Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ಅಥಾತೋಽಶ್ಮರೀಣಾಂ ನಿದಾನಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ ||೧|| ಯಥೋವಾಚ ಭಗವಾನ್ ಧನ್ವನ್ತರಿಃ ||೨||
अथातोऽश्मरीणां निदानं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
ಅಥೇತ್ಯಾದಿ| ನಿದಾನಂ ಹೇತುಲಕ್ಷಣನಿರ್ದೇಶಃ||೧-೨||
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ಚತಸ್ರೋಽಶ್ಮರ್ಯೋ ಭವನ್ತಿ; ಶ್ಲೇಷ್ಮಾಧಿಷ್ಠಾನಾಃ; ತದ್ಯಥಾ- ಶ್ಲೇಷ್ಮಣಾ, ವಾತೇನ, ಪಿತ್ತೇನ, ಶುಕ್ರೇಣ ಚೇತಿ ||೩||
चतस्रोऽश्मर्यो भवन्ति; श्लेष्माधिष्ठानाः; तद्यथा- श्लेष्मणा, वातेन, पित्तेन, शुक्रेण चेति ||३||
🔊 Audio coming soon
ಚತಸ್ರ ಇತ್ಯಾದಿ| ಚತಸ್ರೋಽಶ್ಮರ್ಯೋ ಭವನ್ತೀತಿ ಛೇದಃ| ತಿಸ್ರ ಏವ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾಧಿಷ್ಠಾನಾಃ, ಶುಕ್ರಾಶ್ಮರೀ ತು ಶುಕ್ರಾಧಿಷ್ಠಾನಾ; ಅನ್ಯೇ ತು ಶುಕ್ರಾಶ್ಮರ್ಯಪಿ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾಧಿಷ್ಠಾನೈವ, ‘ಶುಕ್ರಂ ತು ಸೌಮ್ಯಂ’ (ಶಾ. ೩) ಇತಿ ವಚನಾತ್| ಶ್ಲೇಷ್ಮಾಧಿಷ್ಠಾನಾಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮೋಪಾದಾನಕಾರಣಾಃ, ಶ್ಲೇಷ್ಮಾಣಮುಪಾದಾಯ ಭವನ್ತೀತ್ಯರ್ಥಃ| ಚತಸ್ರೋಽಶ್ಮರ್ಯೋ ಭವನ್ತೀತ್ಯಸ್ಯ ವಿವರಣಂ ಕುರ್ವನ್ನಾಹ- ತದ್ಯಥೇತ್ಯಾದಿ||೩||
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
ತತ್ರಾಸಂಶೋಧನಶೀಲಸ್ಯಾಪಥ್ಯಕಾರಿಣಃ ಪ್ರಕುಪಿತಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾ ಮೂತ್ರಸಮ್ಪೃಕ್ತೋಽನುಪ್ರವಿಶ್ಯ ಬಸ್ತಿಮಶ್ಮರೀಂ ಜನಯತಿ ||೪||
तत्रासंशोधनशीलस्यापथ्यकारिणः प्रकुपितः श्लेष्मा मूत्रसम्पृक्तोऽनुप्रविश्य बस्तिमश्मरीं जनयति ||४||
🔊 Audio coming soon
ತಾಸಾಂ ಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತಿಂ ದರ್ಶಯನ್ನಾಹ- ತತ್ರೇತ್ಯಾದಿ| ಮೂತ್ರಸಮ್ಪೃಕ್ತೋ ಮೂತ್ರೇಣ ಸಹಿತಃ||೪||
Adhikarana 4 (5-6) · Śloka 6
ತಾಸಾಂ ಪೂರ್ವರೂಪಾಣಿ- ಜ್ವರೋ ಬಸ್ತಿಪೀಡಾರೋಚಕೌ ಮೂತ್ರಕೃಚ್ಛ್ರಂ ಬಸ್ತಿಶಿರೋಮುಷ್ಕಶೇಫಸಾಂ ವೇದನಾ ಕೃಚ್ಛ್ರಾವಸಾದೋ ಬಸ್ತಗನ್ಧಿತ್ವಂ ಮೂತ್ರಸ್ಯೇತಿ ||೫|| ಯಥಾಸ್ವವೇದನಾವರ್ಣಂ ದುಷ್ಟಂ ಸಾನ್ದ್ರಮಥಾವಿಲಮ್ | ಪೂರ್ವರೂಪೇಽಶ್ಮನಃ ಕೃಚ್ಛ್ರಾನ್ಮೂತ್ರಂ ಸೃಜತಿ ಮಾನವಃ ||೬||
तासां पूर्वरूपाणि- ज्वरो बस्तिपीडारोचकौ मूत्रकृच्छ्रं बस्तिशिरोमुष्कशेफसां वेदना कृच्छ्रावसादो बस्तगन्धित्वं मूत्रस्येति ||५|| यथास्ववेदनावर्णं दुष्टं सान्द्रमथाविलम् | पूर्वरूपेऽश्मनः कृच्छ्रान्मूत्रं सृजति मानवः ||६||
