Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ਅਥਾਤਃ ਸ਼ੁਕ੍ਰਸ਼ੋਣਿਤਸ਼ੁਦ੍ਧਿਸ਼ਾਰੀਰਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ ||੧|| ਯਥੋਵਾਚ ਭਗਵਾਨ੍ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਃ ||੨||
अथातः शुक्रशोणितशुद्धिशारीरं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਭੂਤਚਿਨ੍ਤਾਸ਼ਾਰੀਰੇ ‘ਸ਼ੁਕ੍ਰਸ਼ੋਣਿਤਯੋਃ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੇਸ੍ਵਭਿਵ੍ਯਜ੍ਯਨ੍ਤੇ’ (ਸ਼ਾ.੧) ਇਤਿ ਯਦੁਕ੍ਤਂ ਤਤ੍ਰ ਸ਼ੁਕ੍ਰਸ਼ੋਣਿਤਯੋਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਯੋਰੇਵ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੇਸੁ ਕ੍ਸੇਤ੍ਰਜ੍ਞਾ ਅਭਿਵ੍ਯਜ੍ਯਨ੍ਤੇਤਸ੍ਤਯੋਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਿਂ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਯਿਤੁਕਾਮਃ ਪ੍ਰਾਹ- ਅਥਾਤ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸ਼ੋਣਿਤਸ਼ਬ੍ਦੋਤ੍ਰਾਰ੍ਤਵਸ਼ੋਣਿਤੇ ਵਰ੍ਤਤੇ, ਸ਼ੁਦ੍ਧਿਰ੍ਦੁਸ੍ਟਦੋਸਾਸਮ੍ਪਰ੍ਕਤਾ||੧-੨||
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ਵਾਤ-ਪਿਤ੍ਤ-ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮ-ਕੁਣਪ -ਗ੍ਰਨ੍ਥਿ-ਪੂਤਿਪੂਯ-ਕ੍ਸੀਣ-ਮੂਤ੍ਰਪੁਰੀਸਰੇਤਸਃ ਪ੍ਰਜੋਤ੍ਪਾਦਨੇ ਨ ਸਮਰ੍ਥਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ||੩||
वात-पित्त-श्लेष्म-कुणप -ग्रन्थि-पूतिपूय-क्षीण-मूत्रपुरीषरेतसः प्रजोत्पादने न समर्था भवन्ति ||३||
🔊 Audio coming soon
ਸਾ ਚ ਸ਼ੁਦ੍ਧਿਰ੍ਵਾਤਾਦਿਦੁਸ੍ਟਸ਼ੁਕ੍ਰਸ੍ਯੇਤਿ ਵਾਤਾਦਿਭਿਃ ਪਥਕ੍ਸਮੁਦਿਤੈਰ੍ਦੁਸ੍ਟਸ਼ੁਕ੍ਰਤਾਮਾਹ- ਵਾਤੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਏਵਮ੍ਭੂਤਰੇਤਸਃ ਪੁਰੁਸਾ ਗਰ੍ਭੋਤ੍ਪਤ੍ਤੌ ਨ ਕ੍ਸਮਾ ਭਵਨ੍ਤੀਤਿ ਪਿਣ੍ਡਾਰ੍ਥਃ||੩||
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
ਤੇਸੁ ਵਾਤਵਰ੍ਣਵੇਦਨਂ ਵਾਤੇਨ, ਪਿਤ੍ਤਵਰ੍ਣਵੇਦਨਂ ਪਿਤ੍ਤੇਨ, ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਵਰ੍ਣਵੇਦਨਂ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਾ, ਕੁਣਪਗਨ੍ਧ੍ਯਨਲ੍ਪਂ ਚ ਰਕ੍ਤੇਨ, ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਭੂਤਂ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਵਾਤਾਭ੍ਯਾਂ, ਪੂਤਿਪੂਯਨਿਭਂ ਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਭ੍ਯਾਂ, ਕ੍ਸੀਣਂ ਪ੍ਰਾਗੁਕ੍ਤਂ ਪਿਤ੍ਤਮਾਰੁਤਾਭ੍ਯਾਂ, ਮੂਤ੍ਰਪੁਰੀਸਗਨ੍ਧਿ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੇਨੇਤਿ | ਤੇਸੁ ਕੁਣਪਗ੍ਰਨ੍ਥਿਪੂਤਿਪੂਯਕ੍ਸੀਣਰੇਤਸਃ ਕਚ੍ਛ੍ਰਸਾਧ੍ਯਾਃ, ਮੂਤ੍ਰਪੁਰੀਸਰੇਤਸਸ੍ਤ੍ਵਸਾਧ੍ਯਾ ਇਤਿ ||੪||
तेषु वातवर्णवेदनं वातेन, पित्तवर्णवेदनं पित्तेन, श्लेष्मवर्णवेदनं श्लेष्मणा, कुणपगन्ध्यनल्पं च रक्तेन, ग्रन्थिभूतं श्लेष्मवाताभ्यां, पूतिपूयनिभं पित्तश्लेष्मभ्यां, क्षीणं प्रागुक्तं पित्तमारुताभ्यां, मूत्रपुरीषगन्धि सन्निपातेनेति | तेषु कुणपग्रन्थिपूतिपूयक्षीणरेतसः कृच्छ्रसाध्याः, मूत्रपुरीषरेतसस्त्वसाध्या इति ||४||
🔊 Audio coming soon
ਤੇਸ੍ਵਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਤੇਸੁ ਵਾਤਾਦਿਸੁ ਦੁਸ੍ਟੇਸੁ ਮਧ੍ਯੇ ਵਾਤੇਨ ਯਚ੍ਛੁਕ੍ਰਂ ਦੂਸਿਤਂ ਤਦ੍ਵਾਤਵਰ੍ਣਵੇਦਨਂ ਭਵਤਿ| ਤਤ੍ਰ ਵਾਤਵਰ੍ਣਾ ਅਰੁਣਕਸ੍ਣਾਦਯਃ; ਯਦ੍ਯਪ੍ਯਵ੍ਯਕ੍ਤਸ੍ਯ ਵਾਯੋਰ੍ਵਰ੍ਣਾਸਮ੍ਭਵਃ, ਤਥਾਪਿ ਵਾਤਦੁਸ੍ਟੇ ਦੂਸ੍ਯੇਰੁਣਕਸ੍ਣੌ ਵਾਤੇਨ ਵਰ੍ਣੌ ਭਵਤ ਇਤ੍ਯਦੋਸਃ| ਵਾਤਵੇਦਨਾਸ੍ਤੋਦਭੇਦਾਦਯਃ ; ਨਨੁ, ਕਥਮੇਕਸ੍ਮਾਦ੍ਵਾਯੋਰਨੇਕਵੇਦਨਾਵਿਸ਼ੇਸਾਸ੍ਤੋਦਾਦਯਃ? ਸਤ੍ਯਂ, ਬਹੁਕਾਰਣਪ੍ਰਕੋਪਾਤ੍ਤਸ੍ਯੇਤਿ| ਗਨ੍ਧਸ੍ਤੁ ਵਾਯੋਰ੍ਨਾਸ੍ਤ੍ਯੇਵ| ਪਿਤ੍ਤੇਨ ਯਚ੍ਛੁਕ੍ਰਂ ਦੂਸਿਤਂ ਤਤ੍ ਪਿਤ੍ਤਵਰ੍ਣਵੇਦਨਂ ਭਵਤਿ; ਪਿਤ੍ਤਵਰ੍ਣਾਃ ਪੀਤਨੀਲਾਦਯਃ, ਪਿਤ੍ਤਵੇਦਨਾ ਓਸਚੋਸਾਦਯਃ; ਪਿਤ੍ਤਦੁਸ੍ਟੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰੇਨੁਕ੍ਤੋਪਿ ਗਨ੍ਧਃ ਕੁਣਪੇ ਪੂਤਿਪੂਯਾਭੇ ਚ ਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣੋ ਦ੍ਰਸ੍ਟਵ੍ਯਃ| ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਾ ਯਚ੍ਛੁਕ੍ਰਂ ਦੂਸਿਤਂ ਤਤ੍ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਵਰ੍ਣਵੇਦਨਂ ਭਵਤਿ; ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਵਰ੍ਣਃ ਸ਼ੁਕ੍ਲਃ , ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਵੇਦਨਾਃ ਕਣ੍ਡ੍ਵਾਦਯਃ, ਗਨ੍ਧਸ੍ਤ੍ਵਨੁਕ੍ਤੋਪਿ ਵਿਸ੍ਰੋ ਦ੍ਰਸ੍ਟਵ੍ਯਃ| ਰਕ੍ਤੇਨ ਯਚ੍ਛੁਕ੍ਰਂ ਦੂਸਿਤਂ ਤਤ੍ ਕੁਣਪਗਨ੍ਧ੍ਯਨਲ੍ਪਂ ਚ ਭਵਤਿ, ਚਕਾਰਾਚ੍ਛੋਣਿਤਵਰ੍ਣਂ ਪਿਤ੍ਤਵੇਦਨਂ ਚ; ਕੁਣਪਂ ਸ਼ਵਸ੍ਤਸ੍ਯੇਵ ਗਨ੍ਧੋਸ੍ਯੇਤਿ ਕੁਣਪਗਨ੍ਧਿ; ਅਨਲ੍ਪਂ ਬਹੁਲਮ੍; ਅਤ੍ਰ ਰਕ੍ਤੇਨੇਤਿ ਵ੍ਯਪਦੇਸ਼ੋ ਘਤਤੈਲਦਗ੍ਧਵਤ੍, (ਅਗ੍ਨਿਦਗ੍ਧਘਤਤੈਲਾਭ੍ਯਾਂ ਦਗ੍ਧਂ ਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਘਤਤੈਲਦਗ੍ਧਮਿਤ੍ਯੁਚ੍ਯਤੇ ਨ ਤ੍ਵਗ੍ਨਿਨਾ ਦਗ੍ਧਮਿਤਿ, ਤਥਾਤ੍ਰਾਪਿ ਵਾਤਾਦਿਦੂਸਿਤਰਕ੍ਤੇਨ ਦੁਸ੍ਟਂ ਰਕ੍ਤਦੂਸਿਤਮਿਤਿ ਵ੍ਯਪਦੇਸ਼ਃ ,) ਯਤੋ ਰਕ੍ਤਸ੍ਯਾਪਿ ਦੋਸਾ ਏਵ ਦੂਸਯਿਤਾਰਃ| ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਵਾਤਾਭ੍ਯਾਂ ਯਚ੍ਛੁਕ੍ਰਂ ਦੂਸਿਤਂ ਤਦ੍ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਭੂਤਂ ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਸਦਸ਼ਂ ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਲਂ ਭਵਤੀਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਭ੍ਯਾਂ ਯਦ੍ਦੂਸਿਤਂ ਤਤ੍ ਸ਼ਟਿਤਪੂਯਸਦਸ਼ਂ ਭਵਤਿ| ਕ੍ਸੀਣਂ ਪਿਤ੍ਤਮਾਰੂਤਾਭ੍ਯਾਂ ਭਵਤਿ, ਤਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸਣਂ ਪ੍ਰਾਗ੍ਦੋਸਧਾਤੁਮਲਕ੍ਸਯਵਦ੍ਧਿਵਿਜ੍ਞਾਨੀਯੇ (ਸੂ.੧੫) ਉਕ੍ਤਮ੍| ਗ੍ਰਨ੍ਥ੍ਯਾਦਯਸ੍ਤੁ ਯੇ ਦ੍ਵਿਦੋਸਜਾਸ੍ਤੇ ਦ੍ਵਿਦੋਸਵਰ੍ਣਵੇਦਨਾ ਬੋਦ੍ਧਵ੍ਯਾਃ| ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੇਨ ਯਚ੍ਛੁਕ੍ਰਂ ਦੂਸਿਤਂ ਤਨ੍ਮੂਤ੍ਰਪੁਰੀਸਗਨ੍ਧਿ ਭਵਤਿ| ਤੇਸਾਂ ਕਚ੍ਛ੍ਰਸਾਧ੍ਯਾਸਾਧ੍ਯਭੇਦਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਹ- ਤੇਸ੍ਵਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਤੇਸੁ ਮਧ੍ਯੇ ਕੁਣਪਾਦਯਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰਃ ਕਚ੍ਛ੍ਰਸਾਧ੍ਯਾਃ, ਮੂਤ੍ਰਪੁਰੀਸਗਨ੍ਧਿਰਨ੍ਤਿਮੋਸਾਧ੍ਯਃ, ਸ਼ੇਸਾ ਅਰ੍ਥਤ ਏਵ ਸਾਧ੍ਯਾਃ||੪||
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
ਆਰ੍ਤਵਮਪਿ ਤ੍ਰਿਭਿਰ੍ਦੋਸੈਃ ਸ਼ੋਣਿਤਚਤੁਰ੍ਥੈਃ ਪਥਗ੍ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵੈਃ ਸਮਸ੍ਤੈਸ਼੍ਚੋਪਸਸ੍ਟਮਬੀਜਂ ਭਵਤਿ; ਤਦਪਿ ਦੋਸਵਰ੍ਣਵੇਦਨਾਦਿਭਿਰ੍ਵਿਜ੍ਞੇਯਮ੍ | ਤੇਸੁ ਕੁਣਪਗ੍ਰਨ੍ਥਿਪੂਤਿਪੂਯਕ੍ਸੀਣਮੂਤ੍ਰਪੁਰੀਸਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਸਾਧ੍ਯਂ , ਸਾਧ੍ਯਮਨ੍ਯਚ੍ਚੇਤਿ ||੫||
आर्तवमपि त्रिभिर्दोषैः शोणितचतुर्थैः पृथग्द्वन्द्वैः समस्तैश्चोपसृष्टमबीजं भवति; तदपि दोषवर्णवेदनादिभिर्विज्ञेयम् | तेषु कुणपग्रन्थिपूतिपूयक्षीणमूत्रपुरीषप्रकाशमसाध्यं , साध्यमन्यच्चेति ||५||
🔊 Audio coming soon
ਇਦਾਨੀਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰਵਿਸਯਂ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦ੍ਯ, ਆਰ੍ਤਵਸ਼ੋਣਿਤਵਿਸਯਮਪਿ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਯਿਤੁਮਾਹ- ਆਰ੍ਤਵਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਆਰ੍ਤਵਮਪਿ ਯਦਾ ਪਥਗ੍ਦੋਸੈਃ ਸ਼ੋਣਿਤਚਤੁਰ੍ਥੈਰ੍ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵੈਃ ਸਮਸ੍ਤੈਸ਼੍ਚੋਪਸਂਸਸ੍ਟਂ ਤਦਾਬੀਜਂ ਭਵਤੀਤ੍ਯਰ੍ਥਪਿਣ੍ਡਃ| ਤਸ੍ਯ ਵਿਜ੍ਞਾਨੋਪਾਯਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਹ- ਤਦਪੀਤ੍ਯਾਦਿ| ਤਦਪੀਤਿ ਆਰ੍ਤਵਮਪਿ| ਦੋਸਵਰ੍ਣਵੇਦਨਾਭਿਃ ਸ਼ੁਕ੍ਰਦੋਸੇ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤਾਭਿਃ| ਤੇਸਾਂ ਸਾਧ੍ਯਾਸਾਧ੍ਯਮੇਦਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਹ- ਤੇਸ੍ਵਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਮੂਤ੍ਰਪੁਰੀਸਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਿਤਿ ਗਨ੍ਧਵਰ੍ਣਾਦਿਭਿਰ੍ਮੂਤ੍ਰਪੁਰੀਸਤੁਲ੍ਯਮ੍| ਸਾਧ੍ਯਮਨ੍ਯਚ੍ਚੇਤਿ ਏਕੈਕਦੋਸਜਨਿਤਤ੍ਰਯਮ੍| ਸ਼ੁਕ੍ਰਾਰ੍ਤਵਦੋਸਾ ਯਾਪ੍ਯਾ ਨ ਭਵਨ੍ਤਿ, ਵ੍ਯਾਧਿਸ੍ਵਭਾਵਾਤ੍||੫||
