वा कटुकान्वितैः||१०९|| धान्वबैलरसैः स्नेहैस्तिलसर्षपबिल्वजैः| मध्वम्लोष्णाम्बुतक्रं वा मद्यं वा निगदं पिबेत्||११०|| पौष्करारग्वधं मूलं पटोलं तैर्निशास्थितम्| जलं मधुयुतं पेयं कालेष्वन्नस्य वा त्रिषु||१११||
🔊 Audio coming soon
ਬਲਿਨਮਿਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਕਫਕਾਸਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਾਹ| ਪਿਪ੍ਪਲੀਕ੍ਸਾਰਿਕੈਰਿਤਿ ਪਿਪ੍ਪਲੀਕ੍ਸਾਰਸਂਸ੍ਕਤੈਃ| ਧਾਨ੍ਵਬੈਲਰਸੈਰਿਤਿ ਧਨ੍ਵਜਬਿਲੇਸ਼ਯਰਸੈਃ| ਕਾਲੇਸ੍ਵਨ੍ਨਸ੍ਯ ਚ ਤ੍ਰਿਸ੍ਵਿਤਿ ਭੋਜਨਾਦਿਮਧ੍ਯਾਵਸਾਨੇਸੁ||੧੦੮-੧੧੧||
Adhikarana 26 (112-122) · Śloka 122
ਕਟ੍ਫਲਂ ਕਤ੍ਤਣਂ ਭਾਰ੍ਗੀਂ ਮੁਸ੍ਤਂ ਧਾਨ੍ਯਂ ਵਚਾਭਯੇ| ਸ਼ੁਣ੍ਠੀਂ ਪਰ੍ਪਟਕਂ ਸ਼ਙ੍ਗੀਂ ਸੁਰਾਹ੍ਵਂ ਚ ਸ਼ਤਂ ਜਲੇ||੧੧੨|| ਮਧੁਹਿਙ੍ਗੁਯੁਤਂ ਪੇਯਂ ਕਾਸੇ ਵਾਤਕਫਾਤ੍ਮਕੇ| ਕਣ੍ਠਰੋਗੇ ਮੁਖੇ ਸ਼ੂਨੇ ਸ਼੍ਵਾਸਹਿਕ੍ਕਾਜ੍ਵਰੇਸੁ ਚ||੧੧੩|| ਪਾਠਾਂ ਸ਼ੁਣ੍ਠੀਂ ਸ਼ਟੀਂ ਮੂਰ੍ਵਾਂ ਗਵਾਕ੍ਸੀਂ ਮੁਸ੍ਤਪਿਪ੍ਪਲੀਮ੍| ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਘਰ੍ਮਾਮ੍ਬੁਨਾ ਹਿਙ੍ਗੁਸੈਨ੍ਧਵਾਭ੍ਯਾਂ ਯੁਤਾਂ ਪਿਬੇਤ੍||੧੧੪|| ਨਾਗਰਾਤਿਵਿਸੇ ਮੁਸ੍ਤਂ ਸ਼ਙ੍ਗੀਂ ਕਰ੍ਕਟਕਸ੍ਯ ਚ| ਹਰੀਤਕੀਂ ਸ਼ਟੀਂ ਚੈਵ ਤੇਨੈਵ ਵਿਧਿਨਾ ਪਿਬੇਤ੍||੧੧੫|| ਤੈਲਭਸ੍ਟਂ ਚ ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਾਃ ਕਲ੍ਕਾਕ੍ਸਂ ਸਸਿਤੋਪਲਮ੍| ਪਿਬੇਦ੍ਵਾ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਕਾਸਘ੍ਨਂ ਕੁਲਤ੍ਥਰਸਸਂਯੁਤਮ੍||੧੧੬|| ਕਾਸਮਰ੍ਦਾਸ਼੍ਵਵਿਟ੍ਭਙ੍ਗਰਾਜਵਾਰ੍ਤਾਕਜੋ ਰਸਃ| ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਃ ਕਫਕਾਸਘ੍ਨਃ ਸੁਰਸਸ੍ਯਾਸਿਤਸ੍ਯ ਚ||੧੧੭|| ਦੇਵਦਾਰੁ ਸ਼ਟੀ ਰਾਸ੍ਨਾ ਕਰ੍ਕਟਾਖ੍ਯਾ ਦੁਰਾਲਭਾ| ਪਿਪ੍ਪਲੀ ਨਾਗਰਂ ਮੁਸ੍ਤਂ ਪਥ੍ਯਾਧਾਤ੍ਰੀਸਿਤੋਪਲਾਃ||੧੧੮|| ਮਧੁਤੈਲਯੁਤਾਵੇਤੌ ਲੇਹੌ ਵਾਤਾਨੁਗੇ ਕਫੇ| ਪਿਪ੍ਪਲੀ ਪਿਪ੍ਪਲੀਮੂਲਂ ਚਿਤ੍ਰਕੋ ਹਸ੍ਤਿਪਿਪ੍ਪਲੀ||੧੧੯|| ਪਥ੍ਯਾ ਤਾਮਲਕੀ ਧਾਤ੍ਰੀ ਭਦ੍ਰਮੁਸ੍ਤਾ ਚ ਪਿਪ੍ਪਲੀ| ਦੇਵਦਾਰ੍ਵਭਯਾ ਮੁਸ੍ਤਂ ਪਿਪ੍ਪਲੀ ਵਿਸ਼੍ਵਭੇਸਜਮ੍||੧੨੦|| ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਪਿਪ੍ਪਲੀ ਮੁਸ੍ਤਂ ਤ੍ਰਿਵਤਾ ਚੇਤਿ ਲੇਹਯੇਤ੍| ਚਤੁਰੋ ਮਧੁਨਾ ਲੇਹਾਨ੍ ਕਫਕਾਸਹਰਾਨ੍ ਭਿਸਕ੍||੧੨੧|| ਸੌਵਰ੍ਚਲਾਭਯਾਧਾਤ੍ਰੀਪਿਪ੍ਪਲੀਕ੍ਸਾਰਨਾਗਰਮ੍| ਚੂਰ੍ਣਿਤਂ ਸਰ੍ਪਿਸਾ ਵਾਤਕਫਕਾਸਹਰਂ ਪਿਬੇਤ੍||੧੨੨||
कट्फलं कत्तृणं भार्गीं मुस्तं धान्यं वचाभये| शुण्ठीं पर्पटकं शृङ्गीं सुराह्वं च शृतं जले||११२|| मधुहिङ्गुयुतं पेयं कासे वातकफात्मके| कण्ठरोगे मुखे शूने श्वासहिक्काज्वरेषु च||११३|| पाठां शुण्ठीं शटीं मूर्वां गवाक्षीं मुस्तपिप्पलीम्| पिष्ट्वा घर्माम्बुना हिङ्गुसैन्धवाभ्यां युतां पिबेत्||११४|| नागरातिविषे मुस्तं शृङ्गीं कर्कटकस्य च| हरीतकीं शटीं चैव तेनैव विधिना पिबेत्||११५|| तैलभृष्टं च पिप्पल्याः कल्काक्षं ससितोपलम्| पिबेद्वा श्लेष्मकासघ्नं कुलत्थरससंयुतम्||११६|| कासमर्दाश्वविट्भृङ्गराजवार्ताकजो रसः| सक्षौद्रः कफकासघ्नः सुरसस्यासितस्य च||११७|| देवदारु शटी रास्ना कर्कटाख्या दुरालभा| पिप्पली नागरं मुस्तं पथ्याधात्रीसितोपलाः||११८|| मधुतैलयुतावेतौ लेहौ वातानुगे कफे| पिप्पली पिप्पलीमूलं चित्रको हस्तिपिप्पली||११९|| पथ्या तामलकी धात्री भद्रमुस्ता च पिप्पली| देवदार्वभया मुस्तं पिप्पली विश्वभेषजम्||१२०|| विशाला पिप्पली मुस्तं त्रिवृता चेति लेहयेत्| चतुरो मधुना लेहान् कफकासहरान् भिषक्||१२१|| सौवर्चलाभयाधात्रीपिप्पलीक्षारनागरम्| चूर्णितं सर्पिषा वातकफकासहरं पिबेत्||१२२||
🔊 Audio coming soon
ਮਧੁਹਿਙ੍ਗੁਯੁਤਮਿਤ੍ਯਤ੍ਰ ‘ਮਾਕ੍ਸਿਕਂ ਹਿਙ੍ਗੁਸਿਨ੍ਧੂਤ੍ਥ’ ਇਤ੍ਯਾਦਿਵਚਨਾਨੁਸਾਰੇਣ ਹਿਙ੍ਗੁਮਧੁਨੀ ਪ੍ਰਕ੍ਸੇਪ੍ਤਵ੍ਯੇ| ਤੇਨੈਵ ਵਿਧਿਨੇਤਿ ਉਸ੍ਣੋਦਕੇਨ ਹਿਙ੍ਗੁਸੈਨ੍ਧਵੋਪੇਤਂ ਪਿਬੇਦਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਸੁਰਸਸ੍ਯਾਸਿਤਸ੍ਯ ਕਸ੍ਣਪਰ੍ਣਾਸ਼ਸ੍ਯ| ਮਧੁਨਾ ਲੇਹਾਨਿਤਿ ਅਤ੍ਰਾਰ੍ਧਸ਼੍ਲੋਕੋਕ੍ਤਾ ਲੇਹਾ ਜ੍ਞੇਯਾਃ||੧੧੨-੧੨੨||
Adhikarana 27 (123-124) · Śloka 124