🔊 Audio coming soon
ತಾಸಾಂ ಪೂರ್ವರೂಪಮಾಹ- ತಾಸಾಮಿತ್ಯಾದಿ| ಬಸ್ತಿಶಿರಃ ಮೂತ್ರಾಶಯೋಪರಿತನೋ ಭಾಗಃ, ಮುಷ್ಕಃ ಅಣ್ಡಂ, ಶೇಫಃ ಪುಂಶ್ಚಿಹ್ನಮ್| ಕೃಚ್ಛ್ರಾವಸಾದೋ ಕಷ್ಟಯುಕ್ತಾಽಙ್ಗಗ್ಲಾನಿಃ| ಬಸ್ತಿಗನ್ಧಿತ್ವಂ ಬೃಹತ್ತಮಚ್ಛಗಲಗನ್ಧಿತ್ವಮ್| ಯಥಾಸ್ವಂ ದೋಷಾನತಿಕ್ರಮೇಣ, ವೇದನಾ ವರ್ಣಶ್ಚ ಯಸ್ಮಿನ್ ಮೂತ್ರೇ ತತ್ತಥಾ| ದುಷ್ಟಂ ವಾತಾದಿಭಿಃ| ಆವಿಲಂ ಕಲುಷಮ್| ಅಶ್ಮನಃ ಅಶ್ಮರ್ಯಾಃ||೫-೬||
Adhikarana 5 (7) · Śloka 7
ಅಥ ಜಾತಾಸು ನಾಭಿಬಸ್ತಿಸೇವನೀಮೇಹನೇಷ್ವನ್ಯತಮಸ್ಮಿನ್ ಮೇಹತೋ ವೇದನಾ ಮೂತ್ರಧಾರಾಸಙ್ಗಃ ಸರುಧಿರಮೂತ್ರತಾ ಮೂತ್ರವಿಕಿರಣಂ ಗೋಮೇದಕಪ್ರಕಾಶಮತ್ಯಾವಿಲಂ ಸಸಿಕತಂ ವಿಸೃಜತಿ; ಧಾವನಲಙ್ಘನಪ್ಲವನಪೃಷ್ಠಯಾನೋಷ್ಣಾಧ್ವಗಮನೈಶ್ಚಾಸ್ಯ ವೇದನಾ ಭವನ್ತಿ ||೭||
अथ जातासु नाभिबस्तिसेवनीमेहनेष्वन्यतमस्मिन् मेहतो वेदना मूत्रधारासङ्गः सरुधिरमूत्रता मूत्रविकिरणं गोमेदकप्रकाशमत्याविलं ससिकतं विसृजति; धावनलङ्घनप्लवनपृष्ठयानोष्णाध्वगमनैश्चास्य वेदना भवन्ति ||७||
🔊 Audio coming soon
ಅಥ ಸರ್ವಾಸಾಮಪಿ ಸಾಮಾನ್ಯಂ ಲಕ್ಷಣಮಾಹ- ಅಥೇತ್ಯಾದಿ| ಜಾತಾಸ್ವಿತಿ ಸರ್ವಾಸ್ವಪ್ಯಶ್ಮರೀಷು| ಸಙ್ಗೋ ನಿರೋಧಃ| ಮೂತ್ರವಿಕಿರಣಮಿತಿ ವಿಕಿರಣಂ ವಿಕ್ಷೇಪ ಇತಶ್ಚೇತಶ್ಚ ಗಮನಮ್| ಗೋಮೇದಕೋ ಮಣಿಃ ಪೀತಃ| ಸಸಿಕತಂ ವಾಲುಕಾಸಹಿತಂ, ವಿಸೃಜತಿ ವಿಮುಞ್ಚತಿ, ‘ಮೂತ್ರಂ’ ಇತಿ ಶೇಷಃ| ಲಙ್ಘನಂ ಪರಿಖಾದೀನಾಂ, ಪ್ಲವನಂ ಪ್ರತರಣಮ್, ಉಷ್ಣಗಮನಂ ಘರ್ಮಗಮನಮ್, ಅಧ್ವಗಮನಂ ದೀರ್ಘಮಾರ್ಗಗಮನಮ್||೭||
Adhikarana 6 (8) · Śloka 8
ತತ್ರ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾಶ್ಮರೀ ಶ್ಲೇಷ್ಮಲಮನ್ನಮಭ್ಯವಹರತೋಽತ್ಯರ್ಥಮುಪಲಿಪ್ಯಾಧಃ ಪರಿವೃದ್ಧಿಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಬಸ್ತಿಮುಖಮಧಿಷ್ಠಾಯ ಸ್ರೋತೋ ನಿರುಣದ್ಧಿ, ತಸ್ಯ ಮೂತ್ರಪ್ರತಿಘಾತಾದ್ದಾಲ್ಯತೇ ಭಿದ್ಯತೇ ನಿಸ್ತುದ್ಯತ ಇವ ಚ ಬಸ್ತಿರ್ಗುರುಃ ಶೀತಶ್ಚ ಭವತಿ; ಅಶ್ಮರೀ ಚಾತ್ರ ಶ್ವೇತಾ ಸ್ನಿಗ್ಧಾ ಮಹತೀ ಕುಕ್ಕುಟಾಣ್ಡಪ್ರತೀಕಾಶಾ ಮಧೂಕಪುಷ್ಪವರ್ಣಾ ವಾ ಭವತಿ, ತಾಂ ಶ್ಲೈಷ್ಮಿಕೀಮಿತಿ ವಿದ್ಯಾತ್ ||೮||
तत्र श्लेष्माश्मरी श्लेष्मलमन्नमभ्यवहरतोऽत्यर्थमुपलिप्याधः परिवृद्धिं प्राप्य बस्तिमुखमधिष्ठाय स्रोतो निरुणद्धि, तस्य मूत्रप्रतिघाताद्दाल्यते भिद्यते निस्तुद्यत इव च बस्तिर्गुरुः शीतश्च भवति; अश्मरी चात्र श्वेता स्निग्धा महती कुक्कुटाण्डप्रतीकाशा मधूकपुष्पवर्णा वा भवति, तां श्लैष्मिकीमिति विद्यात् ||८||
🔊 Audio coming soon
