Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ಅಥಾತ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನೀಕಮಿನ್ದ್ರಿಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ||೧|| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹ ಭಗವಾನಾತ್ರೇಯಃ||೨||
अथात इन्द्रियानीकमिन्द्रियं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
ಉದ್ದೇಶಕ್ರಮಾನುರೋಧಾದಿನ್ದ್ರಿಯಗೋಚರಾರಿಷ್ಟಾಭಿಧಾನಾರ್ಥಮಿನ್ದ್ರಿಯಾನೀಕಮುಚ್ಯತೇ| ಇನ್ದ್ರಿಯಾಣಾಮನೀಕಂ ಸಮೂಹಃ, ತಮಧಿಕೃತ್ಯ ಕೃತಮಿನ್ದ್ರಿಯಾನೀಕಮ್||೧-೨||
Adhikarana 2 (3-4) · Śloka 4
ಇನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ ಯಥಾ ಜನ್ತೋಃ ಪರೀಕ್ಷೇತ ವಿಶೇಷವಿತ್| ಜ್ಞಾತುಮಿಚ್ಛನ್ ಭಿಷಙ್ಮಾನಮಾಯುಷಸ್ತನ್ನಿಬೋಧತ ||೩|| ಅನುಮಾನಾತ್ ಪರೀಕ್ಷೇತ ದರ್ಶನಾದೀನಿ ತತ್ತ್ವತಃ| ಅದ್ಧಾ ಹಿ ವಿದಿತಂ ಜ್ಞಾನಮಿನ್ದ್ರಿಯಾಣಾಮತೀನ್ದ್ರಿಯಮ್||೪||
इन्द्रियाणि यथा जन्तोः परीक्षेत विशेषवित्| ज्ञातुमिच्छन् भिषङ्मानमायुषस्तन्निबोधत ||३|| अनुमानात् परीक्षेत दर्शनादीनि तत्त्वतः| अद्धा हि विदितं ज्ञानमिन्द्रियाणामतीन्द्रियम्||४||
🔊 Audio coming soon
ದರ್ಶನಂ ಚಕ್ಷುಃ; ದರ್ಶನಾದೀನಿ ಚಕ್ಷುರಾದೀನಿ ಪಞ್ಚೇನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ| ಇನ್ದ್ರಿಯಾಣಾಂ ಪರೀಕ್ಷಾ ನ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷೇಣೇತ್ಯಾಹ- ಅದ್ಧಾ ಹೀತ್ಯಾದಿ| ಅದ್ಧೇತಿ ಅವಿತಥಮ್| ಇನ್ದ್ರಿಯಾಣಾಮತೀನ್ದ್ರಿಯತ್ವಾದನುಮಾನೇನೈವ ಪರೀಕ್ಷಣಮಿತಿ ಶೇಷಃ ||೩-೪||
Adhikarana 3 (5-6) · Śloka 6
ಸ್ವಸ್ಥೇಭ್ಯೋ ವಿಕೃತಂ ಯಸ್ಯ ಜ್ಞಾನಮಿನ್ದ್ರಿಯಸಂಶ್ರಯಮ್ | ಆಲಕ್ಷ್ಯೇತಾನಿಮಿತ್ತೇನ ಲಕ್ಷಣಂ ಮರಣಸ್ಯ ತತ್||೫|| ಇತ್ಯುಕ್ತಂ ಲಕ್ಷಣಂ ಸಮ್ಯಗಿನ್ದ್ರಿಯೇಷ್ವಶುಭೋದಯಮ್| ತದೇವ ತು ಪುನರ್ಭೂಯೋ ವಿಸ್ತರೇಣ ನಿಬೋಧತ||೬||
