7. śyāmātrivr̥tkalpaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

ಅಥಾತಃ ಶ್ಯಾಮಾತ್ರಿವೃತ್ಕಲ್ಪಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ||೧|| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹ ಭಗವಾನಾತ್ರೇಯಃ||೨||

ವಮನಾರ್ಥಕಲ್ಪನಾನನ್ತರಂ ವಿರೇಚನಕಲ್ಪೇಷು ವಕ್ತವ್ಯೇಷು ತ್ರಿವೃತಾಯಾ ವಿರೇಚನದ್ರವ್ಯೇಷು ಸುಖವಿರೇಚನತಯಾ ಪ್ರಧಾನತ್ವಾತ್ ತ್ರಿವೃತ್ಕಲ್ಪ ಏವಾಭಿಧೀಯತೇ| ತ್ರಿವೃತಾಭೇದ ಏವ ಚ ಶ್ಯಾಮಾ, ತೇನ ಶ್ಯಾಮಾಯಾಸ್ತ್ರಿವೃತಾಯಾಶ್ಚ ಕಲ್ಪಃ ಶ್ಯಾಮಾತ್ರಿವೃತ್ಕಲ್ಪಃ| ಯದ್ಯಪಿ ಚಾರುಣಮೂಲೈವ ತ್ರಿವೃದತ್ರೋತ್ಕೃಷ್ಟಾ ವಕ್ತವ್ಯಾ, ತಥಾಽಪ್ಯಧ್ಯಾಯಸಞ್ಜ್ಞಾಯಾಂ ಶ್ಯಾಮಾಯಾ ಅಗ್ರೇ ಪಾಠೇನಾಶುದೋಷಹನ್ತೃತಯಾ ಶ್ಯಾಮಾಯಾಃ ಪ್ರಕರ್ಷಂ ದರ್ಶಯತಿ| ಯೇ ಚಾತ್ರ ಯೋಗಾ ವಕ್ತವ್ಯಾಸ್ತೇಽರುಣಯಾ ವಾ ಶ್ಯಾಮಯಾ ವಾ ಉಭಾಭ್ಯಾಂ ವಾ ದೋಷಶರೀರಾದಿಬಲಾಬಲಮವೇಕ್ಷ್ಯ ಕರ್ತವ್ಯಾಃ||೧-೨||

Adhikarana 2 (3) · Śloka 3

ವಿರೇಚನೇ ತ್ರಿವೃನ್ಮೂಲಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಮಾಹುರ್ಮನೀಷಿಣಃ | ತಸ್ಯಾಃ ಸಞ್ಜ್ಞಾ ಗುಣಾಃ ಕರ್ಮ ಭೇದಃ ಕಲ್ಪಶ್ಚ ವಕ್ಷ್ಯತೇ||೩||

ವಿರೇಚನೇ ಇತ್ಯಾದೌ ತ್ರಿವೃನ್ಮೂಲಶಬ್ದೇನ ಶ್ಯಾಮಮೂಲಾಯಾ ಅರುಣಮೂಲಾಯಾಶ್ಚ ಸಾಮಾನ್ಯೇನ ಮೂಲಂ ಗೃಹ್ಯತೇ||೩||

Adhikarana 3 (4) · Śloka 4

ತ್ರಿಭಣ್ಡೀ ತ್ರಿವೃತಾ ಚೈವ ಶ್ಯಾಮಾ ಕೂಟರಣಾ ತಥಾ| ಸರ್ವಾನುಭೂತಿಃ ಸುವಹಾ ಶಬ್ದೈಃ ಪರ್ಯಾಯವಾಚಕೈಃ||೪||

ಪರ್ಯಾಯತ್ವೇನ ವಾಚಕೈಃ ಪರ್ಯಾಯವಾಚಕೈಃ||೪||

Adhikarana 4 (5-6) · Śloka 6

ಕಷಾಯಾ ಮಧುರಾ ರೂಕ್ಷಾ ವಿಪಾಕೇ ಕಟುಕಾ ಚ ಸಾ| ಕಫಪಿತ್ತಪ್ರಶಮನೀ ರೌಕ್ಷ್ಯಾಚ್ಚಾನಿಲಕೋಪನೀ||೫|| ಸೇದಾನೀಮೌಷಧೈರ್ಯುಕ್ತಾ ವಾತಪಿತ್ತಕಫಾಪಹೈಃ| ಕಲ್ಪವೈಶೇಷ್ಯಮಾಸಾದ್ಯ ಸರ್ವರೋಗಹರಾ ಭವೇತ್||೬||

ಸೇದಾನೀಮಿತ್ಯಾದಿ| ವಾತಾಪಹೌಷಧಯೋಗೇನ ವಾತಹನ್ತೃತ್ವಮವಿದ್ಯಮಾನಂ ಭವತಿ, ಕಫಪಿತ್ತಹನ್ತೃತ್ವಂ ವಿದ್ಯಮಾನಮಧಿಕಂ ಭವತೀತಿ ಜ್ಞೇಯಮ್| ಕಲ್ಪವೈಶೇಷ್ಯಮಿತಿ ಕಲ್ಪನಾವಿಶೇಷಮ್| ಸರ್ವರೋಗಹರೇತಿ ವ್ಯಸ್ತಸಮಸ್ತಸರ್ವದೋಷಾರಬ್ಧರೋಗಹರಾ||೫-೬||

Adhikarana 5 (7-9) · Śloka 9

ಮೂಲಂ ತು ದ್ವಿವಿಧಂ ತಸ್ಯಾಃ ಶ್ಯಾಮಂ ಚಾರುಣಮೇವ ಚ| ತಯೋರ್ಮುಖ್ಯತರಂ ವಿದ್ಧಿ ಮೂಲಂ ಯದರುಣಪ್ರಭಮ್||೭|| ಸುಕುಮಾರೇ ಶಿಶೌ ವೃದ್ಧೇ ಮೃದುಕೋಷ್ಠೇ ಚ ತಚ್ಛುಭಮ್ | ಮೋಹಯೇದಾಶುಕಾರಿತ್ವಾಚ್ಛ್ಯಾಮಾ ಕ್ಷಿಣ್ವೀತ ಮೂರ್ಚ್ಛಯೇತ್ ||೮|| ತೈಕ್ಷ್ಣ್ಯಾತ್ ಕರ್ಷತಿ ಹೃತ್ಕಣ್ಠಮಾಶು ದೋಷಂ ಹರತ್ಯಪಿ| ಶಸ್ಯತೇ ಬಹುದೋಷಾಣಾಂ ಕ್ರೂರಕೋಷ್ಠಾಶ್ಚ ಯೇ ನರಾಃ||೯||

ತ್ರಿವೃತಯೋರ್ಭೇದಮಾಹ- ಮೂಲಂ ತು ದ್ವಿವಿಧಮಿತ್ಯಾದಿ| ಮುಖ್ಯತರಮಿತಿ ವಿರೇಚನಕ್ರಿಯಾಯಾಮೇವಾವ್ಯಾಪತ್ತಿಕರತ್ವಾಚ್ಛ್ರೇಷ್ಠತರಮ್| ಸುಕುಮಾರಾಃ ಶಿಶವಶ್ಚ ಯದ್ಯಪ್ಯವಿರೇಚನೀಯಾ ಉಕ್ತಾಸ್ತಥಾಽಪಿ ತೇಷಾಂ ವಿಧೀಯಮಾನವಿರೇಚನೇ ಹಿತಮಿತಿ ಜ್ಞೇಯಮ್| ಮೋಹಯೇದಿತ್ಯಾದಿನಾ ಶ್ಯಾಮಮೂಲಾಯಾ ಗುಣಕರ್ಮಣೀ ಬ್ರೂತೇ| ಕ್ಷಿಣ್ವೀತೇತಿ ಧಾತುಕ್ಷಯಂ ಕುರ್ಯಾತ್||೭-೯||