ಇದಾನೀಂ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾದ್ಯಶ್ಮರೀಣಾಂ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ವಿಶಿಷ್ಟಲಕ್ಷಣಮಾಹ- ತತ್ರೇತ್ಯಾದಿ| ಶ್ಲೇಷ್ಮಲಮನ್ನಮಭ್ಯವಹರತಃ ಪುಂಸಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾಶ್ಮರೀ ಸ್ರೋತೋ ನಿರುಣದ್ಧೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ಉಪಲಿಪ್ಯ ನವಘಟಪಙ್ಕನ್ಯಾಯೇನ| ಅಧಿಷ್ಠಾಯ ಆಶ್ರಿತ್ಯ| ದಾಲ್ಯತೇ ವಿಶೀರ್ಯತ ಇವ ಸ್ಫುಟತೀವೇತ್ಯರ್ಥಃ| ಭಿದ್ಯತೇ ವಿದೀರ್ಯತ ಇವ| ನಿಸ್ತುದ್ಯತೇ ಸೂಚಿಭಿರಿವ||೮||
Adhikarana 7 (9) · Śloka 9
ಪಿತ್ತಯುತಸ್ತು ಶ್ಲೇಷ್ಮಾ ಸಙ್ಘಾತಮುಪಗಮ್ಯ ಯಥೋಕ್ತಾಂ ಪರಿವೃದ್ಧಿಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಬಸ್ತಿಮುಖಮಧಿಷ್ಠಾಯ ಸ್ರೋತೋ ನಿರುಣದ್ಧಿ, ತಸ್ಯ ಮೂತ್ರಪ್ರತೀಘಾತಾದೂಷ್ಯತೇ ಚೂಷ್ಯತೇ ದಹ್ಯತೇ ಪಚ್ಯತ ಇವ ಬಸ್ತಿರುಷ್ಣವಾತಶ್ಚ ಭವತಿ; ಅಶ್ಮರೀ ಚಾತ್ರ ಸರಕ್ತಾ ಪೀತಾವಭಾಸಾ ಕೃಷ್ಣಾ ಭಲ್ಲಾತಕಾಸ್ಥಿಪ್ರತಿಮಾ ಮಧುವರ್ಣಾ ವಾ ಭವತಿ, ತಾಂ ಪೈತ್ತಿಕೀಮಿತಿ ವಿದ್ಯಾತ್ ||೯||
पित्तयुतस्तु श्लेष्मा सङ्घातमुपगम्य यथोक्तां परिवृद्धिं प्राप्य बस्तिमुखमधिष्ठाय स्रोतो निरुणद्धि, तस्य मूत्रप्रतीघातादूष्यते चूष्यते दह्यते पच्यत इव बस्तिरुष्णवातश्च भवति; अश्मरी चात्र सरक्ता पीतावभासा कृष्णा भल्लातकास्थिप्रतिमा मधुवर्णा वा भवति, तां पैत्तिकीमिति विद्यात् ||९||
🔊 Audio coming soon
ಪಿತ್ತಯುತಸ್ತ್ವಿತ್ಯಾದಿ| ಪಿತ್ತಯುತಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾ ಸ್ರೋತೋ ನಿರುಣದ್ಧೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ಸಙ್ಘಾತಮುಪಗಮ್ಯ ಕಾಠಿನ್ಯಂ ಪ್ರಾಪ್ಯೇತ್ಯರ್ಥಃ| ತಸ್ಯ ಪುರುಷಸ್ಯ| ಮೂತ್ರಪ್ರತೀಘಾತಾತ್ ಮೂತ್ರನಿರೋಧಾತ್| ಊಷ್ಯತೇ ಸಮೀಪಾಗ್ನಿನೈವೋಪತಪ್ಯತೇ| ಚೂಷ್ಯತೇ ಆಕೃಷ್ಯತ ಇವ| ದಹ್ಯತೇ ಇವ ಕಕ್ಷಾಗ್ನಿನೇವ| ಪಚ್ಯತ ಇವ ಕ್ಷಾರೇಣೇವ, ಉತ್ಕ್ವಾಥ್ಯತ ಇವೇತ್ಯೇಕೇ| ಉಷ್ಣವಾತ ಉತ್ತರತನ್ತ್ರೇ ಪಠಿತೋ ಮೂತ್ರರೋಗಃ| ಸರಕ್ತಾ ಈಷದ್ರಕ್ತಾ||೯||
Adhikarana 8 (10) · Śloka 10
ವಾತಯುತಸ್ತು ಶ್ಲೇಷ್ಮಾ ಸಙ್ಘಾತಮುಪಗಮ್ಯ ಯಥೋಕ್ತಾಂ ಪರಿವೃದ್ಧಿಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಬಸ್ತಿಮುಖಮಧಿಷ್ಠಾಯ ಸ್ರೋತೋ ನಿರುಣದ್ಧಿ, ತಸ್ಯ ಮೂತ್ರಪ್ರತೀಘಾತಾತ್ತೀವ್ರಾ ವೇದನಾ ಭವತಿ, ತದಾಽತ್ಯರ್ಥಂ ಪೀಡ್ಯಮಾನೋ ದನ್ತಾನ್ ಖಾದತಿ, ನಾಭಿಂ ಪೀಡಯತಿ, ಮೇಢ್ರಂ ಪ್ರಮೃದ್ನಾತಿ, ಪಾಯುಂ ಸ್ಪೃಶತಿ, ವಿಶರ್ಧತೇ, ವಿದಹತಿ, ವಾತಮೂತ್ರಪುರೀಷಾಣಿ ಕೃಚ್ಛ್ರೇಣ ಚಾಸ್ಯ ಮೇಹತೋ ನಿಃಸರನ್ತಿ; ಅಶ್ಮರೀ ಚಾತ್ರ ಶ್ಯಾವಾ ಪರುಷಾ ವಿಷಮಾ ಖರಾ ಕದಮ್ಬಪುಷ್ಪವತ್ಕಣ್ಟಕಾಚಿತಾ ಭವತಿ, ತಾಂ ವಾತಿಕೀಮಿತಿ ವಿದ್ಯಾತ್ ||೧೦||
