3. kāsacikitsitādhyāyaḥ

Adhikarana adhyAyopakramaH · Śloka

ரக்தபித்தசிகித்ஸிதாதநந்தரஂ காஸசிகித்ஸிதஸ்யாரம்பஃ| தஸ்ய ச ஸம்பந்தோ நிதாநே ஸ்வயஂ க்ரந்தகதைவோக்தஃ|

Adhikarana kAsacikitsitAdhyAyaH vAtakAsacikitsA shuddhasya vAtakAsasya cikitsA sapittasya vAtakAsasya cikitsA sakaPasya vAtakAsasya cikitsA (2-3) · Śloka 3

அதாதஃ காஸசிகித்ஸிதஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ| (கத்யஸூத்ரே||௨|| ) கேவலாநிலஜஂ காஸஂ ஸ்நேஹைராதாவுபாசரேத்| வாதக்நஸித்தைஃ ஸ்நிக்தைஶ்ச பேயாயூஷரஸாதிபிஃ||௧|| லேஹைர்தூமைஸ்ததாऽப்யங்கஸ்வேதஸேகாவகாஹநைஃ| பஸ்திபிர்வத்தவிட்வாதஂ, ஸபித்தஂ தூர்த்வபக்திகைஃ||௨|| கதைஃ க்ஷீரைஶ்ச, ஸகபஂ ஜயேத்ஸ்நேஹவிரேசநைஃ| |௩|

ஸ௦-கேவலாநிலஜஂ காஸஂ-தோஷாந்தராஸஂஸஷ்டஂ, ஸ்நேஹைஃ-வாதக்நஸித்தைஃ, ஆதாவுபாசரேத்| நநு,ஶுத்தஸ்ய வாதஸ்ய ஸ்நேஹைரேவ ப்ரதாநோபக்ரம ஆதிமத்யாவஸாநேஷு, ந புநரந்ய உபக்ரமஃ, தஸ்மாதாதாவிர்யநேந நார்தஃ| அத்ரோச்யதே| வாதஃ கேவலோ தோஷாந்தராவதமார்கஃ காஸஸ்ய காரணம், ந த்வநாவதமார்கஃ| ததா ச காஸஸம்ப்ராப்தாவுக்தம் (ஹ. நி. அ. ௩௧௧௯)-தத்ராதோ விஹதோऽநிலஃ| ஊர்த்வஂப்ரவத்தஃ" இத்யாதி| ஏவஂ வாதஸ்ய விஹதௌ யோ தோஷஃ காரணஂ கபாதிஃ, தஸ்ய ரூக்ஷாத்யுபக்ரமேணைவ ஶமஂ கத்வாऽநந்தரஂ காஸேந ஸஹோபக்ரமமஸ்ய பிஷஜஃ குர்யுரிதி தேஷாஂ ப்ராந்திநிரஸாற்தமாதாவித்யுக்தம்| ததா, பேயாதிபிருபாசரேத்| ததா, பத்தௌ விட்வாதௌ யஸ்மிந்காஸே தஂ பஸ்திபிருபாசரேத்| ஸபித்தஂ ச வாதகாஸமூர்த்வபக்திகைஃ-பக்தஸமநந்தரஂ பீயமாநைர்கதைர்போஜயேத் க்ஷீரைஶ்ச| ஊர்த்வபக்திகைரிதி ஊர்த்வபக்தாதிபிஃ| மயுரவ்யஂஸகாதித்வாத் ஸமாஸஃ, அத்யாத்மாதிக்வாட்டஞ்| ததா, வாதக்நஸித்தைரித்யேஷ்வபி யோஜ்யம்| ததா, ஸகபஂ வாதகாஸஂ ஸ்நேஹவிரேசநைருபாசரேத்| அத ஸ்நேஹாநாஹ

Adhikarana guDUcyAdighRutaM vAtakAsanut (3-4) · Śloka 4

| குடூசீகண்டகாரீப்யாஂ பதக்த்ரிஂஶத்பலாத்ரஸே||௩|| ப்ரஸ்தஃ ஸித்தோ கதாத்வாதகாஸநுத்வஹ்நிதீபநஃ| |௪|

ஸ௦-குடூச்யாஃ கண்டகார்யாஶ்ச பதக்-ப்ரத்யேகஂ, த்ரிஂத்ஶல்பலஂ தஸ்மாத்யோ ரஸஸ்தஸ்மிந் கதாத் ப்ரஸ்தஃ ஸித்தோ வாதகாஸாதிஜித்| திஸ்ரோऽபி பஞ்சம்ய ஏதா அபேக்ஷிதக்ரியேऽபாதாநே போத்யாஃ|

Adhikarana kShArAdighRutaM kAsashvAsAdinut (4-6) · Śloka 6

| க்ஷாரராஸ்நாவசாஹிங்குபாடாயஷ்ட்யாஹ்வதாந்யகைஃ||௪|| த்விஶாணைஃ ஸர்பிஷஃ ப்ரஸ்தஂ பஞ்சகோலயுதைஃ பசேத்| தஶமூலஸ்ய நிர்யூஹே பீதோ மண்டாநுபாயிநா||௫|| ஸ காஸஶ்வாஸஹ்ரத்பார்ஶ்வக்ரஹணீரோககுல்மநுத்| |௬|

ஸ௦-க்ஷாராதிபிஃ பஞ்சகோலயுதைர்த்விஶாணமாத்ரைஃ கல்கைர்தஶமூலக்வாதே ஸர்பிஷஃ ப்ரஸ்தஂ பசேத்| ஸ ச-ஸர்பிஃப்ரஸ்தோ, மண்டாநுபாயிநா பீதஃ காஸாதிஜித்|

Adhikarana rAsnAdighRutaM pa~jcakAsAdijit (6-9) · Śloka 9

| த்ரோணேऽபாஂ ஸாதயேத்ராஸ்நாதஶமூலஶதாவரீஃ||௬|| பலோந்மிதா த்விகுடவஂ குலத்தஂ பதரஂ யவம்| துலார்கஂ சாஜமாஂஸஸ்ய தேந ஸாத்யஂ கதாடகம்||௭|| ஸமக்ஷீரஂ பலாஂஶைஶ்ச ஜீவநீயைஃ ஸமீக்ஷ்ய தத்| ப்ரயுக்தஂ வாதரோகேஷு பாநநாவநபஸ்திபிஃ||௮|| பஞ்சகாஸாந் ஶிரஃகம்பஂ யோநிவங்க்ஷணவேதநாம்| ஸர்வாங்கைகாங்கரோகாஂஶ்ச ஸப்லீஹோர்த்வாநிலாந் ஜயேத்||௯||

ஸ௦-ராஸ்நாதீநி பலோந்மிதாநி குலத்தபதரயவாந் த்விகுடவோந்மிதாந் ஆஜமாஂஸஸ்ய ச பஞ்சாஶத்பலாநி ஜலத்ரோணே பாசயேத்| தேந க்வாதேந கதாடகஂ ஸாத்யஂ துல்யக்ஷீரஂ பாலிகைர்ஜீவநீயைஃ-ஜீவந்தீகாகோல்யாதிபிஃ (ஹ. ஸூ. அ. ௧௫/௮), தத்ததஂ ஸமீக்ஷ்ய தேஶகாலாதீநாலோச்ய, பாநாதிபிஃ ப்ரயுக்தஂ பஞ்சகாஸாதீந் ஜயதி|

Adhikarana vidAryAdighRutaM kAsajit (10) · Śloka 10

விதார்யாதிகணக்வாதகல்கஸித்தஂ ச காஸஜித்| |௧௦|

ஸ௦-விதார்யாதிகணஸ்ய க்வாதகல்காப்யாஂ ச ஸித்தஂ ஸர்பிஃ காஸஜித்|

Adhikarana ashokabIjAdilehaH (10-11) · Śloka 11

| அஶோகபீஜக்ஷவகஜந்துக்நாஞ்ஜநபத்மகைஃ||௧௦|| ஸபிடைஶ்ச கதஂ ஸித்தஂ தச்சூர்ணஂ வா கதப்லுதம்| லிஹ்யாத்பயஶ்சாநு பிபேதாஜஂ காஸாதிபீடிதஃ||௧௧||

ஸ௦-அஶோகபீஜாதிபிர்விடஸஹிதைர்கதஂ ஸித்தஂ காஸஜித்| தேஷாஂ வா-அஶோகபீஜாதீநாஂ, சூர்ணஂ கதப்லுதஂ லிஹ்யாத்| அநு பஶ்சாச்ச, சாகஂ க்ஷீரஂ காஸேநாதிபீடிதஃ பிபேத்|

Adhikarana viDa~ggAdilehaH (12-13) · Śloka 13

விடங்கஂ நாகரஂ ராஸ்நா பிப்பலீ ஹிங்கு ஸைந்தவம்| பார்ங்கீ க்ஷாரஶ்ச தச்சூர்ணஂ பிபேத்வா கதமாத்ரயா||௧௨|| ஸகபேऽநிலஜே காஸே ஶ்வாஸஹித்மாஹதாக்நிஷு| |௧௩|

ஸ௦-அதவா விடங்காதிசூர்ணஂ கதஸ்ய மாத்ரயா-யதாயோகஂ ஹ்ர்ஸ்வமத்யோத்தமயா, பிபேத் வாதஜே ஸகபே காஸே ஶ்வாஸாதிஷு ச|

Adhikarana durAlaBAdilehaH (13-14) · Śloka 14

| துராலபாஂ ஶங்கபேரஂ ஶடீஂ த்ராக்ஷாஂ ஸிதோபலாம்||௧௩|| லிஹ்யாத்கர்கடஶங்கீ ச காஸே தைலேந வாதஜே| |௧௪|

ஸ௦-துராலபாதீந் கர்கடாஶங்கீ ச வாதஜே காஸே தைலேந லிஹ்யாத்|

Adhikarana duHsparshAdilehaH pippalIshuNThIlehaH BAr~ggIshuNThIlehaH (14-15) · Śloka 15

| துஸ்பர்ஶாஂ பிப்பலீஂ முஸ்தாஂ பார்ங்கீ கர்கடகீஂ ஶடீம்||௧௪|| புராணகுடதைலாப்யாஂ சூர்ணிதாந்யவலேஹயேத்| தத்வத்ஸகஷ்ணாஂ ஶுண்டீஂ ச ஸபார்ங்கீ தத்வதேவ ச||௧௫||

ஸ௦-துஃஸ்பர்ஶாதீநி சூர்ணிதாநி வாதஜே காஸே புராணகுடதைலாப்யாமவேலஹயேத்| ததைவ பிப்பலீஸஹிதாஂ ஶுண்டீஂ புராணகுடதைலாப்யாஂ லிஹ்யாத்| தத்வச்ச புராணதைலாப்யாஂ பார்ங்கீஂஸஹிதாஂ ஶுண்டீஂ லேஹயேத்|

Adhikarana pippalyAdipAnapa~jcakam (16-17) · Śloka 17

பிபேச்ச கஷ்ணஂ கோஷ்ணேந ஸலிலேந ஸஸைந்தவாம்| மஸ்துநா ஸஸிதாஂ ஶுண்டீஂ தத்நா வா கணரேணுகாம்||௧௬|| பிபேத்வதரமஜ்ஜ்ஞோ வா மதிராததிமஸ்துபிஃ| அதவா பிப்பலீகல்கஂ கதபஷ்டஂ ஸஸைந்தவம்||௧௭||

ஸ௦-பிப்பலீஂ கதுஷ்ணேந ஜலேந ஸைந்தவஸஹிதாஂ பிபேத்| மஸ்துநா ஸஶர்கராஂ ஶுண்டீஂ வா பிபேத்| அதவா தத்நா யுக்தாஂ பிப்பலீரேணுகாஂ பிபேத்| அதவா பதரமஜ்ஜ்ஞோ மதிராதிபிஃ பிபேத்| பஹுவசநோபாதாநாச்ச மதிரயா அதவா தத்நா மஸ்துநா வேத்யேவஂ த்ரஷ்டவ்யம், ந து தத்நோ மஸ்திவதி| பிப்லீகல்கஂ வா கதபஷ்டஂ ஸைந்தவயுக்தஂ மதிராதிபிஃ பிபேத்|

Adhikarana sapInase kAse dhUmaH (18) · Śloka 18

காஸீ ஸபீநஸோ தூமஂ ஸ்நைஹிகஂ விதிநா பிபேத்| ஹித்மாஶ்வாஸோக்ததூமாஂஶ்ச க்ஷீரமாஂஸரஸாஶநஃ||௧௮||

ஸ௦-காஸீ பீநஸீ ச ஸ்நைஹிகஂ தூமஂ விதிநா பிபேத்| க்ஷீரமாஂஸரஸாஶநோ ஹித்மோக்தாந் ஶ்வாஸோக்தாஂஶ்ச தூமாந் பிபேத்|

Adhikarana mAMsarasayUShAH (19) · Śloka 19

க்ராம்யாநூபௌதகைஃ ஶாலியவகோதூமஷஷ்டிகாந்| ரஸைர்மாஷாத்மகுப்தாநாஂ யூஷைர்வா போஜயேத்திதாந்||௧௯||

ஸ௦-க்ராம்யாதிஜைர்மாஸரஸைரதவா மாஷாத்மகுப்தாநாஂ யூஷைஃ ஶால்யாதீந் ஹிதாநாஶயேத்| ஹிதாநிதி தேஶகாலாதிஸாத்ம்யவஶாத் யவா (ஶால்யா) த்யந்யதமஂ யத் பத்யஂ தத்புஞ்ஜீதேதி ப்ரதிபாதயதி|

Adhikarana yavAnyAdipeyA (20-21) · Śloka 21

யவாநீபிப்பலீபில்வமத்யநாகரசித்ரகைஃ| ராஸ்நாஜாஜீபதக்பர்ணீபலாஶஶடிபௌஷ்கரைஃ||௨௦|| ஸித்தாஂ ஸ்நிக்தாம்லலவணாஂ பேயாமநிலஜே பிபேத்| கடிஹத்பார்ஶ்வகோஷ்டார்திஶ்வாஸஹித்மாப்ரணாஶநீம்||௨௧||

ஸ௦-யவாந்யாதிபிஃ ஸித்தாஂ ஸ்நிக்தாமம்லலவணாஂ பேயாஂ வாதஜேகாஸே பிபேத்| கிம்பூதாம் ? கட்யாத்யார்திஶ்வாஸஹித்மாப்ரணாஶநீம்|

Adhikarana dashamUlAdipeyA (22) · Śloka 22

தஶமூலரஸே தத்வத் பஞ்சகோலகுடாந்விதாம்| பிபேத்பேயாஂ|௨௨|

ஸ௦-தத்வத்-பூர்வோக்தகுணாம், தஶமூலக்வாதே ஸித்தாஂ பஞ்சகோலகுடயுதாஂ பேயாஂ பிபேத்|

Adhikarana kShaireyIpeyA (22) · Śloka 22

| ஸமதிலாஂ க்ஷைரேயீஂ வா ஸஸைந்தவாம்||௨௨||

ஸ௦-க்ஷைரேயீஂ-க்ஷீரஸஂஸ்கதாஂ வா பேயாஂ, வாதஜே காஸே பிபேத்| கிம்பூதாம் ? ஸமதிலாஂ,-திலஸஹிதாஂ| ததா, ஸஸைந்தவாம்|

Adhikarana mAMsapeyA (23) · Śloka 23

மாத்ஸ்யகௌக்குடவாராஹைர்மாஂஸைர்வா ஸாஜ்யஸைந்தவாம்| |௨௩|

ஸ௦-அதவா மாத்ஸ்யாத்யைர்மாஂஸைஃ ஸாதிதாஂ ஸகதஸைந்தவாஂ பேயாஂ பிபேத்|

Adhikarana shAkAni (23-24) · Śloka 24

| வாஸ்துகோ வாயஸீஶாகஂ காஸக்நஃ ஸுநிஷண்ணகஃ||௨௩|| கண்டகார்யாஃ பலஂ பத்ரஂ பாலஂ ஶுஷ்கஂ ச மூலகம்| |௨௪|

ஸ௦-வாஸ்துகாதயஃ ஶாகவிஶேஷாஃ|

Adhikarana snehAH BakShyAH (24) · Śloka 24

| ஸ்நேஹாஸ்தைலாதயோபக்ஷ்யாஃ க்ஷீரேக்ஷுரஸகௌடிகாஃ||௨௪||

ஸ௦-தைலாதயஃ ஸ்நேஹாஃ| ஸஂ-பக்ஷ்யாஃ க்ஷீராதிஸம்பந்திநோ ஹிதாஃ| க்ஷீரஂ சேக்ஷுரஸஶ்ச குடஶ்ச, தேஷாமிமே க்ஷீரேக்ஷுரஸகௌடிகாஃ| "த்வந்த்வாந்தே பதஂ யச்ச்ரூயதே தத்ஸர்வைஃ ஸம்பத்யதே " இதி பாஷ்யகாரவசநாத் ஸர்வைரப்யத்ர ஸம்பந்தஃ| தேந க்ஷீரஸம்பந்திந இக்ஷுரஸஸம்பந்திநோ குடஸம்பந்திநஶ்ச பக்ஷ்யா ஹிதா இத்யவதிஷ்டதே|

Adhikarana pAnAni (25) · Śloka 25

ததிமஸ்த்வாரநாலாம்லபலாம்புமதிராஃ பிபேத்| |௨௫|

ஸ௦-ததா, ததிமஸ்த்வாதீநி பிபேத்| இதி வாதஜே காஸே ப்ராயேணோபயோக்யந்நபாநமுத்திஷ்டம்|

Adhikarana pittakAsacikitsA sakaPe pittakAse vamanam (25-26) · Śloka 26

| பித்தகாஸே து ஸகபே வமநஂ ஸர்பிஷா ஹிதம்||௨௫|| ததா மதநகாஶ்மர்யமதுகக்வதிதைர்ஜலைஃ| பலயஷ்ட்யாஹ்வகல்கைர்வா விதாரீக்ஷுரஸாப்லுதைஃ||௨௬||

ஸ௦-பித்தஜே காஸே, கிம்பூதே ? ஸகபே-கபயுக்தே, து ஸர்பிஷா வமநஂ ஹிதம்| அத ஏவ வக்ஷ்யதி (ஶ்லோ.௨௭)-"பித்தகாஸே தநுகபே த்ரிவதாஂ" இதி| தஸ்மாதத்ரார்தாத் பஹுகபத்வஂ போத்யம்| ந கேவலஂ ஸர்பிஷா வமநஂ ஹிதம்| யாவந்மதநாதிபிஃ க்வதிதைர்ஜலைர்வமநமவஸ்தாவஶாத்திதம், அதவா மதநபலமதுககல்கைர்விதார்யாதிரஸாப்லுதைர்வமநஂ ஹிதம்|

Adhikarana tanukaphe pittakAse virecanam,ghanakaphe pittakAse virecanam (27) · Śloka 27

பித்தகாஸே தநுகபே த்ரிவதாஂ மதுரைர்யுதாம்| யுஞ்ஜ்யாத்விரேகாய யுதாஂ கநஶ்லேஷ்மணி திக்தகைஃ||௨௭||

ஸ௦-பித்தஜே காஸே தநுகபே-கநஶ்லேஷ்மணி, த்ரிவதாஂ மதுரைர்யுதாஂ விரேகாய யுஞ்ஜ்யாத்| கநே து கபே திக்தகைஃ ஸஹ த்ரிவதாஂ யுஞ்ஜ்யாத்|

Adhikarana tanukaPe pittakAse saMsarjanam ghanakaPe pittakAse saMsarjanam (28) · Śloka 28

ஹததோஷோ ஹிமஂ ஸ்வாது ஸ்நிக்தஂ ஸஂஸர்ஜநஂ பஜேத்| கநே கபே து ஶிஶிரஂ ரூக்ஷஂ திக்தோபஸஂஹிதம்||௨௮||

ஸ௦-ஹததோஷோ நரோ ஹிமஂ மதுரஂ ஸ்நிக்தஂ ஸஂஸர்ஜநஂ-விரேகாதநந்தரஂ பேயாதிக்ரமஂ, பஜேத்| கநே து கபே ஶீதஂ ததா ரூக்ஷஂ திக்தயுதஂ ஸஂஸர்ஜநஂ பஜேத்|

Adhikarana shuddhepittakAse lehaH sakaPe pittakAse lehaH savAte pittakAse lehaH (29) · Śloka 29

லேஹஃ பைத்தே ஸிதாதாத்ரீக்ஷௌத்ரத்ராக்ஷாஹிமோத்பலைஃ| ஸகபே ஸாப்தமரிசஃ ஸகதஃ ஸாநிலே ஹிதஃ||௨௯||

ஸ௦-பித்தகாஸே ஸிதாதிபிர்லேஹோ ஹிதஃ| ஸகபே பித்தே ஸாப்த மரிசோ லேஹோ ஹிதஃ| ஸாநிலே பித்தே ஸகதோ லேஹோ ஹிதஃ|

Adhikarana mRudvIkAdilehaH (30) · Śloka 30

மத்வீகார்தஶதஂ த்ரிஂஶத்பிப்பலீஃ ஶர்கராபலம்| லேஹயேந்மதுநா|௩௦|

ஸ௦-ததா, மத்வீகாகுலிகாஃ பஞ்சாஶத் த்ரிஂஶத்பிப்பலீஃ ஶர்கராபலஂ ச மதுநா லேஹயேத்|

Adhikarana goshakRudrasalehaH (30) · Śloka 30

| கோர்வா க்ஷீரபஸ்ய ஶகத்ரஸம்||௩௦||

ஸ௦-கோர்வா வத்ஸஸ்ய க்ஷீரபஸ்ய-க்ஷீரவத்தேஃ, ஶகத்ரஸஂ மதுநா லேஹயேத்|

Adhikarana tvagelAdilehaH (31-32) · Śloka 32

த்வகேலாவ்யோஷமத்வீகாபிப்பலீமூலபௌஷ்கரைஃ| லாஜமுஸ்தாஶடீராஸ்நாதாத்ரீபலபிபீதகைஃ||௩௧|| ஶர்கராக்ஷௌத்ரஸர்பிர்பிர்லேஹோ ஹத்ரோககாஸஹா| |௩௨|

ஸ௦-த்வகேலாதிபிர்லேஹோ ஹத்ரோககாஸஹா பவதி|

Adhikarana ghanakaPa pittakAse annapAnaM tanukaPe pittakAse annapAnam (32-34) · Śloka 34

| மதுரைர்ஜாங்கலரஸைர்யவஶ்யாமாககோத்ரவாஃ||௩௨|| முத்காதியூஷைஃ ஶாகைஶ்ச திக்தகைர்மாத்ரயா ஹிதாஃ| கநஶ்லேஷ்மணி லேஹாஶ்ச திக்தகா மதுஸஂயுதாஃ||௩௩|| ஶாலயஃ ஸ்யுஸ்தநுகபே ஷஷ்டிகாஶ்ச ரஸாதிபிஃ| |௩௪|

ஸ௦-கநஶ்லேஷ்மணி பித்தகாஸே ஜாங்கலை ரஸைர்மதுரைஸ்ததா முத்ககுலத்தாதியூஷைஸ்ததா திக்தைஃ ஶாகைஶ்ச ஸஹ யவாதயோ மாத்ரயா-பரிமிதாஃ, ஹிதாஃ| கநஶ்லேஷ்மணி லேஹாஶ்ச திக்தத்ரவ்யயுக்தாஃ| தநுகபே பித்தே ஶாலயஃ ஷஷ்டிகாஶ்ச ரஸாதிபிர்ஹிதாஃ ஸ்யுஃ-பவேயுஃ|

Adhikarana anupAnAni (34) · Śloka 34

| ஶர்கராம்போऽநுபாநார்தஂ த்ராக்ஷேக்ஷுஸ்வரஸாஃ பயஃ||௩௪||

ஸ௦-அநுபாநார்தஂ ஶர்கராம்போ ஹிதம், த்ராக்ஷேக்ஷுஸ்வரஸாஃ பயஶ்ச|

Adhikarana mAMsarasakShIrapeyAyUShAH (35) · Śloka 35

காகோலீபஹதீமேதாத்வயைஃ ஸவஷநாகரைஃ| பித்தகாஸே ரஸக்ஷீரபேயாயூஷாந் ப்ரகல்பயேத்||௩௫||

ஸ௦-காகோல்யாதிபிர்மாஂஸரஸாதீந் பித்தகாஸே ப்ரகல்பயேத்|

Adhikarana kShIrAntaraM peyAntaram (36-37) · Śloka 37

த்ராக்ஷாஂ கணாஂ பஞ்சமூலஂ தணாக்யஂ ச பசேஜ்ஜலே| தேந க்ஷீரஂ ஶதஂ ஶீதஂ பிபேத்ஸமதுஶர்கரம்||௩௬|| ஸாதிதாஂ தேந பேயாஂ வா ஸுஶீதாஂ மதுநாऽந்விதாம்| |௩௭|

ஸ௦-பித்தகாஸே ததா த்ராக்ஷாதீந் சதுர்குணே ஜலே பசேத்| தேந பாதாவஶிஷ்டேந த்ராக்ஷாதீநாஂ க்வாதேந, ஸமஂ க்ஷீரஂ க்வதிதஂ [ ஶீதஂ ] மதுஶர்கராயுதஂ பிபேத்| தேந வா-ஜலேந, ஸாதிதாஂ பேயாஂ ஸுஶீதாஂ மாக்ஷிகயுதாஂ பிபேத்|

Adhikarana pAnakam (37-38) · Śloka 38

| ஶடீஹ்நீபேரபஹதீஶர்கராவிஶ்வபேஷஜம்||௩௭|| பிஷ்ட்வா ரஸஂ பிபேத்பூதஂ வஸ்த்ரேண கதமூர்ச்சிதம்| |௩௮|

ஸ௦-ஶட்யாதீந் ஜலே பிஷ்ட்வா வஸ்த்ரேண பூதஂ ரஸஂ கதமிஶ்ரிதஂ பிபேத்|

Adhikarana ghRutacUrNakvAthAH (38-40) · Śloka 40

| மேதாஂ விதாரீஂ காகோலீஂ ஸ்வயஂகுப்தாபலஂ பலாம்||௩௮|| ஶர்கராஂ ஜீவகஂ முத்கமாஷபர்ண்யௌ துராலபாம்| கல்கீகத்யபசேத்ஸர்பிஃ க்ஷீரேணாஷ்டகுணேந தத்||௩௯|| பாநபோஜநலேஹேஷு ப்ரயுக்தஂ பித்தகாஸஜித்| லிஹ்யாத்வா சூர்ணமேதேஷாஂ கஷாயமதவா பிபேத்||௪௦||

ஸ௦-ஶர்கராதீந் கல்கீகத்யாஷ்டகுணேந க்ஷீரேண ஸர்பிஃ பசேத்| தச்ச ஸர்பிஃ பாநாதிஷு யுக்தஂ பித்தகாஸஜித்| ஏதேஷாஂ வா-ஶர்கராதீநாஂ, சூர்ணஂ லிஹ்யாத்| அதவைஷாமேவ கஷாயஂ பிபேத்|

Adhikarana kaPakAsacikitsA kaPakAse snehaH (41) · Śloka 41

கபகாஸீ பிபேதாதௌ ஸுரகாஷ்டாத் ப்ரதீபிதாத்| ஸ்நேஹஂ பரிஸ்ருதஂ வ்யோஷயவக்ஷாராவசூர்ணிதம்||௪௧||

ஸ௦-கபகாஸீ பூர்வஂ ஸுரகாஷ்டாத் ப்ரதீபிதாத் யஃ ஸ்ருதஃ ஸ்நேஹஸ்தஂ வ்யோஷயவக்ஷாராவசூர்ணிதஂ பிபேத்|

Adhikarana kaPakAse vamanavirecananasyAni (42) · Śloka 42

ஸ்நிக்தஂ விரேசயேதூர்த்வமதோ மூர்த்நி ச யுக்திதஃ| தீக்ஷ்ணைர்விரேகைர்பலிநஂ|௪௨|

ஸ௦-ஸ்நிக்தஂ ச ஸந்தமநந்தரஂ விரேசயேத் ஊர்த்வமதோ மூர்த்நி ச| யுக்திதோ-யதாபலஹாநிர்ந ஸ்யாதிதி பாவஃ| கைர்விரேசயேத் ? தீக்ஷ்ணைர்விரேகைஃ| கிம்பூதமாதுரம் ? பலவந்தம்|

