9. atīsāracikitsitādhyāyaḥ

Adhikarana adhyAyopakramaH · Śloka

அஸ்மாதநந்தரமதிஸாரசிகித்ஸிதஂ ப்ராரப்யதே, அர்ஶோதிஸாரயோஃ பரஸ்பரஂ நிதாநபூதத்வேந சிகித்ஸாஸாமாந்யாத்| அத ஏவாஹ-

Adhikarana atIsAracikitsitAdhyAyaH AmAtIsAre pUrvaM la~gghanam (2-1) · Śloka 1

அதாதோऽதீஸாரசிகித்ஸிதஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ| (கத்யஸூத்ரே|௨| ) அதீஸாரோ ஹி பூயிஷ்டஂ பவத்யாமாஶயாந்வயஃ| ஹத்வாऽக்நிஂ வாதஜேऽப்யஸ்மாத்ப்ராக் தஸ்மிஂல்லங்கநஂ ஹிதம்||௧||

ஸ௦-ஹி-யஸ்மாத், பாஹுல்யேநாக்நிஂ ஹத்வா-மந்தீகத்ய, ஆமாஶயாந்வயோ பவத்யதீஸாரஃ| அஸ்மாத்காரணாதஸ்மிந்-அதீஸாராக்யேவ்யாதௌ, வாதஜேऽபி பூர்வஂ லங்கநஂ ஹிதம்| ஆமாஶயோऽந்வயோஜந்மபூருத்பத்திஃ யஸ்ய ஸ ஆமாஶயாந்வயஃ| அபிஶப்தாத்க்வசித்கபாதிஜே ஸுதராஂ லங்கநஂ ஹிதமிதி த்யோதயதி| லங்கநஶப்தேந சோபவாஸ ஏவேஹ கஹ்யதே, ஶோதநாதீநாஂ லங்கநாநாமவஸ்தாவஶாதுச்யமாநத்வாத்| பூயிஷ்டக்ரஹணேந க்வசித்பயஜாதாவதீஸாரே வ்யபிசாரஃ, நாஸாவாமாஶயாந்வயஃ| ப்ராக்க்ரஹணேந நோத்தரகாலே லங்ஹ்கநஂ ஹிதம்| ததா ஹி ரோகஸ்வபாவாத்தாத்வபசயோऽவஶ்யஂபாவீ| லங்கநமபி தாத்வபசயஹேதுஃ, அதஸ்தத்ராயுக்தம்|

Adhikarana AmAtIsAre vamanam (2) · Śloka 2

ஶூலாநாஹப்ரஸேகார்தஂ வாமயேததிஸாரிணம்| |௨|

ஸ௦-ஶூலாதிபிரார்தமதீஸாரிணஂ வாமயேத், ந தத்ர ப்ராக் லங்கநஂ ஹிதம்| வமநஂ சைதத்ஸாமாந்யஂ பித்தஜாதிஷ்வப்யேவஂரூபேஷு சிகித்ஸிதஂ போத்யம், ந கேவலஂ வாதஜே|

Adhikarana AmAtIsAre upekShaNam (2-3) · Śloka 3

| தோஷாஃ ஸந்நிசிதா யே ச விதக்தாஹாரமுர்ச்சிதாஃ||௨|| அதீஸாராய கல்பந்தே தேஷூபேக்ஷைவ பேஷஜம்| பஶோத்க்லேஶப்ரவத்தேஷு ஸ்வயமேவ சலாத்மஸு||௩||

ஸ௦-யே ச தோஷாஃ ஸந்நிசிதாஃ-அதிஶயேந வத்திஂ கதாஃ, ததா விதக்தேநபக்வாபக்வரூபேண, ஆஹாரேண மூர்ச்சிதாஃ-ஏகதாஂ ப்ராப்தாஃ, அதீஸாராய கல்பந்தேஸம்பத்யந்தே| தேஷு ததோத்க்லேஶநஂ-உத்க்லேஶாக்யவிகாரகரணஂ ப்ரத்யுந்முகதாபீஜஸ்யாங்குரோத்பத்தாவுச்சூநாவஸ்தேவ, அதிஶயேநோஸ்க்லேஶோ பஶோத்க்லேஶஸ்தேந ப்ரவத்தாஃ-அதீஸாரகரணஂ ப்ரதி ஸமுத்யதாஸ்தேஷு, ததா ஸ்வயமேவ-யத்நஂ விநா, சலாத்மஸு-சலஸ்வபாவேஷு, தேஷு-ததாபூதேஷு, உபேக்ஷாபத்யாஶித்வேந ஸம்யக் ப்ரவர்தநமேவ பேஷஜம், ந து பாசநாதிகமித்யர்தஃ| ஸங்க்ரஹணௌஷதஂ குடஜத்வகாதிகஂ வ்யாதிப்ரதிபக்ஷபூதஂ கஸ்மாதத்ர ந ப்ரயுஜ்யதே ? அபி சாக்ந்யஸங்க்ரஹே படிஷ்யதி (ஹ. உ. அ. ௪௦/௪௯)- "குடஜோऽதீஸாரே" இதி| தஸ்மாதத்ர ஸங்க்ராஹௌஷதஂ தாதுமுசிதமிதி யோ மந்யதே தஂ ப்ரத்யாஹ-

Adhikarana AmAtIsAre pUrvaM na sa~ggrahaNam (4) · Śloka 4

ந து ஸங்க்ரஹணஂ யோஜ்யஂ பூர்வமாமாதிஸாரிணி| |௪|

ஸ௦-ஸங்க்ரஹணஂ பேஷஜஂ பூர்வமாமாதிஸாரிணி புருஷே ந யோஜ்யம்| துஶப்தோऽவதாரணார்தஃ| அத்ர பூர்வக்ரஹணஂ பஶ்சாதீஷதாமாதிஸாரிணிதீயமாநஂ யுஜ்யத ஏவேதி த்யோதயதி| ஸாமே தோஷேऽதீஸாரகாரிணி ப்ரதமமபி பேதநமௌஷதஂ தாதுஂ(தத்தஂ) விஶிஷ்டாயாமவஸ்தாயாஂ ஸமாநகார்யமபி கதாசிததீஸாரிணோ குணாய ஸம்பத்யதே நாதீஸாரப்ரதிபக்ஷபூதமபி ச ஸங்க்ரஹணமௌஷதமிதி கத்வா|

Adhikarana vibaddhadoShe prANadA (4-5) · Śloka 5

| அபி சாத்மாநகுருதாஶூலஸ்தைமித்யகாரிணி||௪|| ப்ராணதா ப்ராணதா தோஷே விபத்தே ஸம்ப்ரவர்திநீ| |௫|

ஸ௦-விபத்தே-அல்பால்பஂ கத்வா ப்ரவர்தமாநே, தோஷேऽத ஏவ விபந்தத்வாதாத்மாநாதிகாரிணி ததாபூதேऽஸ்மிந்தோஷேऽஸங்க்ரஹணமபத்யமபி ப்ராணதா-ஹரீதகீ, ப்ராணாந் ததாதீதி-ப்ராணதா, பவதீதி| ஏவஂ பஹுதோஷாணாமதீஸாரிணாஂ ப்ராயேணைஷ உபக்ரமோ போத்யஃ|

Adhikarana madhyadoShe BUtIkAdi kvAthaH, bilvAdi kvAthaH, biDAdi kvAthaH, SuNThyAdi kvAthaH (5-7) · Śloka 7

மத்யதோஷால்பதோஷயோஸ்த்வாஹ | பிபேத்ப்ரக்வதிதாஸ்தோயே மத்யதோஷோ விஶோஷயந்||௫|| பூதீகபிப்பலீஶுண்டீவசாதாந்யஹரீதகீஃ| அதவா பில்வகநகாமுஸ்தநாகரவாலகம்||௬|| பிடபாடாவசாபத்யாகமிஜிந்நாகராணி வா| ஶுண்டீகநவசாமாத்ரீபில்வவத்ஸகஹிங்கு வா||௭||

ஸ௦- மத்யதோஷோऽதீஸாரீ பூதீகாதீஃ பிபேத்| கிம்பூதாஸ்தாஃ ? தோயே ப்ரக்வதிதாஃ| நநு, க்வதிதா இத்யேதாவதேவாஸ்து, கிஂ ப்ரஶப்தேந ? ப்ரூமஃ| ப்ரகர்ஷேண க்வதிதாஃ ப்ரமத்யாரூபேண ஶதாஃ ப்ரக்வதிதா இத்யஸ்யார்தஸ்ய ப்ரதிபாதநார்தஂ ப்ரஶப்தோகாரி| ப்ரமத்யாயாஶ்ச தந்த்ராந்தரே லக்ஷணமுக்தம்| ததா- "ஶதஃ கஷாயோ நிர்யூஹஃ க்வாதோ யூஷோऽகதஶ்ச ஸஃ| கதயூஷஃ ப்ரமத்யா ச த்ரவ்யாத்கல்கீகதாச்சதஃ||" இதி| ததேவஂ த்ரவ்யஂ கல்கீகத்ய பிஷ்ட்வா யத்க்ரியதே ஸ கதயூஷோ பண்யதே| ஸ ஏவ ச ப்ரமத்யாஶப்தவாச்யஃ| தஸ்மாந்மத்யதோஷோऽதீஸாரீ பூதீகாதீநி பிஷ்ட்வா ப்ரகர்ஷேண க்வாதயித்வா ப்ரமத்யாரூபேண பிபேதித்யவதிஷ்டதே| முநிநாऽப்யுக்தம் (ச. சி. அ. ௧௯/௨௨)- "ப்ரமத்யாஂ மத்யதோஷேப்யோ தத்யாத்தீபநபாசநீம்|" இதி| கிஂ குர்வந் பிபேத் ? விஶோஷயந்,- லங்கயந், ப்ரகதத்வாதாத்மாநமேவ| அதவா, பில்வதநிகாதீநி பிபேத்| அதவா, பிடாதீநி ஶுண்ட்யாதீநி வா பிபேத்|

Adhikarana alpadoShe upavAsaH (8) · Śloka 8

ஶஸ்யதே த்வலபதோஷாணாமுபவாஸோऽதிஸாரிணாம்| |௮|

ஸ௦-அல்பதோஷாணாமதிஸாரிணாமுபவாஸஃ ஶஸ்யதே| துஶப்தோऽவதாரணார்தஃ| அத்ரோபவாஸ ஏவால்பதோஷாணாஂ ஶஸ்யதே ந பஹுதோஷமத்யதோஷோக்தோऽபர உபக்ரமஃ, ஸ ந ததா தேஷாஂ ஶஸ்யத இதி| ஸர்வமதீஸாரிணஂ தோஷதேஶாத்யநுரோதேந கதாசிலங்கயேத்|

Adhikarana atIsAre pAnArthaM jalam (8-9) · Śloka 9

| வசாப்ரதிவிஷாப்யாஂ வா முஸ்தாபபர்டகேந வா||௮|| ஹ்நீபேரநாகராப்யாஂ வா விபக்வஂ பாயயேஜ்ஜலம்| |௯|

ஸ௦-தஷி ஸஞ்ஜாதாயாஂ தோஷதேஶாத்யநுரோதேந கதாசித்வசாப்ரதிவிஷாப்யாஂ விபக்வஂ ஜலஂ பாயயேத் கதாசிந்முஸ்தாபர்படகேந கதாசித்வாலகநாகராப்யாம்| பாயயேதித்யத்ர கர்த்ரபிப்ராயே க்ரியாபலே பரஸ்மைபதம், அந்யதா "ந பாதம்ய" இத்யாதிநா பரஸ்மைபதநிஷேதஃ ஸ்யாத்|

Adhikarana atIsAre annam (9-10) · Śloka 10

| யுக்தேऽந்நகாலே க்ஷுத்க்ஷாமஂ லக்வந்நப்ரதி போஜயேத்||௯|| ததா ஸ ஶீக்ரஂ ப்ராப்நோதி ருசிமக்நிபலஂ பலம்| |௧௦|