वातयुतस्तु श्लेष्मा सङ्घातमुपगम्य यथोक्तां परिवृद्धिं प्राप्य बस्तिमुखमधिष्ठाय स्रोतो निरुणद्धि, तस्य मूत्रप्रतीघातात्तीव्रा वेदना भवति, तदाऽत्यर्थं पीड्यमानो दन्तान् खादति, नाभिं पीडयति, मेढ्रं प्रमृद्नाति, पायुं स्पृशति, विशर्धते, विदहति, वातमूत्रपुरीषाणि कृच्छ्रेण चास्य मेहतो निःसरन्ति; अश्मरी चात्र श्यावा परुषा विषमा खरा कदम्बपुष्पवत्कण्टकाचिता भवति, तां वातिकीमिति विद्यात् ||१०||
🔊 Audio coming soon
ವಾತಯುತಸ್ತ್ವಿತ್ಯಾದಿ| ಅತ್ರಾಪಿ ಪೂರ್ವವತ್ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ದನ್ತಾನ್ ಖಾದತಿ ಪರಸ್ಪರಂ ದನ್ತಪೀಡನಂ ಕರೋತಿ| ವಿಶರ್ಧತೇ ಗುದೇನ ಕುತ್ಸಿತಂ ಶಬ್ದಂ ಕರೋತಿ; ಕೇಚಿತ್ ‘ವಿಶರ್ಧತೇ’ ಇತ್ಯತ್ರ ‘ವಿವರ್ಧತೇ’ ಇತಿ ಪಠನ್ತಿ, ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಯನ್ತಿ ಚ-ಮೇಢ್ರಂ ವಿಮರ್ದನಾದ್ ವಿವರ್ಧತ ಇತ್ಯರ್ಥಃ| ವಿದಹತಿ ವಿದಾಹಯುಕ್ತಂ ಮೇಢ್ರಂ ಭವತಿ| ಮೇಹತೋ ಮುಞ್ಚತ ಇತ್ಯರ್ಥಃ| ಖರಾ ಕಠಿನಾ||೧೦||
Adhikarana 9 (11) · Śloka 11
ಪ್ರಾಯೇಣೈತಾಸ್ತಿಸ್ರೋಽಶ್ಮರ್ಯೋ ದಿವಾಸ್ವಪ್ನಸಮಶನಾಧ್ಯಶನಶೀತಸ್ನಿಗ್ಧಗುರುಮಧುರಾಹಾರಪ್ರಿಯತ್ವಾದ್ವಿಶೇಷೇಣ ಬಾಲಾನಾಂ ಭವನ್ತಿ; ತೇಷಾಮೇವಾಲ್ಪಬಸ್ತಿಕಾಯತ್ವಾದನುಪಚಿತಮಾಂಸತ್ವಾಚ್ಚ ಬಸ್ತೇಃ ಸುಖಗ್ರಹಣಾಹರಣಾ ಭವನ್ತಿ | ಮಹತಾಂ ತು ಶುಕ್ರಾಶ್ಮರೀ ಶುಕ್ರನಿಮಿತ್ತಾ ಭವತಿ ||೧೧||
प्रायेणैतास्तिस्रोऽश्मर्यो दिवास्वप्नसमशनाध्यशनशीतस्निग्धगुरुमधुराहारप्रियत्वाद्विशेषेण बालानां भवन्ति; तेषामेवाल्पबस्तिकायत्वादनुपचितमांसत्वाच्च बस्तेः सुखग्रहणाहरणा भवन्ति | महतां तु शुक्राश्मरी शुक्रनिमित्ता भवति ||११||
🔊 Audio coming soon
ಪ್ರಾಯೇಣೇತ್ಯಾದಿ| ಪ್ರಾಯೇಣೈತಾಸ್ತಿಸ್ರೋಽಶ್ಮರ್ಯೋ ಬಾಲಾನಾಂ ಭವನ್ತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ಕಸ್ಮಾದಿತ್ಯಾಹ- ವಿಶೇಷೇಣ ದಿವಾಸ್ವಪ್ನಾದಿಪ್ರಿಯತ್ವಾತ್ತೇಷಾಮಿತಿ; ಪ್ರಾಯೋಗ್ರಹಣಾದ್ಯೂನಾಮಪಿ ಬೋಧಯತಿ| ತೇಷಾಮೇವ ಬಾಲಾನಾಮ್| ಅಲ್ಪಬಸ್ತಿಕಾಯತ್ವಾದಿತಿ ಅಲ್ಪಬಸ್ತಿತ್ವಾದಲ್ಪಕಾಯತ್ವಾಚ್ಚೇತ್ಯರ್ಥಃ| ಅಲ್ಪಬಸ್ತಿತ್ವಾದಿತಿ ಆಯಾಮೇನಾಲ್ಪತ್ವಮ್; ಅನುಪಚಿತಬಸ್ತಿಮಾಂಸತ್ವಾಚ್ಚ ಬಸ್ತೇರಿತ್ಯನೇನ ಪರಿಣಾಹೇನಾಲ್ಪತ್ವಮುಕ್ತಮ್| ಸುಖಗ್ರಹಣಾಹರಣಾ ಇತಿ ಸುಖೇನ ಗೃಹ್ಯನ್ತೇ ಸುಖೇನಾಹ್ರಿಯನ್ತೇ ಚಾಶ್ಮರ್ಯಃ||೧೧||
Adhikarana 10 (12) · Śloka 12