Adhikarana 6 (10-11) · Śloka 11

ಗುಣವತ್ಯಾಂ ತಯೋರ್ಭೂಮೌ ಜಾತಂ ಮೂಲಂ ಸಮುದ್ಧರೇತ್| ಉಪೋಷ್ಯ ಪ್ರಯತಃ ಶುಕ್ಲೇ ಶುಕ್ಲವಾಸಾಃ ಸಮಾಹಿತಃ||೧೦|| ಗಮ್ಭೀರಾನುಗತಂ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಮತಿರ್ಯಗ್ವಿಸೃತಂ ಚ ಯತ್| ತದ್ವಿಪಾಟ್ಯೋದ್ಧರೇದ್ಗರ್ಭಂ ತ್ವಚಂ ಶುಷ್ಕಾಂ ನಿಧಾಪಯೇತ್||೧೧||

ಯದ್ಯಪಿ ಮದನಕಲ್ಪ ಏವ ಗುಣವದ್ಭೂಮಿಜಾತತ್ವಾದಿ ಸಾಮಾನ್ಯೇನ ಭೇಷಜಾನಾಮುಕ್ತಮೇವ, ತಥಾಽಪಿ ಗಮ್ಭೀರಾನುಗತತ್ವಾದಿವಿಶೇಷಸ್ಯ ತತ್ರಾನುಕ್ತಸ್ಯೇಹಾಭಿಧಾನೇ ಸತಿ ತತ್ಪ್ರಸಙ್ಗಾತ್ ತತ್ಕಿಞ್ಚಿದುಚ್ಯತೇ- ಗುಣವತ್ಯಾಮಿತ್ಯಾದಿ| ಶುಕ್ಲೇ ಇತಿ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷೇ| ಗಮ್ಭೀರಾನುಗಮಿತಿ ದೂರಪ್ರವಿಷ್ಟಮ್| ಉದ್ಧರೇದ್ಗರ್ಭಮಿತಿ ಮೂಲಸ್ಯಾಸ್ಥಿ ಉದ್ಧರೇತ್| ನಿಧಾಪಯೇದಿತಿ ಯಥೋಕ್ತಭೈಷಜ್ಯಸ್ಥಾಪನವಿಧಾನೇನ ಸ್ಥಾಪಯೇತ್||೧೦-೧೧||

Adhikarana 7 (12) · Śloka 12

ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ವಿನ್ನೋ ವಿರೇಚ್ಯಸ್ತು ಪೇಯಾಮಾತ್ರೋಷಿತಃ ಸುಖಮ್|೧೨|

ಪೇಯಾಮಾತ್ರೋಷಿತ ಇತಿ ಪೂರ್ವದಿನೇ ಪೇಯಾಮಾತ್ರಾಹಾರತಯಾ ಉಷಿತಃ; ಯದ್ಯಪಿ ಚಾನ್ಯತ್ರ ವಿರೇಚನಪೂರ್ವದಿನೇಷು ತಥೈವಾಹಾರೋ ನಿಯಮಿತಃ- “ಸ್ನೇಹವದ್ದ್ರವಮುಷ್ಣಂ ಚ ತ್ರ್ಯಹಂ ಭುಕ್ತ್ವಾ ರಸೌದನಮ್” (ಸೂ.ಅ.೧೩) ಇತ್ಯನೇನ, ತಥಾಽಪಿ ತ್ರಿವೃದ್ವಿರೇಚನಪ್ರಯೋಗೇ ಪೂರ್ವದಿನೇ ವಿಶೇಷವಿಧಾನಾತ್ ಪೇಯಾದಾನಂ ಜ್ಞೇಯಮ್| ಕಿಞ್ಚೇಯಮೇವ ತದ್ವಚನಾತ್ ಸ್ನಿಗ್ಧೋಷ್ಣಮಾಂಸರಸಸಾಧಿತಾ ಚ ಕ್ರಿಯಮಾಣಾ ನ ಪೂರ್ವೋಕ್ತಸ್ನೇಹವದ್ದ್ರವೌಷ್ಣಮಾಂಸರಸೌದನವಿರುದ್ಧಾ ಭವತಿ|೧೨|

Adhikarana 8 (12-13) · Śloka 13

ಅಕ್ಷಮಾತ್ರಂ ತಯೋಃ ಪಿಣ್ಡಂ ವಿನೀಯಾಮ್ಲೇನ ನಾ ಪಿಬೇತ್||೧೨|| ಗೋಽವ್ಯಜಾಮಹಿಷೀಮೂತ್ರಸೌವೀರಕತುಷೋದಕೈಃ| ಪ್ರಸನ್ನಯಾ ತ್ರಿಫಲಯಾ ಶೃತಯಾ ಚ ಪೃಥಕ್ ಪಿಬೇತ್||೧೩||

ಅಕ್ಷಮಾತ್ರಮಿತ್ಯಾದಿನಾ ನವಭಿರಮ್ಲಾದಿಭಿರ್ದ್ರವ್ಯೈರ್ನವಯೋಗಾನಾಹ| ತಯೋರಿತಿ ಶ್ಯಾಮಾತ್ರಿವೃದರುಣತ್ರಿವೃತಯೋಃ| ಏತಯೋಶ್ಚ ಮಿಲಿತಯೋಃ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ಚ ಪ್ರಯೋಗಾ ಇತಿ ಪ್ರಾಗೇವ ಪ್ರತಿಪಾದಿತಮ್| ಅಮ್ಲೇನೇತಿ ಕಾಞ್ಜಿಕೇನ||೧೨-೧೩||

Adhikarana 9 (14) · Śloka 14

ಏಕೈಕಂ ಸೈನ್ಧವಾದೀನಾಂ ದ್ವಾದಶಾನಾಂ ಸನಾಗರಮ್| ತ್ರಿವೃದ್ದ್ವಿಗುಣಸಂಯುಕ್ತಂ ಚೂರ್ಣಮುಷ್ಣಾಮ್ಬುನಾ ಪಿಬೇತ್||೧೪||

ಏಕೈಕಮಿತ್ಯಾದಿನಾ ಸೈನ್ಧವಾದಿಭಿರ್ದ್ವಾದಶಯೋಗಾನಾಹ| ಸೈನ್ಧವಾದಯಶ್ಚ ದ್ವಾದಶ ರೋಗಭಿಷಗ್ಜಿತೀಯೇ (ವಿ.ಅ.೮) ಲವಣಸ್ಕನ್ಧೋಕ್ತಾ ಜ್ಞೇಯಾಃ| ಸನಾಗರಮಿತಿ ನಾಗರಸಹಿತಂ ಸತ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ಸೈನ್ಧವಾದೀನಾಂ ಚೂರ್ಣಂ ದ್ವಿಗುಣತ್ರಿವೃತಾಚೂರ್ಣಯುಕ್ತಂ ಪಾತವ್ಯಮ್||೧೪||

