Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ಅಥಾತಃ ಕಾಸಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ||೧|| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹ ಭಗವಾನಾತ್ರೇಯಃ||೨||
अथातः कासचिकित्सितं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
ಹಿಕ್ಕಾಶ್ವಾಸಾನನ್ತರಂ ಸಮಾನಚಿಕಿತ್ಸಿತತ್ವಾತ್ ತಥಾ ಹಿಕ್ಕಾಶ್ವಾಸಕಾಸಾನಾಂ ಪರಸ್ಪರಾನುಬನ್ಧಿತ್ವಾಚ್ಚ ಕಾಸಚಿಕಿತ್ಸಿತಮುಚ್ಯತೇ||೧-೨||
Adhikarana 2 (3-4) · Śloka 4
ತಪಸಾ ಯಶಸಾ ಧೃತ್ಯಾ ಧಿಯಾ ಚ ಪರಯಾಽನ್ವಿತಃ| ಆತ್ರೇಯಃ ಕಾಸಶಾನ್ತ್ಯರ್ಥಂ ಪ್ರಾಹ ಸಿದ್ಧಂ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್||೩|| ವಾತಾದಿಜಾಸ್ತ್ರಯೋ ಯೇ ಚ ಕ್ಷತಜಃ ಕ್ಷಯಜಸ್ತಥಾ| ಪಞ್ಚೈತೇ ಸ್ಯುರ್ನೃಣಾಂ ಕಾಸಾ ವರ್ಧಮಾನಾಃ ಕ್ಷಯಪ್ರದಾಃ||೪||
तपसा यशसा धृत्या धिया च परयाऽन्वितः| आत्रेयः कासशान्त्यर्थं प्राह सिद्धं चिकित्सितम्||३|| वातादिजास्त्रयो ये च क्षतजः क्षयजस्तथा| पञ्चैते स्युर्नृणां कासा वर्धमानाः क्षयप्रदाः||४||
🔊 Audio coming soon
ಅತ್ರ ಚಾತ್ರೇಯಸ್ಯಾಭಿಧಾನಾದೇವ ಶಿಷ್ಯಪ್ರಶ್ನೋಽನುಮೀಯತೇ, ನಾಪೃಷ್ಟಾ ಗುರವೋ ವದನ್ತೀತಿ ನ್ಯಾಯಾತ್| ಕ್ಷಯಜ ಇತಿ ಕ್ಷಯೋ ಧಾತುಕ್ಷಯಃ; ತೇನ ರಾಜಯಕ್ಷ್ಮಸಮ್ಬನ್ಧಾನಾಂ ಕ್ಷೀಣಧಾತುಪುರುಷಭವಾನಾಂ ತಥಾ ಜರಾಕಾಸಸ್ಯ ಚ ಧಾತುಕ್ಷಯಜಸ್ಯ ಕ್ಷಯಜಶಬ್ದೇನ ಗ್ರಹಣಂ ಭವತಿ| ಕ್ಷತಜೇನ ಉರಃಕ್ಷತಪೂರ್ವಕಯಕ್ಷ್ಮಭವಸ್ಯ ತಥಾ ಕ್ಷತಕ್ಷೀಣಸ್ಯ ಚ ಕಾಸಸ್ಯ ಗ್ರಹಣಂ ಭವತಿ| ಪಞ್ಚೇತಿ ಸಙ್ಖ್ಯಯಾ ಸಕಲಕಾಸಾವರೋಧಮತ್ರೈವ ಯಥೋಕ್ತವ್ಯಾಖ್ಯಾನೇನ ದರ್ಶಯತಿ| ಕ್ಷಯಪ್ರದಾ ಇತಿ ದೇಹಕ್ಷಯಪ್ರದಾಃ, ಮಾರಕಾ ಇತಿ ಯಾವತ್; ಕಿಂವಾ ಧಾತುಕ್ಷಯಪ್ರದಾಃ, ಕ್ಷಯಜೋಽಪಿ ಕಾಸಃ ಪುನರ್ವಿಶಿಷ್ಟಕ್ಷಯಪ್ರದೋ ಭವತಿ, ಯಥಾ- ಜ್ವರೋತ್ಪನ್ನಂ ರಕ್ತಪಿತ್ತಂ ಪುನರ್ಜ್ವರಕರಂ ಭವತಿ; ಉಕ್ತಂ ಹಿ- “ಜ್ವರಸನ್ತಾಪಾದ್ರಕ್ತಮುದೀರ್ಯತೇ| ರಕ್ತಪಿತ್ತಾಜ್ಜ್ವರಃ” (ನಿ.ಅ.೮) ಇತಿ||೩-೪||
Adhikarana 3 (5) · Śloka 5
ಪೂರ್ವರೂಪಂ ಭವೇತ್ತೇಷಾಂ ಶೂಕಪೂರ್ಣಗಲಾಸ್ಯತಾ| ಕಣ್ಠೇ ಕಣ್ಡೂಶ್ಚ ಭೋಜ್ಯಾನಾಮವರೋಧಶ್ಚ ಜಾಯತೇ||೫||
पूर्वरूपं भवेत्तेषां शूकपूर्णगलास्यता| कण्ठे कण्डूश्च भोज्यानामवरोधश्च जायते||५||
🔊 Audio coming soon
ಪೂರ್ವರೂಪಮಾಹ- ಪೂರ್ವೇತ್ಯಾದಿ| ಶೂಕೈರಿವ ಪೂರ್ಣಃ ಶೂಕಪೂರ್ಣಃ ಗಲ ಆಸ್ಯಂ ಚ ಯಸ್ಯ ತಸ್ಯ ಭಾವಃ ಶೂಕಪೂರ್ಣಗಲಾಸ್ಯತಾ| ಭೋಜ್ಯಾನಾಮವರೋಧಃ ಅರುಚಿಃ, ಅಶಕ್ತಿರ್ವಾಽಭ್ಯವಹರಣೇ||೫||
Adhikarana 4 (6-8) · Śloka 8
ಅಧಃಪ್ರತಿಹತೋ ವಾಯುರೂರ್ಧ್ವಸ್ರೋತಃಸಮಾಶ್ರಿತಃ| ಉದಾನಭಾವಮಾಪನ್ನಃ ಕಣ್ಠೇ ಸಕ್ತಸ್ತಥೋರಸಿ||೬|| ಆವಿಶ್ಯ ಶಿರಸಃ ಖಾನಿ ಸರ್ವಾಣಿ ಪ್ರತಿಪೂರಯನ್| ಆಭಞ್ಜನ್ನಾಕ್ಷಿಪನ್ ದೇಹಂ ಹನುಮನ್ಯೇ ತಥಾಽಕ್ಷಿಣೀ||೭|| ನೇತ್ರೇ ಪೃಷ್ಠಮುರಃಪಾರ್ಶ್ವೇ ನಿರ್ಭುಜ್ಯ ಸ್ತಮ್ಭಯಂಸ್ತತಃ| ಶುಷ್ಕೋ ವಾ ಸಕಫೋ ವಾಽಪಿ ಕಸನಾತ್ಕಾಸ ಉಚ್ಯತೇ||೮||
अधःप्रतिहतो वायुरूर्ध्वस्रोतःसमाश्रितः| उदानभावमापन्नः कण्ठे सक्तस्तथोरसि||६|| आविश्य शिरसः खानि सर्वाणि प्रतिपूरयन्| आभञ्जन्नाक्षिपन् देहं हनुमन्ये तथाऽक्षिणी||७|| नेत्रे पृष्ठमुरःपार्श्वे निर्भुज्य स्तम्भयंस्ततः| शुष्को वा सकफो वाऽपि कसनात्कास उच्यते||८||
🔊 Audio coming soon
ಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತಿಮಾಹ- ಅಧ ಇತ್ಯಾದಿ| ಉದಾನಭಾವಮಾಪನ್ನ ಇತಿ ಊರ್ಧ್ವಗತಿಸ್ವಭಾವಮಾಪನ್ನಃ| ಖಾನೀತಿ ಸ್ರೋತಾಂಸಿ| ನಿರ್ಭುಜ್ಯೇತಿ ಆಕ್ಷಿಪ್ಯ| ಸ್ತಮ್ಭಯನ್ ನೇತ್ರಾದೀನ್ಯೇವ| ಕಸನಾದಿತೀತಿ ಯಥೋಕ್ತಗತಿಮತ್ತ್ವಾತ್ ತಥಾ ಉರಃಪ್ರಭೃತಿಶಾತನಾಚ್ಚ ‘ಕಾಸ’ ಇತ್ಯನ್ವರ್ಥಸಞ್ಜ್ಞಯೋಚ್ಯತೇ| ‘ಕಸ’ ಗತಿಶಾತನಯೋಃ, ಇತ್ಯಸ್ಯ ಧಾತೋರಯಂ ಪ್ರಯೋಗಃ||೬-೮||
Adhikarana 5 (9) · Śloka 9
ಪ್ರತಿಘಾತವಿಶೇಷೇಣ ತಸ್ಯ ವಾಯೋಃ ಸರಂಹಸಃ| ವೇದನಾಶಬ್ದವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಂ ಕಾಸಾನಾಮುಪಜಾಯತೇ||೯||
प्रतिघातविशेषेण तस्य वायोः सरंहसः| वेदनाशब्दवैशिष्ट्यं कासानामुपजायते||९||
🔊 Audio coming soon
ಏವಂ ಸಾಮಾನ್ಯೋಕ್ತಸ್ಯ ಕಾಸಸ್ಯ ಭೇದಹೇತುಮಾಹ- ಪ್ರತೀಘಾತೇತ್ಯಾದಿ| ಪ್ರತೀಘಾತ ಇತ್ಯಾವರಣಂ, ಸ ಚ ಕಫಾದಿ| ಸರಂಹಸಃ ಸವೇಗಸ್ಯ| ವೇದನಾ ಪೀಡಾ, ಶಬ್ದಃ ಕಾಸಶಬ್ದಃ, ಸಞ್ಜ್ಞಾ ವಾ; ತಯೋರ್ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಂ ವಿಶಿಷ್ಟತ್ವಂ ಭಿನ್ನತ್ವಮಿತಿ ಯಾವತ್||೯||
Adhikarana 6 (10-13) · Śloka 13
ರೂಕ್ಷಶೀತಕಷಾಯಾಲ್ಪಪ್ರಮಿತಾನಶನಂ ಸ್ತ್ರಿಯಃ| ವೇಗಧಾರಣಮಾಯಾಸೋ ವಾತಕಾಸಪ್ರವರ್ತಕಾಃ||೧೦|| ಹೃತ್ಪಾರ್ಶ್ವೋರಃಶಿರಃಶೂಲಸ್ವರಭೇದಕರೋ ಭೃಶಮ್| ಶುಷ್ಕೋರಃಕಣ್ಠವಕ್ರಸ್ಯ ಹೃಷ್ಟಲೋಮ್ನಃ ಪ್ರತಾಮ್ಯತಃ||೧೧|| ನಿರ್ಘೋಷದೈನ್ಯಸ್ತನನದೌರ್ಬಲ್ಯಕ್ಷೋಭಮೋಹಕೃತ್| ಶುಷ್ಕಕಾಸಃ ಕಫಂ ಶುಷ್ಕಂ ಕೃಚ್ಛ್ರಾನ್ಮುಕ್ತ್ವಾಽಲ್ಪತಾಂ ವ್ರಜೇತ್||೧೨|| ಸ್ನಿಗ್ಧಾಮ್ಲಲವಣೋಷ್ಣೈಶ್ಚ ಭುಕ್ತಪೀತೈಃ ಪ್ರಶಾಮ್ಯತಿ| ಊರ್ಧ್ವವಾತಸ್ಯ ಜೀರ್ಣೇಽನ್ನೇ ವೇಗವಾನ್ಮಾರುತೋ ಭವೇತ್||೧೩||
रूक्षशीतकषायाल्पप्रमितानशनं स्त्रियः| वेगधारणमायासो वातकासप्रवर्तकाः||१०|| हृत्पार्श्वोरःशिरःशूलस्वरभेदकरो भृशम्| शुष्कोरःकण्ठवक्रस्य हृष्टलोम्नः प्रताम्यतः||११|| निर्घोषदैन्यस्तननदौर्बल्यक्षोभमोहकृत्| शुष्ककासः कफं शुष्कं कृच्छ्रान्मुक्त्वाऽल्पतां व्रजेत्||१२|| स्निग्धाम्ललवणोष्णैश्च भुक्तपीतैः प्रशाम्यति| ऊर्ध्ववातस्य जीर्णेऽन्ने वेगवान्मारुतो भवेत्||१३||
🔊 Audio coming soon
ರೂಕ್ಷೇತ್ಯಾದಿನಾ ವಾತಜಸ್ಯ ಹೇತುಲಕ್ಷಣೇ ಆಹ| ಪ್ರತಾಮ್ಯತ ಇತಿ ತಮಸೀವ ಪ್ರವಿಶತಃ| ಊರ್ಧ್ವವಾತಸ್ಯೇತಿ ಊರ್ಧ್ವಗತಯಾ ಪ್ರಕುಪಿತವಾತಸ್ಯ||೧೦-೧೩||
Adhikarana 7 (14-16) · Śloka 16
ಕಟುಕೋಷ್ಣವಿದಾಹ್ಯಮ್ಲಕ್ಷಾರಾಣಾಮತಿಸೇವನಮ್| ಪಿತ್ತಕಾಸಕರಂ ಕ್ರೋಧಃ ಸನ್ತಾಪಶ್ಚಾಗ್ನಿಸೂರ್ಯಜಃ||೧೪|| ಪೀತನಿಷ್ಠೀವನಾಕ್ಷಿತ್ವಂ ತಿಕ್ತಾಸ್ಯತ್ವಂ ಸ್ವರಾಮಯಃ| ಉರೋಧೂಮಾಯನಂ ತೃಷ್ಣಾ ದಾಹೋ ಮೋಹೋಽರುಚಿರ್ಭ್ರಮಃ||೧೫|| ಪ್ರತತಂ ಕಾಸಮಾನಶ್ಚ ಜ್ಯೋತೀಂಷೀವ ಚ ಪಶ್ಯತಿ| ಶ್ಲೇಷ್ಮಾಣಂ ಪಿತ್ತಸಂಸೃಷ್ಟಂ ನಿಷ್ಠೀವತಿ ಚ ಪೈತ್ತಿಕೇ||೧೬||
कटुकोष्णविदाह्यम्लक्षाराणामतिसेवनम्| पित्तकासकरं क्रोधः सन्तापश्चाग्निसूर्यजः||१४|| पीतनिष्ठीवनाक्षित्वं तिक्तास्यत्वं स्वरामयः| उरोधूमायनं तृष्णा दाहो मोहोऽरुचिर्भ्रमः||१५|| प्रततं कासमानश्च ज्योतींषीव च पश्यति| श्लेष्माणं पित्तसंसृष्टं निष्ठीवति च पैत्तिके||१६||
🔊 Audio coming soon
ಕಟ್ವಿತ್ಯಾದಿನಾ ಪಿತ್ತಕಾಸಹೇತುಲಿಙ್ಗೇ ಪ್ರಾಹ| ಅಗ್ನಿಸೂರ್ಯಜ ಇತಿ ಅಗ್ನಿಸೂರ್ಯಭವಃ ಸನ್ತಾಪ ಇತ್ಯರ್ಥಃ| ಉರೋಧೂಮಾಯನಮಿತಿ ಉರಸೋ ಧೂಮೋದ್ವಮನಮಿವ| ಪಿತ್ತಜೇಽಪ್ಯಸ್ಮಿಞ್ ಶ್ಲೇಷ್ಮನಿಷ್ಠೀವನಂ ವ್ಯಾಧೇರುರಃಪ್ರಭೃತಿಕಫಸ್ಥಾನಭೂತತ್ವೇನ ಶ್ಲೇಷ್ಮಪಿತ್ತಸಂಸರ್ಗಜತಯೇತಿ ಜ್ಞೇಯಮ್||೧೪-೧೬||
Adhikarana 8 (17-19) · Śloka 19
ಗುರ್ವಭಿಷ್ಯನ್ದಿಮಧುರಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ವಪ್ನಾವಿಚೇಷ್ಟನೈಃ| ವೃದ್ಧಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾಽನಿಲಂ ರುದ್ಧ್ವಾ ಕಫಕಾಸಂ ಕರೋತಿ ಹಿ||೧೭|| ಮನ್ದಾಗ್ನಿತ್ವಾರುಚಿಚ್ಛರ್ದಿಪೀನಸೋತ್ಕ್ಲೇಶಗೌರವೈಃ| ಲೋಮಹರ್ಷಾಸ್ಯಮಾಧುರ್ಯಕ್ಲೇದಸಂಸದನೈರ್ಯುತಮ್||೧೮|| ಬಹುಲಂ ಮಧುರಂ ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ನಿಷ್ಠೀವತಿ ಘನಂ ಕಫಮ್| ಕಾಸಮಾನೋ ಹ್ಯರುಗ್ ವಕ್ಷಃ ಸಮ್ಪೂರ್ಣಮಿವ ಮನ್ಯತೇ||೧೯||
गुर्वभिष्यन्दिमधुरस्निग्धस्वप्नाविचेष्टनैः| वृद्धः श्लेष्माऽनिलं रुद्ध्वा कफकासं करोति हि||१७|| मन्दाग्नित्वारुचिच्छर्दिपीनसोत्क्लेशगौरवैः| लोमहर्षास्यमाधुर्यक्लेदसंसदनैर्युतम्||१८|| बहुलं मधुरं स्निग्धं निष्ठीवति घनं कफम्| कासमानो ह्यरुग् वक्षः सम्पूर्णमिव मन्यते||१९||
🔊 Audio coming soon
ಗುರ್ವಿತ್ಯಾದಿನಾ ಶ್ಲೇಷ್ಮಜಮಾಹ||೧೭-೧೯||
Adhikarana 9 (20-23) · Śloka 23
ಅತಿವ್ಯವಾಯಭಾರಾಧ್ವಯುದ್ಧಾಶ್ವಗಜವಿಗ್ರಹೈಃ| ರೂಕ್ಷಸ್ಯೋರಃ ಕ್ಷತಂ ವಾಯುರ್ಗೃಹೀತ್ವಾ ಕಾಸಮಾವಹೇತ್||೨೦|| ಸ ಪೂರ್ವಂ ಕಾಸತೇ ಶುಷ್ಕಂ ತತಃ ಷ್ಠೀವೇತ್ ಸಶೋಣಿತಮ್| ಕಣ್ಠೇನ ರುಜತಾಽತ್ಯರ್ಥಂ ವಿರುಗ್ಣೇನೇವ ಚೋರಸಾ||೨೧|| ಸೂಚೀಭಿರಿವ ತೀಕ್ಷ್ಣಾಭಿಸ್ತುದ್ಯಮಾನೇನ ಶೂಲಿನಾ| ದುಃಖಸ್ಪರ್ಶೇನ ಶೂಲೇನ ಭೇದಪೀಡಾಭಿತಾಪಿನಾ||೨೨|| ಪರ್ವಭೇದಜ್ವರಶ್ವಾಸತೃಷ್ಣಾವೈಸ್ವರ್ಯಪೀಡಿತಃ| ಪಾರಾವತ ಇವಾಕೂಜನ್ ಕಾಸವೇಗಾತ್ಕ್ಷತೋದ್ಭವಾತ್||೨೩||
अतिव्यवायभाराध्वयुद्धाश्वगजविग्रहैः| रूक्षस्योरः क्षतं वायुर्गृहीत्वा कासमावहेत्||२०|| स पूर्वं कासते शुष्कं ततः ष्ठीवेत् सशोणितम्| कण्ठेन रुजताऽत्यर्थं विरुग्णेनेव चोरसा||२१|| सूचीभिरिव तीक्ष्णाभिस्तुद्यमानेन शूलिना| दुःखस्पर्शेन शूलेन भेदपीडाभितापिना||२२|| पर्वभेदज्वरश्वासतृष्णावैस्वर्यपीडितः| पारावत इवाकूजन् कासवेगात्क्षतोद्भवात्||२३||