Adhikarana kaPakAse saMsarjanam (42-44) · Śloka 44

| ஸஂஸர்கீ சாஸ்ய யோஜயேத்||௪௨|| யவமுத்ககுலத்தாந்நைருஷ்ணரூக்ஷைஃ கடூத்கடைஃ| காஸமர்தகவார்தாகவ்யாக்ரீக்ஷாரகணாந்விதைஃ||௪௩|| தாந்வபைலரஸைஃ ஸ்நேஹைஸ்திலஸர்ஷபநிம்பஜைஃ| |௪௪|

ஸ௦-ஸஂஸர்கீ ச-பேயாதிபரிபாடீஂ ச, அஸ்ய யோஜயேத்| யவாதிபிர்யதாயோகமுஷ்ணரூக்ஷைஸ்ததா கடூத்கடைஃ-ப்ரபூதகடுகைஃ, காஸமர்தகாதியுக்தைஃ| தந்வநி பவா தாந்வாஃ-ஜாங்கலாஃ, பிலேஷு பவா பைலாஃ-பிலேஶயாஃ, தேஷாஂ ரஸாஸ்தைர்மாஸரஸைஃ ஸஹேத்யர்தஃ| ததா, ஸ்நேஹைஸ்திலதிஜைஃ ஸஹ|

Adhikarana kaPakAse udakapAnaM kaPakAse uShitodakapAnam (44-45) · Śloka 45

தஶமூலாம்பு கர்மாம்பு மத்யஂ மத்வம்பு வா பிபேத்||௪௪|| மூலைஃ பௌஷ்கரஶம்யாகபடோலைஃ ஸஂஸ்திதஂ நிஶாம்| பிபேத்வாரி ஸஹக்ஷௌத்ரஂ காலேஷ்வந்நஸ்ய வா த்ரிஷு||௪௫||

ஸ௦-தஶமூலாம்ப்வாதீந்(நி) பிபேத்| அதவா, மூலைஃ பௌஷ்கராதிபிர்நிஶாஂ ஸஂஸ்திதஂ-ராத்ரிஸ்திதஂ, வாரி க்ஷௌத்ரேண ஸஹ ப்ராதஃ பிபேத்| அதவா, அந்நஸ்ய த்ரிஷு காலேஷு-ஆதிமத்யாவஸாநலக்ஷணேஷு, பிபேத்|

Adhikarana kaPakAsepippalyAdayastrayo lehAH (46-47) · Śloka 47

பிப்பலீ பிப்பலீமூலஂ ஶங்கபேரஂ பிபீதகம்| ஶிகிகுக்குடபிச்சாநாஂ மஷீ க்ஷாரோ யவோத்பவஃ||௪௬|| விஶாலா பிப்பலீமூலஂ த்ரிவதா ச மதுத்ரவாஃ| கபகாஸஹரா லேஹாஸ்த்ரயஃ ஶ்லோகார்தயோஜிதாஃ||௪௭||

ஸ௦-பிப்பல்யாதயஸ்த்ரயோ லேஹாஃ ஶ்லோகார்தைர்யோஜிதா மதுநா ஸஹ கபகாஸஹரா பவந்தி|

Adhikarana kaPakAse madhunetyAdayo~aShTau lehAH (48-49) · Śloka 49

மதுநா மரிசஂ லிஹ்யாந்மதுநைவ ச ஜோங்ககம்| பதக்ரஸாஂஶ்ச மதுநா வ்யாக்ரீவார்தாகபங்கஜாந்||௪௮|| காஸக்நஸ்யாஶ்வஶகதஃ ஸுரஸஸ்யாஸிதஸ்ய ச| |௪௯|

ஸ௦-ததா கபகாஸே மதுநா மரிசஂ லிஹ்யாத்| மாக்ஷீகேணைவா குருஂ லிஹ்யாத்| வ்யாக்ர்யாதீநாம் ரஸாந் பதக்பதக் மதுநா லிஹ்யாத்|

Adhikarana vAtAnuge kaPe lehatrayam (49-51) · Śloka 51

| தேவதாருஶடீராஸ்நாகர்கடாக்யாதுராலபாஃ||௪௯|| பிப்பலீ நாகரஂ முஸ்தஂ பத்யா தாத்ரீ ஸிதோபலா| லாஜாஃ ஸிதோபலா ஸர்பிஃ ஶங்கீ தாத்ரீபலோத்பவா||௫௦|| மதுதைலயுதா லேஹாஸ்த்ரயோ வாதாநுகே கபே| |௫௧|

ஸ௦-தேவதார்வாதயோ மதுதைலயுதா லேஹாஸ்த்ரயஃ-ஶ்லோகார்தகதிதாஃ, வாதாநுகே கபே ஸ்யுஃ| அத்ர ஶங்கீதாத்ரீபலோத்பவேதி கேசித்விஶிஷ்டமாமலகமாஹுஃ| அந்யே து ஶங்கீ கர்கடஶங்கீதி வ்யாசக்ஷதே|

Adhikarana dADimAdyaM cUrNam,guDakShArAdicUrNam (51-53) · Śloka 53

| த்வே பலே தாடிமாதஷ்டௌ குடாத்வ்யோஷாத்பலத்ரயம்||௫௧|| ரோசநஂ தீபநஂ ஸ்வர்யஂ பீநஸஶ்வாஸகாஸஜித்| குடக்ஷாரோஷணகணாதாடிமஂ ஶ்வாஸகாஸஜித்||௫௨|| க்ரமாத்பலத்வயார்தாக்ஷகர்ஷார்தாக்ஷபலோந்மிதம்| |௫௩|

ஸ௦-தாடிமஸ்ய பலே த்வே து குடாதஷ்டௌ த்ரிகடுகாத் பலத்ரயமித்யேதத்தாடிமாத்யஂ சூர்ணஂ ரோசநாதிகுணஂ பீநஸாதிஜித்| ஸஂ-குடாதிகஂ க்ரமேண பலத்வயமர்தகர்ஷஂ கர்ஷஂ அர்தகர்ஷஂ பலப்ரமாணஂ பூர்வோக்தகுணம்|

Adhikarana pAcanam (53) · Śloka 53

| பிபேஜ்ஜவரோக்தஂ பத்யாதி ஸஶங்கீகஂ ச பாசநம்||௫௩||

ஸ௦-ததா ஜ்வரசிகித்ஸிதோக்தஂ (ஶ்லோ. ௬௨)- "பத்யாகுஸ்தும்பரீ" இத்யாதிகஂ பாசநஂ கர்கடஶங்கீஸஹிதஂ பிபேத் பூர்வகுணம்|

Adhikarana pAcanAntaram (54) · Śloka 54

அதவா தீப்யகத்ரிவத்விஶாலாகநபௌஷ்கரம்| ஸகணஂ க்வதிதஂ மூத்ரே கபகாஸீ ஜலேऽபி வா||௫௪||

ஸ௦-தீப்யகாதிகஂ கோமூத்ரே க்வதிதஂ ஜலேऽதவா க்வதிதஂ பிப்பலீஸஹிதஂ கபகாஸீ பிபேத்|

Adhikarana shamanam (55) · Śloka 55

தைலபஷ்டஂ ச வைதேஹீகல்காக்ஷஂ ஸஸிதோபலம்| பாயயேத்கபகாஸக்நஂ குலத்தஸலிலாப்லுதம்||௫௫||

ஸ௦-பிப்பலீகல்ககர்ஷஂ ஸஶர்கரஂ தைலேந பக்வஂ குலத்தஸலிலாப்லுதஂ கபகாஸக்நஂ பாயயேத்|

Adhikarana dashamUlaghRutam (56-57) · Śloka 57

தஶமூலாடகே ப்ரஸ்தஂ கதஸ்யாக்ஷஸமைஃ பசேத்| புஷ்கராஹ்வஶடீபில்வஸுரஸாவ்யோஷஹிங்குபிஃ||௫௬|| பேயாநுபாநஂ தத்ஸர்வவாதஶ்லேஷ்மாமயாபஹம்| |௫௭|

ஸ௦-தஶமூலக்வாதாடகே கதஸ்ய ப்ரஸ்தஂ புஷ்கரமூலாதிபிஃ ப்ரத்யேகஂ கர்ஷப்ரமாணைஃ கல்கீகதைஃ பசேத்| தத் பேயாநுபாநஂ ஸர்வவாதகபாமயக்நம்|

Adhikarana nirguNDIghRutam (57) · Śloka 57

| நிர்குண்டீபத்ரநிர்யாஸஸாதிதஂ காஸஜித்ததம்||௫௭||

ஸ௦-நிர்குண்டீபத்ரஸ்வரஸஸாதிதஂ கதஂ காஸஜித்ஸ்யாத்|

Adhikarana viDa~ggaghRutam (58) · Śloka 58

கதஂ ரஸே விடங்காநாஂ வ்யோஷகர்பஂ ச ஸாதிதம்| ௫௭ ௧/௨| |௫௮|

ஸ௦-விடங்காநாஂ ரஸே வ்யோஷகர்பஂ ச ஸாதிதஂ கதஂ பூர்வோக்தகுணம்|

Adhikarana punarnavAdighRutam (58) · Śloka 58

புநர்நவஶிவாடிகாஸரலகாஸமர்தாமதா- படோலபஹதீபணிஜ்ஜகரஸைஃ பயஃஸஂயுதைஃ| கதஂ த்ரிகடுநா ச ஸித்தமுபயுஜ்ய ஸஞ்ஜாயதே ந காஸவிஷமஜ்வரக்ஷயகுதாங்குரேப்யோ பயம்||௫௮||

ஸ௦-புநர்நவாதிரஸைஃ பயஸா யுதைஸ்த்ரிகடுநா கல்கேந ச ஸித்தஂ கதமுபயுஜ்ய-பீத்வா, காஸாதிப்யோ பயஂ ந ஜாயதே| "வஸுக்ரஹயுதா ஜஸௌ ஜஸயலாஶ்ச பத்வீ குருஃ|" அத்ர புநர்நவாதிரஸோ கதாச்சதுர்குணஃ க்ஷீரஂ கதஸமஂ கதஂ வ்யோஷாச்சதுர்குணமிதி பாகக்ரமஃ|

Adhikarana kaNTakArIghRutam (59-63) · Śloka 63

ஸமூலபலபத்ராயாஃ கண்டகார்யா ரஸாடகே||௫௯|| கதப்ரஸ்தஂ பலாவ்யோஷவிடங்கஶடிதாடிமைஃ| ஸௌவர்சலயவக்ஷாரமூலாமலகபௌஷ்கரைஃ||௬௦|| வஶ்சீவபஹதீபத்யாயவாநீசித்ரகர்திபிஃ| மத்வீகாசவ்யவர்ஷாபூதுராலம்பாம்லவேதஸைஃ||௬௧|| ஶங்கீதாமலகீபார்ங்கீராஸ்நாகோக்ஷுரகைஃ பசேத்| கல்கைஸ்தத்ஸர்வகாஸேஷு ஶ்வாஸஹித்மாஸு சேஷ்யதே||௬௨|| கண்டகாரீகதஂ சைதத்கபவ்யாதிவிநாஶநம்| |௬௩|

ஸ௦-கண்டகார்யாஃ ஸமூலபலபத்ராயா ரஸாடகே பலாதிபிஃ கல்கைகதாச்சதுர்தாஂஶப்ரமாணைர்கதப்ரஸ்தஂ பசேத்| தச்ச ஸர்பிஃ ஸர்வகாஸாதிஷ்விஷ்யதே-அபிஹிதம்| இதஂ ச கண்டாகாரீகதஂ கபவ்யாதிவிநாஶநம்|

Adhikarana vyAghrIlehaH (63-67) · Śloka 67

| பசேவ்யாக்ரீதுலாஂ க்ஷுண்ணாஂ வஹேऽபாமாடகஸ்திதே||௬௩|| க்ஷிபேத் பூதே து ஸஞ்சூர்ண்ய வ்யோஷராஸ்நாமதாக்நிகாந்| ஶங்கீபார்ங்கீகநக்ரந்திதந்வயாஸாந் பலார்தகாந்||௬௪|| ஸர்பிஷஃ ஷோடஶபலஂ சத்வாரிஂஶத்பலாநி ச| மத்ஸ்யண்டிகாயாஃ ஶுத்தாயாஃ புநஶ்ச தததிஶ்ரயேத்||௬௫|| தர்வீலேபிநி ஶீதே ச பதக் த்விகுடவஂ க்ஷிபேத்| பிப்பலீநாஂ தவக்ஷீர்யா மாக்ஷிகஸ்யாநவஸ்ய ச||௬௬|| லேஹோऽயஂ குல்மஹத்ரோகதுர்நாமஶ்வாஸகாஸஜித்| |௬௭|

ஸ௦-வ்யாக்ர்யாஸ்துலாஂ க்ஷுண்ணாஂ-மர்திதாஂ, ஜலஸ்ய வஹே-சதுர்த்ரோணே, பசேத்| ஆடகஸ்திதே ஜலே ஸஞ்சூர்ண்ய வ்யோஷாதீநி அர்தபலப்ரமாணாநி ப்ரத்யேகஂ க்ஷிபேத்| அக்நிரேவாக்நிகஃ-சித்ரகஃ| கதஸ்ய ச ஷோடஶ பலாநி, மத்ஸ்யண்டிகாயாஃ,-விமலாயாஃ, சத்வாரிஂஶத்பலாநி, பூயஶ்ச தத்ஸர்வஂ பசேத்| தர்வீ லிம்பதீதி தர்வீலேபீ தஸ்மிந் தர்வீலேபிநி, அவலேஹே ஶீதே ஸதி ப்ரத்யேகஂ த்விகுடவப்ரமாணஂ பிப்பல்யாதி க்ஷிபேத்| அயஂ லேஹோ குல்மாதிஜித்|

Adhikarana dhUmaH (67) · Śloka 67

| ஶமநஂ ச பிபேத்தூமஂ ஶோதநஂ பஹலே கபே||௬௭||

ஸ௦-ததா கபகாஸே ஶமநஂ தூமஂ பிபேத்| கநஶ்லேஷ்மணி ஶோதநஂ தூமஂ பிபேத்| கநஶ்லேஷ்மணி ஶோதநஂ தூமஂ பிபேத்| அத தமேவ தூமமாஹ-