Adhikarana 5 (6-10) · Śloka 11
ਭਵਨ੍ਤਿ ਚਾਤ੍ਰ- ਤੇਸ੍ਵਾਦ੍ਯਾਞ੍ ਸ਼ੁਕ੍ਰਦੋਸਾਂਸ੍ਤ੍ਰੀਨ੍ ਸ੍ਨੇਹਸ੍ਵੇਦਾਦਿਭਿਰ੍ਜਯੇਤ੍ | ਕ੍ਰਿਯਾਵਿਸ਼ੇਸੈਰ੍ਮਤਿਮਾਂਸ੍ਤਥਾ ਚੋਤ੍ਤਰਬਸ੍ਤਿਭਿਃ ||੬|| ਪਾਯਯੇਤ ਨਰਂ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਭਿਸਕ੍ ਕੁਣਪਰੇਤਸਿ | ਧਾਤਕੀਪੁਸ੍ਪਖਦਿਰਦਾਡਿਮਾਰ੍ਜੁਨਸਾਧਿਤਮ੍ ||੭|| ਪਾਯਯੇਦਥਵਾ ਸਰ੍ਪਿਃ ਸ਼ਾਲਸਾਰਾਦਿਸਾਧਿਤਮ੍ | ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਭੂਤੇ ਸ਼ਟੀਸਿਦ੍ਧਂ ਪਾਲਾਸ਼ੇ ਵਾਪਿ ਭਸ੍ਮਨਿ ||੮|| ਪਰੂਸਕਵਟਾਦਿਭ੍ਯਾਂ ਪੂਯਪ੍ਰਖ੍ਯੇ ਚ ਸਾਧਿਤਮ੍ | ਪ੍ਰਾਗੁਕ੍ਤਂ ਵਕ੍ਸ੍ਯਤੇ ਯਚ੍ਚ ਤਤ੍ ਕਾਰ੍ਯਂ ਕ੍ਸੀਣਰੇਤਸਿ ||੯|| ਵਿਟ੍ਪ੍ਰਭੇ ਪਾਯਯੇਤ੍ ਸਿਦ੍ਧਂ ਚਿਤ੍ਰਕੋਸ਼ੀਰਹਿਙ੍ਗੁਭਿਃ | ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਵਾਨ੍ਤਂ ਵਿਰਿਕ੍ਤਂ ਚ ਨਿਰੂਢਮਨੁਵਾਸਿਤਮ੍ ||੧੦|| ਯੋਜਯੇਚ੍ਛੁਕ੍ਰਦੋਸਾਰ੍ਤਂ ਸਮ੍ਯਗੁਤ੍ਤਰਬਸ੍ਤਿਨਾ |੧੧|
भवन्ति चात्र- तेष्वाद्याञ् शुक्रदोषांस्त्रीन् स्नेहस्वेदादिभिर्जयेत् | क्रियाविशेषैर्मतिमांस्तथा चोत्तरबस्तिभिः ||६|| पाययेत नरं सर्पिर्भिषक् कुणपरेतसि | धातकीपुष्पखदिरदाडिमार्जुनसाधितम् ||७|| पाययेदथवा सर्पिः शालसारादिसाधितम् | ग्रन्थिभूते शटीसिद्धं पालाशे वाऽपि भस्मनि ||८|| परूषकवटादिभ्यां पूयप्रख्ये च साधितम् | प्रागुक्तं वक्ष्यते यच्च तत् कार्यं क्षीणरेतसि ||९|| विट्प्रभे पाययेत् सिद्धं चित्रकोशीरहिङ्गुभिः | स्निग्धं वान्तं विरिक्तं च निरूढमनुवासितम् ||१०|| योजयेच्छुक्रदोषार्तं सम्यगुत्तरबस्तिना |११|
🔊 Audio coming soon
ਇਦਾਨੀਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰਦੋਸਾਣਾਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਾਹ- ਭਵਨ੍ਤੀਤ੍ਯਾਦਿ| ਤੇਸੁ ਸ਼ੁਕ੍ਰਦੋਸੇਸੁ ਮਧ੍ਯੇ, ਆਦ੍ਯਾਂਸ੍ਤ੍ਰੀਞ੍ ਸ਼ੁਕ੍ਰਦੋਸਾਨ੍ ਸ੍ਨੇਹਸ੍ਵੇਦਾਦਿਭਿਃ ਕ੍ਰਿਯਾਵਿਸ਼ੇਸੈਰ੍ਜਯੇਦਿਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ| ਆਦਿਗ੍ਰਹਣਾਦ੍ਵਮਨਵਿਰੇਚਨਨਿਰੂਹਾਨੁਵਾਸਨੋਤ੍ਤਰਬਸ੍ਤਯੋ ਯਥਾਦੋਸਂ ਸ਼ਮਨਾਨਿ ਚਾਵਗਨ੍ਤਵ੍ਯਾਨਿ| ਪੁਨਰੁਤ੍ਤਰਬਸ੍ਤਿਕਥਨਂ ਕ੍ਰਿਯਾਸੁ ਪ੍ਰਾਧਾਨ੍ਯਸੂਚਨਾਰ੍ਥਮ੍| ਪਾਯਯੇਤੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਧਾਤਕ੍ਯਾਦੇਃ ਕਲ੍ਕਕਸਾਯਾਭ੍ਯਾਂ ਸਾਧਿਤਮ੍| ਸਾਲਸਾਰਾਦਿਸਾਧਿਤਮਿਤ੍ਯਤ੍ਰਾਪਿ ਕਲ੍ਕਕਸਾਯਾਭ੍ਯਾਮੇਵ| ਗ੍ਰਨ੍ਥੀਤ੍ਯਾਦਿ| ਸ਼ਟੀਸਿਦ੍ਧਮਿਤਿ ਸ਼ਟ੍ਯਾਃ ਕਲ੍ਕਕਸਾਯਾਭ੍ਯਾਂ ਸਿਦ੍ਧਮ੍| ਪਾਲਾਸ਼ੇ ਵੇਤ੍ਯਾਦਿ ਪਲਾਸ਼ਭਸ੍ਮਾਢਕਂ ਸਡ੍ਭਿਃ ਸਲਿਲਾਢਕੈਃ ਕ੍ਵਥਿਤਂ ਪਾਦਸ਼ੇਸਂ ਸਪ੍ਤਕਤ੍ਵਃ ਪਰਿਸ੍ਰੁਤਮਾਢਕਸ਼ੇਸਂ ਪ੍ਰਸ੍ਥਘਤਪਾਕਾਯ ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਮ੍| ਪਰੂਸਕਵਟਾਦਿਭ੍ਯਾਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਪਰੂਸਕਵਟਾਦਿਭ੍ਯਾਮਿਤਿ ਪਰੂਸਕਾਦਿਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਾਦਿਗਣਾਭ੍ਯਾਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਪ੍ਰਾਗੁਕ੍ਤਮਿਤ੍ਯਾਦਿ|- ਪ੍ਰਾਗੁਕ੍ਤਂ ਸ੍ਵਯੋਨਿਵਰ੍ਧਨਂ ਦ੍ਰਵ੍ਯਮ੍| ਵਕ੍ਸ੍ਯਤੇ ਯਚ੍ਚੇਤਿ ਯਚ੍ਚ ਕ੍ਸੀਣਬਲੀਯੇਧ੍ਯਾਯੇ ਵਾਜੀਕਰਣੇ (ਚਿ.੨੬) ਵਕ੍ਸ੍ਯਤੇ| ਵਿਡਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਵਿਟ੍ਪ੍ਰਭੇ ਮੂਤ੍ਰਪੁਰੀਸਪ੍ਰਕਾਸ਼ੇ ਰੇਤਸਿ| ਵਿਡ੍ਗ੍ਰਹਣੇਨਾਤ੍ਰ ਪੁਰੀਸਂ ਮੂਤ੍ਰਂ ਚ ਗਹ੍ਯਤੇ, ਮਲਮੂਤ੍ਰਮਾਤ੍ਰਵਾਚਕਤ੍ਵਾਦ੍ਵਿਟ੍ਸ਼ਬ੍ਦਸ੍ਯ| ਸਰ੍ਪਿਰਿਤ੍ਯਤ੍ਰਾਪ੍ਯਨੁਵਰ੍ਤਨੀਯਮ੍| ਵਿਣ੍ਮੂਤ੍ਰਾਭੇਸਾਧ੍ਯੇਪਿ ਦੁਃਖਕਾਰਿਵਿਟ੍ਗਨ੍ਧਾਪਨਯਨਾਰ੍ਥਂ ਚਿਤ੍ਰਕਾਦਿਭਿਃ ਕਲ੍ਕੀਕਤੈਰ੍ਘਤਂ ਪੇਯਂ ਨ ਤੁ ਸਰ੍ਵਥਾ ਸਿਦ੍ਧ੍ਯਰ੍ਥਂ, “ਅਸਾਧ੍ਯੋ ਨੈਤਿ ਸਾਧ੍ਯਤ੍ਵਂ” ਇਤਿ ਵਚਨਾਤ੍| ਸਰ੍ਵੇਸਾਂ ਕੁਣਪਾਦੀਨਾਂ ਸਾਮਾਨ੍ਯਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮਾਹ- ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਮਿਤ੍ਯਾਦਿ||੬-੧੦||-
Adhikarana 6 (11) · Śloka 12
ਸ੍ਫਟਿਕਾਭਂ ਦ੍ਰਵਂ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਮਧੁਰਂ ਮਧੁਗਨ੍ਧਿ ਚ ||੧੧|| ਸ਼ੁਕ੍ਰਮਿਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਕੇਚਿਤ੍ਤੁ ਤੈਲਕ੍ਸੌਦ੍ਰਨਿਭਂ ਤਥਾ |੧੨|
स्फटिकाभं द्रवं स्निग्धं मधुरं मधुगन्धि च ||११|| शुक्रमिच्छन्ति, केचित्तु तैलक्षौद्रनिभं तथा |१२|
🔊 Audio coming soon
ਇਦਾਨੀਮਦੁਸ੍ਟਸ਼ੁਕ੍ਰਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸਣਮਾਹ- ਸ੍ਫਟਿਕੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਇਦਾਨੀਮੇਕੀਯਮਤਮਾਹ- ਕੇਚਿਦਿਤ੍ਯਾਦਿ||੧੧||-
Adhikarana 7 (12-16) · Śloka 16
ਵਿਧਿਮੁਤ੍ਤਰਬਸ੍ਤ੍ਯਨ੍ਤਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦਾਰ੍ਤਵਸ਼ੁਦ੍ਧਯੇ ||੧੨|| ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਸ੍ਨੇਹਾਦਿਯੁਕ੍ਤਾਨਾਂ ਚਤਸਸ੍ਵਾਰ੍ਤਵਾਰ੍ਤਿਸੁ | ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਕਲ੍ਕਾਨ੍ ਪਿਚੂਂਸ਼੍ਚਾਪਿ ਪਥ੍ਯਾਨ੍ਯਾਚਮਨਾਨਿ ਚ ||੧੩|| ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਭੂਤੇ ਪਿਬੇਤ੍ ਪਾਠਾਂ ਤ੍ਰ੍ਯੂਸਣਂ ਵਕ੍ਸਕਾਣਿ ਚ | ਦੁਰ੍ਗਨ੍ਧਿਪੂਯਸਙ੍ਕਾਸ਼ੇ ਮਜ੍ਜਤੁਲ੍ਯੇ ਤਥਾਰ੍ਤਵੇ ||੧੪|| ਪਿਬੇਦ੍ਭਦ੍ਰਸ਼੍ਰਿਯਃ ਕ੍ਵਾਥਂ ਚਨ੍ਦਨਕ੍ਵਾਥਮੇਵ ਚ | ਸ਼ੁਕ੍ਰਦੋਸਹਰਾਣਾਂ ਚ ਯਥਾਸ੍ਵਮਵਚਾਰਣਮ੍ ||੧੫|| ਯੋਗਾਨਾਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਿਕਰਣਂ ਸ਼ੇਸਾਸ੍ਵਪ੍ਯਾਰ੍ਤਵਾਰ੍ਤਿਸੁ | ਅਨ੍ਨਂ ਸ਼ਾਲਿਯਵਂ ਮਦ੍ਯਂ ਹਿਤਂ ਮਾਂਸਂ ਚ ਪਿਤ੍ਤਲਮ੍ ||੧੬||
विधिमुत्तरबस्त्यन्तं कुर्यादार्तवशुद्धये ||१२|| स्त्रीणां स्नेहादियुक्तानां चतसृष्वार्तवार्तिषु | कुर्यात्कल्कान् पिचूंश्चापि पथ्यान्याचमनानि च ||१३|| ग्रन्थिभूते पिबेत् पाठां त्र्यूषणं वृक्षकाणि च | दुर्गन्धिपूयसङ्काशे मज्जतुल्ये तथाऽऽर्तवे ||१४|| पिबेद्भद्रश्रियः क्वाथं चन्दनक्वाथमेव च | शुक्रदोषहराणां च यथास्वमवचारणम् ||१५|| योगानां शुद्धिकरणं शेषास्वप्यार्तवार्तिषु | अन्नं शालियवं मद्यं हितं मांसं च पित्तलम् ||१६||
🔊 Audio coming soon
ਉਤ੍ਤਰਬਸ੍ਤ੍ਯਨ੍ਤਮ੍ ਉਤ੍ਤਰਬਸ੍ਤ੍ਯਵਸਾਨਂ; ਤਤ੍ਰ ਯਥਾਦੋਸਂ ਵਮਨਾਦਿ, ਉਤ੍ਤਰਬਸ੍ਤਿਃ ਪੁਨਃ ਸਰ੍ਵੇਸ੍ਵੇਵ, ਵਾਤਾਦਿਹਰਕ੍ਵਾਥਸ੍ਨੇਹਾਭ੍ਯਾਂ ਨੈਰੂਹਿਕਃ ਸ੍ਨੈਹਿਕਸ਼੍ਚ| ਆਰ੍ਤਵਗ੍ਰਹਣਾਦੇਵ ਸ੍ਤ੍ਰੀਗ੍ਰਹਣੇ ਲਬ੍ਧੇ ਪੁਨਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਗ੍ਰਹਣਂ ਸਮਤ੍ਵਾਗਤਯੌਵਨਪ੍ਰਾਪਣਾਰ੍ਥਮ੍| ਚਤਸਸ੍ਵਿਤਿ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਸ਼ੋਣਿਤਕਤਾਸੁ| ਗਯੀ ਤੁ, ਚਤਸਸ੍ਵਿਤ੍ਯਤ੍ਰ ਚਤੁਰ੍ਥੀਂ ਸ਼ੋਣਿਤਪ੍ਰਕਤਿਭੂਤਵਿਸ੍ਰਗਨ੍ਧਿਸ਼ੋਣਿਤਾਰ੍ਤਵਾਰ੍ਤਿਂ ਮਨ੍ਯਤੇ, ਤਸ੍ਯਾ ਏਵ ਸਾਧ੍ਯਤ੍ਵਾਤ੍; ਨ ਤੁ ਕੁਣਪਗਨ੍ਧ੍ਯਾਰ੍ਤਵਾਰ੍ਤਿਂ, ਤਸ੍ਯਾਸਾਧ੍ਯਤ੍ਵਾਤ੍| ਕਲ੍ਕਾਦਯਸ੍ਤੁ ਯੋਨਿਵ੍ਯਾਪਤ੍ਸੁ ਕਥਿਤਾ ਵਾਤਾਦਿਦੋਸਹਰਦ੍ਰਵ੍ਯਕਤਾਃ| ਆਚਮਨਂ ਯੋਨਿਪ੍ਰਕ੍ਸਾਲਨੋਦਕਂ , ਤਦਪਿ ਵਾਤਾਦਿਦੋਸਹਰਦ੍ਰਵ੍ਯਕਤਮ੍| ਗ੍ਰਨ੍ਥੀਤ੍ਯਾਦਿ| ਦੁਰ੍ਗਨ੍ਧਿਪੂਯਸਙ੍ਕਾਸ਼ੇ ਪੂਤਿਗਨ੍ਧਿਪੂਯੋਪਮੇ ਕਫਪਿਤ੍ਤਦੁਸ੍ਟੇ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਮਜ੍ਜਤੁਲ੍ਯੇ ਤ੍ਰਿਦੋਸਮਲਿਨੇ| ਤਥਾਸ਼ਬ੍ਦਾਦ੍ਦੁਰ੍ਗਨ੍ਧੇ ਇਤ੍ਯਤ੍ਰਾਪਿ ਯੋਜਨੀਯਂ, ਤੇਨ ਮੂਤ੍ਰਪੁਰੀਸਗਨ੍ਧਿਨੀਤਿ ਗਮ੍ਯਤੇ| ਗਯੀ ਤ੍ਵਤ੍ਰ “ਦੁਰ੍ਗਨ੍ਧੇ ਕੁਣਪਗਨ੍ਧਿਨਿ, ਪੂਯਸਙ੍ਕਾਸ਼ੇ ਪੂਤਿਪੂਯੋਪਮੇ , ਮਜ੍ਜਤੁਲ੍ਯੇ ਤ੍ਰਿਦੋਸਮਲਿਨੇ” ਇਤਿ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤਿ| ਕ੍ਸੀਣਂ ਚ ਪ੍ਰਾਗੁਕ੍ਤਮਿਤ੍ਯਗ੍ਰੇ ਸੂਚਯਿਸ੍ਯਤਿ| ਅਤ੍ਰ ਕੁਣਪਾਦੀਨਾਂ ਪਞ੍ਚਾਨਾਮਸਾਧ੍ਯਾਨਾਮਪਿ ਦੁਰ੍ਗਨ੍ਧਾਪਨਯਨਾਰ੍ਥਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਪ੍ਰਤਿਪਾਦਨਂ ਨ ਤੁ ਸਰ੍ਵਥਾ ਸਿਦ੍ਧ੍ਯਰ੍ਥਂ, ਤੇਸਾਮਸਾਧ੍ਯਤ੍ਵਾਤ੍| ਭਦ੍ਰਸ਼੍ਰਿਯਂ ਸ਼੍ਰੀਚਨ੍ਦਨਂ, ਚਨ੍ਦਨਂ ਰਕ੍ਤਚਨ੍ਦਨਂ; ਗਯੀ ਤੁ ਭਦ੍ਰਸ਼੍ਰਿਯਂ ਸ਼੍ਵੇਤਚਨ੍ਦਨਂ, ਚਨ੍ਦਨਂ ਗੋਸ਼ੀਰ੍ਸਾਖ੍ਯਂ ਚਨ੍ਦਨਵਰਂ ਨਤੁ ਰਕ੍ਤਚਨ੍ਦਨਂ, ਤਸ੍ਯ ਹਿ ਗਨ੍ਧਾਪਹਰਣਸ਼ਕ੍ਤੇਰਭਾਵਾਤ੍| ਵਾਤਾਦਿਦੁਸ੍ਟਾਰ੍ਤਵਾਰ੍ਤਿਸ੍ਵਨ੍ਯਾਮਪਿ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਤਿਦੇਸ਼ੇਨ ਨਿਰ੍ਦਿਸ਼ਨ੍ਨਾਹ- ਸ਼ੁਕ੍ਰਦੋਸਹਰਾਣਾਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਸ਼ੁਕ੍ਰਦੋਸਹਰਾਣਾਂ ਸ੍ਨੇਹਸ੍ਵੇਦਾਦਿਪੂਰ੍ਵਾਣਾਂ, ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਯਥਾਦੋਸਮ੍| ਯੋਗਾਨਾਂ ਰਸਾਯਨਵਾਜੀਕਰਣਮੂਤ੍ਰਦੋਸਪ੍ਰਤਿਸੇਧੋਕ੍ਤਾਨਾਮ੍| ਸ਼ੇਸਾਸੁ ਵਾਤਾਦ੍ਯੇਕੈਕਦੋਸਜਨਿਤਾਸ੍ਵਾਰ੍ਤਵਾਰ੍ਤਿਸੁ| ਸ਼ੁਦ੍ਧਿਕਰਣਮਵਚਾਰਣਂ ਕਾਰ੍ਯਮਿਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ| ਅਸ਼ੇਸਾਰ੍ਤਵਦੁਸ੍ਟੀਨਾਂ ਪਥ੍ਯਮਾਹ- ਅਨ੍ਨਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਨ੍ਨਂ ਭੋਜਨਾਰ੍ਥਮ੍||੧੨-੧੬||