Adhikarana 10 (15-16) · Śloka 17

ಪಿಪ್ಪಲೀ ಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲಂ ಮರಿಚಂ ಗಜಪಿಪ್ಪಲೀ| ಸರಲಃ ಕಿಲಿಮಂ ಹಿಙ್ಗು ಭಾರ್ಗೀ ತೇಜೋವತೀ ತಥಾ||೧೫|| ಮುಸ್ತಂ ಹೈಮವತೀ ಪಥ್ಯಾ ಚಿತ್ರಕೋ ರಜನೀ ವಚಾ| ಸ್ವರ್ಣಕ್ಷೀರ್ಯಜಮೋದಾ ಚ ಶೃಙ್ಗವೇರಂ ಚ ತೈಃ ಪೃಥಕ್||೧೬|| ಏಕೈಕಾರ್ಧಾಂಶಸಂಯುಕ್ತಂ ಪಿಬೇದ್ಗೋಮೂತ್ರಸಂಯುತಮ್|೧೭|

ಪಿಪ್ಪಲೀತ್ಯಾದಿನಾ ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾದಿದ್ರವ್ಯಭೇದೇನ ಮೂತ್ರೇಽಷ್ಟಾದಶಯೋಗಾನಾಹ||೧೫-೧೬||-

Adhikarana 11 (17) · Śloka 17

ಮಧುಕಾರ್ಧಾಂಶಸಂಯುಕ್ತಂ ಶರ್ಕರಾಮ್ಬುಯುತಂ ಪಿಬೇತ್||೧೭||

ಮಧುಕೇತ್ಯಾದಿನೈಕಃ ಪ್ರಯೋಗಃ| ಅಯಂ ಚ ಸಙ್ಗ್ರಹೋಕ್ತಯೋಃ ‘ಯಷ್ಟ್ಯಾಂ ದ್ವೌ’ ಇತ್ಯನಯೋರೇಕತರಃ||೧೭||

Adhikarana 12 (18-19) · Śloka 20

ಜೀವಕರ್ಷಭಕೌ ಮೇದಾಂ ಶ್ರಾವಣೀಂ ಕರ್ಕಾಟಾಹ್ವಯಾಮ್| ಮುದ್ಗಮಾಷಾಖ್ಯಪರ್ಣ್ಯೌ ಚ ಮಹತೀಂ ಶ್ರಾವಣೀಂ ತಥಾ||೧೮|| ಕಾಕೋಲೀಂ ಕ್ಷೀರಕಾಕೋಲೀಮಿನ್ದ್ರಾಂ ಛಿನ್ನರುಹಾಂ ತಥಾ| ಕ್ಷೀರಶುಕ್ಲಾಂ ಪಯಸ್ಯಾಂ ಚ ಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಂ ವಿಧಿನಾ ಪಿಬೇತ್||೧೯|| ವಾತಪಿತ್ತಹಿತಾನ್ಯೇತಾನ್ಯನ್ಯಾನಿ ತು ಕಫಾನಿಲೇ|೨೦|

ಜೀವಕೇತ್ಯಾದಿನಾ ಚತುರ್ದಶಯೋಗಾನ್ ತಥಾ ಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಮಿತ್ಯೇಕಂ ಚಾಹ| ಅಯಂ ಚ ಸಙ್ಗ್ರಹೋಕ್ತಯೋಃ ‘ಯಷ್ಟ್ಯಾಂ ದ್ವೌ’ ಇತಿ ದ್ವಯೋರನ್ಯತರಃ| ಕ್ಷೀರಶುಕ್ಲಾ ಕ್ಷೀರವಿದಾರೀ| ಇನ್ದ್ರಾ ಕೋಕಿಲಾಕ್ಷಃ| ಪಯಸ್ಯಾ ಅರ್ಕಪುಷ್ಪೀ||೧೮-೧೯||-

Adhikarana 13 (20) · Śloka 21

ಕ್ಷೀರಮಾಂಸೇಕ್ಷುಕಾಶ್ಮರ್ಯದ್ರಾಕ್ಷಾಪೀಲುರಸೈಃ ಪೃಥಕ್||೨೦|| ಸರ್ಪಿಷಾ ವಾ ತಯೋಶ್ಚೂರ್ಣಮಭಯಾರ್ಧಾಂಶಿಕಂ ಪಿಬೇತ್|೨೧|

ಕ್ಷೀರೇತ್ಯಾದಿನಾ ಕ್ಷೀರಾದೌ ಸಪ್ತ ಯೋಗಾನಾಹ| ಪೀಲು ಔತ್ತರಪಥಿಕಂ ಫಲಮ್||೨೦||-

Adhikarana 14 (21-32) · Śloka 32

ಲಿಹ್ಯಾದ್ವಾ ಮಧುಸರ್ಪಿರ್ಭ್ಯಾಂ ಸಂಯುಕ್ತಂ ಸಸಿತೋಪಲಮ್||೨೧|| ಅಜಗನ್ಧಾ ತುಗಾಕ್ಷೀರೀ ವಿದಾರೀ ಶರ್ಕರಾ ತ್ರಿವೃತ್| ಚೂರ್ಣಿತಂ ಕ್ಷೌದ್ರಸರ್ಪಿರ್ಭ್ಯಾಂ ಲೀಢ್ವಾ ಸಾಧು ವಿರಿಚ್ಯತೇ||೨೨|| ಸನ್ನಿಪಾತಜ್ವರಸ್ತಮ್ಭದಾಹತೃಷ್ಣಾರ್ದಿತೋ ನರಃ| ಶ್ಯಾಮಾತ್ರಿವೃತ್ಕಷಾಯೇಣ ಕಲ್ಕೇನ ಚ ಸಶರ್ಕರಮ್||೨೩|| ಸಾಧಯೇದ್ವಿಧಿವಲ್ಲೇಹಂ ಲಿಹ್ಯಾತ್ ಪಾಣಿತಲಂ ತತಃ| ಸಕ್ಷೌದ್ರಾಂ ಶರ್ಕರಾಂ ಪಕ್ತ್ವಾ ಕುರ್ಯಾನ್ಮೃದ್ಭಾಜನೇ ನವೇ||೨೪|| ಕ್ಷಿಪೇಚ್ಛೀತೇ ತ್ರಿವೃಚ್ಚೂರ್ಣಂ ತ್ವಕ್ಪತ್ರಮರಿಚೈಃ ಸಹ| ಮಾತ್ರಯಾ ಲೇಹಯೇದೇತದೀಶ್ವರಾಣಾಂ ವಿರೇಚನಮ್||೨೫|| ಕುಡವಾಂಶಾನ್ ರಸಾನಿಕ್ಷುದ್ರಾಕ್ಷಾಪೀಲುಪರುಷಕಾತ್| ಸಿತೋಪಲಾಪಲಂ ಕ್ಷೌದ್ರಾತ್ ಕುಡವಾರ್ಧಂ ಚ ಸಾಧಯೇತ್||೨೬|| ತಂ ಲೇಹಂ ಯೋಜಯೇಚ್ಛೀತಂ ತ್ರಿವೃಚ್ಚೂರ್ಣೇನ ಶಾಸ್ತ್ರವಿತ್| ಏತದುತ್ಸನ್ನಪಿತ್ತಾನಾಮೀಶ್ವರಾಣಾಂ ವಿರೇಚನಮ್||೨೭|| ಶರ್ಕರಾಮೋದಕಾನ್ ವರ್ತೀರ್ಗುಲಿಕಾಮಾಂಸಪೂಪಕಾನ್| ಅನೇನ ವಿಧಿನಾ ಕುರ್ಯಾತ್ ಪೈತ್ತಿಕಾನಾಂ ವಿರೇಚನಮ್||೨೮|| ಪಿಪ್ಪಲೀಂ ನಾಗರಂ ಕ್ಷಾರಂ ಶ್ಯಾಮಾಂ ತ್ರಿವೃತಯಾ ಸಹ| ಲೇಹಯೇನ್ಮಧುನಾ ಸಾರ್ಧಂ ಶ್ಲೇಷ್ಮಲಾನಾಂ ವಿರೇಚನಮ್||೨೯|| ಮಾತುಲುಙ್ಗಾಭಯಾಧಾತ್ರೀಶ್ರೀಪರ್ಣೀಕೋಲದಾಡಿಮಾತ್| ಸುಭೃಷ್ಟಾನ್ ಸ್ವರಸಾಂಸ್ತೈಲೇ ಸಾಧಯೇತ್ತತ್ರ ಚಾವಪೇತ್||೩೦|| ಸಹಕಾರಾತ್ ಕಪಿತ್ಥಾಚ್ಚ ಮಧ್ಯಮಮ್ಲಂ ಚ ಯತ್ ಫಲಮ್| ಪೂರ್ವವದ್ಬಹಲೀಭೂತೇ ತ್ರಿವೃಚ್ಚೂರ್ಣಂ ಸಮಾವಪೇತ್||೩೧|| ತ್ವಕ್ಪತ್ರಕೇಶರೈಲಾನಾಂ ಚೂರ್ಣಂ ಮಧು ಚ ಮಾತ್ರಯಾ| ಲೇಹೋಽಯಂ ಕಫಪೂರ್ಣಾನಾಮೀಶ್ವರಾಣಾಂ ವಿರೇಚನಮ್||೩೨||