Adhikarana dhUmAntaram (68-69) · Śloka 69

மநஃஶிலாலமதுகமாஂஸீமுஸ்தேங்குதீத்வசஃ| தூமஂ காஸக்நவிதிநா பீத்வா க்ஷீரஂ பிபேதநு||௬௮|| நிஷ்ட்யூதாந்தே குடயுதஂ கோஷ்ணஂ தூமோ நிஹந்தி ஸஃ| வாதஶ்லேஷ்மோத்தராந் காஸாநசிரேண சிரந்தநாந்||௬௯||

ஸ௦-ஏதேஷாஂ ஸம்பந்திநஂ தூமஂ காஸக்நவிதிநா-ஸூத்ரோதிதேந, பீத்வாऽநு-பஶ்சாத், நிஷ்ட்யூதாந்தே கோஷ்ணஂ க்ஷீரஂ குடாந்விதஂ பிபேத்| ஸ தூமஃ பீதோ வாதஶ்லேஷ்மோத்தராந் காஸாஂஶ்சிரந்தநாந் ஆஶ்வேவ ஹந்தி| சிரந்தநாநிதி "ஸாயஂ சிரஂ" இத்யாதிநா ட்யுஃ|

Adhikarana tamakopadrave pratIkAra (70) · Śloka 70

தமகஃ கபகாஸே து ஸ்யாச்சேத்பித்தாநுபந்தஜஃ| பித்தகாஸக்ரியாஂ தத்ர யதாவஸ்தஂ ப்ரயோஜயேத்||௭௦||

ஸ௦-கபகாஸே யதி தமகஃ பித்தாநுபந்தஜஃ ஸ்யாத்| தத்ரதமகே, பித்தகாஸக்ரியாமவஸ்தாவஶாத் ப்ரயோஜயேத்|

Adhikarana anubandhaBedAccikitsA (71-72) · Śloka 72

கபாநுபந்தே பவநே குர்யாத்கபஹராஂ க்ரியாம்| பித்தாநுபந்தயோர்வாதகபயோஃ பித்தநாஶிநீம்||௭௧|| வாதஶ்லேஷ்மாத்மகே ஶுஷ்கே ஸ்நிக்தமார்த்ரே விருக்ஷணம்| காஸே கர்ம ஸபித்தே து கபஜே திக்தஸஂயுதம்||௭௨||

ஸ௦-பவநே கபாநுபந்தே ஸதி கபகாஸஹராஂ க்ரியாஂ குர்யாத்| பித்தாநுபந்தயோர்வாதகபயோஃ பித்தகாஸநாஶிநீஂ க்ரியாஂ விதத்யாத்| வாதஶ்லேஷ்மாத்மகே ஶுஷ்கே காஸே ஸ்நிக்தஂ கர்ம| ஆர்த்ரே து காஸே விரூக்ஷணஂ கர்ம| கபஜே து காஸே ஸபித்தே திக்தஸஂயுதஂ விரூக்ஷணஂ கர்ம|

Adhikarana uraHkShate auShadham (73) · Śloka 73

உரஸ்யந்தஃக்ஷதே ஸத்யோ லாக்ஷாஂ க்ஷௌத்ரயுதாஂ பிபேத்| க்ஷீரேண|௭௩|

ஸ௦-அந்தஃக்ஷத உரஸி ஸதி ஸத்யஃ-ஶீக்ரமேவ, லாக்ஷாஂ மாக்ஷிகயுக்தாஂ க்ஷீரேண பிபேத்| உரஃஸந்தாநஜநேந லாக்ஷாயாஃ ப்ராதாந்யாத்| ததா சாக்ர்யஂ ஸங்க்ரஹே (ஸூ.அ.௧௩)-"லாக்ஷா ஸத்யஃக்ஷதக்நாநாம்|" இதி|

Adhikarana jIrNaiShadhe Bojanam (73) · Śloka 73

| ஶாலீந் ஜீர்ணேऽத்யாத்க்ஷீரேணைவ ஸஶர்கராந்||௭௩||

ஸ௦-ஜீர்ணே-பரிணதே தஸ்மிந்நௌஷதே, க்ஷீரேணைவ ஸஹ ஶாலிம(லீந) த்யாத் ஸஶர்கரம்(ராந்)|

Adhikarana pArshvarujAdyanvite auShadham (74) · Śloka 74

பார்ஶ்வபஸ்திஸருக்சால்பபித்தாக்நிஸ்தாஂ ஸுராயுதாம்| |௭௪|

ஸ௦-பார்ஶ்வபஸ்த்யாதிருகல்பாக்நிஶ்ச தாஂ-லாக்ஷாஂ, ஸுராயுதாஂ பிபேத்|

Adhikarana BinnaviTke auShadham (74) · Śloka 74

| பிந்நவிட்கஃ ஸமுஸ்தாதிவிஷாபாடாஂ ஸவத்ஸகாம்||௭௪||

ஸ௦-பிந்நபுரீஷோ நரோ முஸ்தாதிவிஷாபாடாவத்ஸகாந்விதாஂ லாக்ஷாஂ பிபேத்|

Adhikarana dIptAnale auShadham (75) · Śloka 75

லாக்ஷாஂ ஸர்பிர்மதூச்சிஷ்டஂ ஜீவநீயஂ கணஂ ஸிதாம்| த்வக்க்ஷீரீ ஸமிதஂ க்ஷீரே பக்த்வா தீப்தாநலஃ பிபேத்||௭௫||

ஸ௦-லாக்ஷாதீநி ஹி க்ஷீரே பக்த்வா தத் க்ஷீரஂ தீப்தாக்நிஃ பிபேத்|

Adhikarana sandhAnArthaM payaH (76) · Śloka 76

இக்ஷ்வாரிகாபிஸக்ரந்திபத்மகேஸரசந்தநைஃ| ஶதஂ பயோ மதுயுதஂ ஸந்தாநார்தஂ பிபேத்க்ஷதீ||௭௬||

ஸ௦-இக்ஷ்வாரிகாதிபிஃ ஶதஂ க்ஷீரஂ மதுயுதஂ ஸந்தாநார்தமுரஸி க்ஷதஃ புமாந் பிபேத்|

Adhikarana jvaradAhe auShadhadvayam (77) · Śloka 77

யவாநாஂ சூர்ணமாமாநாஂ க்ஷீரே ஸித்தஂ கதாந்விதம்| ஜ்வரதாஹே ஸிதாக்ஷௌத்ரஸக்தூந்வா பயஸா பிபேத்||௭௭||

ஸ௦-யவாநாமாமாநாஂ சூர்ணஂ க்ஷீரே ஸித்தஂ கதயுதஂ ஜ்வரதாஹே பிபேத்| அதவா, ஶர்கராமாக்ஷிகயுதாந் ஸக்தூந் பயஸா பிபேத்|

Adhikarana kAse auShadhacatuShTayam (78-79) · Śloka 79

காஸவாஂஸ்து பிபேத்ஸர்பிர்மதுரௌஷதஸாதிதம்| குடோதகஂ வா க்வதிதஂ ஸக்ஷௌத்ரமரிசஂ ஹிதம்||௭௮|| சூர்ணமாமலகாநாஂ வா க்ஷீரே பக்வஂ கதாந்விதம்| ரஸாயநவிதாநேந பிப்பலீர்வா ப்ரயோஜயேத்||௭௯||

ஸ௦-காஸவாஂஶ்ச மதுரௌஷதைஃ ஸாதிதஂ ஸர்பிஃ பிபேத்| அதவா, குடோதகஂ க்வதிதஂ ஸக்ஷௌத்ரமரிசஂ ஶீதஂ பிபேத்| ஆமலகாநாஂ வா சூர்ணஂ க்ஷீரே ஸித்தஂ ஸர்பிர்யுக்தஂ பிபேத்| ரஸாயநோக்தவிதிநா வா பிப்பலீஃ ப்ரயோஜயேத்|

Adhikarana kAse parvAsthishUle cauShadham (80) · Śloka 80

காஸீ பர்வாஸ்திஶூலீ ச லிஹ்யாத்ஸகதமாக்ஷிகாஃ| மதூகமதுகத்ராக்ஷாத்வக்க்ஷீரிபிப்பலீபலாஃ||௮௦||

ஸ௦-காஸீ பர்வாஸ்திஶூலவாஂஶ்ச ஸகதமாக்ஷிகா மதூகாதீர்லிஹ்யாத்|

Adhikarana elAdi (trijAtakAdi)guTikA (81-83) · Śloka 83

த்ரிஜாதமர்தகர்ஷாஂஶஂ பிப்பல்யர்தபலஂ ஸிதா| த்ராக்ஷா மதூகஂ கர்ஜூரஂ பலாஂஶஂ ஶ்லக்ஷ்ணசூர்ணிதம்||௮௧|| மதுநா குடிகா க்நந்தி தா வஷ்யாஃ பித்தஶோணிதம்| காஸஶ்வாஸாருசிச்சர்திமூர்ச்சாஹித்மாமதப்ரமாந்||௮௨|| க்ஷதக்ஷயஸ்வரப்ரஂஶப்லீஹஶோஷாட்யமாருதாந்| ரக்தநிஷ்டீவஹத்பார்ஶ்வருக்பிபாஸாஜ்வராநபி||௮௩||

ஸ௦-த்ரிஜாதகமர்தகர்ஷப்ரமாணஂ கணா கர்ஷத்வயமாத்ரா ஸிதாதிகஂ ப்ரத்யேகஂ பலாஂஶஂ ஶ்லக்ஷ்ணசூர்ணிதஂ மதுநா கதா குடிகா வஷ்யாஃ பித்த ஶோணிதாதீந் க்நந்தி|

Adhikarana raktaShThIve auShadhadvayam (84-85) · Śloka 85

வர்ஷாபூஶர்கராரக்தஶாலிதண்டுலஜஂ ரஜஃ| ரக்தஷ்டீவீ பிபேத்ஸித்தஂ த்ராக்ஷாரஸபயோகதைஃ||௮௪|| மதூகமதுகக்ஷீரஸித்தஂ வா தண்டுலீயகம்| |௮௫|

ஸ௦-புநர்நவாதிசூர்ணஂ த்ராக்ஷாரஸபயோகதைஃ ஸித்தஂ ரக்தஷ்டீவீ பிபேத்| அதவா, மதூகாதிபிஃ ஸித்தஂ தண்டுலீயகஂ பிபேத்|

Adhikarana atra raktapittauShadhamapi (85) · Śloka 85

| யதாஸ்வஂ மார்கவிஸதே ரக்தே குர்யாச்ச பேஷஜம்||௮௫||

ஸ௦-மார்கேண-முகாதிநா, விஸதே ரக்தே யதாயதஂ ரக்தபித்த சிகித்ஸிதோக்தமௌஷதஂ குர்யாத்|

Adhikarana mUDhavAte auShadham (86) · Śloka 86

மூடவாதஸ்த்வஜாமேதஃ ஸுராபஷ்டஂ ஸஸைந்தவம்| |௮௬|

ஸ௦-மூடவாதஸ்து புருஷோऽஜாயா மேதஃ ஸுரயா பஷ்டமீஷத்ஸைந்தவஸஹிதமத்யாத்|

Adhikarana kShAmakShINAdau auShadham (86-87) · Śloka 87

| க்ஷாமஃ க்ஷீணஃ க்ஷதோரஸ்கோ மந்தநித்ரோऽக்நிதீப்திமாந்||௮௬|| ஶதக்ஷீரஸரேணாத்யாத்ஸகதக்ஷௌத்ரஶர்கரம்| |௮௭|

ஸ௦-க்ஷாமஃ க்ஷீணஃ க்ஷதோரஸ்கோ மந்தநித்ரோ தீப்தாக்நிஃ ஶதக்ஷீரஸ்ய ஸம்பந்திநா ஸரேண ஸகதக்ஷௌத்ரஶர்கரமஜாமேதோऽத்யாத்|

Adhikarana kShINakShatakRutakRusheShu auShadham (87-88) · Śloka 88

| ஶர்கராயவகோதூமஂ ஜீவகர்ஷபகௌ மது||௮௭|| ஶதக்ஷீராநுபாநஂ வா லிஹ்யாத்க்ஷீணஃ க்ஷதஃ கஶஃ| |௮௮|

ஸ௦-அதவா க்ஷீணஃ க்ஷதஃ கஶோ வா ஶர்கராதிகஂ லிஹ்யாத்| கதம் ? ஶதக்ஷீராநுபாநம்|

Adhikarana kShINakShatakRuteShu auShadham (88-89) · Śloka 89

| க்ரவ்யாத்பிஶிதநிர்யூஹஂ கதபஷ்டஂ பிபேச்ச ஸஃ||௮௮|| பிப்ப்பலீக்ஷௌத்ரஸஂயுக்தஂ மாஂஸஶோணிதவர்தநம்| |௮௯|

ஸ௦-ஸ ச-க்ஷீணாதிஃ, க்ரவ்யாத்பிஶிதஸ்ய நிர்யூஹஂ கதேந பஷ்டஂ பிபேத்| கிம்பூதம் ? பிப்பலீக்ஷௌத்ராந்விதம்| தச்ச மாஂஸஶோணிதவர்தநஂ ஸ்யாத்|

Adhikarana kShINakShatakRuteShu auShadhAntaram kShatoraske auShadham (89-91) · Śloka 91

| ந்யக்ரோதோதும்பராஶ்வத்தப்லக்ஷஶாலப்ரியங்குபிஃ||௮௯|| தாலமஸ்தகஜம்பூத்வக்ப்ரியாலைஶ்ச ஸபத்மகைஃ| ஸாஶ்வகர்ணைஃ ஶதாத்க்ஷீராதத்யாஜ்ஜாதேந ஸர்பிஷா||௯௦|| ஶால்யோதநஂ க்ஷதோரஸ்கஃ க்ஷீணஶுக்ரபலேந்த்ரியஃ| |௯௧|

ஸ௦-ந்யக்ரோதாதிபிஃ ஶதாத்க்ஷீராத் ஸமுத்பூதேந ஸர்பிஷா ஶால்யோதநஂ க்ஷதோரஸ்கஃ க்ஷீணஶுக்ராதிஶ்ச நரோऽத்யாத்|