ஸ௦-யுக்தே-யோக்யே, அந்நகாலே க்ஷுத்க்ஷாமமதிஸாரிணஂ லக்வந்நப்ரதிபோஜயேத், நாபரவ்யாத்யார்தமிவ லங்கநோசிதஂ ஸம்யக்லங்கநாதநந்தரமேவ போஜயேத்| அபி து ஸம்யக்லங்கிதலக்ஷணோத்பந்நமப்யதீஸாரிணஂ கிஞ்சித்காலப்ரதீக்ஷணஂ கத்வா போஜயேதிதி க்ஷாமஶப்தேந த்யோதயதி| அல்பஂ லக்வந்நஂ லக்வந்நப்ரதி, "ஸுப்ப்ரதிநா மாத்ரார்தே" இதி ஸமாஸோऽவ்யயீபாவஃ| ஏவஂ க்ரியமாணே ஸஃ-அதிஸாரீ, த்ராகேவ ருசிஂ ப்ராப்நோதி, ததா வஹ்நிபலஂ தேஹபலம் [ச]|

Adhikarana atIsAre takrAdikam (10-11) · Śloka 11

ஏவஂ ச புஞ்ஜாநஸ்ய பாநமுபதிஶ்யதே | தக்ரேணாவந்திஸோமேந யவாக்வா தர்பணேந வா||௧௦|| ஸுரயா மதுநா வாऽத யதாஸாத்ம்யமுபாசரேத்| |௧௧|

ஸ௦-கதாசித்தக்ரேண கதாசித்காஞ்ஜிகேந கதாசித்பேயயா கதாசித்தர்பணேந கதாசித்ஸுரயா| கதாசிந்மார்த்வீகேணேதி யதாஸாத்ம்யமுபாசரேத்|

Adhikarana atIsAre Bojyam (11-13) · Śloka 13

| போஜ்யாநி கல்பயேதூர்த்வஂ க்ராஹிதீபநபாசநைஃ||௧௧|| பாலபில்வஶடீதாந்யஹிங்குவக்ஷாம்லதாடிமைஃ| பலாஶஹபுஷாஜாஜீயவாநீபிடஸைந்தவைஃ||௧௨|| லகுநா பஞ்சமூலேந பஞ்சகோலேந பாடயா| |௧௩|

ஸ௦-அஸ்மாத்க்ரமாதூர்த்வஂ-அநந்தரஂ, போஜ்யாநி-போக்தவ்யாநி,கல்பயேததீஸாரிணே| க்ராஹிதீபநபாசநைரேவ ஸங்க்ரஹணாநி தீபநாநி பாசநாநி ச யாநி த்ரவ்யாணி தாநி ஸர்வாண்யதீஸாரிணே பத்யாநீதி| ஏவஂ ஸங்க்ஷேபேண ஸாமாந்யேந சிகித்ஸிதமுக்தம்| ததேவ திங்மாத்ரஂ தர்ஶயதி-பாலேத்யாதி| பலபில்வாதிபிர்போஜ்யாநி கல்பயேத்|

Adhikarana kaPapittAdhike peyA (13-14) · Śloka 14

| ஶாலிபர்ணீபலாபில்வைஃ பஶ்நிபர்ண்யா ச ஸாதிதா||௧௩|| தாடிமாம்லா ஹிதா பேயா கபபித்தே ஸமுல்பணே| |௧௪|

ஸ௦-ஶாலிபர்ண்யாதிபிஃ ஸாதிதா தாடிமாம்லா பேயா கபபித்தாதிகே ஹிதா|

Adhikarana vAtAdhike peyA (14) · Śloka 14

| அபயாபிப்பலீமூலபில்வைர்வாதாநுலோமநீ||௧௪||

ஸ௦-அபயாதிபிஃ பேயா வாதாநுலோமநீ|

Adhikarana doShabahule virekaH (15-16) · Śloka 16

விபத்தஂ தோஷபஹுலோ தீப்தாக்நிர்யோऽதிஸார்யதே| கஷ்ணாவிடங்கத்ரிபலாகஷாயைஸ்தஂ விரேசயேத்||௧௫|| பேயாஂ யுஞ்ஜயாத்விரிக்தஸ்ய வாதக்நைர்தீபநைஃ கதாம்| |௧௬|

ஸ௦-யோ பஹுதோஷோ விபத்தஂ-அல்பால்பஂ கத்வா, அதிஸார்யதே ஸ கஷ்ணாதிகஷாயைர்விரேசயேத்| விரிக்தஸ்ய ச தஸ்ய ஸதஃ பேயாஂ வாதக்நைர்தீபநைஶ்ச த்ரவ்யைஃ கதாஂ யுஞ்ஜ்யாத்|

Adhikarana doShabahule peyA (16-22) · Śloka 22

| ஆமே பரிணதே யஸ்து தீப்தேऽக்நாவுபவேஶ்யதே||௧௬|| ஸபேநபிச்சஂ ஸருஜஂ ஸவிபந்தஂ புநஃ புநஃ| அல்பால்பமல்பஶமலஂ நிர்விட்வா ஸப்ரவாஹிகம்||௧௭|| ததிதைலகதக்ஷீரைஃ ஸ ஶுண்டீஂ ஸகுடாஂ பிபேத்| ஸ்விந்நாநி குடதைலேந பக்ஷயேத்பதராணி வா||௧௮|| காடவிட்விஹிதைஃ ஶாகைர்பஹுஸ்நேஹைஸ்ததா ரஸைஃ| க்ஷுதிதஂ போஜயேதேநஂ ததிதாடிமஸாதிதைஃ||௧௯|| ஶால்யோதநஂ திலைர்மாஷைர்முத்கைர்வா ஸாது ஸாதிதம்| ஶட்யா மூலகபோதாயாஃ பாடாயாஃ ஸ்வஸ்திகஸ்ய வா||௨௦|| ஸூஷாயவாநீகர்காருக்ஷீரிணீசிர்படஸ்ய வா| உபோதகாயா ஜீவந்த்யா பாகுச்யா வாஸ்துகஸ்ய வா||௨௧|| ஸுவர்சலாயாஶ்சுஞ்சோர்வா லோணீகாயா ரஸைரபி| கூர்மவர்தகலோபாகஶிகிதித்திரிகௌக்குடைஃ||௨௨||

ஸ௦-யஃ-அதீஸாரீ, ஆமே பரிணதே தீப்தேऽக்நௌ ஸத்யுபவேஶ்யதே ஸபேநபிச்சஂ ததா ஸருஜஂ ததா ஸவிபந்தஂ புநஃ புநஸ்ததாऽல்பமல்பஂ ததாऽல்பபுரீஷஂ நிர்விட்வா-புரீஷரஹிதம், ததா ஸப்ரவாஹிகஂமிஸ்தாநிகாஸஹிதம்| "ஸ்ருதே ரக்தே புரீஷே ச வாயுநா விட்விவர்ஜிதம்| ப்ரவாஹிதேதி விக்யாதஂ யத் பேநாபஂ ப்ரவர்ததே||" இதி ப்ரவாஹிகாலக்ஷணம்| ய ஏவஂவிதோऽதீஸாரீ ஸ ததிதைலகதக்ஷீரைஃ ஸமுதிதைஃ ஶுண்டீஂ ஸகுடாஂ பிபேத்| அதவா, ஸ்விந்நாநி பதராணி குடதைலேநாஶ்நீயாத்| ஏவஂ தோஷாதிவஶாச்சுண்டீஂ பாயயித்வா கதாசித் பூர்வோக்தாநி பதராணி பக்ஷயித்வாऽநந்தரஂ க்ஷுதிதஂ-அதிஸஞ்ஜாதபுபுக்ஷஂ, ஏநஂ-அதீஸாரிணஂ, காடவிட்விஹிதைஃ-வாஸ்துகாதிபிஃ, ஶாகைஸ்ததா மாஂஸரஸைர்பஹுஸ்நேஹைர்ததிதாடிமஸஂஸ்கதைஃ ஶால்யோதநஂ போஜயேத்| அதவா திலைர்மாஷைர்முத்கைர்வா ஸாது-ஶோபநஂ கத்வா, ஸாதிதஂ ஶால்யோதநஂ போஜயேத்| மூலகபோதா-லௌமூலகஂ போதிகாஸஂஜ்ஞஂ தேஶாந்தரே ப்ரஸித்தஂ குருக்ஷேத்ராதௌ தேஶே| அத்ர பாஷ்யஂ கியத் த்யக்தம்|

Adhikarana pakvadoShe sapravAhike auShadham, annam, yavAgUH (23-24) · Śloka 24

பில்வமுஸ்தாக்ஷிபைஷஜ்யதாகீபுஷ்பநாகரைஃ| பக்வாதீஸாரஜித்தக்ரே யவாகூர்தாதிகீ ததா||௨௩|| கபித்தகச்சுராபஞ்ஜீயூதிகாவடஶோலுஜைஃ| தாடிமீஶணகார்பாஸீஶால்மலீநாஂ ச பல்லவைஃ||௨௪||

ஸ௦-பில்வாதிபிஸ்தக்ரே ஸித்தா யவாகூஃ பக்வாதீஸாரஜித்| தாதிகீதி| கபித்தாதிஜைஃ பல்லவைர்தாடிமாதீநாஂ ச பல்லவைர்தத்நி ஸித்தா தாதிகீ யவாகூஃ| ததா-பக்வாதீஸாரஜித்|

Adhikarana pakvadoShe sapravAhike khalaH (25) · Śloka 25

கல்கோ பில்வஶலாடூநாஂ திலகல்கஶ்ச தத்ஸமஃ| தத்நஃ ஸரோऽம்லஃ ஸஸ்நேஹஃ கலோ ஹந்தி ப்ரவாஹிகாம்||௨௫||

ஸ௦-ததா பில்வஶலாடூநாஂ-ஸ்தோககாலஜாதாநாஂ லகூநாஂ பில்வாநாஂ, கல்கஃ| ததா திலகல்கஸ்தத்ஸமோ-பில்வஶலாடுஸமஃ| ததா தத்நஃ ஸரோऽம்லோ-ந மதுரஃ, ஸஸ்நேஹோ-தேஶாத்யநுரோதாத்ததாதிநா ஸ்நேஹேந யதாயதஂ யுக்தஃ| அயஂ கலஃ ஸித்தஃ ப்ரவாஹிகாஂ ஹந்தி|

Adhikarana pakvadoShe sapravAhike aparAjitaH khalaH (26-28) · Śloka 28

மரிசஂ தநிகாऽஜாஜீ தித்திடீகஂ ஶடீ பிடம்| தாடிமஂ தாதகீ பாடா த்ரிபலா பஞ்சகோலகம்||௨௬|| யாவஶூகஂ கபித்தாம்ரஜம்பூமத்யஂ ஸதீப்யகம்| பிஷ்டைஃ ஷங்குணபில்வைஸ்தைர்தத்நி முத்கரஸே குடே||௨௭|| ஸ்நேஹே ச யமகே ஸித்தஃ கலோऽயமபராஜிதஃ| தீபநஃ பாசநோ க்ராஹீ ருச்யோ பிம்பிஶிநாஶநஃ||௨௮||

ஸ௦-மரிசாதிபிஃ பிஷ்டைஃ ஷட்குணஂ பில்வஂ-பில்வமஜ்ஜா, யேஷாஂ மரிசாதீநாஂ தைஃ ஸித்தஃ| ததா பரிபக்வஶ்ச தத்நி ததா முத்கரஸே குடே ததா யமகே ச ஸ்நேஹே| கலோऽயமபராஜிதோ நாம தீபநாதிகுணஃ| பிம்பிஶிநாஶநஃ-ப்ரவாஹிகாக்நஃ|

Adhikarana purIShakShaye yUShAH, annam, khalaH, vya~jjanam, saktavaH, mAShAH, mAMsarasaH (29-35) · Śloka 35

