Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ਅਥਾਤਃ ਕਰਪ੍ਰਚਿਤੀਯਂ ਰਸਾਯਨਪਾਦਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ||੧|| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹ ਭਗਵਾਨਾਤ੍ਰੇਯਃ||੨||
अथातः करप्रचितीयं रसायनपादं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
ਆਮਲਕਰਸਾਯਨਤ੍ਵਸਾਮ੍ਯਾਦਨਨ੍ਤਰਂ ਕਰਪ੍ਰਚਿਤੀਯ ਉਚ੍ਯਤੇ||੧-੨||
Adhikarana 2 (3-6) · Śloka 6
ਕਰਪ੍ਰਚਿਤਾਨਾਂ ਯਥੋਕ੍ਤਗੁਣਾਨਾਮਾਮਲਕਾਨਾਮੁਦ੍ਧਤਾਸ੍ਥ੍ਨਾਂ ਸ਼ੁਸ੍ਕਚੂਰ੍ਣਿਤਾਨਾਂ ਪੁਨਰ੍ਮਾਘੇ ਫਾਲ੍ਗੁਨੇ ਵਾ ਮਾਸੇ ਤ੍ਰਿਃਸਪ੍ਤਕਤ੍ਵਃ ਸ੍ਵਰਸਪਰਿਪੀਤਾਨਾਂ ਪੁਨਃ ਸ਼ੁਸ੍ਕਚੂਰ੍ਣੀਕਤਾਨਾਮਾਢਕਮੇਕਂ ਗ੍ਰਾਹਯੇਤ੍, ਅਥ ਜੀਵਨੀਯਾਨਾਂ ਬਂਹਣੀਯਾਨਾਂ ਸ੍ਤਨ੍ਯਜਨਨਾਨਾਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰਜਨਨਾਨਾਂ ਵਯਃਸ੍ਥਾਪਨਾਨਾਂ ਸਡ੍ਵਿਰੇਚਨਸ਼ਤਾਸ਼੍ਰਿਤੀਯੋਕ੍ਤਾਨਾਮੌਸਧਗਣਾਨਾਂ ਚਨ੍ਦਨਾਗੁਰੁਧਵਤਿਨਿਸ਼ਖਦਿਰਸ਼ਿਂਸ਼ਪਾਸਨਸਾਰਾਣਾਂ ਚਾਣੁਸ਼ਃ ਕਤ੍ਤਾਨਾਮਭਯਾਬਿਭੀਤਕਪਿਪ੍ਪਲੀਵਚਾਚਵ੍ਯਚਿਤ੍ਰਕਵਿਡਙ੍ਗਾਨਾਂ ਚ ਸਮਸ੍ਤਾਨਾਮਾਢਕਮੇਕਂ ਦਸ਼ਗੁਣੇਨਾਮ੍ਭਸਾ ਸਾਧਯੇਤ੍, ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਾਢਕਾਵਸ਼ੇਸੇ ਰਸੇ ਸੁਪੂਤੇ ਤਾਨ੍ਯਾਮਲਕਚੂਰ੍ਣਾਨਿ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਗੋਮਯਾਗ੍ਨਿਭਿਰ੍ਵਂਸ਼ਵਿਦਲਸ਼ਰਤੇਜਨਾਗ੍ਨਿਭਿਰ੍ਵਾ ਸਾਧਯੇਦ੍ਯਾਵਦਪਨਯਾਦ੍ਰਸਸ੍ਯ, ਤਮਨੁਪਦਗ੍ਧਮੁਪਹਤ੍ਯਾਯਸੀਸੁ ਪਾਤ੍ਰੀਸ੍ਵਾਸ੍ਤੀਰ੍ਯ ਸ਼ੋਸਯੇਤ੍, ਸੁਸ਼ੁਸ੍ਕਂ ਤਤ੍ ਕਸ੍ਣਾਜਿਨਸ੍ਯੋਪਰਿ ਦਸਦਿ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣਪਿਸ੍ਟਮਯਃਸ੍ਥਾਲ੍ਯਾਂ ਨਿਧਾਪਯੇਤ੍ ਸਮ੍ਯਕ੍, ਤਚ੍ਚੂਰ੍ਣਮਯਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣਾਸ੍ਟਭਾਗਸਮ੍ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਂ ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਰ੍ਭ੍ਯਾਮਗ੍ਨਿਬਲਮਭਿਸਮੀਕ੍ਸ੍ਯ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਦਿਤਿ||੩|| ਭਵਨ੍ਤਿ ਚਾਤ੍ਰ- ਏਤਦ੍ਰਸਾਯਨਂ ਪੂਰ੍ਵਂ ਵਸਿਸ੍ਠਃ ਕਸ਼੍ਯਪੋਙ੍ਗਿਰਾਃ| ਜਮਦਗ੍ਨਿਰ੍ਭਰਦ੍ਵਾਜੋ ਭਗੁਰਨ੍ਯੇ ਚ ਤਦ੍ਵਿਧਾਃ||੪|| ਪ੍ਰਯੁਜ੍ਯ ਪ੍ਰਯਤਾ ਮੁਕ੍ਤਾਃ ਸ਼੍ਰਮਵ੍ਯਾਧਿਜਰਾਭਯਾਤ੍| ਯਾਵਦੈਚ੍ਛਂਸ੍ਤਪਸ੍ਤੇਪੁਸ੍ਤਤ੍ਪ੍ਰਭਾਵਾਨ੍ਮਹਾਬਲਾਃ||੫|| ਇਦਂ ਰਸਾਯਨਂ ਚਕ੍ਰੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਵਾਰ੍ਸਸਹਸ੍ਰਿਕਮ੍| ਜਰਾਵ੍ਯਾਧਿਪ੍ਰਸ਼ਮਨਂ ਬੁਦ੍ਧੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬਲਪ੍ਰਦਮ੍||੬|| (ਇਤ੍ਯਾਮਲਕਾਯਸਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਰਸਾਯਨਮ੍)|
करप्रचितानां यथोक्तगुणानामामलकानामुद्धृतास्थ्नां शुष्कचूर्णितानां पुनर्माघे फाल्गुने वा मासे त्रिःसप्तकृत्वः स्वरसपरिपीतानां पुनः शुष्कचूर्णीकृतानामाढकमेकं ग्राहयेत्, अथ जीवनीयानां बृंहणीयानां स्तन्यजननानां शुक्रजननानां वयःस्थापनानां षड्विरेचनशताश्रितीयोक्तानामौषधगणानां चन्दनागुरुधवतिनिशखदिरशिंशपासनसाराणां चाणुशः कृत्तानामभयाबिभीतकपिप्पलीवचाचव्यचित्रकविडङ्गानां च समस्तानामाढकमेकं दशगुणेनाम्भसा साधयेत्, तस्मिन्नाढकावशेषे रसे सुपूते तान्यामलकचूर्णानि दत्त्वा गोमयाग्निभिर्वंशविदलशरतेजनाग्निभिर्वा साधयेद्यावदपनयाद्रसस्य, तमनुपदग्धमुपहृत्यायसीषु पात्रीष्वास्तीर्य शोषयेत्, सुशुष्कं तत् कृष्णाजिनस्योपरि दृषदि श्लक्ष्णपिष्टमयःस्थाल्यां निधापयेत् सम्यक्, तच्चूर्णमयश्चूर्णाष्टभागसम्प्रयुक्तं मधुसर्पिर्भ्यामग्निबलमभिसमीक्ष्य प्रयोजयेदिति||३|| भवन्ति चात्र- एतद्रसायनं पूर्वं वसिष्ठः कश्यपोऽङ्गिराः| जमदग्निर्भरद्वाजो भृगुरन्ये च तद्विधाः||४|| प्रयुज्य प्रयता मुक्ताः श्रमव्याधिजराभयात्| यावदैच्छंस्तपस्तेपुस्तत्प्रभावान्महाबलाः||५|| इदं रसायनं चक्रे ब्रह्मा वार्षसहस्रिकम्| जराव्याधिप्रशमनं बुद्धीन्द्रियबलप्रदम्||६|| (इत्यामलकायसं ब्राह्मरसायनम्)|
🔊 Audio coming soon