Adhikarana vAtapittArdite ghRutABya~ggaH (91-92) · Śloka 92

| வாதபித்தார்திதேऽப்யங்கோ காத்ரபேதே கதைர்மதஃ||௯௧|| தைலைஶ்சாநிலரோகக்நைஃ பீடிதே மாதரிஶ்வநா| |௯௨|

ஸ௦-வாதபித்தபீடிதே காத்ரமேதே வாऽப்யங்கோகதைர்மதஃ| மாதரிஶ்வநா-வாதேந, பீடிதே ஸதி தைலைர்வாதரோகக்நைரப்யங்கோ மதஃ| சஶப்தாத்ததைரபீதி த்யோதயதி|

Adhikarana hratpArshvArtau auShadham (92) · Śloka 92

| ஹத்பார்ஶ்வார்திஷு பாநஂ ஸ்யாஜ்ஜீவநீயஸ்ய ஸர்பிஷஃ|௯௨|

ஸ௦-ஹத்பார்ஶ்வபீடாஸு ஜீவநீயஸ்ய ஸர்பிஷஃ பாநஂ ஸ்யாத்| இதி ஸம்பாவநாயாஂ லிங்|

Adhikarana atra vAtavyAdhyuktamapi (92) · Śloka 92

| ஹத்பார்ஶ்வார்திஷு பாநஂ ஸ்யாஜ்ஜீவநீயஸ்ய ஸர்பிஷஃ||௯௨||

ஸ௦-ஹத்பார்ஶ்வபீடாஸு ஜீவநீயஸ்ய ஸர்பிஷஃ பாநஂ ஸ்யாத்| இதி ஸம்பாவநாயாஂ லிங்|

Adhikarana kShate auShadham (93-94) · Śloka 94

| யஷ்ட்யாஹ்நநாகபலயோஃ க்வாதே க்ஷீரஸமே கதம்||௯௩|| பயஸ்யாபிப்பலீவாஂஶீகல்கைஃ ஸித்தஂ க்ஷதே ஹிதம்| |௯௪|

ஸ௦-யஷ்ட்யாஹ்வயஸ்ய நாகபலாயாஶ்ச க்வாதே க்ஷீரதுல்யே பயஸ்யாதிகல்கைஃ ஸித்தஂ கதஂ க்ஷதகாஸேஹிதம்|

Adhikarana amRutaprAshaM ghRutam (94-101) · Śloka 101

| ஜீவநீயோ கணஃ ஶுண்டீ வரீ வீரா புநர்நவா||௯௪|| பலாபார்ங்கீஸ்வகுப்தர்த்திஶடீதாமலகீகணாஃ| ஶங்காடகஂ பயஸ்யா ச பஞ்சமூலஂ ச யல்லகு||௯௫|| த்ராக்ஷாக்ஷோடாதி ச பலஂ மதுரஸ்நிக்தபஂஹணம்| தைஃ பசேத்ஸர்பிஷஃ ப்ரஸ்தஂ கர்ஷாஂஶைஃ ஶ்லக்ஷ்ணகல்கிதைஃ||௯௬|| க்ஷீரதாத்ரீவிதாரீக்ஷுச்சாகமாஂஸரஸாந்விதம்| ப்ரஸ்தார்தஂ மதுநஃ ஶீதே ஶர்கரார்ததுலாரஜஃ||௯௭|| பலார்தகஂ ச மரிசத்வகேலாபத்ரகேஸரம்| விநீய சூர்ணிதஂ தஸ்மால்லிஹ்யாந்மாத்ராஂ யதாபலம்||௯௮|| அமதப்ராஶமித்யேதந்நராணாமமதஂ கதம்| ஸுதாமதரஸஂ ப்ராஶ்யஂ க்ஷீரமாஂஸரஸாஶிநா||௯௯|| நஷ்டஶுக்ரக்ஷதக்ஷீணதுர்பலவ்யாதிகர்ஶிதாந்| ஸ்த்ரீப்ரஸக்தாந் கஶாந் வர்ணஸ்வரஹீநாஂஶ்ச பஂஹயேத்||௧௦௦|| காஸஹித்மாஜ்வரஶ்வாஸதாஹதஷ்ணாஸ்ரிபித்தநுத்| புத்ரதஂ சர்திமூர்ச்சாஹத்யோநிமூத்ராமயாபஹம்||௧௦௧||

ஸ௦-ஜீவநீயோ கணஸ்ததா ஶுண்ட்யாதயஸ்தைர்ஜீவநீயாதிகணாதிபிஃ கர்ஷாஂஶைஃ ஸூக்ஷ்மசூர்ணிதைஃ க்ஷீரதாத்ர்யாதிரஸயுக்தஂ கதஸ்ய ப்ரஸ்தஂத்வாத்ரிஶத்பலாநி பசேத்| த்ராக்ஷாக்ஷோடாதீந்ய(த்ய)த்ராதிஶப்தேந நாரிகேலநிகோசாதிபரிக்ரஹஃ| ஶீதே கதே மாக்ஷிகஸ்ய ஷோடஶபலாநி, ஶர்கராசூர்ணபலாநி பஞ்சாஶத், மரிசாதீநி த்விகார்ஷிகாணி சூர்ணிதாநி ப்ரக்ஷிப்ய தஸ்மாந்மாத்ராஂ யதாபலஂ லிஹ்யாத்| அமதப்ராஶமேதத்ஸஂஜ்ஞஂ கதஂ நராணாமமததுல்யம், மஹாகுணத்வாத்| யதா நாகாநாஂ ஸுதா தேவாநாமமதம்| அத ஏவைதத் ஸுதாமதரஸம்| ப்ராஶ்யஂ-போஜ்யஂ, க்ஷீரமாஂஸரஸாஶிநா| ஏதச்ச கதஂ நஷ்டஶுக்ராதீந் பஂஹயேத்| காஸாதிநுத்| புத்ரதம்| சர்த்யாதிக்நம்| அத்ர ச மதுரஸ்நிக்தபஂஹணாநாஂ த்ராக்ஷாதீநாமபி யதாலாபஂ கர்ஷப்ரமாணமதிகஂ வா யோஜ்யம்| யதா ஸாமாந்யபரிபாஷோக்தா கர்ஷமாத்ரா பரிபூர்ணா ஸ்யாதிதி|

Adhikarana shvadaMShTrAdighRutam (102-105) · Śloka 105

ஶ்ர்வதஂஷ்ட்ரோஶீரமஞ்ஜிஷ்டாபலாகாஶ்மர்யகத்தணம்| தர்பமூலஂ பதக்பர்ணீ பலாஶர்ஷபகௌ ஸ்திராம்||௧௦௨|| பாலிகாநி பசேத்தேஷாஂ ரஸே க்ஷீரசதுர்குணே| கல்கைஃ ஸ்வகுப்தாஜீவந்தீமேதர்ஷபகஜீவகைஃ||௧௦௩|| ஶதாவர்யர்த்திமத்வீகாஶர்கராஶ்ராவணீபிஸைஃ| ப்ரஸ்தஃ ஸித்தோ கதாத்வாதபித்தஹத்ரோகஶூலநுத்||௧௦௪|| மூத்ரகச்ச்ரப்ரமேஹார்ஶஃகாஸஶோஷக்ஷயாபஹஃ| தநுஃஸ்த்ரீமத்யபாராத்வகிந்நாநாஂ பலமாஂஸதஃ||௧௦௫||

ஸ௦-ஶ்வதஂஷ்ட்ராதீநி பாலிகாநி, தேஷாஂ ரஸே க்ஷீரசதுர்குணே ஸ்வகுப்தாதிபிஃ கல்கைர்கதாத் ப்ரஸ்தஃ ஸித்தோ வாதபித்தஹத்ரோகஶூலநுத்| மூத்ரகச்ச்ராதிக்நிஃ| ததா, தநுராதிகிந்நாநாஂ பலமாஂஸதஃ|

Adhikarana samasaktu madhukAdi ghRutam (106-107) · Śloka 107

மதுகாஷ்டபலத்ராக்ஷாப்ரஸ்தக்வாதே பசேத்ததம்| பிப்பல்யஷ்டபலே கல்கே ப்ரஸ்தஂ ஸித்தே ச ஶீதலே||௧௦௬|| பதகஷ்டபலஂ க்ஷௌத்ரஶர்கராப்யாஂ விமிஶ்ரயேத்| ஸமஸக்து க்ஷதக்ஷீணரக்தகுல்மேஷு தத்திதம்||௧௦௭||

ஸ௦-மதுயஷ்ட்யா அஷ்டௌ பலாநி, த்ராக்ஷாயாஃ ஷோடஶ, ஏதத்க்வாதே பிப்பல்யஷ்டபலேகதப்ரஸ்தஂ பசேத்| கதே ச ஸித்தே ஸுஶீதே ஸதி க்ஷௌத்ரஶர்கரயோஃ பதகஷ்டபலஂ விமிஶ்ரயேத்| ஏதச்ச கதஂ ஸமஸக்து க்ஷத க்ஷீணே ரக்தகுல்மே ச ஹிதம்|

Adhikarana dhAtrIPalAdi ghRutam (108-110) · Śloka 110

தாத்ரீபலவிதாரீக்ஷுஜீவநீயரஸாத்ததாத்| கவ்யாஜயோஶ்ச பயஸோஃ ப்ரஸ்தஂ ப்ரஸ்தஂ விபாசயேத்||௧௦௮|| ஸித்தஶீதே ஸிதாக்ஷௌத்ரஂ த்விப்ரஸ்தஂ விநயேத்ததஃ| யக்ஷ்மாபஸ்மாரபித்தாஸக்காஸமேஹக்ஷயாபஹம்||௧௦௯|| வயஃஸ்தாபநமாயுஷ்யஂ மாஂஸஶுக்ரபலப்ரதம்| |௧௧௦|

ஸ௦-தாத்ர்யாதிரஸஸ்ய பதக் ப்ரஸ்தஂ கவ்யாஜயோஃ க்ஷீரயோஃ ப்ரஸ்தௌ கதஸ்ய ப்ரஸ்தஂ ச விபாசயேத்| ஸித்தபூதே ச ததஸ்தஸ்மிந் கதே ஶர்கராக்ஷௌத்ரயோஃ ப்ரஸ்தௌ த்வௌ விநயேத்-க்ஷிபேத்| தத இதி "அவ்யயாதித்வாத்" தஸிஃ| ஏதச்ச கதஂ யக்ஷ்மாதிஹரஂ ததா வயஃஸ்தாபநாதிகுணம்|

Adhikarana ghRutalehapAnayorviShayaBedaH (110-111) · Śloka 111

| கதஂ து பித்தேऽப்யதிகே லிஹ்யாத்வாதேऽதிகே பிபேத்||௧௧௦|| லீடஂ நிர்வாபயேத்பித்தமல்பத்வாத்தந்தி நாநலம்| ஆக்ராமத்யநிலஂ பீதமூஷ்மாணஂ நிருணத்தி ச||௧௧௧||

ஸ௦-பித்தேऽப்யதிகே கதஂ லிஹ்யாத்| வாதேऽதிகே கதஂ பிபேத்| லீடஂ து கதஂ நிர்வாபயேத்-ஸஂஶமயேத்| அநலஂ ச ந ஹந்தி லீடஂ கதம்| குதஃ ? அல்பத்வாத்| அத்ராயஂ ஸத்பாவார்தஃ,-கில பீதேநாதிகேந த்ரவதயா வஹ்நேர்மாந்த்யேநாவஶ்யஂ பவிதவ்யம்| ததா ச வக்ஷ்யதி (ஹ.சி.அ.௧௦/௩௨)-"அக்நேர்நிர்வாபகஂ பித்தஂ ரேகேண வமநேந வா|" இதி| தச்சாப்யதிகஂ பித்தஂ லீடஂ கதஂ ஸஂஶமயதி| அல்பத்வாச்ச ஹேதோரக்நிஂ ந ஹந்தி-மந்தஸ்யாக்நேரதிகஂ மாந்த்யஂ ந ஜநயதி| பீதஂ ஸத்ததமநிலமாக்ராமதி-ப்ரஸஹ்ய ஜயதி| ஊஷ்மாணஂ-ஜாடரஂ வஹ்நிஂ ஜாஜ்வல்யமாநஂ, ருணத்தி-ஆஶ்வேவ ஸ்தகயதி, ஶமஂ கிஞ்சிந்நயதி|

Adhikarana sarpirguDAH (112-113) · Śloka 113

க்ஷாமக்ஷீணகஶாங்காநாமேதாந்யேவ கதாநி து| த்வக்க்ஷீரீஶர்கராலாஜசூர்ணைஃ ஸ்த்யாநாநி யோஜயேத்||௧௧௨|| ஸர்பிர்குடாந் ஸமத்வஂஶாந் கத்வா தத்யாத்பயோऽநு ச| ரேதோ வீர்யஂ பலஂ புஷ்டிஂ தைராஶுதரமாப்நுயாத்||௧௧௩||

ஸ௦-க்ஷாமாணாஂ க்ஷீணாநாஂ கஶாங்காநாஂ ச நணாமேதாந்யேவ பூர்வோக்தாநி கதாநி ஸ்த்யாநாநி த்வகக்ஷீரீஶர்கராலாஜசூர்ணைஃ ஸஹ யோஜயேத்| ஸர்பிர்மிஶ்ராந் குடாந் ஸமத்வஂஶாந் கத்வா ச தத்யாத்| ஶர்கராயாஃ பலாநி பஞ்சாஶத் மதுநஃ பலாநி ஷோடஶாத்ர தேயாநி| முநிநா ஹ்யேவமுக்தம் (ச.சி.அ.௧௧/௬௦)-தாத்ரீவிதாரீக்ஷுரஸப்ரஸ்தைஃ ப்ரஸ்தஂ கதாத்பசேத்| ஶர்கரார்ததுலாஂ ஶீதே க்ஷௌத்ரார்தப்ரஸ்தமேவ ச|| க்ஷிப்த்வா ஸர்பிர்குடாந் குர்யாத்திக்காஶ்வாஸஜ்வராபஹாந்|" இதி| பய இத்யாதி| அநந்தரஂ பயஃ பிபேத்| தைஃ_ஸர்பிர்குடைஃ, ரேதோவீர்யாதீந் ஶீக்ரதரஂ ப்ராப்நோதி|