ಲಿಹ್ಯಾದ್ವಾ ಮಧ್ವಿತ್ಯಾದಿನಾಽಷ್ಟೌ ಲೇಹಾನಾಹ| ಲಿಹ್ಯಾದ್ವೇತ್ಯಾದಿನಾ ಪ್ರಥಮೋ ಲೇಹಃ| ಅಜಗನ್ಧೇತ್ಯಾದಿನಾ ದ್ವಿತೀಯಃ| ಅಜಗನ್ಧಾ ಅಜಮೋದಾ| ಶ್ಯಾಮಾತ್ರಿವೃದಿತ್ಯಾದಿನಾ ತೃತೀಯೋ ಲೇಹಃ| ಅತ್ರ ಶರ್ಕರಾತ್ರಿವೃಚ್ಚೂರ್ಣಾಭ್ಯಾಂ ಸಮಾಭ್ಯಾಂ ಕ್ವಾಥಪಾದಿಕಾಭ್ಯಾಂ ಲೇಹಃ| ಸಕ್ಷೌದ್ರಾಮಿತ್ಯಾದಿನಾ ಚತುರ್ಥಃ| ಅತ್ರ ಕ್ಷೌದ್ರಪಾಕೋ ಯೋಗಮಹಿಮ್ನಾ| ತ್ರಿವೃಚ್ಚೂರ್ಣಮಾತ್ರಾಪಾದಿಕತ್ವಂ ತ್ವಕ್ಪತ್ರಾದೀನಾಂ, ಸೌಗನ್ಧಮಾತ್ರಪ್ರಯೋಜನತ್ವಾತ್ | ಈಶ್ವರಾಣಾಂ ವಿರೇಚನಮಿತಿ ವಚನೇನ ಸುಕುಮಾರತ್ವಾದಸ್ನಿಗ್ಧವಿಷಯತಾಮಸ್ಯ ದರ್ಶಯತಿ, ಈಶ್ವರಾ ಹಿ ಪ್ರಾಯೇಣ ಸುಕುಮಾರಾಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಾಶ್ಚ ಭವನ್ತಿ| ಕುಡವಾಂಶಾನಿತ್ಯಾದಿಃ ಪಞ್ಚಮಃ| ಅತ್ರ ತ್ರಿವೃಚ್ಚೂರ್ಣಮನಿರ್ದಿಷ್ಟಮಾನಂ, ತಚ್ಚ ಪ್ರಕ್ಷೇಪನ್ಯಾಯಾಲ್ಲೇಹಾತ್ ಪಾದಿಕಂ ಕರ್ತವ್ಯಮ್| ಉತ್ಸನ್ನಪಿತ್ತಾನಾಮ್ ಉದ್ಭೂತಪಿತ್ತಾನಾಮ್| ಶರ್ಕರೇತ್ಯಾದಿನಾ ಸಿತಾಯೋಗಾಂಶ್ಚತುರೋಽತಿದೇಶಾನುಗುಣ್ಯಾಲ್ಲೇಹಾನಾಂ ಮಧ್ಯ ಏವಾಹ| ಅತ್ರ ವರ್ತ್ಯಾದಯೋಽಪಿ ಶರ್ಕರಾಕೃತಾ ಏವ ಜ್ಞೇಯಾಃ| ಅನೇನ ವಿಧಿನೇತಿ ಇಕ್ಷ್ವಾದಿರಸಸಂಸ್ಕಾರೇಣ ತ್ರಿವೃಚ್ಚೂರ್ಣಯೋಗೇನ ಚ| ಪಿಪ್ಪಲೀಂ ನಾಗರಮಿತ್ಯಾದಿನಾ ಷಷ್ಠೋ ಲೇಹಃ| ಮಧ್ಯಮಿತಿ ಅಮ್ಲಕಪಿತ್ಥಸ್ಯ ಮಧ್ಯಂ ಭಾಗಮ್| ಅಮ್ಲಂ ಚ ಯತ್ ಫಲಮಿತಿ ಮಾತುಲುಙ್ಗಾದಿ| ಪೂರ್ವವದಿತಿ ಕೌಡವಿಕತ್ವಂ ಮಾತುಲುಙ್ಗಾದಿರಸಾನಾಂ ದರ್ಶಯತಿ||೨೧-೩೨||

Adhikarana 15 (33) · Śloka 33

ಪಾನಕಾನಿ ರಸಾನ್ ಯೂಷಾನ್ಮೋದಕಾನ್ ರಾಗಷಾಡವಾನ್| ಅನೇನ ವಿಧಿನಾ ಕುರ್ಯಾದ್ವಿರೇಕಾರ್ಥಂ ಕಫಾಧಿಕೇ||೩೩||

ಪಾನಕಾನೀತ್ಯಾದಿನಾಽತಿದೇಶಾನುಗುಣ್ಯಾತ್ ಪಾನಕಾದಿಪಞ್ಚಯೋಗಾನಾಹ| ರಾಗಪ್ರಧಾನಃ ಷಾಡವೋ ರಾಗಷಾಡವಃ| ಅನೇನ ವಿಧಿನೇತಿ ಪೂರ್ವಲೇಹೋಕ್ತವಿಧಿನಾ||೩೩||

Adhikarana 16 (34-35) · Śloka 35

ಭೃಙ್ಗೈಲಾಭ್ಯಾಂ ಸಮಾ ನೀಲೀ ತೈಸ್ತ್ರಿವೃತ್ತೈಶ್ಚ ಶರ್ಕರಾ| ಚೂರ್ಣಂ ಫಲರಸಕ್ಷೌದ್ರಶಕ್ತುಭಿಸ್ತರ್ಪಣಂ ಪಿಬೇತ್||೩೪|| ವಾತಪಿತ್ತಕಫೋತ್ಥೇಷು ರೋಗೇಷ್ವಲ್ಪಾನಲೇಷು ಚ| ನರೇಷು ಸುಕುಮಾರೇಷು ನಿರಪಾಯಂ ವಿರೇಚನಮ್||೩೫||