ਦਸ਼ਮੂਲਾਢਕੇ ਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਘਤਸ੍ਯਾਕ੍ਸਸਮੈਃ ਪਚੇਤ੍| ਪੁਸ੍ਕਰਾਹ੍ਵਸ਼ਟੀਬਿਲ੍ਵਸੁਰਸਵ੍ਯੋਸਹਿਙ੍ਗੁਭਿਃ||੧੨੩|| ਪੇਯਾਨੁਪਾਨਂ ਤਤ੍ ਪੇਯਂ ਕਾਸੇ ਵਾਤਕਫਾਤ੍ਮਕੇ| ਸ਼੍ਵਾਸਰੋਗੇਸੁ ਸਰ੍ਵੇਸੁ ਕਫਵਾਤਾਤ੍ਮਕੇਸੁ ਚ||੧੨੪|| ਇਤਿ ਦਸ਼ਮੂਲਾਦਿਘਤਮ੍|
दशमूलाढके प्रस्थं घृतस्याक्षसमैः पचेत्| पुष्कराह्वशटीबिल्वसुरसव्योषहिङ्गुभिः||१२३|| पेयानुपानं तत् पेयं कासे वातकफात्मके| श्वासरोगेषु सर्वेषु कफवातात्मकेषु च||१२४|| इति दशमूलादिघृतम्|
🔊 Audio coming soon
ਦਸ਼ਮੂਲਾਢਕੇ ਇਤਿ ਦਸ਼ਮੂਲਸ੍ਯ ਕ੍ਵਾਥ੍ਯਸ੍ਯਾਢਕਮਾਨਤ੍ਵਂ, ਤੇਨ “ਕ੍ਵਾਥਃ ਕ੍ਵਾਥ੍ਯਸਮੋ ਮਤਃ” ਇਤਿ ਵਚਨਾਤ੍ ਕ੍ਵਾਥੋਪ੍ਯਾਢਕਮਾਨੋ ਭਵਤਿ||੧੨੩-੧੨੪||
Adhikarana 28 (125-129) · Śloka 129
ਸਮੂਲਫਲਪਤ੍ਰਾਯਾਃ ਕਣ੍ਟਕਾਰ੍ਯਾ ਰਸਾਢਕੇ| ਘਤਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਬਲਾਵ੍ਯੋਸਵਿਡਙ੍ਗਸ਼ਟਿਚਿਤ੍ਰਕੈਃ||੧੨੫|| ਸੌਵਰ੍ਚਲਯਵਕ੍ਸਾਰਪਿਪ੍ਪਲੀਮੂਲਪੌਸ੍ਕਰੈਃ| ਵਸ਼੍ਚੀਰਬਹਤੀਪਥ੍ਯਾਯਵਾਨੀਦਾਡਿਮਰ੍ਧਿਭਿਃ||੧੨੬|| ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਪੁਨਰ੍ਨਵਾਚਵ੍ਯਦੁਰਾਲਮ੍ਭਾਮ੍ਲਵੇਤਸੈਃ| ਸ਼ਙ੍ਗੀਤਾਮਲਕੀਭਾਰ੍ਗੀਰਾਸ੍ਨਾਗੋਕ੍ਸੁਰਕੈਃ ਪਚੇਤ੍||੧੨੭|| ਕਲ੍ਕੈਸ੍ਤਤ੍ ਸਰ੍ਵਕਾਸੇਸੁ ਹਿਕ੍ਕਾਸ਼੍ਵਾਸੇਸੁ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ| ਕਣ੍ਟਕਾਰੀਘਤਂ ਹ੍ਯੇਤਤ੍ ਕਫਵ੍ਯਾਧਿਨਿਸੂਦਨਮ੍||੧੨੮|| ਇਤਿ ਕਣ੍ਟਕਾਰੀਘਤਮ੍| ਕੁਲਤ੍ਥਰਸਯੁਕ੍ਤਂ ਵਾ ਪਞ੍ਚਕੋਲਸ਼ਤਂ ਘਤਮ੍| ਪਾਯਯੇਤ੍ ਕਫਜੇ ਕਾਸੇ ਹਿਕ੍ਕਾਸ਼੍ਵਾਸੇ ਚ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ||੧੨੯|| ਇਤਿ ਕੁਲਤ੍ਥਾਦਿਘਤਮ੍|
समूलफलपत्रायाः कण्टकार्या रसाढके| घृतप्रस्थं बलाव्योषविडङ्गशटिचित्रकैः||१२५|| सौवर्चलयवक्षारपिप्पलीमूलपौष्करैः| वृश्चीरबृहतीपथ्यायवानीदाडिमर्धिभिः||१२६|| द्राक्षापुनर्नवाचव्यदुरालम्भाम्लवेतसैः| शृङ्गीतामलकीभार्गीरास्नागोक्षुरकैः पचेत्||१२७|| कल्कैस्तत् सर्वकासेषु हिक्काश्वासेषु शस्यते| कण्टकारीघृतं ह्येतत् कफव्याधिनिसूदनम्||१२८|| इति कण्टकारीघृतम्| कुलत्थरसयुक्तं वा पञ्चकोलशृतं घृतम्| पाययेत् कफजे कासे हिक्काश्वासे च शस्यते||१२९|| इति कुलत्थादिघृतम्|
🔊 Audio coming soon
ਕਣ੍ਟਕਾਰੀਘਤੇ ਬਲਾਦਿਕਲ੍ਕਦ੍ਰਵ੍ਯਸ੍ਯ ਮਿਲਿਤ੍ਵਾ ਕੁਡਵਮਾਨਤ੍ਵਮ੍||੧੨੫-੧੨੯||
Adhikarana 29 (130) · Śloka 130
ਧੂਮਾਂਸ੍ਤਾਨੇਵ ਦਦ੍ਯਾਚ੍ਚ ਯੇ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਵਾਤਕਾਸਿਨਾਮ੍| ਕੋਸ਼ਾਤਕੀਫਲਾਨ੍ਮਧ੍ਯਂ ਪਿਬੇਦ੍ਵਾ ਸਮਨਃਸ਼ਿਲਮ੍||੧੩੦||
धूमांस्तानेव दद्याच्च ये प्रोक्ता वातकासिनाम्| कोशातकीफलान्मध्यं पिबेद्वा समनःशिलम्||१३०||
🔊 Audio coming soon
ਕੋਸ਼ਾਤਕੀ ਘੋਸਕਃ||੧੩੦||
Adhikarana 30 (131-133) · Śloka 133
ਤਮਕਃ ਕਫਕਾਸੇ ਤੁ ਸ੍ਯਾਚ੍ਚੇਤ੍ ਪਿਤ੍ਤਾਨੁਬਨ੍ਧਜਃ| ਪਿਤ੍ਤਕਾਸਕ੍ਰਿਯਾਂ ਤਤ੍ਰ ਯਥਾਵਸ੍ਥਂ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍||੧੩੧|| ਵਾਤੇ ਕਫਾਨੁਬਨ੍ਧੇ ਤੁ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ ਕਫਹਰੀਂ ਕ੍ਰਿਯਾਮ੍| ਪਿਤ੍ਤਾਨੁਬਨ੍ਧਯੋਰ੍ਵਾਤਕਫਯੋਃ ਪਿਤ੍ਤਨਾਸ਼ਿਨੀਮ੍||੧੩੨|| ਆਰ੍ਦ੍ਰੇ ਵਿਰੂਕ੍ਸਣਂ, ਸ਼ੁਸ੍ਕੇ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ, ਵਾਤਕਫਾਤ੍ਮਕੇ| ਕਾਸੇਨ੍ਨਪਾਨਂ ਕਫਜੇ ਸਪਿਤ੍ਤੇ ਤਿਕ੍ਤਸਂਯੁਤਮ੍||੧੩੩|| ਇਤਿ ਕਫਜਕਾਸਚਿਕਿਤ੍ਸਾ|
तमकः कफकासे तु स्याच्चेत् पित्तानुबन्धजः| पित्तकासक्रियां तत्र यथावस्थं प्रयोजयेत्||१३१|| वाते कफानुबन्धे तु कुर्यात् कफहरीं क्रियाम्| पित्तानुबन्धयोर्वातकफयोः पित्तनाशिनीम्||१३२|| आर्द्रे विरूक्षणं, शुष्के स्निग्धं, वातकफात्मके| कासेऽन्नपानं कफजे सपित्ते तिक्तसंयुतम्||१३३|| इति कफजकासचिकित्सा|
🔊 Audio coming soon
ਤਮਕਃ ਕਾਸੋਪਦ੍ਰਵਰੂਪਃ| ਕਫੋਨੁਬਨ੍ਧੋਸ੍ਯੇਤਿ ਕਫਾਨੁਬਨ੍ਧਃ, ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਕਫਾਨੁਬਨ੍ਧੇ ਪਵਨੇ| ਪਿਤ੍ਤਾਨੁਬਨ੍ਧਯੋਰਿਤ੍ਯਤ੍ਰਾਪਿ ਵਾਤਕਫਯੋਰਨੁਬਨ੍ਧਤ੍ਵਂ, ਪਿਤ੍ਤਸ੍ਯ ਤੁ ਪ੍ਰਾਧਾਨ੍ਯਮ੍; ਅਤ ਏਵ ਪਿਤ੍ਤਨਾਸ਼ਿਨੀ ਕ੍ਰਿਯੋਕ੍ਤਾ ਤਤ੍ਰ| ਆਰ੍ਦ੍ਰੇ ਇਤਿ ਤਨੁਕਫੇ||੧੩੧-੧੩੩||