ਕਰਪ੍ਰਚਿਤਾਨਾਮਿਤਿਪਦਂ ਸ੍ਵਯਮ੍ਪਤਿਤਗ੍ਰਹਣਂ ਨਿਸੇਧਯਤਿ| ਮਾਘੇ ਫਾਲ੍ਗੁਨੇ ਵੇਤਿਗ੍ਰਹਣਵਚਨਾਤ੍ਤਥੈਵ ਗਹੀਤਾਨਾਮਧਿਕਾਰ ਇਤ੍ਯਾਗਮਾਦੁਨ੍ਨੀਯਤੇ| ਸ੍ਵਰਸ ਇਹਾਮਲਕਸ੍ਯੈਵ ਭਵਤਿ, ਅਧਿਕਾਰਾਤ੍| ਸ਼ਾਕਃ ਬਹਤ੍ਪਤ੍ਰਸ੍ਤਰੁਃ| ਕਤ੍ਤਾਨਾਮਿਤਿ ਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾਨਾਮ੍| ਇਹ ਗੋਮਯਾਗ੍ਨ੍ਯਾਦ੍ਯੁਪਕਰਣਨਿਯਮੇਨੈਵ ਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯੁਤ੍ਕਰ੍ਸੋ ਭਵਤੀਤਿ ਸਿਵਚਨਾਦੁਨ੍ਨੀਯਤੇ| ਯਦੁਕ੍ਤਂ- “ਸਯਸ੍ਤ੍ਵੇਵ ਜਾਨਨ੍ਤਿ ਯੋਗਸਂਯੋਗਜਂ ਫਲਮ੍” ਇਤਿ| ਏਵਮਨ੍ਯਤ੍ਰਾਪਿ ਇਤਿਕਰ੍ਤਵ੍ਯਤਾਨਿਯਮੋ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯੇਯਃ| ਕਸ੍ਣਾਜਿਨਸ੍ਯੇਤਿ ਕਸ੍ਣਸਾਰਾਜਿਨਸ੍ਯ||੩-੬||
Adhikarana 3 (7-8) · Śloka 8
ਤਪਸਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯੇਣ ਧ੍ਯਾਨੇਨ ਪ੍ਰਸ਼ਮੇਨ ਚ| ਰਸਾਯਨਵਿਧਾਨੇਨ ਕਾਲਯੁਕ੍ਤੇਨ ਚਾਯੁਸਾ||੭|| ਸ੍ਥਿਤਾ ਮਹਰ੍ਸਯਃ ਪੂਰ੍ਵਂ, ਨਹਿ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਰਸਾਯਨਮ੍| ਗ੍ਰਾਮ੍ਯਾਨਾਮਨ੍ਯਕਾਰ੍ਯਾਣਾਂ ਸਿਧ੍ਯਤ੍ਯਪ੍ਰਯਤਾਤ੍ਮਨਾਮ੍||੮||
तपसा ब्रह्मचर्येण ध्यानेन प्रशमेन च| रसायनविधानेन कालयुक्तेन चायुषा||७|| स्थिता महर्षयः पूर्वं, नहि किञ्चिद्रसायनम्| ग्राम्यानामन्यकार्याणां सिध्यत्यप्रयतात्मनाम्||८||
🔊 Audio coming soon
ਸਮ੍ਪ੍ਰਤਿ ਰਸਾਯਨਸ੍ਯ ਤਪੋਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਧ੍ਯਾਨਾਦਿਯੁਕ੍ਤਸ੍ਯੈਵ ਮਹਾਫਲਤ੍ਵਂ ਭਵਤੀਤਿ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਹ- ਤਪਸੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਕਾਲਯੁਕ੍ਤੇਨ ਚਾਯੁਸੇਤਿ ਅਨਿਯਤਕਾਲਯੁਕ੍ਤੇਨ ਚਾਯੁਸੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ, ਨਿਯਤਕਾਲਾਯੁਸਂ ਪ੍ਰਤਿ ਤੁ ਨ ਰਸਾਯਨਂ ਫਲਵਦਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤਮੇਵ| ਸ੍ਥਿਤਾ ਇਤਿ ਦੀਰ੍ਘਕਾਲਜੀਵਿਨਃ| ਵਿਪਰ੍ਯਯੇਣ ਤਪਃਪ੍ਰਭਤਿਵਿਰਹੇ ਰਸਾਯਨਸ੍ਯਾਫਲਤਾਮਾਹ- ਨ ਹੀਤ੍ਯਾਦਿ||੭-੮||
Adhikarana 4 (9-14) · Śloka 14
ਸਂਵਤ੍ਸਰਂ ਪਯੋਵਤ੍ਤਿਰ੍ਗਵਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਵਸੇਤ੍ ਸਦਾ| ਸਾਵਿਤ੍ਰੀਂ ਮਨਸਾ ਧ੍ਯਾਯਨ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਯਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ||੯|| ਸਂਵਤ੍ਸਰਾਨ੍ਤੇ ਪੌਸੀਂ ਵਾ ਮਾਘੀਂ ਵਾ ਫਾਲ੍ਗੁਨੀਂ ਤਿਥਿਮ੍| ਤ੍ਰ੍ਯਹੋਪਵਾਸੀ ਸ਼ੁਕ੍ਲਸ੍ਯ ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯਾਮਲਕੀਵਨਮ੍||੧੦|| ਬਹਤ੍ਫਲਾਢ੍ਯਮਾਰੁਹ੍ਯ ਦ੍ਰੁਮਂ ਸ਼ਾਖਾਗਤਂ ਫਲਮ੍| ਗਹੀਤ੍ਵਾ ਪਾਣਿਨਾ ਤਿਸ੍ਠੇਜ੍ਜਪਨ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਮਤਾਗਮਾਤ੍||੧੧|| ਤਦਾ ਹ੍ਯਵਸ਼੍ਯਮਮਤਂ ਵਸਤ੍ਯਾਮਲਕੇ ਕ੍ਸਣਮ੍| ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਮਧੁਕਲ੍ਪਾਨਿ ਸ੍ਨੇਹਵਨ੍ਤਿ ਮਦੂਨਿ ਚ||੧੨|| ਭਵਨ੍ਤ੍ਯਮਤਸਂਯੋਗਾਤ੍ਤਾਨਿ ਯਾਵਨ੍ਤਿ ਭਕ੍ਸਯੇਤ੍| ਜੀਵੇਦ੍ਵਰ੍ਸਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਤਾਵਨ੍ਤ੍ਯਾਗਤਯੌਵਨਃ||੧੩|| ਸੌਹਿਤ੍ਯਮੇਸਾਂ ਗਤ੍ਵਾ ਤੁ ਭਵਤ੍ਯਮਰਸਨ੍ਨਿਭਃ| ਸ੍ਵਯਂ ਚਾਸ੍ਯੋਪਤਿਸ੍ਠਨ੍ਤੇ ਸ਼੍ਰੀਰ੍ਵੇਦਾ ਵਾਕ੍ ਚ ਰੂਪਿਣੀ||੧੪|| (ਇਤਿ ਕੇਵਲਾਮਲਕਰਸਾਯਨਮ੍)|
संवत्सरं पयोवृत्तिर्गवां मध्ये वसेत् सदा| सावित्रीं मनसा ध्यायन् ब्रह्मचारी यतेन्द्रियः||९|| संवत्सरान्ते पौषीं वा माघीं वा फाल्गुनीं तिथिम्| त्र्यहोपवासी शुक्लस्य प्रविश्यामलकीवनम्||१०|| बृहत्फलाढ्यमारुह्य द्रुमं शाखागतं फलम्| गृहीत्वा पाणिना तिष्ठेज्जपन् ब्रह्मामृतागमात्||११|| तदा ह्यवश्यममृतं वसत्यामलके क्षणम्| शर्करामधुकल्पानि स्नेहवन्ति मृदूनि च||१२|| भवन्त्यमृतसंयोगात्तानि यावन्ति भक्षयेत्| जीवेद्वर्षसहस्राणि तावन्त्यागतयौवनः||१३|| सौहित्यमेषां गत्वा तु भवत्यमरसन्निभः| स्वयं चास्योपतिष्ठन्ते श्रीर्वेदा वाक् च रूपिणी||१४|| (इति केवलामलकरसायनम्)|
🔊 Audio coming soon
ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਤ੍ਵੇਨੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਨਿਯਮੇ ਲਬ੍ਧੇਪਿ ਯਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਦਸਮ੍ਬਨ੍ਧ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਨਿਯਮਾਤਿਸ਼ਯੋਪਦਰ੍ਸ਼ਨਾਰ੍ਥਃ| ਪੌਸਾਦਿਸੁ ਸਂਵਤ੍ਸਰਾਨ੍ਤਤ੍ਵਂ ਨਿਯਮਦਿਨਾਦਾਰਭ੍ਯ ਵਰ੍ਸਪੂਰਣੇਨ ਜ੍ਞੇਯਮ੍| ਫਾਲ੍ਗੁਨੀਮਿਤ੍ਯਸ੍ਯਾਨ੍ਤੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯੇਤਿ ਸ਼ੇਸਃ| “ਨ ਦ੍ਰੁਮਮਾਰੋਹੇਤ੍” (ਸੂ.ਅ.੮) ਇਤ੍ਯਸ੍ਯੇਹ ਆਰੁਹ੍ਯ ਦ੍ਰੁਮਮਿਤਿ ਵਚਨੇਨਾਪਵਾਦਃ| ਜਪਨ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਤਿ ਓਙ੍ਕਾਰਂ ਜਪਨ੍| ਅਮਤਾਗਮਾਦਿਤਿ ਅਮਤਾਗਮਪਰ੍ਯਨ੍ਤਮ੍| ਸੌਹਿਤ੍ਯਮੇਸਾਮਿਤਿ ਕਰਣੇ ਸਸ੍ਠੀ| ਵਾਗ੍ਰੂਪਿਣੀਤਿ ਤਦਧਿਸ੍ਠਾਤ੍ਰੀ ਦੇਵਤਾ||੯-੧੪||
Adhikarana 5 (15-23) · Śloka 23
ਤ੍ਰਿਫਲਾਯਾ ਰਸੇ ਮੂਤ੍ਰੇ ਗਵਾਂ ਕ੍ਸਾਰੇ ਚ ਲਵਣੇ| ਕ੍ਰਮੇਣ ਚੇਙ੍ਗੁਦੀਕ੍ਸਾਰੇ ਕਿਂਸ਼ੁਕਕ੍ਸਾਰ ਏਵ ਚ||੧੫|| ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਾਯਸਸ੍ਯ ਪਤ੍ਰਾਣਿ ਵਹ੍ਨਿਵਰ੍ਣਾਨਿ ਸਾਧਯੇਤ੍ | ਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲਦੀਰ੍ਘਾਣਿ ਤਿਲੋਤ੍ਸੇਧਤਨੂਨਿ ਚ||੧੬|| ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਤਾਨ੍ਯਞ੍ਜਨਾਭਾਨਿ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਚੂਰ੍ਣਾਨਿ ਕਾਰਯੇਤ੍| ਤਾਨਿ ਚੂਰ੍ਣਾਨਿ ਮਧੁਨਾ ਰਸੇਨਾਮਲਕਸ੍ਯ ਚ||੧੭|| ਯੁਕ੍ਤਾਨਿ ਲੇਹਵਤ੍ ਕੁਮ੍ਭੇ ਸ੍ਥਿਤਾਨਿ ਘਤਭਾਵਿਤੇ| ਸਂਵਤ੍ਸਰਂ ਨਿਧੇਯਾਨਿ ਯਵਪਲ੍ਲੇ ਤਥੈਵ ਚ||੧੮|| ਦਦ੍ਯਾਦਾਲੋਡਨਂ ਮਾਸੇ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰਾਲੋਡਯਨ੍ ਬੁਧਃ| ਸਂਵਤ੍ਸਰਾਤ੍ਯਯੇ ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਯੋਗੋ ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਸਾ||੧੯|| ਪ੍ਰਾਤਃ ਪ੍ਰਾਤਰ੍ਬਲਾਪੇਕ੍ਸੀ ਸਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਜੀਰ੍ਣੇ ਚ ਭੋਜਨਮ੍| ਏਸ ਏਵ ਚ ਲੌਹਾਨਾਂ ਪ੍ਰਯੋਗਃ ਸਮ੍ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ||੨੦|| ਨਾਭਿਘਾਤੈਰ੍ਨ ਚਾਤਙ੍ਕੈਰ੍ਜਰਯਾ ਨ ਚ ਮਤ੍ਯੁਨਾ| ਸ ਧਸ੍ਯਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ਗਜਪ੍ਰਾਣਃ ਸਦਾ ਚਾਤਿਬਲੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ||੨੧|| ਧੀਮਾਨ੍ ਯਸ਼ਸ੍ਵੀ ਵਾਕ੍ਸਿਦ੍ਧਃ ਸ਼੍ਰੁਤਧਾਰੀ ਮਹਾਧਨਃ | ਭਵੇਤ੍ ਸਮਾਂ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜਾਨੋ ਨਰੋ ਲੌਹਰਸਾਯਨਮ੍||੨੨|| ਅਨੇਨੈਵ ਵਿਧਾਨੇਨ ਹੇਮ੍ਨਸ਼੍ਚ ਰਜਤਸ੍ਯ ਚ| ਆਯੁਃਪ੍ਰਕਰ੍ਸਕਤ੍ਸਿਦ੍ਧਃ ਪ੍ਰਯੋਗਃ ਸਰ੍ਵਰੋਗਨੁਤ੍||੨੩|| (ਇਤਿ ਲੌਹਾਦਿਰਸਾਯਨਮ੍)|
त्रिफलाया रसे मूत्रे गवां क्षारे च लवणे| क्रमेण चेङ्गुदीक्षारे किंशुकक्षार एव च||१५|| तीक्ष्णायसस्य पत्राणि वह्निवर्णानि साधयेत् | चतुरङ्गुलदीर्घाणि तिलोत्सेधतनूनि च||१६|| ज्ञात्वा तान्यञ्जनाभानि सूक्ष्मचूर्णानि कारयेत्| तानि चूर्णानि मधुना रसेनामलकस्य च||१७|| युक्तानि लेहवत् कुम्भे स्थितानि घृतभाविते| संवत्सरं निधेयानि यवपल्ले तथैव च||१८|| दद्यादालोडनं मासे सर्वत्रालोडयन् बुधः| संवत्सरात्यये तस्य प्रयोगो मधुसर्पिषा||१९|| प्रातः प्रातर्बलापेक्षी सात्म्यं जीर्णे च भोजनम्| एष एव च लौहानां प्रयोगः सम्प्रकीर्तितः||२०|| नाभिघातैर्न चातङ्कैर्जरया न च मृत्युना| स धृष्यः स्याद्गजप्राणः सदा चातिबलेन्द्रियः||२१|| धीमान् यशस्वी वाक्सिद्धः श्रुतधारी महाधनः | भवेत् समां प्रयुञ्जानो नरो लौहरसायनम्||२२|| अनेनैव विधानेन हेम्नश्च रजतस्य च| आयुःप्रकर्षकृत्सिद्धः प्रयोगः सर्वरोगनुत्||२३|| (इति लौहादिरसायनम्)|
🔊 Audio coming soon
ਕ੍ਸਾਰ ਇਤਿ ਪਰਿਸ੍ਰਾਵਿਤਕ੍ਸਾਰੋਦਕੇ| ਕ੍ਸਾਰੇ ਲਾਵਣ ਇਤਿ ਜ੍ਯੋਤਿਸ੍ਮਤ੍ਯਾਃ ਕ੍ਸਾਰੇ| ਸਾਧਯੇਦਿਤਿ ਨਿਰ੍ਵਾਪਯੇਤ੍| ਲੌਹਾਨਾਮਿਤ੍ਯਨੇਨੈਵ ਲੋਹਾਨ੍ਤਰ੍ਨਿਵਿਸ੍ਟਯੋਃ ਸੁਵਰ੍ਣਰਜਤਯੋਰ੍ਗ੍ਰਹਣੇ ਸਿਦ੍ਧੇ ਪੁਨਸ੍ਤਯੋਰ੍ਵਚਨਂ ਤਯੋਰ੍ਵਿਸ਼ੇਸੇਣਾਦਰੋਪਦਰ੍ਸ਼ਨਾਰ੍ਥਮ੍| ਰਸਾਯਨਪ੍ਰਭਾਵਾਦੇਵ ਮਹਾਧਨਤ੍ਵਮਿਤਿ ਜ੍ਞੇਯਮ੍||੧੫-੨੩||
Adhikarana 6 (24-29) · Śloka 29