Adhikarana 8 (17) · Śloka 17
ਸ਼ਸ਼ਾਸਕ੍ਪ੍ਰਤਿਮਂ ਯਤ੍ਤੁ ਯਦ੍ਵਾ ਲਾਕ੍ਸਾਰਸੋਪਮਮ੍ | ਤਦਾਰ੍ਤਵਂ ਪ੍ਰਸ਼ਂਸਨ੍ਤਿ ਯਦ੍ਵਾਸੋ ਨ ਵਿਰਞ੍ਜਯੇਤ੍ ||੧੭||
शशासृक्प्रतिमं यत्तु यद्वा लाक्षारसोपमम् | तदार्तवं प्रशंसन्ति यद्वासो न विरञ्जयेत् ||१७||
🔊 Audio coming soon
ਅਦੁਸ੍ਟਾਰ੍ਤਵਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸਣਮਾਹ- ਸ਼ਸ਼ਾਸਗਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਯਦਾਰ੍ਤਵਂ ਵਾਸਃ- ਸ੍ਥਿਤਂ ਸ਼ੁਸ੍ਕਮੁਦਕਪ੍ਰਕ੍ਸਾਲਿਤਂ ਵਾਸੋ ਨ ਵਿਰਞ੍ਜਯੇਤ੍ ਰਾਗੋਪੇਤਂ ਵਸ੍ਤ੍ਰਂ ਨ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ ਤਤ੍ ਪ੍ਰਸ਼ਂਸਨ੍ਤਿ, ‘ਗਰ੍ਭਜਨਨਾਯ’ ਇਤਿ ਸ਼ੇਸਃ||੧੭||-
Adhikarana 9 (18-20) · Śloka 21
ਤਦੇਵਾਤਿਪ੍ਰਸਙ੍ਗੇਨ ਪ੍ਰਵਤ੍ਤਮਨਤਾਵਪਿ | ਅਸਗ੍ਦਰਂ ਵਿਜਾਨੀਯਾਦਤੋਨ੍ਯਦ੍ਰਕ੍ਤਲਕ੍ਸਣਾਤ੍ ||੧੮|| ਅਸਗ੍ਦਰੋ ਭਵੇਤ੍ ਸਰ੍ਵਃ ਸਾਙ੍ਗਮਰ੍ਦਃ ਸਵੇਦਨਃ | ਤਸ੍ਯਾਤਿਵਤ੍ਤੌ ਦੌਰ੍ਬਲ੍ਯਂ ਭ੍ਰਮੋ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾ ਤਮਸ੍ਤਸਾ ||੧੯|| ਦਾਹਃ ਪ੍ਰਲਾਪਃ ਪਾਣ੍ਡੁਤ੍ਵਂ ਤਨ੍ਦ੍ਰਾ ਰੋਗਾਸ਼੍ਚ ਵਾਤਜਾਃ | ਤਰੁਣ੍ਯਾ ਹਿਤਸੇਵਿਨ੍ਯਾਸ੍ਤਮਲ੍ਪੋਪਦ੍ਰਵਂ ਭਿਸਕ੍ ||੨੦|| ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਵਿਧਾਨੇਨ ਯਥਾਵਤ੍ ਸਮੁਪਾਚਰੇਤ੍ |੨੧|
तदेवातिप्रसङ्गेन प्रवृत्तमनृतावपि | असृग्दरं विजानीयादतोऽन्यद्रक्तलक्षणात् ||१८|| असृग्दरो भवेत् सर्वः साङ्गमर्दः सवेदनः | तस्यातिवृत्तौ दौर्बल्यं भ्रमो मूर्च्छा तमस्तृषा ||१९|| दाहः प्रलापः पाण्डुत्वं तन्द्रा रोगाश्च वातजाः | तरुण्या हितसेविन्यास्तमल्पोपद्रवं भिषक् ||२०|| रक्तपित्तविधानेन यथावत् समुपाचरेत् |२१|
🔊 Audio coming soon
ਤਸ੍ਯੈਵਾਤਿਪ੍ਰਵਤ੍ਤਸ੍ਯਾਸਗ੍ਦਰਤ੍ਵਂ, ਤਤ੍ਰ ਚ ਦੋਸਦੁਸ੍ਟਿਲਕ੍ਸਣਮਾਹ- ਤਦੇਵਾਤਿਪ੍ਰਸਙ੍ਗੇਨੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਤਦੇਵ ਆਰ੍ਤਵਮੇਵ, ਨ ਤੁ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਮ੍| ਤਾਵਤਿਪ੍ਰਸਙ੍ਗੇਨੇਤਿ ਅਤਿਪ੍ਰਾਚੁਰ੍ਯੇਣ ਦੀਰ੍ਘਕਾਲਾਨੁਬਨ੍ਧੇਨ ਵਾ (ਚ), ਪ੍ਰਵਤ੍ਤਂ ਸ੍ਰੁਤਮ੍| ਨ ਪਰਮਤਾਵੇਵੇਤ੍ਯਾਹ- ਅਨਤਾਵਪੀਤਿ|- ਅਨਤਾਵਲ੍ਪਮਪ੍ਯਦੀਰ੍ਘਕਾਲਮਪਿ ਪ੍ਰਵਤ੍ਤਮਸਗ੍ਦਰਂ ਵਿਜਾਨੀਯਾਤ੍| ਕਿਂਸ੍ਵਰੂਪਂ ਤਦਿਤ੍ਯਾਹ- ਅਤ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਤ ਏਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਸ਼ਸ਼ਾਸਕ੍ਪ੍ਰਤਿਮਮਿਤ੍ਯਾਦਿਵਾਕ੍ਯਪ੍ਰਤਿਪਾਦਿਤਾਦ੍ਰਕ੍ਤਲਕ੍ਸਣਾਤ੍, ਅਨ੍ਯਤ੍ ਅਨ੍ਯਾਦਕ੍ਲਕ੍ਸਣਂ ‘ਫੇਨਿਲਂ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮਚ੍ਛਮ੍’ (ਸੂ.੧੪) ਇਤ੍ਯਾਦਿਵਾਕ੍ਯੇਨ ਸ਼ੋਣਿਤਵਰ੍ਣਨੀਯੇ ਯਾਦਸ਼ਮਭਿਹਿਤਂ ਤਾਦਸ਼ਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਦੋਸਾਨੁਬਨ੍ਧਕਤਂ ਲਕ੍ਸਣਮਤਿਦੇਸ਼ੇਨ ਨਿਰ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਵ੍ਯਾਧਿਸ੍ਵਭਾਵਕਤਂ ਸਾਮਾਨ੍ਯਂ ਲਕ੍ਸਣਮਾਹ- ਅਸਗਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਙ੍ਗਮਰ੍ਦੋ ਵੇਦਨਾਵਿਸ਼ੇਸਃ| ਸਵੇਦਨਃ ਸਸ਼ੂਲਃ| ਤਸ੍ਯਾਤਿਸ੍ਰੁਤਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸਣਮਾਹ- ਤਸ੍ਯੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਤਿਵਤ੍ਤੌ ਅਤਿਪ੍ਰਵਤ੍ਤਾਵਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਤਮੋਨ੍ਧਕਾਰਦਰ੍ਸ਼ਨਂ, ਸ਼੍ਵਾਸੋ ਵਾ| ਪ੍ਰਲਾਪੋਸਮ੍ਬਦ੍ਧਭਾਸਣਮ੍| ਤਨ੍ਦ੍ਰਾ ਨਿਦ੍ਰਾਭੇਦਃ| ਵਾਤਜਾ ਰੋਗਾ ਆਕ੍ਸੇਪਕਾਦਯਃ| ਯਸ੍ਯਾ ਯਦ੍ਰੂਪਂ ਯਾਦਸ਼ੇਨ ਪ੍ਰਕਾਰੇਣੋਪਚਰਣੀਯਂ ਤਦਾਹ- ਤਰੁਣ੍ਯਾ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਤਰੁਣ੍ਯਾਃ ਸੋਡਸ਼ਵਰ੍ਸਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਯਾਃ, ਹਿਤਸੇਵਿਨ੍ਯਾਃ ਪਥ੍ਯਾਸ਼ਿਨ੍ਯਾਃ||੧੮-੨੦||-
Adhikarana 10 (21-23) · Śloka 23
ਦੋਸੈਰਾਵਤਮਾਰ੍ਗਤ੍ਵਾਦਾਰ੍ਤਵਂ ਨਸ਼੍ਯਤਿ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾਃ ||੨੧|| ਤਤ੍ਰ ਮਤ੍ਸ੍ਯਕੁਲਤ੍ਥਾਮ੍ਲਤਿਲਮਾਸਸੁਰਾ ਹਿਤਾਃ | ਪਾਨੇ ਮੂਤ੍ਰਮੁਦਸ਼੍ਵਿਚ੍ਚ ਦਧਿ ਸ਼ੁਕ੍ਤਂ ਚ ਭੋਜਨੇ ||੨੨|| ਕ੍ਸੀਣਂ ਪ੍ਰਾਗੀਰਿਤਂ ਰਕ੍ਤਂ ਸਲਕ੍ਸਣਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮ੍ | ਤਥਾਪ੍ਯਤ੍ਰ ਵਿਧਾਤਵ੍ਯਂ ਵਿਧਾਨਂ ਨਸ੍ਟਰਕ੍ਤਵਤ੍ ||੨੩||
दोषैरावृतमार्गत्वादार्तवं नश्यति स्त्रियाः ||२१|| तत्र मत्स्यकुलत्थाम्लतिलमाषसुरा हिताः | पाने मूत्रमुदश्विच्च दधि शुक्तं च भोजने ||२२|| क्षीणं प्रागीरितं रक्तं सलक्षणचिकित्सितम् | तथाऽप्यत्र विधातव्यं विधानं नष्टरक्तवत् ||२३||
🔊 Audio coming soon
ਅਤਿਪ੍ਰਵਤ੍ਤਿਲਕ੍ਸਣਾਮਾਰ੍ਤਵਸ੍ਯ ਵਿਕਤਿਂ ਨਿਰ੍ਦਿਸ਼੍ਯਾਪ੍ਰਵਤ੍ਤਿਲਕ੍ਸਣਾਂ ਸਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਾਂ ਨਿਰ੍ਦਿਸ਼ਨ੍ਨਾਹ- ਦੋਸੈਰਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਤ੍ਰ ਦੋਸਾਃ ਕਫੋ ਵਾਯੁਰ੍ਵਾਤਕਫੌ ਚ; ਨ ਤੁ ਪਿਤ੍ਤਂ, ਪਿਤ੍ਤਵਦ੍ਧੌ ਤਸ੍ਯਾਤਿਪ੍ਰਵਤ੍ਤਿਵਦ੍ਧ੍ਯੋਰੁਕ੍ਤਤ੍ਵਾਤ੍, ਕੁਲਤ੍ਥਾਦਿਵਾਤਕਫਹਰਦ੍ਰਵ੍ਯਾਵਚਾਰਣਾਚ੍ਚ| ਨਸ਼੍ਯਤੀਤਿ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਮਾਨਂ ਨ ਦਸ਼੍ਯਤੇ, ਨ ਤੁ ਸਰ੍ਵਥਾ ਕ੍ਸਯਂ ਯਾਤਿ| ਅਮ੍ਲਂ ਕਾਞ੍ਜਿਕਂ, ਮੂਤ੍ਰਂ ਗੋਮੂਤ੍ਰਮ੍| ਉਦਸ਼੍ਵਿਤ੍ ਅਰ੍ਧੋਦਕਂ ਤਕ੍ਰਮ੍| ਸ਼ੁਕ੍ਤਂ ਚੁਕ੍ਰਮ੍| ਪੁਨਰੁਕ੍ਤਿਸ਼ਙ੍ਕਾਂ ਨਿਰਸ੍ਯਨ੍ਨਾਹ- ਕ੍ਸੀਣਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਯਦ੍ਯਪਿ ਪ੍ਰਾਗ੍ਦੋਸਧਾਤੁਮਲਕ੍ਸਯਵਦ੍ਧਿਵਿਜ੍ਞਾਨੀਯੇ ਕ੍ਸੀਣਲਕ੍ਸਣਂ ਸਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮਭਿਹਿਤਂ, ਤਥਾਪ੍ਯਤ੍ਰੋਪਾਦਾਨਾਨ੍ਨਸ੍ਟਰਕ੍ਤਵਨ੍ਨਸ੍ਟਾਰ੍ਤਵਵਿਧਾਨਂ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮ੍| ਰਕ੍ਤਮਾਰ੍ਤਵਰਕ੍ਤਮ੍||੨੧-੨੩||
Adhikarana 11 (24) · Śloka 24
ਏਵਮਦੁਸ੍ਟਸ਼ੁਕ੍ਰਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਰ੍ਤਵਾ ਚ ||੨੪||
एवमदुष्टशुक्रः शुद्धार्तवा च ||२४||
🔊 Audio coming soon
ਪ੍ਰਕਰਣਪ੍ਰਯੋਜਨਮੁਪਸਂਹਰਨ੍ਨਾਹ- ਏਵਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਏਵਂ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤੇਨ ਪ੍ਰਕਾਰੇਣ, ਅਦੁਸ੍ਟਸ਼ੁਕ੍ਰਃ ਪੁਰੁਸਃ, ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਰ੍ਤਵਾ ਚ ਸ੍ਤ੍ਰੀ, ‘ਭਵਤਿ’ ਇਤ੍ਯਤ੍ਰਾਧ੍ਯਾਹਾਰਃ||੨੪||
Adhikarana 12 (25-30) · Śloka 30