ಭೃಙ್ಗೈಲಾಭ್ಯಾಮಿತ್ಯಾದಿನಾ ತರ್ಪಣಯೋಗಂ ಪ್ರಥಮಮೇವಾಹ, ದ್ವಿತೀಯಸ್ತು ತರ್ಪಣಯೋಗೋ ಭವಿಷ್ಯತೀತಿ| ಭೃಙ್ಗಂ ಗುಡತ್ವಕ್| ತೈಶ್ಚ ಶರ್ಕರೇತಿ ಭೃಙ್ಗಲಾನೀಲೀತ್ರಿವೃದ್ಭಿಃ| ಫಲರಸಃ ದಾಡಿಮರಸಃ||೩೪-೩೫||

Adhikarana 17 (36) · Śloka 36

ಶರ್ಕರಾತ್ರಿಫಲಾಶ್ಯಾಮಾತ್ರಿವೃತ್ಪಿಪ್ಪಲಿಮಾಕ್ಷಿಕೈಃ| ಮೋದಕಃ ಸನ್ನಿಪಾತೋರ್ಧ್ವರಕ್ತಪಿತ್ತಜ್ವರಾಪಹಃ||೩೬||

ಶರ್ಕರೇತ್ಯಾದಿನಾ ಮೋದಕಃ ಪ್ರಥಮಃ| ತತ್ರ ಚ “ಮೋದಕೇ ದ್ವಿಗುಣೋ ಗುಡಃ” ಇತಿ ವಚನಾತ್ ಗುಡಶರ್ಕರಾಂ ಚೂರ್ಣಾದ್ದ್ವಿಗುಣಾಮಿಚ್ಛನ್ತಿ||೩೬||

Adhikarana 18 (37-39) · Śloka 39

ತ್ರಿವೃಚ್ಛಾಣಾ ಮತಾಸ್ತಿಸ್ರಸ್ತಿಸ್ರಶ್ಚ ತ್ರಿಫಲಾತ್ವಚಃ| ವಿಡಙ್ಗಪಿಪ್ಪಲೀಕ್ಷಾರಶಾಣಾಸ್ತಿಸ್ರಶ್ಚ ಚೂರ್ಣಿತಾಃ||೩೭|| ಲಿಹ್ಯಾತ್ ಸರ್ಪಿರ್ಮಧುಭ್ಯಾಂ ಚ ಮೋದಕಂ ವಾ ಗುಡೇನ ತು| ಭಕ್ಷಯೇನ್ನಿಷ್ಪರೀಹಾರಮೇತಚ್ಛೋಧನಮುತ್ತಮಮ್ ||೩೮|| ಗುಲ್ಮಂ ಪ್ಲೀಹೋದರಂ ಶ್ವಾಸಂ ಹಲೀಮಕಮರೋಚಕಮ್| ಕಫವಾತಕೃತಾಂಶ್ಚಾನ್ಯಾನ್ ವ್ಯಾಧೀನೇತಹ್ಯಪೋಹತಿ||೩೯||

ತ್ರಿವೃಚ್ಛಾಣಾ ಇತ್ಯಾದಿನೇಹ ಮೋದಕೇ ಚ ಯದ್ಯಪಿ ಪಠ್ಯತೇ ಯೋಗಃ, ತಥಾಽಪ್ಯಸ್ಯ ಲೇಹೇನೈವ ಗ್ರಹಣಾದಯಮಷ್ಟಮೋ ಲೇಹೋ ಭವತಿ||೩೭-೩೯||

Adhikarana 19 (40-45) · Śloka 46

ವಿಡಙ್ಗಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲತ್ರಿಫಲಾಧಾನ್ಯಚಿತ್ರಕಾನ್| ಮರಿಚೇನ್ದ್ರಯವಾಜಾಜೀಪಿಪ್ಪಲೀಹಸ್ತಿಪಿಪ್ಪಲೀಃ||೪೦|| ಲವಣಾನ್ಯಜಮೋದಾಂ ಚ ಚೂರ್ಣಿತಂ ಕಾರ್ಷಿಕಂ ಪೃಥಕ್| ತಿಲತೈಲತ್ರಿವೃಚ್ಚೂರ್ಣಭಾಗೌ ಚಾಷ್ಟಪಲೋನ್ಮಿತೌ||೪೧|| ಧಾತ್ರೀಫಲರಸಪ್ರಸ್ಥಾಂಸ್ತ್ರೀನ್ ಗುಡಾರ್ಧತುಲಾಂ ತಥಾ| ಪಕ್ತ್ವಾ ಮೃದ್ವಗ್ನಿನಾ ಖಾದೇದ್ಬದರೋದುಮ್ಬರೋಪಮಾನ್||೪೨|| ಗುಡಾನ್ ಕೃತ್ವಾ ನ ಚಾತ್ರ ಸ್ಯಾದ್ವಿಹಾರಾಹಾರಯನ್ತ್ರಣಾ| ಮನ್ದಾಗ್ನಿತ್ವಂ ಜ್ವರಂ ಮೂರ್ಚ್ಛಾಂ ಮೂತ್ರಕೃಚ್ಛ್ರಮರೋಚಕಮ್||೪೩|| ಅಸ್ವಪ್ನಂ ಗಾತ್ರಶೂಲಂ ಚ ಕಾಸಂ ಶ್ವಾಸಂ ಭ್ರಮಂ ಕ್ಷಯಮ್| ಕುಷ್ಠಾರ್ಶಃಕಾಮಲಾಮೇಹಗುಲ್ಮೋದರಭಗನ್ದರಾನ್||೪೪|| ಗ್ರಹಣೀಪಾಣ್ಡುರೋಗಾಂಶ್ಚ ಹನ್ಯುಃ ಪುಂಸವನಾಶ್ಚ ತೇ| ಕಲ್ಯಾಣಕಾ ಇತಿ ಖ್ಯಾತಾಃ ಸರ್ವೇಷ್ವೃತುಷು ಯೌಗಿಕಾಃ||೪೫|| ಇತಿ ಕಲ್ಯಾಣಕಗುಡಃ|೪೬|

ವಿಡಙ್ಗೇತ್ಯಾದಿನಾ ದ್ವಿತೀಯೋ ಮೋದಕಃ||೪೦-೪೫||

Adhikarana 20 (46-49) · Śloka 50

ವ್ಯೋಷತ್ವಕ್ಪತ್ರಮುಸ್ತೈಲಾವಿಡಙ್ಗಾಮಲಕಾಭಯಾಃ | ಸಮಭಾಗಾ ಭಿಷಗ್ದದ್ಯಾದ್ದ್ವಿಗುಣಂ ಚ ಮುಕೂಲಕಮ್||೪೬|| ತ್ರಿವೃತೋಽಷ್ಟಗುಣಂ ಭಾಗಂ ಶರ್ಕರಾಯಾಶ್ಚ ಷಡ್ಗುಣಮ್| ಚೂರ್ಣಿತಂ ಗುಡಿಕಾಃ ಕೃತ್ವಾ ಕ್ಷೌದ್ರೇಣ ಪಲಸಮ್ಮಿತಾಃ||೪೭|| ಭಕ್ಷಯೇತ್ ಕಲ್ಯಮುತ್ಥಾಯ ಶೀತಂ ಚಾನು ಪಿಬೇಜ್ಜಲಮ್| ಮೂತ್ರಕೃಚ್ಛ್ರೇ ಜ್ವರೇ ವಮ್ಯಾಂ ಕಾಸೇ ಶ್ವಾಸೇ ಭ್ರಮೇ ಕ್ಷಯೇ||೪೮|| ತಾಪೇ ಪಾಣ್ಡ್ವಾಮಯೇಽಲ್ಪೇಽಗ್ನೌ ಶಸ್ತಾ ನಿರ್ಯನ್ತ್ರಣಾಶಿನಃ| ಯೋಗಃ ಸರ್ವವಿಷಾಣಾಂ ಚ ಮತಃ ಶ್ರೇಷ್ಠೋ ವಿರೇಚನೇ||೪೯|| ಮೂತ್ರಜಾನಾಂ ಚ ರೋಗಾಣಾಂ ವಿಧಿಜ್ಞೇನಾವಚಾರಿತಃ|೫೦|

