Skip to content

25. aṣṭavidhaśastrakarmīyādhyāyaḥ

Adhikarana 1 (1-4) · Śloka 5

athātō'ṣṭavidhaśastrakarmīyamadhyāyaṁ vyākhyāsyāmaḥ ||1|| yathōvāca bhagavān dhanvantariḥ ||2|| chēdyā bhagandarā granthiḥ ślaiṣmikastilakālakaḥ | vraṇavartmārbudānyarśaścarmakīlō'sthimāṁsagam ||3|| śalyaṁ jatumaṇirmāṁsasaṅghātō galaśuṇḍikā | snāyumāṁsasirākōthō valmīkaṁ śatapōnakaḥ ||4|| adhruṣaścōpadaṁśāśca māṁsakandyadhimāṁsakaḥ |5|

View original

अथातोऽष्टविधशस्त्रकर्मीयमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२|| छेद्या भगन्दरा ग्रन्थिः श्लैष्मिकस्तिलकालकः | व्रणवर्त्मार्बुदान्यर्शश्चर्मकीलोऽस्थिमांसगम् ||३|| शल्यं जतुमणिर्मांससङ्घातो गलशुण्डिका | स्नायुमांससिराकोथो वल्मीकं शतपोनकः ||४|| अध्रुषश्चोपदंशाश्च मांसकन्द्यधिमांसकः |५|

🔊 Audio coming soon

Show commentary

tatra pūrvaṁ chēdyakarmaṇa ēva darśitatvāttadbhēdamēva darśayannāha- chēdyā bhagandarā ityādi| granthiḥ ślaiṣmika iti āmō na tu pakvaḥ| tilakālaka iti kṣudrarōgaparipaṭhitaḥ; na tu śūkadōṣōktaḥ, tasyāsādhyatvāt| vraṇavartmēti klinnō vraṇauṣṭhaḥ| arbudāni sarvāṇi| arśō vātikaṁ ślaiṣmikaṁ ca| carmakīla iti gudapārśvavartī māṁsāṅkuraḥ| snāyvādibhiḥ saha kōthaśabdaḥ pratyēkaṁ sambadhyatē, kōthaḥ pūtībhāvaḥ| śatapōnaka iti śūkadōṣapaṭhitaḥ; anyē tu “bhagandaragrahaṇēnāpyupāttasya śatapōnakasya punarupādānamatyantacchēdanārtham, ananyapratīkāratvāt”||1-4||

Adhikarana 2 (5-8) · Śloka 8

bhēdyā vidradhayō'nyatra sarvajādgranthayastrayaḥ ||5|| āditō yē visarpāśca vr̥ddhayaḥ savidārikāḥ | pramēhapiḍakāḥ śōphaḥ stanarōgō'vamanthakāḥ ||6|| kumbhīkānuśayī nāḍyō vr̥ndau puṣkarikā'lajī | prāyaśaḥ kṣudrarōgāśca puppuṭau tāludantajau ||7|| tuṇḍikērī gilāyuśca pūrvaṁ yē ca prapākiṇaḥ | bastistathā'śmarīhētōrmēdōjā yē ca kēcana ||8||

View original

भेद्या विद्रधयोऽन्यत्र सर्वजाद्ग्रन्थयस्त्रयः ||५|| आदितो ये विसर्पाश्च वृद्धयः सविदारिकाः | प्रमेहपिडकाः शोफः स्तनरोगोऽवमन्थकाः ||६|| कुम्भीकानुशयी नाड्यो वृन्दौ पुष्करिकाऽलजी | प्रायशः क्षुद्ररोगाश्च पुप्पुटौ तालुदन्तजौ ||७|| तुण्डिकेरी गिलायुश्च पूर्वं ये च प्रपाकिणः | बस्तिस्तथाऽश्मरीहेतोर्मेदोजा ये च केचन ||८||

🔊 Audio coming soon

Show commentary

bhēdyaviṣayaṁ darśayannāha- bhēdyā ityādi| granthayastraya iti vātapittakaphajāḥ| āditō yē visarpāścēti vātapittaślēṣmajāḥ| vidārikā kṣudrarōgēṣu| avamanthaka iti śūkadōṣēṣu| vr̥ndāviti ēkavr̥ndō vr̥ndaśca kaṇṭhagatarōgēṣu| puṣkarikā śūkadōṣēṣu| puppuṭau tāludantajāviti tālupuppuṭō dantapuppuṭaśca| pūrvaṁ yē ca prapākiṇa iti bhagandarādayaḥ| bastistathā'śmarīhētōriti aśmarīnimittamēva bastirbhēdyō nānyahētōḥ, abhēdē dhruvamaraṇādbhēdē ca saṁśayāt||5-8||