ਤੌ ਪ੍ਰਥਮਦਿਵਸਾਤ੍ ਪ੍ਰਭਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਣੀ ਦਿਵਾਸ੍ਵਪ੍ਨਾਞ੍ਜਨਾਸ਼੍ਰੁਪਾਤਸ੍ਨਾਨਾਨੁਲੇਪਨਾਭ੍ਯਙ੍ਗਨਖਚ੍ਛੇਦਨਪ੍ਰਧਾਵਨਹਸਨਕਥਨਾਤਿਸ਼ਬ੍ਦਸ਼੍ਰਵਣਾਵਲੇਖਨਾਨਿਲਾਯਾਸਾਨ੍ ਪਰਿਹਰੇਤ੍ | ਕਿਂ ਕਾਰਣਂ? ਦਿਵਾ ਸ੍ਵਪਨ੍ਤ੍ਯਾਃ ਸ੍ਵਾਪਸ਼ੀਲਃ, ਅਞ੍ਜਨਾਦਨ੍ਧਃ, ਰੋਦਨਾਦ੍ਵਿਕਤਦਸ੍ਟਿਃ, ਸ੍ਨਾਨਾਨੁਲੇਪਨਾਦ੍ਦੁਃਖਸ਼ੀਲਃ , ਤੈਲਾਭ੍ਯਙ੍ਗਾਤ੍ ਕੁਸ੍ਠੀ, ਨਖਾਪਕਰ੍ਤਨਾਤ੍ ਕੁਨਖੀ, ਪ੍ਰਧਾਵਨਾਚ੍ਚਞ੍ਚਲਃ, ਹਸਨਾਚ੍ਛ੍ਯਾਵਦਨ੍ਤੌਸ੍ਠਤਾਲੁਜਿਹ੍ਵਃ, ਪ੍ਰਲਾਪੀ ਚਾਤਿਕਥਨਾਤ੍ , ਅਤਿਸ਼ਬ੍ਦਸ਼੍ਰਵਣਾਦ੍ਬਧਿਰਃ, ਅਵਲੇਖਨਾਤ੍ ਖਲਤਿਃ, ਮਾਰੁਤਾਯਾਸਸੇਵਨਾਦੁਨ੍ਮਤ੍ਤੋ ਗਰ੍ਭੋ ਭਵਤੀਤ੍ਯੇਵਮੇਤਾਨ੍ ਪਰਿਹਰੇਤ੍ | ਦਰ੍ਭਸਂਸ੍ਤਰਸ਼ਾਯਿਨੀਂ ਕਰਤਲਸ਼ਰਾਵਪਰ੍ਣਾਨ੍ਯਤਮਭੋਜਿਨੀਂ ਹਵਿਸ੍ਯਂ, ਤ੍ਰ੍ਯਹਂ ਚ ਭਰ੍ਤੁਃ ਸਂਰਕ੍ਸੇਤ੍ | ਤਤਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਨਾਤਾਂ ਚਤੁਰ੍ਥੇਹਨ੍ਯਹਤਵਾਸਃਸਮਲਙ੍ਕਤਾਂ ਕਤਮਙ੍ਗਲਸ੍ਵਸ੍ਤਿਵਾਚਨਾਂ ਭਰ੍ਤਾਰਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯੇਤ੍ | ਤਤ੍ ਕਸ੍ਯ ਹੇਤੋਃ? ||੨੫|| ਪੂਰ੍ਵਂ ਪਸ਼੍ਯੇਦਤੁਸ੍ਨਾਤਾ ਯਾਦਸ਼ਂ ਨਰਮਙ੍ਗਨਾ | ਤਾਦਸ਼ਂ ਜਨਯੇਤ੍ ਪੁਤ੍ਰਂ ਭਰ੍ਤਾਰਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯੇਦਤਃ ||੨੬|| ਤਤੋ ਵਿਧਾਨਂ ਪੁਤ੍ਰੀਯਮੁਪਾਧ੍ਯਾਯਃ ਸਮਾਚਰੇਤ੍ | ਕਰ੍ਮਾਨ੍ਤੇ ਚ ਕ੍ਰਮਂ ਹ੍ਯੇਤਮਾਰਭੇਤ ਵਿਚਕ੍ਸਣਃ ||੨੭|| ਤਤੋਪਰਾਹ੍ਣੇ ਪੁਮਾਨ੍ ਮਾਸਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਸਰ੍ਪਿਃਸ੍ਨਿਗ੍ਧਃ ਸਰ੍ਪਿਃਕ੍ਸੀਰਾਭ੍ਯਾਂ ਸ਼ਾਲ੍ਯੋਦਨਂ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮਾਸਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਣੀਂ ਤੈਲਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਂ ਤੈਲਮਾਸੋਤ੍ਤਰਾਹਾਰਾਂ ਨਾਰੀਮੁਪੇਯਾਦ੍ਰਾਤ੍ਰੌ ਸਾਮਭਿਰਭਿਵਿਸ਼੍ਵਾਸ੍ਯ ; ਵਿਕਲ੍ਪ੍ਯੈਵਂ ਚਤੁਰ੍ਥ੍ਯਾਂ ਸਸ੍ਠ੍ਯਾਮਸ੍ਟਮ੍ਯਾਂ ਦਸ਼ਮ੍ਯਾਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਚੋਪੇਯਾਦਿਤਿ ਪੁਤ੍ਰਕਾਮਃ ||੨੮|| ਏਸੂਤ੍ਤਰੋਤ੍ਤਰਂ ਵਿਦ੍ਯਾਦਾਯੁਰਾਰੋਗ੍ਯਮੇਵ ਚ | ਪ੍ਰਜਾਸੌਭਾਗ੍ਯਮੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਂ ਬਲਂ ਚ ਦਿਵਸੇਸੁ ਵੈ ||੨੯|| ਅਤਃ ਪਰਂ ਪਞ੍ਚਮ੍ਯਾਂ ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਂ ਨਵਮ੍ਯਾਮੇਕਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਚ ਸ੍ਤ੍ਰੀਕਾਮਃ; ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀਪ੍ਰਭਤਯੋ ਨਿਨ੍ਦ੍ਯਾਃ ||੩੦||
ऋतौ प्रथमदिवसात् प्रभृति ब्रह्मचारिणी दिवास्वप्नाञ्जनाश्रुपातस्नानानुलेपनाभ्यङ्गनखच्छेदनप्रधावनहसनकथनातिशब्दश्रवणावलेखनानिलायासान् परिहरेत् | किं कारणं? दिवा स्वपन्त्याः स्वापशीलः, अञ्जनादन्धः, रोदनाद्विकृतदृष्टिः, स्नानानुलेपनाद्दुःखशीलः , तैलाभ्यङ्गात् कुष्ठी, नखापकर्तनात् कुनखी, प्रधावनाच्चञ्चलः, हसनाच्छ्यावदन्तौष्ठतालुजिह्वः, प्रलापी चातिकथनात् , अतिशब्दश्रवणाद्बधिरः, अवलेखनात् खलतिः, मारुतायाससेवनादुन्मत्तो गर्भो भवतीत्येवमेतान् परिहरेत् | दर्भसंस्तरशायिनीं करतलशरावपर्णान्यतमभोजिनीं हविष्यं, त्र्यहं च भर्तुः संरक्षेत् | ततः शुद्धस्नातां चतुर्थेऽहन्यहतवासःसमलङ्कृतां कृतमङ्गलस्वस्तिवाचनां भर्तारं दर्शयेत् | तत् कस्य हेतोः? ||२५|| पूर्वं पश्येदृतुस्नाता यादृशं नरमङ्गना | तादृशं जनयेत् पुत्रं भर्तारं दर्शयेदतः ||२६|| ततो विधानं पुत्रीयमुपाध्यायः समाचरेत् | कर्मान्ते च क्रमं ह्येतमारभेत विचक्षणः ||२७|| ततोऽपराह्णे पुमान् मासं ब्रह्मचारी सर्पिःस्निग्धः सर्पिःक्षीराभ्यां शाल्योदनं भुक्त्वा मासं ब्रह्मचारिणीं तैलस्निग्धां तैलमाषोत्तराहारां नारीमुपेयाद्रात्रौ सामभिरभिविश्वास्य ; विकल्प्यैवं चतुर्थ्यां षष्ठ्यामष्टम्यां दशम्यां द्वादश्यां चोपेयादिति पुत्रकामः ||२८|| एषूत्तरोत्तरं विद्यादायुरारोग्यमेव च | प्रजासौभाग्यमैश्वर्यं बलं च दिवसेषु वै ||२९|| अतः परं पञ्चम्यां सप्तम्यां नवम्यामेकादश्यां च स्त्रीकामः; त्रयोदशीप्रभृतयो निन्द्याः ||३०||
🔊 Audio coming soon
ਤੌ ਪੁਤ੍ਰੀਯਮਾਚਾਰਂ ਨਿਰ੍ਦਿਸ਼ਨ੍ਨਾਹ - ਤਾਵਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਤੁਕਾਲੇ ਪ੍ਰਥਮਦਿਵਸਂ ਮਰ੍ਯਾਦੀਕਤ੍ਯ ਨਾਰੀ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਣੀ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਤੁਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍ ਪੂਰ੍ਵਂ ਮਾਸਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਸ੍ਯ ਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣਸ੍ਯ ਵਿਸ਼ਿਸ੍ਟਪ੍ਰਜੋਤ੍ਪਾਦਨਂ ਪ੍ਰਯੋਜਨਮ੍| ਅਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ਚ ਤੁਦਰ੍ਸ਼ਨੇ ਦਿਨਤ੍ਰਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਸ੍ਯ ਸ੍ਵਯਮੇਵਾਚਾਰ੍ਯੋਗ੍ਰੇ ਪ੍ਰਯੋਜਨਂ ਕਥਯਿਸ੍ਯਤਿ| ਦਿਵਾਸ੍ਵਪ੍ਨਾਦੀਂਸ਼੍ਚ ਪਰਿਹਰੇਤ੍| ਅਤਿਕਥਨਂ ਬਹੁਭਾਸਣਮ੍| ਅਵਲੇਖਨਂ ਕਙ੍ਕਤਿਕਾਦਿਨਾ ਕੇਸ਼ਸਮ੍ਮਾਰ੍ਜਨਮ੍| ਆਯਾਸਃ ਕਸ੍ਟਮ੍| ਕਿਂ ਕਾਰਣਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਉਨ੍ਮਤ੍ਤੋ ਵਾਤਲਃ| ਪਰਿਹਾਰ੍ਯਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਭਰ੍ਤਾਰਂ ਪ੍ਰਤਿ ਨਾਰ੍ਯਾਃ ਕਰਣੀਯਂ ਨਿਰ੍ਦਿਸ਼ਨ੍ਨਾਹ- ਦਰ੍ਭੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਹਵਿਸ੍ਯਂ ਸਘਤਸ਼ਾਲ੍ਯੋਦਨਾਦਿ ਕ੍ਸੀਰਸਂਸ੍ਕਤਂ, ਯਵਾਨ੍ਨਮਿਤ੍ਯੇਕੇ| ਭਰ੍ਤੁਃ ਸਂਰਕ੍ਸੇਤ੍ ‘ਵੈਦ੍ਯ’ ਇਤਿ ਸ਼ੇਸਃ, ਤਸ੍ਮੈ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮਪਿ ਨ ਦਾਪਯੇਦਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਤਤ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸ਼ੁਦ੍ਧਾ ਜੀਰ੍ਣਸ਼ੋਣਿਤਾਪਗਮੇਨ, ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਸ੍ਨਾਤਾ; ਤਦੁਕ੍ਤਂ- “ਨਵੇ ਤੌ ਚ ਸਞ੍ਜਾਤੇ ਵਿਗਤੇ ਜੀਰ੍ਣਸ਼ੋਣਿਤੇ| ਨਾਰੀ ਭਵਤਿ ਸਂਸ਼ੁਦ੍ਧਾ ਪੁਂਸਾ ਸਂਸਜ੍ਯਤੇ ਤਦਾ”- ਇਤਿ| ਦਰ੍ਸ਼ਯੇਦਿਤ੍ਯਤ੍ਰ ‘ਵੈਦ੍ਯ’ ਇਤਿ ਸ਼ੇਸਃ| ਤਤ੍ ਕਸ੍ਯ ਹੇਤੋਰਿਤ੍ਯਤ੍ਰ ਤਚ੍ਛਬ੍ਦਃ ਸਮ੍ਬੋਧਨੇ, ਤੇਨਾਹੋ ਕਸ੍ਯ ਹੇਤੋਃ| ਅਨ੍ਯੇ ਤੁ ‘ਅਤ੍ਰਾਪਿ’ ਇਤਿ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨਾਰ੍ਥਂ ਪਠਨ੍ਤਿ| ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨੇ| ਪੂਰ੍ਵਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਪੁਤ੍ਰੇਭ੍ਯੋ ਹਿਤਂ ਪੁਤ੍ਰੀਯਮਿਤਿ| ਗਯੀ ਤੁ “ਤਤ੍ਰਾਚਾਰ੍ਯੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤੋਨੁਪਹਤਾਸ਼੍ਵੇਤਵਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਸਂਵੀਤਸ਼੍ਚਾਰ੍ਸਭੇ ਚਰ੍ਮਣ੍ਯੁਪਵਿਸ੍ਟੋ, ਰਾਜਨ੍ਯਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤੋ ਵੈਯਾਘ੍ਰੇ ਆਨਡੁਹੇ ਵਾ, ਵੈਸ਼੍ਯਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤੋ ਰੌਰਵੇ, ਸ਼ੂਦ੍ਰਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤੋ ਬਾਸ੍ਤੇ ਵਾ, ਚਤੁਰ੍ਹਸ੍ਤਂ ਸ੍ਥਣ੍ਡਿਲਮੁਪਲਿਪ੍ਯੋਲ੍ਲਿਖ੍ਯ ਦਰ੍ਭੈਰਾਸ੍ਤੀਰ੍ਯ ਵੇਣੁਯੂਪਂ ਦਕ੍ਸਿਣੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਸ਼ੁਕ੍ਲਕੁਸੁਮਗਨ੍ਧਬਲਿਭਿਰਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯਾਗ੍ਨਿਂ ਪ੍ਰਣੀਯ ਸਂਸ੍ਕਤ੍ਯ ਪਾਲਾਸ਼ੀਭਿਃ ਸਮਿਦ੍ਭਿਰਗ੍ਨਿਮੁਪਸਮਾਧਾਯ ਮਨ੍ਤ੍ਰੋਦਕਪੂਰ੍ਣਪਾਤ੍ਰਮਗ੍ਨੇਰਗ੍ਰੇਸ੍ਥਾਪਯਿਤ੍ਵਾ ਪੁਤ੍ਰਜਨ੍ਮਾਸ਼ਾਸ੍ਯਾਜ੍ਯਂ ਜੁਹੁਯਾਨ੍ਮਹਾਵ੍ਯਾਹਤਿਭਿਃ, ਯੋਸਿਚ੍ਚ ਪੁਤ੍ਰਾਰ੍ਥਿਨੀ ਸਹ ਭਰ੍ਤ੍ਰਾ ਪਸ਼੍ਚਿਮਤੋਗ੍ਨੇਃ ਤ੍ਵਿਜੋ ਦਕ੍ਸਿਣਤਃ ਸਮੁਪਵਿਸ਼ੇਤ੍, ਤਤੋਸ੍ਯਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਯਥਾਭਿਲਸਿਤਸਮ੍ਪਾਦਨਾਯ ਮਨਸਾ ਯੋਨੌ ਕਾਮ੍ਯਾਮਿਸ੍ਟਿਂ ਨਿਰ੍ਵਪੇਤ੍, ਅਨਯੋਰ੍ਵਿਸ੍ਣੁਰ੍ਯੋਨਿਂ ਕਲ੍ਪਯਤੁ ਤ੍ਵਸ੍ਟਾ ਰੂਪਾਣਿ ਨਿਵਿਸ਼ਤ੍ਵਿਤਿ; ਤਤਃ ਸ੍ਥਾਲੀਪਾਕਮਭਿਧਾਰ੍ਯ ਤ੍ਰਿਰ੍ਜੁਹੁਯਾਤ੍, ਯਥਾਮ੍ਨਾਯਂ ਚੋਪਮਨ੍ਤ੍ਰਿਤਮੁਦਕਪਾਤ੍ਰਮਸ੍ਮੈ ਦਦ੍ਯਾਤ੍, ਸਰ੍ਵਾਨੁਦਕਾਰ੍ਥਾਨ੍ ਕੁਰੁਸ੍ਵੇਤਿ; ਤਤਃ ਸਮਾਪ੍ਤੇ ਕਰ੍ਮਣਿ ਪੂਰ੍ਵਂ ਦਕ੍ਸਿਣਂ ਪਾਦਮਭਿਹਨਨ੍ਤੀ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸਿਣਮਗ੍ਨਿਮੁਪਕ੍ਰਮੇਤ੍, ਤਤਃ ਪਰਿਕ੍ਰਮ੍ਯ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ ਸ੍ਵਸ੍ਤਿ ਵਾਚਯਿਤ੍ਵਾ ਸਹ ਭਰ੍ਤ੍ਰਾ ਆਜ੍ਯਸ਼ੇਸਂ ਪ੍ਰਾਸ਼੍ਨੀਯਾਤ੍, ਪੂਰ੍ਵਂ ਪੁਮਾਨ੍, ਜਘਨ੍ਯਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀ, ਨ ਚੋਚ੍ਛਿਸ੍ਟਮਵਸ਼ੇਸਯੇਦਿਤਿ ਪੁਤ੍ਰੀਯਵਿਧਾਨਮ੍”- ਇਤਿ| ਕਰ੍ਮਾਨ੍ਤੇ ਪੁਤ੍ਰੀਯਵਿਧਾਨਾਨ੍ਤੇ, ਏਤਂ ਕ੍ਰਮਂ ਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣਮ੍| ਤਮੇਵ ਕ੍ਰਮਂ ਵਕ੍ਤੁਮਾਹ- ਤਤੋਪਰਾਹ੍ਣੇ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਪੁਂਸੋ ਮਾਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਤ੍ਵੇਨ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾ ਅਪਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਤ੍ਵੇ ਲਬ੍ਧੇ ਮਾਸਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਣੀਮਿਤਿ ਯਦੁਕ੍ਤਂ ਤਨ੍ਮਨਃਸਙ੍ਕਲ੍ਪਮਾਤ੍ਰਸ੍ਯਾਪਿ ਨਿਰਾਸਾਰ੍ਥਮ੍| ਤੈਲਮਾਸੋਤ੍ਤਰਾਹਾਰਾਂ ਤੈਲਮਾਸਪ੍ਰਧਾਨਾਹਾਰਾਮ੍| ਉਪੇਯਾਤ੍ ਗਚ੍ਛੇਤ੍| ਸਾਮਾਨ੍ਯਾਪਤ੍ਯਜਨਨਕਾਲਮਤੁਸਞ੍ਜ੍ਞਂ ਨਿਰ੍ਦਿਸ਼੍ਯਾਪਤ੍ਯਵਿਸ਼ੇਸਜਨਨਸਮਰ੍ਥਕਾਲਮੁਦ੍ਦਿਸ਼ਨ੍ਨਾਹ- ਵਿਕਲ੍ਪ੍ਯੈਵਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਏਸੁ ਦਿਵਸੇਸੂਤ੍ਤਰੋਤ੍ਤਰਮਾਯੁਰਿਤ੍ਯਾਦਿਕਂ ਵਿਦ੍ਯਾਦਿਤ੍ਯੇਵਂ ਵਿਕਲ੍ਪ੍ਯ ਵਿਚਾਰ੍ਯ ਚਤੁਰ੍ਥ੍ਯਾਦਿਸੁ ਰਾਤ੍ਰਿਸੁ ਨਾਰੀਮੁਪੇਯਾਤ੍| ਅਤਃ ਪਰਂ ਪਞ੍ਚਮ੍ਯਾਂ ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਂ ਨਵਮ੍ਯਾਮੇਕਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਚ ਸ੍ਤ੍ਰੀਕਾਮਃ, ਉਪੇਯਾਦਿਤ੍ਯਤ੍ਰਾਪਿ ਸਮ੍ਬਧ੍ਯਤੇ||੨੫-੩੦||
Adhikarana 13 (31) · Śloka 31
ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਥਮੇ ਦਿਵਸੇ ਤੁਮਤ੍ਯਾਂ ਮੈਥੁਨਗਮਨਮਨਾਯੁਸ੍ਯਂ ਪੁਂਸਾਂ ਭਵਤਿ, ਯਸ਼੍ਚ ਤਤ੍ਰਾਧੀਯਤੇ ਗਰ੍ਭਃ ਸ ਪ੍ਰਸਵਮਾਨੋ ਵਿਮੁਚ੍ਯਤੇ ; ਦ੍ਵਿਤੀਯੇਪ੍ਯੇਵਂ ਸੂਤਿਕਾਗਹੇ ਵਾ; ਤਤੀਯੇਪ੍ਯੇਵਮਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਾਙ੍ਗੋਲ੍ਪਾਯੁਰ੍ਵਾ ਭਵਤਿ; ਚਤੁਰ੍ਥੇ ਤੁ ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਾਙ੍ਗੋ ਦੀਰ੍ਘਾਯੁਸ਼੍ਚ ਭਵਤਿ | ਨ ਚ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਮਾਨੇ ਰਕ੍ਤੇ ਬੀਜਂ ਪ੍ਰਵਿਸ੍ਟਂ ਗੁਣਕਰਂ ਭਵਤਿ, ਯਥਾ ਨਦ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਤਿਸ੍ਰੋਤਃ ਪ੍ਲਾਵਿਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਪ੍ਰਕ੍ਸਿਪ੍ਤਂ ਪ੍ਰਤਿਨਿਵਰ੍ਤਤੇ ਨੋਰ੍ਧ੍ਵਂ ਗਚ੍ਛਤਿ ਤਦ੍ਵਦੇਤਦ੍ਦ੍ਰਸ੍ਟਵ੍ਯਮ੍ | ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨਿਯਮਵਤੀਂ ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰਂ ਪਰਿਹਰੇਤ੍ | ਅਤਃ ਪਰਂ ਮਾਸਾਦੁਪੇਯਾਤ੍ ||੩੧||
तत्र प्रथमे दिवसे ऋतुमत्यां मैथुनगमनमनायुष्यं पुंसां भवति, यश्च तत्राधीयते गर्भः स प्रसवमानो विमुच्यते ; द्वितीयेऽप्येवं सूतिकागृहे वा; तृतीयेऽप्येवमसम्पूर्णाङ्गोऽल्पायुर्वा भवति; चतुर्थे तु सम्पूर्णाङ्गो दीर्घायुश्च भवति | न च प्रवर्तमाने रक्ते बीजं प्रविष्टं गुणकरं भवति, यथा नद्यां प्रतिस्रोतः प्लाविद्रव्यं प्रक्षिप्तं प्रतिनिवर्तते नोर्ध्वं गच्छति तद्वदेतद्द्रष्टव्यम् | तस्मान्नियमवतीं त्रिरात्रं परिहरेत् | अतः परं मासादुपेयात् ||३१||
🔊 Audio coming soon
ਤਤ੍ਰੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਤਤ੍ਰੇਤਿ ਪ੍ਰਥਮਦਿਵਸੇ| ਵਿਮੁਚ੍ਯਤੇ ‘ਪ੍ਰਾਣੈਃ’ ਇਤਿ ਸ਼ੇਸਃ| ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਏਵਮਿਤਿ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਂ ਭਵਤੀਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਸੂਤਿਕਾਗਹੇ ਵਾ ਦਸ਼ਦਿਵਸਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰਂ ਵਾ ਗਰ੍ਭਃ ਪ੍ਰਾਣੈਰ੍ਵਿਮੁਚ੍ਯਤ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਨ ਚ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਮਾਨੇ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਪ੍ਰਤਿਸ੍ਰੋਤਃ ਧਾਰਾਸਮ੍ਮੁਖਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਪ੍ਲਾਵਿਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਪ੍ਰਤਰਣਸ਼ੀਲਂ ਵਸ੍ਤੁ| ਪ੍ਰਤਿਨਿਵਰ੍ਤਤੇ ਵ੍ਯਾਘੁਟਤਿ| ਗਯੀ ਤੁ ‘ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਥਮਦਿਵਸੇ’ ਇਤ੍ਯਾਦਿ ‘ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨਿਯਮਵਤੀਂ ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰਂ ਪਰਿਹਰੇਤ੍’ ਇਤਿ ਯਾਵਦ੍ਗ੍ਰਨ੍ਥਮਗ੍ਰੇਤਨੇਧ੍ਯਾਯੇ ‘ਤੁਸ੍ਤੁ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਰਾਤ੍ਰਂ ਭਵਤਿ ਦਸ੍ਟਾਰ੍ਤਵਃ’ ਇਤ੍ਯਸ੍ਯਾਗ੍ਰੇ ਪਠਤਿ| ਅਤਃ ਪਰਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਮਾਸਾਦਿਤਿ ‘ਊਰ੍ਧ੍ਵਮ੍’ ਇਤਿ ਸ਼ੇਸਃ| ਅਰ੍ਵਾਗ੍ਗਮਨਂ ਤੁ ਗਰ੍ਭਦ੍ਵਾਰਵਿਘਟ੍ਟਨੇਨ ਸ੍ਥਿਤਮਪਿ ਗਰ੍ਭਂ ਚ੍ਯਾਵਯਤਿ| ਕੇਚਿਤ੍ਤੁ ‘ਅਤਃ ਪਰਂ ਮਾਸਾਦੁਪੇਯਾਤ੍’ ਇਤ੍ਯਤ੍ਰ ‘ਪਰਤਸ੍ਤੁ ਪੁਸ੍ਪਦਰ੍ਸ਼ਨੇਨਾਗਰ੍ਭਲਾਭਨਿਸ਼੍ਚਯ ਏਵ, ਲਬ੍ਧਗਰ੍ਭਾਂ ਤੁ ਨੈਵ’ ਇਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ, ‘ਉਪੇਯਾਤ੍’ ਇਤ੍ਯਧ੍ਯਾਹਤ੍ਯ ਚ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਯਨ੍ਤਿ||੩੧||
Adhikarana 14 (32) · Śloka 32
ਲਬ੍ਧਗਰ੍ਭਾਯਾਸ਼੍ਚੈਤੇਸ੍ਵਹਃਸੁ ਲਕ੍ਸ੍ਮਣਾਵਟਸ਼ੁਙ੍ਗਸਹਦੇਵਾਵਿਸ਼੍ਵਦੇਵਾਨਾਮਨ੍ਯਤਮਾਂ ਕ੍ਸੀਰੇਣਾਭਿਸੁਤ੍ਯ ਤ੍ਰੀਂਸ਼੍ਚਤੁਰੋ ਵਾ ਬਿਨ੍ਦੂਨ੍ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਦਕ੍ਸਿਣੇ ਨਾਸਾਪੁਟੇ ਪੁਤ੍ਰਕਾਮਾਯੈ , ਨ ਚ ਤਾਨ੍ਨਿਸ੍ਠੀਵੇਤ੍ ||੩੨||
लब्धगर्भायाश्चैतेष्वहःसु लक्ष्मणावटशुङ्गसहदेवाविश्वदेवानामन्यतमां क्षीरेणाभिषुत्य त्रींश्चतुरो वा बिन्दून् दद्याद्दक्षिणे नासापुटे पुत्रकामायै , न च तान्निष्ठीवेत् ||३२||
🔊 Audio coming soon
ਲਬ੍ਧਗਰ੍ਭਾਯਾ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਲਕ੍ਸ੍ਮਣਾਲਕ੍ਸਣਂ ਤੁ- “ਪੁਤ੍ਰਕਾਕਾਰਕ੍ਤਾਲ੍ਪਬਿਨ੍ਦੁਭਿਰ੍ਲਾਞ੍ਛਿਤਚ੍ਛਦਾ| ਲਕ੍ਸ੍ਮਣਾ ਪੁਤ੍ਰਜਨਨੀ ਬਸ੍ਤਗਨ੍ਧਾਕਤਿਰ੍ਭਵੇਤ੍- ” ਇਤਿ| ਤਾਂ ਚ ਸ਼ਰਤ੍ਕਾਲੇ ਪੁਸ੍ਪਫਲੋਪੇਤਾਂ ਦਸ੍ਟ੍ਵਾਸ਼ਨਿਦਿਨੇ ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਯਾਂ ਤਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਭਾਗੇਸੁ ਖਦਿਰਕੀਲਕਾਨ੍ਨਿਖਾਯਾਪਰੇਦ੍ਯੁਰ੍ਹਸ੍ਤਮੂਲਪੁਸ੍ਯੈਰ੍ਯੋਗਂ ਗਤੇ ਦਿਵਾਕਰੇ ਮਨ੍ਤ੍ਰਵਦ੍ਗਹੀਤ੍ਵਾ ਸਮਾਨਵਰ੍ਣਵਤ੍ਸਾਯਾ ਗੋਃ ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਯਥਾਵਿਧਿ ਨਸ੍ਯਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍| ਵਟਸ਼ੁਙ੍ਗੋ ਵਟਪ੍ਰਰੋਹਃ| ਸਹਦੇਵਾ ਬਲਾਭੇਦਃ ਪੀਤਪੁਸ੍ਪਾ ‘ਕਾਙ੍ਕਹੀ’ ਇਤਿ ਲੋਕੇ| ਵਿਸ਼੍ਵਦੇਵਾ ਗਾਙ੍ਗੇਰੁਕੀ ‘ਗੁਡਸ਼ਰ੍ਕਰਾ’ ਇਤਿ ਲੋਕੇ, ਅਨ੍ਯੇ ਸਿਤਕੁਸੁਮਾਂ ਬਲਾਮਾਹੁਃ| ਅਭਿਸੁਤ੍ਯ ਪੇਸਯਿਤ੍ਵਾ| ਨ ਚ ਤਾਨ੍ ਨਿਸ੍ਠੀਵੇਤ੍ ਨ ਥੁਤ੍ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਚਕਾਰਾਦਲਬ੍ਧਗਰ੍ਭਾਯਾਃ ਪੂਰ੍ਵਮੇਵ ਲਕ੍ਸ੍ਮਣਾਦੀਨਾਂ ਨਸ੍ਯਦਾਨਂ ਸਹਸ੍ਰਾਭਿਹੁਤਂ ਗਰ੍ਭਗ੍ਰਹਣਾਯ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਗ੍ਰਾਮ੍ਯਧਰ੍ਮਸੇਵਨਮਿਤਿ| ਤਦੁਕ੍ਤਂ ਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰਂ- “ਪੂਰ੍ਵਮੌਸਧਂ ਸਹਸ੍ਰਾਭਿਹੁਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਮਙ੍ਗਲ੍ਯਦੇਸ਼ੇ ਗੋਃ ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਪੇਸਯਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਤ੍ਰੀਨ੍ ਬਿਨ੍ਦੂਨ੍ ਦਕ੍ਸਿਣੇ ਨਾਸਾਪੁਟੇ ਦਦ੍ਯਾਤ੍, ਨ ਨਿਸ੍ਠੀਵੇਤ੍ਤਾਨ੍ ਕਣ੍ਠਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਨ੍, ਸਾ ਪਞ੍ਚਦਿਨਾਨਿ ਪਯਸੋਦਨਮਸ਼੍ਨੀਯਾਤ੍, ਤਦੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਗ੍ਰਾਮ੍ਯਧਰ੍ਮਸੇਵਨਮ੍”- ਇਤਿ| ਲਬ੍ਧਗਰ੍ਭਾਯਾਸ਼੍ਚ ਲਕ੍ਸ੍ਮਣਾਦਿਨਸ੍ਯਦਾਨਂ ਗਰ੍ਭਸ੍ਥਾਪਨਾਰ੍ਥਂ, ਸ੍ਥਿਤਗਰ੍ਭਾਯਾਸ਼੍ਚ ਮਾਸਤ੍ਰਯਾਲ੍ਪਾਨ੍ਤਰੇ ਪੁਤ੍ਰਾਪਤ੍ਯਜਨਨਾਰ੍ਥਂ ਨਸ੍ਯਦਾਨਮਿਤਿ||੩੨||
Adhikarana 15 (33) · Śloka 33