ಮೈಥುನವಿಘಾತಾದತಿಮೈಥುನಾದ್ವಾ ಶುಕ್ರಂ ಚಲಿತಮನಿರ್ಗಚ್ಛದ್ವಿಮಾರ್ಗಗಮನಾದನಿಲೋಽಭಿತಃ ಸಙ್ಗೃಹ್ಯ ಮೇಢ್ರವೃಷಣಯೋರನ್ತರೇ ಸಂಹರತಿ, ಸಂಹೃತ್ಯ ಚೋಪಶೋಷಯತಿ; ಸಾ ಮೂತ್ರಮಾರ್ಗಮಾವೃಣೋತಿ , ಮೂತ್ರಕೃಚ್ಛ್ರಂ ಬಸ್ತಿವೇದನಾಂ ವೃಷಣಯೋಶ್ಚ ಶ್ವಯಥುಮಾಪಾದಯತಿ, ಪೀಡಿತಮಾತ್ರೇ ಚ ತಸ್ಮಿನ್ನೇವ ಪ್ರದೇಶೇ ಪ್ರವಿಲಯಮಾಪದ್ಯತೇ; ತಾಂ ಶುಕ್ರಾಶ್ಮರೀಮಿತಿ ವಿದ್ಯಾತ್ ||೧೨||
मैथुनविघातादतिमैथुनाद्वा शुक्रं चलितमनिर्गच्छद्विमार्गगमनादनिलोऽभितः सङ्गृह्य मेढ्रवृषणयोरन्तरे संहरति, संहृत्य चोपशोषयति; सा मूत्रमार्गमावृणोति , मूत्रकृच्छ्रं बस्तिवेदनां वृषणयोश्च श्वयथुमापादयति, पीडितमात्रे च तस्मिन्नेव प्रदेशे प्रविलयमापद्यते; तां शुक्राश्मरीमिति विद्यात् ||१२||
🔊 Audio coming soon
ಹೇತುಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತಿಲಕ್ಷಣಾನಿ ಶುಕ್ರಾಶ್ಮರ್ಯಾ ದರ್ಶಯನ್ನಾಹ- ಮೈಥುನೇತ್ಯಾದಿ| ಸಾ ಅಶ್ಮರೀ| ಮೈಥುನವಿಘಾತಾದತಿಮೈಥುನಾದ್ವೇತಿ ಹೇತುಃ| ಶುಕ್ರಂ ಚಲಿತಮನಿರ್ಗಚ್ಛದಿತ್ಯಾದಿಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತಿಃ| ಮೂತ್ರಕೃಚ್ಛ್ರಂ ಬಸ್ತಿವೇದನಾಮಿತ್ಯಾದಿ ಲಕ್ಷಣಮ್| ಮೈಥುನವಿಘಾತಾದಿತಿ ಮೈಥುನಕಾರ್ಯಸ್ಯ ಶುಕ್ರಸ್ಯ ವಿಘಾತಾತ್| ‘ಅಮೈಥುನಾತ್’ ಇತಿ ಕೇಚಿತ್ ಪಠನ್ತಿ; ತತ್ರ ಶುಕ್ರಬಾಹುಲ್ಯಂ ಶುಕ್ರಚಲನೇ ಹೇತುಃ| ಅನಿರ್ಗಚ್ಛತ್ ಅನಿಃಸರತ್| ‘ಅನಿರ್ಗಚ್ಛನ್’ ಇತಿ ಕೇಚಿತ್ ಪಠನ್ತಿ; ತತ್ರ ವಾಯೋರ್ವಿಶೇಷಣಮ್| ವಿಮಾರ್ಗಗಮನಾದನಿಲೋಽಭಿತಃ ಸಙ್ಗೃಹ್ಯೇತಿ ವಿಮಾರ್ಗಗಮನಾತ್ ಉನ್ಮಾರ್ಗಗಮನಾತ್, ಅನಿಲೋ ವಾಯುಃ, ಅಭಿತ ಉಭಯತ ಊರ್ಧ್ವಮಧಶ್ಚೇತ್ಯರ್ಥಃ, ಸಙ್ಗೃಹ್ಯ ವಿಧಾರ್ಯ, ಮೇಢ್ರವೃಷಣಯೋರನ್ತರೇ ಬಸ್ತಿದ್ವಾರಸ್ಯಾಧ ಇತ್ಯರ್ಥಃ, ಸಂಹರತಿ ವರ್ತುಲೀಕರೋತಿ| ವೃಷಣಯೋಶ್ಚೇತಿ ಚಕಾರಾದ್ವಙ್ಕ್ಷಣದೇಶೇಽಪಿ, ದೋಷಜಾಸು ತ್ವಶ್ಮರೀಷು ವೃಷಣಶೋಫೋ ನಾಸ್ತ್ಯೇವ| ಪ್ರವಿಲಯಮಾಪದ್ಯತೇ ಅಶ್ಮರೀ ನಿಲೀಯತೇಽಲ್ಪತ್ವಾತ್; ಅನ್ಯೇ ತು ಪುನಃ ‘ಅಶ್ಮರೀಕೃತೋ ವೃಷಣಶೋಥಃ ಪ್ರವಿಲಯಮಾಪದ್ಯತೇ’ ಇತ್ಯಾಚಕ್ಷತೇ||೧೨||
Adhikarana 11 (13) · Śloka 13
ಭವನ್ತಿ ಚಾತ್ರ- ಶರ್ಕರಾ ಸಿಕತಾ ಮೇಹೋ ಭಸ್ಮಾಖ್ಯೋಽಶ್ಮರಿವೈಕೃತಮ್ |೧೩|
भवन्ति चात्र- शर्करा सिकता मेहो भस्माख्योऽश्मरिवैकृतम् |१३|
🔊 Audio coming soon
ಭವನ್ತಿ ಚಾತ್ರೇತ್ಯಾದಿ| ಭಸ್ಮಾಖ್ಯ ಇತಿ ಮೂತ್ರಶುಕ್ರನಾಮಾ ಉತ್ತರತನ್ತ್ರೇ ಮೂತ್ರರೋಗಃ| ಅಶ್ಮರೀವೈಕೃತಮ್ ಅಶ್ಮರೀವಿಕಾರಾ ಉಪದ್ರವಾ ಇತ್ಯರ್ಥಃ|೧೩|-
Adhikarana 12 (13-14) · Śloka 14
ಅಶ್ಮರ್ಯಾ ಶರ್ಕರಾ ಜ್ಞೇಯಾ ತುಲ್ಯವ್ಯಞ್ಜನವೇದನಾ ||೧೩|| ಪವನೇಽನುಗುಣೇ ಸಾ ತು ನಿರೇತ್ಯಲ್ಪಾ ವಿಶೇಷತಃ | ಸಾ ಭಿನ್ನಮೂರ್ತಿರ್ವಾತೇನ ಶರ್ಕರೇತ್ಯಭಿಧೀಯತೇ ||೧೪||