स्वस्थेभ्यो विकृतं यस्य ज्ञानमिन्द्रियसंश्रयम् | आलक्ष्येतानिमित्तेन लक्षणं मरणस्य तत्||५|| इत्युक्तं लक्षणं सम्यगिन्द्रियेष्वशुभोदयम्| तदेव तु पुनर्भूयो विस्तरेण निबोधत||६||
🔊 Audio coming soon
ಸ್ವಸ್ಥೇಭ್ಯ ಇತಿ ಪ್ರಕೃತಿಸ್ಥೇಭ್ಯ ಇನ್ದ್ರಿಯೇಭ್ಯಃ; ‘ಉತ್ಪನ್ನಮ್’ ಇತಿ ಶೇಷಃ| ಇನ್ದ್ರಿಯಸಂಶ್ರಯಮಿತಿ ಬಾಹ್ಯೇನ್ದ್ರಿಯಜನ್ಯಮ್| ಅನಿಮಿತ್ತೇನೇತಿ ವಿಕೃತಿಜ್ಞಾನಜನಕಬಾಹ್ಯಹೇತುವ್ಯತಿರೇಕೇಣ; ಇನ್ದ್ರಿಯಗತಿಕೃತಜ್ಞಾನಜನಕದೋಷನಿರಾಸಸ್ತು ‘ಸ್ವಸ್ಥೇಭ್ಯಃ’ ಇತಿ ವಿಶೇಷಣೇನೈವ ಕೃತಃ| ಅಶುಭೋದಯಮಿತಿ ಮರಣಕಾರಣಮ್| ಪುನಃಶಬ್ದಃ ಪ್ರಕಾಶನೇ, ಯಥಾ- “ದೋಷಾಃ ಪುನಸ್ತ್ರಯಃ” (ವಿ.ಅ.೧) ಇತಿ| ಭೂಯಃಶಬ್ದಃ ಪುನಃಪುನರರ್ಥೇ, ಕಿಂವಾ ಭೂಯಃಶಬ್ದೋ ಮಹದರ್ಥಃ; ತೇನ, ಪುನರ್ಭೂಯಃಶಬ್ದಯೋರ್ಭಿನ್ನಾರ್ಥತ್ವಮ್||೫-೬||
Adhikarana 4 (7) · Śloka 7
ಘನೀಭೂತಮಿವಾಕಾಶಮಾಕಾಶಮಿವ ಮೇದಿನೀಮ್| ವಿಗೀತಮುಭಯಂ ಹ್ಯೇತತ್ ಪಶ್ಯನ್ ಮರಣಮೃಚ್ಛತಿ||೭||
घनीभूतमिवाकाशमाकाशमिव मेदिनीम्| विगीतमुभयं ह्येतत् पश्यन् मरणमृच्छति||७||
🔊 Audio coming soon
ಘನೀಭೂತಮಿತಿ ಕಠಿನತಾಂ ಗತಂ; ಕಿಂವಾ ಭೂತಶಬ್ದಃ ಕೃತಾರ್ಥೇ, ಯಥಾ- ಉಪಧಾನೀಭೂತಮ್| ತೇನ, ಇವಶಬ್ದಶ್ಚೋಪಮಾನೇ ಭವತಿ| ಅನ್ಯೇ ತು ಘನೀಭೂತಂ ಪೃಥಿವೀರೂಪತಾಂ ಯಾತಂ ವದನ್ತಿ| ಆಕಾಶಮಿವ ಮೇದಿನೀಮಿತಿ ಶೂನ್ಯರೂಪಾಂ ಮೇದಿನೀಮ್| ವಿಗೀತಮಿತಿ ವಿಪರೀತತ್ವೇನ ಜ್ಞಾತಮ್| ಉಭಯಮಿತ್ಯನೇನ ಯೌಗಪದ್ಯೇನ ಪೃಥಿವ್ಯಾಕಾಶವಿಪರೀತೋಪಲಮ್ಭೋ ರಿಷ್ಟಂ, ನೈಕೈಕಶ್ಯೇನ| ಅಯಂ ಚಾರಿಷ್ಟಮಹಿಮಾ ಯದೇವಂರೂಪಮೇವ ರಿಷ್ಟಂ ಭವತಿ, ಏವಮುಕ್ತಾರಿಷ್ಟೇಷು ತಥಾ ತಥೋತ್ಪಾದಃ ಸ್ವಮಹಿಮ್ನೈವ ಜ್ಞೇಯಃ| ಏತಾನಿ ಚಾರಿಷ್ಟಾನಿ ಸಾಮಾನ್ಯೇನೈವೇನ್ದ್ರಿಯಾರಿಷ್ಟಾಭಿಧಾಯಕಪ್ರಕರಣಲಬ್ಧಾನ್ಯಪಿ ಪ್ರಾಯೋಭಾವಿತ್ವೇನ ಶೃಙ್ಗಗ್ರಾಹಿಕಯಾಽಭಿಧೀಯನ್ತೇ||೭||