ਧ੍ਰੁਵਂ ਚਤੁਰ੍ਣਾਂ ਸਾਨ੍ਨਿਧ੍ਯਾਦ੍ਗਰ੍ਭਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ਵਿਧਿਪੂਰ੍ਵਕਮ੍ | ਤੁਕ੍ਸੇਤ੍ਰਾਮ੍ਬੁਬੀਜਾਨਾਂ ਸਾਮਗ੍ਰ੍ਯਾਦਙ੍ਕੁਰੋ ਯਥਾ ||੩੩||
ध्रुवं चतुर्णां सान्निध्याद्गर्भः स्याद्विधिपूर्वकम् | ऋतुक्षेत्राम्बुबीजानां सामग्र्यादङ्कुरो यथा ||३३||
🔊 Audio coming soon
ਨਾਤ੍ਰੈਕਮੇਵ ਸ਼ੁਕ੍ਰਸ਼ੋਣਿਤਂ ਗਰ੍ਭਜਨਨਂ ਕਿਂ ਤਰ੍ਹਿ ਸਾਮਗ੍ਰ੍ਯੇਵੇਤਿ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਹ- ਧ੍ਰੁਵਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਯਥਾ- ਤੁਕ੍ਸੇਤ੍ਰਾਮ੍ਬੁਬੀਜਾਨਾਂ ਸਾਮਗ੍ਰ੍ਯਾਦਨੁਪਘਾਤਾਦਙ੍ਕੁਰੋ ਜਾਯਤੇ, ਏਵਂ ਧ੍ਰੁਵਂ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਂ ਚਤੁਰ੍ਣਾਮਤ੍ਵਾਦੀਨਾਂ ਨੈਕਦ੍ਵਿਤ੍ਰਿਸਙ੍ਖ੍ਯਾਨਾਂ ਵਿਧਿਪੂਰ੍ਵਕਂ ਸਾਨ੍ਨਿਧ੍ਯਾਦ੍ਯਥੋਕ੍ਤਸਂਯੋਗਾਦ੍ਗਰ੍ਭੋ ਜਾਯਤੇ| ਤੁਰਙ੍ਗਨਾਯਾ ਰਜਃਸਮਯਃ, ਕ੍ਸੇਤ੍ਰਂ ਗਰ੍ਭਾਸ਼ਯਃ, ਅਮ੍ਬੁ ਪੁਨਰਾਹਾਰਪਾਕਜੋ ਵ੍ਯਾਪੀ ਰਸਧਾਤੁਃ, ਬੀਜਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਪੁਂਸਯੋਰਾਰ੍ਤਵਸ਼ੁਕ੍ਰੇ||੩੩||
Adhikarana 16 (34) · Śloka 34
ਏਵਂ ਜਾਤਾ ਰੂਪਵਨ੍ਤਃ ਸਤ੍ਤ੍ਵਵਨ੍ਤਸ਼੍ਚਿਰਾਯੁਸਃ | ਭਵਨ੍ਤ੍ਯਣਸ੍ਯ ਮੋਕ੍ਤਾਰਃ ਸਤ੍ਪੁਤ੍ਰਾਃ ਪੁਤ੍ਰਿਣੇ ਹਿਤਾਃ ||੩੪||
एवं जाता रूपवन्तः सत्त्ववन्तश्चिरायुषः | भवन्त्यृणस्य मोक्तारः सत्पुत्राः पुत्रिणे हिताः ||३४||
🔊 Audio coming soon
ਵਿਧਿਪੂਰ੍ਵਕਸ੍ਯ ਗਰ੍ਭਸ੍ਯ ਫਲਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਹ- ਏਵਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਰੂਪਮਤ੍ਰਾਵਯਵਸਨ੍ਨਿਵੇਸ਼ੋ ਲੋਚਨਸੁਖਪ੍ਰਦਃ| ਸਤ੍ਤ੍ਵਵਨ੍ਤੋ ਰਜਸ੍ਤਮੋਭ੍ਯਾਮਨਭਿਭੂਤਾਃ| ਣਸ੍ਯ ਮੋਕ੍ਤਾਰ ਇਤਿ ਪਿਤਣਾਮਣਤ੍ਰਯਮੋਕ੍ਸਣਸ਼ੀਲਾਃ| ਸਤ੍ਪੁਤ੍ਰਾ ਇਤਿ ਸਾਧਵਃ ਪੁਤ੍ਰਾਃ||੩੪||
Adhikarana 17 (35) · Śloka 35
ਤਤ੍ਰ ਤੇਜੋਧਾਤੁਰ੍ਵਰ੍ਣਾਨਾਂ ਪ੍ਰਭਵਃ, ਸ ਯਦਾ ਗਰ੍ਭੋਤ੍ਪਤ੍ਤਾਵਬ੍ਧਾਤੁਪ੍ਰਾਯੋ ਭਵਤਿ ਤਦਾ ਗਰ੍ਭਂ ਗੌਰਂ ਕਰੋਤਿ, ਪਥਿਵੀਧਾਤੁਪ੍ਰਾਯਃ ਕਸ੍ਣਂ, ਪਥਿਵ੍ਯਾਕਾਸ਼ਧਾਤੁਪ੍ਰਾਯਃ ਕਸ੍ਣਸ਼੍ਯਾਮਂ, ਤੋਯਾਕਾਸ਼ਧਾਤੁਪ੍ਰਾਯੋ ਗੌਰਸ਼੍ਯਾਮਮ੍ | ‘ਯਾਦਗ੍ਵਰ੍ਣਮਾਹਾਰਮੁਪਸੇਵਤੇ ਗਰ੍ਭਿਣੀ ਤਾਦਗ੍ਵਰ੍ਣਪ੍ਰਸਵਾ ਭਵਤਿ’ ਇਤ੍ਯੇਕੇ ਭਾਸਨ੍ਤੇ | ਤਤ੍ਰ ਦਸ੍ਟਿਭਾਗਮਪ੍ਰਤਿਪਨ੍ਨਂ ਤੇਜੋ ਜਾਤ੍ਯਨ੍ਧਂ ਕਰੋਤਿ, ਤਦੇਵ ਰਕ੍ਤਾਨੁਗਤਂ ਰਕ੍ਤਾਕ੍ਸਂ, ਪਿਤ੍ਤਾਨੁਗਤਂ ਪਿਙ੍ਗਾਕ੍ਸਂ, ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਨੁਗਤਂ ਸ਼ੁਕ੍ਲਾਕ੍ਸਂ, ਵਾਤਾਨੁਗਤਂ ਵਿਕਤਾਕ੍ਸਮਿਤਿ ||੩੫||
तत्र तेजोधातुर्वर्णानां प्रभवः, स यदा गर्भोत्पत्तावब्धातुप्रायो भवति तदा गर्भं गौरं करोति, पृथिवीधातुप्रायः कृष्णं, पृथिव्याकाशधातुप्रायः कृष्णश्यामं, तोयाकाशधातुप्रायो गौरश्यामम् | ‘यादृग्वर्णमाहारमुपसेवते गर्भिणी तादृग्वर्णप्रसवा भवति’ इत्येके भाषन्ते | तत्र दृष्टिभागमप्रतिपन्नं तेजो जात्यन्धं करोति, तदेव रक्तानुगतं रक्ताक्षं, पित्तानुगतं पिङ्गाक्षं, श्लेष्मानुगतं शुक्लाक्षं, वातानुगतं विकृताक्षमिति ||३५||
🔊 Audio coming soon
ਏਵਂਵਿਧਪੂਰ੍ਵਜਨ੍ਮਾਨਾਂ ਰੂਪਵਤ੍ਤ੍ਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ, ਰੂਪਂ ਚ ਤੈਜਸਵਰ੍ਣਾਦਿਪ੍ਰਭਾਸ੍ਵਰਤ੍ਵਮਤੋ ਵਰ੍ਣਸਮ੍ਭਵਹੇਤੁਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਹ- ਤਤ੍ਰੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਤੇਜੋਧਾਤੁਃ ਤੇਜੋਭੂਤਮ੍| ਵਰ੍ਣਾਨਾਂ ਪ੍ਰਭਵਃ ਕਾਰਣਮ੍| ਸ ਤੇਜੋਧਾਤੁਃ| ਗਰ੍ਭੋਤ੍ਪਤ੍ਤੌ ਗਰ੍ਭਾਧਾਨਕਾਲੇ, ਯਦਾ ਅਬ੍ਧਾਤੁਪ੍ਰਾਯੋ ਭਵਤਿ ਆਪ੍ਯਧਾਤੁਬਹੁਲੋ ਭਵਤੀਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਏਕੀਯਮਤਮਾਹ- ਯਾਦਗਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਤੇਜੋਧਾਤੁਰੂਪਵਰ੍ਣਪ੍ਰਸਙ੍ਗੇਨੈਤਨ੍ਮਯਾਦ੍ਯਧਿਸ੍ਠਾਨਵਿਕਤ੍ਯਾ ਜਾਤ੍ਯਨ੍ਧਰਕ੍ਤਪਿਙ੍ਗਸ਼ੁਕ੍ਲਵਿਕਤਾਕ੍ਸਾਣਾਂ ਸਮ੍ਭਵਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਹ- ਤਤ੍ਰ ਦਸ੍ਟੀਤ੍ਯਾਦਿ| ਚਤੁਰ੍ਥੇ ਮਾਸਿ ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍ ਪੂਰ੍ਵਕਰ੍ਮਵਸ਼ਾਦ੍ਦਸ੍ਟਿਭਾਗਂ ਚਕ੍ਸੁਰਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਧਿਸ੍ਠਾਨਮ੍, ਅਪ੍ਰਤਿਪਨ੍ਨਮਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਤੇਜੋ, ਜਾਤ੍ਯਨ੍ਧਂ ਜਨ੍ਮਾਨ੍ਧਂ ਕਰੋਤਿ||੩੫||
Adhikarana 18 (36) · Śloka 36
ਭਵਨ੍ਤਿ ਚਾਤ੍ਰ- ਘਤਪਿਣ੍ਡੋ ਯਥੈਵਾਗ੍ਨਿਮਾਸ਼੍ਰਿਤਃ ਪ੍ਰਵਿਲੀਯਤੇ | ਵਿਸਰ੍ਪਤ੍ਯਾਰ੍ਤਵਂ ਨਾਰ੍ਯਾਸ੍ਤਥਾ ਪੁਂਸਾਂ ਸਮਾਗਮੇ ||੩੬||
भवन्ति चात्र- घृतपिण्डो यथैवाग्निमाश्रितः प्रविलीयते | विसर्पत्यार्तवं नार्यास्तथा पुंसां समागमे ||३६||
🔊 Audio coming soon
ਨਨੁ, ਪੁਰਾਣਮਾਰ੍ਤਵਮੁਪਚਯਾਦ੍ਦਿਨਤ੍ਰਯਂ ਸ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਯਮੇਵ ਵਿਨਿਵਤ੍ਤਂ, ਨੂਤਨਂ ਤ੍ਵਲ੍ਪਂ ਸ੍ਤ੍ਯਾਨੀਭੂਤਮਿਵ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਿਤੁਮਕ੍ਸਮਂ, ਤਤ੍ ਕਥਮਾਰ੍ਤਵਸਞ੍ਚਾਰੋ ਯੇਨ ਤਤ੍ਸਂਸਸ੍ਟਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰਂ ਗਰ੍ਭਜਨਨਸਮਰ੍ਥਂ ਭਵਤੀਤ੍ਯਾਸ਼ਙ੍ਕ੍ਯਾਹ- ਘਤੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਪੁਂਸਾਂ ਸਮਾਗਮੇ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਦ੍ਵਯਸਙ੍ਘਰ੍ਸਜੇਨੋਸ੍ਮਣਾ ਵਿਲੀਨਮਾਰ੍ਤਵਂ ਵਿਸਰ੍ਪਤਿ| ਤਚ੍ਚ ਵਿਸਰ੍ਪਿਤਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰੋਪਗਤਂ ਗਰ੍ਭਾਸ਼ਯਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਜੀਵੋਪਗਤਂ ਗਰ੍ਭਸਮ੍ਭਵਹੇਤੁਰ੍ਭਵਤਿ| ਆਰ੍ਤਵਮਤੁਕਾਲਜਂ ਸ਼ੋਣਿਤਂ, ਸ਼ੁਕ੍ਰਮਪ੍ਯਾਸਾਂ ਪੁਂਸਾਂ ਸਮਾਗਮੇ ਕ੍ਸਰਤਿ, ਨ ਤੁ ਤਦ੍ਗਰ੍ਭੋਪਯੋਗੀਤਿ ਤਤ੍ਕ੍ਸਰਣਪ੍ਰਤਿਪਾਦਨਂ ਨ ਯੁਕ੍ਤਮ੍| ਤਥਾਚ ਵਦ੍ਧਵਾਗ੍ਭਟਃ- “ਯੋਸਿਤੋਪਿ ਸ੍ਰਵਨ੍ਤ੍ਯੇਵ ਸ਼ੁਕ੍ਰਂ ਪੁਂਸਾਂ ਸਮਾਗਮੇ| ਤਨ੍ਨ ਗਰ੍ਭਸ੍ਯ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਤੁ ਕਰੋਤੀਤਿ ਨ ਚਿਨ੍ਤ੍ਯਤੇ”- (ਅ. ਸਂ. ਸ਼ਾ. ੧)| ਇਤਿ||੩੬||
Adhikarana 19 (37) · Śloka 37
ਬੀਜੇਨ੍ਤਰ੍ਵਾਯੁਨਾ ਭਿਨ੍ਨੇ ਦ੍ਵੌ ਜੀਵੌ ਕੁਕ੍ਸਿਮਾਗਤੌ | ਯਮਾਵਿਤ੍ਯਭਿਧੀਯੇਤੇ ਧਰ੍ਮੇਤਰਪੁਰਃਸਰੌ ||੩੭||
बीजेऽन्तर्वायुना भिन्ने द्वौ जीवौ कुक्षिमागतौ | यमावित्यभिधीयेते धर्मेतरपुरःसरौ ||३७||
🔊 Audio coming soon
ਗਰ੍ਭਦ੍ਵਯੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਹੇਤੁਮਾਹ- ਬੀਜੇ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਧਰ੍ਮੇਤਰਪੁਰਃਸਰੌ ਧਰ੍ਮਾਧਰ੍ਮਪੁਰੋਗਾਮਿਨੌ| ਗਯੀ ਤੁ, ਧਰ੍ਮੇਤਰੋਧਰ੍ਮਃ, ਤਤ੍ਪੁਰਃਸਰੌ ਅਧਰ੍ਮਪੁਰੋਗਾਮਿਨੌ; ਨ ਤੁ ਧਰ੍ਮਾਧਰ੍ਮਪੁਰਃਸਰੌ; ਯਤਃ ਸ਼੍ਰੁਤਿਸ੍ਮਤਿਸ੍ਵਧਰ੍ਮਾਦੇਵ ਯਮੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਰਿਸ੍ਟਾ; ਅਤ ਏਵ ਤਦੁਤ੍ਪਤ੍ਤੌ ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਮਪ੍ਯੁਪਦਿਸ੍ਟਮਿਤਿ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤਿ||੩੭||
Adhikarana 20 (38) · Śloka 38
ਪਿਤ੍ਰੋਰਤ੍ਯਲ੍ਪਬੀਜਤ੍ਵਾਦਾਸੇਕ੍ਯਃ ਪੁਰੁਸੋ ਭਵੇਤ੍ | ਸ ਸ਼ੁਕ੍ਰਂ ਪ੍ਰਾਸ਼੍ਯ ਲਭਤੇ ਧ੍ਵਜੋਚ੍ਛ੍ਰਾਯਮਸਂਸ਼ਯਮ੍ ||੩੮||
पित्रोरत्यल्पबीजत्वादासेक्यः पुरुषो भवेत् | स शुक्रं प्राश्य लभते ध्वजोच्छ्रायमसंशयम् ||३८||
🔊 Audio coming soon
ਪਿਤ੍ਰੋਰਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਪਿਤ੍ਰੋਃ ਪਿਤਮਾਤ੍ਰੋਰਤ੍ਯਲ੍ਪਬੀਜਤ੍ਵਾਦਾਸੇਕ੍ਯਃ ਪੁਰੁਸੋ ਭਵੇਤ੍ ਆਸੇਕ੍ਯੋ ਨਾਮ ਪੁਰੁਸੋ ਜਾਯਤੇ| ਸ ਸ਼ੁਕ੍ਰਂ ਪ੍ਰਾਸ਼੍ਯੇਤਿ ਸ ਪੁਰੁਸੋਨ੍ਯਪੁਰੁਸਾਨ੍ਨਿਜਮੁਖੇਨ ਵ੍ਯਵਾਯਂ ਕਾਰਯਿਤ੍ਵਾ ਤਤਃ ਸਿਕ੍ਤਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰਂ ਪ੍ਰਾਸ਼੍ਯ ਆਸ੍ਵਾਦ੍ਯ ਧ੍ਵਜੋਚ੍ਛ੍ਰਾਯਂ ਲਿਙ੍ਗੋਤ੍ਥਾਨਂ ਲਭਤੇ; ਆਸੇਕ੍ਯਨਾਮਾਯਂ ਸਣ੍ਢੋ ਮੁਖਯੋਨ੍ਯਪਰਪਰ੍ਯਾਯਃ||੩੮||
Adhikarana 21 (39) · Śloka 39
ਯਃ ਪੂਤਿਯੋਨੌ ਜਾਯੇਤ ਸ ਸੌਗਨ੍ਧਿਕਸਞ੍ਜ੍ਞਿਤਃ | ਸ ਯੋਨਿਸ਼ੇਫਸੋਰ੍ਗਨ੍ਧਮਾਘ੍ਰਾਯ ਲਭਤੇ ਬਲਮ੍ ||੩੯||
यः पूतियोनौ जायेत स सौगन्धिकसञ्ज्ञितः | स योनिशेफसोर्गन्धमाघ्राय लभते बलम् ||३९||
🔊 Audio coming soon