Adhikarana 31 (134-137) · Śloka 137
ਕਾਸਮਾਤ੍ਯਯਿਕਂ ਮਤ੍ਵਾ ਕ੍ਸਤਜਂ ਤ੍ਵਰਯਾ ਜਯੇਤ੍| ਮਧੁਰੈਰ੍ਜੀਵਨੀਯੈਸ਼੍ਚ ਬਲਮਾਂਸਵਿਵਰ੍ਧਨੈਃ||੧੩੪|| ਪਿਪ੍ਪਲੀ ਮਧੁਕਂ ਪਿਸ੍ਟਂ ਕਾਰ੍ਸਿਕਂ ਸਸਿਤੋਪਲਮ੍| ਪ੍ਰਾਸ੍ਥਿਕਂ ਗਵ੍ਯਮਾਜਂ ਚ ਕ੍ਸੀਰਮਿਕ੍ਸੁਰਸਸ੍ਤਥਾ||੧੩੫|| ਯਵਗੋਧੂਮਮਦ੍ਵੀਕਾਚੂਰ੍ਣਮਾਮਲਕਾਦ੍ਰਸਃ| ਤੈਲਂ ਚ ਪ੍ਰਸਤਾਂਸ਼ਾਨਿ ਤਤ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਮਦੁਨਾਗ੍ਨਿਨਾ||੧੩੬|| ਪਚੇਲ੍ਲੇਹਂ ਘਤਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੁਕ੍ਤਃ ਸ ਕ੍ਸਤਕਾਸਹਾ| ਸ਼੍ਵਾਸਹਦ੍ਰੋਗਕਾਰ੍ਸ਼੍ਯੇਸੁ ਹਿਤੋ ਵਦ੍ਧੇਲ੍ਪਰੇਤਸਿ||੧੩੭||
कासमात्ययिकं मत्वा क्षतजं त्वरया जयेत्| मधुरैर्जीवनीयैश्च बलमांसविवर्धनैः||१३४|| पिप्पली मधुकं पिष्टं कार्षिकं ससितोपलम्| प्रास्थिकं गव्यमाजं च क्षीरमिक्षुरसस्तथा||१३५|| यवगोधूममृद्वीकाचूर्णमामलकाद्रसः| तैलं च प्रसृतांशानि तत् सर्वं मृदुनाऽग्निना||१३६|| पचेल्लेहं घृतक्षौद्रयुक्तः स क्षतकासहा| श्वासहृद्रोगकार्श्येषु हितो वृद्धेऽल्परेतसि||१३७||
🔊 Audio coming soon
ਕਾਸਮਿਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਕ੍ਸਤਜਕਾਸਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਾਹ| ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਾਦਿਕੇ ਲੇਹੇ ਯਵਾਦਯਸ੍ਤੈਲਾਨ੍ਤਾਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਪ੍ਰਸਤਮਾਨਾਃ||੧੩੪-੧੩੭||
Adhikarana 32 (138-148) · Śloka 148
ਕ੍ਸਤਕਾਸਾਭਿਭੂਤਾਨਾਂ ਵਤ੍ਤਿਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਪਿਤ੍ਤਕਾਸਿਕੀ| ਕ੍ਸੀਰਸਰ੍ਪਿਰ੍ਮਧੁਪ੍ਰਾਯਾ ਸਂਸਰ੍ਗੇ ਤੁ ਵਿਸ਼ੇਸਣਮ੍||੧੩੮|| ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਾਰ੍ਦਿਤੇਭ੍ਯਙ੍ਗੋ ਗਾਤ੍ਰਭੇਦੇ ਘਤੈਰ੍ਹਿਤਃ| ਤੈਲੈਰ੍ਮਾਰੁਤਰੋਗਘ੍ਨੈਃ ਪੀਡ੍ਯਮਾਨੇ ਚ ਵਾਯੁਨਾ||੧੩੯|| ਹਤ੍ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਾਰ੍ਤਿਸੁ ਪਾਨਂ ਸ੍ਯਾਜ੍ਜੀਵਨੀਯਸ੍ਯ ਸਰ੍ਪਿਸਃ| ਸਦਾਹਂ ਕਾਸਿਨੋ ਰਕ੍ਤਂ ਸ੍ਠੀਵਤਃ ਸਬਲੇਨਲੇ||੧੪੦|| ਮਾਂਸੋਚਿਤੇਭ੍ਯਃ ਕ੍ਸਾਮੇਭ੍ਯੋ ਲਾਵਾਦੀਨਾਂ ਰਸਾ ਹਿਤਾਃ| ਤਸ੍ਣਾਰ੍ਤਾਨਾਂ ਪਯਸ਼੍ਛਾਗਂ ਸ਼ਰਮੂਲਾਦਿਭਿਃ ਸ਼ਤਮ੍||੧੪੧|| ਰਕ੍ਤੇ ਸ੍ਰੋਤੋਭ੍ਯ ਆਸ੍ਯਾਦ੍ਵਾਪ੍ਯਾਗਤੇ ਕ੍ਸੀਰਜਂ ਘਤਮ੍| ਨਸ੍ਯਂ ਪਾਨਂ ਯਵਾਗੂਰ੍ਵਾ ਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤੇ ਕ੍ਸਾਮੇ ਹਤਾਨਲੇ||੧੪੨|| ਸ੍ਤਮ੍ਭਾਯਾਮੇਸੁ ਮਹਤੀਂ ਮਾਤ੍ਰਾਂ ਵਾ ਸਰ੍ਪਿਸਃ ਪਿਬੇਤ੍| ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਵਾ ਵਾਤਰੋਗਘ੍ਨਂ ਪਿਤ੍ਤਰਕ੍ਤਾਵਿਰੋਧਿ ਯਤ੍||੧੪੩|| ਨਿਵਤ੍ਤੇ ਕ੍ਸਤਦੋਸੇ ਤੁ ਕਫੇ ਵਦ੍ਧ ਉਰਃ ਕ੍ਸਤੇ| ਦਾਲ੍ਯਤੇ ਕਾਸਿਨੋ ਯਸ੍ਯ ਸ ਧੂਮਾਨ੍ਨਾ ਪਿਬੇਦਿਮਾਨ੍||੧੪੪|| ਦ੍ਵੇ ਮੇਦੇ ਮਧੁਕਂ ਦ੍ਵੇ ਚ ਬਲੇ ਤੈਃ ਕ੍ਸੌਮਲਕ੍ਤਕੈਃ| ਵਰ੍ਤਿਤੈਰ੍ਧੂਮਮਾਪੀਯ ਜੀਵਨੀਯਘਤਂ ਪਿਬੇਤ੍||੧੪੫|| ਮਨਃਸ਼ਿਲਾਪਲਾਸ਼ਾਜਗਨ੍ਧਾਤ੍ਵਕ੍ਕ੍ਸੀਰਿਨਾਗਰੈਃ| ਭਾਵਯਿਤ੍ਵਾ ਪਿਬੇਤ੍ ਕ੍ਸੌਮਮਨੁ ਚੇਕ੍ਸੁਗੁਡੋਦਕਮ੍||੧੪੬|| ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਮਨਃਸ਼ਿਲਾਂ ਤੁਲ੍ਯਾਮਾਰ੍ਦ੍ਰਯਾ ਵਟਸ਼ੁਙ੍ਗਯਾ| ਸਸਰ੍ਪਿਸ੍ਕਂ ਪਿਬੇਦ੍ਧੂਮਂ ਤਿਤ੍ਤਿਰਿਪ੍ਰਤਿਭੋਜਨਮ੍||੧੪੭|| ਭਾਵਿਤਂ ਜੀਵਨੀਯੈਰ੍ਵਾ ਕੁਲਿਙ੍ਗਾਣ੍ਡਰਸਾਯੁਤੈਃ| ਕ੍ਸੌਮਂ ਧੂਮਂ ਪਿਬੇਤ੍ ਕ੍ਸੀਰਂ ਸ਼ਤਂ ਚਾਯੋਗੁਡੈਰਨੁ||੧੪੮|| ਇਤਿ ਕ੍ਸਤਜਕਾਸਚਿਕਿਤ੍ਸਾ|
क्षतकासाभिभूतानां वृत्तिः स्यात् पित्तकासिकी| क्षीरसर्पिर्मधुप्राया संसर्गे तु विशेषणम्||१३८|| वातपित्तार्दितेऽभ्यङ्गो गात्रभेदे घृतैर्हितः| तैलैर्मारुतरोगघ्नैः पीड्यमाने च वायुना||१३९|| हृत्पार्श्वार्तिषु पानं स्याज्जीवनीयस्य सर्पिषः| सदाहं कासिनो रक्तं ष्ठीवतः सबलेऽनले||१४०|| मांसोचितेभ्यः क्षामेभ्यो लावादीनां रसा हिताः| तृष्णार्तानां पयश्छागं शरमूलादिभिः शृतम्||१४१|| रक्ते स्रोतोभ्य आस्याद्वाऽप्यागते क्षीरजं घृतम्| नस्यं पानं यवागूर्वा श्रान्ते क्षामे हतानले||१४२|| स्तम्भायामेषु महतीं मात्रां वा सर्पिषः पिबेत्| कुर्याद्वा वातरोगघ्नं