ਐਨ੍ਦ੍ਰੀ ਮਤ੍ਸ੍ਯਾਖ੍ਯਕੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੀ ਵਚਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸੁਵਰ੍ਚਲਾ| ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯੋ ਲਵਣਂ ਹੇਮ ਸ਼ਙ੍ਖਪੁਸ੍ਪੀ ਵਿਸਂ ਘਤਮ੍||੨੪|| ਏਸਾਂ ਤ੍ਰਿਯਵਕਾਨ੍ ਭਾਗਾਨ੍ ਹੇਮਸਰ੍ਪਿਰ੍ਵਿਸੈਰ੍ਵਿਨਾ| ਦ੍ਵੌ ਯਵੌ ਤਤ੍ਰ ਹੇਮ੍ਨਸ੍ਤੁ ਤਿਲਂ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਵਿਸਸ੍ਯ ਚ||੨੫|| ਸਰ੍ਪਿਸਸ਼੍ਚ ਪਲਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਤਦੈਕਧ੍ਯਂ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍| ਘਤਪ੍ਰਭੂਤਂ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਜੀਰ੍ਣੇ ਚਾਨ੍ਨਂ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ||੨੬|| ਜਰਾਵ੍ਯਾਧਿਪ੍ਰਸ਼ਮਨਂ ਸ੍ਮਤਿਮੇਧਾਕਰਂ ਪਰਮ੍| ਆਯੁਸ੍ਯਂ ਪੌਸ੍ਟਿਕਂ ਧਨ੍ਯਂ ਸ੍ਵਰਵਰ੍ਣਪ੍ਰਸਾਦਨਮ੍||੨੭|| ਪਰਮੋਜਸ੍ਕਰਂ ਚੈਤਤ੍ ਸਿਦ੍ਧਮੈਨ੍ਦ੍ਰਂ ਰਸਾਯਨਮ੍| ਨੈਨਤ੍ ਪ੍ਰਸਹਤੇ ਕਤ੍ਯਾ ਨਾਲਕ੍ਸ੍ਮੀਰ੍ਨ ਵਿਸਂ ਨ ਰੁਕ੍||੨੮|| ਸ਼੍ਵਿਤ੍ਰਂ ਸਕੁਸ੍ਠਂ ਜਠਰਾਣਿ ਗੁਲ੍ਮਾਃ ਪ੍ਲੀਹਾ ਪੁਰਾਣੋ ਵਿਸਮਜ੍ਵਰਸ਼੍ਚ| ਮੇਧਾਸ੍ਮਤਿਜ੍ਞਾਨਹਰਾਸ਼੍ਚ ਰੋਗਾਃ ਸ਼ਾਮ੍ਯਨ੍ਤ੍ਯਨੇਨਾਤਿਬਲਾਸ਼੍ਚ ਵਾਤਾਃ||੨੯|| (ਇਤ੍ਯੈਨ੍ਦ੍ਰਂ ਰਸਾਯਨਮ੍)|
ऐन्द्री मत्स्याख्यको ब्राह्मी वचा ब्रह्मसुवर्चला| पिप्पल्यो लवणं हेम शङ्खपुष्पी विषं घृतम्||२४|| एषां त्रियवकान् भागान् हेमसर्पिर्विषैर्विना| द्वौ यवौ तत्र हेम्नस्तु तिलं दद्याद्विषस्य च||२५|| सर्पिषश्च पलं दद्यात्तदैकध्यं प्रयोजयेत्| घृतप्रभूतं सक्षौद्रं जीर्णे चान्नं प्रशस्यते||२६|| जराव्याधिप्रशमनं स्मृतिमेधाकरं परम्| आयुष्यं पौष्टिकं धन्यं स्वरवर्णप्रसादनम्||२७|| परमोजस्करं चैतत् सिद्धमैन्द्रं रसायनम्| नैनत् प्रसहते कृत्या नालक्ष्मीर्न विषं न रुक्||२८|| श्वित्रं सकुष्ठं जठराणि गुल्माः प्लीहा पुराणो विषमज्वरश्च| मेधास्मृतिज्ञानहराश्च रोगाः शाम्यन्त्यनेनातिबलाश्च वाताः||२९|| (इत्यैन्द्रं रसायनम्)|
🔊 Audio coming soon
ਮਤ੍ਸ੍ਯਾਖ੍ਯਕੋ ‘ਮਚ੍ਛੁ’ ਇਤਿ ਲੋਕੇ ਖ੍ਯਾਤਃ; ਅਨ੍ਯੇ ਤੁ ਐਨ੍ਦ੍ਰੀਭੇਦਂ ਮਤ੍ਸ੍ਯਾਖ੍ਯਕਮਾਹੁਃ| ਤ੍ਰਿਯਵਕਾਨਿਤਿ ਤ੍ਰਿਯਵਪ੍ਰਮਾਣਾਨ੍ | ਘਤਪ੍ਰਭੂਤਮਿਤ੍ਯਨ੍ਨਵਿਸ਼ੇਸਣਮ੍| ਕਤ੍ਯਾ ਅਭਿਚਾਰਃ||੨੪-੨੯||
Adhikarana 7 (30-31) · Śloka 31
ਮਣ੍ਡੂਕਪਰ੍ਣ੍ਯਾਃ ਸ੍ਵਰਸਃ ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਃ ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਯਸ੍ਟੀਮਧੁਕਸ੍ਯ ਚੂਰ੍ਣਮ੍| ਰਸੋ ਗੁਡੂਚ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਸਮੂਲਪੁਸ੍ਪ੍ਯਾਃ ਕਲ੍ਕਃ ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਃ ਖਲੁ ਸ਼ਙ੍ਖਪੁਸ੍ਪ੍ਯਾਃ||੩੦|| ਆਯੁਃਪ੍ਰਦਾਨ੍ਯਾਮਯਨਾਸ਼ਨਾਨਿ ਬਲਾਗ੍ਨਿਵਰ੍ਣਸ੍ਵਰਵਰ੍ਧਨਾਨਿ| ਮੇਧ੍ਯਾਨਿ ਚੈਤਾਨਿ ਰਸਾਯਨਾਨਿ ਮੇਧ੍ਯਾ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਚ ਸ਼ਙ੍ਖਪੁਸ੍ਪੀ||੩੧|| (ਇਤਿ ਮੇਧ੍ਯਰਸਾਯਨਾਨਿ)|
मण्डूकपर्ण्याः स्वरसः प्रयोज्यः क्षीरेण यष्टीमधुकस्य चूर्णम्| रसो गुडूच्यास्तु समूलपुष्प्याः कल्कः प्रयोज्यः खलु शङ्खपुष्प्याः||३०|| आयुःप्रदान्यामयनाशनानि बलाग्निवर्णस्वरवर्धनानि| मेध्यानि चैतानि रसायनानि मेध्या विशेषेण च शङ्खपुष्पी||३१|| (इति मेध्यरसायनानि)|
🔊 Audio coming soon
ਮਣ੍ਡੂਕਪਰ੍ਣ੍ਯਾ ਇਤ੍ਯਾਦਯਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰੋ ਯੋਗਾਃ||੩੦-੩੧||
Adhikarana 8 (32-35) · Śloka 35
ਪਞ੍ਚਾਸ੍ਟੌ ਸਪ੍ਤ ਦਸ਼ ਵਾ ਪਿਪ੍ਪਲੀਰ੍ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਸਾ| ਰਸਾਯਨਗੁਣਾਨ੍ਵੇਸੀ ਸਮਾਮੇਕਾਂ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍||੩੨|| ਤਿਸ੍ਰਸ੍ਤਿਸ੍ਰਸ੍ਤੁ ਪੂਰ੍ਵਾਹ੍ਣੇ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾਗ੍ਰੇ ਭੋਜਨਸ੍ਯ ਚ| ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਃ ਕਿਂਸ਼ੁਕਕ੍ਸਾਰਭਾਵਿਤਾ ਘਤਭਰ੍ਜਿਤਾਃ||੩੩|| ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਾ ਮਧੁਸਮ੍ਮਿਸ਼੍ਰਾ ਰਸਾਯਨਗੁਣੈਸਿਣਾ| ਜੇਤੁਂ ਕਾਸਂ ਕ੍ਸਯਂ ਸ਼ੋਸਂ ਸ਼੍ਵਾਸਂ ਹਿਕ੍ਕਾਂ ਗਲਾਮਯਾਨ੍||੩੪|| ਅਰ੍ਸ਼ਾਂਸਿ ਗ੍ਰਹਣੀਦੋਸਂ ਪਾਣ੍ਡੁਤਾਂ ਵਿਸਮਜ੍ਵਰਮ੍| ਵੈਸ੍ਵਰ੍ਯਂ ਪੀਨਸਂ ਸ਼ੋਫਂ ਗੁਲ੍ਮਂ ਵਾਤਬਲਾਸਕਮ੍||੩੫|| (ਇਤਿ ਪਿਪ੍ਪਲੀਰਸਾਯਨਮ੍)|
