Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ಅಥಾತೋ ಮೇಧಾಯುಷ್ಕಾಮೀಯಂ ರಸಾಯನಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ ||೧|| ಯಥೋವಾಚ ಭಗವಾನ್ ಧನ್ವನ್ತರಿಃ ||೨||
अथातो मेधायुष्कामीयं रसायनचिकित्सितं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
ಮೇಧಾ ಸರ್ವತೋಽವ್ಯಾಹತಾ ಸೂಕ್ಷ್ಮತಮಾ ಪ್ರಗಾಢಾ ಬುದ್ಧಿಃ ಶ್ರುತಧಾರಿಣೀ||೧-೨||
Adhikarana 2 (3-4) · Śloka 4
ಮೇಧಾಯುಃಕಾಮಃ ಶ್ವೇತಾವಲ್ಗುಜಫಲಾನ್ಯಾತಪಪರಿಶುಷ್ಕಾಣ್ಯಾದಾಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮಚೂರ್ಣಾನಿ ಕೃತ್ವಾ ಗುಡೇನ ಸಹಾಲೋಡ್ಯ ಸ್ನೇಹಕುಮ್ಭೇ ಸಪ್ತರಾತ್ರಂ ಧಾನ್ಯರಾಶೌ ನಿದಧ್ಯಾತ್, ಸಪ್ತರಾತ್ರಾದುದ್ಧೃತ್ಯ ಹೃತದೋಷಸ್ಯ ಯಥಾಬಲಂ ಪಿಣ್ಡಂ ಪ್ರಯಚ್ಛೇದನುದಿತೇ ಸೂರ್ಯೇ, ಉಷ್ಣೋದಕಂ ಚಾನುಪಿಬೇತ್; ಭಲ್ಲಾತಕವಿಧಾನವಚ್ಚಾಗಾರಪ್ರವೇಶಃ, ಜೀರ್ಣೌಷಧಶ್ಚಾಪರಾಹ್ಣೇ ಹಿಮಾಭಿರದ್ಭಿಃ ಪರಿಷಿಕ್ತಗಾತ್ರಃ ಶಾಲೀನಾಂ ಷಷ್ಟಿಕಾನಾಂ ಚ ಪಯಸಾ ಶರ್ಕರಾಮಧುರೇಣೌದನಮಶ್ನೀಯಾತ್; ಏವಂ ಷಣ್ಮಾಸಾನುಪಯುಜ್ಯ ವಿಗತಪಾಪ್ಮಾ ಬಲವರ್ಣೋಪೇತಃ ಶ್ರುತನಿಗಾದೀ ಸ್ಮೃತಿಮಾನರೋಗೋ ವರ್ಷಶತಾಯುರ್ಭವತಿ | ಕುಷ್ಠಿನಂ ಪಾಣ್ಡುರೋಗಿಣಮುದರಿಣಂ ವಾ ಕೃಷ್ಣಾಯಾ ಗೋರ್ಮೂತ್ರೇಣಾಲೋಡ್ಯಾರ್ಧಪಲಿಕಂ ಪಿಣ್ಡಂ ವಿಗತಲೌಹಿತ್ಯೇ ಸವಿತರಿ ಪಾಯಯೇತ್, ಪರಾಹ್ಣೇ ಚಾಲವಣೇನಾಮಲಕಯೂಷೇಣ ಸರ್ಪಿಷ್ಮನ್ತಮೋದನಮಶ್ನೀಯಾತ್, ಏವಂ ಮಾಸಮುಪಯುಜ್ಯ ಸ್ಮೃತಿಮಾನರೋಗೋ ವರ್ಷಶತಾಯುರ್ಭವತಿ | ಏಷ ಏವೋಪಯೋಗಶ್ಚಿತ್ರಕಮೂಲಾನಾಂ ರಜನ್ಯಾಶ್ಚ; ಚಿತ್ರಕಮೂಲೇ ವಿಶೇಷೋ ದ್ವಿಪಲಿಕಂ ಪಿಣ್ಡಂ ಪರಂ ಪ್ರಮಾಣಂ, ಶೇಷಂ ಪೂರ್ವವತ್ ||೩|| ಹೃತದೋಷ ಏವ ಪ್ರತಿಸಂಸೃಷ್ಟಭಕ್ತೋ ಯಥಾಕ್ರಮಮಾಗಾರಂ ಪ್ರವಿಶ್ಯ ಮಣ್ಡೂಕಪರ್ಣೀಸ್ವರಸಮಾದಾಯ ಸಹಸ್ರಸಮ್ಪಾತಾಭಿಹುತಂ ಕೃತ್ವಾ ಯಥಾಬಲಂ ಪಯಸಾಽಽಲೋಡ್ಯ ಪಿಬೇತ್ ಪಯೋಽನುಪಾನಂ ವಾ, ತಸ್ಯಾಂ ಜೀರ್ಣಾಯಾಂ ಯವಾನ್ನಂ ಪಯಸೋಪಯುಞ್ಜೀತ; ತಿಲೈರ್ವಾ ಸಹ ಭಕ್ಷಯೇತ್ತ್ರೀನ್ ಮಾಸಾನ್ ಪಯೋಽನುಪಾನಂ, ಜೀರ್ಣೇ ಪಯಃ ಸರ್ಪಿರೋದನ ಇತ್ಯಾಹಾರಃ; ಏವಮುಪಯುಞ್ಜಾನೋ ಬ್ರಹ್ಮವರ್ಚಸೀ ಶ್ರುತನಿಗಾದೀ ಭವತಿ ವರ್ಷಶತಮಾಯುರವಾಪ್ನೋತಿ | ತ್ರಿರಾತ್ರೋಪೋಷಿತಶ್ಚ ತ್ರಿರಾತ್ರಮೇನಾಂ ಭಕ್ಷಯೇತ್, ತ್ರಿರಾತ್ರಾದೂರ್ಧ್ವಂ ಪಯಃ ಸರ್ಪಿರಿತಿ ಚೋಪಯುಞ್ಜೀತ | ಬಿಲ್ವಮಾತ್ರಂ ಪಿಣ್ಡಂ ವಾ ಪಯಸಾಽಽಲೋಡ್ಯ ಪಿಬೇತ್, ಏವಂ ದ್ವಾದಶರಾತ್ರಮುಪಯುಜ್ಯ ಮೇಧಾವೀ ವರ್ಷಶತಾಯುರ್ಭವತಿ ||೪||