Adhikarana 5 (8) · Śloka 8
ಯಸ್ಯ ದರ್ಶನಮಾಯಾತಿ ಮಾರುತೋಽಮ್ಬರಗೋಚರಃ| ಅಗ್ನಿರ್ನಾಯಾತಿ ಚಾದೀಪ್ತಸ್ತಸ್ಯಾಯುಃಕ್ಷಯಮಾದಿಶೇತ್||೮||
यस्य दर्शनमायाति मारुतोऽम्बरगोचरः| अग्निर्नायाति चादीप्तस्तस्यायुःक्षयमादिशेत्||८||
🔊 Audio coming soon
ದರ್ಶನಮಿತಿ ಚಕ್ಷುರ್ಗೋಚರತಾಮ್| ಅಮ್ಬರಗೋಚರ ಇತ್ಯನೇನ ಭೂಮಿಷ್ಠದೇವತಾರೂಪವಾತದರ್ಶನಂ ನಿಷೇಧಯತಿ| ಏತೇನ ‘ಏಷ ವಾಯುಃ, ಇತ್ಯಾಕಾರವಾನ್’ ಇತಿತಿ ಮಾರುತಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಜ್ಞಾನಮರಿಷ್ಟಮ್| ನಾಯಾತಿ ದರ್ಶನಮಿತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ||೮||
Adhikarana 6 (9) · Śloka 9
ಜಲೇ ಸುವಿಮಲೇ ಜಾಲಮಜಾಲಾವತತೇ ನರಃ| ಸ್ಥಿತೇ ಗಚ್ಛತಿ ವಾ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಜೀವಿತಾತ್ ಪರಿಮುಚ್ಯತೇ||೯||
जले सुविमले जालमजालावतते नरः| स्थिते गच्छति वा दृष्ट्वा जीवितात् परिमुच्यते||९||
🔊 Audio coming soon
ಸ್ಥಿತೇ ಇತಿ ಸ್ಥಿರೇ| ಗಚ್ಛತಿ ವಹಮಾನೇ| ಯೇಷು ಚೇಹ ರಿಷ್ಟೇಷು ಮರಣಕಾಲನಿಯಮೋ ನೋಕ್ತಸ್ತತ್ರ ಸಂವತ್ಸರಮವಧಿರ್ಭವತಿ, ತತಃ ಪರೇಣ ಹಿ ರಿಷ್ಟೇ ಮರಣಾನಭಿಧಾನಾತ್||೯||
Adhikarana 7 (10) · Śloka 10
ಜಾಗ್ರತ್ ಪಶ್ಯತಿ ಯಃ ಪ್ರೇತಾನ್ ರಕ್ಷಾಂಸಿ ವಿವಿಧಾನಿ ಚ| ಅನ್ಯದ್ವಾಽಪ್ಯದ್ಭುತಂ ಕಿಞ್ಚಿನ್ನ ಸ ಜೀವಿತುಮರ್ಹತಿ||೧೦||
जाग्रत् पश्यति यः प्रेतान् रक्षांसि विविधानि च| अन्यद्वाऽप्यद्भुतं किञ्चिन्न स जीवितुमर्हति||१०||
🔊 Audio coming soon
ಪ್ರೇತಾನಿತ್ಯಾದಿಬಹುವಚನಾನ್ನೈಕಪ್ರೇತಾದಿದರ್ಶನಂ ರಿಷ್ಟಮಿತಿ ಭಾವಃ||೧೦||
Adhikarana 8 (11) · Śloka 11
ಯೋಽಗ್ನಿಂ ಪ್ರಕೃತಿವರ್ಣಸ್ಥಂ ನೀಲಂ ಪಶ್ಯತಿ ನಿಷ್ಪ್ರಭಮ್| ಕೃಷ್ಣಂ ವಾ ಯದಿ ವಾ ಶುಕ್ಲಂ ನಿಶಾಂ ವ್ರಜತಿ ಸಪ್ತಮೀಮ್||೧೧||