अश्मर्या शर्करा ज्ञेया तुल्यव्यञ्जनवेदना ||१३|| पवनेऽनुगुणे सा तु निरेत्यल्पा विशेषतः | सा भिन्नमूर्तिर्वातेन शर्करेत्यभिधीयते ||१४||
🔊 Audio coming soon
ಅಶ್ಮರ್ಯೇತ್ಯಾದಿ| ಅಶ್ಮರ್ಯಾ ತುಲ್ಯವ್ಯಞ್ಜನವೇದನಾ ಶರ್ಕರಾ ಜ್ಞೇಯೇತ್ಯರ್ಥಃ | ಪವನ ಇತ್ಯಾದಿ| ಸಾ ಅಶ್ಮರೀ ಯದಾಽಲ್ಪಾ ಸ್ಯಾತ್ತದಾ ವಾತೇಽನುಗುಣೇ ಅನುಕೂಲೇ ಸತಿ ನಿರೇತಿ ನಿರ್ಗಚ್ಛತಿ||೧೩-೧೪||
Adhikarana 13 (15) · Śloka 16
ಹೃತ್ಪೀಡಾ ಸಕ್ಥಿಸದನಂ ಕುಕ್ಷಿಶೂಲಂ ಚ ವೇಪಥುಃ | ತೃಷ್ಣೋರ್ಧ್ವಗೋಽನಿಲಃ ಕಾರ್ಷ್ಣ್ಯಂ ದೌರ್ಬಲ್ಯಂ ಪಾಣ್ಡುಗಾತ್ರತಾ ||೧೫|| ಅರೋಚಕಾವಿಪಾಕೌ ತು ಶರ್ಕರಾರ್ತೇ ಭವನ್ತಿ ಚ |೧೬|
हृत्पीडा सक्थिसदनं कुक्षिशूलं च वेपथुः | तृष्णोर्ध्वगोऽनिलः कार्ष्ण्यं दौर्बल्यं पाण्डुगात्रता ||१५|| अरोचकाविपाकौ तु शर्करार्ते भवन्ति च |१६|
🔊 Audio coming soon
ಶರ್ಕರಾಲಕ್ಷಣಮಾಹ- ಹೃತ್ಪೀಡೇತ್ಯಾದಿ| ಸಕ್ಥಿಸದನಮ್ ಊರುಗ್ಲಾನಿಃ||೧೫||-
Adhikarana 14 (16-17) · Śloka 17
ಮೂತ್ರಮಾರ್ಗಪ್ರವೃತ್ತಾ ಸಾ ಸಕ್ತಾ ಕುರ್ಯಾದುಪದ್ರವಾನ್ ||೧೬|| ದೌರ್ಬಲ್ಯಂ ಸದನಂ ಕಾರ್ಶ್ಯಂ ಕುಕ್ಷಿಶೂಲಮರೋಚಕಮ್ | ಪಾಣ್ಡುತ್ವಮುಷ್ಣವಾತಂ ಚ ತೃಷ್ಣಾಂ ಹೃತ್ಪೀಡನಂ ವಮಿಮ್ ||೧೭||
मूत्रमार्गप्रवृत्ता सा सक्ता कुर्यादुपद्रवान् ||१६|| दौर्बल्यं सदनं कार्श्यं कुक्षिशूलमरोचकम् | पाण्डुत्वमुष्णवातं च तृष्णां हृत्पीडनं वमिम् ||१७||
🔊 Audio coming soon
ಅಶ್ಮರ್ಯಾ ಏವ ಮೂತ್ರಮಾರ್ಗಗತಾಯಾ ಲಕ್ಷಣಂ ನಿರ್ದಿಶನ್ನಾಹ- ಮೂತ್ರಮಾರ್ಗೇತ್ಯಾದಿ| ಸಾ ಅಶ್ಮರೀ| ಸಕ್ತಾ ಅನಿರ್ಗತಾ| ದೌರ್ಬಲ್ಯಂ ಬಲಹಾನಿಃ| ಸದನಮ್ ಅಙ್ಗಲಾನಿಃ; ‘ಸ್ಫುಟನಿಕಾ’ ಇತ್ಯಪರೇ| ಕಾರ್ಶ್ಯಂ ಮಾಂಸಕ್ಷಯಃ||೧೬-೧೭||
Adhikarana 15 (18-23) · Śloka 24
ನಾಭಿಪೃಷ್ಠಕಟೀಮುಷ್ಕಗುದವಙ್ಕ್ಷಣಶೇಫಸಾಮ್ | ಏಕದ್ವಾರಸ್ತನುತ್ವಕ್ಕೋ ಮಧ್ಯೇ ಬಸ್ತಿರಧೋಮುಖಃ ||೧೮|| ಬಸ್ತಿರ್ಬಸ್ತಿಶಿರಶ್ಚೈವ ಪೌರುಷಂ ವೃಷಣೌ ಗುದಃ | ಏಕಸಮ್ಬನ್ಧಿನೋ ಹ್ಯೇತೇ ಗುದಾಸ್ಥಿವಿವರಾಶ್ರಿತಾಃ ||೧೯|| ಅಲಾಬ್ವಾ ಇವ ರೂಪೇಣ ಸಿರಾಸ್ನಾಯುಪರಿಗ್ರಹಃ | ಮೂತ್ರಾಶಯೋ ಮಲಾಧಾರಃ ಪ್ರಾಣಾಯತನಮುತ್ತಮಮ್ ||೨೦|| ಪಕ್ವಾಶಯಗತಾಸ್ತತ್ರ ನಾಡ್ಯೋ ಮೂತ್ರವಹಾಸ್ತು ಯಾಃ | ತರ್ಪಯನ್ತಿ ಸದಾ ಮೂತ್ರಂ ಸರಿತಃ ಸಾಗರಂ ಯಥಾ ||೨೧|| ಸೂಕ್ಷ್ಮತ್ವಾನ್ನೋಪಲಭ್ಯನ್ತೇ ಮುಖಾನ್ಯಾಸಾಂ ಸಹಸ್ರಶಃ | ನಾಡೀಭಿರುಪನೀತಸ್ಯ ಮೂತ್ರಸ್ಯಾಮಾಶಯಾನ್ತರಾತ್ ||೨೨|| ಜಾಗ್ರತಃ ಸ್ವಪತಶ್ಚೈವ ಸ ನಿಃಸ್ಯನ್ದೇನ ಪೂರ್ಯತೇ | ಆಮುಖಾತ್ಸಲಿಲೇ ನ್ಯಸ್ತಃ ಪಾರ್ಶ್ವೇಭ್ಯಃ ಪೂರ್ಯತೇ ನವಃ ||೨೩|| ಘಟೋ ಯಥಾ ತಥಾ ವಿದ್ಧಿ ಬಸ್ತಿರ್ಮೂತ್ರೇಣ ಪೂರ್ಯತೇ |೨೪|