पञ्चाष्टौ सप्त दश वा पिप्पलीर्मधुसर्पिषा| रसायनगुणान्वेषी समामेकां प्रयोजयेत्||३२|| तिस्रस्तिस्रस्तु पूर्वाह्णे भुक्त्वाऽग्रे भोजनस्य च| पिप्पल्यः किंशुकक्षारभाविता घृतभर्जिताः||३३|| प्रयोज्या मधुसम्मिश्रा रसायनगुणैषिणा| जेतुं कासं क्षयं शोषं श्वासं हिक्कां गलामयान्||३४|| अर्शांसि ग्रहणीदोषं पाण्डुतां विषमज्वरम्| वैस्वर्यं पीनसं शोफं गुल्मं वातबलासकम्||३५|| (इति पिप्पलीरसायनम्)|
🔊 Audio coming soon
ਪਞ੍ਚੇਤ੍ਯਾਦੌ ਸਙ੍ਖ੍ਯਾਵ੍ਯਤਿਕ੍ਰਮੇਣਾਨੁਕ੍ਤਸਙ੍ਖ੍ਯਾਨਾਮਪਿ ਪਿਪ੍ਪਲੀਨਾਮੁਪਯੋਗਂ ਸੂਚਯਤਿ| ਯਦ੍ਯਪਿ “ਤ੍ਰੀਣਿ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿ ਨਾਤ੍ਯੁਪਯੁਞ੍ਜੀਤ ਪਿਪ੍ਪਲੀਂ ਕ੍ਸਾਰਂ ਲਵਣਮ੍” (ਵਿ.ਅ.੧) ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਂ, ਤਥਾਪੀਹ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਨ੍ਤਰਸਂਯੁਕ੍ਤਾਨਾਂ ਪਿਪ੍ਪਲੀਨਾਮਭ੍ਯਾਸੋ ਨ ਵਿਰੁਦ੍ਧਃ; ਕਿਂਵਾ, ਉਕ੍ਤਪਿਪ੍ਪਲੀਰਸਾਯਨਵ੍ਯਤਿਰੇਕੇਣੋਤ੍ਸਰ੍ਗਾਪਵਾਦਨ੍ਯਾਯਾਤ੍ ਸ ਨਿਸੇਧੋ ਜ੍ਞੇਯਃ| ਕਿਂਸ਼ੁਕਃ ਪਲਾਸ਼ਃ||੩੨-੩੫||
Adhikarana 9 (36-40) · Śloka 40
ਕ੍ਰਮਵਦ੍ਧ੍ਯਾ ਦਸ਼ਾਹਾਨਿ ਦਸ਼ਪੈਪ੍ਪਲਿਕਂ ਦਿਨਮ੍| ਵਰ੍ਧਯੇਤ੍ ਪਯਸਾ ਸਾਰ੍ਧਂ ਤਥੈਵਾਪਨਯੇਤ੍ ਪੁਨਃ||੩੬|| ਜੀਰ੍ਣੇ ਜੀਰ੍ਣੇ ਚ ਭੁਞ੍ਜੀਤ ਸਸ੍ਟਿਕਂ ਕ੍ਸੀਰਸਰ੍ਪਿਸਾ| ਪਿਪ੍ਪਲੀਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰਸ੍ਯ ਪ੍ਰਯੋਗੋਯਂ ਰਸਾਯਨਮ੍||੩੭|| ਪਿਸ੍ਟਾਸ੍ਤਾ ਬਲਿਭਿਃ ਸੇਵ੍ਯਾਃ, ਸ਼ਤਾ ਮਧ੍ਯਬਲੈਰ੍ਨਰੈਃ| ਚੂਰ੍ਣੀਕਤਾ ਹ੍ਰਸ੍ਵਬਲੈਰ੍ਯੋਜ੍ਯਾ ਦੋਸਾਮਯਾਨ੍ ਪ੍ਰਤਿ||੩੮|| ਦਸ਼ਪੈਪ੍ਪਲਿਕਃ ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠੋ ਮਧ੍ਯਮਃ ਸਟ੍ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ| ਪ੍ਰਯੋਗੋ ਯਸ੍ਤ੍ਰਿਪਰ੍ਯਨ੍ਤਃ ਸ ਕਨੀਯਾਨ੍ ਸ ਚਾਬਲੈਃ||੩੯|| ਬਹਣਂ ਸ੍ਵਰ੍ਯਮਾਯੁਸ੍ਯਂ ਪ੍ਲੀਹੋਦਰਵਿਨਾਸ਼ਨਮ੍| ਵਯਸਃ ਸ੍ਥਾਪਨਂ ਮੇਧ੍ਯਂ ਪਿਪ੍ਪਲੀਨਾਂ ਰਸਾਯਨਮ੍||੪੦|| (ਇਤਿ ਪਿਪ੍ਪਲੀਵਰ੍ਧਮਾਨਂ ਰਸਾਯਨਮ੍)|
क्रमवृद्ध्या दशाहानि दशपैप्पलिकं दिनम्| वर्धयेत् पयसा सार्धं तथैवापनयेत् पुनः||३६|| जीर्णे जीर्णे च भुञ्जीत षष्टिकं क्षीरसर्पिषा| पिप्पलीनां सहस्रस्य प्रयोगोऽयं रसायनम्||३७|| पिष्टास्ता बलिभिः सेव्याः, शृता मध्यबलैर्नरैः| चूर्णीकृता ह्रस्वबलैर्योज्या दोषामयान् प्रति||३८|| दशपैप्पलिकः श्रेष्ठो मध्यमः षट् प्रकीर्तितः| प्रयोगो यस्त्रिपर्यन्तः स कनीयान् स चाबलैः||३९|| बृहणं स्वर्यमायुष्यं प्लीहोदरविनाशनम्| वयसः स्थापनं मेध्यं पिप्पलीनां रसायनम्||४०|| (इति पिप्पलीवर्धमानं रसायनम्)|
🔊 Audio coming soon
ਪਿਪ੍ਪਲੀਵਰ੍ਧਮਾਨਮਾਹ- ਕ੍ਰਮਵਦ੍ਧ੍ਯੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਦਸ਼ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯੋ ਯਤ੍ਰ ਵਰ੍ਧਨ੍ਤੇ ਤਦ੍ਦਿਨਂ ਦਸ਼ਪੈਪ੍ਪਲਿਕਂ, ਤੇਨ ਪ੍ਰਤ੍ਯਹਂ ਦਸ਼ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯੋ ਵਰ੍ਧਨੀਯਾ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ; ਤਤਸ਼੍ਚੋਨਵਿਂਸ਼ਤਿਦਿਨੈਰ੍ਵਦ੍ਧਿਹਾਨਿਕ੍ਰਮੇਣੈਕੇਨੈਵ ਸਹਸ੍ਰਂ ਪੂਰ੍ਣਂ ਭਵਤਿ| ‘ਚੂਰ੍ਣੀਕਤਾ’ ਇਤ੍ਯਤ੍ਰ ‘ਸ਼ੀਤੀਕਤਾ’ ਇਤਿ ਵਾ ਪਾਠਃ| ਪਿਪ੍ਪਲੀਵਰ੍ਧਮਾਨਕ੍ਰਮਭੁਕ੍ਤਮੁਤ੍ਕਸ੍ਟਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਪਰਮਪਿ ਵਰ੍ਧਮਾਨਕ੍ਰਮਦ੍ਵਯਂ ਮਧ੍ਯਮਤ੍ਵਾਵਰਤ੍ਵਾਭ੍ਯਾਮਾਹ- ਦਸ਼ੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸਟ੍ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤ ਇਤਿ ਸਡ੍ਵਦ੍ਧ੍ਯਾ ਪੂਰ੍ਵਾਚਾਰ੍ਯੈਰੁਕ੍ਤਃ| ਤ੍ਰਿਪਰ੍ਯਨ੍ਤ ਇਤ੍ਯਸ੍ਯਾਨ੍ਤੇ ਪਿਪ੍ਪਲੀਤ੍ਰਯਾਵਸ੍ਥਾਨਾਤ੍ ਪਿਪ੍ਪਲੀਤ੍ਰਿਕੇਣੈਵ ਵਦ੍ਧਿਰ੍ਭਵਤਿ, ਤਤੋ ਦਸ਼ਪਿਪ੍ਪਲੀਕੇ ਦਸ਼ੈਵਾਨ੍ਤੇ ਭਵਨ੍ਤਿ||੩੬-੪੦||
Adhikarana 10 (41-47) · Śloka 47