पित्तरक्ताविरोधि यत्||१४३|| निवृत्ते क्षतदोषे तु कफे वृद्ध उरः क्षते| दाल्यते कासिनो यस्य स धूमान्ना पिबेदिमान्||१४४|| द्वे मेदे मधुकं द्वे च बले तैः क्षौमलक्तकैः| वर्तितैर्धूममापीय जीवनीयघृतं पिबेत्||१४५|| मनःशिलापलाशाजगन्धात्वक्क्षीरिनागरैः| भावयित्वा पिबेत् क्षौममनु चेक्षुगुडोदकम्||१४६|| पिष्ट्वा मनःशिलां तुल्यामार्द्रया वटशुङ्गया| ससर्पिष्कं पिबेद्धूमं तित्तिरिप्रतिभोजनम्||१४७|| भावितं जीवनीयैर्वा कुलिङ्गाण्डरसायुतैः| क्षौमं धूमं पिबेत् क्षीरं शृतं चायोगुडैरनु||१४८|| इति क्षतजकासचिकित्सा|
🔊 Audio coming soon
ਵਤ੍ਤਿਰਿਤਿ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾ| ਸਂਸਰ੍ਗੇ ਤ੍ਵਿਤਿ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਾਦਿਸਂਸਰ੍ਗੇ| ਵਿਸ਼ੇਸਣਮਿਤਿ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਵਿਸ਼ੇਸੋ ‘ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਾਰ੍ਦਿਤੇ’ ਇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣੋ ਜ੍ਞੇਯਃ| ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਾਰ੍ਦਿਤ ਇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਕ੍ਸਤਕਾਸੇ ਏਵਾਵਸ੍ਥਿਕੀਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਾਹ| ਜੀਵਨੀਯਂ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਵਾਤਰਕ੍ਤੇ ਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣਮ੍| ਮਹਤੀਂ ਮਾਤ੍ਰਾਮਿਤਿ ਅਹੋਰਾਤ੍ਰੇਣ ਪਰਿਣਮਨੀਯਾਂ ਪ੍ਰਾਯੋਸ੍ਟਪਲਪ੍ਰਮਾਣਾਮ੍| ਨਿਵਤ੍ਤੇ ਕ੍ਸਤਦੋਸੇ ਇਤਿ ਕ੍ਸਤਵ੍ਰਣੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤੇ| ਕ੍ਸੌਮਲਕ੍ਤਕੈਰ੍ਵਰ੍ਤਿਤੈਰਿਤਿ ਯਥੋਕ੍ਤੋਸਧੇਨ ਕ੍ਸੌਮਲੇਪਾਦ੍ਵਰ੍ਤੀਕਤੈਃ| ਪਿਬੇਤ੍ ਕ੍ਸੌਮਮਿਤ੍ਯਤ੍ਰ ਕ੍ਸੌਮਂ ਭਾਵਯਿਤ੍ਵਾ ਧੂਮਂ ਪਿਬੇਦਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਤਿਤ੍ਤਿਰਿਪ੍ਰਤਿਭੋਜਨਮਿਤਿ ਤਿਤ੍ਤਿਰਿਰਸਾਨੁਪਾਨਮ੍| ਕ੍ਸੌਮਂ ਧੂਮਂ ਪਿਬੇਦਿਤਿ ਕ੍ਸੌਮਂ ਦਗ੍ਧ੍ਵਾ ਧੂਮਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਅਯੋਗੁਡੈਰਿਤਿ ਲੋਹਗੁਡੈਃ ਸ਼ਤਂ ਕ੍ਸੀਰਮ੍||੧੩੮-੧੪੮||
Adhikarana 33 (149-157) · Śloka 157
ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਰੂਪਂ ਕ੍ਸਯਜਂ ਦੁਰ੍ਬਲਸ੍ਯ ਵਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍| ਨਵੋਤ੍ਥਿਤਂ ਬਲਵਤਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਖ੍ਯਾਯਾਚਰੇਤ੍ ਕ੍ਰਿਯਾਮ੍||੧੪੯|| ਤਸ੍ਮੈ ਬਂਹਣਮੇਵਾਦੌ ਕੁਰ੍ਯਾਦਗ੍ਨੇਸ਼੍ਚ ਦੀਪਨਮ੍| ਬਹੁਦੋਸਾਯ ਸਸ੍ਨੇਹਂ ਮਦੁ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਵਿਰੇਚਨਮ੍||੧੫੦|| ਸ਼ਮ੍ਪਾਕੇਨ ਤ੍ਰਿਵਤਯਾ ਮਦ੍ਵੀਕਾਰਸਯੁਕ੍ਤਯਾ| ਤਿਲ੍ਵਕਸ੍ਯ ਕਸਾਯੇਣ ਵਿਦਾਰੀਸ੍ਵਰਸੇਨ ਚ||੧੫੧|| ਸਰ੍ਪਿਃ ਸਿਦ੍ਧਂ ਪਿਬੇਦ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਕ੍ਸੀਣਦੇਹੋ ਵਿਸ਼ੋਧਨਮ੍| (ਹਿਤਂ ਤਦ੍ਦੇਹਬਲਯੋਰਸ੍ਯ ਸਂਰਕ੍ਸਣਂ ਮਤਮ੍ )||੧੫੨|| ਪਿਤ੍ਤੇ ਕਫੇ ਚ ਸਙ੍ਕ੍ਸੀਣੇ ਪਰਿਕ੍ਸੀਣੇਸੁ ਧਾਤੁਸੁ| ਘਤਂ ਕਰ੍ਕਟਕੀਕ੍ਸੀਰਦ੍ਵਿਬਲਾਸਾਧਿਤਂ ਪਿਬੇਤ੍||੧੫੩|| ਵਿਦਾਰੀਭਿਃ ਕਦਮ੍ਬੈਰ੍ਵਾ ਤਾਲਸਸ੍ਯੈਸ੍ਤਥਾ ਸ਼ਤਮ੍| ਘਤਂ ਪਯਸ਼੍ਚ ਮੂਤ੍ਰਸ੍ਯ ਵੈਵਰ੍ਣ੍ਯੇ ਕਚ੍ਛ੍ਰਨਿਰ੍ਗਮੇ||੧੫੪|| ਸ਼ੂਨੇ ਸਵੇਦਨੇ ਮੇਢ੍ਰੇ ਪਾਯੌ ਸਸ਼੍ਰੋਣਿਵਙ੍ਕ੍ਸਣੇ| ਘਤਮਣ੍ਡੇਨ ਮਧੁਨਾਨੁਵਾਸ੍ਯੋ ਮਿਸ਼੍ਰਕੇਣ ਵਾ||੧੫੫|| ਜਾਙ੍ਗਲੈਃ ਪ੍ਰਤਿਭੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਵਰ੍ਤਕਾਦ੍ਯਾ ਬਿਲੇਸ਼ਯਾਃ| ਕ੍ਰਮਸ਼ਃ ਪ੍ਰਸਹਾਸ਼੍ਚੈਵ ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਾਃ ਪਿਸ਼ਿਤਾਸ਼ਿਨਃ||੧੫੬|| ਔਸ੍ਣ੍ਯਾਤ੍ ਪ੍ਰਮਾਥਿਭਾਵਾਚ੍ਚ ਸ੍ਰੋਤੋਭ੍ਯਸ਼੍ਚ੍ਯਾਵਯਨ੍ਤਿ ਤੇ| ਕਫਂ, ਸ਼ੁਦ੍ਧੈਸ਼੍ਚ ਤੈਃ ਪੁਸ੍ਟਿਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸਮ੍ਯਗ੍ਵਹਨ੍ਰਸਃ||੧੫੭||