मेधायुःकामः श्वेतावल्गुजफलान्यातपपरिशुष्काण्यादाय सूक्ष्मचूर्णानि कृत्वा गुडेन सहालोड्य स्नेहकुम्भे सप्तरात्रं धान्यराशौ निदध्यात्, सप्तरात्रादुद्धृत्य हृतदोषस्य यथाबलं पिण्डं प्रयच्छेदनुदिते सूर्ये, उष्णोदकं चानुपिबेत्; भल्लातकविधानवच्चागारप्रवेशः, जीर्णौषधश्चापराह्णे हिमाभिरद्भिः परिषिक्तगात्रः शालीनां षष्टिकानां च पयसा शर्करामधुरेणौदनमश्नीयात्; एवं षण्मासानुपयुज्य विगतपाप्मा बलवर्णोपेतः श्रुतनिगादी स्मृतिमानरोगो वर्षशतायुर्भवति | कुष्ठिनं पाण्डुरोगिणमुदरिणं वा कृष्णाया गोर्मूत्रेणालोड्यार्धपलिकं पिण्डं विगतलौहित्ये सवितरि पाययेत्, पराह्णे चालवणेनामलकयूषेण सर्पिष्मन्तमोदनमश्नीयात्, एवं मासमुपयुज्य स्मृतिमानरोगो वर्षशतायुर्भवति | एष एवोपयोगश्चित्रकमूलानां रजन्याश्च; चित्रकमूले विशेषो द्विपलिकं पिण्डं परं प्रमाणं, शेषं पूर्ववत् ||३|| हृतदोष एव प्रतिसंसृष्टभक्तो यथाक्रममागारं प्रविश्य मण्डूकपर्णीस्वरसमादाय सहस्रसम्पाताभिहुतं कृत्वा यथाबलं पयसाऽऽलोड्य पिबेत् पयोऽनुपानं वा, तस्यां जीर्णायां यवान्नं पयसोपयुञ्जीत; तिलैर्वा सह भक्षयेत्त्रीन् मासान् पयोऽनुपानं, जीर्णे पयः सर्पिरोदन इत्याहारः; एवमुपयुञ्जानो ब्रह्मवर्चसी श्रुतनिगादी भवति वर्षशतमायुरवाप्नोति | त्रिरात्रोपोषितश्च त्रिरात्रमेनां भक्षयेत्, त्रिरात्रादूर्ध्वं पयः सर्पिरिति चोपयुञ्जीत | बिल्वमात्रं पिण्डं वा पयसाऽऽलोड्य पिबेत्, एवं द्वादशरात्रमुपयुज्य मेधावी वर्षशतायुर्भवति ||४||
🔊 Audio coming soon
ಅವಲ್ಗುಜಾ ಬಾಕುಚೀ, ಸಾಽಪಿ ಶ್ವೇತಾ ಗೃಹ್ಯತೇ| ಕೃಷ್ಣಾಯಾ ಬಾಕುಚ್ಯಾಃ, ತೇನ ಕೃಷ್ಣಾವಲ್ಗುಜಫಲಾನಾಂ ಪಿಣ್ಡಂ ಗೋಮೂತ್ರೇಣ ಪಾಯಯೇತ್| ‘ಕೃಷ್ಣಾಯಾಃ ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾ’ ಇತಿ ಜೇಜ್ಜಟಃ, ತನ್ನೇಚ್ಛತಿ ಗಯೀ| ಚಿತ್ರಕಸ್ಯ ದ್ವಿಪಲಪ್ರಯೋಗಃ ಪರಂ ಪ್ರಮಾಣಂ, ಚಿತ್ರಕಸ್ಯ ದ್ವಿಪಲಪ್ರಯೋಗ ಇತಿ ಏತೇನ ರಜನ್ಯಾ ಮಾನಸ್ಯಾನುಕ್ತತ್ವಾತ್ ಪೂರ್ವವತ್ ಪಲಿಕಂ ಪಿಣ್ಡಂ ಪಾಯಯೇದಿತಿ ಗಮ್ಯತೇ| ಚಿತ್ರಕೋಽತ್ರ ಕೃಷ್ಣಪುಷ್ಪೋ ಗ್ರಾಹ್ಯಃ| ಮಣ್ಡೂಕಪರ್ಣ್ಯಾಃ ಸಮೂಲಪುಷ್ಪಾಯಾಸ್ತಿಲೈಃ ಸಹ ಭಕ್ಷಣಂ, ಭಕ್ಷಣಕಾಲ ಏವ ಪಯೋಽನುಪಾನಮುಪಯುಞ್ಜೀತೇತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ಬ್ರಹ್ಮವರ್ಚಸೀ ತೇಜಸ್ವೀತ್ಯರ್ಥಃ| ಏನಾಂ ಬ್ರಾಹ್ಮೀಂ, ಬಿಲ್ವಮಾತ್ರಂ ಪಿಣ್ಡಮಿತಿ ತತ್ಕಲ್ಕಪಿಣ್ಡೋ ವಾ ಪಯಸಾ ಪೇಯಃ||೩-೪||
Adhikarana 3 (5-6) · Śloka 6
ಹೃತದೋಷ ಏವಾಗಾರಂ ಪ್ರವಿಶ್ಯ ಪ್ರತಿಸಂಸೃಷ್ಟಭಕ್ತೋ ಬ್ರಾಹ್ಮೀಸ್ವರಸಮಾದಾಯ ಸಹಸ್ರಸಮ್ಪಾತಾಭಿಹುತಂ ಕೃತ್ವಾ ಯಥಾಬಲಮುಪಯುಞ್ಜೀತ, ಜೀರ್ಣೌಷಧಶ್ಚಾಪರಾಹ್ಣೇ ಯವಾಗೂಮಲವಣಾಂ ಪಿಬೇತ್, ಕ್ಷೀರಸಾತ್ಮ್ಯೋ ವಾ ಪಯಸಾ ಭುಞ್ಜೀತ, ಏವಂ ಸಪ್ತರಾತ್ರಮುಪಯುಜ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮವರ್ಚಸೀ ಮೇಧಾವೀ ಭವತಿ, ದ್ವಿತೀಯಂ ಸಪ್ತರಾತ್ರಮುಪಯುಜ್ಯ ಗ್ರನ್ಥಮೀಪ್ಸಿತಮುತ್ಪಾದಯತಿ ನಷ್ಟಂ ಚಾಸ್ಯ ಪ್ರಾದುರ್ಭವತಿ, ತೃತೀಯಂ ಸಪ್ತರಾತ್ರಮುಪಯುಜ್ಯ ದ್ವಿರುಚ್ಚಾರಿತಂ ಶತಮಪ್ಯವಧಾರಯತಿ, ಏವಮೇಕವಿಂಶತಿರಾತ್ರಮುಪಯುಜ್ಯಾಲಕ್ಷ್ಮೀರಪಕ್ರಾಮತಿ; ಮೂರ್ತಿಮತೀ ಚೈನಂ ವಾಗ್ದೇವ್ಯನುಪ್ರವಿಶತಿ, ಸರ್ವಾಶ್ಚೈನಂ ಶ್ರುತಯ ಉಪತಿಷ್ಠನ್ತಿ, ಶ್ರುತಧರಃ ಪಞ್ಚವರ್ಷಶತಾಯುರ್ಭವತಿ ||೫|| ಬ್ರಾಹ್ಮೀಸ್ವರಸಪ್ರಸ್ಥದ್ವಯೇ ಘೃತಪ್ರಸ್ಥಂ ವಿಡಙ್ಗತಣ್ಡುಲಾನಾಂ ಕುಡವಂ ದ್ವೇ ದ್ವೇ ಪಲೇ ವಚಾಮೃತಯೋರ್ದ್ವಾದಶ ಹರೀತಕ್ಯಾಮಲಕಬಿಭೀತಕಾನಿ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಪಿಷ್ಟಾನ್ಯಾವಾಪ್ಯೈಕಧ್ಯಂ ಸಾಧಯಿತ್ವಾ ಸ್ವನುಗುಪ್ತಂ ನಿದಧ್ಯಾತ್, ತತಃ ಪೂರ್ವವಿಧಾನೇನ ಮಾತ್ರಾಂ ಯಥಾಬಲಮುಪಯುಞ್ಜೀತ, ಜೀರ್ಣೇ ಪಯಃ ಸರ್ಪಿರೋದನ ಇತ್ಯಾಹಾರಃ, ಪೂರ್ವವಚ್ಚಾತ್ರ ಪರೀಹಾರಃ, ಏತೇನೋರ್ಧ್ವಮಧಸ್ತಿರ್ಯಕ್ ಕೃಮಯೋ ನಿಷ್ಕ್ರಾಮನ್ತಿ, ಅಲಕ್ಷ್ಮೀರಪಕ್ರಾಮತಿ, ಪುಷ್ಕರವರ್ಣಃ ಸ್ಥಿರವಯಾಃ ಶ್ರುತನಿಗಾದೀ ತ್ರಿವರ್ಷಶತಾಯುರ್ಭವತಿ; ಏತದೇವ ಕುಷ್ಠವಿಷಮಜ್ವರಾಪಸ್ಮಾರೋನ್ಮಾದವಿಷಭೂತಗ್ರಹೇಷ್ವನ್ಯೇಷು ಚ ಮಹಾವ್ಯಾಧಿಷು ಸಂಶೋಧನಮಾದಿಶನ್ತಿ ||೬||
हृतदोष एवागारं प्रविश्य प्रतिसंसृष्टभक्तो ब्राह्मीस्वरसमादाय सहस्रसम्पाताभिहुतं कृत्वा यथाबलमुपयुञ्जीत, जीर्णौषधश्चापराह्णे यवागूमलवणां पिबेत्, क्षीरसात्म्यो वा पयसा भुञ्जीत, एवं सप्तरात्रमुपयुज्य ब्रह्मवर्चसी मेधावी भवति, द्वितीयं सप्तरात्रमुपयुज्य ग्रन्थमीप्सितमुत्पादयति नष्टं चास्य प्रादुर्भवति, तृतीयं