ਯਃ ਪੂਤਿਯੋਨਾਵਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਯੋਨਿਸ਼ੇਫਸੋਰ੍ਗਨ੍ਧਮਾਘ੍ਰਾਯ ਸਿਙ੍ਘਿਤ੍ਵਾ; ਅਯਂ ਸੌਗਨ੍ਧਿਕਨਾਮਾ ਸਣ੍ਢੋ ਨਾਸਾਯੋਨ੍ਯਪਰਪਰ੍ਯਾਯਃ||੩੯||
Adhikarana 22 (40) · Śloka 40
ਸ੍ਵੇ ਗੁਦੇਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਾਦ੍ਯਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਸੁ ਪੁਂਵਤ੍ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ | ਕੁਮ੍ਭੀਕਃ ਸ ਤੁ ਵਿਜ੍ਞੇਯਃ... |੪੦|
स्वे गुदेऽब्रह्मचर्याद्यः स्त्रीषु पुंवत् प्रवर्तते | कुम्भीकः स तु विज्ञेयः... |४०|
🔊 Audio coming soon
ਸ੍ਵੇ ਗੁਦੇ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਯਃ ਪੁਰੁਸਃ ਸ੍ਵੇ ਗੁਦੇ ਸ੍ਵਕੀਯਪਾਯੌ, ਅਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਾਤ੍ ਅਨ੍ਯਪੁਰੁਸਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਾਦ੍ਵ੍ਯਵਾਯਂ ਕਾਰਯਿਤ੍ਵਾ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ ਸ੍ਤ੍ਰੀਸੁ ਵਿਸਯੇ ਪੁਮਾਨਿਵ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ ਪੁਰੁਸਵਦ੍ਵ੍ਯਵਾਯਂ ਕਰੋਤਿ ਸ ਕੁਮ੍ਭੀਕਨਾਮਾ ਸਣ੍ਢੋ ਜ੍ਞੇਯਃ| ਅਨ੍ਯੇ ਤੁ “ਪ੍ਰਥਮਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਸੁ ਵਿਸਯੇ ਤਾਸਾਮੇਵ ਸ੍ਵਕੀਯਗੁਦਵਿਵਰੇ ਪਸ਼ੁਵਤ੍ ਪਸ੍ਠਭਾਗੇ ਸ਼ਿਥਿਲੇਨੈਵ ਮੇਹਨੇਨ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ| ਕਿਨ੍ਨਿਮਿਤ੍ਤਮੇਤਦਿਤ੍ਯਾਹ- ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਾਤ੍ ਕ੍ਲੈਬ੍ਯਵਸ਼ਸਞ੍ਜਾਤਾਪ੍ਰਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾਤ੍| ਤਤਸ਼੍ਚਾਨਯਾ ਵਿਪ੍ਰਕਤ੍ਯਾ ਧ੍ਵਜੋਚ੍ਛ੍ਰਾਯੇ ਸਞ੍ਜਾਤੇ ਸ ਏਵ ਸ੍ਤ੍ਰੀਸੁ ਪੁਰੁਸਵਤ੍ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ ਸ ਕੁਮ੍ਭੀਕਨਾਮਾ ਨਪੁਂਸਕਭੇਦਃ”| ਗੁਦਯੋਨਿਰਯਮ੍| ਅਸ੍ਯੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਹੇਤੁਸ੍ਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰੇ ਵਰ੍ਣਿਤੋ ਯਥਾ- “ਮਾਤੁਰ੍ਵ੍ਯਵਾਯਪ੍ਰਤਿਘੇਨ ਵਕ੍ਰੀ ਸ੍ਯਾਦ੍ਬੀਜਦੌਰ੍ਬਲ੍ਯਤਯਾ ਪਿਤੁਸ਼੍ਚ” (ਚ.ਸ਼ਾ.੧) ਇਤਿ| ਗਯੀ ਤੁ ਕੁਮ੍ਭੀਕੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਹੇਤੌ ਕਾਸ਼੍ਯਪੋਕ੍ਤਂ ਸ਼੍ਲੋਕਮਾਹ| ਯਥਾ- “ਅਰਜਸ੍ਕਾਂ ਯਦਾ ਨਾਰੀਂ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਰੇਤਾ ਵ੍ਰਜੇਦਤੌ| ਅਨ੍ਯਸਕ੍ਤਾ ਭਵੇਤ੍ ਪ੍ਰੀਤਿਰ੍ਜਾਯਤੇ ਕੁਮ੍ਭਿਲਸ੍ਤਦਾ” ਇਤਿ||੪੦||-
Adhikarana 23 (40-41) · Śloka 41
...ਈਰ੍ਸ੍ਯਕਂ ਸ਼ਣੁ ਚਾਪਰਮ੍ ||੪੦|| ਦਸ੍ਟ੍ਵਾ ਵ੍ਯਵਾਯਮਨ੍ਯੇਸਾਂ ਵ੍ਯਵਾਯੇ ਯਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ | ਈਰ੍ਸ੍ਯਕਃ ਸ ਤੁ ਵਿਜ੍ਞੇਯਃ,... |੪੧|
...ईर्ष्यकं शृणु चापरम् ||४०|| दृष्ट्वा व्यवायमन्येषां व्यवाये यः प्रवर्तते | ईर्ष्यकः स तु विज्ञेयः,... |४१|
🔊 Audio coming soon
ਈਰ੍ਸ੍ਯਕਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਦਗ੍ਯੋਨਿਰਯਮੀਰ੍ਸ੍ਯਕਾਪਰਪਰ੍ਯਾਯਃ| ਅਤ੍ਰਾਪਿ ਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰਪਠਿਤੋ ਹੇਤੁਰ੍ਯਥਾ- “ਈਰ੍ਸ੍ਯਾਭਿਭੂਤਾਵਪਿ ਮਨ੍ਦਹਰ੍ਸਾਵੀਰ੍ਸ੍ਯਾਹ੍ਵਯਸ੍ਯਾਪਿ ਵਦਨ੍ਤਿ ਹੇਤੁਮ੍”- (ਚ.ਸ਼ਾ.੨) ਇਤਿ||੪੦-੪੧||-
Adhikarana 24 (41-42) · Śloka 42
...ਸਣ੍ਢਕਂ ਸ਼ਣੁ ਪਞ੍ਚਮਮ੍ ||੪੧|| ਯੋ ਭਾਰ੍ਯਾਯਾਮਤੌ ਮੋਹਾਦਙ੍ਗਨੇਵ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ | ਤਤਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਚੇਸ੍ਟਿਤਾਕਾਰੋ ਜਾਯਤੇ ਸਣ੍ਢਸਞ੍ਜ੍ਞਿਤਃ ||੪੨||
...षण्ढकं शृणु पञ्चमम् ||४१|| यो भार्यायामृतौ मोहादङ्गनेव प्रवर्तते | ततः स्त्रीचेष्टिताकारो जायते षण्ढसञ्ज्ञितः ||४२||
🔊 Audio coming soon
ਸਣ੍ਢਕਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਯਃ ਪੁਮਾਨ੍ ਮੋਹਵਸ਼ਾਦਤੌ ਭਾਰ੍ਯਾਵਿਸਯੇਙ੍ਗਨਾਵਦੁਤ੍ਤਾਨੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਵ੍ਯਾਪਿਪਰ੍ਤਿ| ਤਤਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਚੇਸ੍ਟਿਤਾਕਾਰਃ ਸਣ੍ਢੋ ਜਾਯਤੇ| ਸ ਪੁਮਾਨ੍ ਸ੍ਤ੍ਰ੍ਯਾਕਤਿਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਚੇਸ੍ਟਿਤਸ਼੍ਚ ਸ੍ਤ੍ਰੀਵਦਧੋਭੂਤਃ ਸ੍ਵਮੇਢ੍ਰਸ੍ਯੋਰ੍ਧ੍ਵਪ੍ਰਦੇਸ਼ੇਪਰਪੁਰੁਸਾਦ੍ ਵੀਰ੍ਯਚ੍ਯੁਤਿਂ ਕਾਰਯਤਿ||੪੧-੪੨||
Adhikarana 25 (43) · Śloka 43
ਤੌ ਪੁਰੁਸਵਦ੍ਵਾਪਿ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤੇਤਾਙ੍ਗਨਾ ਯਦਿ | ਤਤ੍ਰ ਕਨ੍ਯਾ ਯਦਿ ਭਵੇਤ੍ ਸਾ ਭਵੇਨ੍ਨਰਚੇਸ੍ਟਿਤਾ ||੪੩||
ऋतौ पुरुषवद्वाऽपि प्रवर्तेताङ्गना यदि | तत्र कन्या यदि भवेत् सा भवेन्नरचेष्टिता ||४३||
🔊 Audio coming soon
ਨਰਸਣ੍ਢਂ ਪ੍ਰਦਿਸ਼੍ਯ ਨਾਰੀਸਣ੍ਢਂ ਨਿਰ੍ਦਿਸ਼ਨ੍ਨਾਹ- ਤਾਵਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਯਤ੍ਰ ਪੁਨਰਬਲਾ ਤੌ ਪੁਰੁਸਮਧਃ ਕਤ੍ਵਾ ਵ੍ਯਾਪਾਰਂ ਕੁਰੁਤੇ ਯਦਿ ਤਤ੍ਰ ਕਨ੍ਯਾ ਭਵਤਿ, ਸਾ ਨਰਚੇਸ੍ਟਿਤਾ ਸ੍ਤ੍ਰੀਰੂਪਾਪਿ ਪੁਂਵਤ੍ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਮਾਰੁਹ੍ਯ ਤਦ੍ਯੋਨੌ ਸ੍ਵਯੋਨਿਘਰ੍ਸਣਂ ਕਰੋਤਿ||੪੩||
Adhikarana 26 (44) · Śloka 44
ਆਸੇਕ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸੁਗਨ੍ਧੀ ਚ ਕੁਮ੍ਭੀਕਸ਼੍ਚੇਰ੍ਸ੍ਯਕਸ੍ਤਥਾ | ਸਰੇਤਸਸ੍ਤ੍ਵਮੀ ਜ੍ਞੇਯਾ ਅਸ਼ੁਕ੍ਰਃ ਸਣ੍ਢਸਞ੍ਜ੍ਞਿਤਃ ||੪੪||
आसेक्यश्च सुगन्धी च कुम्भीकश्चेर्ष्यकस्तथा | सरेतसस्त्वमी ज्ञेया अशुक्रः षण्ढसञ्ज्ञितः ||४४||
🔊 Audio coming soon
ਉਕ੍ਤਮੇਵ ਸੁਖਸ੍ਮਰਣਾਯ ਸਙ੍ਗ੍ਰਹਸ਼੍ਲੋਕੇਨਾਹ- ਆਸੇਕ੍ਯ ਇਤ੍ਯਾਦਿ||੪੪||
Adhikarana 27 (45) · Śloka 45
ਅਨਯਾ ਵਿਪ੍ਰਕਤ੍ਯਾ ਤੁ ਤੇਸਾਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰਵਹਾਃ ਸਿਰਾਃ | ਹਰ੍ਸਾਤ੍ ਸ੍ਫੁਟਤ੍ਵਮਾਯਾਨ੍ਤਿ ਧ੍ਵਜੋਚ੍ਛ੍ਰਾਯਸ੍ਤਤੋ ਭਵੇਤ੍ ||੪੫||
अनया विप्रकृत्या तु तेषां शुक्रवहाः सिराः | हर्षात् स्फुटत्वमायान्ति ध्वजोच्छ्रायस्ततो भवेत् ||४५||
🔊 Audio coming soon
ਯਦਿ ਤੇਸਾਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰਮਸ੍ਤਿ ਤਤ੍ ਕਿਂ ਸਣ੍ਢਤ੍ਵਮੁਚ੍ਯਤੇ? ਇਤ੍ਯਾਸ਼ਙ੍ਕ੍ਯਾਹ- ਅਨਯੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਵਿਪ੍ਰਕਤ੍ਯੇਤਿ ਵਿਰੁਦ੍ਧਯਾ ਵਿਸ਼ਿਸ੍ਟਯਾ ਵਾ ਪ੍ਰਕਤ੍ਯਾ| ਏਤੇ ਪੁਰੁਸਦੋਸਾਃ, ਯੋਸਿਤਾਮਪ੍ਯੇਤ ਏਵ ਦ੍ਰਸ੍ਟਵ੍ਯਾਃ, ਚਰਕੇਣ “ਨਰਨਾਰੀਸਣ੍ਢੌ” (ਚ.ਸ਼ਾ.੨) ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੇਃ||੪੫||
Adhikarana 28 (46) · Śloka 46
ਆਹਾਰਾਚਾਰਚੇਸ੍ਟਾਭਿਰ੍ਯਾਦਸ਼ੀਭਿਃ ਸਮਨ੍ਵਿਤੌ | ਸ੍ਤ੍ਰੀਪੁਂਸੌ ਸਮੁਪੇਯਾਤਾਂ ਤਯੋਃ ਪੁਤ੍ਰੋਪਿ ਤਾਦਸ਼ਃ ||੪੬||
आहाराचारचेष्टाभिर्यादृशीभिः समन्वितौ | स्त्रीपुंसौ समुपेयातां तयोः पुत्रोऽपि तादृशः ||४६||
🔊 Audio coming soon
ਅਨੁਕ੍ਤਂ ਕਾਯਵਾਙ੍ਮਨਸਾਂ ਭੇਦਸ੍ਯ ਹੇਤੁਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਹ- ਆਹਾਰੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸਮੁਪੇਯਾਤਾਂ ਸਂਯੋਗਂ ਗਚ੍ਛੇਤਾਮ੍||੪੬||
Adhikarana 29 (47) · Śloka 47
ਯਦਾ ਨਾਰ੍ਯਾਵੁਪੇਯਾਤਾਂ ਵਸਸ੍ਯਨ੍ਤ੍ਯੌ ਕਥਞ੍ਚਨ | ਮੁਞ੍ਚਤਃ ਸ਼ੁਕ੍ਰਮਨ੍ਯੋਨ੍ਯਮਨਸ੍ਥਿਸ੍ਤਤ੍ਰ ਜਾਯਤੇ ||੪੭||
यदा नार्यावुपेयातां वृषस्यन्त्यौ कथञ्चन | मुञ्चतः शुक्रमन्योन्यमनस्थिस्तत्र जायते ||४७||
🔊 Audio coming soon
ਅਤਿਸ਼ਯੇਨੈਵ ਪਾਪੇਨ ਸਣ੍ਢਾਦਪਿ ਨਿਕਸ੍ਟਾਨਾਂ ਵਿਕਤਾਪਤ੍ਯਾਨਾਮੁਤ੍ਪਤ੍ਤਿਹੇਤੁਂ ਨਿਰ੍ਦਿਸ਼ਨ੍ਨਾਹ- ਯਦੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਉਪੇਯਾਤਾਂ ਸਂਯੋਗਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤਾਮ੍| ਵਸਸ੍ਯਨ੍ਤ੍ਯੌ ਰਤਾਰ੍ਥਿਨ੍ਯੌ| ਅਨਸ੍ਥਿਰਿਤਿ ਈਸਦਰ੍ਥੇ ਨਞ੍, ਤੇਨਾਲ੍ਪਕੋਮਲਾਸ੍ਥਿਃ||੪੭||
Adhikarana 30 (48-49) · Śloka 49