योऽग्निं प्रकृतिवर्णस्थं नीलं पश्यति निष्प्रभम्| कृष्णं वा यदि वा शुक्लं निशां व्रजति सप्तमीम्||११||
🔊 Audio coming soon
ಪ್ರಕೃತಿವರ್ಣಸ್ಥಮಿತಿ ವೈವರ್ಣ್ಯವಿಕೃತ್ಯಾದಿಕಾರಕಸವಿಷಾನ್ನವರ್ಣಾದಿವಿರಹೇಣ ಸ್ವೀಯ ಏವ ಲೋಹಿತಕಪಿಲೇ ವರ್ಣೇ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಮ್| ಸಪ್ತಮೀಂ ನಿಶಾಂ ವ್ರಜತಿ, ತೇನಾಷ್ಟಾಹಾನ್ಮರಣಮ್||೧೧||
Adhikarana 9 (12) · Śloka 12
ಮರೀಚೀನಸತೋ ಮೇಘಾನ್ಮೇಘಾನ್ ವಾಽಪ್ಯಸತೋಽಮ್ಬರೇ| ವಿದ್ಯುತೋ ವಾ ವಿನಾ ಮೇಘೈಃ ಪಶ್ಯನ್ ಮರಣಮೃಚ್ಛತಿ||೧೨||
मरीचीनसतो मेघान्मेघान् वाऽप्यसतोऽम्बरे| विद्युतो वा विना मेघैः पश्यन् मरणमृच्छति||१२||
🔊 Audio coming soon
ಮರೀಚೀನಸತ ಇತ್ಯತ್ರ ಪ್ರಕರಣಾನ್ಮರೀಚಿಶಬ್ದೇನ ಮೇಘಜ್ಯೋತಿರುಚ್ಯತೇ| ಮರೀಚೀನಾಂ ವಿಶೇಷಣಮ್- ಅಸತ ಇತಿ| ವಿದ್ಯುತೋ ವಾ ವಿನಾ ಮೇಘಾದಿತಿ ಅಭ್ರಾನ್ತಚ್ಛಟಾ ಏವ ಸರ್ವದಾ ಮೇಘಸಮ್ಬನ್ಧೋಪಲಭ್ಯಮಾನಾ ಗ್ರಾಹ್ಯಾ, ನಾನ್ಯಾ ವಿದ್ಯುದಿತಿ; ತಾ ಹಿ ವಿನಾ ಮೇಘದರ್ಶನಮಪಿ ಸುದೂರಾತ್ ಸ್ವಸ್ಥೈರಪ್ಯುಪಲಭ್ಯನ್ತೇ||೧೨||
Adhikarana 10 (13-18) · Śloka 18
ಮೃನ್ಮಯೀಮಿವ ಯಃ ಪಾತ್ರೀಂ ಕೃಷ್ಣಾಮ್ಬರಸಮಾವೃತಾಮ್| ಆದಿತ್ಯಮೀಕ್ಷತೇ ಶುದ್ಧಂ ಚನ್ದ್ರಂ ವಾ ನ ಸ ಜೀವತಿ||೧೩|| ಅಪರ್ವಣಿ ಯದಾ ಪಶ್ಯೇತ್ ಸೂರ್ಯಾಚನ್ದ್ರಮಸೋರ್ಗ್ರಹಮ್| ಅವ್ಯಾಧಿತೋ ವ್ಯಾಧಿತೋ ವಾ ತದನ್ತಂ ತಸ್ಯ ಜೀವಿತಮ್||೧೪|| ನಕ್ತಂ ಸೂರ್ಯಮಹಶ್ಚನ್ದ್ರಮನಗ್ನೌ ಧೂಮಮುತ್ಥಿತಮ್| ಅಗ್ನಿಂ ವಾ ನಿಷ್ಪ್ರಭಂ ರಾತ್ರೌ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಮರಣಮೃಚ್ಛತಿ||೧೫|| ಪ್ರಭಾವತಃ ಪ್ರಭಾಹೀನಾನ್ನಿಷ್ಪ್ರಭಾಂಶ್ಚ ಪ್ರಭಾವತಃ| ನರಾ ವಿಲಿಙ್ಗಾನ್ ಪಶ್ಯನ್ತಿ ಭಾವಾನ್ ಭಾವಾಞ್ಜಿಹಾಸವಃ ||೧೬|| ವ್ಯಾಕೃತೀನಿ ವಿವರ್ಣಾನಿ ವಿಸಙ್ಖ್ಯೋಪಗತಾನಿ ಚ| ವಿನಿಮಿತ್ತಾನಿ ಪಶ್ಯನ್ತಿ ರೂಪಾಣ್ಯಾಯುಃಕ್ಷಯೇ ನರಾಃ||೧೭|| ಯಶ್ಚ ಪಶ್ಯತ್ಯದೃಶ್ಯಾನ್ ವೈ ದೃಶ್ಯಾನ್ ಯಶ್ಚ ನ ಪಶ್ಯತಿ| ತಾವುಭೌ ಪಶ್ಯತಃ ಕ್ಷಿಪ್ರಂ ಯಮಕ್ಷಯಮಸಂಶಯಮ್||೧೮||