सप्तरात्रमुपयुज्य द्विरुच्चारितं शतमप्यवधारयति, एवमेकविंशतिरात्रमुपयुज्यालक्ष्मीरपक्रामति; मूर्तिमती चैनं वाग्देव्यनुप्रविशति, सर्वाश्चैनं श्रुतय उपतिष्ठन्ति, श्रुतधरः पञ्चवर्षशतायुर्भवति ||५|| ब्राह्मीस्वरसप्रस्थद्वये घृतप्रस्थं विडङ्गतण्डुलानां कुडवं द्वे द्वे पले वचामृतयोर्द्वादश हरीतक्यामलकबिभीतकानि श्लक्ष्णपिष्टान्यावाप्यैकध्यं साधयित्वा स्वनुगुप्तं निदध्यात्, ततः पूर्वविधानेन मात्रां यथाबलमुपयुञ्जीत, जीर्णे पयः सर्पिरोदन इत्याहारः, पूर्ववच्चात्र परीहारः, एतेनोर्ध्वमधस्तिर्यक् कृमयो निष्क्रामन्ति, अलक्ष्मीरपक्रामति, पुष्करवर्णः स्थिरवयाः श्रुतनिगादी त्रिवर्षशतायुर्भवति; एतदेव कुष्ठविषमज्वरापस्मारोन्मादविषभूतग्रहेष्वन्येषु च महाव्याधिषु संशोधनमादिशन्ति ||६||
🔊 Audio coming soon
ಪೂರ್ವವಿಧಾನೇನೇತಿ ತೇನ ಹೃತದೋಷಾದಿಃ ಸರ್ವರಸಾಯನಾಙ್ಗೋ ವಿಧಿರತಿದಿಷ್ಟಃ| ಪೂರ್ವವಚ್ಚಾತ್ರ ಪರೀಹಾರ ಇತಿ ಸಾಮಾನ್ಯರಸಾಯನೋಕ್ತೋಽಪಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮೀರಸಾಯನೇ ವರ್ಜ್ಯಸ್ಯಾನುಕ್ತತ್ವಾತ್| ಪುಷ್ಕರವರ್ಣ ಇತಿ ಪುಷ್ಕರಂ ಪದ್ಮವರಾಟಕಮ್| ಶ್ರುತನಿಗಾದೀ ಶ್ರುತಗ್ರಹಣಶಕ್ತಿಮಾನ್ ಭವತೀತ್ಯರ್ಥಃ||೫-೬||
Adhikarana 4 (7-8) · Śloka 8
ಹೃತದೋಷ ಏವಾಗಾರಂ ಪ್ರವಿಶ್ಯ ಹೈಮವತ್ಯಾ ವಚಾಯಾಃ ಪಿಣ್ಡಮಾಮಲಕಮಾತ್ರಮಭಿಹುತಂ ಪಯಸಾಽಽಲೋಡ್ಯ ಪಿಬೇತ್, ಜೀರ್ಣೇ ಪಯಃ ಸರ್ಪಿರೋದನ ಇತ್ಯಾಹಾರಃ, ಏವಂ ದ್ವಾದಶರಾತ್ರ ಮುಪಯುಞ್ಜೀತ, ತತೋಽಸ್ಯ ಶ್ರೋತ್ರಂ ವಿವ್ರಿಯತೇ, ದ್ವಿರಭ್ಯಾಸಾತ್ ಸ್ಮೃತಿಮಾನ್ ಭವತಿ, ತ್ರಿರಭ್ಯಾಸಾಚ್ಛ್ರುತಮಾದತ್ತೇ, ಚತುರ್ದ್ವಾದಶರಾತ್ರಮುಪಯುಜ್ಯ ಸರ್ವಂ ತರತಿ ಕಿಲ್ಬಿಷಂ, ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯದರ್ಶನಮುತ್ಪದ್ಯತೇ, ಶತಾಯುಶ್ಚ ಭವತಿ | ದ್ವೇ ದ್ವೇ ಪಲೇ ಇತ ರಸ್ಯಾ ವಚಾಯಾ ನಿಷ್ಕ್ವಾಥ್ಯ ಪಿಬೇತ್ ಪಯಸಾ, ಸಮಾನಂ ಭೋಜನಂ, ಸಮಾಃ ಪೂರ್ವೇಣಾಶಿಷಶ್ಚ ||೭|| ವಚಾಶತಪಾಕಂ ವಾ ಸರ್ಪಿರ್ದ್ರೋಣಮುಪಯುಜ್ಯ ಪಞ್ಚವರ್ಷಶತಾಯುರ್ಭವತಿ, ಗಲಗಣ್ಡಾಪಚೀಶ್ಲೀಪದಸ್ವರಭೇದಾಂಶ್ಚಾಪಹನ್ತೀತಿ ||೮||