ਜਰਣਾਨ੍ਤੇਭਯਾਮੇਕਾਂ ਪ੍ਰਾਗ੍ਭੁਕ੍ਤਾਦ੍ ਦ੍ਵੇ ਬਿਭੀਤਕੇ| ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਰ੍ਭ੍ਯਾਂ ਚਤ੍ਵਾਰ੍ਯਾਮਲਕਾਨਿ ਚ||੪੧|| ਪ੍ਰਯੋਜਯਨ੍ ਸਮਾਮੇਕਾਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾਯਾ ਰਸਾਯਨਮ੍| ਜੀਵੇਦ੍ਵਰ੍ਸਸ਼ਤਂ ਪੂਰ੍ਣਮਜਰੋਵ੍ਯਾਧਿਰੇਵ ਚ||੪੨|| (ਇਤਿ ਤ੍ਰਿਫਲਾਰਸਾਯਨਮ੍)| ਤ੍ਰੈਫਲੇਨਾਯਸੀਂ ਪਾਤ੍ਰੀਂ ਕਲ੍ਕੇਨਾਲੇਪਯੇਨ੍ਨਵਾਮ੍| ਤਮਹੋਰਾਤ੍ਰਿਕਂ ਲੇਪਂ ਪਿਬੇਤ੍ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰੋਦਕਾਪ੍ਲੁਤਮ੍||੪੩|| ਪ੍ਰਭੂਤਸ੍ਨੇਹਮਸ਼ਨਂ ਜੀਰ੍ਣੇ ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ| ਅਜਰੋਰੁਕ੍ ਸਮਾਭ੍ਯਾਸਾਜ੍ਜੀਵੇਚ੍ਚੈਵ ਸਮਾਃ ਸ਼ਤਮ੍||੪੪|| (ਇਤਿ ਤ੍ਰਿਫਲਾਰਸਾਯਨਮਪਰਮ੍)| ਮਧੁਕੇਨ ਤੁਗਾਕ੍ਸੀਰ੍ਯਾ ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਾ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸਰ੍ਪਿਸਾ| ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਸਿਤਯਾ ਚਾਪਿ ਯੁਕ੍ਤਾ ਸਿਦ੍ਧਂ ਰਸਾਯਨਮ੍||੪੫|| (ਇਤਿ ਤ੍ਰਿਫਲਾਰਸਾਯਨਮਪਰਮ੍)| ਸਰ੍ਵਲੌਹੈਃ ਸੁਵਰ੍ਣੇਨ ਵਚਯਾ ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਸਾ| ਵਿਡਙ੍ਗਪਿਪ੍ਪਲੀਭ੍ਯਾਂ ਚ ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਲਵਣੇਨ ਚ||੪੬|| ਸਂਵਤ੍ਸਰਪ੍ਰਯੋਗੇਣ ਮੇਧਾਸ੍ਮਤਿਬਲਪ੍ਰਦਾ| ਭਵਤ੍ਯਾਯੁਃਪ੍ਰਦਾ ਧਨ੍ਯਾ ਜਰਾਰੋਗਨਿਬਰ੍ਹਣੀ||੪੭|| (ਇਤਿ ਤ੍ਰਿਫਲਾਰਸਾਯਨਮਪਰਮ੍)|
जरणान्तेऽभयामेकां प्राग्भुक्ताद् द्वे बिभीतके| भुक्त्वा तु मधुसर्पिर्भ्यां चत्वार्यामलकानि च||४१|| प्रयोजयन् समामेकां त्रिफलाया रसायनम्| जीवेद्वर्षशतं पूर्णमजरोऽव्याधिरेव च||४२|| (इति त्रिफलारसायनम्)| त्रैफलेनायसीं पात्रीं कल्केनालेपयेन्नवाम्| तमहोरात्रिकं लेपं पिबेत् क्षौद्रोदकाप्लुतम्||४३|| प्रभूतस्नेहमशनं जीर्णे तत्र प्रशस्यते| अजरोऽरुक् समाभ्यासाज्जीवेच्चैव समाः शतम्||४४|| (इति त्रिफलारसायनमपरम्)| मधुकेन तुगाक्षीर्या पिप्पल्या क्षौद्रसर्पिषा| त्रिफला सितया चापि युक्ता सिद्धं रसायनम्||४५|| (इति त्रिफलारसायनमपरम्)| सर्वलौहैः सुवर्णेन वचया मधुसर्पिषा| विडङ्गपिप्पलीभ्यां च त्रिफला लवणेन च||४६|| संवत्सरप्रयोगेण मेधास्मृतिबलप्रदा| भवत्यायुःप्रदा धन्या जरारोगनिबर्हणी||४७|| (इति त्रिफलारसायनमपरम्)|
🔊 Audio coming soon
ਜਰਣਾਨ੍ਤ ਇਤ੍ਯਾਦੌ ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਰ੍ਭ੍ਯਾਮਿਤਿ ਅਭਯਾਂ ਬਿਭੀਤਕੇ ਆਮਲਕਾਨੀਤ੍ਯਨੇਨ ਚ ਯੁਜ੍ਯਤੇ| ਮਧੁਕੇਨੇਤ੍ਯਾਦਿਰੇਕਃ ਪ੍ਰਯੋਗਃ| ਸਰ੍ਵਲੌਹੈਰਿਤ੍ਯਾਦ੍ਯਪਰਃ| ਲੌਹੈਰਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤੇ ਸੁਵਰ੍ਣੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਸੁਵਰ੍ਣੇਨੇਤਿਪਦਂ ਲੋਹਤ੍ਵੇਨਾਭਿਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਸ੍ਯਾਗ੍ਰਹਣਨਿਰਾਸਾਰ੍ਥਮ੍||੪੧-੪੭||
Adhikarana 11 (48-50) · Śloka 50
ਅਨਮ੍ਲਂ ਚ ਕਸਾਯਂ ਚ ਕਟੁ ਪਾਕੇ ਸ਼ਿਲਾਜਤੁ| ਨਾਤ੍ਯੁਸ੍ਣਸ਼ੀਤਂ ਧਾਤੁਭ੍ਯਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਭ੍ਯਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸਮ੍ਭਵਃ||੪੮|| ਹੇਮ੍ਨਸ਼੍ਚ ਰਜਤਾਤ੍ਤਾਮ੍ਰਾਦ੍ਵਰਾਤ੍ ਕਸ੍ਣਾਯਸਾਦਪਿ| ਰਸਾਯਨਂ ਤਦ੍ਵਿਧਿਭਿਸ੍ਤਦ੍ਵਸ੍ਯਂ ਤਚ੍ਚ ਰੋਗਨੁਤ੍||੪੯|| ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਕਫਘ੍ਨੈਸ਼੍ਚ ਨਿਰ੍ਯੂਹੈਸ੍ਤਤ੍ ਸੁਭਾਵਿਤਮ੍| ਵੀਰ੍ਯੋਤ੍ਕਰ੍ਸਂ ਪਰਂ ਯਾਤਿ ਸਰ੍ਵੈਰੇਕੈਕਸ਼ੋਪਿ ਵਾ||੫੦||
अनम्लं च कषायं च कटु पाके शिलाजतु| नात्युष्णशीतं धातुभ्यश्चतुर्भ्यस्तस्य सम्भवः||४८|| हेम्नश्च रजतात्ताम्राद्वरात् कृष्णायसादपि| रसायनं तद्विधिभिस्तद्वृष्यं तच्च रोगनुत्||४९|| वातपित्तकफघ्नैश्च निर्यूहैस्तत् सुभावितम्| वीर्योत्कर्षं परं याति सर्वैरेकैकशोऽपि वा||५०||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ਿਲਾਜਤੁਰਸਾਯਨਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਿਤੁਂ ਸ਼ਿਲਾਜਤੁਨੋਭ੍ਯਰ੍ਹਿਤਸ੍ਯ ਗੁਣਾਨੇਵ ਤਾਵਦਾਹ- ਅਨਮ੍ਲਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਵਰਾਦਿਤਿ ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਾਤ੍| ਸੁਸ਼੍ਰੁਤੇ ਯਦ੍ਯਪਿ ਤ੍ਰਪੁਸੀਸਭਵਂ ਪ੍ਰਕ੍ਸਿਪ੍ਯ ਸਡ੍ਵਿਧਸ਼ਿਲਾਜਤੁ ਸਾਮਾਨ੍ਯੇਨ ਰੋਗੇ ਰਸਾਯਨਾਧਿਕਾਰੇ ਚੋਕ੍ਤਂ, ਤਥਾਪੀਹ ਰਸਾਯਨਾਧਿਕਾਰੇ ਤਦਧਿਕਤਚਤੁਰ੍ਵਿਧਮੇਵੋਕ੍ਤਮ੍||੪੮-੫੦||