मृन्मयीमिव यः पात्रीं कृष्णाम्बरसमावृताम्| आदित्यमीक्षते शुद्धं चन्द्रं वा न स जीवति||१३|| अपर्वणि यदा पश्येत् सूर्याचन्द्रमसोर्ग्रहम्| अव्याधितो व्याधितो वा तदन्तं तस्य जीवितम्||१४|| नक्तं सूर्यमहश्चन्द्रमनग्नौ धूममुत्थितम्| अग्निं वा निष्प्रभं रात्रौ दृष्ट्वा मरणमृच्छति||१५|| प्रभावतः प्रभाहीनान्निष्प्रभांश्च प्रभावतः| नरा विलिङ्गान् पश्यन्ति भावान् भावाञ्जिहासवः ||१६|| व्याकृतीनि विवर्णानि विसङ्ख्योपगतानि च| विनिमित्तानि पश्यन्ति रूपाण्यायुःक्षये नराः||१७|| यश्च पश्यत्यदृश्यान् वै दृश्यान् यश्च न पश्यति| तावुभौ पश्यतः क्षिप्रं यमक्षयमसंशयम्||१८||
🔊 Audio coming soon
ಶುದ್ಧಮಿತಿ ಮೇಘಾನನ್ತರಿತಮ್| ರಾತ್ರಾವಿತ್ಯನೇನ ದಿವಾ ವಹ್ನಿನಿಷ್ಪ್ರಭತ್ವದರ್ಶನಮರಿಷ್ಟಂ ನೈವೇತಿ ದರ್ಶಯತಿ| ವಿಲಿಙ್ಗಾನಿತಿ ವಿಗತಸಹಜಲಿಙ್ಗಾನ್| ತೇನ ಪ್ರಭಾವ್ಯತಿರಿಕ್ತಾಞ್ಜನಾದಿ(?)ಲಿಙ್ಗವಿಪರ್ಯಯೇ ರಿಷ್ಟಂ ಭವತಿ| ಭಾವಾನಿತಿ ಪ್ರಾಣಾನ್; ಕಿಂವಾ ಭಾವಾನಿತಿ ಪಞ್ಚಮಹಾಭೂತಾನಿ ಶರೀರರೂಪಾಣಿ| ವ್ಯಾಕೃತೀನೀತಿ ವಿವಿಧಾಕೃತೀನಿ| ವಿವರ್ಣಾನೀತಿ ವಿರುದ್ಧವರ್ಣಾನಿ| ವಿಸಙ್ಖ್ಯೋಪಗತಾನೀತಿ ವಿಪರೀತಸಙ್ಖ್ಯಾಯುಕ್ತಾನಿ| ವಿನಿಮಿತ್ತಾನೀತಿ ವಿಗತನಿಮಿತ್ತಾನಿ| ವ್ಯಾಕೃತ್ಯಾದಿಕಾರಕಹೇತುವ್ಯತಿರೇಕೇಣ ವ್ಯಾಕೃತ್ಯಾದಿಯುಕ್ತರೂಪದರ್ಶನಮರಿಷ್ಟಮಿತ್ಯರ್ಥಃ| ರೂಪಾಣೀತಿ ರೂಪವನ್ತಿ ದ್ರವ್ಯಾಣಿ||೧೩-೧೮||
Adhikarana 11 (19-20) · Śloka 20
ಅಶಬ್ದಸ್ಯ ಚ ಯಃ ಶ್ರೋತಾ ಶಬ್ದಾನ್ ಯಶ್ಚ ನ ಬುಧ್ಯತೇ| ದ್ವಾವಪ್ಯೇತೌ ಯಥಾ ಪ್ರೇತೌ ತಥಾ ಜ್ಞೇಯೌ ವಿಜಾನತಾ ||೧೯|| ಸಂವೃತ್ಯಾಙ್ಗುಲಿಭಿಃ ಕರ್ಣೌ ಜ್ವಾಲಾಶಬ್ದಂ ಯ ಆತುರಃ| ನ ಶೃಣೋತಿ ಗತಾಸುಂ ತಂ ಬುದ್ಧಿಮಾನ್ ಪರಿವರ್ಜಯೇತ್||೨೦||