ವ್ಯೋಷೇತ್ಯಾದಿನಾ ತೃತೀಯೋ ಮೋದಕಃ| ಅಯಂ ಮೋದಕಸ್ತನ್ತ್ರಾನ್ತರೇ ‘ಅಭಯಾದ್ಯ’ ಇತಿ ಖ್ಯಾತಃ| ಮುಕೂಲಕಂ ದನ್ತೀ| ಅತ್ರ ಮುಕೂಲಾದೀನಾಮೇಕೈಕದ್ರವ್ಯಾಪೇಕ್ಷಯಾ ದ್ವೈಗುಣ್ಯಾದಿ ಭವತಿ| ಮಧು ಚ ತಾವನ್ಮಾತ್ರಂ ಯಾವತಾ ಮೋದಕೋ ಭವತಿ| ಕೇಚಿದತ್ರ ವ್ಯೋಷಾದಿಮಿಲಿತಚೂರ್ಣಾದ್ದನ್ತ್ಯಾದೀನಾಂ ದ್ವೈಗುಣ್ಯಂ ವದನ್ತಿ||೪೬-೪೯||-

Adhikarana 21 (50) · Śloka 51

ಪಥ್ಯಾಧಾತ್ರ್ಯುರುಬೂಕಾಣಾಂ ಪ್ರಸೃತೌ ದ್ವೌ ತ್ರಿವೃತ್ಪಲಮ್||೫೦|| ದಶ ತಾನ್ಮೋದಕಾನ್ ಕುರ್ಯಾದೀಶ್ವರಾಣಾಂ ವಿರೇಚನಮ್|೫೧|

ಪಥ್ಯೇತ್ಯಾದಿನಾ ಚತುರ್ಥಃ||೫೦||-

Adhikarana 22 (51-55) · Śloka 55

ತ್ರಿವೃದ್ಧೈಮವತೀ ಶ್ಯಾಮಾ ನೀಲಿನೀ ಹಸ್ತಿಪಿಪ್ಪಲೀ||೫೧|| ಸಮೂಲಾ ಪಿಪ್ಪಲೀ ಮುಸ್ತಮಜಮೋದಾ ದುರಾಲಭಾ| ಕಾರ್ಷಿಕಂ ನಾಗರಪಲಂ ಗುಡಸ್ಯ ಪಲವಿಂಶತಿಮ್||೫೨|| ಚೂರ್ಣಿತಂ ಮೋದಕಾನ್ ಕುರ್ಯಾದುದುಮ್ಬರಫಲೋಪಮಾನ್| ಹಿಙ್ಗುಸೌವರ್ಚಲವ್ಯೋಷಯವಾನೀಬಿಡಜೀರಕೈಃ||೫೩|| ವಚಾಜಗನ್ಧಾತ್ರಿಫಲಾಚವ್ಯಚಿತ್ರಕಧಾನ್ಯಕೈಃ| ಮೋದಕಾನ್ ವೇಷ್ಟಯೇಚ್ಚೂರ್ಣೈಸ್ತಾನ್ ಸತುಮ್ಬುರುದಾಡಿಮೈಃ||೫೪|| ತ್ರಿಕವಙ್ಕ್ಷಣಹೃದ್ಬಸ್ತಿಕೋಷ್ಠಾರ್ಶಃಪ್ಲೀಹಶೂಲಿನಾಮ್| ಹಿಕ್ಕಾಕಾಸಾರುಚಿಶ್ವಾಸಕಫೋದಾವರ್ತಿನಾಂ ಶುಭಾಃ ||೫೫||

ತ್ರಿವೃದ್ಧೈಮವತೀತ್ಯಾದಿನಾ ಪಞ್ಚಮೋ ಮೋದಕಃ ಪೂರ್ಯತೇ| ವೇಷ್ಟಯೇದಿತಿ ಅವಚೂರ್ಣಯೇತ್||೫೧-೫೫||

Adhikarana 23 (56-64) · Śloka 64

ತ್ರಿವೃತಾಂ ಕೌಟಜಂ ಬೀಜಂ ಪಿಪ್ಪಲೀಂ ವಿಶ್ವಭೇಷಜಮ್| ಕ್ಷೌದ್ರದ್ರಾಕ್ಷಾರಸೋಪೇತಂ ವರ್ಷಾಸ್ವೇತದ್ವಿರೇಚನಮ್||೫೬|| ತ್ರಿವೃದ್ದುರಾಲಭಾಮುಸ್ತಶರ್ಕರೋದೀಚ್ಯಚನ್ದನಮ್| ದ್ರಾಕ್ಷಾಮ್ಬುನಾ ಸಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಸಾತಲಂ ಜಲದಾತ್ಯಯೇ||೫೭|| ತ್ರಿವೃತಾಂ ಚಿತ್ರಕಂ ಪಾಠಾಮಜಾಜೀಂ ಸರಲಂ ವಚಾಮ್| ಸ್ವರ್ಣಕ್ಷೀರೀಂ ಚ ಹೇಮನ್ತೇ ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ತೂಷ್ಣಾಮ್ಬುನಾ ಪಿಬೇತ್||೫೮|| ಶರ್ಕರಾ ತ್ರಿವೃತಾ ತುಲ್ಯಾ ಗ್ರೀಷ್ಮಕಾಲೇ ವಿರೇಚನಮ್| ತ್ರಿವೃತ್ತ್ರಾಯನ್ತಿಹಪುಷಾಃ ಸಾತಲಾಂ ಕಟುರೋಹಿಣೀಮ್ ||೫೯|| ಸ್ವರ್ಣಕ್ಷೀರೀಂ ಚ ಸಞ್ಚೂರ್ಣ್ಯ ಗೋಮೂತ್ರೇ ಭಾವಯೇತ್ತ್ರ್ಯಹಮ್| ಏಷ ಸರ್ವರ್ತುಕೋ ಯೋಗಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಾನಾಂ ಮಲದೋಷಹೃತ್||೬೦|| ತ್ರಿವೃಚ್ಛ್ಯಾಮಾ ದುರಾಲಮ್ಭಾ ವತ್ಸಕಂ ಹಸ್ತಿಪಿಪ್ಪಲೀ| ನೀಲಿನೀ ತ್ರಿಫಲಾ ಮುಸ್ತಂ ಕಟುಕಾ ಚ ಸುಚೂರ್ಣಿತಮ್||೬೧|| ಸರ್ಪಿರ್ಮಾಂಸರಸೋಷ್ಣಾಮ್ಬುಯುಕ್ತಂ ಪಾಣಿತಲಂ ತತಃ| ಪಿಬೇತ್ ಸುಖತಮಂ ಹ್ಯೇತದ್ರೂಕ್ಷಾಣಾಮಪಿ ಶಸ್ಯತೇ||೬೨|| ತ್ರ್ಯೂಷಣಂ ತ್ರಿಫಲಾ ಹಿಙ್ಗು ಕಾರ್ಷಿಕಂ ತ್ರಿವೃತಾಪಲಮ್| ಸೌವರ್ಚಲಾರ್ಧಕರ್ಷಂ ಚ ಪಲಾರ್ಧಂ ಚಾಮ್ಲವೇತಸಾತ್||೬೩|| ತಚ್ಚೂರ್ಣಂ ಶರ್ಕರಾತುಲ್ಯಂ ಮದ್ಯೇನಾಮ್ಲೇನ ವಾ ಪಿಬೇತ್| ಗುಲ್ಮಪಾರ್ಶ್ವಾರ್ತಿನುತ್ಸಿದ್ಧಂ ಜೀರ್ಣೇ ಚಾದ್ಯಾದ್ರಸೌದನಮ್||೬೪||