கோலாநாஂ பாலபில்வாநாஂ கல்கைஃ ஶாலியவஸ்ய ச| முத்கமாஷதிலாநாஂ ச தாந்யயூஷஂ ப்ரகல்பயேத்||௨௯|| ஏகத்யஂ யமகே பஷ்டஂ ததிதாடிமஸாரிகம்| வர்சஃக்ஷயே ஶுஷ்கமுகஂ ஶால்யந்நஂ தேந போஜயேத்||௩௦|| தத்நஃ ஸரஂ வா யமகே பஷ்டஂ ஸகுடநாகரம்| ஸுராஂ வா யமகே பஷ்டாஂ வ்யஞ்ஜநார்தஂ ப்ரயோஜயேத்||௩௧|| பலாம்லஂ யமகே பஷ்டஂ யூஷஂ கஞ்ஜநகஸ்ய வா| பஷ்டாந்வா யமகே ஸக்துந் ஸ்வாதேஹ்யோஷாவசூர்ணிதாந்||௩௨|| மாஷாந் ஸுஸித்தாஂஸ்தத்வத்வா தமண்டோபஸேவநாந்| ரஸஂ ஸுஸித்தபூதஂ வா சாகமேஷாந்தராதிஜம்||௩௩|| பசேத்தாடிமஸாராம்லஂ ஸதாந்யஸ்நேஹநாகரம்| ரக்தஶால்யோதநஂ தேந புஞ்ஜாநஃ ப்ரபிபஂஶ்ச தம்||௩௪|| வர்சஃக்ஷயகதைராஶு விகாரைஃ பரிமுச்யதே| |௩௫|

ஸ௦-கோலாதீநாஂ கல்கைஃ ஶாலேர்யவஸ்ய ச கல்கைர்முத்காதீநாஂ சகல்கைரேகத்யஂ-வ்யதிமிஶ்ரஂ, தாந்யயூஷஂ ப்ரகல்பயேத்| கிம்பூதம் ? யமகே பஷ்டஂ ததா ததிதாடிமஸாரிகம்| வர்சஃக்ஷயே-புரீஷக்ஷயே ஸதி, ஶுஷ்கமுகஂ-முகஶோஷோபத்ரவாந்விதமதீஸாரிணஂ, தேந-யூஷேண, ஶால்யந்நஂ போஜயேத்| ஶாலிக்ரஹணேந ரக்தஶால்யாதிநாஂ க்ரஹணம்| அதவா, தத்நஃ ஸரஂ யமகே பக்வஂ குடநாகரஸஹிதஂ வ்யஞ்ஜநார்தஂ ப்ரகல்பயேத்| அதவா, யமகே பஷ்டாஂ ஸுராஂ வ்யஞ்ஜநார்தஂ ப்ரகல்பயேத்| அதவா கஞ்ஜநகஸ்ய-ஹரிதகவிஶேஷஸ்ய, யூஷஂ பலைஃ-தாடிமாதிபிரம்லைஃ, அம்லஂ-அம்லீகதஂ, வ்யஞ்ஜநார்தஂ ப்ரகல்பயேத்| யமகே ஸ்நேஹத்வயே, வா ஸக்தூந் பஷ்டந் வ்யோஷாவசூர்ணிதாந் பக்ஷயேத்| ததைவ மாஷாந் ஸுஸ்விந்நாந் கதமண்டோபஸேவநாந் காதேத்| அதவா, சாகமேஷயோரந்தராதிஜஂ ரஸஂ ஸுஸித்தபூதஂ ஶோபநஂ கத்வா பூர்வஂ ஸித்தஂ பஶ்சாத்பூதஂ-நிர்மலீகதஂ, ததா தாடிமஸாரேணாம்லஂ தாந்யகஸ்நேஹஶுண்டீயுதஂ வ்யஞ்ஜநார்தஂ பசேத்| தேந ரஸேந ரக்தஶால்யந்நஂ புஞ்ஜாநஸ்தமேவமாஂஸரஸஂ ப்ரபிபந் வர்சஃக்ஷயகதைர்விகாரைஃ-"புரீஷே வாயுரந்த்ராணி" (ஹ. ஸூ. அ. ௧௧/௨௧) இத்யாதிபிஃ ஸுத்ரஸ்தாநோதிதைஃ, முச்யதே| ப்ரவாஹிகா வர்சஃக்ஷயே ஸதி ஸ்யாத்| தஸ்மாத்தயாऽபி முச்யதே|

Adhikarana vAte pratihate bAlabilvAdilehaH (35-36) · Śloka 36

| பாலபில்வஂ குடஂ தைலஂ பிப்பலீஂ விஶ்வபேஷஜம்||௩௫|| லிஹ்யாத்வாதே ப்ரதிஹதே ஸஶூலஃ ஸப்ரவாஹிகஃ| |௩௬|

ஸஂ-வாதே ப்ரதிஹதே ப்ரவாஹிகாஶூலவாந் பாலபில்வாதிகஂ லிஹ்யாத்|

Adhikarana vAte shAbaratvagAdi (36-37) · Śloka 37

| வல்கலஂ ஶாபரஂ புஷ்பஂ தாதக்யாபதரீதலம்||௩௬|| பிபேத்ததிஸரக்ஷௌத்ரகபித்தஸ்வரஸாப்லுதம்| |௩௭|

ஸ௦-ரோத்ரத்வக் தாதகீபுஷ்பஂ பதரீபத்ரமேதத் ததிஸராதிபிராப்லுதஂ-ஆலோடிதஂ, பிபேத்|

Adhikarana vibaddhavAtAdau kShIrasauhityam, dhAroShNaM kShIram, eraNDashRutaM kShIram, bAlabilvaSRutaM kShIram (37-39) · Śloka 39

| விபத்தவாதவர்சாஸ்து பஹுஶூலப்ரவாஹிகஃ||௩௭|| ஸரக்தபிச்சஸ்தஷ்ணார்தஃ க்ஷீரஸௌஹித்யமர்ஹதி| யமகஸ்யோபரி க்ஷீரஂ தாரோஷ்ணஂ வா ப்ரயோஜயேத்||௩௮|| ஶதமேரண்டமூலேந பாலபில்வேந வா புநஃ| |௩௯|

ஸ௦-விபத்தே வாதவர்சஸீ யஸ்ய, ததா ப்ரபுதே ஶூலப்ரவாஹிகே யஸ்ய, ததா ஸஹரக்தேந பிச்சயா ச யோ வர்ததே, ததா தஷ்ணயாऽऽர்தஃ, ஏவஂவிதோ நரஃ க்ஷீரஸௌஹித்யஂ-துக்ததப்திஂ, அர்ஹதி| அதவா, யமகஂ பீத்வாऽநு தாரோஷ்ணஂ க்ஷீரஂ ப்ரயோஜயேத்| ஏரண்டமூலேந வா ஶதஂ பாலபில்வேந வா ஶதஂ க்ஷீரஂ ப்ரயோஜயேத்|

Adhikarana Ame savedane mustA kShIram (39-40) · Śloka 40

| பயஸ்யுத்க்வாத்ய முஸ்தாநாஂ விஂஶதிஂ த்ரிகுணேऽம்பஸி||௩௯|| க்ஷீராவஶிஷ்டஂ தத்பீதஂ ஹந்யாதாமஂ ஸவேதநம்| |௪௦|

ஸ௦-க்ஷீரே த்ரிகுணேऽம்பஸி முஸ்தாவிஂஶதிஂ ப்ரக்வாத்ய க்ஷீராவஶிஷ்டஂ பீதமாமஂ ஸருஜஂ ஹந்யாத்| அத்ர ச விஂஶதிபிர்முஸ்தைஃ ப்ராயேண பலஂ பவதி| ஸாமாந்யகல்பநயா ச முஸ்தாபலஂ ஷோடஶபிர்த்ரவபலைருத்க்வாத்ய சத்வாரி பலாநி சதுர்பாகாவஶேஷதயா கார்யாணி| ததேவஂ க்ஷீரபலாநி சத்வாரி பாநீயபலாநி த்வாதஶ முஸ்தாவிஂஶதிஂ தத்வா க்ஷீராவஶிஷ்டஂ பேயமித்யயமத்ர க்வாதக்ரமோ வேத்யஃ|

Adhikarana cirakAlapravAhikAyAM pippalIcUrNaM marIcacUrNaM ca (40-41) · Śloka 41

| பிப்பல்யாஃ பிபதஃ ஸூக்ஷ்மஂ ரஜோ மரிசஜந்ம வா||௪௦|| சிரகாலாநுஷக்தாऽபி நஶ்யத்யாஶு ப்ரவாஹிகா| |௪௧|

ஸ௦-பிப்பல்யாஃ ஸூக்ஷ்மஂ சூர்ணஂ ஜலேந பிபதோ மரிசஸ்ய வா ஸூக்ஷ்மஂ சூர்ணஂ ஜலேந பிபதோ பஹுகாலாநுஷக்தாऽபி ப்ரவாஹிகா நஶ்யதி|

Adhikarana nirAmashUlAdau sakShAraM ghRutam (41-42) · Śloka 42

| நிராமரூபஂ ஶூலார்தஂ லங்கநாத்யைஶ்ச கர்ஷிதம்||௪௧|| ரூக்ஷகோஷ்டமபேக்ஷ்யாக்நிஂ ஸக்ஷாரஂ பாயயேத் கதம்| |௪௨|

ஸ௦-நிராமரூபஂ ததா ஶூலேந பீடிதஂ லங்கநாத்யைஃ கர்ஷிதஂ ததா ரூக்ஷகோஷ்டஂ வஹ்நிமபேக்ஷ்ய க்ஷாரஸஹிதஂ கதஂ பாயயேத்|

Adhikarana nirAmashUlAdau dadhyAditailam (42-43) · Śloka 43

| ஸித்தஂ ததிஸுராமண்டே தஶமூலஸ்ய சாம்பஸி||௪௨|| ஸிந்தூத்தபஞ்சகோலாப்யாஂ தைலஂ ஸத்யோர்திநாஶநம்| |௪௩|

ஸ௦-ததிஸுராமண்டே தஶமூலக்வாதே ச ஸைந்தவபஞ்சகோலகல்கேந தைலஂ ஸித்தஂ ஸத்யோ ருஜாபஹம்|

Adhikarana nirAmashUlAdau shuNThyAditailam (43-44) · Śloka 44

| ஷட்பிஃ ஶுண்ட்யாஃ பலைர்த்வாப்யாஂ த்வாப்யாஂ க்ரந்த்யக்நிஸைந்தவாத்||௪௩|| தைலப்ரஸ்தஂ பசேத்தத்நா நிஃஸாரகருஜாபஹம்| |௪௪|

ஸ௦-ஶுண்டீபலைஃ ஷட்பிஃ பிப்பலீமூலபலத்வயேந சித்ரகபலத்வயேந ஸைந்தவபலத்வயேந ச தைலப்ரஸ்தஂ தத்நா பசேத்| தந்நிஃஸாரகருஜாபஹம்|

Adhikarana nirAmashUlAdau mAMsadugdhAjyam (44-45) · Śloka 45

| ஏகதோ மாஂஸதுக்தாஜ்யஂ புரீஷக்ரஹஶூலஜித்||௪௪|| பாநாநுவாஸநாப்யங்கப்ரயுக்தஂ தைலமேகதஃ| தத்தி வாதஜிதாமக்ர்யஂ ஶூலஂ ச விகுணோऽநிலஃ||௪௫||

ஸ௦-ஏகதஃ-ஏகஸ்மிந் புரீஷக்ரஹஶூலஜித்த்வபக்ஷே, மாஂஸதுக்தாஜ்யஂ த்ரயமேதத் ப்ரயுக்தஂ புரீஷக்ரஹஶூலஜித்| ஏகதஃ-ஏகஸ்மிந் ஶூலஜித்த்வபக்ஷே, பாநாநுவாஸநாப்யங்கைஃ ப்ரயுக்தஂ தைலஂ புரீஷக்ரஹஶூலஜித் 'ஸம்பத்யதே' இதி வாக்யஶேஷஃ| கதமேவம் ? இத்யாஹ-தத்தீத்யாதி| தத்-தைலஂ, யஸ்மாத்ஸர்வேஷாஂ வாதஜிதாமக்ந்யஂ-ப்ரதாநம்| ஶூலஂ ச விகுணோऽநிலஃ-ப்ரகுபிதஃ பவநோ, நாபரஃ கஶ்சித்| ஶூலாநிலயோஃ கார்யகாரணபாவாஹ்யதிரேகே ஸத்யபி ஶூலஸ்ய வாதகார்யஸ்ய வாதப்ரகோபே ஸத்யவிநாபாவித்வஂ ஸூசயிதுஂ ஶூலஂ ச விகுணோऽநில இத்யேவமுக்தம்| குபிதஶ்சேத்வாயுருத்பந்நமேவ ஶூலமித்யர்தஃ|