अशब्दस्य च यः श्रोता शब्दान् यश्च न बुध्यते| द्वावप्येतौ यथा प्रेतौ तथा ज्ञेयौ विजानता ||१९|| संवृत्याङ्गुलिभिः कर्णौ ज्वालाशब्दं य आतुरः| न शृणोति गतासुं तं बुद्धिमान् परिवर्जयेत्||२०||
🔊 Audio coming soon
ಅಶಬ್ದಸ್ಯೇತ್ಯಾದಿನಾ ಶ್ರೋತ್ರಾರಿಷ್ಟಮಾಹ| ಜ್ವಾಲಾಯಾಃ ಶಬ್ದ ಇವ ಶಬ್ದೋ ಜ್ವಾಲಾಶಬ್ದಃ, ತಮ್||೧೯-೨೦||
Adhikarana 12 (21) · Śloka 21
ವಿಪರ್ಯಯೇಣ ಯೋ ವಿದ್ಯಾದ್ಗನ್ಧಾನಾಂ ಸಾಧ್ವಸಾಧುತಾಮ್| ನ ವಾ ತಾನ್ ಸರ್ವಶೋ ವಿದ್ಯಾತ್ತಂ ವಿದ್ಯಾದ್ವಿಗತಾಯುಷಮ್||೨೧||
विपर्ययेण यो विद्याद्गन्धानां साध्वसाधुताम्| न वा तान् सर्वशो विद्यात्तं विद्याद्विगतायुषम्||२१||
🔊 Audio coming soon
ವಿಪರ್ಯಯೇಣೇತ್ಯಾದಿನಾ ಘ್ರಾಣಾರಿಷ್ಟಮುಚ್ಯತೇ| ನ ವಾ ತಾನ್ ಸರ್ವಶೋ ವಿದ್ಯಾದಿತಿ ಸರ್ವಥೈವ ಗನ್ಧಾಞ್ಛುಭಾನಶುಭಾನ್ ವಾ ನ ವೇತ್ತಿ||೨೧||
Adhikarana 13 (22) · Śloka 22
ಯೋ ರಸಾನ್ನ ವಿಜಾನಾತಿ ನ ವಾ ಜಾನಾತಿ ತತ್ತ್ವತಃ| ಮುಖಪಾಕಾದೃತೇ ಪಕ್ವಂ ತಮಾಹುಃ ಕುಶಲಾ ನರಮ್||೨೨||
यो रसान्न विजानाति न वा जानाति तत्त्वतः| मुखपाकादृते पक्वं तमाहुः कुशला नरम्||२२||
🔊 Audio coming soon
ತತ್ತ್ವತ ಇತಿ ಸ್ವಕೀಯೇನ ರೂಪೇಣ| ಮುಖಪಾಕಶಬ್ದೋ ರಸನಾದೋಷೋಪಲಕ್ಷಣಂ; ತೇನ, ಪಿತ್ತದುಷ್ಟರಸನತ್ವಾದ್ರಸಾನ್ಯಥಾತ್ವಗ್ರಾಹಕಸ್ಯ ವ್ಯುದಾಸೋಽವರುಧ್ಯತೇ| ಪಕ್ವಮಿತಿ ಸಮ್ಪೂರ್ಣಾಯುಃಕಾಲಮ್||೨೨||
Adhikarana 14 (23) · Śloka 23
ಉಷ್ಣಾಞ್ಛೀತಾನ್ ಖರಾಞ್ಛ್ಲಕ್ಷ್ಣಾನ್ಮೃದೂನಪಿ ಚ ದಾರುಣಾನ್| ಸ್ಪೃಶ್ಯಾನ್ ಸ್ಪೃಷ್ಟ್ವಾ ತತೋಽನ್ಯತ್ವಂ ಮುಮೂರ್ಷುಸ್ತೇಷು ಮನ್ಯತೇ||೨೩||
उष्णाञ्छीतान् खराञ्छ्लक्ष्णान्मृदूनपि च दारुणान्| स्पृश्यान् स्पृष्ट्वा ततोऽन्यत्वं मुमूर्षुस्तेषु मन्यते||२३||