🔊 Audio coming soon
ಅತಿವ್ಯವಾಯೇತ್ಯಾದಿನಾ ಕ್ಷತಜಮಾಹ| ಉರಃ ಕ್ಷತಂ ಗೃಹೀತ್ವೇತಿ ಕ್ಷತಮುರಃ ಪ್ರಾಪ್ಯೇತ್ಯರ್ಥಃ| ಅಯಂ ಚ ಕಾಸಃ ಸಾಹಸಜಯಕ್ಷ್ಮರೂಪೇಽಪ್ಯುಕ್ತೋ ಜ್ಞೇಯಃ||೨೦-೨೩||
Adhikarana 10 (24-30) · Śloka 30
ವಿಷಮಾಸಾತ್ಮ್ಯಭೋಜ್ಯಾತಿವ್ಯವಾಯಾದ್ವೇಗನಿಗ್ರಹಾತ್| ಘೃಣಿನಾಂ ಶೋಚತಾಂ ನೄಣಾಂ ವ್ಯಾಪನ್ನೇಽಗ್ನೌ ತ್ರಯೋ ಮಲಾಃ||೨೪|| ಕುಪಿತಾಃ ಕ್ಷಯಜಂ ಕಾಸಂ ಕುರ್ಯುರ್ದೇಹಕ್ಷಯಪ್ರದಮ್| ದುರ್ಗನ್ಧಂ ಹರಿತಂ ರಕ್ತಂ ಷ್ಠೀವೇತ್ ಪೂಯೋಪಮಂ ಕಫಮ್||೨೫|| ಸ್ಥಾನಾದುತ್ಕಾಸಮಾನಶ್ಚ ಹೃದಯಂ ಮನ್ಯತೇ ಚ್ಯುತಮ್ | ಅಕಸ್ಮಾದುಷ್ಣಶೀತಾರ್ತೋ ಬಹ್ವಾಶೀ ದುರ್ಬಲಃ ಕೃಶಃ||೨೬|| ಸ್ನಿಗ್ಧಾಚ್ಛಮುಖವರ್ಣತ್ವಕ್ ಶ್ರೀಮದ್ದರ್ಶನಲೋಚನಃ | ಪಾಣಿಪಾದತಲೈಃ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣೈಃ ಸತತಾಸೂಯಕೋ ಘೃಣೀ||೨೭|| ಜ್ವರೋ ಮಿಶ್ರಾಕೃತಿಸ್ತಸ್ಯ ಪಾರ್ಶ್ವರುಕ್ ಪೀನಸೋಽರುಚಿಃ| ಭಿನ್ನಸಂಹತವರ್ಚಸ್ತ್ವಂ ಸ್ವರಭೇದೋಽನಿಮಿತ್ತತಃ||೨೮|| ಇತ್ಯೇಷ ಕ್ಷಯಜಃ ಕಾಸಃ ಕ್ಷೀಣಾನಾಂ ದೇಹನಾಶನಃ| ಸಾಧ್ಯೋ ಬಲವತಾಂ ವಾ ಸ್ಯಾದ್ಯಾಪ್ಯಸ್ತ್ವೇವಂ ಕ್ಷತೋತ್ಥಿತಃ||೨೯|| ನವೌ ಕದಾಚಿತ್ ಸಿಧ್ಯೇತಾಮೇತೌ ಪಾದಗುಣಾನ್ವಿತೌ| ಸ್ಥವಿರಾಣಾಂ ಜರಾಕಾಸಃ ಸರ್ವೋ ಯಾಪ್ಯಃ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಃ||೩೦||
विषमासात्म्यभोज्यातिव्यवायाद्वेगनिग्रहात्| घृणिनां शोचतां नॄणां व्यापन्नेऽग्नौ त्रयो मलाः||२४|| कुपिताः क्षयजं कासं कुर्युर्देहक्षयप्रदम्| दुर्गन्धं हरितं रक्तं ष्ठीवेत् पूयोपमं कफम्||२५|| स्थानादुत्कासमानश्च हृदयं मन्यते च्युतम् | अकस्मादुष्णशीतार्तो बह्वाशी दुर्बलः कृशः||२६|| स्निग्धाच्छमुखवर्णत्वक् श्रीमद्दर्शनलोचनः | पाणिपादतलैः श्लक्ष्णैः सततासूयको घृणी||२७|| ज्वरो मिश्राकृतिस्तस्य पार्श्वरुक् पीनसोऽरुचिः| भिन्नसंहतवर्चस्त्वं स्वरभेदोऽनिमित्ततः||२८|| इत्येष क्षयजः कासः क्षीणानां देहनाशनः| साध्यो बलवतां वा स्याद्याप्यस्त्वेवं क्षतोत्थितः||२९|| नवौ कदाचित् सिध्येतामेतौ पादगुणान्वितौ| स्थविराणां जराकासः सर्वो याप्यः प्रकीर्तितः||३०||
🔊 Audio coming soon
ವಿಷಮೇತ್ಯಾದಿನಾ ಕ್ಷಯಜಮಾಹ| ಅತ್ರ ಚ ವಿಷಮಾಸಾತ್ಮ್ಯಭೋಜ್ಯೇನ ತಥಾ ವ್ಯವಾಯೇನ ತಥಾ ವೇಗನಿಗ್ರಹೇಣ ವಿಷಮಾಶನಜ-ಧಾತುಕ್ಷಯಜ-ವೇಗಸನ್ಧಾರಣಜಾನಾಂ ಯಕ್ಷ್ಮಣಾಂ ಲಕ್ಷಣಭೂತಕಾಸಹೇತುತ್ರಯಂ ಪೃಥಗುಕ್ತಂ ಭವತಿ| ಅತ್ರ ಪ್ರಸನ್ನದೃಷ್ಟಿತ್ವಾದಿ ವ್ಯಾಧಿಪ್ರಭಾವಾದ್ಭವತಿ| ಮಿಶ್ರಾಕೃತಿರಿತಿ ಮಿಶ್ರದೋಷಲಿಙ್ಗೋ ಜ್ವರೋ ಭವತಿ| ಭಿನ್ನೇತ್ಯಾದಿ ಭಿನ್ನವರ್ಚಸ್ತ್ವಮನಿಮಿತ್ತತೋ ಭವತಿ, ತಥಾ ಸ್ವರಭೇದೋಽಪ್ಯನಿಮಿತ್ತೋ ಭವತಿ| ದೇಹನಾಶನ ಇತಿ ಅಸಾಧ್ಯ ಇತ್ಯರ್ಥಃ| ಪಾದಗುಣಾನ್ವಿತಾವಿತಿ ವೈದ್ಯಾದಿಪಾದಚತುಷ್ಟಯಗುಣವನ್ತೌ| ನ ಚಾತ್ರ ಕದಾಚಿತ್ಸಿಧ್ಯೇತಾಮಿತ್ಯಭಿಧಾನೇನ ಯಾಪ್ಯತ್ವಸಾಧ್ಯತ್ವಾನಾಮೇಕವಿಷಯತ್ವಂ; ಯತೋ ನವಯೋರೇವ ಚತುಷ್ಪಾದಸಮ್ಪತ್ತ್ಯಾ ಸಾಧ್ಯತ್ವಮುಕ್ತಮ್, ಅತೋಽನ್ಯಥಾ ಕ್ಷತಜೋ ಯಾಪ್ಯ ಉಕ್ತ ಇತಿ ಭಿನ್ನವಿಷಯತಾ| ಕ್ಷಯಜಕಾಸಭೇದಂ ಯಾಪ್ಯತಯಾ ದರ್ಶಯನ್ನಾಹ- ಸ್ಥವಿರಾಣಾಮಿತ್ಯಾದಿ| ಸ್ಥವಿರಾಣಾಮಿತ್ಯುಕ್ತ್ವಾಽಪಿ ಜರಾಕಾಸ ಇತಿ ವಚನೇನ ಸ್ಥವಿರಾಣಾಂ ಯೋ ಜರಯಾ ದೇಹಕ್ಷಯಕಾರಿಕಯಾ ಕೃತಃ ಸ ಯಾಪ್ಯಃ, ಯಸ್ತು ದೋಷಕೃತಃ ಸ ಸಾಧ್ಯ ಏವ ಭವತೀತಿ ದರ್ಶಯತಿ| ಅನ್ಯೇ ತು ಜರಾಕಾಸಂ ದೋಷಕೃತೇಷ್ವೇವಾನ್ತರ್ಭಾವಯನ್ತಿ||೨೪-೩೦||
Adhikarana 11 (31) · Śloka 31
ತ್ರೀನ್ಸಾಧ್ಯಾನ್ಸಾಧಯೇತ್ಪೂರ್ವಾನ್ ಪಥ್ಯೈರ್ಯಾಪ್ಯಾಂಶ್ಚ ಯಾಪಯೇತ್| ಚಿಕಿತ್ಸಾಮತ ಊರ್ಧ್ವಂ ತು ಶೃಣು ಕಾಸನಿಬರ್ಹಿಣೀಮ್||೩೧||
त्रीन्साध्यान्साधयेत्पूर्वान् पथ्यैर्याप्यांश्च यापयेत्| चिकित्सामत ऊर्ध्वं तु शृणु कासनिबर्हिणीम्||३१||
🔊 Audio coming soon
ತ್ರೀನ್ ಪೂರ್ವಾನಿತಿ ದೋಷಜಾನ್| ಸಾಧ್ಯಾನಿತಿ ಸಾಧ್ಯತ್ವೇನೋಕ್ತಾನ್| ಯಾಪ್ಯಾನಿತಿ ಬಹುವಚನಂ ವ್ಯಕ್ತ್ಯಪೇಕ್ಷಯಾ, ಕಿಂವಾ ಕ್ಷಯಜಕ್ಷತಜಕಾಸಾಭಿಪ್ರಾಯೇಣ ಜ್ಞೇಯಮ್||೩೧||
Adhikarana 12 (32-34) · Śloka 34
ರೂಕ್ಷಸ್ಯಾನಿಲಜಂ ಕಾಸಮಾದೌ ಸ್ನೇಹೈರುಪಾಚರೇತ್| ಸರ್ಪಿರ್ಭಿರ್ಬಸ್ತಿಭಿಃ ಪೇಯಾಯೂಷಕ್ಷೀರರಸಾದಿಭಿಃ||೩೨|| ವಾತಘ್ನಸಿದ್ಧೈಃ ಸ್ನೇಹಾದ್ಯೈರ್ಧೂಮೈರ್ಲೇಹೈಶ್ಚ ಯುಕ್ತಿತಃ| ಅಭ್ಯಙ್ಗೈಃ ಪರಿಷೇಕೈಶ್ಚ ಸ್ನಿಗ್ಧೈಃ ಸ್ವೇದೈಶ್ಚ ಬುದ್ಧಿಮಾನ್||೩೩|| ಬಸ್ತಿಭಿರ್ಬದ್ಧವಿಡ್ವಾತಂ ಶುಷ್ಕೋರ್ಧ್ವಂ ಚೋರ್ಧ್ವಭಕ್ತಿಕೈಃ| ಘೃತೈಃ ಸಪಿತ್ತಂ ಸಕಫಂ ಜಯೇತ್ ಸ್ನೇಹವಿರೇಚನೈಃ||೩೪||
रूक्षस्यानिलजं कासमादौ स्नेहैरुपाचरेत्| सर्पिर्भिर्बस्तिभिः पेयायूषक्षीररसादिभिः||३२|| वातघ्नसिद्धैः स्नेहाद्यैर्धूमैर्लेहैश्च युक्तितः| अभ्यङ्गैः परिषेकैश्च स्निग्धैः स्वेदैश्च बुद्धिमान्||३३|| बस्तिभिर्बद्धविड्वातं शुष्कोर्ध्वं चोर्ध्वभक्तिकैः| घृतैः सपित्तं सकफं जयेत् स्नेहविरेचनैः||३४||
🔊 Audio coming soon
ರೂಕ್ಷಸ್ಯೇತ್ಯಾದಿನಾ ಚಿಕಿತ್ಸಾಮಾಹ| ಶುಷ್ಕ ಊರ್ಧ್ವಃ ದೇಹೋ ಯಸ್ಯ ಸ ಶುಷ್ಕೋರ್ಧ್ವಸ್ತಂ, ಶುಷ್ಕಕಾಸಗೃಹೀತಂ ವಾ; ಸಪಿತ್ತಮೂರ್ಧ್ವಭಕ್ತಿಕೈರ್ಘೃತೈರ್ಜಯೇತ್, ಶುಷ್ಕೋರ್ಧ್ವಮೇವ ಸಕಫಂ ಸ್ನೇಹವಿರೇಚನೈರ್ಜಯೇತ್||೩೨-೩೪||
Adhikarana 13 (35) · Śloka 35
ಕಣ್ಟಕಾರೀಗುಡೂಚೀಭ್ಯಾಂ ಪೃಥಕ್ ತ್ರಿಂಶತ್ಪಲಾದ್ರಸೇ| ಪ್ರಸ್ಥಃ ಸಿದ್ಧೋ ಘೃತಾದ್ವಾತಕಾಸನುದ್ವಹ್ನಿದೀಪನಃ||೩೫|| ಇತಿ ಕಣ್ಟಕಾರೀಘೃತಮ್|
कण्टकारीगुडूचीभ्यां पृथक् त्रिंशत्पलाद्रसे| प्रस्थः सिद्धो घृताद्वातकासनुद्वह्निदीपनः||३५|| इति कण्टकारीघृतम्|
🔊 Audio coming soon
ಕಣ್ಟಕಾರೀತ್ಯಾದೌ ರಸೇ ಇತಿ ಕ್ವಾಥೇ||೩೫||
Adhikarana 14 (36-38) · Śloka 38
ಪಿಪ್ಪಲೀಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲಚವ್ಯಚಿತ್ರಕನಾಗರೈಃ| ಧಾನ್ಯಪಾಠಾವಚಾರಾಸ್ನಾಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಕ್ಷಾರಹಿಙ್ಗುಭಿಃ||೩೬|| ಕೋಲಮಾತ್ರೈರ್ಘೃತಪ್ರಸ್ಥಾದ್ದಶಮೂಲೀರಸಾಢಕೇ| ಸಿದ್ಧಾಚ್ಚತುರ್ಥಿಕಾಂ ಪೀತ್ವಾ ಪೇಯಾಮಣ್ಡಂ ಪಿಬೇದನು||೩೭|| ತಚ್ಛ್ವಾಸಕಾಸಹೃತ್ಪಾರ್ಶ್ವಗ್ರಹಣೀದೋಷಗುಲ್ಮನುತ್| ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾದ್ಯಂ ಘೃತಂ ಚೈತದಾತ್ರೇಯೇಣ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಮ್||೩೮|| ಇತಿ ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾದಿಘೃತಮ್|
पिप्पलीपिप्पलीमूलचव्यचित्रकनागरैः| धान्यपाठावचारास्नायष्ट्याह्वक्षारहिङ्गुभिः||३६|| कोलमात्रैर्घृतप्रस्थाद्दशमूलीरसाढके| सिद्धाच्चतुर्थिकां पीत्वा पेयामण्डं पिबेदनु||३७|| तच्छ्वासकासहृत्पार्श्वग्रहणीदोषगुल्मनुत्| पिप्पल्याद्यं घृतं चैतदात्रेयेण प्रकीर्तितम्||३८|| इति पिप्पल्यादिघृतम्|
🔊 Audio coming soon
ಚತುರ್ಥಿಕಾಮಿತಿ ಪಲಮ್||೩೬-೩೮||
Adhikarana 15 (39-42) · Śloka 42
ತ್ರ್ಯೂಷಣಂ ತ್ರಿಫಲಾಂ ದ್ರಾಕ್ಷಾಂ ಕಾಶ್ಮರ್ಯಾಣಿ ಪರೂಷಕಮ್| ದ್ವೇ ಪಾಠೇ ದೇವದಾರ್ವೃದ್ಧಿಂ ಸ್ವಗುಪ್ತಾಂ ಚಿತ್ರಕಂ ಶಟೀಮ್||೩೯|| ಬ್ರಾಹ್ಮೀಂ ತಾಮಲಕೀಂ ಮೇದಾಂ ಕಾಕನಾಸಾಂ ಶತಾವರೀಮ್| ತ್ರಿಕಣ್ಟಕಂ ವಿದಾರೀಂ ಚ ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ಕರ್ಷಸಮಂ ಘೃತಾತ್||೪೦|| ಪ್ರಸ್ಥಂ ಚತುರ್ಗುಣೇ ಕ್ಷೀರೇ ಸಿದ್ಧಂ ಕಾಸಹರಂ ಪಿಬೇತ್| ಜ್ವರಗುಲ್ಮಾರುಚಿಪ್ಲೀಹಶಿರೋಹೃತ್ಪಾರ್ಶ್ವಶೂಲನುತ್||೪೧|| ಕಾಮಲಾರ್ಶೋಽನಿಲಾಷ್ಠೀಲಾಕ್ಷತಶೋಷಕ್ಷಯಾಪಹಮ್| ತ್ರ್ಯೂಷಣಂ ನಾಮ ವಿಖ್ಯಾತಮೇತದ್ಧೃತಮನುತ್ತಮಮ್||೪೨|| ಇತಿ ತ್ರ್ಯೂಷಣಾದ್ಯಂ ಘೃತಮ್|
त्र्यूषणं त्रिफलां द्राक्षां काश्मर्याणि परूषकम्| द्वे पाठे देवदार्वृद्धिं स्वगुप्तां चित्रकं शटीम्||३९|| ब्राह्मीं तामलकीं मेदां काकनासां शतावरीम्| त्रिकण्टकं विदारीं च पिष्ट्वा कर्षसमं घृतात्||४०|| प्रस्थं चतुर्गुणे क्षीरे सिद्धं कासहरं पिबेत्| ज्वरगुल्मारुचिप्लीहशिरोहृत्पार्श्वशूलनुत्||४१|| कामलार्शोऽनिलाष्ठीलाक्षतशोषक्षयापहम्| त्र्यूषणं नाम विख्यातमेतद्धृतमनुत्तमम्||४२|| इति त्र्यूषणाद्यं घृतम्|
🔊 Audio coming soon
ತ್ರ್ಯೂಷಣಾದ್ಯೇ ‘ದ್ವೇ ಪಾಠೇ’ ಇತ್ಯನೇನ ಸ್ವಲ್ಪಪತ್ರಾಂ ದ್ವಿತೀಯಾಂ ಪಾಠಾಂ ಗ್ರಾಹಯನ್ತಿ| ಸ್ವಗುಪ್ತಾ ಶೂಕಶಿಮ್ಬೀ||೩೯-೪೨||
Adhikarana 16 (43-46) · Śloka 46
ದ್ರೋಣೇಽಪಾಂ ಸಾಧಯೇದ್ರಾಸ್ನಾಂ ದಶಮೂಲೀಂ ಶತಾವರೀಮ್| ಪಲಿಕಾಂ ಮಾಣಿಕಾಂಶಾಂಸ್ತು ಕುಲತ್ಥಾನ್ಬದರಾನ್ಯವಾನ್||೪೩|| ತುಲಾರ್ಧಂ ಚಾಜಮಾಂಸಸ್ಯ ಪಾದಶೇಷೇಣ ತೇನ ಚ| ಘೃತಾಢಕಂ ಸಮಕ್ಷೀರಂ ಜೀವನೀಯೈಃ ಪಲೋನ್ಮಿತೈಃ||೪೪|| ಸಿದ್ಧಂ ತದ್ದಶಭಿಃ ಕಲ್ಕೈರ್ನಸ್ಯಪಾನಾನುವಾಸನೈಃ| ಸಮೀಕ್ಷ್ಯ ವಾತರೋಗೇಷು ಯಥಾವಸ್ಥಂ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್||೪೫|| ಪಞ್ಚಕಾಸಾನ್ ಶಿರಃಕಮ್ಪಂ ಶೂಲಂ ವಙ್ಕ್ಷಣಯೋನಿಜಮ್| ಸರ್ವಾಙ್ಗೈಕಾಙ್ಗರೋಗಾಂಶ್ಚ ಸಪ್ಲೀಹೋರ್ಧ್ವಾನಿಲಾಞ್ಜಯೇತ್||೪೬|| ಇತಿ ರಾಸ್ನಾಘೃತಮ್|