Adhikarana nirAmashUlAdau pAnAdiprayuktaM tailaM shreShTham, shreShThatve kAraNam (46-47) · Śloka 47

வாயோர்வைகுண்யே கோபே தாதுக்ஷய ஏவாத்ர ஹேதுஃ| அத ஏவாஹ தாத்வந்தரோபமர்தேத்தஶ்சலோ வ்யாபீ ஸ்வதாமகஃ| தைலஂ மந்தாநலஸ்யாபி யுக்த்யா ஶர்மகரஂ பரம்||௪௬|| வாய்வாஶயே ஸதைலே ஹி பிம்பிஸீ நாவதிஷ்டதே| |௪௭|

ஸ௦-வாயுமபேக்ஷ்யாந்யே பித்தஶ்லேஷ்மாதயோ-தாத்வந்தராஃ, தேஷாமுபமர்தஃ-அந்யதாபாவஃ, தேந இத்தஃ-உத்ததஃ, சலோ-வாய்வாக்யஃ, ஸ வ்யாபீ-ஸகலஶரீரவ்யாபநஶீலோऽபி, ஸ்வதாமகஃ-பக்வாஶயஸ்தஃ, தத்ராதிக்யேந தஸ்ய வத்தேஃ, அஸ்யாமவஸ்தாயாமஸ்யாதீஸாரிணஸ்தைலஂ மந்தாநலஸ்யாபி யுக்த்யா-யோகவிஶேஷேண, பரஂ-அதிஶயேந, ஶர்மகரம், ரோகஸ்ய துஃகஹேதோஃ ஶமநாத்| அபிஶப்தாத்கிமுதீப்தாக்நேரதீஸாரிணோ ந ஸுககரஂ பவதி ? அத்ரைவ ஹேதுமாஹ-வாய்வாஶயே-பக்வாஶயாக்யே, ஸதைலே பிம்பிஸீ-ப்ரவாஹிகா, நாவதிஷ்டதேஸ்திதிஂ ந ப்ராப்நோதி|

Adhikarana shreShThatve kAraNantarAni (47) · Śloka 47

க்ஷீணே மலே ஸ்வாயதநச்யுதேஷு தோஷாந்தரேஷ்வீரண ஏகவீரே| கோ நிஷ்டநந்ப்ராணிதி கோஷ்டஶூலீ நாந்தர்பஹிஸ்தைலபரோ யதி ஸ்யாத்||௪௭||

ஸ௦-மலே-புரீஷாக்யே, க்ஷீணே ததா தோஷாந்தரேஷு-வாதவிவர்ஜிதேஷு பித்தகபாதிஷு, ஆயதநச்யுதேஷு-ஸ்வாதாரப்ரஷ்டேஷு, வ்யக்த்யபேக்ஷயா பஹுவசநம், ஈரணே-வாயௌ, ஏகவீரே-ஏகநாயகே, ஶேஷதோஷாணாஂ ஸ்வஸ்தாநப்ரஷ்டத்வாத்கோऽதீஸாரீ நிஷ்டநந்-ப்ரவாஹிகாஂ குர்வந், ப்ராணிதி ?-ந கஶ்சிஜ்ஜீவதி| யதி நாந்தர்பஹிஃ-உபயத்ர, பாநாநுவாஸநாப்யங்கைஃ, தைலபரஃ-அதிஶயேந தைலஸைவீ, ந ஸ்யாத்| ஆக்ரந்தநபூர்வஂ ஸஶூலமுபவேஶநஂ-நிஷ்டநந்நுச்யதே| இந்த்ரவஜ்ராவத்தம்|

Adhikarana gudashUlaBraMshayorGRutam (48-49) · Śloka 49

| குதருக்ப்ரஂஶயோர்யுஞ்ஜ்யாத்ஸக்ஷீரஂ ஸாதிதஂ ஹவிஃ||௪௮|| ரஸே கோலாம்லசாங்கேர்யோர்தத்நி பிஷ்டே ச நாகரே| |௪௯|

ஸ௦-குதருஜி குதப்ரஂஶே ச கதஂ ஸக்ஷீரஂ கோலாதிரஸே தத்நி நாகரே ச கல்கிதே பக்வஂ யுஞ்ஜ்யாத்| அத்ர ச க்ஷீரஂ ஸர்பிஃப்ரமாணஂ கதாத்கோலாதிரஸாதிகஂ சதுர்குணஂ ஶுண்டீதஶ்சதுர்குணஂ கதமிதி பாகக்ரமஃ|

Adhikarana gudashUlaBraMshayoranyadghRutam (49-50) · Śloka 50

தைரேவ சாம்லைஃ ஸஂயோஜ்ய ஸித்தஂ ஸுஶ்லக்ஷ்ணகல்கிதைஃ||௪௯|| தாந்யோஷணபிடாஜாஜீபஞ்சகோலகதாடிமைஃ| |௫௦|

ஸ௦-தைரேவ- பூர்வோக்தைஃ கோலாதிபிரம்லைஃ, ஸஂயோஜ்ய ஸூக்ஷ்மரஜீகதைஶ்ச தாந்யகாதிபிஃ ஸித்தஂ கதஂ பூர்வகுணம்|

Adhikarana gudashUlaBraMshayorsnehabastiH (50-51) · Śloka 51

| யோஜயேத்ஸ்நேஹபஸ்திஂ வா தஶமூலேந ஸாதிதம்||௫௦|| ஶடீஶதாஹ்வாகுஷ்டைர்வா வசயா சித்ரகேண வா| |௫௧|

ஸ௦-குதஶூலீ ச தஶமூலேந ஸாதிதஂ ஹவிஃ-கதஂ, ஸ்நேஹபஸ்திஂ வா யோஜயேத்| ஶட்யாதிபிர்வா ஸாதிதஂ வசயா வா ஸாதிதஂ சித்ரகேண வா ஸாதிதஂ யோஜயேத்| தச்ச பூர்வகுணம்|

Adhikarana pravAhaNAdau anuvAsanam (51-52) · Śloka 52

| ப்ரவாஹணே குதப்ரஂஶே மூத்ராகாதே கடிக்ரஹே||௫௧|| மதுராம்லைஃ ஶதஂ தைலஂ கதஂ வாऽப்யநுவாஸநம்| |௫௨|

ஸ௦-ப்ரவாஹணாதிஷு மதுராம்லைஃ ஶதஂ தைலஂ கதஂ வாऽநுவாஸநஂ யோஜயேத்|

Adhikarana gudaBraMSe~antaHpraveSaH goH PaNAbandhaH (52-53) · Śloka 53

| ப்ரவேஶயேஹ்குதஂ த்வஸ்தமப்யக்தஂ ஸ்வேதிதஂ மது||௫௨|| குர்யாச்ச கோஃபணாபந்தஂ மத்யச்சித்ரேண சர்மணா| |௫௩|

ஸ௦-குதஂ த்வஸ்தஂ ஸதப்யக்தஂ ஸ்வேதிதஂ ச மது கத்வாऽந்தஃ ப்ரவேஶயேத்| கோஃபணாபந்தஂ சர்மணா மத்யச்சித்ரவதா குர்யாத்|

Adhikarana gudaBraMSe pa~jcamUlAditailam (53-54) · Śloka 54

| பஞ்சமூலஸ்ய மஹதஃ க்வாதஂ க்ஷீரே விபாசயேத்||௫௩|| உந்துரஂ சாந்த்ரரஹிதஂ தேந வாதக்நகல்கவத்| தைலஂ பசேத்குதப்ரஂஶஂ பாநாப்யங்கேந தஜ்ஜயேத்||௫௪||

ஸ௦-மஹதஃ பஞ்சமூலஸ்ய-பில்வாதேஃ க்வாதஂ தைலஸமஂ கத்வா க்ஷீரே விபாசயேத்| உந்துருஂ சாந்த்ரரஹிதஂ தஸ்மிந்நேவ க்ஷீரே விபாசயேத்| தேநைவ க்ஷீரேண் தைரேண தைலஂ பசேத்| கிம்பூதம்? வாதக்நகல்கவத்| வாதக்நாநாஂ-ராஸ்நைரண்டாதீநாஂ கல்கஃ, ஸ யஸ்யாஸ்தி வாதக்நகல்கவத்| உந்துரோரத்ர ராஸ்நாத்யக்ருதாநுஸாரேண ப்ரமாணஂ நிருப்ய கார்யம்| தத்ரைவஂ பட்யதே (சரகே சி.அ.௧௮/௪௨)-"துலார்தஂ சாஜமாஂஸஸ்ய" இதி| ஏவஂ மாயுராதிஷ்வபி கதேஷு (ஹ.உ.அ.௨௪/௪௭) மயூராதீநாஂ ப்ரமாணஂ சிந்த்யம்| தேந தைலஂ பசேதிதி வசநாச்ச க்ஷீரஂ தைலாச்சதுர்குணஂ கார்யம்| அத்ர த்ரவஸ்யாபரஸ்யாபாவாத்தைலாச்ச த்ரவஂ சதுர்குணஂ கார்யமிதி பாகக்ரமஃ| தஸ்மாந்நாந்யஸ்நேஹவதத்ர க்ஷீரஂ க்ராஹ்யம்| அந்யத்ர ஹ்யேவமதீதம்-"த்ரவ்யாச்சதுர்குணஃ ஸ்நேஹஃ ஸ்நேஹாத்க்வாதஶ்சதுர்குணஃ| க்ஷீரஂ ஸ்நேஹஸமஂ" இதி| பஹுக்ஷீரத்வேந வாதகார்யஸ்ய குதப்ரஂஶாக்யஸ்ய ஶீக்ரஂ ஶமஂ கரோதி, இதி சதுர்குணமேவாத்ர க்ஷீரஂ ந்யாய்யம்|

Adhikarana pittAtisAre sAme la~gghanam (55) · Śloka 55

பைத்தே து ஸாமே தீக்ஷ்ணோஷ்ணவர்ஜ்யஂ ப்ராகிவ லங்கநம்| |௫௫|

ஸ௦-பைத்தே த்வதீஸாரே ஸாமே ப்ராகிவ-யதா வாதாதீஸாரே பூர்வஂ லங்கநஂ ஶரீரலாகவஂ கர்துஂ யத்கர்ம த்ரவ்யஂ வா நிர்திஷ்டஂ தத்ஸர்வஂ, தீக்ஷ்ணோஷ்ணவர்ஜ்யஂ 'அஸ்மிந் கார்யம்' இதி ஶேஷஃ|

Adhikarana pittAtisAre sAme pAnIyam, annam (55-56) · Śloka 56

| தட்வாந் பிபேத் ஷடங்காம்பு ஸபூநிம்பஂ ஸஸாரிவம்||௫௫|| பேயாதி க்ஷுதிதஸ்யாந்நமக்நிஸந்துக்ஷணஂ ஹிதம்| பஹத்யாதிகணாபீருத்விபலாஶூர்பபர்ணிபிஃ||௫௬||

ஸ௦-ஸ பித்தாதீஸாரீ தட்வாந் ஷடங்காம்பு-ஜ்வரசிகித்ஸிதோக்தஂ (ஹ. சி. அ. ௧/௧௫), பூநிம்பஸாரிவாப்யாஂ ஸஹிதஂ பிபேத், அர்தமஷ்டாங்கஜலஂ தேந பேயமித்யவதிஷ்டதே| க்ஷுதிதஸ்ய-அதிஶயேந புபுக்ஷிதஸ்ய, பேயாத்யந்நமக்நிஸந்துக்ஷணஂ ஹிதம்| [ கிம்பூதம்? ] பஹத்யாதிநா கணேநாபீருணா ததா பலாத்வயேந ஶூர்பபர்ணீத்வயேந ச ஸாதிதம்|

Adhikarana pittAtisAre sAme kuTajAdicUrNam, pAThAdicUrNam, ativiShAbilvAdikvAthaH, ativiShAmUrvAdikvAthaH, ativiShAshuNThyAdikvAthaH (57-59) · Śloka 59