हृतदोष एवागारं प्रविश्य हैमवत्या वचायाः पिण्डमामलकमात्रमभिहुतं पयसाऽऽलोड्य पिबेत्, जीर्णे पयः सर्पिरोदन इत्याहारः, एवं द्वादशरात्र मुपयुञ्जीत, ततोऽस्य श्रोत्रं विव्रियते, द्विरभ्यासात् स्मृतिमान् भवति, त्रिरभ्यासाच्छ्रुतमादत्ते, चतुर्द्वादशरात्रमुपयुज्य सर्वं तरति किल्बिषं, तार्क्ष्यदर्शनमुत्पद्यते, शतायुश्च भवति | द्वे द्वे पले इत रस्या वचाया निष्क्वाथ्य पिबेत् पयसा, समानं भोजनं, समाः पूर्वेणाशिषश्च ||७|| वचाशतपाकं वा सर्पिर्द्रोणमुपयुज्य पञ्चवर्षशतायुर्भवति, गलगण्डापचीश्लीपदस्वरभेदांश्चापहन्तीति ||८||
🔊 Audio coming soon
ಹೈಮವತ್ಯಾ ವಚಾಯಾಃ ಶ್ವೇತವಚಾಯಾ ಇತ್ಯರ್ಥಃ| ಅಭಿಹುತಮಿತ್ಯತ್ರ ಕೃತ್ವೇತ್ಯಧ್ಯಾಹಾರಾತ್ ಹೋಮಂ ಕೃತ್ವೇತ್ಯರ್ಥಃ| ಗಯೀ ತು ‘ಪಯಸಾಽಽಲೋಡ್ಯ ಪಿಬೇತ್’ ಇತ್ಯತ್ರ ‘ಸರ್ಪಿಷಾಽಽಲೋಡ್ಯ ಪಿಬೇತ್’ ಇತಿ ಪಠತಿ| ತಚ್ಚ ಸರ್ಪಿರ್ಬ್ರಾಹ್ಮೀಸ್ವರಸಸಾಧಿತಂ ಪೂರ್ವೋಕ್ತಮೇವೇತಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾತಿ| ಇತರಸ್ಯಾ ವಚಾಯಾ ಇತಿ ಅರುಣಾಯಾಂ ಇತ್ಯರ್ಥಃ| ಪಯಸಾ ನಿಷ್ಕ್ವಾಥ್ಯೇತಿ ಕ್ಷೀರಪಾಕವಿಧಿನಾ||೭-೮||
Adhikarana 5 (9-13) · Śloka 13
ಅತ ಊರ್ಧ್ವಂ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಆಯುಷ್ಕಾಮರಸಾಯನಮ್ | ಮನ್ತ್ರೌಷಧಸಮಾಯುಕ್ತಂ ಸಂವತ್ಸರಫಲಪ್ರದಮ್ ||೯|| ಬಿಲ್ವಸ್ಯ ಚೂರ್ಣಂ ಪುಷ್ಯೇ ತು ಹುತಂ ವಾರಾನ್ ಸಹಸ್ರಶಃ | ಶ್ರೀಸೂಕ್ತೇನ ನರಃ ಕಲ್ಯೇ ಸಸುವರ್ಣಂ ದಿನೇ ದಿನೇ ||೧೦|| ಸರ್ಪಿರ್ಮಧುಯುತಂ ಲಿಹ್ಯಾದಲಕ್ಷ್ಮೀನಾಶನಂ ಪರಮ್ | ತ್ವಚಂ ವಿಹಾಯ ಬಿಲ್ವಸ್ಯ ಮೂಲಕ್ವಾಥಂ ದಿನೇ ದಿನೇ ||೧೧|| ಪ್ರಾಶ್ನೀಯಾತ್ ಪಯಸಾ ಸಾರ್ಧಂ ಸ್ನಾತ್ವಾ ಹುತ್ವಾ ಸಮಾಹಿತಃ | ದಶಸಾಹಸ್ರಮಾಯುಷ್ಯಂ ಸ್ಮೃತಂ ಯುಕ್ತರಥಂ ಭವೇತ್ ||೧೨|| ಹುತ್ವಾ ಬಿಸಾನಾಂ ಕ್ವಾಥಂ ತು ಮಧುಲಾಜೈಶ್ಚ ಸಂಯುತಮ್ | ಅಮೋಘಂ ಶತಸಾಹಸ್ರಂ ಯುಕ್ತಂ ಯುಕ್ತರಥಂ ಸ್ಮೃತಮ್ ||೧೩||
अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामि आयुष्कामरसायनम् | मन्त्रौषधसमायुक्तं संवत्सरफलप्रदम् ||९|| बिल्वस्य चूर्णं पुष्ये तु हुतं वारान् सहस्रशः | श्रीसूक्तेन नरः कल्ये ससुवर्णं दिने दिने ||१०|| सर्पिर्मधुयुतं लिह्यादलक्ष्मीनाशनं परम् | त्वचं विहाय बिल्वस्य मूलक्वाथं दिने दिने ||११|| प्राश्नीयात् पयसा सार्धं स्नात्वा हुत्वा समाहितः | दशसाहस्रमायुष्यं स्मृतं युक्तरथं भवेत् ||१२|| हुत्वा बिसानां क्वाथं तु मधुलाजैश्च संयुतम् | अमोघं शतसाहस्रं युक्तं युक्तरथं स्मृतम् ||१३||