ਤੁਸ੍ਨਾਤਾ ਤੁ ਯਾ ਨਾਰੀ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਮੈਥੁਨਮਾਵਹੇਤ੍ | ਆਰ੍ਤਵਂ ਵਾਯੁਰਾਦਾਯ ਕੁਕ੍ਸੌ ਗਰ੍ਭਂ ਕਰੋਤਿ ਹਿ ||੪੮|| ਮਾਸਿ ਮਾਸਿ ਵਿਵਰ੍ਧੇਤ ਗਰ੍ਭਿਣ੍ਯਾ ਗਰ੍ਭਲਕ੍ਸਣਮ੍ | ਕਲਲਂ ਜਾਯਤੇ ਤਸ੍ਯਾ ਵਰ੍ਜਿਤਂ ਪੈਤਕੈਰ੍ਗੁਣੈਃ ||੪੯||
ऋतुस्नाता तु या नारी स्वप्ने मैथुनमावहेत् | आर्तवं वायुरादाय कुक्षौ गर्भं करोति हि ||४८|| मासि मासि विवर्धेत गर्भिण्या गर्भलक्षणम् | कललं जायते तस्या वर्जितं पैतृकैर्गुणैः ||४९||
🔊 Audio coming soon
ਤੁਸ੍ਨਾਤੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਆਰ੍ਤਵਮਤੁਕਾਲਜਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ਼ੋਣਿਤਮ੍| ਕਲਲਂ ਸਿਙ੍ਘਾਣਪ੍ਰਖ੍ਯਮ੍| ਪੈਤਕੈਰ੍ਗੁਣੈਰਿਤਿ ਕੇਸ਼ਸ਼੍ਮਸ਼੍ਰੁਲੋਮਨਖਦਨ੍ਤਸਿਰਾਸ੍ਨਾਯੁਧਮਨੀਰੇਤਃਪ੍ਰਭਤਿਭਿਃ| ਇਮੌ ਦ੍ਵਾਵਪਿ ਸ਼੍ਲੋਕੌ ਜੇਜ੍ਝਟਾਚਾਰ੍ਯੇਣ ਨ ਪਠਿਤੌ||੪੮-੪੯||
Adhikarana 31 (50) · Śloka 50
ਸਰ੍ਪਵਸ਼੍ਚਿਕਕੂਸ੍ਮਾਣ੍ਡਵਿਕਤਾਕਤਯਸ਼੍ਚ ਯੇ | ਗਰ੍ਭਾਸ੍ਤ੍ਵੇਤੇ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾਸ਼੍ਚੈਵ ਜ੍ਞੇਯਾਃ ਪਾਪਕਤੋ ਭਸ਼ਮ੍ ||੫੦||
सर्पवृश्चिककूष्माण्डविकृताकृतयश्च ये | गर्भास्त्वेते स्त्रियाश्चैव ज्ञेयाः पापकृतो भृशम् ||५०||
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਪੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸਰ੍ਪਾਦਿਰੂਪਾ ਯੇ ਗਰ੍ਭਾਸ੍ਤਤ੍ਪ੍ਰਸਵਿਤ੍ਰ੍ਯਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾਃ ਪਾਪਕਤਃ ਪਾਪੋਤ੍ਪਾਦਿਤਾ ਜ੍ਞੇਯਾਃ| ਨਨੁ, ਮਾਨੁਸਸ਼ਰੀਰਾਤ੍ ਕਥਂ ਸਰ੍ਪਾਦੀਨਾਮੁਤ੍ਪਤ੍ਤਿਰਿਤ੍ਯਾਹ- ਪਾਪਕਤੋ ਭਸ਼ਮਿਤਿ; ਕਰ੍ਮਜਮੇਵੈਤਦ੍ਵੈਚਿਤ੍ਰ੍ਯਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ||੫੦||
Adhikarana 32 (51) · Śloka 51
ਗਰ੍ਭੋ ਵਾਤਪ੍ਰਕੋਪੇਣ ਦੌਹਦੇ ਵਾਵਮਾਨਿਤੇ | ਭਵੇਤ੍ ਕੁਬ੍ਜਃ ਕੁਣਿਃ ਪਙ੍ਗੁਰ੍ਮੂਕੋ ਮਿਨ੍ਮਿਣ ਏਵ ਵਾ ||੫੧||
गर्भो वातप्रकोपेण दौहृदे वाऽवमानिते | भवेत् कुब्जः कुणिः पङ्गुर्मूको मिन्मिण एव वा ||५१||
🔊 Audio coming soon
ਇਦਾਨੀਂ ਗਰ੍ਭਸ੍ਥਕੁਬ੍ਜਾਦੀਨਾਂ ਦਸ੍ਟਾਮੇਵ ਵਾਤਾਦਿਦੋਸਦੁਸ੍ਟਿਂ ਹੇਤੁਂ ਚ ਨਿਰ੍ਦਿਸ਼ਨ੍ਨਾਹ- ਗਰ੍ਭ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਦੌਹਦੇ ਵਾਵਮਾਨਿਤ ਇਤਿ ਗਰ੍ਭਿਣ੍ਯਾਃ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਯਾਂ ਖਣ੍ਡਿਤਾਯਾਮ੍| ਕੁਣਿਃ ਵਿਕਲਪਾਣਿਃ ||੫੧||
Adhikarana 33 (52) · Śloka 52
ਮਾਤਾਪਿਤ੍ਰੋਸ੍ਤੁ ਨਾਸ੍ਤਿਕ੍ਯਾਦਸ਼ੁਭੈਸ਼੍ਚ ਪੁਰਾਕਤੈਃ | ਵਾਤਾਦੀਨਾਂ ਪ੍ਰਕੋਪੇਣ ਗਰ੍ਭੋ ਵੈਕਤਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ||੫੨||
मातापित्रोस्तु नास्तिक्यादशुभैश्च पुराकृतैः | वातादीनां प्रकोपेण गर्भो वैकृतमाप्नुयात् ||५२||
🔊 Audio coming soon
ਕਿਮਾਤ੍ਮੀਯੇਨੈਵਾਸ਼ੁਭੇਨ ਕਰ੍ਮਣਾ ਗਰ੍ਭ ਏਵਂਵਿਧੋ ਭਵਤਿ, ਉਤਾਨ੍ਯਾਪਰਾਧਾਦਪੀਤ੍ਯਾਸ਼ਙ੍ਕ੍ਯਾਹ- ਮਾਤਾਪਿਤ੍ਰੋਰਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਨਾਸ੍ਤਿਕ੍ਯਾਦਿਤਿ ਨਾਸ੍ਤਿ ਪਰਲੋਕੋ ਨਾਸ੍ਤਿ ਦਤ੍ਤਮਿਤ੍ਯਾਦਿ ਮਤਿਰ੍ਯੇਸਾਂ ਤੇ ਨਾਸ੍ਤਿਕਾਃ, ਤੇਸਾਂ ਭਾਵੋ ਨਾਸ੍ਤਿਕ੍ਯਂ, ਤਸ੍ਮਾਤ੍||੫੨||
Adhikarana 34 (53) · Śloka 53
ਮਲਾਲ੍ਪਤ੍ਵਾਦਯੋਗਾਚ੍ਚ ਵਾਯੋਃ ਪਕ੍ਵਾਸ਼ਯਸ੍ਯ ਚ | ਵਾਤਮੂਤ੍ਰਪੁਰੀਸਾਣਿ ਨ ਗਰ੍ਭਸ੍ਥਃ ਕਰੋਤਿ ਹਿ ||੫੩||
मलाल्पत्वादयोगाच्च वायोः पक्वाशयस्य च | वातमूत्रपुरीषाणि न गर्भस्थः करोति हि ||५३||
🔊 Audio coming soon
ਅਥ ਕਸ੍ਮਾਦ੍ਗਰ੍ਭਾਸ਼ਯਸ੍ਥੋ ਵਾਤਾਦਿਕਂ ਨ ਕਰੋਤੀਤ੍ਯਾਹ- ਮਲਾਲ੍ਪਤ੍ਵਾਦਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਵਾਯੋਰਯੋਗਾਦਿਤਿ ਨਞਯਮਿਸਦਰ੍ਥੇ, ਤੇਨੇਸਦ੍ਯੋਗਾਤ੍||੫੩||
Adhikarana 35 (54) · Śloka 54
ਜਰਾਯੁਣਾ ਮੁਖੇ ਚ੍ਛਨ੍ਨੇ ਕਣ੍ਠੇ ਚ ਕਫਵੇਸ੍ਟਿਤੇ | ਵਾਯੋਰ੍ਮਾਰ੍ਗਨਿਰੋਧਾਚ੍ਚ ਨ ਗਰ੍ਭਸ੍ਥਃ ਪ੍ਰਰੋਦਿਤਿ ||੫੪||
जरायुणा मुखे च्छन्ने कण्ठे च कफवेष्टिते | वायोर्मार्गनिरोधाच्च न गर्भस्थः प्ररोदिति ||५४||
🔊 Audio coming soon
ਜਰਾਯੁਣੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਵਾਯੋਰ੍ਮਾਰ੍ਗਨਿਰੋਧਾਦਿਤਿ ਘੋਸਜਨਕਸ੍ਯ ਵਾਯੋਰ੍ਮਾਰ੍ਗਨਿਰੋਧਾਦਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਨਿਸ਼੍ਵਾਸਾਦਿਰੂਪਸ੍ਯ ਤੁ ਵਾਯੋਰ੍ਨਿਃਸਰਣਮਗ੍ਰੇ ਵਕ੍ਸ੍ਯਤਿ, ਯਤਸ੍ਤਦਭਾਵੇ ਜੀਵਿਤਾਭਾਵ ਏਵ ਭਵਤਿ ਗਰ੍ਭਸ੍ਯ||੫੪||
Adhikarana 36 (55) · Śloka 55
ਨਿਃਸ਼੍ਵਾਸੋਚ੍ਛ੍ਵਾਸਸਙ੍ਕ੍ਸੋਭਸ੍ਵਪ੍ਨਾਨ੍ ਗਰ੍ਭੋਧਿਗਚ੍ਛਤਿ | ਮਾਤੁਰ੍ਨਿਸ਼੍ਵਸਿਤੋਚ੍ਛ੍ਵਾਸਸਙ੍ਕ੍ਸੋਭਸ੍ਵਪ੍ਨਸਮ੍ਭਵਾਨ੍ ||੫੫||
निःश्वासोच्छ्वाससङ्क्षोभस्वप्नान् गर्भोऽधिगच्छति | मातुर्निश्वसितोच्छ्वाससङ्क्षोभस्वप्नसम्भवान् ||५५||
🔊 Audio coming soon
ਨਿਃਸ਼੍ਵਾਸੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸਙ੍ਕ੍ਸੋਭਃ ਸਞ੍ਚਲਨਮ੍| ਮਾਤਾ ਯਾਸ਼੍ਚੇਸ੍ਟਾ ਨਿਃਸ਼੍ਵਾਸਾਦਿਕਾਃ ਕੁਰੁਤੇ ਤਾ ਗਰ੍ਭੋਪਿ ਕਰੋਤੀਤ੍ਯਰ੍ਥਃ||੫੫||
Adhikarana 37 (56) · Śloka 56
ਸਨ੍ਨਿਵੇਸ਼ਃ ਸ਼ਰੀਰਾਣਾਂ ਦਨ੍ਤਾਨਾਂ ਪਤਨੋਦ੍ਭਵੌ | ਤਲੇਸ੍ਵਸਮ੍ਭਵੋ ਯਸ਼੍ਚ ਰੋਮ੍ਣਾਮੇਤਤ੍ ਸ੍ਵਭਾਵਤਃ ||੫੬||
सन्निवेशः शरीराणां दन्तानां पतनोद्भवौ | तलेष्वसम्भवो यश्च रोम्णामेतत् स्वभावतः ||५६||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ਰੀਰਾਵਯਵਾਨਾਂ ਚਰਣਾਦੀਨਾਂ ਸਨ੍ਨਿਵੇਸ਼ਾਦੌ ਹੇਤੁਂ ਨਿਰ੍ਦਿਸ਼ਨ੍ਨਾਹ- ਸਨ੍ਨਿਵੇਸ਼ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸਨ੍ਨਿਵੇਸ਼ੋ ਰਚਨਾਵਿਸ਼ੇਸਃ| ਸ਼ਰੀਰਾਣਾਂ ਸ਼ਰੀਰਾਵਯਵਾਨਾਂ ਚਰਣਾਦੀਨਾਮ੍| ਤਲੇਸ੍ਵਿਤਿ ਹਸ੍ਤਪਾਦਤਲੇਸੁ||੫੬||
Adhikarana 38 (57) · Śloka 57
ਭਾਵਿਤਾਃ ਪੂਰ੍ਵਦੇਹੇਸੁ ਸਤਤਂ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਬੁਦ੍ਧਯਃ | ਭਵਨ੍ਤਿ ਸਤ੍ਤ੍ਵਭੂਯਿਸ੍ਠਾਃ ਪੂਰ੍ਵਜਾਤਿਸ੍ਮਰਾ ਨਰਾਃ ||੫੭||
भाविताः पूर्वदेहेषु सततं शास्त्रबुद्धयः | भवन्ति सत्त्वभूयिष्ठाः पूर्वजातिस्मरा नराः ||५७||
🔊 Audio coming soon
ਇਤ੍ਥਂ ਕਾਯੇ ਵਿਸ਼ੇਸਂ ਨਿਰ੍ਦਿਸ਼੍ਯਾਤ੍ਮਨੋ ਗੁਣਭੂਤਾਯਾ ਬੁਦ੍ਧੇਰਪਿ ਭਾਵਨਾਬਲਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਵਿਸ਼ੇਸਂ ਨਿਰ੍ਦਿਸ਼ਨ੍ਨਾਹ- ਭਾਵਿਤਾ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਪੂਰ੍ਵਦੇਹੇਸ੍ਵਤਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਸ਼ਰੀਰੇਸੁ, ਸਤਤਮਨਵਰਤਂ, ਯੇ ਭਾਵਿਤਾਃ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਭਾਵਨਯਾ ਭਾਵਿਤਾਨ੍ਤਃਕਰਣਾਃ, ਤੇ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਬੁਦ੍ਧਯੋ ਭਵਨ੍ਤਿ| ਤਥਾਭਾਵਿਤਾ ਏਵ ਯੇ ਸਤ੍ਤ੍ਵਬਹੁਲਾਸ੍ਤੇ ਰਜਸ੍ਤਮਸੋਰਾਵਰਕਯੋਰਭਾਵਾਤ੍ ਪੂਰ੍ਵਾਮਤਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾਮਪਿ ਜਾਤਿਂ ਸ੍ਮਰਨ੍ਤਿ||੫੭||
Adhikarana 39 (58) · Śloka 58
ਕਰ੍ਮਣਾ ਚੋਦਿਤੋ ਯੇਨ ਤਦਾਪ੍ਨੋਤਿ ਪੁਨਰ੍ਭਵੇ | ਅਭ੍ਯਸ੍ਤਾਃ ਪੂਰ੍ਵਦੇਹੇ ਯੇ ਤਾਨੇਵ ਭਜਤੇ ਗੁਣਾਨ੍ ||੫੮||
कर्मणा चोदितो येन तदाप्नोति पुनर्भवे | अभ्यस्ताः पूर्वदेहे ये तानेव भजते गुणान् ||५८||
🔊 Audio coming soon
ਕਾਯੇ ਯੋਸੌ ਸ਼ਰੀਰਸਨ੍ਨਿਵੇਸ਼ਾਦਿਸ੍ਤਥਾ ਦੋਸਕੋਪੇਨ ਕੁਬ੍ਜਖਞ੍ਜਾਦਿ, ਤਥਾ ਵਾਚਿ ਮੂਕਮਿਨ੍ਮਿਣਤ੍ਵਾਦਿ, ਮਨਸਿ ਚ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਜ੍ਞਾਨਪੂਰ੍ਵਜਾਤਿਸ੍ਮਰਣਂ, ਸਰ੍ਵਮੇਵ ਸ੍ਵਭਾਵਾਦਿਸਿਦ੍ਧਮਪਿ ਕਰ੍ਮਣੈਵੇਤ੍ਯਾਹ- ਕਰ੍ਮਣੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਕੁਤਸ੍ਤਦਾਪ੍ਨੋਤੀਤ੍ਯਾਹ- ਅਭ੍ਯਸ੍ਤਾ ਇਤ੍ਯਾਦਿ||੫੮||
Adhikarana puShpikA · Śloka 2
ਇਤਿ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਸ਼ਾਰੀਰਸ੍ਥਾਨੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰਸ਼ੋਣਿਤਸ਼ੁਦ੍ਧਿਸ਼ਾਰੀਰਂ ਨਾਮ ਦ੍ਵਿਤੀਯੋਧ੍ਯਾਯਃ ||੨||
इति सुश्रुतसंहितायां शारीरस्थाने शुक्रशोणितशुद्धिशारीरं नाम द्वितीयोऽध्यायः ||२||
🔊 Audio coming soon
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਡਲ੍ਹ(ਹ੍ਲ)ਣਵਿਰਚਿਤਾਯਾਂ ਨਿਬਨ੍ਧਸਙ੍ਗ੍ਰਹਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਸ਼ਾਰੀਰਸ੍ਥਾਨੇ ਦ੍ਵਿਤੀਯੋਧ੍ਯਾਯਃ||੨||