பாயயேதநுபந்தே து ஸக்ஷௌத்ரஂ தண்டுலாம்பஸா| கடுஜஸ்ய பலஂ பிஷ்டஂ ஸவல்கஂ ஸகுணப்ரியம்||௫௭|| பாடாவத்ஸகபீஜத்வக்தார்வீக்ரந்திகஶுண்டி வா| க்வாதஂ வாऽதிவிஷாபில்வவத்ஸகோதீச்யமுஸ்தஜம்||௫௮|| அதவாऽதிவிஷாமூர்வாநிஶேந்த்ரயவதார்க்ஷ்யஜம்| ஸமத்வதிவிஷாஶுண்டீமுஸ்தேந்த்ரயவகட்பலம்||௫௯||

ஸ௦-ஏவஂ லங்கநபேயாதிகே கதேऽப்யநுபந்தேऽதீஸாரஸ்ய ஸதி, தமதீஸாரிணஂ குடஜஸ்ய பலஂ-ஶக்ரயவாக்யஂ, பிஷ்டஂ ஸவல்கஂ-ப்ரகத்த்வாத்தஸ்யைவ குடஜஸ்ய த்வசா யுக்தஂ, ததா ஸகுணப்ரியஂ ததா ஸக்ஷௌத்ரஂ தண்டுலாம்பஸா பாயயேத்| அதவா, பாடாதிபிஷ்டஂ தண்டுலாம்பஸா ஸக்ஷௌத்ரஂ தமதீஸாரிணஂ பாயயேத்| அதவா, க்வாதமதிவிஷாதிஜஂ தஂ பாயயேத்| அதவா, அதிவிஷாமூர்வாதிஜஂ பாயயேத்| தார்க்ஷ்யஂ-ரஸாஞ்ஜநம்| ஸமத்வித்யாதி| ஸமாக்ஷிகமதிவிஷாதிகஂ க்வாதீகதஂ வா பாயயேத்|

Adhikarana pittAtisAre sAme vatsakabIjakvAthaH, mustAkvAthaH, shAlmalIvRuntakvAthaH (60-61) · Śloka 61

பலஂ வத்ஸகபீஜஸ்ய ஶ்ரபயித்வா ரஸஂ பிபேத்| யோ ரஸாஶீ ஜயேச்சீக்ரஂ ஸ பைத்தஂ ஜடராமயம்||௬௦|| முஸ்தாகஷாயமேவஂ வா பிபேந்மதுஸமாயுதம்| ஸக்ஷௌத்ரஂ ஶால்மலீவந்தகஷாயஂ வா ஹிமாஹ்வயம்||௬௧||

ஸ௦-வத்ஸகபீஜஸ்ய வா பலஂ ஜலேந க்வாதயித்வா தத்ரஸஂ யோ மாஂஸரஸாஶீ ஸந் பிபேத் ஸ பித்தஜமதீஸாரஂ ஜயேத்| ஏவஂ ப்ராக்வத், முஸ்தாகஷாயஂ-முஸ்தாநாஂ பலஂ ஶ்ரபயித்வா, மதுஸமாயுதஂ ரஸாஶீ ஸந் க்வாதஂ பிபேத் ஸ பைத்தஂ ஜடராமயஂ ஜயேத்| ஶால்மலீவந்தகஷாயஂ வா ஹிமாஹ்வயஂ-ஶீதகஷாயஂ, ஸக்ஷௌத்ரஂ வா பிபேத்|

Adhikarana pittAtisAre sAme kirAtatiktakAdicUrNam, kaTa~gkaTeryAdi cUrNam, tilAdicUrNam, nAgarAdicUrNam (62-64) · Śloka 64

கிராததிக்தகஂ முஸ்தஂ வத்ஸகஂ ஸரஸாஞ்ஜநம்| கடங்கடேரீ ஹ்ரீபேரஂ பில்வமத்யஂ துராலபா||௬௨|| திலா மோசரஸஂ ரோத்நஂ ஸமங்கா கமலோத்பலம்| நாகரஂ தாதகீபுஷ்பஂ தாடிமஸ்ய த்வகுத்பலம்||௬௩|| அர்தஶ்லோகைஃ ஸ்மதா யோகாஃ ஸக்ஷௌத்ராஸ்தண்டுலாம்புநா| |௬௪|

ஸ௦-கிராததிக்தாதயஶ்சத்வாரோ யோகா அர்தஶ்லோகைஃ ஸ்மதாஃ ஸமாக்ஷிகாஸ்தண்டுலஜலேந யோஜ்யாஃ|

Adhikarana pittAtisAre pakve nishAdikvAthaH (64) · Śloka 64

| நிஶேந்த்ரயவரோத்நைலாக்வாதஃ பக்வாதிஸாரஜித்||௬௪||

ஸ௦-நிஶாதிக்வாதஃ பக்வாதீஸாரஜித்|

Adhikarana pittAtisAre pakve rodhrAdigaNakvAthaH, ambaShThAdigaNakvAthaH, priya~ggvAdigaNakvAthaH (65) · Śloka 65

ரோத்ராம்பஷ்டாப்ரியங்க்வாதிகணாஂஸ்தத்வத் பதக் பிபேத்| |௬௫|

ஸ௦-ரோத்ராதீந் கணாந் பதக் [தத்வத்-] ஸமாக்ஷிகாஂஸ்ததைவ தண்டுலாம்பஸா, பிபேத்|

Adhikarana pittAtisAre pakve peyAvilepI khalAH (65-66) · Śloka 66

| கட்வங்கவல்கயஷ்ட்யாஹ்வபலிநீதாடிமங்குரைஃ||௬௫|| பேயாவிலேபீகலகாந் குர்யாத்ஸததிதாடிமாந்| தத்வத்ததித்தபில்வாம்ரஜம்புமத்யைஃ ப்ரகல்பயேத்||௬௬||

ஸ௦-கட்வங்கத்வகாதிபிஃ பேயாதீந் ஸததிதாடிமாந் குர்யாத்| ததைவ ததித்தாதிபிஃ பேயாதீந் ஸததிதாடிமாந் கல்பயேத்| ததித்தஃ-கபித்தஃ|

Adhikarana pittAtisAre pakve ajApayaH, virecanam (67) · Śloka 67

அஜாபயஃ ப்ரயோக்தவ்யஂ நிராமே, தேந சேச்சமஃ| தோஷாதிக்யாந்ந ஜாயேத பலிநஂ தஂ விரேசயேத்||௬௭||

ஸ௦-அஜாபயஃ பத்யஂ நிராமே ஸ்மதம்| தேந-அஜாக்ஷீரேண, யதி தோஷாதிக்யாத்தேதோஃ ஶமோ ந பவேத் ததா தஂ பலவந்தஂ விரேசயேத்-ந துர்பலம்|

Adhikarana pittAtisAre pakve virekArtham palAshaPalakvAthaH (68-69) · Śloka 69

வ்யத்யாஸேந ஶகத்ரக்தமுபவேஶ்யேத யோऽபி வா| பலாஶபலநிர்யூஹஂ யுக்தஂ வா பயஸா பிபேத்||௬௮|| ததோऽநு கோஷ்ணஂ பாதவ்யஂ க்ஷீரமேவ யதாபலம்| ப்ரவாஹிதே தேந மலே ப்ரஶாம்யத்யுதரமயஃ||௬௯||

ஸ௦-வ்யத்யாஸஃ-பரஸ்பரக்ஷேபணம், ஶகத்ரக்தஂ க்ஷிபதி ரக்தஂ ஶகத்க்ஷிபத்யேவஂ வ்யத்யாஸஃ, தேந ய உபவேஶ்யேத ஸ பலாஶபலக்வாதஂ கேவலஂ பிபேததவா பயஸா யுக்தம்| ததஃ-தத்கஷாயஂ பீத்வாऽநந்தரஂ, கோஷ்ணஂ க்ஷீரமேவ யதா-பலஂ-பலாநதிக்ரமேண, பேயம்| தேநக்ஷீரேண, மலே ப்ரவாஹிதே-நிஃஸாரிதே ஸதி, அதீஸாரஃ ஶாம்யதி|

Adhikarana pittAtisAre pakve trAyamANAkvAthaH (70) · Śloka 70

பலாஶவத்ப்ரயோஜ்யா வா த்ராயமாணா விஶோதநீ| |௭௦|

ஸ௦-பலாஶஂ யதா ததா த்ராயமாணா விஶோதநாய ப்ரயோஜ்யா|

Adhikarana pittAtisAre pakve anuvAsanam (70-71) · Śloka 71

| ஸஂஸர்க்யாஂ க்ரியமாணாயாஂ ஶூலஂ யத்யநுவர்ததே||௭௦|| ஸ்ருததோஷஸ்ய தஂ ஶீக்ரஂ யதாவஹ்ந்யநுவாஸயேத்| |௭௧|

ஸ௦-ஸ்ருததோஷஸ்ய-அபசிதமலஸ்யாதீஸாரிணஃ, ஸஂஸர்க்யாஂ க்ரியமாணாயாஂ-பேயாதிகே க்ரமே விதீயமாநே, யதி ஶூலமநுவர்ததேநிர்வத்திஂ ந யாதி, தஂ-ஆதுரஂ, ஆஶு யதாவஹ்நி-அக்ந்யநதிக்ரமேண, அநுவாஸயேத்|

Adhikarana pittAtisAre pakve anuvAsanaghRutam (71-72) · Śloka 72

| ஶதபுஷ்பாவரீப்யாஂ ச பில்வேந மதுகேந ச||௭௧|| தைலபாதஂ பயோயுக்தஂ பக்வமந்வாஸநஂ கதம்| |௭௨|

ஸ௦-ஶதபுஷ்பாதிபிஸ்தைலபாதஂ க்ஷீரயுதஂ கதஂ பக்வமநுவாஸநஂ ஸ்யாத்|

Adhikarana pittAtisAre pakve picCAbastiH (72) · Śloka 72

| அஶாந்தாவித்யதீஸாரே பிச்சாபஸ்திஃ பரஂ ஹிதஃ||௭௨||

ஸ௦-இதி-அநேந ப்ரகாரேண கதேந, அதீஸாரஸ்யாஶாந்தௌ ஸத்யாஂ பரஂ-அநந்தரஂ, பிச்சாபஸ்திஃ-வக்ஷ்யமாணோ, ஹிதஃ| அல்பயா மாத்ரயா நிருஹாக்யோ பஸ்திஃ-பிச்சாபஸ்திஃ|

Adhikarana pittAtisAre pakve picCAbastyarthaM dravyaM vidhistatPalaM ca (73-76) · Śloka 76

பரிவேஷ்ட்ய குஶைராத்ரைரார்த்ரவந்தாநி ஶால்மலேஃ| கஷ்ணமத்திகயாऽऽலிப்ய ஸ்வேதயேத்கோமயாக்நிநா||௭௩|| மச்சோஷே தாநி ஸங்க்ஷுத்ய தத்பிண்டஂ முஷ்டிஸம்மிதம்| மர்தயேத்பயஸஃ ப்ரஸ்தே பூதேநாஸ்தாபயேத்ததஃ||௭௪|| நதயஷ்ட்யாஹ்வகல்காஜ்யக்ஷௌத்ரதைலவதாऽநு ச| ஸ்நாதோ புஞ்ஜீத பயஸா ஜாங்கலேந ரஸேந வா||௭௫|| பித்தாதிஸாரஜ்வரஶோபகுல்ம ஸமீரணாஸ்ரக்ரஹணீவிகாராந்| ஜயத்யயஂ ஶீக்ரமதிப்ரவத்திஂ விரேசநாஸ்தாபநயோஶ்ச பஸ்திஃ||௭௬||