द्रोणेऽपां साधयेद्रास्नां दशमूलीं शतावरीम्| पलिकां माणिकांशांस्तु कुलत्थान्बदरान्यवान्||४३|| तुलार्धं चाजमांसस्य पादशेषेण तेन च| घृताढकं समक्षीरं जीवनीयैः पलोन्मितैः||४४|| सिद्धं तद्दशभिः कल्कैर्नस्यपानानुवासनैः| समीक्ष्य वातरोगेषु यथावस्थं प्रयोजयेत्||४५|| पञ्चकासान् शिरःकम्पं शूलं वङ्क्षणयोनिजम्| सर्वाङ्गैकाङ्गरोगांश्च सप्लीहोर्ध्वानिलाञ्जयेत्||४६|| इति रास्नाघृतम्|
🔊 Audio coming soon
ದ್ರೋಣೇಽಪಾಮಿತ್ಯಾದೌ ವಕ್ಷ್ಯಮಾಣಾನಿ ಅಜಮಾಂಸಾನ್ತಾನಿ ಕ್ವಾಥ್ಯಾನಿ ದ್ರೋಣೇ ಏವ ಸಾಧ್ಯಾನಿ| ಮಾಣಿಕಾ ಅಷ್ಟೌ ಪಲಾನಿ| ಜೀವನೀಯಾನೀತಿ ಜೀವನ್ತ್ಯಾದೀನಿ ದಶ ಷಡ್ವಿರೇಚನಶತಾಶ್ರಿತೀಯೋಕ್ತಾನಿ||೪೩-೪೬||
Adhikarana 17 (47-52) · Śloka 52
ವಿಡಙ್ಗಂ ನಾಗರಂ ರಾಸ್ನಾ ಪಿಪ್ಪಲೀ ಹಿಙ್ಗು ಸೈನ್ಧವಮ್| ಭಾರ್ಗೀ ಕ್ಷಾರಶ್ಚ ತಚ್ಚೂರ್ಣಂ ಪಿಬೇದ್ವಾ ಘೃತಮಾತ್ರಯಾ||೪೭|| ಸಕಫೇಽನಿಲಜೇ ಕಾಸೇ ಶ್ವಾಸಹಿಕ್ಕಾಹತಾಗ್ನಿಷು| ದ್ವೌ ಕ್ಷಾರೌ ಪಞ್ಚಕೋಲಾನಿ ಪಞ್ಚೈವ ಲವಣಾನಿ ಚ||೪೮|| ಶಟೀನಾಗರಕೋದೀಚ್ಯಕಲ್ಕಂ ವಾ ವಸ್ತ್ರಗಾಲಿತಮ್| ಪಾಯಯೇತ ಘೃತೋನ್ಮಿಶ್ರಂ ವಾತಕಾಸನಿಬರ್ಹಣಮ್||೪೯|| ದುರಾಲಭಾಂ ಶಟೀಂ ದ್ರಾಕ್ಷಾಂ ಶೃಙ್ಗವೇರಂ ಸಿತೋಪಲಾಮ್| ಲಿಹ್ಯಾತ್ ಕರ್ಕಟಶೃಙ್ಗೀಂ ಚ ಕಾಸೇ ತೈಲೇನ ವಾತಜೇ||೫೦|| ದುಃಸ್ಪರ್ಶಾಂ ಪಿಪ್ಪಲೀಂ ಮುಸ್ತಂ ಭಾರ್ಗೀಂ ಕರ್ಕಟಕೀಂ ಶಟೀಮ್| ಪುರಾಣಗುಡತೈಲಾಭ್ಯಾಂ ಚೂರ್ಣಿತಂ ವಾಽಪಿ ಲೇಹಯೇತ್||೫೧|| ವಿಡಙ್ಗಂ ಸೈನ್ಧವಂ ಕುಷ್ಠಂ ವ್ಯೋಷಂ ಹಿಙ್ಗು ಮನಃಶಿಲಾಮ್| ಮಧುಸರ್ಪಿರ್ಯುತಂ ಕಾಸಹಿಕ್ಕಾಶ್ವಾಸಂ ಜಯೇಲ್ಲಿಹನ್||೫೨||
विडङ्गं नागरं रास्ना पिप्पली हिङ्गु सैन्धवम्| भार्गी क्षारश्च तच्चूर्णं पिबेद्वा घृतमात्रया||४७|| सकफेऽनिलजे कासे श्वासहिक्काहताग्निषु| द्वौ क्षारौ पञ्चकोलानि पञ्चैव लवणानि च||४८|| शटीनागरकोदीच्यकल्कं वा वस्त्रगालितम्| पाययेत घृतोन्मिश्रं वातकासनिबर्हणम्||४९|| दुरालभां शटीं द्राक्षां शृङ्गवेरं सितोपलाम्| लिह्यात् कर्कटशृङ्गीं च कासे तैलेन वातजे||५०|| दुःस्पर्शां पिप्पलीं मुस्तं भार्गीं कर्कटकीं शटीम्| पुराणगुडतैलाभ्यां चूर्णितं वाऽपि लेहयेत्||५१|| विडङ्गं सैन्धवं कुष्ठं व्योषं हिङ्गु मनःशिलाम्| मधुसर्पिर्युतं कासहिक्काश्वासं जयेल्लिहन्||५२||
🔊 Audio coming soon
ಘೃತಮಾತ್ರಯೇತಿ ಚೂರ್ಣಾಲೋಡನೌಚಿತಯಾ ಘೃತಮಾತ್ರಯಾ| ವಸ್ತ್ರಗಾಲಿತಮಿತಿ ವಸ್ತ್ರಪೂತಮ್| ಕರ್ಕಟಕೀಮಿತಿ ಕರ್ಕಟಶೃಙ್ಗೀಮ್||೪೭-೫೨||
Adhikarana 18 (53-56) · Śloka 56
ಚಿತ್ರಕಂ ಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲಂ ವ್ಯೋಷಂ ಹಿಙ್ಗು ದುರಾಲಭಾಮ್| ಶಟೀಂ ಪುಷ್ಕರಮೂಲಂ ಚ ಶ್ರೇಯಸೀಂ ಸುರಸಾಂ ವಚಾಮ್||೫೩|| ಭಾರ್ಗೀಂ ಛಿನ್ನರುಹಾಂ ರಾಸ್ನಾಂ ಶೃಙ್ಗೀಂ ದ್ರಾಕ್ಷಾಂ ಚ ಕಾರ್ಷಿಕಾನ್| ಕಲ್ಕಾನರ್ಧತುಲಾಕ್ವಾಥೇ ನಿದಿಗ್ಧ್ಯಾಃ ಪಲವಿಂಶತಿಮ್ ||೫೪|| ದತ್ತ್ವಾ ಮತ್ಸ್ಯಣ್ಡಿಕಾಯಾಶ್ಚ ಘೃತಾಚ್ಚ ಕುಡವಂ ಪಚೇತ್| ಸಿದ್ಧಂ ಶೀತಂ ಪೃಥಕ್ ಕ್ಷೌದ್ರಪಿಪ್ಪಲೀಕುಡವಾನ್ವಿತಮ್||೫೫|| ಚತುಷ್ಪಲಂ ತುಗಾಕ್ಷೀರ್ಯಾಶ್ಚೂರ್ಣಿತಂ ತತ್ರ ದಾಪಯೇತ್| ಲೇಹಯೇತ್ ಕಾಸಹೃದ್ರೋಗಶ್ವಾಸಗುಲ್ಮನಿವಾರಣಮ್||೫೬|| ಇತಿ ಚಿತ್ರಕಾದಿಲೇಹಃ|
चित्रकं पिप्पलीमूलं व्योषं हिङ्गु दुरालभाम्| शटीं पुष्करमूलं च श्रेयसीं सुरसां वचाम्||५३|| भार्गीं छिन्नरुहां रास्नां शृङ्गीं द्राक्षां च कार्षिकान्| कल्कानर्धतुलाक्वाथे निदिग्ध्याः पलविंशतिम् ||५४|| दत्त्वा मत्स्यण्डिकायाश्च घृताच्च कुडवं पचेत्| सिद्धं शीतं पृथक् क्षौद्रपिप्पलीकुडवान्वितम्||५५|| चतुष्पलं तुगाक्षीर्याश्चूर्णितं तत्र दापयेत्| लेहयेत् कासहृद्रोगश्वासगुल्मनिवारणम्||५६|| इति चित्रकादिलेहः|
🔊 Audio coming soon
ಚಿತ್ರಕಮಿತ್ಯಾದೌ ಶ್ರೇಯಸೀಮಿತಿ ಹಸ್ತಿಪಿಪ್ಪಲೀಮ್| ಅರ್ಧತುಲಾಕ್ವಾಥ ಇತಿ ಅತ್ರ ತುಲಾರ್ಧಶಬ್ದೋಲ್ಲೇಖೇನ ಕ್ರಿಯಮಾಣತ್ವಾದ್ ದ್ರೋಣಾರ್ಧಜಲೇನ ಕ್ವಾಥಃ ಕರ್ತವ್ಯಃ||೫೩-೫೬||
Adhikarana 19 (57-62) · Śloka 62
ದಶಮೂಲೀಂ ಸ್ವಯಙ್ಗುಪ್ತಾಂ ಶಙ್ಖಪುಷ್ಪೀಂ ಶಟೀಂ ಬಲಾಮ್| ಹಸ್ತಿಪಿಪ್ಪಲ್ಯಪಾಮಾರ್ಗಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲಚಿತ್ರಕಾನ್||೫೭|| ಭಾರ್ಗೀಂ ಪುಷ್ಕರಮೂಲಂ ಚ ದ್ವಿಪಲಾಂಶಂ ಯವಾಢಕಮ್| ಹರೀತಕೀಶತಂ ಚೈಕಂ ಜಲೇ ಪಞ್ಚಾಢಕೇ ಪಚೇತ್||೫೮|| ಯವೈಃ ಸ್ವಿನ್ನೈಃ ಕಷಾಯಂ ತಂ ಪೂತಂ ತಚ್ಚಾಭಯಾಶತಮ್| ಪಚೇದ್ಗುಡತುಲಾಂ ದತ್ತ್ವಾ ಕುಡವಂ ಚ ಪೃಥಗ್ಘೃತಾತ್||೫೯|| ತೈಲಾತ್ ಸಪಿಪ್ಪಲೀಚೂರ್ಣಾತ್ ಸಿದ್ಧಶೀತೇ ಚ ಮಾಕ್ಷಿಕಾತ್| ಲಿಹ್ಯಾದ್ದ್ವೇ ಚಾಭಯೇ ನಿತ್ಯಮತಃ ಖಾದೇದ್ರಸಾಯನಾತ್||೬೦|| ತದ್ವಲೀಪಲಿತಂ ಹನ್ತಿ ವರ್ಣಾಯುರ್ಬಲವರ್ಧನಮ್| ಪಞ್ಚಕಾಸಾನ್ ಕ್ಷಯಂ ಶ್ವಾಸಂ ಹಿಕ್ಕಾಂ ಚ ವಿಷಮಜ್ವರಮ್||೬೧|| ಹನ್ಯಾತ್ತಥಾಽರ್ಶೋಗ್ರಹಣೀಹೃದ್ರೋಗಾರುಚಿಪೀನಸಾನ್| ಅಗಸ್ತ್ಯವಿಹಿತಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಂ ರಸಾಯನಮಿದಂ ಶುಭಮ್||೬೨|| ಇತ್ಯಗಸ್ತ್ಯಹರೀತಕೀ|
दशमूलीं स्वयङ्गुप्तां शङ्खपुष्पीं शटीं बलाम्| हस्तिपिप्पल्यपामार्गपिप्पलीमूलचित्रकान्||५७|| भार्गीं पुष्करमूलं च द्विपलांशं यवाढकम्| हरीतकीशतं चैकं जले पञ्चाढके पचेत्||५८|| यवैः स्विन्नैः कषायं तं पूतं तच्चाभयाशतम्| पचेद्गुडतुलां दत्त्वा कुडवं च पृथग्घृतात्||५९|| तैलात् सपिप्पलीचूर्णात् सिद्धशीते च माक्षिकात्| लिह्याद्द्वे चाभये नित्यमतः खादेद्रसायनात्||६०|| तद्वलीपलितं हन्ति वर्णायुर्बलवर्धनम्| पञ्चकासान् क्षयं श्वासं हिक्कां च विषमज्वरम्||६१|| हन्यात्तथाऽर्शोग्रहणीहृद्रोगारुचिपीनसान्| अगस्त्यविहितं श्रेष्ठं रसायनमिदं शुभम्||६२|| इत्यगस्त्यहरीतकी|
🔊 Audio coming soon
ದಶಮೂಲೀತ್ಯಾದೌ ಹರೀತಕೀಶತಮಿತಿ ಹರೀತಕೀಫಲಶತಮ್| ಯವೈಃ ಸ್ವಿನ್ನೈರಿತಿ ಯವಾ ಯದಾ ಸ್ವಿನ್ನಾ ಭವನ್ತಿ ತದಾ ತಂ ಕಷಾಯಂ ಪೂತಂ ಗೃಹೀತ್ವಾ ಹರೀತಕೀಶತಂ ಚ ತದೇವ ಗೃಹೀತ್ವಾ ಗುಡತುಲಾಂ ಚ ದತ್ತ್ವಾ ಪುನಃ ಪಾಕಃ ಕರ್ತವ್ಯಃ| ಯವಾನಾಂ ಚ ಸ್ವಿನ್ನತಾ ಚತುರ್ಭಾಗಾವಶೇಷ ಏವ ಕಷಾಯೇ ಭವತೀತಿ ಕೃತ್ವಾ ಚತುರ್ಭಾಗಾವಶಿಷ್ಟಮೇವಾತ್ರ ಕಷಾಯಂ ಕುರ್ವನ್ತಿ| ಘೃತತೈಲಕುಡವೇ ಚಾತ್ರಾಷ್ಟಪಲಮಾನೇ ಏವ, ಕುಡವೇಽಪಿ ದ್ವೈಗುಣ್ಯಸ್ಯ ಪ್ರತಿಪಾದಿತತ್ವಾತ್; ತನ್ತ್ರಾನ್ತರೇ ಚಾತ್ರೈವ ಯೋಗೇ “ಮಧುನಶ್ಚ ಪಲಾಷ್ಟಕಮ್” ಇತ್ಯುಕ್ತಮ್| ತುಲ್ಯಮಾನತ್ವೇಽಪಿ ಚಾತ್ರ ಘೃತಮಧುನೋರ್ದ್ರವ್ಯಾನ್ತರಯೋಗಸ್ಯ ವಿದ್ಯಮಾನತ್ವಾನ್ನ ವಿರುದ್ಧತ್ವಮ್; ದ್ರವ್ಯಾನ್ತರಯೋಗೇ ಸತಿ ಮಧುಘೃತಯೋಸ್ತುಲ್ಯಮಾನತಾಽಪಿ ನ ವಿರುದ್ಧಾ ಭವತಿ| ಅತ್ರ ಚ ಹರೀತಕೀಫಲಂ ಸ್ವಿನ್ನಂ ಘೃತತೈಲೇ ಪ್ರಥಮಂ ಮನಾಗ್ಭರ್ಜಯನ್ತಿ ಅವಯವದಾರ್ಢ್ಯಾರ್ಥಂ, ತತಃ ಕ್ವಾಥಾದಿಪ್ರಕ್ಷೇಪಃ, ಅವತಾರಸಮಯೇ ಚ ಪಿಪ್ಪಲೀಚೂರ್ಣಪ್ರಕ್ಷೇಪಃ, ಶೀತೀಭೂತೇ ಚ ಮಧು ಯಮ್, ಇದಂ ವೃದ್ಧವೈದ್ಯಾನಾಂ ಕರ್ಮಾಹುಃ| ಲಿಹ್ಯಾದಿತಿ ಏತಂ ಪ್ರಕೃತಂ ಲೇಹಂ ಲಿಹ್ಯಾತ್| ದ್ವೇ ಚಾಭಯೇ ಅತೋ ರಸಾಯನಾತ್ ಖಾದೇತ್| ನಿತ್ಯಂ ನಿರನ್ತರಮಿತ್ಯರ್ಥಃ; ಕಿಂವಾ ದ್ವೇ ಅಭಯೇ ಲಿಹ್ಯಾತ್ ತಥಾ ದ್ವೇ ಚಾಭಯೇ ಖಾದೇತ್, ಇತ್ಯನೇನ ಅಭಯಾದ್ವಯಸಮ್ಬದ್ಧಲೇಹ್ಯಭಾಗಂ ಲಿಹ್ಯಾತ್ ತತಸ್ತದಭಯಾದ್ವಯಂ ಖಾದೇದಿತ್ಯರ್ಥಃ| ಅಗಸ್ತ್ಯವಿಹಿತಮಿತ್ಯನೇನಾಸ್ಯ ಮಹಾಜನಸಮ್ಪ್ರದಾಯಾಗತತ್ವೇನಾತ್ಯರ್ಥಸಿದ್ಧತ್ವಮುಚ್ಯತೇ||೫೭-೬೨||
Adhikarana 20 (63-64) · Śloka 64
ಸೈನ್ಧವಂ ಪಿಪ್ಪಲೀಂ ಭಾರ್ಗೀಂ ಶೃಙ್ಗವೇರಂ ದುರಾಲಭಾಮ್| ದಾಡಿಮಾಮ್ಲೇನ ಕೋಷ್ಣೇನ ಭಾರ್ಗೀನಾಗರಮಮ್ಬುನಾ||೬೩|| ಪಿಬೇತ್ ಖದಿರಸಾರಂ ವಾ ಮದಿರಾದಧಿಮಸ್ತುಭಿಃ| ಅಥವಾ ಪಿಪ್ಪಲೀಕಲ್ಕಂ ಘೃತಭೃಷ್ಟಂ ಸಸೈನ್ಧವಮ್||೬೪||
सैन्धवं पिप्पलीं भार्गीं शृङ्गवेरं दुरालभाम्| दाडिमाम्लेन कोष्णेन भार्गीनागरमम्बुना||६३|| पिबेत् खदिरसारं वा मदिरादधिमस्तुभिः| अथवा पिप्पलीकल्कं घृतभृष्टं ससैन्धवम्||६४||
🔊 Audio coming soon
ಖದಿರಸಾರಮಿತಿ ಖದಿರಕಾಷ್ಠಸಾರಮ್| ಸಸೈನ್ಧವಮಿತಿ ಈಷತ್ಸೈನ್ಧವೇನ, ಅವ್ಯಕ್ತಲವಣಮಿತಿ ಯಾವತ್| ಅತ್ರ ಮದಿರಾದಿಭಿಃ ‘ಪಿಬೇತ್’ ಇತ್ಯನುವರ್ತತೇ||೬೩-೬೪||
Adhikarana 21 (65-68) · Śloka 68
ಶಿರಸಃ ಪೀಡನೇ ಸ್ರಾವೇ ನಾಸಾಯಾ ಹೃದಿ ತಾಮ್ಯತಿ| ಕಾಸಪ್ರತಿಶ್ಯಾಯವತಾಂ ಧೂಮಂ ವೈದ್ಯಃ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್||೬೫|| ದಶಾಙ್ಗುಲೋನ್ಮಿತಾಂ ನಾಡೀಮಥವಾಽಷ್ಟಾಙ್ಗುಲೋನ್ಮಿತಾಮ್| ಶರಾವಸಮ್ಪುಟಚ್ಛಿದ್ರೇ ಕೃತ್ವಾ ಜಿಹ್ಮಾಂ ವಿಚಕ್ಷಣಃ||೬೬|| ವೈರೇಚನಂ ಮುಖೇನೈವ ಕಾಸವಾನ್ ಧೂಮಮಾಪಿಬೇತ್| ತಮುರಃ ಕೇವಲಂ ಪ್ರಾಪ್ತಂ ಮುಖೇನೈವೋದ್ವಮೇತ್ ಪುನಃ||೬೭|| ಸ ಹ್ಯಸ್ಯ ತೈಕ್ಷ್ಣ್ಯಾದ್ವಿಚ್ಛಿದ್ಯ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾಣಮುರಸಿ ಸ್ಥಿತಮ್| ನಿಷ್ಕೃಷ್ಯ ಶಮಯೇತ್ ಕಾಸಂ ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮಸಮುದ್ಭವಮ್||೬೮||