🔊 Audio coming soon
ಶ್ರೀಸೂಕ್ತಮಥರ್ವವೇದೋಕ್ತಂ “ಹಿರಣ್ಯವರ್ಣಾಂ ಹರಿಣೀಂ ಸುವರ್ಣರಜತಸ್ರಜಾಂ” ಇತ್ಯಾದಿಕಮ್| ಕಲ್ಯೇ ಪ್ರಭಾತೇ| ದಶಸಹಸ್ರಾಣಿ ಹೂಯನ್ತೇ ಯತ್ರ ತದ್ದಶಸಾಹಸ್ರಮ್| ಆಯುಷ್ಯಮ್ ಆಯುರ್ವೃದ್ಧಿಕರಮ್| ಯುಕ್ತರಥಂ ನಾಮ ರಸಾಯನಂ ಸ್ಮೃತಂ ಭವೇತ್| ಬಿಸಕ್ವಾಥಂ ತು ಮಧ್ವಾದಿದ್ವಿತೀಯಂ ಯುಕ್ತರಥಂ ರಸಾಯನಂ ಸ್ಮೃತಮ್||೯-೧೩||
Adhikarana 6 (14-16) · Śloka 16
ಸುವರ್ಣಂ ಪದ್ಮಬೀಜಾನಿ ಮಧು ಲಾಜಾಃ ಪ್ರಿಯಙ್ಗವಃ | ಗವ್ಯೇನ ಪಯಸಾ ಪೀತಮಲಕ್ಷ್ಮೀಂ ಪ್ರತಿಷೇಧಯೇತ್ ||೧೪|| ನೀಲೋತ್ಪಲದಲಕ್ವಾಥೋ ಗವ್ಯೇನ ಪಯಸಾ ಶೃತಃ | ಸಸುವರ್ಣಸ್ತಿಲೈಃ ಸಾರ್ಧಮಲಕ್ಷ್ಮೀನಾಶನಃ ಸ್ಮೃತಃ ||೧೫|| ಗವ್ಯಂ ಪಯಃ ಸುವರ್ಣಂ ಚ ಮಧೂಚ್ಛಿಷ್ಟಂ ಚ ಮಾಕ್ಷಿಕಮ್ | ಪೀತಂ ಶತಸಹಸ್ರಾಭಿಹುತಂ ಯುಕ್ತರಥಂ ಸ್ಮೃತಮ್ ||೧೬||
सुवर्णं पद्मबीजानि मधु लाजाः प्रियङ्गवः | गव्येन पयसा पीतमलक्ष्मीं प्रतिषेधयेत् ||१४|| नीलोत्पलदलक्वाथो गव्येन पयसा शृतः | ससुवर्णस्तिलैः सार्धमलक्ष्मीनाशनः स्मृतः ||१५|| गव्यं पयः सुवर्णं च मधूच्छिष्टं च माक्षिकम् | पीतं शतसहस्राभिहुतं युक्तरथं स्मृतम् ||१६||
🔊 Audio coming soon
ಮಧೂಚ್ಛಿಷ್ಟಂ ಚ ಮಾಕ್ಷಿಕಮಿತಿ ಮಾಕ್ಷಿಕಂ ಮಧು ಭ್ರಾಮರಮ್| ವಚಾದಿತ್ರಯಚೂರ್ಣಂ ಘೃತೇನ ಸಹಾವಲಿಹ್ಯಾತ್||೧೪-೧೬||
Adhikarana 7 (17-19) · Śloka 19
ವಚಾಘೃತಸುವರ್ಣಂ ಚ ಬಿಲ್ವಚೂರ್ಣಮಿತಿ ತ್ರಯಮ್ | ಮೇಧ್ಯಮಾಯುಷ್ಯಮಾರೋಗ್ಯಪುಷ್ಟಿಸೌಭಾಗ್ಯವರ್ಧನಮ್ ||೧೭|| ವಾಸಾಮೂಲತುಲಾಕ್ವಾಥೇ ತೈಲಮಾವಾಪ್ಯ ಸಾಧಿತಮ್ | ಹುತ್ವಾ ಸಹಸ್ರಮಶ್ನೀಯಾನ್ಮೇಧ್ಯಮಾಯುಷ್ಯಮುಚ್ಯತೇ ||೧೮|| ಯಾವಕಾಂಸ್ತಾವಕಾನ್ ಖಾದೇದಭಿಭೂಯ ಯವಾಂಸ್ತಥಾ | ಪಿಪ್ಪಲೀಮಧುಸಂಯುಕ್ತಾನ್ ಶಿಕ್ಷಾ ಚರಣವದ್ಭವೇತ್ ||೧೯||
वचाघृतसुवर्णं च बिल्वचूर्णमिति त्रयम् | मेध्यमायुष्यमारोग्यपुष्टिसौभाग्यवर्धनम् ||१७|| वासामूलतुलाक्वाथे तैलमावाप्य साधितम् | हुत्वा सहस्रमश्नीयान्मेध्यमायुष्यमुच्यते ||१८|| यावकांस्तावकान् खादेदभिभूय यवांस्तथा | पिप्पलीमधुसंयुक्तान् शिक्षा चरणवद्भवेत् ||१९||