Adhikarana kUShmANDakarasAyanam (114-118) · Śloka 118

வீதத்வகஸ்திகூஷ்மாண்டதுலாஂ ஸ்விந்நாஂ புநஃ பசேத்| கட்டயந் ஸர்பிஷஃ ப்ரஸ்தே க்ஷௌத்ரவர்ணேऽத்ர ச க்ஷிபேத்||௧௧௪|| கண்டாச்சதஂ கணாஶுண்ட்யோர்த்விபலஂ ஜீரகாதபி| த்ரிஜாததாந்யமரிசஂ பதகர்தபலாஂஶகம்||௧௧௫|| அவதாரிதஶீதே ச தத்வா க்ஷௌத்ரஂ கதார்தகம்| கஜேநாமத்ய ச ஸ்தாப்யஂ தந்நிஹந்த்யுபயோஜிதம்||௧௧௬|| காஸஹித்மாஜ்வரஶ்வாஸரக்தபித்தக்ஷதக்ஷயாந்| உரஃஸந்தாநஜநநஂ மேதாஸ்மதிபலப்ரதம்||௧௧௭|| அஶ்விப்யாஂ விஹிதஂ ஹத்யஂ கூஷ்மாண்டகரஸாயநம்| |௧௧௮|

ஸ௦-வீதாநி-அபாஸிதாநி, த்வகஸ்தீநி யஸ்மாத்கூஷ்மாண்டாத் தஸ்ய துலாஂ ஸ்நிந்நாஂ ஸதீஂ புநஃ ஸர்பிஷஃ ப்ரஸ்தே கட்டயந் பசேத்| அத்ர ச கூஷ்மாண்டே மாக்ஷிகவர்ணே ஜாதே ஸதி கண்டாச்சதஂ, பணாஶுண்ட்யோர்த்விபலஂ, ஜீரகாச்ச பலத்வயஂ, த்ரிஜாதகாதி ப்ரத்யேகமர்தபலாஂஶகஂ, க்ஷிபேத்| அவதாரிதே ஶீதே சாஸ்மிந் க்ஷௌத்ரஸ்ய ஷோடஶ பலாநி தத்வா, கஜேந-தர்வ்யா, ஆமத்ய-விலோட்ய, பஶ்சாத்பாண்டே ஸ்தாப்யம்| ஏவஂ ஹ்யஸ்ய ஸம்யக் கதாதிஸமயோகஃ ஸ்யாத்| உபயோஜிதஂ ச தத் காஸாதீந் ஹந்தி| உரஃஸந்தாநஂ கரோதி| மேதாதிப்ரதம்| அஶ்விப்யாஂ-தஸ்ராப்யாஂ, நிர்திஷ்டஂ கூஷ்மாண்டகாக்யஂ ரஸாயநம்|

Adhikarana nAgabalArasAyanam maNDUkaparNIrasAyanam yaShTIrasAyanam shuNThIrasAyanam (118-120) · Śloka 120

| பிபேந்நாகபலாமூலஸ்யார்தகர்ஷாபிவர்திதம்||௧௧௮|| பலஂ க்ஷீரயுதஂ மாஸஂ க்ஷீரவத்திரநந்நபுக்| ஏஷ ப்ரயோகஃ புஷ்ட்யாயுர்பலவர்ணகரஃ பரம்||௧௧௯|| மண்டூகபர்ண்யாஃ கல்போऽயஂ யஷ்ட்யா விஶ்வௌஷதஸ்ய ச| |௧௨௦|

ஸ௦-நாகபலாமூலஸ்ய பலஂ க்ஷீரயுதஂ பிபேத்| கிம்பூதம் ? அர்தகர்ஷாதிவர்திதஂ மாஸஂ யாவத்| கிம்பூதோ நரஃ ? க்ஷீரவர்தநோऽநந்நாதஃ ஸந்| அயஂ ப்ரயோகஃ ஸுஷ்டு புஷ்ட்யாதிகரஃ| ஏவமேவ கல்போ மண்டூகபர்ண்யாஃ யஷ்ட்யாஃ ஶுண்ட்யாஶ்ச கார்யஃ|

Adhikarana nAgabalAsarpiH (120-125) · Śloka 125

| பாதஶேஷஂ ஜலத்ரோணே பசேந்நாகபலாதுலாம்||௧௨௦|| தேந க்வாதேந துல்யாஂஶஂ கதஂ க்ஷீரஂ ச ஸாதயேத்| பலார்திகைஶ்சாதிபலாபலாயஷ்டீபுநர்நவைஃ||௧௨௧|| ப்ரபௌண்டரீககாஶ்மர்யப்ரியாலகபிகச்சுபிஃ| அஶ்வகந்தாஸிதாபீருமேதாயுக்மத்ரிகண்டகைஃ||௧௨௨|| காகோலீக்ஷீரகாகோலீக்ஷீரஶுக்லாத்விஜீரகைஃ| மணாலபிஸகர்ஜூரஶங்காடககஸேருகைஃ||௧௨௩|| ஏதந்நாகபலாஸர்பிஃ பித்தரக்தக்ஷதக்ஷயாந்| ஜயேத்தட்ப்ரமதாஹாஂஶ்ச பலபுஷ்டிகரஂ பரம்||௧௨௪|| வர்ண்யமாயுஷ்யமோஜஸ்யஂ வலீபலிதநாஶநம்| உபயுஜ்ய ச ஷண்மாஸாந் வத்தோऽபி தருணாயதே||௧௨௫||

ஸ௦-நாகபலாயாஸ்துலாஂ வாரித்ரோணே பாதஶேஷஂ யதா பவதி ததா பசேத்| தேந-நாகபலாக்வாதேந, துல்யாஶஂ தஂ ததா க்ஷீரஂ ததா பலார்தப்ரமாணைரதிபலாதிபிஃ கல்கைஶ்ச ஸாதயேத்| ஏதந்நாகபலாஸர்பிஃ பித்தரக்தாதீந் ஜயேத்| ததா, ஸுஷ்டு பலாதிகரம்| ததா, வர்ணாய ஹிதமாயுஷ்யமோஜஸ்யஂ வலீபலிதக்நஂ ச| ததா, ஷண்மாஸா நுபயுஜ்யேதஂ கதஂ வத்தோऽபி தருண இவாசரதி|

Adhikarana dIpte~agnau eShavidhiH (126) · Śloka 126

தீப்தேऽக்நௌ விதிரேஷ ஸ்யாத்| |௧௨௬|

ஸ௦-தீப்தே-ஸமித்தே, அக்நௌ ஸத்யேஷ விதிஃ ஸ்யாத்|

Adhikarana mande~agnau dIpanapAcanAdiH drave male grAhI (126) · Śloka 126

மந்தே தீபநபாசநஃ| யக்ஷ்மோக்தஃ க்ஷதிநாஂ ஶஸ்தோ, க்ராஹீ ஶகதி து த்ரவே||௧௨௬||

ஸ௦-மந்தேऽக்நௌ தீபநபாசநஃ| யக்ஷ்மோக்தோ-ராஜயக்ஷ்மண்யுக்தஃ, க்ஷதிநாஂ ஶஸ்த உபக்ரமஃ| த்ரவே து ஶகதி க்ராஹீ உபக்ரமஃ|

Adhikarana agastyaharItakI rasAyanam (127-132) · Śloka 132

தஶமூலஂ ஸ்வயஂகுப்தாஂ ஶங்கபுஷ்பீஂ ஶடீஂ பலாம்| ஹஸ்திபிப்பல்யபாமார்கபிப்பலீமூலசித்ரகாந்||௧௨௭|| பார்ங்கீ புஷ்கரமூலஂ ச த்விபலாஂஶஂ யவாடகம்| ஹரீதகீஶதஂ சைகஂ ஜலபஞ்சாடகே பசேத்||௧௨௮|| யவஸ்வேதே கஷாயஂ தஂ பூதஂ தச்சாபயாஶதம்| பசேத்குடதுலாஂ தத்த்வா குடவஂ ச பதக்கதாத்||௧௨௯|| தைலாத்ஸபிப்பலீசூர்ணாத்ஸித்தஶீதே ச மாக்ஷிகாத்| லேஹஂ த்வே சாபயே நித்யமதஃ காதேத்ரஸாயநாத்||௧௩௦|| தத்வலீபலிதஂ ஹந்யாத்வர்ணாயுர்பலவர்தநம்| பஞ்சகாஸாந் க்ஷயஂ ஶ்வாஸஂ ஸஹித்மஂ விஷமஜ்வரம்||௧௩௧|| மேஹகுல்மக்ரஹண்யர்ஶோஹத்ரோகாருசிபீநஸாந்| அகஸ்த்யவிஹிதஂ தந்யமிதஂ ஶ்ரேஷ்டஂ ரஸாயநம்||௧௩௨||

ஸ௦- தஶமூலாதிபுஷ்கராந்தஂ பதக் த்விபலப்ரமாணம்| யவாநாமாடகஂ-சதுஃஷஷ்டிபலாநி| ஹரீதகீபலாநாமேகஂ ஶதம்| ஏதத்ஸர்வஂ ஜலஸ்ய பஞ்சாடகே பசேத்| யவஸ்வேதே ச ஸதி தஂ கஷாயஂ பூதஂகாலிதஂ, தச்ச ஸ்விந்நமபயாஶதஂ குடதுலாஂ தத்த்வா ததா கததைலபிப்பலீசூர்ணாநாஂ ப்ரத்யேகஂ குடவஂ தத்த்வா பசேத்| ஸித்தே ஶீதே ச லேஹே மாக்ஷிககுடவஂ தத்த்வா, அதோ-லேஹாக்யாத்ரஸாயநாத், ஸத்ரிபாகபலமாத்ரஂ த்வே ச ஹரீதக்யௌ நித்யஂ காதேத்| தச்ச புக்தஂ வலீபலிதஂ ஹந்யாத்| வர்ணாதிவர்தநஂ ததா பஞ்சகாஸாதீந் ஹந்தி| அகஸ்த்யேந மஹர்ஷிணா நிர்மிதமேதத்ரஸாயநஂ தந்யஂ-ஶ்ரேஷ்டமேதத்| அத்ர ச தைல கதமதூநாஂ ஸமாஂஶாநாமப்யவிரோதஃ, பாகாச்சக்தயந்தரோத்பத்தேஃ|

Adhikarana vasiShThaharItakI (133-141) · Śloka 141

தஶமூலஂ பலாஂ மூர்வாஂ ஹரித்ரே பிப்பலீத்வயம்| பாடாஶ்வகந்தாபாமார்கஸ்வகுப்தாதிவிஷாமதாஃ||௧௩௩|| பாலபில்வஂ த்ரிவத்தந்தீமூலஂ பத்ரஂ ச சித்ரகாத்| பயஸ்யாஂ குடஜஂ ஹிஂஸ்த்ராஂ புஷ்பஂ ஸாரஂ ச பீஜகாத்||௧௩௪|| போடஸ்தவிரபல்லாதவிகங்கதஶதாவரீஃ| பூதீகரஞ்ஜஶம்யாகசந்த்ரலேகாஸஹாசரம்||௧௩௫|| ஸௌபாஞ்ஜநகநிம்பத்வகிக்ஷுரஂ ச பலாஂஶகம்| பத்யாஸஹஸ்ரஂ ஸஶதஂ யவாநாஂ சாடகத்வயம்||௧௩௬|| பசேதஷ்டகுணே தோயே யவஸ்வேதேऽவதாரயேத்| பூதே க்ஷிபேத்ஸபத்யே ச தத்ர ஜீர்ணகுடாத்துலாம்||௧௩௭|| தைலாஜ்யதாத்ரீரஸதஃ ப்ரஸ்தஂ ப்ரஸ்தஂ ததஃ புநஃ| அதிஶ்ரயேந்மதாவக்நௌ தர்வீலேபேऽவதார்ய ச||௧௩௮|| ஶீதே ப்ரஸ்தத்வயஂ க்ஷௌத்ராத்பிப்பலீகுடவஂ க்ஷிபேத்| சூர்ணீகதஂ த்ரிஜாதாச்ச த்ரிபலஂ நிகநேத்ததஃ||௧௩௯|| தாந்யே புராணகும்பஸ்தஂ மாஸஂ காதேச்ச பூர்வவத்| ரஸாயநஂ வஸிஷ்டோக்தமேதத்பூர்வகுணாதிகம்||௧௪௦|| ஸ்வஸ்தாநாஂ நிஷ்பரீஹாரஂ ஸர்வர்துஷு ச ஶஸ்யதே| |௧௪௧|

ஸ௦-தஶமூலாதி இக்ஷுரகாந்தஂ பலப்ரமாணம்| போடஃ-அலம்புஸா| ஸ்தவிரஂ-ஶைலேயம்| சந்த்ரலேகா-பாகுசீ| ஹரீதகீநாமேகாதஶஶதாநி யவாநாமாடகௌ த்வௌ அஷ்டகுணே ஜலே பஏத்| யவஸ்வேதே ஸதி சாவதாரயேத்| தஸ்மிந் க்வாதே பூதே பத்யாஸஹிதாஂ புராணகுடாத்துலாஂ தைலாதீநாஂ பதக்பதக் ப்ரஸ்தஂ க்ஷிபேத்| ததஃ-அநந்தரஂ, புநஃ பசேத்| மதௌ வஹ்நௌ தர்வீலேபே ஸத்யவதார்ய ஶீதே ஸதி ப்ரஸ்தத்வயஂ க்ஷௌத்ராத் பிப்பலீநாஂ சதுஷ்பலஂ சூர்ணிதஂ த்ரிஜாதாச்ச த்ரிபலஂ க்ஷிபேத்| ததஃ-அநந்தரஂ, புராணகும்பஸ்தஂ-கதரூடபாண்டஸ்தஂ, தாந்யமத்யே மாஸஂ நிகநேத்| மாஸாதூர்த்வஂ பூர்வவத் காதேத்| ஏதத்ரஸாயநஂ வஸிஷ்டேந கதிதம்| அகஸ்த்யலேஹாத்குணைரதிகஂ ஸ்வஸ்தாநாஂ நிஷ்பரீஹாரஂ ஸர்வர்துஷ்விஷ்யதே, தந்த்ரகத்பிரிதி ஶேஷஃ|