शिरसः पीडने स्रावे नासाया हृदि ताम्यति| कासप्रतिश्यायवतां धूमं वैद्यः प्रयोजयेत्||६५|| दशाङ्गुलोन्मितां नाडीमथवाऽष्टाङ्गुलोन्मिताम्| शरावसम्पुटच्छिद्रे कृत्वा जिह्मां विचक्षणः||६६|| वैरेचनं मुखेनैव कासवान् धूममापिबेत्| तमुरः केवलं प्राप्तं मुखेनैवोद्वमेत् पुनः||६७|| स ह्यस्य तैक्ष्ण्याद्विच्छिद्य श्लेष्माणमुरसि स्थितम्| निष्कृष्य शमयेत् कासं वातश्लेष्मसमुद्भवम्||६८||
🔊 Audio coming soon
ಶಿರಸ ಇತ್ಯಾದಿನಾ ಧೂಮಯೋಗ್ಯಾವಸ್ಥೋಪದರ್ಶನಪೂರ್ವಕಂ ಧೂಮಮಾಹಶಿರಸಃ ಪೀಡನೇ ಇತ್ಯಾದಿ| ಶೂಲಗೌರವಾದಿನಾ ಶಿರಸಃ ಪೀಡನೇ| ದಶಾಙ್ಗುಲೋನ್ಮಿತಾಮಿತ್ಯಾದಿನಾ ಸೂತ್ರಸ್ಥಾನೋಕ್ತಧೂಮಪಾನವಿಶಿಷ್ಟನಲಿಕಾದಿವಿಧಾನಮಿಹ ಕಾಸೇ ವಿಧೀಯತೇ| ಅಯಂ ಚ ಧೂಮಸ್ತಥಾ ವಮನಾರ್ಥಶ್ಚ ಧೂಮಸ್ತನ್ತ್ರಾನ್ತರೇ ಪೃಥಗೇವೋಕ್ತಃ, ತಥಾಹಿ ಪಞ್ಚ ಧೂಮಾಃ ಸ್ನೇಹನ-ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ-ವೈರೇಚನಿಕಾಃ ಕಾಸಘ್ನೋ ವಾಮನೀಯಶ್ಚ ಸುಶ್ರುತೇ ಪ್ರೋಕ್ತಾಃ; ತಥಾಽಪೀಹ ಕಾಸಘ್ನವಾಮನೀಯಯೋ ರೇಚನಕಾರಕತಯಾ ವಿರೇಚನೀಯ ಏವಾವರೋಧೋ ಜ್ಞೇಯಃ; ಪರನ್ತು ವಿರೇಚನೀಯತ್ವೇಽಪಿ ಕಾಸಘ್ನಸ್ಯಾಯಂ ನಲಿಕಾಮಾನಾದಿಭೇದ ಉಕ್ತ ಇತಿ ವಿಶೇಷೋ ಜ್ಞೇಯಃ| ಛಿದ್ರೇ ಇತಿ ಉಪರಿ ನಲಿಕಾಮಾನೇ ಚ್ಛಿದ್ರೇ| ಜಿಹ್ಮಾಮಿತಿ ವಕ್ರಾಮ್| ಮುಖೇನೈವೇತಿ ವಚನೇನ ಪ್ರಾಗುಕ್ತನಾಸಾಪಾನಂ ನಿಷೇಧತಿ||೬೫-೬೮||
Adhikarana 22 (69-75) · Śloka 75
ಮನಃಶಿಲಾಲಮಧುಕಮಾಂಸೀಮುಸ್ತೇಙ್ಗುದೈಃ ಪಿಬೇತ್| ಧೂಮಂ ತಸ್ಯಾನು ಚ ಕ್ಷೀರಂ ಸುಖೋಷ್ಣಂ ಸಗುಡಂ ಪಿಬೇತ್||೬೯|| ಏಷ ಕಾಸಾನ್ ಪೃಥಗ್ದೋಷಸನ್ನಿಪಾತಸಮುದ್ಭವಾನ್| ಧೂಮೋ ಹನ್ಯಾದಸಂಸಿದ್ಧಾನನ್ಯೈರ್ಯೋಗಶತೈರಪಿ||೭೦|| ಪ್ರಪೌಣ್ಡರೀಕಂ ಮಧುಕಂ ಶಾರ್ಙ್ಗೇಷ್ಟಾಂ ಸಮನಃಶಿಲಾಮ್| ಮರಿಚಂ ಪಿಪ್ಪಲೀಂ ದ್ರಾಕ್ಷಾಮೇಲಾಂ ಸುರಸಮಞ್ಜರೀಮ್||೭೧|| ಕೃತ್ವಾ ವರ್ತಿಂ ಪಿಬೇದ್ಧೂಮಂ ಕ್ಷೌಮಚೇಲಾನುವರ್ತಿತಾಮ್| ಘೃತಾಕ್ತಾಮನು ಚ ಕ್ಷೀರಂ ಗುಡೋದಕಮಥಾಪಿ ವಾ||೭೨|| ಮನಃಶಿಲೈಲಾಮರಿಚಕ್ಷಾರಾಞ್ಜನಕುಟನ್ನಟೈಃ| ವಂಶಲೇಖನಸೇವ್ಯಾಲಕ್ಷೌಮಲಕ್ತಕರೋಹಿಷೈಃ ||೭೩|| ಪೂರ್ವಕಲ್ಪೇನ ಧೂಮೋಽಯಂ ಸಾನುಪಾನೋ ವಿಧೀಯತೇ| ಮನಃಶಿಲಾಲೇ ತದ್ವಚ್ಚ ಪಿಪ್ಪಲೀನಾಗರೈಃ ಸಹ||೭೪|| ತ್ವಗೈಙ್ಗುದೀ ಬೃಹತ್ಯೌ ದ್ವೇ ತಾಲಮೂಲೀ ಮನಃಶಿಲಾ| ಕಾರ್ಪಾಸಾಸ್ಥ್ಯಶ್ವಗನ್ಧಾ ಚ ಧೂಮಃ ಕಾಸವಿನಾಶನಃ||೭೫||
मनःशिलालमधुकमांसीमुस्तेङ्गुदैः पिबेत्| धूमं तस्यानु च क्षीरं सुखोष्णं सगुडं पिबेत्||६९|| एष कासान् पृथग्दोषसन्निपातसमुद्भवान्| धूमो हन्यादसंसिद्धानन्यैर्योगशतैरपि||७०|| प्रपौण्डरीकं मधुकं शार्ङ्गेष्टां समनःशिलाम्| मरिचं पिप्पलीं द्राक्षामेलां सुरसमञ्जरीम्||७१|| कृत्वा वर्तिं पिबेद्धूमं क्षौमचेलानुवर्तिताम्| घृताक्तामनु च क्षीरं गुडोदकमथापि वा||७२|| मनःशिलैलामरिचक्षाराञ्जनकुटन्नटैः| वंशलेखनसेव्यालक्षौमलक्तकरोहिषैः ||७३|| पूर्वकल्पेन धूमोऽयं सानुपानो विधीयते| मनःशिलाले तद्वच्च पिप्पलीनागरैः सह||७४|| त्वगैङ्गुदी बृहत्यौ द्वे तालमूली मनःशिला| कार्पासास्थ्यश्वगन्धा च धूमः कासविनाशनः||७५||
🔊 Audio coming soon
ಮನಃಶಿಲೇತ್ಯಾದೌ ಅಲಂ ಹರಿತಾಲಮ್, ಇಙ್ಗುದಃ ಪುತ್ರಜೀವಕಃ| ಅಸ್ಯ ಚ ಧೂಮಸ್ಯ ಪಶ್ಚಾತ್ ಕ್ಷೀರಪಾನಂ ತೀಕ್ಷ್ಣೇನಾನೇನ ಧೂಮೇನ ಕ್ರಿಯಮಾಣೌಜಃಕ್ಷಯಾದಿಭಯಪರಿಹಾರಾರ್ಥಮ್| ಸನ್ನಿಪಾತಜಶ್ಚ ಕಾಸೋ ಯದ್ಯಪ್ಯತ್ರ ನೋಕ್ತಸ್ತಥಾಽಪಿ ಪ್ರಕೃತಿಸಮಸನ್ನಿಪಾತಕೃತಸ್ತು ಕಾಸೋ ಭವತ್ಯೇವೇತಿ ವಚನಾದುನ್ನೀಯತೇ; ಕಿಂವಾ ಸಾನ್ನಿಪಾತಿಕಃ ಕ್ಷಯಜಕಾಸಃ| ವಕ್ಷ್ಯತೇ ಹಿ- “ಸನ್ನಿಪಾತಭವೋ ಹ್ಯೇಷ ಕ್ಷಯಕಾಸಃ ಸುದಾರುಣಃ| ಸನ್ನಿಪಾತಹಿತಂ ತಸ್ಮಾತ್ ಕಾರ್ಯಮತ್ರ ಭಿಷಗ್ಜಿತಮ್” ಇತಿ| ಪ್ರಪೌಣ್ಡರೀಕೇತ್ಯಾದೌ ಶಾರ್ಙ್ಗೇಷ್ಟಾ ಗುಞ್ಜಾ| ಕೃತ್ವಾ ವರ್ತಿಮಿತಿ ಮಾತ್ರಾಶಿತೀಯೋಕ್ತವಿಧಾನೇನ ವರ್ತಿಂ ಕೃತ್ವಾ| ಕ್ಷೌಮಸ್ಯ ಚೇಲಃ ಕ್ಷೌಮಚೇಲಃ| ವಂಶಲೇಖನಂ ವಂಶನೀಲಿಕಾ| ಆಲಂ ಹರಿತಾಲಮ್| ಸೇವ್ಯಮ್ ಉಶೀರಮ್| ರೋಹಿಷಂ ಗನ್ಧತೃಣಮ್| ಪೂರ್ವಕಲ್ಪೇನ ಪೂರ್ವೋಕ್ತವಿಧಿನಾ | ನಾಗರೈರಿತ್ಯನ್ತೇನೈಕೋ ಯೋಗಃ||೬೯-೭೫||
Adhikarana 23 (76-82) · Śloka 82
ಗ್ರಾಮ್ಯಾನೂಪೌದಕೈಃ ಶಾಲಿಯವಗೋಧೂಮಷಷ್ಟಿಕಾನ್| ರಸೈರ್ಮಾಷಾತ್ಮಗುಪ್ತಾನಾಂ ಯೂಷೈರ್ವಾ ಭೋಜಯೇದ್ಧಿತಾನ್||೭೬|| ಯವಾನೀಪಿಪ್ಪಲೀಬಿಲ್ವಮಧ್ಯನಾಗರಚಿತ್ರಕೈಃ| ರಾಸ್ನಾಜಾಜೀಪೃಥಕ್ಪರ್ಣೀಪಲಾಶಶಟಿಪೌಷ್ಕರೈಃ||೭೭|| ಸ್ನಿಗ್ಧಾಮ್ಲಲವಣಾಂ ಸಿದ್ಧಾಂ ಪೇಯಾಮನಿಲಜೇ ಪಿಬೇತ್| ಕಟೀಹೃತ್ಪಾರ್ಶ್ವಕೋಷ್ಠಾರ್ತಿಶ್ವಾಸಹಿಕ್ಕಾಪ್ರಣಾಶಿನೀಮ್||೭೮|| ದಶಮೂಲರಸೇ ತದ್ವತ್ಪಞ್ಚಕೋಲಗುಡಾನ್ವಿತಾಮ್| ಸಿದ್ಧಾಂ ಸಮತಿಲಾಂ ದದ್ಯಾತ್ಕ್ಷೀರೇ ವಾಽಪಿ ಸಸೈನ್ಧವಾಮ್||೭೯|| ಮಾತ್ಸ್ಯಕೌಕ್ಕುಟವಾರಾಹೈರಾಮಿಷೈರ್ವಾ ಘೃತಾನ್ವಿತಾಮ್| ಸಿದ್ಧಾಂ ಸಸೈನ್ಧವಾಂ ಪೇಯಾಂ ವಾತಕಾಸೀ ಪಿಬೇನ್ನರಃ||೮೦|| ವಾಸ್ತುಕೋ ವಾಯಸೀಶಾಕಂ ಮೂಲಕಂ ಸುನಿಷಣ್ಣಕಮ್| ಸ್ನೇಹಾಸ್ತೈಲಾದಯೋ ಭಕ್ಷ್ಯಾಃ ಕ್ಷೀರೇಕ್ಷುರಸಗೌಡಿಕಾಃ||೮೧|| ದಧ್ಯಾರನಾಲಾಮ್ಲಫಲಪ್ರಸನ್ನಾಪಾನಮೇವ ಚ| ಶಸ್ಯತೇ ವಾತಕಾಸೇ ತು ಸ್ವಾದ್ವಮ್ಲಲವಣಾನಿ ಚ||೮೨|| ಇತಿ ವಾತಕಾಸಚಿಕಿತ್ಸಾ|
ग्राम्यानूपौदकैः शालियवगोधूमषष्टिकान्| रसैर्माषात्मगुप्तानां यूषैर्वा भोजयेद्धितान्||७६|| यवानीपिप्पलीबिल्वमध्यनागरचित्रकैः| रास्नाजाजीपृथक्पर्णीपलाशशटिपौष्करैः||७७|| स्निग्धाम्ललवणां सिद्धां पेयामनिलजे पिबेत्| कटीहृत्पार्श्वकोष्ठार्तिश्वासहिक्काप्रणाशिनीम्||७८|| दशमूलरसे तद्वत्पञ्चकोलगुडान्विताम्| सिद्धां समतिलां दद्यात्क्षीरे वाऽपि ससैन्धवाम्||७९|| मात्स्यकौक्कुटवाराहैरामिषैर्वा घृतान्विताम्| सिद्धां ससैन्धवां पेयां वातकासी पिबेन्नरः||८०|| वास्तुको वायसीशाकं मूलकं सुनिषण्णकम्| स्नेहास्तैलादयो भक्ष्याः क्षीरेक्षुरसगौडिकाः||८१|| दध्यारनालाम्लफलप्रसन्नापानमेव च| शस्यते वातकासे तु स्वाद्वम्ललवणानि च||८२|| इति वातकासचिकित्सा|
🔊 Audio coming soon
ಆತ್ಮಗುಪ್ತಾನಾಮಿತಿ ಶೂಕಶಿಮ್ಬೀಫಲಾನಾಮ್| ಪಞ್ಚಕೋಲಗುಡಾನ್ವಿತಾಮಿತಿ ಪ್ರಕ್ಷಿಪ್ತಪಞ್ಚಕೋಲಗುಡಾಮ್| ಸಮತಿಲಾಮಿತಿ ಸಮತಿಲತಣ್ಡುಲಸಾಧಿತಾಮ್| ಆಮಿಷೈರಿತಿ ಮತ್ಸ್ಯಾದ್ಯಾಮಿಷೈಃ ಸತಣ್ಡುಲೈಃ ಸಿದ್ಧಾಮ್| ವಾಯಸೀ ಕಾಕಮಾಚೀ||೭೬-೮೨||
Adhikarana 24 (83-107) · Śloka 107
ಪೈತ್ತಿಕೇ ಸಕಫೇ ಕಾಸೇ ವಮನಂ ಸರ್ಪಿಷಾ ಹಿತಮ್| ತಥಾ ಮದನಕಾಶ್ಮರ್ಯಮಧುಕಕ್ವಥಿತೈರ್ಜಲೈಃ||೮೩|| ಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಫಲಕಲ್ಕೈರ್ವಾ ವಿದಾರೀಕ್ಷುರಸಾಯುತೈಃ| ಹೃತದೋಷಸ್ತತಃ ಶೀತಂ ಮಧುರಂ ಚ ಕ್ರಮಂ ಭಜೇತ್||೮೪|| ಪೈತ್ತೇ ತನುಕಫೇ ಕಾಸೇ ತ್ರಿವೃತಾಂ ಮಧುರೈರ್ಯುತಾಮ್| ದದ್ಯಾದ್ಘನಕಫೇ ತಿಕ್ತೈರ್ವಿರೇಕಾರ್ಥೇ ಯುತಾಂ ಭಿಷಕ್||೮೫|| ಸ್ನಿಗ್ಧಶೀತಸ್ತನುಕಫೇ ರೂಕ್ಷಶೀತಃ ಕಫೇ ಘನೇ| ಕ್ರಮಃ ಕಾರ್ಯಃ ಪರಂ ಭೋಜ್ಯೈಃ ಸ್ನೇಹೈರ್ಲೇಹೈಶ್ಚ ಶಸ್ಯತೇ||೮೬|| ಶೃಙ್ಗಾಟಕಂ ಪದ್ಮಬೀಜಂ ನೀಲೀಸಾರಾಣಿ ಪಿಪ್ಪಲೀ| ಪಿಪ್ಪಲೀಮುಸ್ತಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವದ್ರಾಕ್ಷಾಮೂರ್ವಾಮಹೌಷಧಮ್||೮೭|| ಲಾಜಾಽಮೃತಫಲಾ ದ್ರಾಕ್ಷಾ ತ್ವಕ್ಕ್ಷೀರೀ ಪಿಪ್ಪಲೀ ಸಿತಾ| ಪಿಪ್ಪಲೀಪದ್ಮಕದ್ರಾಕ್ಷಾ ಬೃಹತ್ಯಾಶ್ಚ ಫಲಾದ್ರಸಃ||೮೮|| ಖರ್ಜೂರಂ ಪಿಪ್ಪಲೀ ವಾಂಶೀ ಶ್ವದಂಷ್ಟ್ರಾ ಚೇತಿ ಪಞ್ಚ ತೇ| ಘೃತಕ್ಷೌದ್ರಯುತಾ ಲೇಹಾಃ ಶ್ಲೋಕಾರ್ಧೈಃ ಪಿತ್ತಕಾಸಿನಾಮ್||೮೯|| ಶರ್ಕರಾಚನ್ದನದ್ರಾಕ್ಷಾಮಧುಧಾತ್ರೀಫಲೋತ್ಪಲೈಃ| ಪೈತ್ತೇ, ಸಮುಸ್ತಮರಿಚಃ ಸಕಫೇ, ಸಘೃತೋಽನಿಲೇ||೯೦|| ಮೃದ್ವೀಕಾರ್ಧಶತಂ ತ್ರಿಂಶತ್ಪಿಪ್ಪಲೀಃ ಶರ್ಕರಾಪಲಮ್| ಲೇಹಯೇನ್ಮಧುನಾ ಗೋರ್ವಾ ಕ್ಷೀರಪಂ ಚ ಶಕೃದ್ರಸಮ್||೯೧|| ತ್ವಗೇಲಾವ್ಯೋಷಮೃದ್ವೀಕಾಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲಪೌಷ್ಕರೈಃ| ಲಾಜಾಮುಸ್ತಶಟೀರಾಸ್ನಾಧಾತ್ರೀಫಲಬಿಭೀತಕೈಃ||೯೨|| ಶರ್ಕರಾಕ್ಷೌದ್ರಸರ್ಪಿರ್ಭಿರ್ಲೇಹಃ ಕಾಸವಿನಾಶನಃ| ಶ್ವಾಸಂ ಹಿಕ್ಕಾಂ ಕ್ಷಯಂ ಚೈವ ಹೃದ್ರೋಗಂ ಚ ಪ್ರಣಾಶಯೇತ್||೯೩|| ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾಮಲಕಂ ದ್ರಾಕ್ಷಾಂ ಲಾಕ್ಷಾಂ ಲಾಜಾಂ ಸಿತೋಪಲಾಮ್| ಕ್ಷೀರೇ ಪಕ್ತ್ವಾ ಘನಂ ಶೀತಂ ಲಿಹ್ಯಾತ್ ಕ್ಷೌದ್ರಾಷ್ಟಭಾಗಿಕಮ್||೯೪|| ವಿದಾರೀಕ್ಷುಮೃಣಾಲಾನಾಂ ರಸಾನ್ ಕ್ಷೀರಂ ಸಿತೋಪಲಾಮ್| ಪಿಬೇದ್ವಾ ಮಧುಸಂಯುಕ್ತಂ ಪಿತ್ತಕಾಸಹರಂ ಪರಮ್||೯೫|| ಮಧುರೈರ್ಜಾಙ್ಗಲರಸೈಃ ಶ್ಯಾಮಾಕಯವಕೋದ್ರವಾಃ| ಮುದ್ಗಾದಿಯೂಷೈಃ ಶಾಕೈಶ್ಚ ತಿಕ್ತಕೈರ್ಮಾತ್ರಯಾ ಹಿತಾಃ||೯೬|| ಘನಶ್ಲೇಷ್ಮಣಿ ಲೇಹಾಸ್ತು ತಿಕ್ತಕಾ ಮಧುಸಂಯುತಾಃ| ಶಾಲಯಃ ಸ್ಯುಸ್ತನುಕಫೇ ಷಷ್ಟಿಕಾಶ್ಚ ರಸಾದಿಭಿಃ||೯೭|| ಶರ್ಕರಾಮ್ಭೋಽನುಪಾನಾರ್ಥಂ ದ್ರಾಕ್ಷೇಕ್ಷೂಣಾಂ ರಸಾಃ ಪಯಃ| ಸರ್ವಂ ಚ ಮಧುರಂ ಶೀತಮವಿದಾಹಿ ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ||೯೮|| ಕಾಕೋಲೀಬೃಹತೀಮೇದಾಯುಗ್ಮೈಃ ಸವೃಷನಾಗರೈಃ| ಪಿತ್ತಕಾಸೇ ರಸಾನ್ ಕ್ಷೀರಂ ಯೂಷಾಂಶ್ಚಾಪ್ಯುಪಕಲ್ಪಯೇತ್||೯೯|| ಶರಾದಿಪಞ್ಚಮೂಲಸ್ಯ ಪಿಪ್ಪಲೀದ್ರಾಕ್ಷಯೋಸ್ತಥಾ| ಕಷಾಯೇಣ ಶೃತಂ ಕ್ಷೀರಂ ಪಿಬೇತ್ ಸಮಧುಶರ್ಕರಮ್||೧೦೦|| ಸ್ಥಿರಾಸಿತಾಪೃಶ್ನಿಪರ್ಣೀಶ್ರಾವಣೀಬೃಹತೀಯುಗೈಃ| ಜೀವಕರ್ಷಭಕಾಕೋಲೀತಾಮಲಕ್ಯೃದ್ಧಿಜೀವಕೈಃ||೧೦೧|| ಶೃತಂ ಪಯಃ ಪಿಬೇತ್ ಕಾಸೀ ಜ್ವರೀ ದಾಹೀ ಕ್ಷತಕ್ಷಯೀ| ತಜ್ಜಂ ವಾ ಸಾಧಯೇತ್ ಸರ್ಪಿಃ ಸಕ್ಷೀರೇಕ್ಷುರಸಂ ಭಿಷಕ್||೧೦೨|| ಜೀವಕಾದ್ಯೈರ್ಮಧುರಕೈಃ ಫಲೈಶ್ಚಾಭಿಷುಕಾದಿಭಿಃ| ಕಲ್ಕೈಸ್ತ್ರಿಕಾರ್ಷಿಕೈಃ ಸಿದ್ಧೇ ಪೂತಶೀತೇ ಪ್ರದಾಪಯೇತ್||೧೦೩|| ಶರ್ಕರಾಪಿಪ್ಪಲೀಚೂರ್ಣಂ ತ್ವಕ್ಕ್ಷೀರ್ಯಾ ಮರಿಚಸ್ಯ ಚ| ಶೃಙ್ಗಾಟಕಸ್ಯ ಚಾವಾಪ್ಯ ಕ್ಷೌದ್ರಗರ್ಭಾನ್ಪಲೋನ್ಮಿತಾನ್||೧೦೪|| ಗುಡಾನ್ ಗೋಧೂಮಚೂರ್ಣೇನ ಕೃತ್ವಾ ಖಾದೇದ್ಧಿತಾಶನಃ| ಶುಕ್ರಾಸೃಗ್ದೋಷಶೋಷೇಷು ಕಾಸೇ ಕ್ಷೀಣಕ್ಷತೇಷು ಚ||೧೦೫|| ಶರ್ಕರಾನಾಗರೋದೀಚ್ಯಂ ಕಣ್ಟಕಾರೀಂ ಶಟೀಂ ಸಮಮ್| ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ರಸಂ ಪಿಬೇತ್ಪೂತಂ ವಸ್ತ್ರೇಣ ಘೃತಮೂರ್ಚ್ಛಿತಮ್||೧೦೬|| ಮಹಿಷ್ಯಜಾವಿಗೋಕ್ಷೀರಧಾತ್ರೀಫಲರಸೈಃ ಸಮೈಃ| ಸರ್ಪಿಃ ಸಿದ್ಧಂ ಪಿಬೇದ್ಯುಕ್ತ್ಯಾ ಪಿತ್ತಕಾಸನಿಬರ್ಹಣಮ್||೧೦೭|| ಇತಿ ಪಿತ್ತಕಾಸಚಿಕಿತ್ಸಾ|