🔊 Audio coming soon
ತುಲಾ ಪಲಶತಮ್| ಯವಾನಾಮೇತೇ ಯಾವಕಾಃ ಯವಾನ್ ತಾವಕಾನ್ ತವಕಭವಾನ್ ಅಭಿಭೂಯ ಕುಟ್ಟಯಿತ್ವಾ ತತ್ಕೃತಾನ್ ಯಾವಕಾನ್ ಭಕ್ಷ್ಯಾನ್ ಮಧುಪಿಪ್ಪಲೀಸಂಯುಕ್ತಾನ್ ಖಾದೇತ್| ಶಿಕ್ಷಾ ಚರಣವದ್ಭವೇದಿತಿ ‘ಅಭ್ರಬಭ್ರ’- ಇತಿ ಗಣಪಾಠಾಚ್ಚರಧಾತುರ್ಗತ್ಯರ್ಥಃ| ತತಶ್ಚರಣವತ್ ಶಿಕ್ಷಾ ಪರೋಪದೇಶಾಪೇಕ್ಷಾ ಶಾಸ್ತ್ರಾಭ್ಯಾಸಃ ಸುಖೇನೈವ ಭವತಿ; ಯಥಾ ಕಿಲ ಬಾಲ್ಯಾನನ್ತರಂ ಪಾದಗಮನಂ ಶಿಕ್ಷಾಂ ವಿನೈವ ಭವತಿ, ತಥೈವೈತೇನ ಯೋಗೇನಾಭ್ಯವಹೃತೇನ ಮೇಧಾವೃದ್ಧೇಃ ಶಾಸ್ತ್ರಾಭ್ಯಾಸಃ ಸುಖೇನೈವ ಭವತೀತಿ ತಾತ್ಪರ್ಯಾರ್ಥಃ||೧೭-೧೯||
Adhikarana 8 (20-26) · Śloka 26
ಮಧ್ವಾಮಲಕಚೂರ್ಣಾನಿ ಸುವರ್ಣಮಿತಿ ಚ ತ್ರಯಮ್ | ಪ್ರಾಶ್ಯಾರಿಷ್ಟಗೃಹೀತೋಽಪಿ ಮುಚ್ಯತೇ ಪ್ರಾಣಸಂಶಯಾತ್ ||೨೦|| ಶತಾವರೀಘೃತಂ ಸಮ್ಯಗುಪಯುಕ್ತಂ ದಿನೇ ದಿನೇ | ಸಕ್ಷೌದ್ರಂ ಸಸುವರ್ಣಂ ಚ ನರೇನ್ದ್ರಂ ಸ್ಥಾಪಯೇದ್ವಶೇ ||೨೧|| ಗೋಚನ್ದನಾ ಮೋಹನಿಕಾ ಮಧುಕಂ ಮಾಕ್ಷಿಕಂ ಮಧು | ಸುವರ್ಣಮಿತಿ ಸಂಯೋಗಃ ಪೇಯಃ ಸೌಭಾಗ್ಯಮಿಚ್ಛತಾ ||೨೨|| ಪದ್ಮನೀಲೋತ್ಪಲಕ್ವಾಥೇ ಯಷ್ಟೀಮಧುಕಸಂಯುತೇ | ಸರ್ಪಿರಾಸಾದಿತಂ ಗವ್ಯಂ ಸಸುವರ್ಣಂ ಸದಾ ಪಿಬೇತ್ ||೨೩|| ಪಯಶ್ಚಾನುಪಿಬೇತ್ ಸಿದ್ಧಂ ತೇಷಾಮೇವ ಸಮುದ್ಭವೇ | ಅಲಕ್ಷ್ಮೀಘ್ನಂ ಸದಾಽಽಯುಷ್ಯಂ ರಾಜ್ಯಾಯ ಸುಭಗಾಯ ಚ ||೨೪|| ಯತ್ರ ನೋದೀರಿತೋ ಮನ್ತ್ರೋ ಯೋಗೇಷ್ವೇತೇಷು ಸಾಧನೇ | ಶಬ್ದಿತಾ ತತ್ರ ಸರ್ವತ್ರ ಗಾಯತ್ರೀ ತ್ರಿಪದಾ ಭವೇತ್ ||೨೫|| ಪಾಪ್ಮಾನಂ ನಾಶಯನ್ತ್ಯೇತಾ ದದ್ಯುಶ್ಚೌಷಧಯಃ ಶ್ರಿಯಮ್ | ಕುರ್ಯುರ್ನಾಗಬಲಂ ಚಾಪಿ ಮನುಷ್ಯಮಮರೋಪಮಮ್ ||೨೬||
मध्वामलकचूर्णानि सुवर्णमिति च त्रयम् | प्राश्यारिष्टगृहीतोऽपि मुच्यते प्राणसंशयात् ||२०|| शतावरीघृतं सम्यगुपयुक्तं दिने दिने | सक्षौद्रं ससुवर्णं च नरेन्द्रं स्थापयेद्वशे ||२१|| गोचन्दना मोहनिका मधुकं माक्षिकं मधु | सुवर्णमिति संयोगः पेयः सौभाग्यमिच्छता ||२२|| पद्मनीलोत्पलक्वाथे यष्टीमधुकसंयुते | सर्पिरासादितं गव्यं ससुवर्णं सदा पिबेत् ||२३|| पयश्चानुपिबेत् सिद्धं तेषामेव समुद्भवे | अलक्ष्मीघ्नं सदाऽऽयुष्यं राज्याय सुभगाय च ||२४|| यत्र नोदीरितो मन्त्रो योगेष्वेतेषु साधने | शब्दिता तत्र सर्वत्र गायत्री त्रिपदा भवेत् ||२५|| पाप्मानं नाशयन्त्येता दद्युश्चौषधयः श्रियम् | कुर्युर्नागबलं चापि मनुष्यममरोपमम् ||२६||