🔊 Audio coming soon
ತತೋಽನ್ಯತ್ವಮಿತಿ ಉಷ್ಣೇ ಶೀತತ್ವಂ, ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣೇ ಖರತ್ವಮಿತ್ಯಾದಿ ಮನ್ಯತೇ||೨೩||
Adhikarana 15 (24-25) · Śloka 25
ಅನ್ತರೇಣ ತಪಸ್ತೀವ್ರಂ ಯೋಗಂ ವಾ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕಮ್| ಇನ್ದ್ರಿಯೈರಧಿಕಂ ಪಶ್ಯನ್ ಪಞ್ಚತ್ವಮಧಿಗಚ್ಛತಿ||೨೪|| ಇನ್ದ್ರಿಯಾಣಾಮೃತೇ ದೃಷ್ಟೇರಿನ್ದ್ರಿಯಾರ್ಥಾನದೋಷಜಾನ್| ನರಃ ಪಶ್ಯತಿ ಯಃ ಕಶ್ಚಿದಿನ್ದ್ರಿಯೈರ್ನ ಸ ಜೀವತಿ||೨೫||
अन्तरेण तपस्तीव्रं योगं वा विधिपूर्वकम्| इन्द्रियैरधिकं पश्यन् पञ्चत्वमधिगच्छति||२४|| इन्द्रियाणामृते दृष्टेरिन्द्रियार्थानदोषजान्| नरः पश्यति यः कश्चिदिन्द्रियैर्न स जीवति||२५||
🔊 Audio coming soon
ಸಮ್ಪ್ರತಿ ಸರ್ವೇನ್ದ್ರಿಯರಿಷ್ಟಂ ಸಾಮಾನ್ಯೇನ ಬ್ರೂತೇ- ಅನ್ತರೇಣೇತ್ಯಾದಿ| ಅನ್ತರೇಣೇತಿ ವಿನಾ| ಯೋಗಮಿತ್ಯಸ್ಯ ವಿಶೇಷಣಂ- ವಿಧಿಪೂರ್ವಕಮಿತಿ; ಅನೇನ ಯಥಾವಿಧಿಕೃತಸ್ಯೈವ ಯೋಗಸ್ಯಾತೀನ್ದ್ರಿಯಜ್ಞಾನೇ ಸಮರ್ಥತ್ವಮುಕ್ತಮ್| ಅಧಿಕಮಿತಿ ಅಸ್ಮದಾದೀನ್ದ್ರಿಯಾವಿಷಯಮ್| ಪಞ್ಚತ್ವಮಿತಿ ಮರಣಮ್| ದೃಷ್ಟಿಃ ಉಪಲಬ್ಧಿಃ, ತಯಾ ದೃಷ್ಟ್ಯಾ ದೃಷ್ಟಿಶಕ್ತಿರುಪಚಾರಾದುಚ್ಯತೇ; ತೇನ ಋತೇ ದೃಷ್ಟಿಮಿತಿ ಉಪಲಬ್ಧಿಂ ವಿನಾ; ತತಶ್ಚೇನ್ದ್ರಿಯಾಣಾಮುಪಲಬ್ಧಿಶಾಕ್ತಿಂ ವಿನಾ ಯ ಇನ್ದ್ರಿಯೈರುಪಲಬ್ಧುಮಶಕ್ಯಾನ್ ಪಶ್ಯೇದಿನ್ದ್ರಿಯೈಃ, ನ ಸ ಜೀವತಿ| ಅದೋಷಜಾನಿತ್ಯನೇನ ಚ ದೋಷಸ್ವಭಾವಾದಿನ್ದ್ರಿಯಾಶಕ್ಯಾರ್ಥಗ್ರಹಣಂ ನಿರಾಕರೋತಿ| ಯಥಾ- ಅಙ್ಗುಲಿಯನ್ತ್ರಿತಂ ಚಕ್ಷುರ್ವಾತದುಷ್ಟ್ಯಾಽಽಸನ್ನವಸ್ತುದ್ವಯಮಿನ್ದ್ರಿಯಾವಿಷಯಂ ಪಶ್ಯತಿ, ತಥಾ ಪಿತ್ತದುಷ್ಟರಸನಂ ಗುಡಂ ನ ಮಧುರಂ ಪ್ರತ್ಯೇತೀತ್ಯಾದಿ ಬೋಧ್ಯಮ್||೨೪-೨೫||
Adhikarana 16 (26) · Śloka 26