ತ್ರಿವೃತಾಂ ಕೌಟಜಮಿತ್ಯಾದಿನಾ ಷಡೃತುವಿಹಿತಾನ್ ಯೋಗಾನ್ ರೂಕ್ಷಾಣಾಮಪಿ ಶಸ್ಯತೇ ಇತ್ಯನ್ತೇನಾಹ| ಸಾತಲಾ ಚರ್ಮಕಶಾ| ಜಲದಾತ್ಯಯೇ ಶರದಿ| ಹೇಮನ್ತೇ ಯದ್ಯಪಿ ಪ್ರಬಲಶೀತವಾತೇ ವಿರೇಚನಂ ನಿಷಿದ್ಧಂ, ತಥಾಽಪಿ ವ್ಯಾಧಿವಿಷಯವಿಹಿತಂ ವಿರೇಚನಮೇತಜ್ಜ್ಞೇಯಮ್| ಸರ್ವರ್ತುಕಯೋಗೌ ಅನುಕ್ತೇ ಋತೌ ವಸನ್ತಾದೌ ಚ ಜ್ಞೇಯೌ| ತ್ರಿವೃಚ್ಛ್ಯಾಮೇತ್ಯಾದಿಕೋಽಪಿ ಸರ್ವರ್ತುಕೋ ಯೋಗಃ| ತ್ರ್ಯೂಷಣಮಿತ್ಯಾದಿಶ್ಚೂರ್ಣಯೋಗೋ ದ್ವಿತೀಯಃ||೫೬-೬೪||

Adhikarana 24 (65) · Śloka 66

ತ್ರಿವೃತಾಂ ತ್ರಿಫಲಾಂ ದನ್ತೀಂ ಸಪ್ತಲಾಂ ವ್ಯೋಷಸೈನ್ಧವಮ್| ಕೃತ್ವಾ ಚೂರ್ಣಂ ತು ಸಪ್ತಾಹಂ ಭಾವ್ಯಮಾಮಲಕೀರಸೇ||೬೫|| ತದ್ಯೋಜ್ಯಂ ತರ್ಪಣೇ ಯೂಷೇ ಪಿಶಿತೇ ರಾಗಯುಕ್ತಿಷು|೬೬|

ತ್ರಿವೃತಾಂ ತ್ರಿಫಲಾಮಿತ್ಯಾದಿಕಸ್ತರ್ಪಣಯೋಗಃ| ಏವಂ ಸರ್ವರ್ತುಕಯೋಗೇನ ಸಮಂ ದ್ವೌ ತರ್ಪಣಯೋಗೌ ಭವತಃ||೬೫||-

Adhikarana 25 (66-68) · Śloka 68

ತುಲ್ಯಾಮ್ಲಂ ತ್ರಿವೃತಾಕಲ್ಕಸಿದ್ಧಂ ಗುಲ್ಮಹರಂ ಘೃತಮ್||೬೬|| ಶ್ಯಾಮಾತ್ರಿವೃತಯೋರ್ಮೂಲಂ ಪಚೇದಾಮಲಕೈಃ ಸಹ| ಜಲೇ ತೇನ ಕಷಾಯೇಣ ಪಕ್ತ್ವಾ ಸರ್ಪಿಃ ಪಿಬೇನ್ನರಃ||೬೭|| ಶ್ಯಾಮಾತ್ರಿವೃತ್ಕಷಾಯೇಣ ಸಿದ್ಧಂ ಸರ್ಪಿಃ ಪಿಬೇತ್ತಥಾ| ಸಾಧಿತಂ ವಾ ಪಯಸ್ತಾಭ್ಯಾಂ ಸುಖಂ ತೇನ ವಿರಿಚ್ಯತೇ||೬೮||

ತುಲ್ಯಾಮ್ಲಮಿತ್ಯೇಕಂ ಘೃತಂ, ಶ್ಯಾಮೇತ್ಯಾದಿ ದ್ವಿತೀಯಂ, ಶ್ಯಾಮಾತ್ರಿವೃತ್ಕಷಾಯೇಣೇತ್ಯಾದಿ ತೃತೀಯಮ್| ಸಾಧಿತಂ ಚೇತ್ಯಾದಿನಾ ಕ್ಷೀರಯೋಗಮೇಕಮಾಹ| ಘೃತೇನ ಕ್ಷೀರೇಣ ಚ ಘೃತೇನ ಕ್ಷೀರೇಣ ವೈಕೇನ ಮಿಲಿತ್ವಾ ಚತ್ವಾರೋ ಘೃತಕ್ಷೀರೈರ್ಭವನ್ತಿ||೬೬-೬೮||

Adhikarana 26 (69-71) · Śloka 71

ತ್ರಿವೃನ್ಮುಷ್ಟೀಂಸ್ತು ಸನಖಾನಷ್ಟೌ ದ್ರೋಣೇಽಮ್ಭಸಃ ಪಚೇತ್ | ಪಾದಶೇಷಂ ಕಷಾಯಂ ತಂ ಪೂತಂ ಗುಡತುಲಾಯುತಮ್||೬೯|| ಸ್ನಿಗ್ಧೇ ಸ್ಥಾಪ್ಯಂ ಘಟೇ ಕ್ಷೌದ್ರಪಿಪ್ಪಲೀಫಲಚಿತ್ರಕೈಃ| ಪ್ರಲಿಪ್ತೇ ಮಧುನಾ ಮಾಸಂ ಜಾತಂ ತನ್ಮಾತ್ರಯಾ ಪಿಬೇತ್||೭೦|| ಗ್ರಹಣೀಪಾಣ್ಡುರೋಗಘ್ನಂ ಗುಲ್ಮಶ್ವಯಥುನಾಶನಮ್| ಸುರಾಂ ವಾ ತ್ರಿವೃತಾಯೋಗಕಿಣ್ವಾಂ ತತ್ಕ್ವಾಥಸಂಯುತಾಮ್||೭೧||

ತ್ರಿವೃನ್ಮುಷ್ಟೀನಿತ್ಯಾದಿನಾ ಪ್ರಥಮಾ ಸುರಾ, ಸುರಾಂ ವೇತ್ಯಾದಿನಾ ದ್ವಿತೀಯಾ, ಏವಂ ದ್ವೌ ಸುರಾಯೋಗೌ ಭವತಃ| ತ್ರಿವೃದ್ಯೋಗಯುಕ್ತಂ ಕಿಣ್ವಂ ಯಸ್ಯಾಂ ಸಾ ತಥಾ||೬೯-೭೧||