पैत्तिके सकफे कासे वमनं सर्पिषा हितम्| तथा मदनकाश्मर्यमधुकक्वथितैर्जलैः||८३|| यष्ट्याह्वफलकल्कैर्वा विदारीक्षुरसायुतैः| हृतदोषस्ततः शीतं मधुरं च क्रमं भजेत्||८४|| पैत्ते तनुकफे कासे त्रिवृतां मधुरैर्युताम्| दद्याद्घनकफे तिक्तैर्विरेकार्थे युतां भिषक्||८५|| स्निग्धशीतस्तनुकफे रूक्षशीतः कफे घने| क्रमः कार्यः परं भोज्यैः स्नेहैर्लेहैश्च शस्यते||८६|| शृङ्गाटकं पद्मबीजं नीलीसाराणि पिप्पली| पिप्पलीमुस्तयष्ट्याह्वद्राक्षामूर्वामहौषधम्||८७|| लाजाऽमृतफला द्राक्षा त्वक्क्षीरी पिप्पली सिता| पिप्पलीपद्मकद्राक्षा बृहत्याश्च फलाद्रसः||८८|| खर्जूरं पिप्पली वांशी श्वदंष्ट्रा चेति पञ्च ते| घृतक्षौद्रयुता लेहाः श्लोकार्धैः पित्तकासिनाम्||८९|| शर्कराचन्दनद्राक्षामधुधात्रीफलोत्पलैः| पैत्ते, समुस्तमरिचः सकफे, सघृतोऽनिले||९०|| मृद्वीकार्धशतं त्रिंशत्पिप्पलीः शर्करापलम्| लेहयेन्मधुना गोर्वा क्षीरपं च शकृद्रसम्||९१|| त्वगेलाव्योषमृद्वीकापिप्पलीमूलपौष्करैः| लाजामुस्तशटीरास्नाधात्रीफलबिभीतकैः||९२|| शर्कराक्षौद्रसर्पिर्भिर्लेहः कासविनाशनः| श्वासं हिक्कां क्षयं चैव हृद्रोगं च प्रणाशयेत्||९३|| पिप्पल्यामलकं द्राक्षां लाक्षां लाजां सितोपलाम्| क्षीरे पक्त्वा घनं शीतं लिह्यात् क्षौद्राष्टभागिकम्||९४|| विदारीक्षुमृणालानां रसान् क्षीरं सितोपलाम्| पिबेद्वा मधुसंयुक्तं पित्तकासहरं परम्||९५|| मधुरैर्जाङ्गलरसैः श्यामाकयवकोद्रवाः| मुद्गादियूषैः शाकैश्च तिक्तकैर्मात्रया हिताः||९६|| घनश्लेष्मणि लेहास्तु तिक्तका मधुसंयुताः| शालयः स्युस्तनुकफे षष्टिकाश्च रसादिभिः||९७|| शर्कराम्भोऽनुपानार्थं द्राक्षेक्षूणां रसाः पयः| सर्वं च मधुरं शीतमविदाहि प्रशस्यते||९८|| काकोलीबृहतीमेदायुग्मैः सवृषनागरैः| पित्तकासे रसान् क्षीरं यूषांश्चाप्युपकल्पयेत्||९९|| शरादिपञ्चमूलस्य पिप्पलीद्राक्षयोस्तथा| कषायेण शृतं क्षीरं पिबेत् समधुशर्करम्||१००|| स्थिरासितापृश्निपर्णीश्रावणीबृहतीयुगैः| जीवकर्षभकाकोलीतामलक्यृद्धिजीवकैः||१०१|| शृतं पयः पिबेत् कासी ज्वरी दाही क्षतक्षयी| तज्जं वा साधयेत् सर्पिः सक्षीरेक्षुरसं भिषक्||१०२|| जीवकाद्यैर्मधुरकैः फलैश्चाभिषुकादिभिः| कल्कैस्त्रिकार्षिकैः सिद्धे पूतशीते प्रदापयेत्||१०३|| शर्करापिप्पलीचूर्णं त्वक्क्षीर्या मरिचस्य च| शृङ्गाटकस्य चावाप्य क्षौद्रगर्भान्पलोन्मितान्||१०४|| गुडान् गोधूमचूर्णेन कृत्वा खादेद्धिताशनः| शुक्रासृग्दोषशोषेषु कासे क्षीणक्षतेषु च||१०५|| शर्करानागरोदीच्यं कण्टकारीं शटीं समम्| पिष्ट्वा रसं पिबेत्पूतं वस्त्रेण घृतमूर्च्छितम्||१०६|| महिष्यजाविगोक्षीरधात्रीफलरसैः समैः| सर्पिः सिद्धं पिबेद्युक्त्या पित्तकासनिबर्हणम्||१०७|| इति पित्तकासचिकित्सा|
🔊 Audio coming soon
ವಮನಂ ಸರ್ಪಿಷೇತಿ ವಮನದ್ರವ್ಯಯುಕ್ತೇನ ಸರ್ಪಿಷಾ ವಮನಂ ಕರ್ತವ್ಯಮ್| ಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಫಲಕಲ್ಕೈರಿತಿ ಅತ್ರ ಫಲಂ ಮದನಫಲಮ್| ಪಿತ್ತಕಾಸೇ ಏವ ಕಾಸವೇಗನಿಃಸಾರ್ಯಮಾಣಸ್ಯ ಕಫಸ್ಯ ತನುತಾಯಾಂ ಘನತಾಯಾಂ ಚ ಪೃಥಕ್ ಚಿಕಿತ್ಸಾಮಾಹ- ಪೈತ್ತೇ ಇತ್ಯಾದಿ| ತಿಕ್ತಕೈರ್ಯುತಾಂ ತ್ರಿವೃತಾಮಿತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ಕ್ರಮ ಇತಿ ಪೇಯಾದಿಕ್ರಮಃ| ಪರಮಿತಿ ಪೇಯಾದಿಕ್ರಮಾದೂರ್ಧ್ವಮ್| ಶಸ್ಯತ ಇತ್ಯತ್ರ ‘ಉಪಚಾರಃ’ ಇತಿ ಶೇಷಃ| ನೀಲೀಸಾರಮಿತಿ ನೀಲಿನೀಫಲಸಾರಮ್| ಅಮೃತಫಲಮ್ ಆಮಲಕಮ್| ಶರ್ಕರಾದಿಃ ಕೇವಲಃ ಕೇವಲೇ ಪೈತ್ತೇ, ಸಕಫೇ ಪೈತ್ತೇ ಸಮುಸ್ತಮರಿಚಃ, ಸಘೃತಸ್ತು ಶರ್ಕರಾದಿರನಿಲಾನುಬನ್ಧೇ ಪೈತ್ತೇ ಜ್ಞೇಯಃ| ಮೃದ್ವೀಕಾರ್ಧಶತಂ ತ್ರಿಂಶತ್ಪಿಪ್ಪಲೀಶ್ಚ ವ್ಯಕ್ತೇ, ಸಙ್ಖ್ಯಾಪರಿಗ್ರಹಾತ್| ಗೋಃ ಕ್ಷೀರಪಮಿತಿ ಕ್ಷೀರಮಾತ್ರಾಶನಮ್| ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾಮಲಕಮಿತ್ಯಾದೌ ಘನಶ್ಲೇಷ್ಮಣೀತಿ ಘನತಾಮಾಪನ್ನಕಫೇ| ಕಾಕೋಲೀತ್ಯಾದೌ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ಯುಗ್ಮೈರಿತಿ ಸಮ್ಬಧ್ಯತೇ| ಶರಾದಿಪಞ್ಚಮೂಲೀ ತೃಣಪಞ್ಚಮೂಲಮ್| ಅಭಿಷುಕಾದಯ ಔತ್ತರಾಪಥಿಕಾ ವಾತಪಿತ್ತಹರಾ “ವಾತಾಮಾಭಿಷುಕಾಕ್ಷೋಡಮುಕೂಲಕನಿಕೋಚಕಾಃ” (ಸೂ.ಅ.೨೭) ಇತಿ ಗ್ರನ್ಥೋಕ್ತಾಶ್ಚತ್ವಾರೋ ಜ್ಞೇಯಾಃ| ಜೀವಕಾದಯಶ್ಚ ಜೀವನೀಯಗಣೋಕ್ತಾಃ| ಶರ್ಕರಾದೀನಾಂ ಚ ಕ್ಷಯೋಕ್ತಸರ್ಪಿರ್ಗುಡೋಕ್ತಮಾನಾನುಸಾರೇಣ ಮಾನಮತ್ರ ಜ್ಞೇಯಮ್| ಶರ್ಕರೇತ್ಯಾದೌ ರಸಮಿತಿ ಕಲ್ಕಸ್ಯೈವ ರಸಮ್||೮೩-೧೦೭||
Adhikarana 25 (108-111) · Śloka 111
ಬಲಿನಂ ವಮನೈರಾದೌ ಶೋಧಿತಂ ಕಫಕಾಸಿನಮ್| ಯವಾನ್ನೈಃ ಕಟುರೂಕ್ಷೋಷ್ಣೈಃ ಕಫಘ್ನೈಶ್ಚಾಪ್ಯುಪಾಚರೇತ್||೧೦೮|| ಪಿಪ್ಪಲೀಕ್ಷಾರಿಕೈರ್ಯೂಷೈಃ ಕೌಲತ್ಥೈರ್ಮೂಲಕಸ್ಯ ಚ| ಲಘೂನ್ಯನ್ನಾನಿ ಭುಞ್ಜೀತ ರಸೈರ್ವಾ ಕಟುಕಾನ್ವಿತೈಃ||೧೦೯|| ಧಾನ್ವಬೈಲರಸೈಃ ಸ್ನೇಹೈಸ್ತಿಲಸರ್ಷಪಬಿಲ್ವಜೈಃ| ಮಧ್ವಮ್ಲೋಷ್ಣಾಮ್ಬುತಕ್ರಂ ವಾ ಮದ್ಯಂ ವಾ ನಿಗದಂ ಪಿಬೇತ್||೧೧೦|| ಪೌಷ್ಕರಾರಗ್ವಧಂ ಮೂಲಂ ಪಟೋಲಂ ತೈರ್ನಿಶಾಸ್ಥಿತಮ್| ಜಲಂ ಮಧುಯುತಂ ಪೇಯಂ ಕಾಲೇಷ್ವನ್ನಸ್ಯ ವಾ ತ್ರಿಷು||೧೧೧||
बलिनं वमनैरादौ शोधितं कफकासिनम्| यवान्नैः कटुरूक्षोष्णैः कफघ्नैश्चाप्युपाचरेत्||१०८|| पिप्पलीक्षारिकैर्यूषैः कौलत्थैर्मूलकस्य च| लघून्यन्नानि भुञ्जीत रसैर्वा कटुकान्वितैः||१०९|| धान्वबैलरसैः स्नेहैस्तिलसर्षपबिल्वजैः| मध्वम्लोष्णाम्बुतक्रं वा मद्यं वा निगदं पिबेत्||११०|| पौष्करारग्वधं मूलं पटोलं तैर्निशास्थितम्| जलं मधुयुतं पेयं कालेष्वन्नस्य वा त्रिषु||१११||
🔊 Audio coming soon
ಬಲಿನಮಿತ್ಯಾದಿನಾ ಕಫಕಾಸಚಿಕಿತ್ಸಾಮಾಹ| ಪಿಪ್ಪಲೀಕ್ಷಾರಿಕೈರಿತಿ ಪಿಪ್ಪಲೀಕ್ಷಾರಸಂಸ್ಕೃತೈಃ| ಧಾನ್ವಬೈಲರಸೈರಿತಿ ಧನ್ವಜಬಿಲೇಶಯರಸೈಃ| ಕಾಲೇಷ್ವನ್ನಸ್ಯ ಚ ತ್ರಿಷ್ವಿತಿ ಭೋಜನಾದಿಮಧ್ಯಾವಸಾನೇಷು||೧೦೮-೧೧೧||
Adhikarana 26 (112-122) · Śloka 122
ಕಟ್ಫಲಂ ಕತ್ತೃಣಂ ಭಾರ್ಗೀಂ ಮುಸ್ತಂ ಧಾನ್ಯಂ ವಚಾಭಯೇ| ಶುಣ್ಠೀಂ ಪರ್ಪಟಕಂ ಶೃಙ್ಗೀಂ ಸುರಾಹ್ವಂ ಚ ಶೃತಂ ಜಲೇ||೧೧೨|| ಮಧುಹಿಙ್ಗುಯುತಂ ಪೇಯಂ ಕಾಸೇ ವಾತಕಫಾತ್ಮಕೇ| ಕಣ್ಠರೋಗೇ ಮುಖೇ ಶೂನೇ ಶ್ವಾಸಹಿಕ್ಕಾಜ್ವರೇಷು ಚ||೧೧೩|| ಪಾಠಾಂ ಶುಣ್ಠೀಂ ಶಟೀಂ ಮೂರ್ವಾಂ ಗವಾಕ್ಷೀಂ ಮುಸ್ತಪಿಪ್ಪಲೀಮ್| ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ಘರ್ಮಾಮ್ಬುನಾ ಹಿಙ್ಗುಸೈನ್ಧವಾಭ್ಯಾಂ ಯುತಾಂ ಪಿಬೇತ್||೧೧೪|| ನಾಗರಾತಿವಿಷೇ ಮುಸ್ತಂ ಶೃಙ್ಗೀಂ ಕರ್ಕಟಕಸ್ಯ ಚ| ಹರೀತಕೀಂ ಶಟೀಂ ಚೈವ ತೇನೈವ ವಿಧಿನಾ ಪಿಬೇತ್||೧೧೫|| ತೈಲಭೃಷ್ಟಂ ಚ ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾಃ ಕಲ್ಕಾಕ್ಷಂ ಸಸಿತೋಪಲಮ್| ಪಿಬೇದ್ವಾ ಶ್ಲೇಷ್ಮಕಾಸಘ್ನಂ ಕುಲತ್ಥರಸಸಂಯುತಮ್||೧೧೬|| ಕಾಸಮರ್ದಾಶ್ವವಿಟ್ಭೃಙ್ಗರಾಜವಾರ್ತಾಕಜೋ ರಸಃ| ಸಕ್ಷೌದ್ರಃ ಕಫಕಾಸಘ್ನಃ ಸುರಸಸ್ಯಾಸಿತಸ್ಯ ಚ||೧೧೭|| ದೇವದಾರು ಶಟೀ ರಾಸ್ನಾ ಕರ್ಕಟಾಖ್ಯಾ ದುರಾಲಭಾ| ಪಿಪ್ಪಲೀ ನಾಗರಂ ಮುಸ್ತಂ ಪಥ್ಯಾಧಾತ್ರೀಸಿತೋಪಲಾಃ||೧೧೮|| ಮಧುತೈಲಯುತಾವೇತೌ ಲೇಹೌ ವಾತಾನುಗೇ ಕಫೇ| ಪಿಪ್ಪಲೀ ಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲಂ ಚಿತ್ರಕೋ ಹಸ್ತಿಪಿಪ್ಪಲೀ||೧೧೯|| ಪಥ್ಯಾ ತಾಮಲಕೀ ಧಾತ್ರೀ ಭದ್ರಮುಸ್ತಾ ಚ ಪಿಪ್ಪಲೀ| ದೇವದಾರ್ವಭಯಾ ಮುಸ್ತಂ ಪಿಪ್ಪಲೀ ವಿಶ್ವಭೇಷಜಮ್||೧೨೦|| ವಿಶಾಲಾ ಪಿಪ್ಪಲೀ ಮುಸ್ತಂ ತ್ರಿವೃತಾ ಚೇತಿ ಲೇಹಯೇತ್| ಚತುರೋ ಮಧುನಾ ಲೇಹಾನ್ ಕಫಕಾಸಹರಾನ್ ಭಿಷಕ್||೧೨೧|| ಸೌವರ್ಚಲಾಭಯಾಧಾತ್ರೀಪಿಪ್ಪಲೀಕ್ಷಾರನಾಗರಮ್| ಚೂರ್ಣಿತಂ ಸರ್ಪಿಷಾ ವಾತಕಫಕಾಸಹರಂ ಪಿಬೇತ್||೧೨೨||