ಸ್ವಸ್ಥಾಃ ಪ್ರಜ್ಞಾವಿಪರ್ಯಾಸೈರಿನ್ದ್ರಿಯಾರ್ಥೇಷು ವೈಕೃತಮ್| ಪಶ್ಯನ್ತಿ ಯೇಽಸದ್ಬಹುಶಸ್ತೇಷಾಂ ಮರಣಮಾದಿಶೇತ್||೨೬||
स्वस्थाः प्रज्ञाविपर्यासैरिन्द्रियार्थेषु वैकृतम्| पश्यन्ति येऽसद्बहुशस्तेषां मरणमादिशेत्||२६||
🔊 Audio coming soon
ಸ್ವಸ್ಥಾ ಇತಿ ಅವಿಕೃತೇನ್ದ್ರಿಯಮನಸಃ| ಪ್ರಜ್ಞಾವಿಪರ್ಯಾಸೈರಿತಿ ಶೇಷೀಭೂತಾಸುಪ್ರಭಾವಕೃತಃ ಪ್ರಜ್ಞಾವಿಪರ್ಯಾಸಃ| ಅಸದಿತಿ ಅಯಥಾಭೂತಮ್| ಬಹುಶ ಇತ್ಯನೇನ ಸಕೃದ್ದರ್ಶನಸ್ಯ ನಾರಿಷ್ಟತ್ವಮ್||೨೬||
Adhikarana 17 (27) · Śloka 27
ತತ್ರ ಶ್ಲೋಕಃ- ಏತದಿನ್ದ್ರಿಯವಿಜ್ಞಾನಂ ಯಃ ಪಶ್ಯತಿ ಯಥಾತಥಮ್| ಮರಣಂ ಜೀವಿತಂ ಚೈವ ಸ ಭಿಷಕ್ ಜ್ಞಾತುಮರ್ಹತಿ||೨೭||
तत्र श्लोकः- एतदिन्द्रियविज्ञानं यः पश्यति यथातथम्| मरणं जीवितं चैव स भिषक् ज्ञातुमर्हति||२७||
🔊 Audio coming soon
ಇನ್ದ್ರಿಯವಿಜ್ಞಾನಮಿನ್ದ್ರಿಯಗತರಿಷ್ಟವಿಜ್ಞಾನಮ್| ಜೀವಿತಜ್ಞಾನಂ ಚೇಹ ರಿಷ್ಟಶೂನ್ಯೇನ್ದ್ರಿಯಜ್ಞಾನೇ ಸತಿ ಭವತೀತಿ ಜ್ಞೇಯಮ್||೨೭||
Adhikarana puShpikA · Śloka 4
ಇತ್ಯಗ್ನಿವೇಶಕೃತೇ ತನ್ತ್ರೇ ಚರಕಪ್ರತಿಸಂಸ್ಕೃತೇ ಇನ್ದ್ರಿಯಸ್ಥಾನೇ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನೀಕಮಿನ್ದ್ರಿಯಂ ನಾಮ ಚತುರ್ಥೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೪||
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते इन्द्रियस्थाने इन्द्रियानीकमिन्द्रियं नाम चतुर्थोऽध्यायः||४||
🔊 Audio coming soon
ಇತಿ ಶ್ರೀಚಕ್ರಪಾಣಿದತ್ತವಿರಚಿತಾಯಾಮಾಯುರ್ವೇದದೀಪಿಕಾಯಾಂ ಚರಕತಾತ್ಪರ್ಯಟೀಕಾಯಾಮಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಥಾನೇ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನೀಕಮಿನ್ದ್ರಿಯಂ ನಾಮ ಚತುರ್ಥೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೪||