ஸ௦-ஆர்த்ரைஃ-அஶுஷ்கைர்தர்பைஃ, ஶால்மலேரார்த்ரவந்தாநி-குஸுமபந்தநாநி, பரிவேஷ்ட்ய ததஃ கஷ்ணமத்திகயாऽऽலிப்ய கோமயாக்நிநா ஸ்வேதயேத்| மச்சோஷே ஸதி தாநி ஸங்க்ஷுத்ய-ஸஞ்சூர்ண்ய, தஂ பிண்டஂ முஷ்டிஸம்மிதஂ-பலப்ரமாணஂ, பயஸஃ ப்ரஸ்தே மர்தயேத்| தேந ச பூதேநாநந்தரஂ நதாதிமதாऽऽஸ்தாபயேத்| நதஂ-தகரம்| புடபாகாநாஂ ச ஸர்வேஷாமயமேவ விதிஃ| ஆஸ்தாபிதஶ்ச பஶ்சாத்| ஸ்நாதஃ பயஸா புஞ்ஜீத, ஸாத்ம்யாதிவஶாஜ்ஜாங்கலரஸேந வா| அயஂ-பஸ்திஃ ப்ரயுக்தஂ, பித்தாதீஸாராதீந் விரேசநாஸ்தாபநயோஶ்சாதிப்ரவத்திஂ-தோஷாணாமதியோகஂ, ஜயதி| ஏததுக்தஂ பவதி,-பஹுதோஷஸ்ய யா ப்ரவத்திர்விரேசநவிஷயே ஆஸ்தாபநவிஷயே வா தாஂ ச ப்ரயுக்தாऽயஂ ஜயதி| உபஜாதிஃ|

Adhikarana pittAtisAre pakve kuTajaPANitam (77) · Śloka 77

பாணிதஂ குடஜோத்தஂ ச ஸர்வாதீஸாரநாஶநம்| வத்ஸகாதிஸமாயுக்தஂ ஸாம்பஷ்டாதி ஸமாக்ஷிகம்||௭௭||

ஸ௦-குடஜோத்தஂ ச பாணிதஂ வத்ஸகாதியுக்தமம்பஷ்டாதிஸஹிதஂ மாக்ஷீகயுக்தஂ ஸர்வாதீஸாரஃ-ஆமாதீஸாரஃ பக்வாதீஸாரஶ்ச, தஸ்ய நாஶநஂ ஸ்யாத்|

Adhikarana pittAtisAre cirotthitAdau puTapAkAH (78) · Śloka 78

நீருங்நிராமஂ தீப்தாக்நேரபி ஸாஸ்ரஂ சிரோத்திதம்| நாநாவர்ணமதீஸாரஂ புடபாகைருபாசரேத்||௭௮||

ஸ௦-நீருக் சாஸௌ நிராமஶ்ச நீருங்நிராமஸ்தமதீஸாரஂ, அபி ஸாஸ்ரஂ-அபிஶப்தாத்கிமுத நிரஸ்ரம்?, தஂ ததாபூதஂ சோரோத்திதஂ, ததா நாநாவர்ணஂ-அநேகவர்ணஂ, தீப்தாக்நேஃ புடபாகைருபாசரேத்|

Adhikarana pittAtisAre dIrghavRuntapuTapAkaH (79-80) · Śloka 80

த்வக்பிண்டாத்தீர்கவந்தஸ்ய ஶ்ரீபர்ணீபத்ரஸஂவதாத்| மல்லிப்தாதக்நிநா ஸ்விந்நாத்ரஸஂ நிஷ்பீடிதஂ ஹிமம்||௭௯|| அதீஸாரீ பிபேத்யுக்தஂ மதுநா ஸிதயாऽதவா| |௮௦|

ஸ௦-த்வசஃ பிண்டஸ்த்வக்பிண்டஃ, தீர்கவந்தஸ்ய த்வக்பிண்டஃ, தஸ்மாத், காஶ்மர்யபத்ரஸஞ்சாதிதாத் மல்லிப்தாத் ஸாமாந்யோக்தாவபி கஷ்ணமத்திகயா லிப்தாதிதி வேத்யம்| ப்ராகுக்தஂ ஹி (ஶ்லோ.௭௩)-"கஷ்ணமத்திகயாऽऽலிப்ய" இதி| அநந்தரமக்நிநா ஸ்விந்நாத்ரஸஂ நிஷ்பீடிதஂ ஶீதஂ கத்வாऽதீஸாரீ மதுநா யுக்தமதவா ஸிதயா யுக்தஂ பிபேத்| தீர்கவந்தஃ-ஶ்யோநாகஃ|

Adhikarana pittAtisAre kShIridrumapuTapAkAH, kaTva~ggayogaH (80-81) · Śloka 81

| ஏவஂ க்ஷீரித்ருமத்வக்பிஸ்தத்ப்ரரோஹைஶ்ச கல்பயேத்||௮௦|| கட்வங்கத்வக்கதயுதா ஸ்வேதிதா ஸலிலோஷ்மணா| ஸக்ஷௌத்ரா ஹந்த்யதீஸாரஂ பலவந்தமபி த்ருதம்||௮௧||

ஸ௦-ஏவஂ-அநேந ப்ரகாரேண, க்ஷீரித்ருமாணாஂ த்வக்பிஸ்தத்ப்ரரோஹைஃ-கோமலைர்விகதமூலைஶ்ச, கல்பயேத்| ப்ரரோஹாஃ-அங்குரா இத்யந்யே| ஶ்யோநாகத்வக் க்ருதயுதா ததோஷ்ணஸலிலோஷ்மணா ஸ்வேதிதா மாக்ஷிகயுக்தாऽதீஸாரஂ பலவந்தமபி ஶீக்ரஂ ஹந்தி|

Adhikarana raktAtisare nidAnalakShaNe, padmotpalAdishRutaM CAgapayaH, pAne Bojane gudasecane ca (82-84) · Śloka 84

பித்தாதிஸாரீ ஸேவேத பித்தலாந்யேவ யஃ புநஃ| ரக்தாதிஸாரஂ குருதே தஸ்ய பித்தஂ ஸதட்ஜ்வரம்||௮௨|| தாருணஂ குதபாகஂ ச தத்ர சாகஂ பயோ ஹிதம்| பத்மோத்பலஸமங்காபிஃ ஶதஂ மோசரஸேந ச||௮௩|| ஸாரிவாயஷ்டிரோத்ரைர்வா ப்ரஸவைர்வா வடாதிஜைஃ| ஸக்ஷௌத்ரஶர்கரஂ பாநே போஜநே குதஸேசநே||௮௪||

ஸ௦-பித்தாதீஸாரீ பித்தலாந்யேவாந்நபாநாநி யஃ ஸேவதே, தஸ்ய பித்தஂ கர்த ரக்தாதீஸாரஂ குருதே| கிம்பூதம்? தஷ்ணாஜ்வரயுதம்| ததா தாருணஂ குதபாகஂ கரோதி| தத்ர-ஏவஂவிதேऽதீஸாரே, சாகஂ க்ஷீரஂ பத்மாதிபிர்மோசரஸேந ச ஶதஂ ஹிதம்| அதவா, ஸாரிவாதிபிஃ ஶதஂ சாகஂ க்ஷீரஂ ஹிதம் அதவா, வடாதிஜைஃ பல்லவைஃ ஶதஂ க்ஷௌத்ரஶர்கராந்விதஂ பாநே போஜநே குதஸேகே ச சாகஂ பயோ ஹிதம்|

Adhikarana raktAtisAre pAnAdau rasayUShAdayo~anamlAH, kAshmaryaPalayUShaH (85) · Śloka 85

தத்வத்ரஸாதயோऽநம்லாஃ ஸாஜ்யாஃ பாநாந்நயோர்ஹிதாஃ| காஶ்மர்யபலயூஷஶ்ச கிஞ்சிதம்லஃ ஸஶர்கரஃ||௮௫||

ஸ௦-ததைவ ரஸயூஷாதயோऽநம்லாஃ ஸகதாஃ பாநாந்நயோர்ஹிதாஃ| காஶ்மர்யபலயூஷஶ்ச கிஞ்சிதம்லஃ ஸஶர்கரோ ஹிதஃ|

Adhikarana raktAtisAre peyA, navanItaM prAgBaktam (86-87) · Śloka 87

பயஸ்யர்தோதகே சாகே ஹ்ரீபேரோத்பலநாகரைஃ| பேயா ரக்தாதிஸாரக்நீ பஶ்நிபர்ணீரஸாந்விதா||௮௬|| ப்ராக்பக்தஂ நவநீதஂ வா லிஹ்யாந்மதுஸிதாயுதம்| |௮௭|

ஸ௦-சாகே பயஸ்யர்தோதகே வாலகோத்பலநாகரைஃ பஶ்நிபர்ணீக்வாதேந ச யுக்தா பேயா ரக்தாதீஸாரஂ ஹந்தி| அதவா நவநீதஂ ப்ராக்பக்தஂ மதுஶர்கராந்விதஂ லிஹ்யாத்|

Adhikarana raktAtisAre AjaM mArgaM vA raktam, kShIrodbhavaM ghRutam (87-88) · Śloka 88

| பலிந்யஸ்ரேऽஸ்ரமேவாஜஂ மார்கஂ வா கதபர்ஜிதம்||௮௭|| க்ஷீராநுபாநஂ க்ஷீராஶீ த்ர்யஹஂ க்ஷீரோத்பவஂ கதம்| கபிஞ்ஜலரஸாஶீ வா லிஹந்நாரோக்யமஶ்ருதே||௮௮||

ஸ௦-ப்ரவத்தே ரக்தே சாகஂ ரக்தமதவா மார்கஂ-மகஸம்பந்தி ரக்தஂ, கதபர்ஜிதஂ புஞ்ஜீத, ஏவகாராந்ந த்வபரஂ கிஞ்சிதஜஸ்ய மகஸ்ய சேதி கம்யதே| உபயமபி க்ஷீராநுபாநஂ க்ஷீராஶீ ச ஸந் புஞ்ஜீத| அதவா, க்ஷீரோத்பவஂ கதஂ த்ர்யஹஂ லிஹந் கபிஞ்ஜலரஸாஶநோ நர ஆரோக்யஂ ப்ராப்நோதி|

Adhikarana raktAtisAre shatAvarIkalkaH (89) · Śloka 89

பீத்வா ஶதாவரீகல்கஂ க்ஷீரேண க்ஷீரபோஜநஃ| ரக்தாதிஸாரஂ ஹந்த்யாஶு தயா வா ஸாதிதஂ கதம்||௮௯||

ஸ௦-ஶதாவரீகல்கஂ க்ஷீரேண பீத்வா க்ஷீராஶீ ஸந் ரக்தாதீஸாரஂ த்ராகேவ பராகரோதி| அதவா, தயா-ஶதாவர்யா, பக்வஂ கதஂ ரக்தாதீஸாரஂ ஹந்தி|

Adhikarana raktAtisAre lAkShAdisiddhaM ghRutam (90-91) · Śloka 91

லாக்ஷாநாகரவைதேஹீகடுகாதார்விவல்கலைஃ| ஸர்பிஃ ஸேந்த்ரயவைஃ ஸித்தஂ பேயாமண்டாவசாரிதம்||௯௦|| அதீஸாரஂ ஜயேச்சீக்ரஂ த்ரிதோஷமபி தாருணம்| |௯௧|

ஸ௦-லாக்ஷாதிபிஃ ஸித்தஂ க்ருதஂ பேயாமண்டேநாவசாரிதஂ ஶீக்ரஂ த்ரிதோஷமப்யதீஸாரஂ கோரஂ ஜயதி| அபிஶப்தாத்ரக்தாதீஸாரமபி|

Adhikarana raktAtisAre kRuShNamRudAdikam, priya~ggukalkaH (91-92) · Śloka 92

| கஷ்ணமச்சங்கயஷ்ட்யாஹ்வக்ஷௌத்ராஸக்தண்டுலோதகம்||௯௧|| ஜயத்யஸ்ரஂ ப்ரியங்குஶ்ச தண்டுலாம்புமதுப்லுதா| |௯௨|

ஸ௦-கஷ்ணமதாதிகஂ தண்டுலஜலாலோடிதஂ ரக்தஂ ஜயதி| ததா, தண்டுலாம்புமதுயுக்தா ப்ரியங்கூ ரக்தஂ ஜயதி|

Adhikarana raktAtisAre kRuShNatilakalkaH (92-93) · Śloka 93

| கல்கஸ்திலாநாஂ கஷ்ணாநாஂ ஶர்கராபாஞ்சபாகிகஃ||௯௨|| ஓஜேந பயஸா பீதஃ ஸத்யோ ரக்தஂ நியச்சதி| |௯௩|