सम्पूर्णरूपं क्षयजं दुर्बलस्य विवर्जयेत्| नवोत्थितं बलवतः प्रत्याख्यायाचरेत् क्रियाम्||१४९|| तस्मै बृंहणमेवादौ कुर्यादग्नेश्च दीपनम्| बहुदोषाय सस्नेहं मृदु दद्याद्विरेचनम्||१५०|| शम्पाकेन त्रिवृतया मृद्वीकारसयुक्तया| तिल्वकस्य कषायेण विदारीस्वरसेन च||१५१|| सर्पिः सिद्धं पिबेद्युक्त्या क्षीणदेहो विशोधनम्| (हितं तद्देहबलयोरस्य संरक्षणं मतम् )||१५२|| पित्ते कफे च सङ्क्षीणे परिक्षीणेषु धातुषु| घृतं कर्कटकीक्षीरद्विबलासाधितं पिबेत्||१५३|| विदारीभिः कदम्बैर्वा तालसस्यैस्तथा शृतम्| घृतं पयश्च मूत्रस्य वैवर्ण्ये कृच्छ्रनिर्गमे||१५४|| शूने सवेदने मेढ्रे पायौ सश्रोणिवङ्क्षणे| घृतमण्डेन मधुनाऽनुवास्यो मिश्रकेण वा||१५५|| जाङ्गलैः प्रतिभुक्तस्य वर्तकाद्या बिलेशयाः| क्रमशः प्रसहाश्चैव प्रयोज्याः पिशिताशिनः||१५६|| औष्ण्यात् प्रमाथिभावाच्च स्रोतोभ्यश्च्यावयन्ति ते| कफं, शुद्धैश्च तैः पुष्टिं कुर्यात्सम्यग्वहन्रसः||१५७||
🔊 Audio coming soon
ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਖ੍ਯਾਯਾਚਰੇਤ੍ ਕ੍ਰਿਯਾਮਿਤ੍ਯਨੇਨ ਉਕ੍ਤਲਕ੍ਸਣੇਪਿ ਕ੍ਸਯਜੇ ਕਾਦਾਚਿਤ੍ਕੀਂ ਸਿਦ੍ਧਿਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਤਿ| ਸ਼ਮ੍ਪਾਕ ਆਰਗ੍ਵਧਃ| ਕਰ੍ਕਟਕੀ ਕਰ੍ਕਟਸ਼ਙ੍ਗੀ| ਤਾਲਸਸ੍ਯਂ ਤਾਲਫਲਮ੍| ਘਤਮਣ੍ਡੋ ਘਤੋਪਰਿਸ੍ਤ੍ਯਾਨਭਾਗਃ| ਔਸ੍ਣ੍ਯਾਦਿਤ੍ਯਾਦੌ ਕਫਮਿਤਿ ਚ੍ਛੇਦਃ| ਸ਼ੁਦ੍ਧੈਸ਼੍ਚ ਤੈਰਿਤਿ ਸ਼ੁਦ੍ਧੈਃ ਸ੍ਰੋਤੋਭਿਃ||੧੪੯-੧੫੭||
Adhikarana 34 (158-160) · Śloka 160
ਦ੍ਵਿਪਞ੍ਚਮੂਲੀਤ੍ਰਿਫਲਾਚਵਿਕਾਭਾਰ੍ਗਿਚਿਤ੍ਰਕੈਃ| ਕੁਲਤ੍ਥਪਿਪ੍ਪਲੀਮੂਲਪਾਠਾਕੋਲਯਵੈਰ੍ਜਲੇ||੧੫੮|| ਸ਼ਤੈਰ੍ਨਾਗਰਦੁਃਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਪਿਪ੍ਪਲੀਸ਼ਟਿਪੌਸ੍ਕਰੈਃ| ਕਲ੍ਕੈਃ ਕਰ੍ਕਟਸ਼ਙ੍ਗ੍ਯਾ ਚ ਸਮੈਃ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਵਿਪਾਚਯੇਤ੍||੧੫੯|| ਸਿਦ੍ਧੇਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣਿਤੌ ਕ੍ਸਾਰੌ ਦ੍ਵੌ ਪਞ੍ਚ ਲਵਣਾਨਿ ਚ| ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪਿਬੇਨ੍ਮਾਤ੍ਰਾਂ ਕ੍ਸਯਕਾਸਨਿਪੀਡਿਤਃ||੧੬੦|| ਇਤਿ ਦ੍ਵਿਪਞ੍ਚਮੂਲਾਦਿਘਤਮ੍|
द्विपञ्चमूलीत्रिफलाचविकाभार्गिचित्रकैः| कुलत्थपिप्पलीमूलपाठाकोलयवैर्जले||१५८|| शृतैर्नागरदुःस्पर्शापिप्पलीशटिपौष्करैः| कल्कैः कर्कटशृङ्ग्या च समैः सर्पिर्विपाचयेत्||१५९|| सिद्धेऽस्मिंश्चूर्णितौ क्षारौ द्वौ पञ्च लवणानि च| दत्त्वा युक्त्या पिबेन्मात्रां क्षयकासनिपीडितः||१६०|| इति द्विपञ्चमूलादिघृतम्|
🔊 Audio coming soon
ਦ੍ਵਿਪਞ੍ਚਮੂਲੀਤ੍ਯਾਦੌ ਕ੍ਸਾਰਲਵਣਾਨਾਂ ਚ ਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਦਾਨਵਚਨੇਨ ਸ੍ਤੋਕਮਾਤ੍ਰਂ ਦਾਨਂ ਲਵਣੀਕਰਣਪ੍ਰਯੋਜਨਾਰ੍ਥਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਤਿ||੧੫੮-੧੬੦||
Adhikarana 35 (161-162) · Śloka 162
ਗੁਡੂਚੀਂ ਪਿਪ੍ਪਲੀਂ ਮੂਰ੍ਵਾਂ ਹਰਿਦ੍ਰਾਂ ਸ਼੍ਰੇਯਸੀਂ ਵਚਾਮ੍| ਨਿਦਿਗ੍ਧਿਕਾਂ ਕਾਸਮਰ੍ਦਂ ਪਾਠਾਂ ਚਿਤ੍ਰਕਨਾਗਰਮ੍||੧੬੧|| ਜਲੇ ਚਤੁਰ੍ਗੁਣੇ ਪਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪਾਦਸ਼ੇਸੇਣ ਤਤ੍ਸਮਮ੍| ਸਿਦ੍ਧਂ ਸਰ੍ਪਿਃ ਪਿਬੇਦ੍ਗੁਲ੍ਮਸ਼੍ਵਾਸਾਰ੍ਤਿਕ੍ਸਯਕਾਸਨੁਤ੍||੧੬੨|| ਇਤਿ ਗੁਡੂਚ੍ਯਾਦਿਘਤਮ੍|
गुडूचीं पिप्पलीं मूर्वां हरिद्रां श्रेयसीं वचाम्| निदिग्धिकां कासमर्दं पाठां चित्रकनागरम्||१६१|| जले चतुर्गुणे पक्त्वा पादशेषेण तत्समम्| सिद्धं सर्पिः पिबेद्गुल्मश्वासार्तिक्षयकासनुत्||१६२|| इति गुडूच्यादिघृतम्|
🔊 Audio coming soon
ਗੁਡੂਚੀਤ੍ਯਾਦੌ ਸ਼੍ਰੇਯਸੀ ਰਾਸ੍ਨਾ| ਤਤ੍ਸਮਮਿਤਿ ਕ੍ਵਾਥਸਮਮ੍||੧੬੧-੧੬੨||
Adhikarana 36 (163-167) · Śloka 167
ਕਾਸਮਰ੍ਦਾਭਯਾਮੁਸ੍ਤਪਾਠਾਕਟ੍ਫਲਨਾਗਰੈਃ| ਪਿਪ੍ਪਲੀਕਟੁਕਾਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਸੁਰਸੈਸ੍ਤਥਾ||੧੬੩|| ਅਕ੍ਸਮਾਤ੍ਰੈਰ੍ਘਤਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਕ੍ਸੀਰਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਰਸਾਢਕੇ| ਪਚੇਚ੍ਛੋਸਜ੍ਵਰਪ੍ਲੀਹਸਰ੍ਵਕਾਸਹਰਂ ਸ਼ਿਵਮ੍||੧੬੪|| ਧਾਤ੍ਰੀਫਲੈਃ ਕ੍ਸੀਰਸਿਦ੍ਧੈਃ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਵਾਪ੍ਯਵਚੂਰ੍ਣਿਤਮ੍| ਦ੍ਵਿਗੁਣੇ ਦਾਡਿਮਰਸੇ ਵਿਪਕ੍ਵਂ ਵ੍ਯੋਸਸਂਯੁਤਮ੍||੧੬੫|| ਪਿਬੇਦੁਪਰਿ ਭਕ੍ਤਸ੍ਯ ਯਵਕ੍ਸਾਰਘਤਂ ਨਰਃ| ਪਿਪ੍ਪਲੀਗੁਡਸਿਦ੍ਧਂ ਵਾ ਚ੍ਛਾਗਕ੍ਸੀਰਯੁਤਂ ਘਤਮ੍||੧੬੬|| ਏਤਾਨ੍ਯਗ੍ਨਿਵਿਵਦ੍ਧ੍ਯਰ੍ਥਂ ਸਰ੍ਪੀਂਸਿ ਕ੍ਸਯਕਾਸਿਨਾਮ੍| ਸ੍ਯੁਰ੍ਦੋਸਬਦ੍ਧਕੋਸ੍ਠੋਰਃਸ੍ਰੋਤਸਾਂ ਚ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਯੇ||੧੬੭||