🔊 Audio coming soon
ಅರಿಷ್ಟಂ ಮರಣಲಕ್ಷಣಮ್| ನರೇನ್ದ್ರಂ ಸ್ಥಾಪಯೇದ್ವಶೇ ಇತಿ ಯೋ ಹಿ ಇದಂ ಘೃತಂ ಸೇವೇತ ತಸ್ಯ ವಶಗೋ ಭವೇನ್ನರೇನ್ದ್ರಃ| ಗೋಚನ್ದನಾ ಪ್ರಿಯಙ್ಗುಃ| ಮೋಹನಿಕಾ ಪುತ್ರಞ್ಜೀವೀ, ‘ಅವಾಕ್ಪುಷ್ಪೀ’ ಇತಿ ಅಪರೇ| ಆಸಾದಿತಂ ಸಾಧಿತಮ್| ತೇಷಾಮೇವ ಪದ್ಮನೀಲೋತ್ಪಲಾನಾಮೇವ ಸಮುದ್ಭವೇ ಕ್ವಾಥೇ| ಸರ್ವೇಷಾಮಿದಾನೀಂ ಫಲಶ್ರುತಿಮಾಹ- ಪಾಪ್ಮಾನಮಿತ್ಯಾದಿ||೨೦-೨೬||
Adhikarana 9 (27-28) · Śloka 28
ಸತತಾಧ್ಯಯನಂ ವಾದಃ ಪರತನ್ತ್ರಾವಲೋಕನಮ್ | ತದ್ವಿದ್ಯಾಚಾರ್ಯಸೇವಾ ಚ ಬುದ್ಧಿಮೇಧಾಕರೋ ಗು(ಗ)ಣಃ ||೨೭|| ಆಯುಷ್ಯಂ ಭೋಜನಂ ಜೀರ್ಣೇ ವೇಗಾನಾಂ ಚಾವಿಧಾರಣಮ್ | ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯಮಹಿಂಸಾ ಚ ಸಾಹಸಾನಾಂ ಚ ವರ್ಜನಮ್ ||೨೮||
सतताध्ययनं वादः परतन्त्रावलोकनम् | तद्विद्याचार्यसेवा च बुद्धिमेधाकरो गु(ग)णः ||२७|| आयुष्यं भोजनं जीर्णे वेगानां चाविधारणम् | ब्रह्मचर्यमहिंसा च साहसानां च वर्जनम् ||२८||
🔊 Audio coming soon
ನ ಕೇವಲಂ ರಸಾಯನಯೋಗಾದೇವ ಮೇಧಾಯುಷೀ ಭವತಃ, ಕಿಂ ತರ್ಹಿ ಸತತಾಧ್ಯಯನಾದಪಿ ಬುದ್ಧಿಮೇಧಾಕರೋ ಗು(ಗ)ಣೋ ಭವತಿ| ಸ್ವಪಕ್ಷಸಾಧನಂ ಪರಪಕ್ಷಬಾಧನಂ ವಾದಃ| ಪರತನ್ತ್ರಾಣಿ ನ್ಯಾಯವೈಶೇಷಿಕಹಸ್ತಿಶಿಕ್ಷಾವ್ಯಾಕರಣಾದೀನಿ, ತಥೈವೇತರಾಣ್ಯಾಯುಷ್ಯಾಣಿ| ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯಮ್ ಇನ್ದ್ರಿಯಸಂಯಮೋ ವೇದಾಧ್ಯಯನಂ ವಾ| ಸಾಹಸಮ್ ಅಯಥಾಬಲಮಾರಮ್ಭಃ||೨೭-೨೮||
Adhikarana puShpikA · Śloka 28
ಇತಿ ಸುಶ್ರುತಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಚಿಕಿತ್ಸಾಸ್ಥಾನೇ ಮೇಧಾಯುಷ್ಕಾಮೀಯಂ ರಸಾಯನಂ ನಾಮಾಷ್ಟಾವಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ ||೨೮||
इति सुश्रुतसंहितायां चिकित्सास्थाने मेधायुष्कामीयं रसायनं नामाष्टाविंशोऽध्यायः ||२८||
🔊 Audio coming soon
ಇತಿ ಶ್ರೀಡಲ್ಹ(ಹ್ಲ)ಣವಿರಚಿತಾಯಾಂ ನಿಬನ್ಧಸಙ್ಗ್ರಹಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಸುಶ್ರುತವ್ಯಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಚಿಕಿತ್ಸಾಸ್ಥಾನೇಽಷ್ಟಾವಿಂಶತಿತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೨೮||