कट्फलं कत्तृणं भार्गीं मुस्तं धान्यं वचाभये| शुण्ठीं पर्पटकं शृङ्गीं सुराह्वं च शृतं जले||११२|| मधुहिङ्गुयुतं पेयं कासे वातकफात्मके| कण्ठरोगे मुखे शूने श्वासहिक्काज्वरेषु च||११३|| पाठां शुण्ठीं शटीं मूर्वां गवाक्षीं मुस्तपिप्पलीम्| पिष्ट्वा घर्माम्बुना हिङ्गुसैन्धवाभ्यां युतां पिबेत्||११४|| नागरातिविषे मुस्तं शृङ्गीं कर्कटकस्य च| हरीतकीं शटीं चैव तेनैव विधिना पिबेत्||११५|| तैलभृष्टं च पिप्पल्याः कल्काक्षं ससितोपलम्| पिबेद्वा श्लेष्मकासघ्नं कुलत्थरससंयुतम्||११६|| कासमर्दाश्वविट्भृङ्गराजवार्ताकजो रसः| सक्षौद्रः कफकासघ्नः सुरसस्यासितस्य च||११७|| देवदारु शटी रास्ना कर्कटाख्या दुरालभा| पिप्पली नागरं मुस्तं पथ्याधात्रीसितोपलाः||११८|| मधुतैलयुतावेतौ लेहौ वातानुगे कफे| पिप्पली पिप्पलीमूलं चित्रको हस्तिपिप्पली||११९|| पथ्या तामलकी धात्री भद्रमुस्ता च पिप्पली| देवदार्वभया मुस्तं पिप्पली विश्वभेषजम्||१२०|| विशाला पिप्पली मुस्तं त्रिवृता चेति लेहयेत्| चतुरो मधुना लेहान् कफकासहरान् भिषक्||१२१|| सौवर्चलाभयाधात्रीपिप्पलीक्षारनागरम्| चूर्णितं सर्पिषा वातकफकासहरं पिबेत्||१२२||
🔊 Audio coming soon
ಮಧುಹಿಙ್ಗುಯುತಮಿತ್ಯತ್ರ ‘ಮಾಕ್ಷಿಕಂ ಹಿಙ್ಗುಸಿನ್ಧೂತ್ಥ’ ಇತ್ಯಾದಿವಚನಾನುಸಾರೇಣ ಹಿಙ್ಗುಮಧುನೀ ಪ್ರಕ್ಷೇಪ್ತವ್ಯೇ| ತೇನೈವ ವಿಧಿನೇತಿ ಉಷ್ಣೋದಕೇನ ಹಿಙ್ಗುಸೈನ್ಧವೋಪೇತಂ ಪಿಬೇದಿತ್ಯರ್ಥಃ| ಸುರಸಸ್ಯಾಸಿತಸ್ಯ ಕೃಷ್ಣಪರ್ಣಾಶಸ್ಯ| ಮಧುನಾ ಲೇಹಾನಿತಿ ಅತ್ರಾರ್ಧಶ್ಲೋಕೋಕ್ತಾ ಲೇಹಾ ಜ್ಞೇಯಾಃ||೧೧೨-೧೨೨||
Adhikarana 27 (123-124) · Śloka 124
ದಶಮೂಲಾಢಕೇ ಪ್ರಸ್ಥಂ ಘೃತಸ್ಯಾಕ್ಷಸಮೈಃ ಪಚೇತ್| ಪುಷ್ಕರಾಹ್ವಶಟೀಬಿಲ್ವಸುರಸವ್ಯೋಷಹಿಙ್ಗುಭಿಃ||೧೨೩|| ಪೇಯಾನುಪಾನಂ ತತ್ ಪೇಯಂ ಕಾಸೇ ವಾತಕಫಾತ್ಮಕೇ| ಶ್ವಾಸರೋಗೇಷು ಸರ್ವೇಷು ಕಫವಾತಾತ್ಮಕೇಷು ಚ||೧೨೪|| ಇತಿ ದಶಮೂಲಾದಿಘೃತಮ್|
दशमूलाढके प्रस्थं घृतस्याक्षसमैः पचेत्| पुष्कराह्वशटीबिल्वसुरसव्योषहिङ्गुभिः||१२३|| पेयानुपानं तत् पेयं कासे वातकफात्मके| श्वासरोगेषु सर्वेषु कफवातात्मकेषु च||१२४|| इति दशमूलादिघृतम्|
🔊 Audio coming soon
ದಶಮೂಲಾಢಕೇ ಇತಿ ದಶಮೂಲಸ್ಯ ಕ್ವಾಥ್ಯಸ್ಯಾಢಕಮಾನತ್ವಂ, ತೇನ “ಕ್ವಾಥಃ ಕ್ವಾಥ್ಯಸಮೋ ಮತಃ” ಇತಿ ವಚನಾತ್ ಕ್ವಾಥೋಽಪ್ಯಾಢಕಮಾನೋ ಭವತಿ||೧೨೩-೧೨೪||
Adhikarana 28 (125-129) · Śloka 129
ಸಮೂಲಫಲಪತ್ರಾಯಾಃ ಕಣ್ಟಕಾರ್ಯಾ ರಸಾಢಕೇ| ಘೃತಪ್ರಸ್ಥಂ ಬಲಾವ್ಯೋಷವಿಡಙ್ಗಶಟಿಚಿತ್ರಕೈಃ||೧೨೫|| ಸೌವರ್ಚಲಯವಕ್ಷಾರಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲಪೌಷ್ಕರೈಃ| ವೃಶ್ಚೀರಬೃಹತೀಪಥ್ಯಾಯವಾನೀದಾಡಿಮರ್ಧಿಭಿಃ||೧೨೬|| ದ್ರಾಕ್ಷಾಪುನರ್ನವಾಚವ್ಯದುರಾಲಮ್ಭಾಮ್ಲವೇತಸೈಃ| ಶೃಙ್ಗೀತಾಮಲಕೀಭಾರ್ಗೀರಾಸ್ನಾಗೋಕ್ಷುರಕೈಃ ಪಚೇತ್||೧೨೭|| ಕಲ್ಕೈಸ್ತತ್ ಸರ್ವಕಾಸೇಷು ಹಿಕ್ಕಾಶ್ವಾಸೇಷು ಶಸ್ಯತೇ| ಕಣ್ಟಕಾರೀಘೃತಂ ಹ್ಯೇತತ್ ಕಫವ್ಯಾಧಿನಿಸೂದನಮ್||೧೨೮|| ಇತಿ ಕಣ್ಟಕಾರೀಘೃತಮ್| ಕುಲತ್ಥರಸಯುಕ್ತಂ ವಾ ಪಞ್ಚಕೋಲಶೃತಂ ಘೃತಮ್| ಪಾಯಯೇತ್ ಕಫಜೇ ಕಾಸೇ ಹಿಕ್ಕಾಶ್ವಾಸೇ ಚ ಶಸ್ಯತೇ||೧೨೯|| ಇತಿ ಕುಲತ್ಥಾದಿಘೃತಮ್|
समूलफलपत्रायाः कण्टकार्या रसाढके| घृतप्रस्थं बलाव्योषविडङ्गशटिचित्रकैः||१२५|| सौवर्चलयवक्षारपिप्पलीमूलपौष्करैः| वृश्चीरबृहतीपथ्यायवानीदाडिमर्धिभिः||१२६|| द्राक्षापुनर्नवाचव्यदुरालम्भाम्लवेतसैः| शृङ्गीतामलकीभार्गीरास्नागोक्षुरकैः पचेत्||१२७|| कल्कैस्तत् सर्वकासेषु हिक्काश्वासेषु शस्यते| कण्टकारीघृतं ह्येतत् कफव्याधिनिसूदनम्||१२८|| इति कण्टकारीघृतम्| कुलत्थरसयुक्तं वा पञ्चकोलशृतं घृतम्| पाययेत् कफजे कासे हिक्काश्वासे च शस्यते||१२९|| इति कुलत्थादिघृतम्|
🔊 Audio coming soon
ಕಣ್ಟಕಾರೀಘೃತೇ ಬಲಾದಿಕಲ್ಕದ್ರವ್ಯಸ್ಯ ಮಿಲಿತ್ವಾ ಕುಡವಮಾನತ್ವಮ್||೧೨೫-೧೨೯||
Adhikarana 29 (130) · Śloka 130
ಧೂಮಾಂಸ್ತಾನೇವ ದದ್ಯಾಚ್ಚ ಯೇ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ವಾತಕಾಸಿನಾಮ್| ಕೋಶಾತಕೀಫಲಾನ್ಮಧ್ಯಂ ಪಿಬೇದ್ವಾ ಸಮನಃಶಿಲಮ್||೧೩೦||
धूमांस्तानेव दद्याच्च ये प्रोक्ता वातकासिनाम्| कोशातकीफलान्मध्यं पिबेद्वा समनःशिलम्||१३०||
🔊 Audio coming soon
ಕೋಶಾತಕೀ ಘೋಷಕಃ||೧೩೦||
Adhikarana 30 (131-133) · Śloka 133
ತಮಕಃ ಕಫಕಾಸೇ ತು ಸ್ಯಾಚ್ಚೇತ್ ಪಿತ್ತಾನುಬನ್ಧಜಃ| ಪಿತ್ತಕಾಸಕ್ರಿಯಾಂ ತತ್ರ ಯಥಾವಸ್ಥಂ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್||೧೩೧|| ವಾತೇ ಕಫಾನುಬನ್ಧೇ ತು ಕುರ್ಯಾತ್ ಕಫಹರೀಂ ಕ್ರಿಯಾಮ್| ಪಿತ್ತಾನುಬನ್ಧಯೋರ್ವಾತಕಫಯೋಃ ಪಿತ್ತನಾಶಿನೀಮ್||೧೩೨|| ಆರ್ದ್ರೇ ವಿರೂಕ್ಷಣಂ, ಶುಷ್ಕೇ ಸ್ನಿಗ್ಧಂ, ವಾತಕಫಾತ್ಮಕೇ| ಕಾಸೇಽನ್ನಪಾನಂ ಕಫಜೇ ಸಪಿತ್ತೇ ತಿಕ್ತಸಂಯುತಮ್||೧೩೩|| ಇತಿ ಕಫಜಕಾಸಚಿಕಿತ್ಸಾ|
तमकः कफकासे तु स्याच्चेत् पित्तानुबन्धजः| पित्तकासक्रियां तत्र यथावस्थं प्रयोजयेत्||१३१|| वाते कफानुबन्धे तु कुर्यात् कफहरीं क्रियाम्| पित्तानुबन्धयोर्वातकफयोः पित्तनाशिनीम्||१३२|| आर्द्रे विरूक्षणं, शुष्के स्निग्धं, वातकफात्मके| कासेऽन्नपानं कफजे सपित्ते तिक्तसंयुतम्||१३३|| इति कफजकासचिकित्सा|
🔊 Audio coming soon
ತಮಕಃ ಕಾಸೋಪದ್ರವರೂಪಃ| ಕಫೋಽನುಬನ್ಧೋಽಸ್ಯೇತಿ ಕಫಾನುಬನ್ಧಃ, ತಸ್ಮಿನ್ ಕಫಾನುಬನ್ಧೇ ಪವನೇ| ಪಿತ್ತಾನುಬನ್ಧಯೋರಿತ್ಯತ್ರಾಪಿ ವಾತಕಫಯೋರನುಬನ್ಧತ್ವಂ, ಪಿತ್ತಸ್ಯ ತು ಪ್ರಾಧಾನ್ಯಮ್; ಅತ ಏವ ಪಿತ್ತನಾಶಿನೀ ಕ್ರಿಯೋಕ್ತಾ ತತ್ರ| ಆರ್ದ್ರೇ ಇತಿ ತನುಕಫೇ||೧೩೧-೧೩೩||
Adhikarana 31 (134-137) · Śloka 137
ಕಾಸಮಾತ್ಯಯಿಕಂ ಮತ್ವಾ ಕ್ಷತಜಂ ತ್ವರಯಾ ಜಯೇತ್| ಮಧುರೈರ್ಜೀವನೀಯೈಶ್ಚ ಬಲಮಾಂಸವಿವರ್ಧನೈಃ||೧೩೪|| ಪಿಪ್ಪಲೀ ಮಧುಕಂ ಪಿಷ್ಟಂ ಕಾರ್ಷಿಕಂ ಸಸಿತೋಪಲಮ್| ಪ್ರಾಸ್ಥಿಕಂ ಗವ್ಯಮಾಜಂ ಚ ಕ್ಷೀರಮಿಕ್ಷುರಸಸ್ತಥಾ||೧೩೫|| ಯವಗೋಧೂಮಮೃದ್ವೀಕಾಚೂರ್ಣಮಾಮಲಕಾದ್ರಸಃ| ತೈಲಂ ಚ ಪ್ರಸೃತಾಂಶಾನಿ ತತ್ ಸರ್ವಂ ಮೃದುನಾಽಗ್ನಿನಾ||೧೩೬|| ಪಚೇಲ್ಲೇಹಂ ಘೃತಕ್ಷೌದ್ರಯುಕ್ತಃ ಸ ಕ್ಷತಕಾಸಹಾ| ಶ್ವಾಸಹೃದ್ರೋಗಕಾರ್ಶ್ಯೇಷು ಹಿತೋ ವೃದ್ಧೇಽಲ್ಪರೇತಸಿ||೧೩೭||
कासमात्ययिकं मत्वा क्षतजं त्वरया जयेत्| मधुरैर्जीवनीयैश्च बलमांसविवर्धनैः||१३४|| पिप्पली मधुकं पिष्टं कार्षिकं ससितोपलम्| प्रास्थिकं गव्यमाजं च क्षीरमिक्षुरसस्तथा||१३५|| यवगोधूममृद्वीकाचूर्णमामलकाद्रसः| तैलं च प्रसृतांशानि तत् सर्वं मृदुनाऽग्निना||१३६|| पचेल्लेहं घृतक्षौद्रयुक्तः स क्षतकासहा| श्वासहृद्रोगकार्श्येषु हितो वृद्धेऽल्परेतसि||१३७||
🔊 Audio coming soon
ಕಾಸಮಿತ್ಯಾದಿನಾ ಕ್ಷತಜಕಾಸಚಿಕಿತ್ಸಾಮಾಹ| ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾದಿಕೇ ಲೇಹೇ ಯವಾದಯಸ್ತೈಲಾನ್ತಾಃ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ಪ್ರಸೃತಮಾನಾಃ||೧೩೪-೧೩೭||
Adhikarana 32 (138-148) · Śloka 148
ಕ್ಷತಕಾಸಾಭಿಭೂತಾನಾಂ ವೃತ್ತಿಃ ಸ್ಯಾತ್ ಪಿತ್ತಕಾಸಿಕೀ| ಕ್ಷೀರಸರ್ಪಿರ್ಮಧುಪ್ರಾಯಾ ಸಂಸರ್ಗೇ ತು ವಿಶೇಷಣಮ್||೧೩೮|| ವಾತಪಿತ್ತಾರ್ದಿತೇಽಭ್ಯಙ್ಗೋ ಗಾತ್ರಭೇದೇ ಘೃತೈರ್ಹಿತಃ| ತೈಲೈರ್ಮಾರುತರೋಗಘ್ನೈಃ ಪೀಡ್ಯಮಾನೇ ಚ ವಾಯುನಾ||೧೩೯|| ಹೃತ್ಪಾರ್ಶ್ವಾರ್ತಿಷು ಪಾನಂ ಸ್ಯಾಜ್ಜೀವನೀಯಸ್ಯ ಸರ್ಪಿಷಃ| ಸದಾಹಂ ಕಾಸಿನೋ ರಕ್ತಂ ಷ್ಠೀವತಃ ಸಬಲೇಽನಲೇ||೧೪೦|| ಮಾಂಸೋಚಿತೇಭ್ಯಃ ಕ್ಷಾಮೇಭ್ಯೋ ಲಾವಾದೀನಾಂ ರಸಾ ಹಿತಾಃ| ತೃಷ್ಣಾರ್ತಾನಾಂ ಪಯಶ್ಛಾಗಂ ಶರಮೂಲಾದಿಭಿಃ ಶೃತಮ್||೧೪೧|| ರಕ್ತೇ ಸ್ರೋತೋಭ್ಯ ಆಸ್ಯಾದ್ವಾಽಪ್ಯಾಗತೇ ಕ್ಷೀರಜಂ ಘೃತಮ್| ನಸ್ಯಂ ಪಾನಂ ಯವಾಗೂರ್ವಾ ಶ್ರಾನ್ತೇ ಕ್ಷಾಮೇ ಹತಾನಲೇ||೧೪೨|| ಸ್ತಮ್ಭಾಯಾಮೇಷು ಮಹತೀಂ ಮಾತ್ರಾಂ ವಾ ಸರ್ಪಿಷಃ ಪಿಬೇತ್| ಕುರ್ಯಾದ್ವಾ ವಾತರೋಗಘ್ನಂ ಪಿತ್ತರಕ್ತಾವಿರೋಧಿ ಯತ್||೧೪೩|| ನಿವೃತ್ತೇ ಕ್ಷತದೋಷೇ ತು ಕಫೇ ವೃದ್ಧ ಉರಃ ಕ್ಷತೇ| ದಾಲ್ಯತೇ ಕಾಸಿನೋ ಯಸ್ಯ ಸ ಧೂಮಾನ್ನಾ ಪಿಬೇದಿಮಾನ್||೧೪೪|| ದ್ವೇ ಮೇದೇ ಮಧುಕಂ ದ್ವೇ ಚ ಬಲೇ ತೈಃ ಕ್ಷೌಮಲಕ್ತಕೈಃ| ವರ್ತಿತೈರ್ಧೂಮಮಾಪೀಯ ಜೀವನೀಯಘೃತಂ ಪಿಬೇತ್||೧೪೫|| ಮನಃಶಿಲಾಪಲಾಶಾಜಗನ್ಧಾತ್ವಕ್ಕ್ಷೀರಿನಾಗರೈಃ| ಭಾವಯಿತ್ವಾ ಪಿಬೇತ್ ಕ್ಷೌಮಮನು ಚೇಕ್ಷುಗುಡೋದಕಮ್||೧೪೬|| ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ಮನಃಶಿಲಾಂ ತುಲ್ಯಾಮಾರ್ದ್ರಯಾ ವಟಶುಙ್ಗಯಾ| ಸಸರ್ಪಿಷ್ಕಂ ಪಿಬೇದ್ಧೂಮಂ ತಿತ್ತಿರಿಪ್ರತಿಭೋಜನಮ್||೧೪೭|| ಭಾವಿತಂ ಜೀವನೀಯೈರ್ವಾ ಕುಲಿಙ್ಗಾಣ್ಡರಸಾಯುತೈಃ| ಕ್ಷೌಮಂ ಧೂಮಂ ಪಿಬೇತ್ ಕ್ಷೀರಂ ಶೃತಂ ಚಾಯೋಗುಡೈರನು||೧೪೮|| ಇತಿ ಕ್ಷತಜಕಾಸಚಿಕಿತ್ಸಾ|