कासमर्दाभयामुस्तपाठाकट्फलनागरैः| पिप्पलीकटुकाद्राक्षाकाश्मर्यसुरसैस्तथा||१६३|| अक्षमात्रैर्घृतप्रस्थं क्षीरद्राक्षारसाढके| पचेच्छोषज्वरप्लीहसर्वकासहरं शिवम्||१६४|| धात्रीफलैः क्षीरसिद्धैः सर्पिर्वाऽप्यवचूर्णितम्| द्विगुणे दाडिमरसे विपक्वं व्योषसंयुतम्||१६५|| पिबेदुपरि भक्तस्य यवक्षारघृतं नरः| पिप्पलीगुडसिद्धं वा च्छागक्षीरयुतं घृतम्||१६६|| एतान्यग्निविवृद्ध्यर्थं सर्पींषि क्षयकासिनाम्| स्युर्दोषबद्धकोष्ठोरःस्रोतसां च विशुद्धये||१६७||
🔊 Audio coming soon
ਕ੍ਸੀਰਸਿਦ੍ਧੈਰਿਤਿ ਕ੍ਸੀਰਸ੍ਵਿਨ੍ਨੈਃ| ਯਵਕ੍ਸਾਰਸਾਧਿਤਂ ਘਤਂ ਯਵਕ੍ਸਾਰਘਤਮ੍||੧੬੩-੧੬੭||
Adhikarana 37 (168-179) · Śloka 179
ਹਰੀਤਕੀਰ੍ਯਵਕ੍ਵਾਥਦ੍ਵ੍ਯਾਢਕੇ ਵਿਂਸ਼ਤਿਂ ਪਚੇਤ੍| ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਾ ਮਦਿਤ੍ਵਾ ਤਾਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਪੁਰਾਣਂ ਗੁਡਸਟ੍ਪਲਮ੍||੧੬੮|| ਦਦ੍ਯਾਨ੍ਮਨਃਸ਼ਿਲਾਕਰ੍ਸਂ ਕਰ੍ਸਾਰ੍ਧਂ ਚ ਰਸਾਞ੍ਜਨਾਤ੍| ਕੁਡਵਾਰ੍ਧਂ ਚ ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਾਃ ਸ ਲੇਹਃ ਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਨੁਤ੍||੧੬੯|| ਇਤਿ ਹਰੀਤਕੀਲੇਹਃ| ਸ਼੍ਵਾਵਿਧਃ ਸੂਚਯੋ ਦਗ੍ਧਾਃ ਸਘਤਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸ਼ਰ੍ਕਰਾਃ| ਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਹਰਾ ਬਰ੍ਹਿਪਾਦੌ ਵਾ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸਰ੍ਪਿਸਾ||੧੭੦|| ਏਰਣ੍ਡਪਤ੍ਰਕ੍ਸਾਰਂ ਵਾ ਵ੍ਯੋਸਤੈਲਗੁਡਾਨ੍ਵਿਤਮ੍| ਲਿਹ੍ਯਾਦੇਤੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਸੁਰਸੈਰਣ੍ਡਪਤ੍ਰਜਮ੍||੧੭੧|| ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਪਦ੍ਮਕਵਾਰ੍ਤਾਕਪਿਪ੍ਪਲੀਃ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸਰ੍ਪਿਸਾ| ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍ਤ੍ਰ੍ਯੂਸਣਚੂਰ੍ਣਂ ਵਾ ਪੁਰਾਣਗੁਡਸਰ੍ਪਿਸਾ||੧੭੨|| ਚਿਤ੍ਰਕਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾਜਾਜੀ ਕਰ੍ਕਟਾਖ੍ਯਾ ਕਟੁਤ੍ਰਿਕਮ੍| ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਂ ਚ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸਰ੍ਪਿਰ੍ਭ੍ਯਾਂ ਲਿਹ੍ਯਾਦਦ੍ਯਾਦ੍ਗੁਡੇਨ ਵਾ||੧੭੩|| ਪਦ੍ਮਕਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾਂ ਵ੍ਯੋਸਂ ਵਿਡਙ੍ਗਂ ਸੁਰਦਾਰੁ ਚ| ਬਲਾਂ ਰਾਸ੍ਨਾਂ ਚ ਤੁਲ੍ਯਾਨਿ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਚੂਰ੍ਣਾਨਿ ਕਾਰਯੇਤ੍||੧੭੪|| ਸਰ੍ਵੈਰੇਭਿਃ ਸਮਂ ਚੂਰ੍ਣੈਃ ਪਥਕ੍ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਘਤਂ ਸਿਤਾਮ੍| ਵਿਮਥ੍ਯ ਲੇਹਯੇਲ੍ਲੇਹਂ ਸਰ੍ਵਕਾਸਹਰਂ ਸ਼ਿਵਮ੍||੧੭੫|| ਜੀਵਨ੍ਤੀਂ ਮਧੁਕਂ ਪਾਠਾਂ ਤ੍ਵਕ੍ਕ੍ਸੀਰੀਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾਂ ਸ਼ਟੀਮ੍| ਮੁਸ੍ਤੈਲੇ ਪਦ੍ਮਕਂ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਂ ਦ੍ਵੇ ਬਹਤ੍ਯੌ ਵਿਤੁਨ੍ਨਕਮ੍||੧੭੬|| ਸਾਰਿਵਾਂ ਪੌਸ੍ਕਰਂ ਮੂਲਂ ਕਰ੍ਕਟਾਖ੍ਯਾਂ ਰਸਾਞ੍ਜਨਮ੍| ਪੁਨਰ੍ਨਵਾਂ ਲੋਹਰਜਸ੍ਤ੍ਰਾਯਮਾਣਾਂ ਯਵਾਨਿਕਾਮ੍||੧੭੭|| ਭਾਰ੍ਗੀਂ ਤਾਮਲਕੀਮਦ੍ਧਿਂ ਵਿਡਙ੍ਗਂ ਧਨ੍ਵਯਾਸਕਮ੍| ਕ੍ਸਾਰਚਿਤ੍ਰਕਚਵ੍ਯਾਮ੍ਲਵੇਤਸਵ੍ਯੋਸਦਾਰੁ ਚ||੧੭੮|| ਚੂਰ੍ਣੀਕਤ੍ਯ ਸਮਾਂਸ਼ਾਨਿ ਲੇਹਯੇਤ੍ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸਰ੍ਪਿਸਾ| ਚੂਰ੍ਣਾਤ੍ਪਾਣਿਤਲਂ ਪਞ੍ਚ ਕਾਸਾਨੇਤਦ੍ ਵ੍ਯਪੋਹਤਿ||੧੭੯|| ਇਤਿ ਪਦ੍ਮਕਾਦਿਲੇਹਃ|