Adhikarana 27 (72-73) · Śloka 73

ಯವೈಃ ಶ್ಯಾಮಾತ್ರಿವೃತ್ಕ್ವಾಥಸ್ವಿನ್ನೈಃ ಕುಲ್ಮಾಷಮಮ್ಭಸಾ| ಆಸುತಂ ಷಡಹಂ ಪಲ್ಲೇ ಜಾತಂ ಸೌವೀರಕಂ ಪಿಬೇತ್||೭೨|| ಭೃಷ್ಟಾನ್ ವಾ ಸತುಷಾಞ್ಛುದ್ಧಾನ್ ಯವಾಂಸ್ತಚ್ಚೂರ್ಣಸಂಯುತಾನ್| ಆಸುತಾನಮ್ಭಸಾ ತದ್ವತ್ ಪಿಬೇಜ್ಜಾತಂ ತುಷೋದಕಮ್||೭೩||

ಯವೈರಿತ್ಯಾದಿನಾ ಸೌವೀರಕತುಷೋದಕೇ ಪ್ರಾಹ| ಏತೌ ದ್ವೌ ಕಾಞ್ಜಿಕಯೋಗೌ| ಕುಲ್ಮಾಷ ಉತ್ಸ್ವಿನ್ನಯವಪಿಷ್ಟಕಮ್| ಪಲ್ಲೇ ಇತಿ ಧಾನ್ಯಾದಿರಾಶೌ| ತಚ್ಚೂರ್ಣಸಂಯುತಾನಿತಿ ತ್ರಿವೃಚ್ಚೂರ್ಣಸಂಯುತಾನ್| ತದ್ವದಿತಿ ಷಡಹಂ ಪಲ್ಲೇ ಸ್ಥಿತಾನ||೭೨-೭೩||

Adhikarana 28 (74) · Śloka 74

ತಥಾ ಮದನಕಲ್ಪೋಕ್ತಾನ್ ಷಾಡವಾದೀನ್ ಪೃಥಗ್ದಶ| ತ್ರಿವೃಚ್ಚೂರ್ಣೇನ ಸಂಯೋಜ್ಯ ವಿರೇಕಾರ್ಥಂ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್||೭೪||

ತಥೇತ್ಯಾದಿನಾ ಷಾಡವಾದಿಯೋಗಾನ್ ದಶಾಹ| ದಶ ಷಾಡವಾದಯೋ “ಬದರಷಾಡವರಾಗಲೇಹಮೋದಕೋತ್ಕಾರಿಕಾತರ್ಪಣಶಾಕಮಾಂಸರಸಯೂಷಮದ್ಯಾನಾಂ” (ಕ.ಅ.೧) ಇತಿ ಗ್ರನ್ಥೇನ ಮದನಕಲ್ಪೋಕ್ತಾಃ||೭೪||

Adhikarana 29 (75-76) · Śloka 76

ಭವತಶ್ಚಾತ್ರ- ತ್ವಕ್ಕೇಶರಾಮ್ರಾತಕದಾಡಿಮೈಲಾಸಿತೋಪಲಾಮಾಕ್ಷಿಕಮಾತುಲುಙ್ಗೈಃ| ಮದ್ಯೈಸ್ತಥಾಽಮ್ಲೈಶ್ಚ ಮನೋನುಕೂಲೈರ್ಯುಕ್ತಾನಿ ದೇಯಾನಿ ವಿರೇಚನಾನಿ||೭೫|| ಶೀತಾಮ್ಬುನಾ ಪೀತವತಶ್ಚ ತಸ್ಯ ಸಿಞ್ಚೇನ್ಮುಖಂ ಛರ್ದಿವಿಘಾತಹೇತೋಃ| ಹೃದ್ಯಾಂಶ್ಚ ಮೃತ್ಪುಷ್ಪಫಲಪ್ರವಾಲಾನಮ್ಲಂ ಚ ದದ್ಯಾದುಪಜಿಘ್ರಣಾರ್ಥಮ್||೭೬||

ಸಮ್ಪ್ರತಿ ದಶೋತ್ತರಂ ಯೋಗಶತಮಭಿಧಾಯ ವಾನ್ತಿನಿರಾಸಾರ್ಥಂ ಕೃತ್ಯತ್ರಯೇಣ ಸಮಂ ವಿರೇಚನಪ್ರಯೋಗಾನಾಹ- ತ್ವಕ್ಕೇಶರೇತ್ಯಾದಿ||೭೫-೭೬||

Adhikarana 30 (77-80) · Śloka 80

ತತ್ರ ಶ್ಲೋಕಾಃ- ಏಕೋಽಮ್ಲಾದಿಭಿರಷ್ಟೌ ಚ ದಶ ದ್ವೌ ಸೈನ್ಧವಾದಿಭಿಃ| ಮೂತ್ರೇಽಷ್ಟಾದಶ ಯಷ್ಟ್ಯಾಂ ದ್ವೌ ಜೀವಕಾದೌ ಚತುರ್ದಶ||೭೭|| ಕ್ಷೀರಾದೌ ಸಪ್ತ ಲೇಹೇಽಷ್ಟೌ ಚತ್ವಾರಃ ಸಿತಯಾಽಪಿ ಚ| ಪಾನಕಾದಿಷು ಪಞ್ಚೈವ ಷಡೃತೌ ಪಞ್ಚ ಮೋದಕಾಃ||೭೮|| ಚತ್ವಾರಶ್ಚ ಘೃತೇ ಕ್ಷೀರೇ ದ್ವೌ ಚೂರ್ಣೇ ತರ್ಪಣೇ ತಥಾ| ದ್ವೌ ಮದ್ಯೇ ಕಾಞ್ಜಿಕೇ ದ್ವೌ ಚ ದಶಾನ್ಯೇ ಷಾಡವಾದಿಷು||೭೯|| ಶ್ಯಾಮಾಯಾಸ್ತ್ರಿವೃತಾಯಾಶ್ಚ ಕಲ್ಪೇಽಸ್ಮಿನ್ ಸಮುದಾಹೃತಮ್| ಶತಂ ದಶೋತ್ತರಂ ಸಿದ್ಧಂ ಯೋಗಾನಾಂ ಪರಮರ್ಷಿಣಾ||೮೦||

ಏಕೋಽಮ್ಲಾದಿಭಿರಿತ್ಯಾದಿಸಙ್ಗ್ರಹೋ ವ್ಯಕ್ತಾರ್ಥಃ| ಯಷ್ಟ್ಯಾಂ ದ್ವಾವಿತಿ ‘ಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಂ ವಿಧಿನಾ’ ಇತಿ ಜೀವಕಾದಾವೇಕಃ, ಮಧುಕೇತ್ಯಾದಿನಾ ಚಾಪರಃ||೭೭-೮೦||

Adhikarana puShpikA · Śloka 7

ಇತ್ಯಗ್ನಿವೇಶಕೃತೇ ತನ್ತ್ರೇ ಚರಕಪ್ರತಿಸಂಸ್ಕೃತೇಽಪ್ರಾಪ್ತೇ ದೃಢಬಲಸಮ್ಪೂರಿತೇ ಕಲ್ಪಸ್ಥಾನೇ ಶ್ಯಾಮಾತ್ರಿವೃತ್ಕಲ್ಪೋ ನಾಮ ಸಪ್ತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೭||

ಇತಿ ಶ್ರೀಚಕ್ರಪಾಣಿದತ್ತವಿರಚಿತಾಯಾಮಾಯುರ್ವೇದದೀಪಿಕಾಯಾಂ ಚರಕತಾತ್ಪರ್ಯಟೀಕಾಯಾಂ ಕಲ್ಪಸ್ಥಾನೇ ಶ್ಯಾಮಾತ್ರಿವೃತ್ಕಲ್ಪೋ ನಾಮ ಸಪ್ತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೭||