क्षतकासाभिभूतानां वृत्तिः स्यात् पित्तकासिकी| क्षीरसर्पिर्मधुप्राया संसर्गे तु विशेषणम्||१३८|| वातपित्तार्दितेऽभ्यङ्गो गात्रभेदे घृतैर्हितः| तैलैर्मारुतरोगघ्नैः पीड्यमाने च वायुना||१३९|| हृत्पार्श्वार्तिषु पानं स्याज्जीवनीयस्य सर्पिषः| सदाहं कासिनो रक्तं ष्ठीवतः सबलेऽनले||१४०|| मांसोचितेभ्यः क्षामेभ्यो लावादीनां रसा हिताः| तृष्णार्तानां पयश्छागं शरमूलादिभिः शृतम्||१४१|| रक्ते स्रोतोभ्य आस्याद्वाऽप्यागते क्षीरजं घृतम्| नस्यं पानं यवागूर्वा श्रान्ते क्षामे हतानले||१४२|| स्तम्भायामेषु महतीं मात्रां वा सर्पिषः पिबेत्| कुर्याद्वा वातरोगघ्नं पित्तरक्ताविरोधि यत्||१४३|| निवृत्ते क्षतदोषे तु कफे वृद्ध उरः क्षते| दाल्यते कासिनो यस्य स धूमान्ना पिबेदिमान्||१४४|| द्वे मेदे मधुकं द्वे च बले तैः क्षौमलक्तकैः| वर्तितैर्धूममापीय जीवनीयघृतं पिबेत्||१४५|| मनःशिलापलाशाजगन्धात्वक्क्षीरिनागरैः| भावयित्वा पिबेत् क्षौममनु चेक्षुगुडोदकम्||१४६|| पिष्ट्वा मनःशिलां तुल्यामार्द्रया वटशुङ्गया| ससर्पिष्कं पिबेद्धूमं तित्तिरिप्रतिभोजनम्||१४७|| भावितं जीवनीयैर्वा कुलिङ्गाण्डरसायुतैः| क्षौमं धूमं पिबेत् क्षीरं शृतं चायोगुडैरनु||१४८|| इति क्षतजकासचिकित्सा|
🔊 Audio coming soon
ವೃತ್ತಿರಿತಿ ಚಿಕಿತ್ಸಾ| ಸಂಸರ್ಗೇ ತ್ವಿತಿ ವಾತಪಿತ್ತಾದಿಸಂಸರ್ಗೇ| ವಿಶೇಷಣಮಿತಿ ಚಿಕಿತ್ಸಾವಿಶೇಷೋ ‘ವಾತಪಿತ್ತಾರ್ದಿತೇ’ ಇತ್ಯಾದಿನಾ ವಕ್ಷ್ಯಮಾಣೋ ಜ್ಞೇಯಃ| ವಾತಪಿತ್ತಾರ್ದಿತ ಇತ್ಯಾದಿನಾ ಕ್ಷತಕಾಸೇ ಏವಾವಸ್ಥಿಕೀಂ ಚಿಕಿತ್ಸಾಮಾಹ| ಜೀವನೀಯಂ ಸರ್ಪಿರ್ವಾತರಕ್ತೇ ವಕ್ಷ್ಯಮಾಣಮ್| ಮಹತೀಂ ಮಾತ್ರಾಮಿತಿ ಅಹೋರಾತ್ರೇಣ ಪರಿಣಮನೀಯಾಂ ಪ್ರಾಯೋಽಷ್ಟಪಲಪ್ರಮಾಣಾಮ್| ನಿವೃತ್ತೇ ಕ್ಷತದೋಷೇ ಇತಿ ಕ್ಷತವ್ರಣೇ ಪ್ರಶಾನ್ತೇ| ಕ್ಷೌಮಲಕ್ತಕೈರ್ವರ್ತಿತೈರಿತಿ ಯಥೋಕ್ತೋಷಧೇನ ಕ್ಷೌಮಲೇಪಾದ್ವರ್ತೀಕೃತೈಃ| ಪಿಬೇತ್ ಕ್ಷೌಮಮಿತ್ಯತ್ರ ಕ್ಷೌಮಂ ಭಾವಯಿತ್ವಾ ಧೂಮಂ ಪಿಬೇದಿತ್ಯರ್ಥಃ| ತಿತ್ತಿರಿಪ್ರತಿಭೋಜನಮಿತಿ ತಿತ್ತಿರಿರಸಾನುಪಾನಮ್| ಕ್ಷೌಮಂ ಧೂಮಂ ಪಿಬೇದಿತಿ ಕ್ಷೌಮಂ ದಗ್ಧ್ವಾ ಧೂಮಂ ಪಿಬೇತ್| ಅಯೋಗುಡೈರಿತಿ ಲೋಹಗುಡೈಃ ಶೃತಂ ಕ್ಷೀರಮ್||೧೩೮-೧೪೮||
Adhikarana 33 (149-157) · Śloka 157
ಸಮ್ಪೂರ್ಣರೂಪಂ ಕ್ಷಯಜಂ ದುರ್ಬಲಸ್ಯ ವಿವರ್ಜಯೇತ್| ನವೋತ್ಥಿತಂ ಬಲವತಃ ಪ್ರತ್ಯಾಖ್ಯಾಯಾಚರೇತ್ ಕ್ರಿಯಾಮ್||೧೪೯|| ತಸ್ಮೈ ಬೃಂಹಣಮೇವಾದೌ ಕುರ್ಯಾದಗ್ನೇಶ್ಚ ದೀಪನಮ್| ಬಹುದೋಷಾಯ ಸಸ್ನೇಹಂ ಮೃದು ದದ್ಯಾದ್ವಿರೇಚನಮ್||೧೫೦|| ಶಮ್ಪಾಕೇನ ತ್ರಿವೃತಯಾ ಮೃದ್ವೀಕಾರಸಯುಕ್ತಯಾ| ತಿಲ್ವಕಸ್ಯ ಕಷಾಯೇಣ ವಿದಾರೀಸ್ವರಸೇನ ಚ||೧೫೧|| ಸರ್ಪಿಃ ಸಿದ್ಧಂ ಪಿಬೇದ್ಯುಕ್ತ್ಯಾ ಕ್ಷೀಣದೇಹೋ ವಿಶೋಧನಮ್| (ಹಿತಂ ತದ್ದೇಹಬಲಯೋರಸ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣಂ ಮತಮ್ )||೧೫೨|| ಪಿತ್ತೇ ಕಫೇ ಚ ಸಙ್ಕ್ಷೀಣೇ ಪರಿಕ್ಷೀಣೇಷು ಧಾತುಷು| ಘೃತಂ ಕರ್ಕಟಕೀಕ್ಷೀರದ್ವಿಬಲಾಸಾಧಿತಂ ಪಿಬೇತ್||೧೫೩|| ವಿದಾರೀಭಿಃ ಕದಮ್ಬೈರ್ವಾ ತಾಲಸಸ್ಯೈಸ್ತಥಾ ಶೃತಮ್| ಘೃತಂ ಪಯಶ್ಚ ಮೂತ್ರಸ್ಯ ವೈವರ್ಣ್ಯೇ ಕೃಚ್ಛ್ರನಿರ್ಗಮೇ||೧೫೪|| ಶೂನೇ ಸವೇದನೇ ಮೇಢ್ರೇ ಪಾಯೌ ಸಶ್ರೋಣಿವಙ್ಕ್ಷಣೇ| ಘೃತಮಣ್ಡೇನ ಮಧುನಾಽನುವಾಸ್ಯೋ ಮಿಶ್ರಕೇಣ ವಾ||೧೫೫|| ಜಾಙ್ಗಲೈಃ ಪ್ರತಿಭುಕ್ತಸ್ಯ ವರ್ತಕಾದ್ಯಾ ಬಿಲೇಶಯಾಃ| ಕ್ರಮಶಃ ಪ್ರಸಹಾಶ್ಚೈವ ಪ್ರಯೋಜ್ಯಾಃ ಪಿಶಿತಾಶಿನಃ||೧೫೬|| ಔಷ್ಣ್ಯಾತ್ ಪ್ರಮಾಥಿಭಾವಾಚ್ಚ ಸ್ರೋತೋಭ್ಯಶ್ಚ್ಯಾವಯನ್ತಿ ತೇ| ಕಫಂ, ಶುದ್ಧೈಶ್ಚ ತೈಃ ಪುಷ್ಟಿಂ ಕುರ್ಯಾತ್ಸಮ್ಯಗ್ವಹನ್ರಸಃ||೧೫೭||
सम्पूर्णरूपं क्षयजं दुर्बलस्य विवर्जयेत्| नवोत्थितं बलवतः प्रत्याख्यायाचरेत् क्रियाम्||१४९|| तस्मै बृंहणमेवादौ कुर्यादग्नेश्च दीपनम्| बहुदोषाय सस्नेहं मृदु दद्याद्विरेचनम्||१५०|| शम्पाकेन त्रिवृतया मृद्वीकारसयुक्तया| तिल्वकस्य कषायेण विदारीस्वरसेन च||१५१|| सर्पिः सिद्धं पिबेद्युक्त्या क्षीणदेहो विशोधनम्| (हितं तद्देहबलयोरस्य संरक्षणं मतम् )||१५२|| पित्ते कफे च सङ्क्षीणे परिक्षीणेषु धातुषु| घृतं कर्कटकीक्षीरद्विबलासाधितं पिबेत्||१५३|| विदारीभिः कदम्बैर्वा तालसस्यैस्तथा शृतम्| घृतं पयश्च मूत्रस्य वैवर्ण्ये कृच्छ्रनिर्गमे||१५४|| शूने सवेदने मेढ्रे पायौ सश्रोणिवङ्क्षणे| घृतमण्डेन मधुनाऽनुवास्यो मिश्रकेण वा||१५५|| जाङ्गलैः प्रतिभुक्तस्य वर्तकाद्या बिलेशयाः| क्रमशः प्रसहाश्चैव प्रयोज्याः पिशिताशिनः||१५६|| औष्ण्यात् प्रमाथिभावाच्च स्रोतोभ्यश्च्यावयन्ति ते| कफं, शुद्धैश्च तैः पुष्टिं कुर्यात्सम्यग्वहन्रसः||१५७||
🔊 Audio coming soon
ಪ್ರತ್ಯಾಖ್ಯಾಯಾಚರೇತ್ ಕ್ರಿಯಾಮಿತ್ಯನೇನ ಉಕ್ತಲಕ್ಷಣೇಽಪಿ ಕ್ಷಯಜೇ ಕಾದಾಚಿತ್ಕೀಂ ಸಿದ್ಧಿಂ ದರ್ಶಯತಿ| ಶಮ್ಪಾಕ ಆರಗ್ವಧಃ| ಕರ್ಕಟಕೀ ಕರ್ಕಟಶೃಙ್ಗೀ| ತಾಲಸಸ್ಯಂ ತಾಲಫಲಮ್| ಘೃತಮಣ್ಡೋ ಘೃತೋಪರಿಸ್ತ್ಯಾನಭಾಗಃ| ಔಷ್ಣ್ಯಾದಿತ್ಯಾದೌ ಕಫಮಿತಿ ಚ್ಛೇದಃ| ಶುದ್ಧೈಶ್ಚ ತೈರಿತಿ ಶುದ್ಧೈಃ ಸ್ರೋತೋಭಿಃ||೧೪೯-೧೫೭||
Adhikarana 34 (158-160) · Śloka 160
ದ್ವಿಪಞ್ಚಮೂಲೀತ್ರಿಫಲಾಚವಿಕಾಭಾರ್ಗಿಚಿತ್ರಕೈಃ| ಕುಲತ್ಥಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲಪಾಠಾಕೋಲಯವೈರ್ಜಲೇ||೧೫೮|| ಶೃತೈರ್ನಾಗರದುಃಸ್ಪರ್ಶಾಪಿಪ್ಪಲೀಶಟಿಪೌಷ್ಕರೈಃ| ಕಲ್ಕೈಃ ಕರ್ಕಟಶೃಙ್ಗ್ಯಾ ಚ ಸಮೈಃ ಸರ್ಪಿರ್ವಿಪಾಚಯೇತ್||೧೫೯|| ಸಿದ್ಧೇಽಸ್ಮಿಂಶ್ಚೂರ್ಣಿತೌ ಕ್ಷಾರೌ ದ್ವೌ ಪಞ್ಚ ಲವಣಾನಿ ಚ| ದತ್ತ್ವಾ ಯುಕ್ತ್ಯಾ ಪಿಬೇನ್ಮಾತ್ರಾಂ ಕ್ಷಯಕಾಸನಿಪೀಡಿತಃ||೧೬೦|| ಇತಿ ದ್ವಿಪಞ್ಚಮೂಲಾದಿಘೃತಮ್|
द्विपञ्चमूलीत्रिफलाचविकाभार्गिचित्रकैः| कुलत्थपिप्पलीमूलपाठाकोलयवैर्जले||१५८|| शृतैर्नागरदुःस्पर्शापिप्पलीशटिपौष्करैः| कल्कैः कर्कटशृङ्ग्या च समैः सर्पिर्विपाचयेत्||१५९|| सिद्धेऽस्मिंश्चूर्णितौ क्षारौ द्वौ पञ्च लवणानि च| दत्त्वा युक्त्या पिबेन्मात्रां क्षयकासनिपीडितः||१६०|| इति द्विपञ्चमूलादिघृतम्|
🔊 Audio coming soon
ದ್ವಿಪಞ್ಚಮೂಲೀತ್ಯಾದೌ ಕ್ಷಾರಲವಣಾನಾಂ ಚ ಯುಕ್ತ್ಯಾ ದಾನವಚನೇನ ಸ್ತೋಕಮಾತ್ರಂ ದಾನಂ ಲವಣೀಕರಣಪ್ರಯೋಜನಾರ್ಥಂ ದರ್ಶಯತಿ||೧೫೮-೧೬೦||
Adhikarana 35 (161-162) · Śloka 162
ಗುಡೂಚೀಂ ಪಿಪ್ಪಲೀಂ ಮೂರ್ವಾಂ ಹರಿದ್ರಾಂ ಶ್ರೇಯಸೀಂ ವಚಾಮ್| ನಿದಿಗ್ಧಿಕಾಂ ಕಾಸಮರ್ದಂ ಪಾಠಾಂ ಚಿತ್ರಕನಾಗರಮ್||೧೬೧|| ಜಲೇ ಚತುರ್ಗುಣೇ ಪಕ್ತ್ವಾ ಪಾದಶೇಷೇಣ ತತ್ಸಮಮ್| ಸಿದ್ಧಂ ಸರ್ಪಿಃ ಪಿಬೇದ್ಗುಲ್ಮಶ್ವಾಸಾರ್ತಿಕ್ಷಯಕಾಸನುತ್||೧೬೨|| ಇತಿ ಗುಡೂಚ್ಯಾದಿಘೃತಮ್|
गुडूचीं पिप्पलीं मूर्वां हरिद्रां श्रेयसीं वचाम्| निदिग्धिकां कासमर्दं पाठां चित्रकनागरम्||१६१|| जले चतुर्गुणे पक्त्वा पादशेषेण तत्समम्| सिद्धं सर्पिः पिबेद्गुल्मश्वासार्तिक्षयकासनुत्||१६२|| इति गुडूच्यादिघृतम्|
🔊 Audio coming soon
ಗುಡೂಚೀತ್ಯಾದೌ ಶ್ರೇಯಸೀ ರಾಸ್ನಾ| ತತ್ಸಮಮಿತಿ ಕ್ವಾಥಸಮಮ್||೧೬೧-೧೬೨||
Adhikarana 36 (163-167) · Śloka 167
ಕಾಸಮರ್ದಾಭಯಾಮುಸ್ತಪಾಠಾಕಟ್ಫಲನಾಗರೈಃ| ಪಿಪ್ಪಲೀಕಟುಕಾದ್ರಾಕ್ಷಾಕಾಶ್ಮರ್ಯಸುರಸೈಸ್ತಥಾ||೧೬೩|| ಅಕ್ಷಮಾತ್ರೈರ್ಘೃತಪ್ರಸ್ಥಂ ಕ್ಷೀರದ್ರಾಕ್ಷಾರಸಾಢಕೇ| ಪಚೇಚ್ಛೋಷಜ್ವರಪ್ಲೀಹಸರ್ವಕಾಸಹರಂ ಶಿವಮ್||೧೬೪|| ಧಾತ್ರೀಫಲೈಃ ಕ್ಷೀರಸಿದ್ಧೈಃ ಸರ್ಪಿರ್ವಾಽಪ್ಯವಚೂರ್ಣಿತಮ್| ದ್ವಿಗುಣೇ ದಾಡಿಮರಸೇ ವಿಪಕ್ವಂ ವ್ಯೋಷಸಂಯುತಮ್||೧೬೫|| ಪಿಬೇದುಪರಿ ಭಕ್ತಸ್ಯ ಯವಕ್ಷಾರಘೃತಂ ನರಃ| ಪಿಪ್ಪಲೀಗುಡಸಿದ್ಧಂ ವಾ ಚ್ಛಾಗಕ್ಷೀರಯುತಂ ಘೃತಮ್||೧೬೬|| ಏತಾನ್ಯಗ್ನಿವಿವೃದ್ಧ್ಯರ್ಥಂ ಸರ್ಪೀಂಷಿ ಕ್ಷಯಕಾಸಿನಾಮ್| ಸ್ಯುರ್ದೋಷಬದ್ಧಕೋಷ್ಠೋರಃಸ್ರೋತಸಾಂ ಚ ವಿಶುದ್ಧಯೇ||೧೬೭||
कासमर्दाभयामुस्तपाठाकट्फलनागरैः| पिप्पलीकटुकाद्राक्षाकाश्मर्यसुरसैस्तथा||१६३|| अक्षमात्रैर्घृतप्रस्थं क्षीरद्राक्षारसाढके| पचेच्छोषज्वरप्लीहसर्वकासहरं शिवम्||१६४|| धात्रीफलैः क्षीरसिद्धैः सर्पिर्वाऽप्यवचूर्णितम्| द्विगुणे दाडिमरसे विपक्वं व्योषसंयुतम्||१६५|| पिबेदुपरि भक्तस्य यवक्षारघृतं नरः| पिप्पलीगुडसिद्धं वा च्छागक्षीरयुतं घृतम्||१६६|| एतान्यग्निविवृद्ध्यर्थं सर्पींषि क्षयकासिनाम्| स्युर्दोषबद्धकोष्ठोरःस्रोतसां च विशुद्धये||१६७||
🔊 Audio coming soon
ಕ್ಷೀರಸಿದ್ಧೈರಿತಿ ಕ್ಷೀರಸ್ವಿನ್ನೈಃ| ಯವಕ್ಷಾರಸಾಧಿತಂ ಘೃತಂ ಯವಕ್ಷಾರಘೃತಮ್||೧೬೩-೧೬೭||
Adhikarana 37 (168-179) · Śloka 179