ஸ௦-பஞ்சமோ பாகஃ பஞ்சபாகஃ, ஸ யஸ்யாஸ்தி ஸ பாஞ்சபாகிகஃ| கோऽஸௌ? கஷ்ணாதிலாநாஂ கல்கஃ, ஶர்கராயாஃ பாஞ்சபாகிகஃ கஷ்ணதிலாநாஂ கல்கஃ சகலீக்ஷீரேண பீதஃ ஸந் ஸத்யோ ரக்தஂ நியச்சதி|

Adhikarana raktAtisAre candanakalkaH (93-94) · Śloka 94

| பீத்வா ஸஶர்கராக்ஷௌத்ரஂ சந்தநஂ தண்டுலாம்புநா||௯௩|| தாஹதஷ்ணாப்ரமோஹேப்யோ ரக்தஸ்ராவாச்ச முச்யதே| |௯௪|

ஸ௦-தண்டுலஜலேந சந்தநஂ ஶர்கராமாக்ஷிகாந்விதஂ பீத்வா தாஹாதிப்யோ முச்யதே| முச்யத இதி கர்மகர்தரி தங்|

Adhikarana raktAtisAre gudadAhapAkayoH seka lepAH (94) · Śloka 94

| குதஸ்ய தாஹே பாகே வா ஸேகலேபா ஹிதா ஹிமாஃ||௯௪||

ஸ௦-குதஸ்ய தாஹே பாகே ச ஸதி ஸேகலேபா ஹிமா ஹிதாஃ|

Adhikarana raktAtisAre sashUlaraktAdau picCAbastiH (95-96) · Śloka 96

அல்பால்பஂ பஹுஶோ ரக்தஂ ஸஶூலமுபவேஶ்யதே| யதா விபத்தோ வாயுஶ்ச கச்ச்ராச்சரதி வா ந வா||௯௫|| பிச்சாபஸ்திஂ ததா தஸ்ய பூர்வோக்தமுபகல்பயேத்| |௯௬|

ஸ௦-அல்பமல்பஂ புநஃ புநஃ ஶூலேந ஸஹ யஶ்ச பஹுஶோ ரக்தமுபவேஶ்யதே| வாயுஶ்ச யத விபத்தோ-நாநுலோமகஃ, அத ஏவ கச்ச்ரேண சரதி ந வா சரதி ததா தஸ்ய-புருஷஸ்ய, பூர்வோக்தஂ-"த்வக்பிண்டாத்" (ஶ்லோ.௭௯) இத்யாதிகஂ பிச்சாபஸ்திமுபகல்பயேத்|

Adhikarana raktAtisAre shiMshipAdikvAthasya picCAbastiH (96-98) · Śloka 98

| பல்லவாந் ஜர்ஜரீகத்ய ஶிஂஶிபாகோவிதாரயோஃ||௯௬|| பசேத்யவாஂஶ்ச ஸ க்வாதோ கதக்ஷீரஸமந்விதஃ| பிச்சாஸ்ருதௌ குதப்ரஂஶே ப்ரவாஹணருஜாஸு ச||௯௭|| பிச்சாபஸ்திஃ ப்ரயோக்தவ்யஃ க்ஷதக்ஷீணபலாவஹஃ| |௯௮|

ஸ௦-ஶிஂஶிபாகோவிதாரயோஃ பல்லவாந் ஜர்ஜரீகத்ய யவாஂஶ்ச பசேத்| ஸ க்வாதோ கதக்ஷீரஸஂயுக்தஃ பிச்சாஸ்ருத்யாதிஷு பிச்சாபஸ்திஃ ப்ரயோக்தவ்யஃ| ஸ ச க்ஷதக்ஷீணாநாஂ பலப்ரதஃ|

Adhikarana raktAtisAre anuvAsanArthaM ghRutam (98) · Śloka 98

| ப்ரபௌண்டரீகஸித்தேந ஸர்பிஷா சாநுவாஸநம்||௯௮||

ஸ௦-ப்ரபௌண்டரீகபக்வேந கதேநாநுவாஸநஂ ச ப்ரயோக்தவ்யம்|

Adhikarana raktAtisAre shatAvarIghRutalehaH (99) · Śloka 99

ரக்தஂ விட்ஸஹிதஂ பூர்வஂ பஶ்சாத்வா யோऽதிஸார்யதே| ஶதாவரீகதஂ தஸ்ய லேஹார்தமுபகல்பயேத்||௯௯||

ஸ௦-ரக்தஂ விஶா ஸஹிதமதவா பூர்வஂ பஶ்சாத்வா யோऽதிஸார்யதே தஸ்ய லேஹார்தஂ ஶதாவரீகதகல்பயேத்|

Adhikarana raktAtisAre navanItasharkarAmadhuyogaH (100) · Śloka 100

ஶர்கரார்தாஂஶகஂ லீடஂ நவநீதஂ நவோத்ததம்| க்ஷௌத்ரபாதஂ ஜயேச்சீக்ரஂ தஂ விகாரஂ ஹிதாஶிநஃ||௧௦௦||

ஸ௦-நவநீதஂ நவஂ ஶர்கராயா ஆர்தபாகேந யுக்தஂ மாக்ஷிகசதுர்தப்ரமாணஂ மாக்ஷிகஸ்ய சதுர்தபகேநாந்விதஂ லீடஂ தஂ-பூர்வோக்தஂ, விகாரஂ ஹிதாஹாரஸ்ய ஜயேத்|

Adhikarana raktAtisAre nyagrodhAdighRutam (101-102) · Śloka 102

ந்யக்ரோதோதும்பராஶ்வத்தஶுங்காநாபோத்ய வாஸயேத்| அஹோராத்ரஂ ஜலே தப்தே கதஂ தேநாம்பஸா பசேத்||௧௦௧|| ததர்தஶர்கராயுக்தஂ லேஹயேத்க்ஷௌத்ரபாதிகம்| அதோ வா யதி வாऽயூர்த்வஂ யஸ்ய ரக்தஂ ப்ரவர்ததே||௧௦௨||

ஸ௦-அதோ வா ஊர்த்வஂ வா யஸ்ய ரக்தஂ ப்ரவர்ததே, ஸ ந்யக்ரோதாதீநாஂ ஶுங்காந் ஆபோத்ய-ஜர்ஜரீகத்ய, தப்தே ஜலேऽஹோராத்ரஂ வாஸயேத்| தேநாம்புநா கதஂ பசேத்| தச்ச-கதஂ, ஶர்கராயா அர்தபாகேந யுக்தஂ மாக்ஷிகசதுர்தாஶகஂ லேஹயேத்| பூர்வகுணம்|

Adhikarana shleShmAtisAre vAtoktaM pAcanam, bilvAdikvAthaH, vacAdikvAthaH, pippalImUlAdikvAthaH (103-105) · Śloka 105

ஶ்லேஷ்மாதிஸாரே வாதோக்தஂ விஶேஷாதாமபாசநம்| கர்தவ்யமநுபந்தேऽஸ்ய பிபேத்பக்த்வாऽக்நிதீபநம்||௧௦௩|| பில்வகர்கடிகாமுஸ்தப்ராணதாவிஶ்வபேஷஜம்| வசாவிடங்கபூதீகதாநகாமரதாரு வா||௧௦௪|| அதவா பிப்பலீமூலபிப்பலீத்வயசித்ரகம்| |௧௦௫|

ஸ௦-ஶ்லேஷ்மதீஸாரே வாதாதீஸாரோக்தஂ யதாமபாசநஂ தத்விஶேஷாத்தத்ர கர்தவ்யம், ந ததா வாதாதீஸாரோக்தோऽந்ய உபக்ரமஃ கார்ய இதி விஶேஷஶப்தஸ்யார்தஃ| அஸ்ய-அதீஸாரஸ்ய, அநுபந்தே-சிகித்ஸாயாஂ ஸம்யக் கதாயாமப்யஶமே ஸதி, பில்வகர்கடிகாதிகஂ பகத்வா பாநமக்நிதீபநஂ பிபேத்| அதவா, வசாதீநி பிபேத்| அதவா, பிப்பலீமூலாதிகஂ பக்த்வாऽக்நிதீபநஂ பிபேத்|

Adhikarana shleShmAtisAre pAThAdikvAthaScUrNaM vA (105-106) · Śloka 106

| பாடாக்நிவத்ஸகக்ரந்திதிக்தாஶுண்டீவசாபயாஃ||௧௦௫|| க்வதிதா யதி வா பிஷ்டாஃ ஶ்லேஷ்மாதீஸாரபேஷஜம்| |௧௦௬|

ஸ௦-ஏதே பாடாதயஃ க்வதிதாஃ பாசநந்யாயேந, சூர்ணிதா வா ஶ்லேஷ்மாதீஸாரபேஷஜமிதி| அத்ராபி வக்ஷ்யமாணஂ ஸிஂஹாவலோகநந்யாயேந' கோஷ்ணவாரிணா இத்யேதத்ஸம்பத்யதே|

Adhikarana shleShmAtisAre sauvarcalAdi cUrNam (106-107) · Śloka 107

| ஸௌவர்சலவசாவ்யோஷஹிங்குப்ரதிவிஷாபயாஃ||௧௦௬|| பிபேச்ச்லேஷ்மாதிஸாரார்தஶ்சூர்ணிதாஃ கோஷ்ணவாரிணா| |௧௦௭|

ஸ௦-ஸௌவர்சலாதீஂஶ்சூர்ணிதாந் கோஷ்ணஜலேந ஶ்லேஷ்மதீஸாரார்தஃ பிபேத்|

Adhikarana shleShmAtisAre kapitthAdilehaH, kaTPalalehaH (107-108) · Śloka 108

| மத்யஂ லீட்வா கபித்தஸ்ய ஸவ்யோஷக்ஷௌத்ரஶர்கரம்||௧௦௭|| கட்பலஂ மதுயுக்தஂ வா முச்யதே ஜடராமயாத்| |௧௦௮|

ஸ௦-கபித்தஸ்ய மத்யஂ ஸவ்யோஷமாக்ஷிகஶர்கரஂ லீட்வா, அதவா கட்பலஂ மாக்ஷிகாந்விதஂ லீட்வா, ஜடரரோகாந்முச்யதே|

Adhikarana shleShmAtisAre kaNAlehaH, takrapAnam, bAlabilvAni (108-109) · Śloka 109

| கணாஂ மதுயுதாஂ லீட்வா தக்ரஂ பீத்வா ஸசித்ரகம்||௧௦௮|| புக்த்வா வா பாலபில்வாநி வ்யபோஹத்யுதராமயம்| |௧௦௯|

ஸ௦-கணாஂ மாக்ஷிகாந்விதாஂ லீட்வா தக்ரஂ ச ஸசித்ரிகஂ பீத்வா பாலபில்வாநி வா புக்த்வா ஜடரரோகஂ வ்யபோஹதி| "உபஸர்காதஸ்யத்யூஹ்யோர்வா வசநம் (ர்வேதி வாச்யம்)" இதி வாऽதங்|

Adhikarana shleShmAtisAre pAThAdicUrNam (109-110) · Śloka 110

| பாடாமோசரஸாம்போததாதகீபில்வநாகரம்||௧௦௯|| ஸுகச்ச்ரமப்யதீஸாரஂ குடதக்ரேண நாஶயேத்| |௧௧௦|

ஸ௦-பாடாதி குடதக்ரேண பீத்வாऽதீஸாரஂ ஸுகச்ச்ரமபி நாஶயேத்| ஶ்லேஷ்மாதீஸாரே ப்ரகதேऽதீஸாரக்ரஹணமந்யஸ்யாபி நிராமஸ்ய தந்நாஶநமிதி த்யோதநார்தம்|

Adhikarana shleShmAtisAre kapitthAShTakam (110-113) · Śloka 113

| யவாநீபிப்பலீமூலசாதுர்ஜாதகநாகரைஃ||௧௧௦|| மரீசாக்நிஜலாஜாஜீதாந்யஸௌவர்சலைஃ *ஸமைஃ| *வஷாம்லதாதகீகஷ்ணாபில்வதாடிமதீப்யகைஃ||௧௧௧|| த்ரிகுணைஃ ஷட்குணஸிதைஃ *கபித்தாஷ்டகுணைஃ கதஃ| சூர்ணோऽதீஸாரக்ரஹணீக்ஷயகுல்மகலாமயாந்||௧௧௨|| காஸஶ்வாஸாக்நிஸாதார்ஶஃபீநஸாரோசகாந் ஜயேத்| |௧௧௩|