Adhikarana ShADavaM cUrNam (141-144) · Śloka 144

| பாலிகஂ ஸைந்தவஂ ஶுண்டீ த்வே ச ஸௌவர்சலாத்பலே||௧௪௧|| குடவாஂஶாநி வக்ஷாம்லஂ தாடிமஂ பத்ரமார்ஜகாத்| ஏகைகாஂ மரிசாஜாத்யோர்தாந்யகாத் த்வே சதுர்திகே||௧௪௨|| ஶர்கராயாஃ பலாந்யத்ர தஶ த்வே ச ப்ரதாயயேத்| கத்வா சூர்ணமதோ மாத்ராமந்நபாநேஷு தாபயேத்||௧௪௩|| ருச்யஂ தத்தீபநஂ பல்யஂ பார்ஶ்வார்தீஶ்வாஸகாஸஜித்| |௧௪௪|

ஸ௦-ஸைந்தவஂ-லவணஂ, பலப்ரமாணம்| ஶுண்டீ பலப்ரமாணா| பாலிகமிதி பலஂ பரிமாணமஸ்யேதி டக்| பாலிகஂ பாலிகீ சேதி "நபுஂஸகமநபுஂஸகேந" இத்யேகஶேஷஃ| ஸௌவர்சலலவணாச்ச த்வே பலே| குடவப்ரமாணாநி வக்ஷாம்லாதீநி| ஆர்ஜகஂ-குடேரகம், தஸ்மாத்பத்ரம்| ஏகாமேகாஂ மரிசாஜாஜ்யோஶ்சதுர்திகாஂ-பலஸஂஜ்ஞாம், தாந்யகாத் த்வே சதுர்திகே, ஶர்கராபலாநி ச த்வாதஶாத்ர தேயாநி| ததா ச முநிஃ (ச. சி. அ. ௧௧/௮௨)- "பாலிகஂ ஸைந்தவஂ ஶுண்டீ" இத்யாரப்ய யாவத் "ஶர்கராயாஃ பலாந்யத்ர தஶ த்வே ச ப்ரதாபயேத்| கத்வா சூர்ணமதோ மாத்ரா" இத்யாதி| தஸ்மாதத்ராப்யயஂ க்ரந்தோ நிர்திஷ்டோ போத்யஃ| ப்ரமாதாச்ச கேசிந்ந படந்தி| அயஂ சாத்ரைவஂ வக்தி-"ருச்யஂ தத்தீபநஂ" இத்யாதி| ஶர்கராமந்தரேண து ருச்யத்வமஸ்ய கதமிவோபபத்யதே ? தஸ்மாத்யுக்தோऽத்ர ஶர்கராப்ரயோக இதி| ஏதச்சூர்ண கத்வா, அதஃ- அஸ்மாச்சூர்ணாத், மாத்ராஂ யதோசிதாமந்நபாநேஷு தாபயேத், வைத்ய இதி ஶேஷஃ| ஏதச்சூர்ணஂ ருச்யஂ தீபநஂ பல்யஂ பார்ஶ்வாத்யார்திஜித்|

Adhikarana ShADavAntaram (144-146) · Śloka 146

| ஏகாஂ ஷோடஶிகாஂ தாந்யாத் த்வே த்வே சாஜாஜிதீப்யகாத்||௧௪௪|| தாப்யாஂ தாடிமவக்ஷாம்லே த்விர்த்விஃ ஸௌர்வசலாத்பலம்| ஶுண்ட்யாஃ கர்ஷஂ ததித்தஸ்ய மத்யாத்பஞ்ச பலாநி ச||௧௪௫|| தச்சூர்ணஂ ஷோடஶபலைஃ ஶர்கராயா விமிஶ்ரயேத்| ஷாடவோऽயஂ ப்ரதேயஃ ஸ்யாதந்நபாநேஷு பூர்வவத்||௧௪௬||

ஸ௦-தாந்யகாதேகாஂ ஷோடஶிகாஂ-கர்ஷஸஂஜ்ஞாம்| அஜாஜீதீப்யகாட் த்வே த்வே ஷோடஶிகே| தாப்யாஂ-அஜாஜீதீப்யகாப்யாஂ மிஶ்ரிதாப்யாஂ ஸகாஶாத், தாடீமவக்ஷாம்லே த்விர்த்விஃ-ப்ரத்யேகஂ சதஸ்ரஃ ஷோடஶிகா இத்யர்தஃ| ஏவமஷ்டௌ கர்ஷா தாடிமஸ்ய, அஷ்டௌ வக்ஷாம்லஸ்ய| ததா ஸௌவர்சலாத் பலஂ, ஶுண்ட்யாஃ கர்ஷஂ, கபித்தஸ்ய மஜ்ஜதஃ பஞ்ச பலாநி| தத்-ஏதத், சூர்ணஂ ஶர்கராயாஃ ஷோடஶபலைஃ ஸம்மேலயேத்| அயஂ ஷோடவோऽந்நபாநேஷு பூர்வவத் ப்ரதேயஃ ஸ்யாத்| அர்ஹார்தே கத்யஃ| கேசித் ஷோடஶிகாஂ பலமித்யாஹுஃ|

Adhikarana kShate yakShmokto~api vidhiH (147) · Śloka 147

விதிஶ்ச யக்ஷ்மவிஹிதோ யதாவஸ்தஂ க்ஷதே ஹிதஃ| |௧௪௭|

ஸ௦-க்ஷதே சாவஸ்தாவஶாத்யக்ஷ்மணி யோ விஹிதோ விதிஃ ஸ ஹிதஃ|

Adhikarana dhUmapAnam (147-148) · Śloka 148

| நிவத்தே க்ஷததோஷே து கபே வத்தே உரஃ ஶிரஃ||௧௪௭|| தால்யதே காஸிநோ யஸ்ய ஸ நா தூமாந் பிபேதிமாந்| |௧௪௮|

ஸ௦-க்ஷததோஷே ச நிவத்தே-ஶாந்தே ஸதி, கபே வத்தே யஸ்ய காஸவதஃ புஂஸ உரஃ ஶிரஶ்ச தால்யதே-பாட்யத இவ, ஸஃ-காஸீ, தூமாநிமாந்-த்விமேதாதீநாஂ, பிபேத்|

Adhikarana dvimedAdidhUmaH (148-149) · Śloka 149

| த்விமேதாத்விபலாயஷ்டிகல்கைஃ க்ஷௌமே ஸுபாவிதே||௧௪௮|| வர்தி கத்வா பிபேத்தூமஂ ஜீவநீயகதாநுபஃ| |௧௪௯|

ஸ௦-த்விபேதாதிபிஃ கல்கைஃ க்ஷௌமே-ஸுபாவிதே வர்தி கத்வா தூமஂ பிபேத்| ஜீவநீயாக்யஂ கதமநு-பஶ்சாத், பிபேத்|

Adhikarana anyo manaHshilAdidhUmaH (149-151) · Śloka 151

| மநஃஶிலாபலாஶாஜகந்தாத்வக்க்ஷீரிநாகரைஃ||௧௪௯|| தத்வதேவாநுபாநஂ து ஶர்கரேக்ஷுகுடோதகம்| பிஷ்ட்வா மநஃஶிலாஂ துல்யாமார்த்ரயா வடஶுங்கயா||௧௫௦|| ஸஸர்பிஷ்கஂ பிபேத்தூமஂ தித்திரிப்ரதிபோஜநம்| |௧௫௧|

ஸ௦-மநஃஶிலாதிபிஸ்தத்வதேவ-த்விமேதாதிபிர்யதா தூமஂ பிபேத்| அநு ஶர்கரோதகமிக்ஷுரஸஂ குடோதகஂ வா பிபேத்| உதகஸாதஶ்யாதிக்ஷுரஸோऽபீக்ஷூதகஶப்தேந கஹீதஃ| ஸ௦-மநஃ ஶிலாமார்த்ரயா வடஶுங்கயா துல்யாஂ பிஷ்ட்வா ஸஹ ஸர்பிஷா தூமஂ ஸதித்திரிப்ரதிபோஜநஂ பிபேத்|

Adhikarana kShayakAsacikitsA kShayakAse prathamopacAraH (151) · Śloka 151

| க்ஷயஜே பஂஹணஂ பூர்வஂ குர்யாதக்நேஶ்ச வர்தநம்||௧௫௧||

ஸ௦-க்ஷயஜே காஸே பூர்வோக்தஂ பஂஹணஂ குர்யாதக்நிஸந்தீபநஂ ச|

Adhikarana bahudoShe virecanam (1) · Śloka 1

பஹுதோஷாய ஸஸ்நேஹஂ மது தத்யாத்விரேசநம்||௧||

ஸ௦-பஹுதோஷாய-ப்ரபூதாதோஷாய க்ஷயகாஸிநே, ஸஹ ஸ்நேஹேந மது விரேசநஂ தத்யாத்| ததேவாஹ-

Adhikarana tadeva virecanam (152-153) · Śloka 153

| ஶம்யாகேந த்ரிவதயா மத்வீகாரஸயுக்தயா||௧௫௨|| தில்வகஸ்ய கஷாயேண விதாரீஸ்வரஸேந ச| ஸர்பிஃ ஸித்தஂ பிபேத்யுக்த்யா க்ஷீணதேஹோ விஶோதநம்||௧௫௩||

ஸ௦-ஶம்யாகேந்-கர்ணிகாரேண, அதவா த்ரிவதயா த்ராக்ஷாரஸயுக்தயா தில்வகஸ்ய கஷாயேண விதாரீஸ்வரஸேந ச ஸர்பிஃ ஸித்தஂ யுக்த்யாதேஶகாலாதிவலேந, க்ஷீணதேஹோ விஶோதநஂ பிபேத்|

Adhikarana kShINapittAdiShu karkaTakyAdighRutam (154) · Śloka 154

பித்தே கபே தாதுஷு ச க்ஷீணேஷு க்ஷயகாஸவாந்| கதஂ கர்கடகீக்ஷீரத்விபலாஸாதிதஂ பிபேத்||௧௫௪||

ஸ௦-பித்தே க்ஷீணே கபாதிஷு ச க்ஷீணேஷு க்ஷயகாஸீ கர்கடக்யாதிபக்வஂ கதஂ பிபேத்|

Adhikarana kShINapittAdiShu vidAryAdighRutaM payaSca (155) · Śloka 155

விதாரீபிஃ கதம்பைர்வா தாலஸஸ்யைஶ்ச ஸாதிதம்| கதஂ பயஶ்ச|௧௫௫|

ஸ௦-விதாரீபிரிதி பஹுவசநஂ க்ஷீரவிதார்யாதிவ்யக்திவிஶேஷாணாஂ க்ரஹணார்தம்| ஏவஂ கதம்பைரித்யத்ராபி தாராகதம்பாதிக்ரஹணார்தம்| ஜாதௌ பஹுவசநமித்யந்யே| தாலஸஸ்யைஃ-தாலபலைர்வா, ஸாதிதஂ கதஂ பயோ வா பிபேத்|

Adhikarana mUtravaivarNyAdike~anuvAsanam (155-156) · Śloka 156

| மூத்ரஸ்யவைவர்ண்யே கச்ரநிர்கமே||௧௫௫|| ஶூநே ஸவேதநே மேட்ரே பாயௌ ஸஶ்ரோணிவங்க்ஷணே| கதமண்டேந லகுநாऽநுவாஸ்யோ மிஶ்ரிகேண வா||௧௫௬||

ஸ௦-மூத்ரஸ்ய வைவர்ண்யே கச்ரநிர்கமே ஸதி ததா மேட்ரே ஶூநே ஸவேதநே பாயௌ ஶ்ரோண்யாஂ வங்க்ஷணே சைவஂவிதே ஸதி நரோ லகுநா கதமண்டேநாநுவாஸ்யஃ| மிஶ்ரிகேண வா-கததைலேந, அநுவாஸ்யஃ|

Adhikarana anuvAsanashuddhasya mAMsopacAraH (157-158) · Śloka 158

ஜாங்கலைஃ ப்ரதிபுக்தஸ்ய வர்தகாத்யா பிலேஶயாஃ| க்ரமஶஃ ப்ரஸஹாஸ்தத்வத்ப்ரயோஜ்யாஃ பிஶிதாஶிநஃ||௧௫௭|| ஔஷ்ண்யாத்ப்ரமாதிபாவாச்ச ஸ்ரோதோப்யஶ்ச்யாவயந்தி தே| கபஂ ஶுத்தைஶ்ச தைஃ புஷ்டிஂ குர்யாத்ஸம்யக் வஹந் ரஸஃ||௧௫௮||

ஸ௦-அநுவாஸாநாந்தரஂ ஜாங்கலைர்மாஸைஃ-ஹரிணைணாஜாதிபிஃ, ததபாவாத்தத்ஸதஶைரபி| ப்ரதிபுக்தஸ்யாநந்தரஂ ததைவ பிஶிதாஶிநஃ ப்ரஸஹாஃ-த்வீபிவ்யாக்ராதயஃ, ப்ரயோஜ்யாஃ| நாநுவாஸிதமாத்ரஸ்ய ஜாங்கலமாஂஸப்ரதிபுக்தஸ்யைவ ப்ரஸஹாஃ பிஶிதாஶிநஶ்ச யோஜ்யாஃ, அக்நிமாந்த்யபயாத்| தே ப்ரஸஹாஃ ப்ரமாதிபாவாத் ததௌஷ்ண்யாத் கபோபலிப்தேப்யஃ ஸ்ரோதோப்யஃ கபஂ ச்யாவயந்தி| ப்ரமாதித்ரவ்யலக்ஷணஂ ச காரணதாதௌகதிதம்| யதா-"ஸ்ரோதாஂஸி தோஷலிப்தாநி ப்ரமத்ய யத்| ப்ரவிஶ்ய ஸௌக்ஷ்ம்யாத்தைக்ஷ்ண்யாச்ச தத்ப்ரமாதீதி ஸஂஜ்ஞிதம்||" இதி| தைஶ்ச-ஸ்ரோதோபிஃ,ஶுத்தைஃ ஸம்யக்வஹந் ரஸஃ புஷ்டிஂ குர்யாத்|