ಹರೀತಕೀರ್ಯವಕ್ವಾಥದ್ವ್ಯಾಢಕೇ ವಿಂಶತಿಂ ಪಚೇತ್| ಸ್ವಿನ್ನಾ ಮೃದಿತ್ವಾ ತಾಸ್ತಸ್ಮಿನ್ ಪುರಾಣಂ ಗುಡಷಟ್ಪಲಮ್||೧೬೮|| ದದ್ಯಾನ್ಮನಃಶಿಲಾಕರ್ಷಂ ಕರ್ಷಾರ್ಧಂ ಚ ರಸಾಞ್ಜನಾತ್| ಕುಡವಾರ್ಧಂ ಚ ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾಃ ಸ ಲೇಹಃ ಶ್ವಾಸಕಾಸನುತ್||೧೬೯|| ಇತಿ ಹರೀತಕೀಲೇಹಃ| ಶ್ವಾವಿಧಃ ಸೂಚಯೋ ದಗ್ಧಾಃ ಸಘೃತಕ್ಷೌದ್ರಶರ್ಕರಾಃ| ಶ್ವಾಸಕಾಸಹರಾ ಬರ್ಹಿಪಾದೌ ವಾ ಕ್ಷೌದ್ರಸರ್ಪಿಷಾ||೧೭೦|| ಏರಣ್ಡಪತ್ರಕ್ಷಾರಂ ವಾ ವ್ಯೋಷತೈಲಗುಡಾನ್ವಿತಮ್| ಲಿಹ್ಯಾದೇತೇನ ವಿಧಿನಾ ಸುರಸೈರಣ್ಡಪತ್ರಜಮ್||೧೭೧|| ದ್ರಾಕ್ಷಾಪದ್ಮಕವಾರ್ತಾಕಪಿಪ್ಪಲೀಃ ಕ್ಷೌದ್ರಸರ್ಪಿಷಾ| ಲಿಹ್ಯಾತ್ತ್ರ್ಯೂಷಣಚೂರ್ಣಂ ವಾ ಪುರಾಣಗುಡಸರ್ಪಿಷಾ||೧೭೨|| ಚಿತ್ರಕಂ ತ್ರಿಫಲಾಜಾಜೀ ಕರ್ಕಟಾಖ್ಯಾ ಕಟುತ್ರಿಕಮ್| ದ್ರಾಕ್ಷಾಂ ಚ ಕ್ಷೌದ್ರಸರ್ಪಿರ್ಭ್ಯಾಂ ಲಿಹ್ಯಾದದ್ಯಾದ್ಗುಡೇನ ವಾ||೧೭೩|| ಪದ್ಮಕಂ ತ್ರಿಫಲಾಂ ವ್ಯೋಷಂ ವಿಡಙ್ಗಂ ಸುರದಾರು ಚ| ಬಲಾಂ ರಾಸ್ನಾಂ ಚ ತುಲ್ಯಾನಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮಚೂರ್ಣಾನಿ ಕಾರಯೇತ್||೧೭೪|| ಸರ್ವೈರೇಭಿಃ ಸಮಂ ಚೂರ್ಣೈಃ ಪೃಥಕ್ ಕ್ಷೌದ್ರಂ ಘೃತಂ ಸಿತಾಮ್| ವಿಮಥ್ಯ ಲೇಹಯೇಲ್ಲೇಹಂ ಸರ್ವಕಾಸಹರಂ ಶಿವಮ್||೧೭೫|| ಜೀವನ್ತೀಂ ಮಧುಕಂ ಪಾಠಾಂ ತ್ವಕ್ಕ್ಷೀರೀಂ ತ್ರಿಫಲಾಂ ಶಟೀಮ್| ಮುಸ್ತೈಲೇ ಪದ್ಮಕಂ ದ್ರಾಕ್ಷಾಂ ದ್ವೇ ಬೃಹತ್ಯೌ ವಿತುನ್ನಕಮ್||೧೭೬|| ಸಾರಿವಾಂ ಪೌಷ್ಕರಂ ಮೂಲಂ ಕರ್ಕಟಾಖ್ಯಾಂ ರಸಾಞ್ಜನಮ್| ಪುನರ್ನವಾಂ ಲೋಹರಜಸ್ತ್ರಾಯಮಾಣಾಂ ಯವಾನಿಕಾಮ್||೧೭೭|| ಭಾರ್ಗೀಂ ತಾಮಲಕೀಮೃದ್ಧಿಂ ವಿಡಙ್ಗಂ ಧನ್ವಯಾಸಕಮ್| ಕ್ಷಾರಚಿತ್ರಕಚವ್ಯಾಮ್ಲವೇತಸವ್ಯೋಷದಾರು ಚ||೧೭೮|| ಚೂರ್ಣೀಕೃತ್ಯ ಸಮಾಂಶಾನಿ ಲೇಹಯೇತ್ ಕ್ಷೌದ್ರಸರ್ಪಿಷಾ| ಚೂರ್ಣಾತ್ಪಾಣಿತಲಂ ಪಞ್ಚ ಕಾಸಾನೇತದ್ ವ್ಯಪೋಹತಿ||೧೭೯|| ಇತಿ ಪದ್ಮಕಾದಿಲೇಹಃ|
हरीतकीर्यवक्वाथद्व्याढके विंशतिं पचेत्| स्विन्ना मृदित्वा तास्तस्मिन् पुराणं गुडषट्पलम्||१६८|| दद्यान्मनःशिलाकर्षं कर्षार्धं च रसाञ्जनात्| कुडवार्धं च पिप्पल्याः स लेहः श्वासकासनुत्||१६९|| इति हरीतकीलेहः| श्वाविधः सूचयो दग्धाः सघृतक्षौद्रशर्कराः| श्वासकासहरा बर्हिपादौ वा क्षौद्रसर्पिषा||१७०|| एरण्डपत्रक्षारं वा व्योषतैलगुडान्वितम्| लिह्यादेतेन विधिना सुरसैरण्डपत्रजम्||१७१|| द्राक्षापद्मकवार्ताकपिप्पलीः क्षौद्रसर्पिषा| लिह्यात्त्र्यूषणचूर्णं वा पुराणगुडसर्पिषा||१७२|| चित्रकं त्रिफलाजाजी कर्कटाख्या कटुत्रिकम्| द्राक्षां च क्षौद्रसर्पिर्भ्यां लिह्यादद्याद्गुडेन वा||१७३|| पद्मकं त्रिफलां व्योषं विडङ्गं सुरदारु च| बलां रास्नां च तुल्यानि सूक्ष्मचूर्णानि कारयेत्||१७४|| सर्वैरेभिः समं चूर्णैः पृथक् क्षौद्रं घृतं सिताम्| विमथ्य लेहयेल्लेहं सर्वकासहरं शिवम्||१७५|| जीवन्तीं मधुकं पाठां त्वक्क्षीरीं त्रिफलां शटीम्| मुस्तैले पद्मकं द्राक्षां द्वे बृहत्यौ वितुन्नकम्||१७६|| सारिवां पौष्करं मूलं कर्कटाख्यां रसाञ्जनम्| पुनर्नवां लोहरजस्त्रायमाणां यवानिकाम्||१७७|| भार्गीं तामलकीमृद्धिं विडङ्गं धन्वयासकम्| क्षारचित्रकचव्याम्लवेतसव्योषदारु च||१७८|| चूर्णीकृत्य समांशानि लेहयेत् क्षौद्रसर्पिषा| चूर्णात्पाणितलं पञ्च कासानेतद् व्यपोहति||१७९|| इति पद्मकादिलेहः|
🔊 Audio coming soon
ಏತೇನ ವಿಧಿನೇತಿ ವ್ಯೋಷತೈಲಗುಡಾನ್ವಿತಮ್| ವಿತುನ್ನಕಂ ಸುನಿಷಣ್ಣಕಮ್| ಪಾಣಿತಲಂ ಕರ್ಷಃ||೧೬೮-೧೭೯||
Adhikarana 38 (180-186) · Śloka 186
ಲಿಹ್ಯಾನ್ಮರಿಚಚೂರ್ಣಂ ವಾ ಸಘೃತಕ್ಷೌದ್ರಶರ್ಕರಮ್| ಬದರೀಪತ್ರಕಲ್ಕಂ ವಾ ಘೃತಭೃಷ್ಟಂ ಸಸೈನ್ಧವಮ್||೧೮೦|| ಸ್ವರಭೇದೇ ಚ ಕಾಸೇ ಚ ಲೇಹಮೇತಂ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್| ಪತ್ರಕಲ್ಕಂ ಘೃತೈರ್ಭೃಷ್ಟಂ ತಿಲ್ವಕಸ್ಯ ಸಶರ್ಕರಮ್||೧೮೧|| ಪೇಯಾ ಚೋತ್ಕಾರಿಕಾ ಚ್ಛರ್ದಿತೃಟ್ಕಾಸಾಮಾತಿಸಾರನುತ್| ಗೌರಸರ್ಷಪಗಣ್ಡೀರವಿಡಙ್ಗವ್ಯೋಷಚಿತ್ರಕಾನ್| ಸಾಭಯಾನ್ ಸಾಧಯೇತ್ತೋಯೇ ಯವಾಗೂಂ ತೇನ ಚಾಮ್ಭಸಾ||೧೮೨|| ಸಸರ್ಪಿರ್ಲವಣಾಂ ಕಾಸೇ ಹಿಕ್ಕಾಶ್ವಾಸೇ ಸಪೀನಸೇ| ಪಾಣ್ಡ್ವಾಮಯೇ ಕ್ಷಯೇ ಶೋಥೇ ಕರ್ಣಶೂಲೇ ಚ ದಾಪಯೇತ್||೧೮೩|| ಕಣ್ಟಕಾರೀರಸೇ ಸಿದ್ಧೋ ಮುದ್ಗಯೂಷಃ ಸುಸಂಸ್ಕೃತಃ| ಸಗೌರಾಮಲಕಃ ಸಾಮ್ಲಃ ಸರ್ವಕಾಸಭಿಷಗ್ಜಿತಮ್||೧೮೪|| ವಾತಘ್ನೌಷಧನಿಷ್ಕ್ವಾಥಂ ಕ್ಷೀರಂ ಯೂಷಾನ್ ರಸಾನಪಿ| ವೈಷ್ಕಿರಪ್ರತುದಾನ್ ಬೈಲಾನ್ ದಾಪಯೇತ್ ಕ್ಷಯಕಾಸಿನೇ||೧೮೫|| ಕ್ಷತಕಾಸೇ ಚ ಯೇ ಧೂಮಾಃ ಸಾನುಪಾನಾ ನಿದರ್ಶಿತಾಃ| ಕ್ಷಯಕಾಸೇಽಪಿ ತಾನೇವ ಯಥಾವಸ್ಥಂ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್||೧೮೬||
लिह्यान्मरिचचूर्णं वा सघृतक्षौद्रशर्करम्| बदरीपत्रकल्कं वा घृतभृष्टं ससैन्धवम्||१८०|| स्वरभेदे च कासे च लेहमेतं प्रयोजयेत्| पत्रकल्कं घृतैर्भृष्टं तिल्वकस्य सशर्करम्||१८१|| पेया चोत्कारिका च्छर्दितृट्कासामातिसारनुत्| गौरसर्षपगण्डीरविडङ्गव्योषचित्रकान्| साभयान् साधयेत्तोये यवागूं तेन चाम्भसा||१८२|| ससर्पिर्लवणां कासे हिक्काश्वासे सपीनसे| पाण्ड्वामये क्षये शोथे कर्णशूले च दापयेत्||१८३|| कण्टकारीरसे सिद्धो मुद्गयूषः सुसंस्कृतः| सगौरामलकः साम्लः सर्वकासभिषग्जितम्||१८४|| वातघ्नौषधनिष्क्वाथं क्षीरं यूषान् रसानपि| वैष्किरप्रतुदान् बैलान् दापयेत् क्षयकासिने||१८५|| क्षतकासे च ये धूमाः सानुपाना निदर्शिताः| क्षयकासेऽपि तानेव यथावस्थं प्रयोजयेत्||१८६||
🔊 Audio coming soon
ಪತ್ರಕಲ್ಕಂ ತಿಲ್ವಕಸ್ಯೇತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ಉತ್ಕಾರಿಕೇತಿ ‘ಪತ್ರಕಲ್ಕಂ’ ಇತ್ಯಾದಿನೋಕ್ತಾ ಉತ್ಕಾರಿಕಾ| ಗಣ್ಡೀರಃ ಶಮಠಃ| ಗೌರಾಮಲಕ ಆರ್ದ್ರಾಮಲಕಃ| ಸಾಮ್ಲ ಇತಿ ದಾಡಿಮಾದಿಯೋಗಾದಮ್ಲಃ||೧೮೦-೧೮೬||
Adhikarana 39 (187-189) · Śloka 189
ದೀಪನಂ ಬೃಂಹಣಂ ಚೈವ ಸ್ರೋತಸಾಂ ಚ ವಿಶೋಧನಮ್| ವ್ಯತ್ಯಾಸಾತ್ಕ್ಷಯಕಾಸಿಭ್ಯೋ ಬಲ್ಯಂ ಸರ್ವಂ ಹಿತಂ ಭವೇತ್||೧೮೭|| ಸನ್ನಿಪಾತಭವೋಽಪ್ಯೇಷ ಕ್ಷಯಕಾಸಃ ಸುದಾರುಣಃ| ಸನ್ನಿಪಾತಹಿತಂ ತಸ್ಮಾತ್ ಸದಾ ಕಾರ್ಯಂ ಭಿಷಗ್ಜಿತಮ್||೧೮೮|| ದೋಷಾನುಬಲಯೋಗಾಚ್ಚ ಹರೇದ್ರೋಗಬಲಾಬಲಮ್| ಕಾಸೇಷ್ವೇಷು ಗರೀಯಾಂಸಂ ಜಾನೀಯಾದುತ್ತರೋತ್ತರಮ್||೧೮೯||
दीपनं बृंहणं चैव स्रोतसां च विशोधनम्| व्यत्यासात्क्षयकासिभ्यो बल्यं सर्वं हितं भवेत्||१८७|| सन्निपातभवोऽप्येष क्षयकासः सुदारुणः| सन्निपातहितं तस्मात् सदा कार्यं भिषग्जितम्||१८८|| दोषानुबलयोगाच्च हरेद्रोगबलाबलम्| कासेष्वेषु गरीयांसं जानीयादुत्तरोत्तरम्||१८९||
🔊 Audio coming soon
ವ್ಯತ್ಯಾಸಾದಿತಿ ಕ್ರಿಯಾಪರಿವರ್ತನಾತ್| ಕ್ಷಯಜಕಾಸಸ್ಯ ಸನ್ನಿಪಾತೋದ್ಭವ ಇತ್ಯಾದಿನಾ ಸಾನ್ನಿಪಾತಿಕತ್ವಮಭಿಧಾಯ, ದೋಷೋದ್ರೇಕವಿಶೇಷಾನುಬನ್ಧರೂಪೇಣ ಚಿಕಿತ್ಸಾವಿಶೇಷಸೂತ್ರಮಾಹ- ದೋಷಾನುಬನ್ಧಯೋಗಾಚ್ಚ ಹರೇದ್ರೋಗಬಲಾಬಲಮಿತಿ ; ಅತ್ರ ‘ಬುದ್ಧ್ವಾ’ ಇತ್ಯಧ್ಯಾಹಾರ್ಯಮ್| ದೋಷಾಣಾಮನುಬನ್ಧಃ ಉತ್ಕರ್ಷಾಪಕರ್ಷಾದಿನಾ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ, ತದಪೇಕ್ಷೋ ಯೋಗಃ; ಅತ್ರ ಪಞ್ಚಮೀ ಹೇತೌ; ತೇನ ದೋಷಾನುಬನ್ಧರೂಪೇಣ ಭೇಷಜಯೋಗೇನ ರೋಗಸ್ಯ ಕ್ಷಯಕಾಸಸ್ಯ ಬಲವನ್ತಮಬಲಂ ಚ ದೋಷಂ ಹರೇತ್| ಅನ್ಯೇ ತು ‘ದೋಷಾನುಬನ್ಧಯೋಗಾಚ್ಚ ಕುರ್ಯಾದ್ರೋಗಬಲಾಬಲಮ್’ ಇತಿ ಪಠನ್ತಿ| ತತ್ರ ದೋಷಾನುಬನ್ಧಯೋಗಾದ್ರೋಗಬಲಾಬಲಂ ಬುದ್ಧ್ವಾ ಕುರ್ಯಾದ್ಭಿಷಗ್ಜಿತಮಿತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ಕಾಸೇಷ್ವಿತಿ ವಾತಪಿತ್ತಕಫಕ್ಷತಕ್ಷಯಜೇಷು||೧೮೭-೧೮೯||
Adhikarana 40 (190) · Śloka 190
ಭೋಜ್ಯಂ ಪಾನಾನಿ ಸರ್ಪೀಂಷಿ ಲೇಹಾಶ್ಚ ಸಹ ಪಾನಕೈಃ| ಕ್ಷೀರಂ ಸರ್ಪಿರ್ಗುಡಾ ಧೂಮಾಃ ಕಾಸಭೈಷಜ್ಯಸಙ್ಗ್ರಹಃ||೧೯೦||
भोज्यं पानानि सर्पींषि लेहाश्च सह पानकैः| क्षीरं सर्पिर्गुडा धूमाः कासभैषज्यसङ्ग्रहः||१९०||
🔊 Audio coming soon
ವಿಸ್ತರೋಕ್ತಂ ಕಾಸಭೇಷಜಂ ಸಙ್ಗೃಹ್ಣಾತಿ- ಭೋಜ್ಯಮಿತ್ಯಾದಿ||೧೯೦||
Adhikarana 41 (191) · Śloka 191
ತತ್ರ ಶ್ಲೋಕಃ- ಸಙ್ಖ್ಯಾ ನಿಮಿತ್ತಂ ರೂಪಾಣಿ ಸಾಧ್ಯಾಸಾಧ್ಯತ್ವಮೇವ ಚ| ಕಾಸಾನಾಂ ಭೇಷಜಂ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಗರೀಯಸ್ತ್ವಂ ಚ ಕಾಸಿನಃ||೧೯೧||
तत्र श्लोकः- सङ्ख्या निमित्तं रूपाणि साध्यासाध्यत्वमेव च| कासानां भेषजं प्रोक्तं गरीयस्त्वं च कासिनः||१९१||
🔊 Audio coming soon
ಸಙ್ಖ್ಯೇತ್ಯಾದಿರಧ್ಯಾಯಾರ್ಥಸಙ್ಗ್ರಹಃ ಸುಗಮಃ||೧೯೧||
Adhikarana puShpikA · Śloka 18
ಇತ್ಯಗ್ನಿವೇಶಕೃತೇ ತನ್ತ್ರೇ ಚರಕಪ್ರತಿಸಂಸ್ಕೃತೇಽಪ್ರಾಪ್ತೇ ದೃಢಬಲಸಮ್ಪೂರಿತೇ ಚಿಕಿತ್ಸಾಸ್ಥಾನೇ ಕಾಸಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ನಾಮಾಷ್ಟಾದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೧೮||
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृतेऽप्राप्ते दृढबलसम्पूरिते चिकित्सास्थाने कासचिकित्सितं नामाष्टादशोऽध्यायः||१८||
🔊 Audio coming soon
ಇತಿ ಶ್ರೀಚಕ್ರಪಾಣಿದತ್ತವಿರಚಿತಾಯಾಂ ಚರಕತಾತ್ಪರ್ಯಟೀಕಾಯಾಮಾಯುರ್ವೇದದೀಪಿಕಾಯಾಂ ಚಿಕಿತ್ಸಾಸ್ಥಾನೇ ಕಾಸಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ನಾಮಾಷ್ಟಾದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೧೮||