नाभिपृष्ठकटीमुष्कगुदवङ्क्षणशेफसाम् | एकद्वारस्तनुत्वक्को मध्ये बस्तिरधोमुखः ||१८|| बस्तिर्बस्तिशिरश्चैव पौरुषं वृषणौ गुदः | एकसम्बन्धिनो ह्येते गुदास्थिविवराश्रिताः ||१९|| अलाब्वा इव रूपेण सिरास्नायुपरिग्रहः | मूत्राशयो मलाधारः प्राणायतनमुत्तमम् ||२०|| पक्वाशयगतास्तत्र नाड्यो मूत्रवहास्तु याः | तर्पयन्ति सदा मूत्रं सरितः सागरं यथा ||२१|| सूक्ष्मत्वान्नोपलभ्यन्ते मुखान्यासां सहस्रशः | नाडीभिरुपनीतस्य मूत्रस्यामाशयान्तरात् ||२२|| जाग्रतः स्वपतश्चैव स निःस्यन्देन पूर्यते | आमुखात्सलिले न्यस्तः पार्श्वेभ्यः पूर्यते नवः ||२३|| घटो यथा तथा विद्धि बस्तिर्मूत्रेण पूर्यते |२४|
🔊 Audio coming soon
ಇದಾನೀಮಶ್ಮರ್ಯಾ ಏವಾಧಾರಸ್ಯ ಬಸ್ತೇಃ ಸ್ಥಾನಸಂಸ್ಥಾನದ್ವಾರಾಣಿ ನಿರ್ದೇಷ್ಟುಮಾಹ- ನಾಭೀತ್ಯಾದಿ| ನಾಭ್ಯಾದೀನಾಂ ಮಧ್ಯೇ ಬಸ್ತಿರಿತಿ ಸ್ಥಾನಮ್| ಏಕದ್ವಾರ ಅಧೋಮುಖ ಇತ್ಯನೇನೋಪರಿ ದ್ವಾರಾಭಾವಂ ಸೂಚಯತಿ| ತನುತ್ವಕ್ಕಃ ಸೂಕ್ಷ್ಮತ್ವಕ್| ತನುತ್ವಕ್ಕ ಇತಿ ವಕ್ಷ್ಯಮಾಣಂ ಚಾಲಾಬ್ವಾ ಇವ ರೂಪೇಣೇತಿ ಸಂಸ್ಥಾನಮ್| ಬಸ್ತಿಪ್ರಸಙ್ಗಾದ್ಬಸ್ತಿಸನ್ನಿಹಿತಾನಾಂ ಚಾಪರೇಷಾಂ ಸ್ಥಾನಮಾಹ- ಬಸ್ತಿರಿತ್ಯಾದಿ| ಪೌರುಷಂ ಮೇಢ್ರಮ್| ಪುನರ್ಬಸ್ತ್ಯವಯವಮಾಹ- ಅಲಾಬ್ವಾ ಇವೇತ್ಯಾದಿ| ಪರಿಗ್ರಹ ಆಶ್ರಯಃ| ಮೂತ್ರಾಶಯಪರ್ಯಾಯೋ ಮಲಾಧಾರ ಇತಿ| ಪ್ರಾಣಾನಾಮಗ್ನೀಷೋಮಾದೀನಾಮ್, ಆಯತನಂ ಸ್ಥಾನಮ್| ಯಥಾ ಚ ಸರ್ವದಾಽಸಾವಕ್ಷೀಣಮೂತ್ರೋ ಭವತಿ ತಥಾಽಽಹ- ಪಕ್ವಾಶಯಗತಾ ಇತ್ಯಾದಿ| ತಾ ನಾಡ್ಯೋ ಮೂತ್ರಂ ತರ್ಪಯನ್ತಿ ವಿವರ್ಧಯನ್ತೀತ್ಯರ್ಥಃ| ಮೂತ್ರವಾಹಿನ್ಯೌ ಮೂಲಧಮನ್ಯೌ ದ್ವೇ, ತಚ್ಛಾಖಾಭೂತಾ ದಶಧಾ ಶತಧಾ ಸಹಸ್ರಧಾ ಚ ವಿಭಿದ್ಯನ್ತ ಇತಿ ದರ್ಶಯನ್ನಾಹ- ಸೂಕ್ಷ್ಮತ್ವಾದಿತ್ಯಾದಿ| ಆಸಾಂ ನಾಡೀನಾಮ್| ಯಾಭಿರೇವಾಯಂ ಸಿರಾಸ್ನಾಯುಭಿರಾವೃತಸ್ತಾಭಿರೇವಾಯಂ ಮೂತ್ರೇಣ ಪೂರ್ಯತೇ ಇತಿ ದರ್ಶಯನ್ನಾಹ- ನಾಡೀಭಿರಿತ್ಯಾದಿ| ಆಮಾಶಯಾನ್ತರಾತ್ ಆಮಪಕ್ವಾಶಯಾನ್ತರಾತ್| ಸ ಬಸ್ತಿಃ| ನಿಃಸ್ಯನ್ದೇನ ಉಪಸ್ನೇಹೇನ, ಪೂರ್ಯತೇ| ಅಧೋಮುಖತ್ವೇನ ಬಸ್ತೇರನೂರ್ಧ್ವಮುಖಸ್ಯಾಪಿ ಪೂರಣಮುಪಮಾನೇನಾಹ-ಆಮುಖಾದಿತ್ಯಾದಿ| ನ್ಯಸ್ತೋ ಧೃತಃ| ವಿದ್ಧಿ ಜಾನೀಹಿ||೧೮-೨೩||-
Adhikarana 16 (24) · Śloka 25
ಏವಮೇವ ಪ್ರವೇಶೇನ ವಾತಃ ಪಿತ್ತಂ ಕಫೋಽಪಿ ವಾ ||೨೪|| ಮೂತ್ರಯುಕ್ತಮುಪಸ್ನೇಹಾತ್ ಪ್ರವಿಶ್ಯ ಕುರುತೇಽಶ್ಮರೀಮ್ |೨೫|
एवमेव प्रवेशेन वातः पित्तं कफोऽपि वा ||२४|| मूत्रयुक्तमुपस्नेहात् प्रविश्य कुरुतेऽश्मरीम् |२५|
🔊 Audio coming soon
ಮೂತ್ರಪ್ರವೇಶತುಲ್ಯಮೇವ ವಾತಾದೀನಾಮಪಿ ಪ್ರವೇಶಂ ದರ್ಶಯನ್ನಾಹ- ಏವಮೇವೇತ್ಯಾದಿ| ಏವಮೇವ ಪ್ರವೇಶೇನೇತಿ ಪೂರ್ವೋಕ್ತಪ್ರವೇಶೇನೇತ್ಯರ್ಥಃ| ಉಪಸ್ನೇಹಾತ್ ಸಮೀಪಕ್ಲೇದನಾತ್||೨೪||-
Adhikarana 17 (25-26) · Śloka 27