Adhikarana mAMsAyogyasya cavikAdi ghRutam (159-161) · Śloka 161

சவிகாத்ரிபலாபார்கீதஶமூலைஃ ஸசித்ரகைஃ| குலத்தபிப்பலீமூலபாடாகோலயவைர்ஜலே||௧௫௯|| ஶதைர்நாகரதுஃஸ்பர்ஶாபிப்பலீஶடிபௌஷ்கரைஃ| பிஷ்டைஃ கர்கடஶங்க்யா ச ஸமைஃ ஸர்பிர்விபாசயேத்||௧௬௦|| ஸித்தேऽஸ்மிஂஶ்சூர்ணிதௌ க்ஷாரௌ த்வௌ பஞ்ச லவணாநி ச| தத்த்வா யுக்த்யா பிபேந்மாத்ராஂ க்ஷயகாஸநிபீடிதஃ||௧௬௧||

ஸ௦-சவிகாதிபிர்ஜலே ஶதைர்நாகராதிபிஃ பிஷ்டைஃ ஸமைஃ ஸர்பிர்விபாசயேத்| ஸித்தேऽஸ்மிந் கதே க்ஷாரௌ த்வௌ, பஞ்ச-ஸைதவாதீநி லவணாநி ச, தத்த்வா மாத்ராஂ ப்ரகதத்வாத் கதஸ்ய பிபேத், கபகாஸார்தஃ புருஷஃ|

Adhikarana kAsamardAdighRutaM kAsajvArArUciharam (162-163) · Śloka 163

காஸமர்தாபயாமுஸ்தாபாடாகட்பலநாகரைஃ| பிப்பல்யா கடுரோஹிண்யா காஶ்மர்யா ஸுரஸேந ச||௧௬௨|| அக்ஷமாத்ரைர்கதப்ரஸ்தஂ க்ஷீரத்ராக்ஷாரஸாடகே| பசேச்சோஶஜ்வரப்லீஹஸர்வகாஸஹரஂ ஶிவம்||௧௬௩||

ஸ௦-காஸமர்தாதிபிரக்ஷப்ரமாணைஃ க்ஷீரத்ராக்ஷாரஸயோர்மிஶ்ரிதயோராடகே கதப்ரஸ்தஂ பசேத்| ஶோஷாதிஹரஂ ஶிவஂ ச-ஆரோக்யகரம்|

Adhikarana vRuShAdighRutam kAsajvarAruciharam (164) · Śloka 164

வஷவ்யாக்ரீகுடூசீநாஂ பத்ரமூலபலாங்குராத்| ரஸகல்கைர்கத பக்வஂ ஹந்தி காஸஜ்வராருசீஃ||௧௬௪||

ஸ௦-வஷாதீநாஂ ப்ரத்யேகஂ பத்ரமூலபலாங்குராத் ரஸகல்கைஃ பக்வஂ கதஂ காஸாதீந் ஹந்தி|

Adhikarana dviguNadADimarasasiddhaM ghRutam pippalIguDasiddaM ghRutam (165-166) · Śloka 166

த்விகுணே தாடிமரஸே ஸித்தஂ வா வ்யோஷஸஂயுதம்| பிபேதுபரி புக்தஸ்ய யவக்ஷார்ரயுதஂ நரஃ||௧௬௫|| பிப்பலீகுடஸித்தஂ வா சாகக்ஷீரயுதஂ கதம்| |௧௬௬|

ஸ௦-அதவா தாடிமஸ்வரஸே த்விகுணே வ்யோஷகல்கஸஂயுதஂ ஸித்தஂ கதஂ புக்தஸ்யாஹாரஸ்யோபரி யவக்ஷாரயுதஂ பிபேத்| பிப்பலீகுடாப்யாஂ வா சதுர்குணே கதே கதாச்சதுர்குணே ஜலே கதஸமே சாகக்ஷீர இதி பக்வஂ பிபேத்|

Adhikarana uktaghRutAnAM dIpanatvaM strotaH shodhanatvaM ca (166-167) · Śloka 167

| ஏதாந்யக்நிவிவத்த்யர்தஂ ஸர்பிஷி க்ஷயகாஸிநாம்||௧௬௬|| ஸ்யுர்தோஷபத்தகண்டோரஃஸ்ரோதஸாஂ ச விஶுத்தயே| |௧௬௭|

ஸ௦-ஏதாநி பூர்வோக்தாநி சவ்யாதிபிர்விபக்வாநி கதாந்யக்நிவர்தநாநி க்ஷயகாஸிநாஂ ஸ்யுஃ| தோஷோபலிப்தகண்டோரஃஸ்ரோதஸாஂ ச விஶுத்தயே ஸ்யுஃ|

Adhikarana harItakIlehaH (167-139) · Śloka 139

| ப்ரஸ்தோந்மிதே யவக்வாதே விஂஶதி விஜயாஃ பசேத்||௧௬௭|| ஸ்விந்நா மதித்வா தாஸ்தஸ்மிந்புராணாத்ஷட்பலஂ குடாத்| பிப்பல்யா த்விபலஂ கர்ஷஂ மநோஹ்வாயா ரஸாஞ்ஜநாத்||௧௩௮|| தத்த்வாऽர்தாக்ஷஂ பசேத்பூயஃ ஸ லேஹஃ ஶ்வாஸகாஸஜித்| ||௧௩௯||

ஸ௦-யவக்வாதே ப்ரஸ்தப்ரமாணே ஹரீதகீவிஶதிஂ பசேத்| ஸ்விந்நாஸ்தாஃ-ஹரீதகீஃ, தஸ்மிந்-யவக்வாதே, மதுத்வா புராணாத் குடாத் ஷட்பலஂ, பிப்பல்யா த்விபலஂ, கர்ஷஂ மநஃஶிலாயாஃ, ரஸாஞ்ஜநாதர்தகர்ஷஂ தத்த்வாऽஸ்மிந்க்வாதே புநஃ பசேத்| ஸ லேஹஃ ஶ்வாஸகாஸஜித்|

Adhikarana shvAvitsUcIkShAralehaH mayUracaraNakShAralehaH eraNDapatrakShAralehaH surasairaNDapatrakShAralehaH tryUShaNacUrNalehaH (169-171) · Śloka 171

| ஶ்வாவிதாஂ ஸூசயோ தக்தாஃ ஸகதக்ஷௌத்ரஶர்கராஃ||௧௬௯|| ஶ்வாஸகாஸஹரா, பர்ஹிபாதௌ வா மதுஸர்பிஷா| ஏரண்டபத்ரக்ஷாரஂ வா வ்யோஷதைலகுடந்விதம்||௧௭௦|| லேஹயேத், க்ஷாரமேவஂ வா ஸுரஸைரண்டபத்ரஜம்| லிஹ்யாத் த்ர்யூஷணசூர்ணஂ வா புராணகுடஸர்பிஷா||௧௭௧||

ஸ௦-ஶ்வாவிதாஂ ஸம்பந்திப்யஃ ஸுசயோ தக்தா கதக்ஷௌத்ரஶர்கராந்விதாஃ ஶ்வாஸகாஸஹராஃ பர்ஹிணோ-மயூரஸ்ய, வா பாதௌ தக்தௌ மதுஸர்பிஷா ஸஹ ஶ்வாஸகாஸஹரௌ| அதவா, ஏரண்டபத்ரஸ்ய க்ஷாரஂவ்யோஷதைல்லகுடயுரஂ லேஹயேத்| ஏவஂ-பூர்வோக்தேந ப்ரகாரேண, ஸுரஸைரண்டபத்ரஜஂ க்ஷாரஂ வ்யோஷதைலகுடாந்விதஂ லேஹயேத்| அதவா த்ர்யூஷணசூர்ணஂ புராணௌடஸர்பிஷா லிஹ்யாத்|

Adhikarana samasharkaraM cUrNaM maricacUrNaM tadvat (172-173) · Śloka 173

பத்மகஂ த்ரிபலா வ்யோஷஂ விடங்கஂ தேவதாரு ச| பலா ராஸ்நா ச தச்சூர்ணஂ ஸமஸ்தஂ ஸமஶர்கரம்||௧௭௨|| காதேந்மதுகதாப்யாஂ வா லிஹ்யாத்காஸஹரஂ பரம்| தத்வந்மரிசசூர்ணஂ வா ஸகதக்ஷௌத்ரஶர்கரம்||௧௭௩||

ஸ௦-பத்மகாதீநாஂ ஸமஸ்தஂ சூர்ணஂ ஸமஶர்கரம்| பத்மகாதீநாஂ சூர்ணமேகதஃ, ஏகதஃ ஶர்கராசூர்ணம், ததுபயஂ ஸஂயோஜ்ய காதேத்பக்ஷயேத்| அதவா, ஸமஶர்கரமேவ மதுகதாப்யாஂ மிஶ்ரயித்வா லிஹ்யாத்| ததைவ மரிசசூர்ணஂ கதக்ஷௌத்ரஶர்கராயுதஂ லிஹ்யாத்|

Adhikarana pathyAdiguTikA mukhe dhAraNArthaMbiBItakadhAraNam (174) · Śloka 174

பத்யாஶுண்டீகநகுடைர்குடிகாஂ தாரயேந்முகே| ஸர்வேஷு ஶ்வாஸகாஸேஷு, கேவலஂ வா பிபீதகம்||௧௭௪||

ஸ௦-பத்யாஶுண்டீகநகுடைர்குடிகாஂ முகே தாரயேத் ஸர்வேஷ்வேவ ஶ்வாஸகாஸேஷு| கேவலஂ வா பிபீதகஂ முகே தாரயேதிதி யோஜ்யம்|

Adhikarana peyAmutkArikAM ca (175) · Śloka 175

பத்ரகல்கஂ கதபஷ்டஂ தில்வகஸ்ய ஸஶர்கரம்| பேயா வோத்காரிகா சர்திதட்காஸாமாதிஸாரஜித்||௧௭௫||

ஸ௦-பத்ரகல்கஂ தில்வகஸ்ய கதே பஷ்டஂ ஸஶர்கரஂ சர்திடடாதிஜித்| பேயா வா பத்ரஸ்ய கல்கே ஸித்தா தத்வத்| அதவா, உத்காரிகா பத்ரகல்ககதா சர்த்யாதிஜித்|

Adhikarana mudgayUShaH (176) · Śloka 176

கண்டகாரீரஸே ஸித்தோ முத்கயூஷஃ ஸுஸஂஸ்கதஃ| ஸகௌராமலகஃ ஸாம்லஃ ஸர்வகாஸபிஷக்ஜிதம்||௧௭௬||

ஸ௦-கண்டகார்யாஃ க்வாதே முத்கயூஷஃ ஸுஸஂஸ்கதோ-ஹிங்குஸைந்தவாதிநா, ஸகௌராமலகாம்லஃ ஸர்வகாஸேஷு பிஷக்ஜிதஂ-ஔஷதம்|

Adhikarana kShIrayUSharasAH (177) · Śloka 177

வாதக்நௌஷதநிஃக்வாதே க்ஷீரஂ யூஷாந் ரஸாநபி| வைஷ்கிராந் ப்ராதுதாந் பைலாந் தாபயேத்க்ஷயகாஸிநே||௧௭௭||

ஸ௦-வாதக்நௌஷதாநாஂ நிஃக்வாதே ஸித்தஂ க்ஷீரமதவா யூஷாந் ரஸாஂஶ்ச விஷ்கிரமாஂஸஜாந் ப்ரதுதஜாந் வா| ததா, பிலேஷு பவா பைலாஃ ப்ராணிநஸ்தேஷாஂ ரஸாந் க்ஷயகாஸிநே வைத்யோ தாபயேத்|

Adhikarana kShayakAsoktA bRuMhaNAdi (178-179) · Śloka 179

க்ஷதகாஸே ச யே தூமாஃ ஸாநுபாநா நிதர்ஶிதாஃ| க்ஷயகாஸேऽபி தே யோஜ்யா வக்ஷ்யதே யச்ச யக்ஷ்மணி||௧௭௮|| பஂஹணஂ தீபநஂ சாக்நேஃ ஸ்ரோதஸாஂ ச விஶோதநம்| வ்யத்யாஸாத்க்ஷயகாஸிப்யோ பல்யஂ ஸர்வஂ ப்ரஶஸ்யதே||௧௭௯||

ஸ௦-க்ஷதகாஸே ச யே தூமாஃ-த்விமேதேத்யாதயஃ, ஸாநுபாநா உக்தாஃ, தே ச க்ஷயகாஸேऽபி யோஜ்யாஃ| தச்ச யக்ஷ்மணி வக்ஷ்யதே பஂஹணமக்நிதீபநஂ ஸ்ரோதோவிஶோதநஂ, தச்ச க்ஷயகாஸிநே யோஜ்யம்| ததா, க்ஷயகாஸிப்யோ வ்யத்யாஸேந ஸர்வஂ சிகித்ஸிதஂ பல்யஂ ப்ரஶஸ்யதே|

Adhikarana kShayakAse sarvadoShAvirodhi kartavyam (3) · Śloka 3

ஸந்நிபாதோத்பவோ கோரஃ க்ஷயகாஸோ யதஸ்ததஃ| யதாதோஷபலஂ தஸ்ய ஸந்நிபாதஹிதஂ ஹிதம்||௧௮௦|| இதி ஶ்ரீவைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸூநுஶ்ரீமத்வாக்படவிரசிதா யாமஷ்டாங்கஹதயஸஂஹிதாயாஂ சதுர்தே சிகித்ஸித- ஸ்தாநே காஸசிகித்ஸிதஂ நாம ததீயோऽத்யாயஃ||௩||

ஸ௦-ஸந்நிபாதோத்பவஃ க்ஷயகாஸோ கோரோ-தாருணோ, யதோ பவதி, தஸ்மாத் யதாதோஷபலஂ தஸ்ய யத்ஸந்நிபாதே ஹிதஂ ததத்ர ஹிதமிதி| இதி ஶ்ரீமகாங்கதத்தபுத்ரஶ்ரீமதருணதத்தவிரசிதாயாமஷ்டாங்கஹதயடீ- காயாஂ ஸர்வாங்கஸுந்தராக்யாயாஂ சதுர்தே சிகித்ஸிதஸ்தாநே காஸசிகித்ஸிதஂ நாம ததீயோऽ- த்யாயஃ ஸமாப்தஃ|| ௩||