ஸ௦-யவாந்யாதிபிர்த்ரவ்யைஃ ஸமைர்வக்ஷாம்லாதிபிஸ்த்ரிகுணைர்மூலத்ரவ்யாபேக்ஷயா| கிம்பூதைரேதைஃ ? ஷட்குணா ஸிதா யேஷாஂ வக்ஷாம்லாதீநாஂ த ஏவஂ தைஃ| ஷட்குணஸிதைஶ்சூர்ணஃ கத இதி யோஜ்யம்| ஏவஂ ஶர்கராபாகாநாஂ ஶதமஷ்டாதிகஂ பவதி| க்வ(கைஃ) கதஶ்சூர்ணஃ ? மூலத்ரவ்யாபேக்ஷயாऽஷ்டாகுணைஃ கபித்தைஃ கபித்தைஃ| கேசித்த்வேவஂ படந்தி-'ஷட்குணஸிதே கபித்தேऽஷ்டகுணே' இதி| தத்ர சேதஂ வ்யாக்யாநம்-மூலத்ரவ்யாபேக்ஷயா கபித்தேऽஷ்டகுணே| ததா ச கிம்புதே ? ஷட்குணஸிதா யஸ்மாத்ததா தஸ்மிந், ஏவஂ ஶர்கராபாகா அஷ்டசத்வாரிஂஶத்ஸ்யுரிதி| அயஂ சூர்ணோऽதீஸாராதிந் ஜயேத்|

Adhikarana shleShmAtisAre dADimAShTakam (113-115) · Śloka 115

| கர்ஷோந்மிதா தவக்ஷீரீ சாதுர்ஜாதஂ த்விகார்ஷிகம்||௧௧௩|| யவாநீதாந்யகாஜாஜீக்ரந்திவ்யோஷஂ பலாஂஶகம்| பலாநி தாடிமாதஷ்டௌ ஸிதாயாஶ்சைகதஃ கதஃ||௧௧௪|| குணைஃ கபித்தாஷ்டகவச்சூர்ணோऽயஂ தாடிமாஷ்டகஃ| போஜ்யோ வாதாதிஸாரோக்தைர்யதாவஸ்தஂ கலாதிபிஃ||௧௧௫||

ஸ௦-துகாக்ஷீரீ சதுர்ஜாதஂ ச கர்ஷோந்மிதஂ-கர்ஷப்ரமாணம்| யவாநீ ச தாந்யகஂ சாஜாஜீ ச யவாநீசாந்யகாஜாஜி த்விகார்ஷிகம்| க்ரந்திஶ்ச வ்யோஷஂ ச தத்பலாஂஶகஂ-பலபாகிகம்| பலாநி தாடிமாதஷ்டௌ, சஶப்தாத்ஸிதாயா அப்யஷ்டௌ பலாநி| ஏவமயமேகதஃ-ஏகஸ்மிந், கதஶ்சூர்ணோ தாடிமாஷ்டகஃ-ஏதத்ஸஂஜ்ஞஃ| தேந சதுர்ஜாதகமேகமேவாஸ்ய ஸமுதாயாத்யதோக்த ஏக ஏவ பாகஃ| வ்யோஷமப்யேகமேவாஸ்யாபி ஸமுதாயாத்யதோக்த ஏக ஏவ பாகஃ| ஏவஂ த்ரவ்ய ஸமுதாயஸ்யைகத்வே கல்பநாऽப்யத்ராப்யாசார்யஸ்யாபிமதைவ| யதா (ஹ. சி. அ. ௧௯/௪௩)-"த்ரிகடூத்தமாதிலருஷ்கராஜ்யமாக்ஷிகஸிதோபலாவிஹிதா| குலிகா ரஸாயநஂ குஷ்டஜிச்ச வஷ்யா ச ஸப்தஸமா||" இதி| ஸப்தசேதி துகாக்ஷீர்யேகா, சதுர்ஜாதஂ த்விதீயம், யவாநீ ததீயா, தாந்யகஂ சதுர்தம், அஜாஜீ பஞ்சமீ, பிப்பலீ-மூலஂ ஷஷ்தம், வ்யோஷஂ ஸப்தமம், தாடிமமஷ்டமமிதி| அந்யே த்வேவஂ வ்யாசக்ஷதே,-பலமிதி ப்ரகதம்| தாடிமமஷ்டகஂ-அஷ்டபலப்ரமாணஂ, யஸ்மிந் சூர்ணே ஸ தாடிமாஷ்டக இதி| யதா சாக்ஷிரோகே (ஹ.உ.அ. ௧௬/௫)-"ஸிதமரிசபாகமேகஂ சதுர்மநோஹ்வஂ" இத்யத்ர| தச்சர்ணஂ வாதாதீஸாரோக்தைரவஸ்தாவஶாத் கலபேயாதிபிஃ ஸஹ போஜநீயம்|

Adhikarana shleShmAtisAre khalaH (116) · Śloka 116

ஸவிடங்கஃ ஸமரிசஃ ஸகபித்தஃ ஸநாகரஃ| சாங்கேரீதக்ரகோலாம்லஃ கலஃ ஶ்லேஷ்மாதிஸாரஜித்||௧௧௬||

ஸ௦-கலஃ ஶ்லேஷ்மாதீஸாரஜித்| கிம்பூதஃ ? விடங்காதியுதஃ சாங்கேரீதக்ரகோலைரம்லஃ|

Adhikarana shleShmAtisAre kShINekaPe amlAdighRutam (117) · Śloka 117

க்ஷீணே ஶ்லேஷ்மணி பூர்வோக்தமம்லஂ லாக்ஷாதி ஷட்பலம்| புராணஂ வா கதஂ தத்யாத்யவாகூமண்டமிஶ்ரிதம்||௧௧௭||

ஸ௦-க்ஷீணே ஶ்லேஷ்மணி பூர்வோக்தமம்லஂ கதஂ-"குதருக்ப்ரஂஶயோர்யுஞ்ஜயாத் ஸக்ஷீரஂ ஸாதிதஂ ஹவிஃ|" (ஶ்லோ.௪௮) இத்யாதி, ததா லாக்ஷாதி-"லாக்ஷாநாகரவைதேஹீ" (ஶ்லோ. ௯௦) இத்யாதி, ஷட்பலஂ-யக்ஷ்மோக்தம் (ஹ. சி. அ. ௫/௨௨), புராணஂ வா கதஂ யவாகூமண்டமிஶ்ரிதஂ, தத்யாத்|

Adhikarana kaPavAtAdhike picCAbastiH (118-119) · Śloka 119

வாதஶ்லேஷ்மவிபந்தே வா ஸ்ரவத்யதி கபேऽபி வா| ஶூலே ப்ரவாஹிகாயாஂ வா பிச்சாபஸ்திஃ ப்ரஶஸ்யதே||௧௧௮|| வசாபில்வகணாகுஷ்டஶதாஹ்வலவணாந்விதஃ| |௧௧௯|

ஸ௦-வாதகபவிபந்தே, வாऽதிஶயேந கபே ஸ்ரவதி, ததா ஶூலே ஸதி, ப்ரவாஹிகாயாஂ வா ஸத்யாஂ, பிச்சாபஸ்திஃ-பூர்வோக்த ஏவ "பல்லவாந் ஜர்ஜரீகத்ய" (ஶ்லோ. ௯௬) இத்யாதிகோ, வசாதிபிர்யுக்தஃ ப்ரஶஸ்யதே|

Adhikarana kaPavAtAdhike anuvAsanam (119-120) · Śloka 120

| பில்வதைலேந தைலேந வசாத்யைஃ ஸாதிதேந வா||௧௧௯|| பஹுஶஃ கபவாதார்தே கோஷ்ணேநாந்வாஸநஂ ஹிதம்| |௧௨௦|

ஸ௦-பில்வமஜ்ஜப்ய உத்பந்நஂ தைலஂ பில்வதைலம்| தேந வசாத்யைஃ பக்வேந, அதவா தைலேந-திலதைலேந வசாத்யைஃ ஸாதிதேந, உபயேநாப்யுஷ்ணேந பஹுஶோऽநுவாஸநஂ கபவாதார்தே ஹிதம்|

Adhikarana kShINakaPAdau vAyoH prabalatvam, prabalo vAyuH SIghraM cikitsyaH, tridoShANAM cikitsAkramaH (120-122) · Śloka 122

| க்ஷீணே கபே குதே தீர்ககாலாதீஸாரதுர்பலே||௧௨௦|| அநிலஃ ப்ரபலோऽவஶ்யஂ ஸ்வஸ்தாநஸ்தஃ ப்ரஜாயதே| ஸ பலீ ஸஹஸா ஹந்யாத்தஸ்மாத்தஂ த்வரயா ஜயேத்||௧௨௧|| வாயோரநந்தரஂ பித்தஂ பித்தஸ்யாநந்தரஂ கபம்| ஜயேத்பூர்வஂ த்ரயாணாஂ வா பவேத்யோ பலவத்தமஃ||௧௨௨||

ஸ௦-கபே க்ஷீணே குதே ச தீர்ககாலோ யோऽதீஸாரஸ்தேந துர்பலே-பலஹீநே ஸதி, அநிலஃ ஸ்வஸ்தாநஸ்திதஃ-பாயுஸ்திதஃ, அவஶ்யஂ ப்ரபலோ ஜாயதே| ஸஃ-வாயுஃ, பலவாந் ஸஹஸா-ஜடித்யேவ, வ்யாபாதயேத்| தஸ்மாத்தஂ-வாயுஂ, ஶீக்ரஂ ஜயேத்| தஂ வாயுஂ ஜித்வாऽநந்தரஂ பித்தஂ ஜயேத்| பித்தஸ்யாநந்தரஂ கபஂ ஜயேத்| அதவா, த்ரயாணாஂ மத்யே யோ பலவத்தமோ தோஷஸ்தமேவ பூர்வஂ ஜயேத்|

Adhikarana BayashokAtIsArayoScikitsA (123) · Śloka 123

பீஶோகாப்யாமபி சலஃ ஶீக்றஂ குப்யத்யதஸ்தயோஃ| கார்யா க்ரியா வாதஹரா ஹர்ஷணாஶ்வாஸநாநி ச||௧௨௩||

ஸ௦-பயஶோகாப்யாமப்யநிலோ யஸ்மாத் குப்யதி, அதஸ்தயோஃ-பயஶோகாதீஸாரயோஃ, வாதஹர க்ரியா கார்யா| ந கேவலஂ வாதஹரா, ஹர்ஷணாஶ்வாஸநாநி ச கார்யாணி, பயஶோகநிவத்தயே|

Adhikarana atIsAramuktalakShaNam (9) · Śloka 9

யஸ்யோச்சாராத்விநா மூத்ரஂ பவநோ வா ப்ரவர்ததே| தீப்தாக்நேர்லகுகோஷ்டஸ்ய ஶாந்தஸ்தஸ்யோதராமயஃ||௧௨௪|| இதி ஶ்ரீவைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸூநுஶ்ரீமத்வாக்படவிரசிதா யாமஷ்டாங்கஹதயஸஂஹிதாயாஂ சதுர்தே சிகித்ஸித- ஸ்தாநேऽதீஸாரசிகித்ஸிதஂ நாம் நவமோऽத்யாயஃ||௯||

ஸ௦-யஸ்ய-அதீஸாரிணஃ புருஷஸ்ய, உச்சாராத்-மலப்ரவத்தேஃ, விநா மூத்ரமதவா வாதஃ ப்ரவர்ததே தீப்தாக்நேர்லௌகோஷ்டஸ்ய ஸதஃ, தஸ்ய ஜடரரோகஃ ஶாந்த இதி| இதி ஶ்ரீமகாங்கதத்தபுத்ரஶ்ரீமதருணதத்தவிரசிதாயாமஷ்டாங்கஹதய- டீகாயாஂ ஸர்வாங்கஸுந்தராக்யாயாஂ சதுர்தே சிகித்ஸித ஸ்தாநேऽதீஸாரசிகித்ஸிதஂ நாம நவமோ ऽத்யாயஃ ஸமாப்தஃ|| ௯||