ಅಪ್ಸು ಸ್ವಚ್ಛಾ(ಸ್ಥಾ)ಸ್ವಪಿ ಯಥಾ ನಿಷಿಕ್ತಾಸು ನವೇ ಘಟೇ ||೨೫|| ಕಾಲಾನ್ತರೇಣ ಪಙ್ಕಃ ಸ್ಯಾದಶ್ಮರೀಸಮ್ಭವಸ್ತಥಾ | ಸಂಹನ್ತ್ಯಾಪೋ ಯಥಾ ದಿವ್ಯಾ ಮಾರುತೋಽಗ್ನಿಶ್ಚ ವೈದ್ಯುತಃ ||೨೬|| ತದ್ವದ್ಬಲಾಸಂ ಬಸ್ತಿಸ್ಥಮೂಷ್ಮಾ ಸಂಹನ್ತಿ ಸಾನಿಲಃ |೨೭|
अप्सु स्वच्छा(स्था)स्वपि यथा निषिक्तासु नवे घटे ||२५|| कालान्तरेण पङ्कः स्यादश्मरीसम्भवस्तथा | संहन्त्यापो यथा दिव्या मारुतोऽग्निश्च वैद्युतः ||२६|| तद्वद्बलासं बस्तिस्थमूष्मा संहन्ति सानिलः |२७|
🔊 Audio coming soon
ನನು, ದ್ರವರೂಪತ್ವಾತ್ ಸರ್ವೇಷಾಂ ವಾಯೋಶ್ಚಾಮೂರ್ತತ್ವಾತ್ ಕಥಂ ಘನತಾ? ತದಾಹ-ಅಪ್ಸ್ವಿತ್ಯಾದಿ| ನಿಷಿಕ್ತಾಸು ಪ್ರಕ್ಷಿಪ್ತಾಸು| ಪಙ್ಕಸಮತ್ವೇಽಪಿ ಕಥಮಶ್ಮನಾ ಸಾಮ್ಯಮಿತ್ಯಾಹ- ಸಂಹನ್ತೀತ್ಯಾದಿ| ಯಥಾ ಸಂಹನ್ತಿ ಕಾಠಿನ್ಯಂ ಕರೋತಿ ವರ್ಷೋಪಲಾನ್ ಕರೋತೀತ್ಯರ್ಥಃ; ಕಃ ಕಾಠಿನ್ಯಂ ಕರೋತಿ? ವಾಯುರ್ವೈದ್ಯುತೋಽಗ್ನಿಶ್ಚ; ಕಾಃ ಕಠಿನಾಃ ಕರೋತಿ? ಆಪಃ ಜಲಾನಿ, ದಿವ್ಯಾ ಮೇಘಜಾಃ; ತಥಾ ಬಲಾಸಂ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾಣಂ ಬಸ್ತಿಸ್ಥಂ ಸಂಹನ್ತಿ ಕಠಿನಂ ಕರೋತಿ; ಕಃ? ಊಷ್ಮಾ ಪಿತ್ತಮಿತ್ಯರ್ಥಃ; ಕಥಮ್ಭೂತಃ? ಸಾನಿಲಃ ಸವಾತ ಇತ್ಯರ್ಥಃ||೨೫-೨೬||-
Adhikarana 18 (27-28) · Śloka 28
ಮಾರುತೇ ಪ್ರಗುಣೇ ಬಸ್ತೌ ಮೂತ್ರಂ ಸಮ್ಯಕ್ ಪ್ರವರ್ತತೇ | ವಿಕಾರಾ ವಿವಿಧಾಶ್ಚಾಪಿ ಪ್ರತಿಲೋಮೇ ಭವನ್ತಿ ಹಿ ||೨೭|| ಮೂತ್ರಾಘಾತಾಃ ಪ್ರಮೇಹಾಶ್ಚ ಶುಕ್ರದೋಷಾಸ್ತಥೈವ ಚ | ಮೂತ್ರದೋಷಾಶ್ಚ ಯೇ ಕೇಚಿದ್ವಸ್ತಾವೇವ ಭವನ್ತಿ ಹಿ ||೨೮||
मारुते प्रगुणे बस्तौ मूत्रं सम्यक् प्रवर्तते | विकारा विविधाश्चापि प्रतिलोमे भवन्ति हि ||२७|| मूत्राघाताः प्रमेहाश्च शुक्रदोषास्तथैव च | मूत्रदोषाश्च ये केचिद्वस्तावेव भवन्ति हि ||२८||
🔊 Audio coming soon
ಬಸ್ತಿಗತಾನಾಮನ್ಯೇಷಾಮಪಿ ವಿಕಾರಾಣಾಂ ವಾಯುರೇವ ಹೇತುರಿತಿ ದರ್ಶಯನ್ನಾಹ- ಮಾರುತ ಇತ್ಯಾದಿ| ಪ್ರಗುಣೇ ಅನುಕೂಲೇ; ‘ಅನುಗುಣೇ’ ಇತಿ ಕೇಚಿತ್ ಪಠನ್ತಿ, ತತ್ರಾಪಿ ಸ ಏವಾರ್ಥಃ| ಪ್ರತಿಲೋಮೇ ವಿಗುಣೇ | ವಾತೇ ವಿಗುಣೇ ಸತಿ ಬಸ್ತೌ ಯೇ ವಿಕಾರಾಸ್ತಾನೇವಾಹ- ಮೂತ್ರಾಘಾತಾ ಇತ್ಯಾದಿ||೨೭-೨೮||
Adhikarana puShpikA · Śloka 3
ಇತಿ ಸುಶ್ರುತಸಂಹಿತಾಯಾಂ ನಿದಾನಸ್ಥಾನೇಽಶ್ಮರೀನಿದಾನಾಂ ನಾಮ ತೃತೀಯೋಽಧ್ಯಾಯಃ ||೩||
इति सुश्रुतसंहितायां निदानस्थानेऽश्मरीनिदानां नाम तृतीयोऽध्यायः ||३||
🔊 Audio coming soon
ಇತಿ ಶ್ರೀಡಹ್ಲಣವಿರಚಿತಾಯಾಂ ನಿಬನ್ಧಸಙ್ಗ್ರಹಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಸುಶ್ರುತವ್ಯಾಖ್ಯಾಯಾಂ ನಿದಾನಸ್ಥಾನೇ ತೃತೀಯೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೩||