हरीतकीर्यवक्वाथद्व्याढके विंशतिं पचेत्| स्विन्ना मृदित्वा तास्तस्मिन् पुराणं गुडषट्पलम्||१६८|| दद्यान्मनःशिलाकर्षं कर्षार्धं च रसाञ्जनात्| कुडवार्धं च पिप्पल्याः स लेहः श्वासकासनुत्||१६९|| इति हरीतकीलेहः| श्वाविधः सूचयो दग्धाः सघृतक्षौद्रशर्कराः| श्वासकासहरा बर्हिपादौ वा क्षौद्रसर्पिषा||१७०|| एरण्डपत्रक्षारं वा व्योषतैलगुडान्वितम्| लिह्यादेतेन विधिना सुरसैरण्डपत्रजम्||१७१|| द्राक्षापद्मकवार्ताकपिप्पलीः क्षौद्रसर्पिषा| लिह्यात्त्र्यूषणचूर्णं वा पुराणगुडसर्पिषा||१७२|| चित्रकं त्रिफलाजाजी कर्कटाख्या कटुत्रिकम्| द्राक्षां च क्षौद्रसर्पिर्भ्यां लिह्यादद्याद्गुडेन वा||१७३|| पद्मकं त्रिफलां व्योषं विडङ्गं सुरदारु च| बलां रास्नां च तुल्यानि सूक्ष्मचूर्णानि कारयेत्||१७४|| सर्वैरेभिः समं चूर्णैः पृथक् क्षौद्रं घृतं सिताम्| विमथ्य लेहयेल्लेहं सर्वकासहरं शिवम्||१७५|| जीवन्तीं मधुकं पाठां त्वक्क्षीरीं त्रिफलां शटीम्| मुस्तैले पद्मकं द्राक्षां द्वे बृहत्यौ वितुन्नकम्||१७६|| सारिवां पौष्करं मूलं कर्कटाख्यां रसाञ्जनम्| पुनर्नवां लोहरजस्त्रायमाणां यवानिकाम्||१७७|| भार्गीं तामलकीमृद्धिं विडङ्गं धन्वयासकम्| क्षारचित्रकचव्याम्लवेतसव्योषदारु च||१७८|| चूर्णीकृत्य समांशानि लेहयेत् क्षौद्रसर्पिषा| चूर्णात्पाणितलं पञ्च कासानेतद् व्यपोहति||१७९|| इति पद्मकादिलेहः|
🔊 Audio coming soon
ਏਤੇਨ ਵਿਧਿਨੇਤਿ ਵ੍ਯੋਸਤੈਲਗੁਡਾਨ੍ਵਿਤਮ੍| ਵਿਤੁਨ੍ਨਕਂ ਸੁਨਿਸਣ੍ਣਕਮ੍| ਪਾਣਿਤਲਂ ਕਰ੍ਸਃ||੧੬੮-੧੭੯||
Adhikarana 38 (180-186) · Śloka 186
ਲਿਹ੍ਯਾਨ੍ਮਰਿਚਚੂਰ੍ਣਂ ਵਾ ਸਘਤਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸ਼ਰ੍ਕਰਮ੍| ਬਦਰੀਪਤ੍ਰਕਲ੍ਕਂ ਵਾ ਘਤਭਸ੍ਟਂ ਸਸੈਨ੍ਧਵਮ੍||੧੮੦|| ਸ੍ਵਰਭੇਦੇ ਚ ਕਾਸੇ ਚ ਲੇਹਮੇਤਂ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍| ਪਤ੍ਰਕਲ੍ਕਂ ਘਤੈਰ੍ਭਸ੍ਟਂ ਤਿਲ੍ਵਕਸ੍ਯ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਮ੍||੧੮੧|| ਪੇਯਾ ਚੋਤ੍ਕਾਰਿਕਾ ਚ੍ਛਰ੍ਦਿਤਟ੍ਕਾਸਾਮਾਤਿਸਾਰਨੁਤ੍| ਗੌਰਸਰ੍ਸਪਗਣ੍ਡੀਰਵਿਡਙ੍ਗਵ੍ਯੋਸਚਿਤ੍ਰਕਾਨ੍| ਸਾਭਯਾਨ੍ ਸਾਧਯੇਤ੍ਤੋਯੇ ਯਵਾਗੂਂ ਤੇਨ ਚਾਮ੍ਭਸਾ||੧੮੨|| ਸਸਰ੍ਪਿਰ੍ਲਵਣਾਂ ਕਾਸੇ ਹਿਕ੍ਕਾਸ਼੍ਵਾਸੇ ਸਪੀਨਸੇ| ਪਾਣ੍ਡ੍ਵਾਮਯੇ ਕ੍ਸਯੇ ਸ਼ੋਥੇ ਕਰ੍ਣਸ਼ੂਲੇ ਚ ਦਾਪਯੇਤ੍||੧੮੩|| ਕਣ੍ਟਕਾਰੀਰਸੇ ਸਿਦ੍ਧੋ ਮੁਦ੍ਗਯੂਸਃ ਸੁਸਂਸ੍ਕਤਃ| ਸਗੌਰਾਮਲਕਃ ਸਾਮ੍ਲਃ ਸਰ੍ਵਕਾਸਭਿਸਗ੍ਜਿਤਮ੍||੧੮੪|| ਵਾਤਘ੍ਨੌਸਧਨਿਸ੍ਕ੍ਵਾਥਂ ਕ੍ਸੀਰਂ ਯੂਸਾਨ੍ ਰਸਾਨਪਿ| ਵੈਸ੍ਕਿਰਪ੍ਰਤੁਦਾਨ੍ ਬੈਲਾਨ੍ ਦਾਪਯੇਤ੍ ਕ੍ਸਯਕਾਸਿਨੇ||੧੮੫|| ਕ੍ਸਤਕਾਸੇ ਚ ਯੇ ਧੂਮਾਃ ਸਾਨੁਪਾਨਾ ਨਿਦਰ੍ਸ਼ਿਤਾਃ| ਕ੍ਸਯਕਾਸੇਪਿ ਤਾਨੇਵ ਯਥਾਵਸ੍ਥਂ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍||੧੮੬||
लिह्यान्मरिचचूर्णं वा सघृतक्षौद्रशर्करम्| बदरीपत्रकल्कं वा घृतभृष्टं ससैन्धवम्||१८०|| स्वरभेदे च कासे च लेहमेतं प्रयोजयेत्| पत्रकल्कं घृतैर्भृष्टं तिल्वकस्य सशर्करम्||१८१|| पेया चोत्कारिका च्छर्दितृट्कासामातिसारनुत्| गौरसर्षपगण्डीरविडङ्गव्योषचित्रकान्| साभयान् साधयेत्तोये यवागूं तेन चाम्भसा||१८२|| ससर्पिर्लवणां कासे हिक्काश्वासे सपीनसे| पाण्ड्वामये क्षये शोथे कर्णशूले च दापयेत्||१८३|| कण्टकारीरसे सिद्धो मुद्गयूषः सुसंस्कृतः| सगौरामलकः साम्लः सर्वकासभिषग्जितम्||१८४|| वातघ्नौषधनिष्क्वाथं क्षीरं यूषान् रसानपि| वैष्किरप्रतुदान् बैलान् दापयेत् क्षयकासिने||१८५|| क्षतकासे च ये धूमाः सानुपाना निदर्शिताः| क्षयकासेऽपि तानेव यथावस्थं प्रयोजयेत्||१८६||
🔊 Audio coming soon
ਪਤ੍ਰਕਲ੍ਕਂ ਤਿਲ੍ਵਕਸ੍ਯੇਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ| ਉਤ੍ਕਾਰਿਕੇਤਿ ‘ਪਤ੍ਰਕਲ੍ਕਂ’ ਇਤ੍ਯਾਦਿਨੋਕ੍ਤਾ ਉਤ੍ਕਾਰਿਕਾ| ਗਣ੍ਡੀਰਃ ਸ਼ਮਠਃ| ਗੌਰਾਮਲਕ ਆਰ੍ਦ੍ਰਾਮਲਕਃ| ਸਾਮ੍ਲ ਇਤਿ ਦਾਡਿਮਾਦਿਯੋਗਾਦਮ੍ਲਃ||੧੮੦-੧੮੬||
Adhikarana 39 (187-189) · Śloka 189