Adhikarana 12 (51-54) · Śloka 55
ਪ੍ਰਕ੍ਸਿਪ੍ਤੋਦ੍ਧਤਮਪ੍ਯੇਨਤ੍ ਪੁਨਸ੍ਤਤ੍ ਪ੍ਰਕ੍ਸਿਪੇਦ੍ਰਸੇ| ਕੋਸ੍ਣੇ ਸਪ੍ਤਾਹਮੇਤੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਤਸ੍ਯ ਭਾਵਨਾ||੫੧|| ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤੇਨ ਵਿਧਾਨੇਨ ਲੋਹੈਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣੀਕਤੈਃ ਸਹ| ਤਤ੍ ਪੀਤਂ ਪਯਸਾ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਦੀਰ੍ਘਮਾਯੁਃ ਸੁਖਾਨ੍ਵਿਤਮ੍||੫੨|| ਜਰਾਵ੍ਯਾਧਿਪ੍ਰਸ਼ਮਨਂ ਦੇਹਦਾਰ੍ਢ੍ਯਕਰਂ ਪਰਮ੍| ਮੇਧਾਸ੍ਮਤਿਕਰਂ ਧਨ੍ਯਂ ਕ੍ਸੀਰਾਸ਼ੀ ਤਤ੍ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍||੫੩|| ਪ੍ਰਯੋਗਃ ਸਪ੍ਤਸਪ੍ਤਾਹਾਸ੍ਤ੍ਰਯਸ਼੍ਚੈਕਸ਼੍ਚ ਸਪ੍ਤਕਃ| ਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟਸ੍ਤ੍ਰਿਵਿਧਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪਰੋ ਮਧ੍ਯੋਵਰਸ੍ਤਥਾ||੫੪|| ਪਲਮਰ੍ਧਪਲਂ ਕਰ੍ਸੋ ਮਾਤ੍ਰਾ ਤਸ੍ਯ ਤ੍ਰਿਧਾ ਮਤਾ|੫੫|
प्रक्षिप्तोद्धृतमप्येनत् पुनस्तत् प्रक्षिपेद्रसे| कोष्णे सप्ताहमेतेन विधिना तस्य भावना||५१|| पूर्वोक्तेन विधानेन लोहैश्चूर्णीकृतैः सह| तत् पीतं पयसा दद्याद्दीर्घमायुः सुखान्वितम्||५२|| जराव्याधिप्रशमनं देहदार्ढ्यकरं परम्| मेधास्मृतिकरं धन्यं क्षीराशी तत् प्रयोजयेत्||५३|| प्रयोगः सप्तसप्ताहास्त्रयश्चैकश्च सप्तकः| निर्दिष्टस्त्रिविधस्तस्य परो मध्योऽवरस्तथा||५४|| पलमर्धपलं कर्षो मात्रा तस्य त्रिधा मता|५५|
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ਿਲਾਜਤੁਭਾਵਨਾਵਿਧਿਮਾਹ- ਪ੍ਰਕ੍ਸਿਪ੍ਤੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਪ੍ਰਕ੍ਸਿਪ੍ਤਾਨਨ੍ਤਰਮੁਦ੍ਧਤਂ ਪ੍ਰਕ੍ਸਿਪ੍ਤੋਦ੍ਧਤਮ੍| ਲੌਹੈਃ ਸਹੇਤਿ ਭਾਗਾਨਿਯਮੇ ਲੋਹਸਮਾਨਭਾਗਤਾ ਸ਼ਿਲਾਜਤੁਨਃ| ਪ੍ਰਯੋਗਃ ਸਪ੍ਤਸਪ੍ਤਾਹਾ ਇਤਿ ਸਪ੍ਤਸਪ੍ਤਾਹਵ੍ਯਾਪਕਪ੍ਰਯੋਗ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ; ਏਵਂ ਤ੍ਰਯਸ਼੍ਚੈਕਸ਼੍ਚ ਸਪ੍ਤਕ ਇਤ੍ਯਤ੍ਰਾਪਿ ਬੋਦ੍ਧਵ੍ਯਮ੍||੫੧-੫੪||-
Adhikarana 13 (55-61) · Śloka 61
ਜਾਤੇਰ੍ਵਿਸ਼ੇਸਂ ਸਵਿਧਿਂ ਤਸ੍ਯ ਵਕ੍ਸ੍ਯਾਮ੍ਯਤਃ ਪਰਮ੍||੫੫|| ਹੇਮਾਦ੍ਯਾਃ ਸੂਰ੍ਯਸਨ੍ਤਪ੍ਤਾਃ ਸ੍ਰਵਨ੍ਤਿ ਗਿਰਿਧਾਤਵਃ| ਜਤ੍ਵਾਭਂ ਮਦੁ ਮਤ੍ਸ੍ਨਾਚ੍ਛਂ ਯਨ੍ਮਲਂ ਤਚ੍ਛਿਲਾਜਤੁ||੫੬|| ਮਧੁਰਸ਼੍ਚ ਸਤਿਕ੍ਤਸ਼੍ਚ ਜਪਾਪੁਸ੍ਪਨਿਭਸ਼੍ਚ ਯਃ| ਕਟੁਰ੍ਵਿਪਾਕੇ ਸ਼ੀਤਸ਼੍ਚ ਸ ਸੁਵਰ੍ਣਸ੍ਯ ਨਿਸ੍ਰਵਃ||੫੭|| ਰੂਪ੍ਯਸ੍ਯ ਕਟੁਕਃ ਸ਼੍ਵੇਤਃ ਸ਼ੀਤਃ ਸ੍ਵਾਦੁ ਵਿਪਚ੍ਯਤੇ| ਤਾਮ੍ਰਸ੍ਯ ਬਰ੍ਹਿਕਣ੍ਠਾਭਸ੍ਤਿਕ੍ਤੋਸ੍ਣਃ ਪਚ੍ਯਤੇ ਕਟੁ||੫੮|| ਯਸ੍ਤੁ ਗੁਗ੍ਗੁਲੁਕਾਭਾਸਸ੍ਤਿਕ੍ਤਕੋ ਲਵਣਾਨ੍ਵਿਤਃ| ਕਟੁਰ੍ਵਿਪਾਕੇ ਸ਼ੀਤਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਃ ਸ ਚਾਯਸਃ||੫੯|| ਗੋਮੂਤ੍ਰਗਨ੍ਧਯਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਸੁ ਯੌਗਿਕਾਃ| ਰਸਾਯਨਪ੍ਰਯੋਗੇਸੁ ਪਸ਼੍ਚਿਮਸ੍ਤੁ ਵਿਸ਼ਿਸ੍ਯਤੇ||੬੦|| ਯਥਾਕ੍ਰਮਂ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤੇ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਪਿਤ੍ਤੇ ਕਫੇ ਤ੍ਰਿਸੁ| ਵਿਸ਼ੇਸਤਃ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਨ੍ਤੇ ਮਲਾ ਹੇਮਾਦਿਧਾਤੁਜਾਃ||੬੧||
जातेर्विशेषं सविधिं तस्य वक्ष्याम्यतः परम्||५५|| हेमाद्याः सूर्यसन्तप्ताः स्रवन्ति गिरिधातवः| जत्वाभं मृदु मृत्स्नाच्छं यन्मलं तच्छिलाजतु||५६|| मधुरश्च सतिक्तश्च जपापुष्पनिभश्च यः| कटुर्विपाके शीतश्च स सुवर्णस्य निस्रवः||५७|| रूप्यस्य कटुकः श्वेतः शीतः स्वादु विपच्यते| ताम्रस्य बर्हिकण्ठाभस्तिक्तोष्णः पच्यते कटु||५८|| यस्तु गुग्गुलुकाभासस्तिक्तको लवणान्वितः| कटुर्विपाके शीतश्च सर्वश्रेष्ठः स चायसः||५९|| गोमूत्रगन्धयः सर्वे सर्वकर्मसु यौगिकाः| रसायनप्रयोगेषु पश्चिमस्तु विशिष्यते||६०|| यथाक्रमं वातपित्ते श्लेष्मपित्ते कफे त्रिषु| विशेषतः प्रशस्यन्ते मला हेमादिधातुजाः||६१||
🔊 Audio coming soon
ਸਵਿਧਿਮਿਤਿ ਵਿਧਾਨਸਹਿਤਮ੍| ਸ਼ਿਲਾਜਤੁਵਿਧਾਨਂ ਚ ਯਥਾਕ੍ਰਮਂ ‘ਵਾਤਪਿਤ੍ਤੇ’ ਇਤ੍ਯਾਦਿਗ੍ਰਨ੍ਥੇਨ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਮ੍| ਹੇਮਾਦਿਸ਼ਬ੍ਦੇਨੇਹ ਹੇਮਾਦਿਸਮ੍ਭਵਸ੍ਥਾਨਭੂਤਸ਼ਿਲੋਚ੍ਯਤੇ, ਯਤੋ ਨ ਸਾਕ੍ਸਾਤ੍ ਸੁਵਰ੍ਣਾਦਿਭ੍ਯ ਏਵ ਸ਼ਿਲਾਜਤੁ ਸ੍ਰਵਤਿ| ਮਤ੍ਸ੍ਨਂ ਮਸਣਮ੍, ਅਚ੍ਛਂ ਸ੍ਵਚ੍ਛਮ੍| ਯਸ੍ਤੁ ਰੂਪ੍ਯਭਵੇ ਕਟੁਰਸੇ ਵਿਰੁਦ੍ਧਃ ਸ੍ਵਾਦੁਃ ਪਾਕ ਉਕ੍ਤਃ ਸ ਉਤ੍ਸਰ੍ਗਾਪਵਾਦਨ੍ਯਾਯੇਨ ਜ੍ਞੇਯਃ| ਵੀਰ੍ਯਂ ਤੁ ਤਾਮ੍ਰਭਵਸ੍ਯੋਸ੍ਣਸ੍ਯ ਤਥਾ ਤ੍ਰਯਾਣਾਂ ਚ ਸ਼ੀਤਤ੍ਵਯੁਕ੍ਤਾਨਾਮਤ੍ਯੁਸ੍ਣਸ਼ੀਤਵੀਰ੍ਯਤਾਯਾ ਅਵਕਾਸ਼ੋ ਨਾਸ੍ਤਿ, ਅਤਃ ਸਾਮਾਨ੍ਯਗੁਣਕਥਨੇ ਨਾਤ੍ਯੁਸ੍ਣਸ਼ੀਤਮਿਤਿਪਦੇਨ ਉਸ੍ਣਸ੍ਯ ਸ਼ੀਤਸ੍ਯ ਚ ਵੀਰ੍ਯਸ੍ਯ ਪ੍ਰਕਰ੍ਸੋ ਨਿਸਿਧ੍ਯਤੇ; ਤੇਨਾਨੁਸ੍ਣਾਸ਼ੀਤਤ੍ਵਂ ਵਿਧੀਯਤੇ; ਤਤਸ਼੍ਚ ਸ਼ਿਲਾਜਤੁਨਿ ਵੀਰ੍ਯਂ ਸ਼ੀਤਮੁਸ੍ਣਂ ਵਾਭਿਹਿਤਮਪਿ ਨ ਬਲਵਦ੍ਭਵਤੀਤਿ ਲਭ੍ਯਤੇ||੫੫-੬੧||
Adhikarana 14 (62-66) · Śloka 66
ਸ਼ਿਲਾਜਤੁਪ੍ਰਯੋਗੇਸੁ ਵਿਦਾਹੀਨਿ ਗੁਰੂਣਿ ਚ| ਵਰ੍ਜਯੇਤ੍ ਸਰ੍ਵਕਾਲਂ ਤੁ ਕੁਲਤ੍ਥਾਨ੍ ਪਰਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍||੬੨|| ਤੇ ਹ੍ਯਤ੍ਯਨ੍ਤਵਿਰੁਦ੍ਧਤ੍ਵਾਦਸ਼੍ਮਨੋ ਭੇਦਨਾਃ ਪਰਮ੍| ਲੋਕੇ ਦਸ੍ਟਾਸ੍ਤਤਸ੍ਤੇਸਾਂ ਪ੍ਰਯੋਗਃ ਪ੍ਰਤਿਸਿਧ੍ਯਤੇ||੬੩|| ਪਯਾਂਸਿ ਤਕ੍ਰਾਣਿ ਰਸਾਃ ਸਯੂਸਾਸ੍ਤੋਯਂ ਸਮੂਤ੍ਰਾ ਵਿਵਿਧਾਃ ਕਸਾਯਾਃ| ਆਲੋਡਨਾਰ੍ਥਂ ਗਿਰਿਜਸ੍ਯ ਸ਼ਸ੍ਤਾਸ੍ਤੇ ਤੇ ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਸਮੀਕ੍ਸ੍ਯ ਕਾਰ੍ਯਮ੍||੬੪|| ਨ ਸੋਸ੍ਤਿ ਰੋਗੋ ਭੁਵਿ ਸਾਧ੍ਯਰੂਪਃ ਸ਼ਿਲਾਹ੍ਵਯਂ ਯਂ ਨ ਜਯੇਤ੍ ਪ੍ਰਸਹ੍ਯ| ਤਤ੍ ਕਾਲਯੋਗੈਰ੍ਵਿਧਿਭਿਃ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਂ ਸ੍ਵਸ੍ਥਸ੍ਯ ਚੋਰ੍ਜਾਂ ਵਿਪੁਲਾਂ ਦਦਾਤਿ||੬੫|| (ਇਤਿ ਸ਼ਿਲਾਜਤੁਰਸਾਯਨਮ੍)| ਤਤ੍ਰ ਸ਼੍ਲੋਕਃ- ਕਰਪ੍ਰਚਿਤਿਕੇ ਪਾਦੇ ਦਸ਼ ਸਟ੍ ਚ ਮਹਰ੍ਸਿਣਾ| ਰਸਾਯਨਾਨਾਂ ਸਿਦ੍ਧਾਨਾਂ ਸਂਯੋਗਾਃ ਸਮੁਦਾਹਤਾਃ||੬੬||
शिलाजतुप्रयोगेषु विदाहीनि गुरूणि च| वर्जयेत् सर्वकालं तु कुलत्थान् परिवर्जयेत्||६२|| ते ह्यत्यन्तविरुद्धत्वादश्मनो भेदनाः परम्| लोके दृष्टास्ततस्तेषां प्रयोगः प्रतिषिध्यते||६३|| पयांसि तक्राणि रसाः सयूषास्तोयं समूत्रा विविधाः कषायाः| आलोडनार्थं गिरिजस्य शस्तास्ते ते प्रयोज्याः प्रसमीक्ष्य कार्यम्||६४|| न सोऽस्ति रोगो भुवि साध्यरूपः शिलाह्वयं यं न जयेत् प्रसह्य| तत् कालयोगैर्विधिभिः प्रयुक्तं स्वस्थस्य चोर्जां विपुलां ददाति||६५|| (इति शिलाजतुरसायनम्)| तत्र श्लोकः- करप्रचितिके पादे दश षट् च महर्षिणा| रसायनानां सिद्धानां संयोगाः समुदाहृताः||६६||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ਿਲਾਜਤੁਪ੍ਰਯੋਗੇਸ੍ਵਿਤਿ ਬਹੁਵਚਨਮਾਲੋਡਨਾਦਿਭੇਦੇਨ ਪ੍ਰਯੋਗਭੇਦਂ ਬੁਦ੍ਧਿਸ੍ਥੀਕਤ੍ਯ ਜ੍ਞੇਯਮ੍| ਸ਼ਿਲਾਜਤੁਪ੍ਰਯੋਗੇ ਗੁਰੁਨਿਸੇਧੇਪਿ ਵਿਸ਼ੇਸਵਚਨਾਤ੍ ਕ੍ਸੀਰਾਦਿਪ੍ਰਯੋਗਃ| ਸਰ੍ਵਕਾਲਮਿਤਿ ਯਾਵਦ੍ਰਸਾਯਨਾਹਿਤਾ ਗੁਣਾਃ ਸਨ੍ਤਿ| ਕੇਚਿਤ੍ਤੁ ਯਾਵਜ੍ਜੀਵਂ ਕੁਲਤ੍ਥਵਰ੍ਜਨਮਾਹੁਃ; ਯਦੁਕ੍ਤਂ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤੇ- “ਤਦ੍ਭਾਵਿਤਃ ਕਪੋਤਾਂਸ਼੍ਚ ਕੁਲਤ੍ਥਾਂਸ਼੍ਚ ਵਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍” (ਸੁ.ਚਿ.ਅ.੧੩) ਇਤਿ| ਸ਼ਿਲਾਜਤੁਪ੍ਰਯੋਗਂ ਸ੍ਤੌਤਿ- ਨ ਸੋਸ੍ਤੀਤ੍ਯਾਦਿ||੬੨-੬੬||
Adhikarana puShpikA · Śloka 3
ਇਤ੍ਯਗ੍ਨਿਵੇਸ਼ਕਤੇ ਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਚਰਕਪ੍ਰਤਿਸਂਸ੍ਕਤੇ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਸ੍ਥਾਨੇ ਰਸਾਯਨਾਧ੍ਯਾਯੇ ਕਰਪ੍ਰਚਿਤੀਯੋ ਨਾਮ ਰਸਾਯਨਪਾਦਸ੍ਤਤੀਯਃ||੩||
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते चिकित्सास्थाने रसायनाध्याये करप्रचितीयो नाम रसायनपादस्तृतीयः||३||
🔊 Audio coming soon
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਚਕ੍ਰਪਾਣਿਦਤ੍ਤਵਿਰਚਿਤਾਯਾਮਾਯੁਰ੍ਵੇਦਦੀਪਿਕਾਯਾਂ ਚਰਕਤਾਤ੍ਪਰ੍ਯਟੀਕਾਯਾਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਸ੍ਥਾਨੇ ਰਸਾਯਨਾਧ੍ਯਾਯੇ ਕਰਪ੍ਰਚਿਤੀਯੋ ਨਾਮ ਰਸਾਯਨਪਾਦਸ੍ਤਤੀਯਃ|| ੩||