ਦੀਪਨਂ ਬਂਹਣਂ ਚੈਵ ਸ੍ਰੋਤਸਾਂ ਚ ਵਿਸ਼ੋਧਨਮ੍| ਵ੍ਯਤ੍ਯਾਸਾਤ੍ਕ੍ਸਯਕਾਸਿਭ੍ਯੋ ਬਲ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਂ ਹਿਤਂ ਭਵੇਤ੍||੧੮੭|| ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਭਵੋਪ੍ਯੇਸ ਕ੍ਸਯਕਾਸਃ ਸੁਦਾਰੁਣਃ| ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਹਿਤਂ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਸਦਾ ਕਾਰ੍ਯਂ ਭਿਸਗ੍ਜਿਤਮ੍||੧੮੮|| ਦੋਸਾਨੁਬਲਯੋਗਾਚ੍ਚ ਹਰੇਦ੍ਰੋਗਬਲਾਬਲਮ੍| ਕਾਸੇਸ੍ਵੇਸੁ ਗਰੀਯਾਂਸਂ ਜਾਨੀਯਾਦੁਤ੍ਤਰੋਤ੍ਤਰਮ੍||੧੮੯||
दीपनं बृंहणं चैव स्रोतसां च विशोधनम्| व्यत्यासात्क्षयकासिभ्यो बल्यं सर्वं हितं भवेत्||१८७|| सन्निपातभवोऽप्येष क्षयकासः सुदारुणः| सन्निपातहितं तस्मात् सदा कार्यं भिषग्जितम्||१८८|| दोषानुबलयोगाच्च हरेद्रोगबलाबलम्| कासेष्वेषु गरीयांसं जानीयादुत्तरोत्तरम्||१८९||
🔊 Audio coming soon
ਵ੍ਯਤ੍ਯਾਸਾਦਿਤਿ ਕ੍ਰਿਯਾਪਰਿਵਰ੍ਤਨਾਤ੍| ਕ੍ਸਯਜਕਾਸਸ੍ਯ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੋਦ੍ਭਵ ਇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਸਾਨ੍ਨਿਪਾਤਿਕਤ੍ਵਮਭਿਧਾਯ, ਦੋਸੋਦ੍ਰੇਕਵਿਸ਼ੇਸਾਨੁਬਨ੍ਧਰੂਪੇਣ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਵਿਸ਼ੇਸਸੂਤ੍ਰਮਾਹ- ਦੋਸਾਨੁਬਨ੍ਧਯੋਗਾਚ੍ਚ ਹਰੇਦ੍ਰੋਗਬਲਾਬਲਮਿਤਿ ; ਅਤ੍ਰ ‘ਬੁਦ੍ਧ੍ਵਾ’ ਇਤ੍ਯਧ੍ਯਾਹਾਰ੍ਯਮ੍| ਦੋਸਾਣਾਮਨੁਬਨ੍ਧਃ ਉਤ੍ਕਰ੍ਸਾਪਕਰ੍ਸਾਦਿਨਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ, ਤਦਪੇਕ੍ਸੋ ਯੋਗਃ; ਅਤ੍ਰ ਪਞ੍ਚਮੀ ਹੇਤੌ; ਤੇਨ ਦੋਸਾਨੁਬਨ੍ਧਰੂਪੇਣ ਭੇਸਜਯੋਗੇਨ ਰੋਗਸ੍ਯ ਕ੍ਸਯਕਾਸਸ੍ਯ ਬਲਵਨ੍ਤਮਬਲਂ ਚ ਦੋਸਂ ਹਰੇਤ੍| ਅਨ੍ਯੇ ਤੁ ‘ਦੋਸਾਨੁਬਨ੍ਧਯੋਗਾਚ੍ਚ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਰੋਗਬਲਾਬਲਮ੍’ ਇਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ| ਤਤ੍ਰ ਦੋਸਾਨੁਬਨ੍ਧਯੋਗਾਦ੍ਰੋਗਬਲਾਬਲਂ ਬੁਦ੍ਧ੍ਵਾ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਭਿਸਗ੍ਜਿਤਮਿਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ| ਕਾਸੇਸ੍ਵਿਤਿ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਕਫਕ੍ਸਤਕ੍ਸਯਜੇਸੁ||੧੮੭-੧੮੯||
Adhikarana 40 (190) · Śloka 190
ਭੋਜ੍ਯਂ ਪਾਨਾਨਿ ਸਰ੍ਪੀਂਸਿ ਲੇਹਾਸ਼੍ਚ ਸਹ ਪਾਨਕੈਃ| ਕ੍ਸੀਰਂ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਗੁਡਾ ਧੂਮਾਃ ਕਾਸਭੈਸਜ੍ਯਸਙ੍ਗ੍ਰਹਃ||੧੯੦||
भोज्यं पानानि सर्पींषि लेहाश्च सह पानकैः| क्षीरं सर्पिर्गुडा धूमाः कासभैषज्यसङ्ग्रहः||१९०||
🔊 Audio coming soon
ਵਿਸ੍ਤਰੋਕ੍ਤਂ ਕਾਸਭੇਸਜਂ ਸਙ੍ਗਹ੍ਣਾਤਿ- ਭੋਜ੍ਯਮਿਤ੍ਯਾਦਿ||੧੯੦||
Adhikarana 41 (191) · Śloka 191
ਤਤ੍ਰ ਸ਼੍ਲੋਕਃ- ਸਙ੍ਖ੍ਯਾ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਰੂਪਾਣਿ ਸਾਧ੍ਯਾਸਾਧ੍ਯਤ੍ਵਮੇਵ ਚ| ਕਾਸਾਨਾਂ ਭੇਸਜਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਗਰੀਯਸ੍ਤ੍ਵਂ ਚ ਕਾਸਿਨਃ||੧੯੧||
तत्र श्लोकः- सङ्ख्या निमित्तं रूपाणि साध्यासाध्यत्वमेव च| कासानां भेषजं प्रोक्तं गरीयस्त्वं च कासिनः||१९१||
🔊 Audio coming soon
ਸਙ੍ਖ੍ਯੇਤ੍ਯਾਦਿਰਧ੍ਯਾਯਾਰ੍ਥਸਙ੍ਗ੍ਰਹਃ ਸੁਗਮਃ||੧੯੧||
Adhikarana puShpikA · Śloka 18
ਇਤ੍ਯਗ੍ਨਿਵੇਸ਼ਕਤੇ ਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਚਰਕਪ੍ਰਤਿਸਂਸ੍ਕਤੇਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਦਢਬਲਸਮ੍ਪੂਰਿਤੇ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਸ੍ਥਾਨੇ ਕਾਸਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਨਾਮਾਸ੍ਟਾਦਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੧੮||
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृतेऽप्राप्ते दृढबलसम्पूरिते चिकित्सास्थाने कासचिकित्सितं नामाष्टादशोऽध्यायः||१८||
🔊 Audio coming soon
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਚਕ੍ਰਪਾਣਿਦਤ੍ਤਵਿਰਚਿਤਾਯਾਂ ਚਰਕਤਾਤ੍ਪਰ੍ਯਟੀਕਾਯਾਮਾਯੁਰ੍ਵੇਦਦੀਪਿਕਾਯਾਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਸ੍ਥਾਨੇ ਕਾਸਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਨਾਮਾਸ੍ਟਾਦਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੧੮||