12. pramēhacikitsitādhyāyaḥ

Adhikarana adhyAyopakramaH · Śloka

மூத்ராகாதசிகித்ஸிதாதநந்தரம் ப்ரமேஹசிகித்ஸிதவ்யாக்யாநமுபக்ரம்யதே|

Adhikarana pramehacikitsitAdhyAyaH (2-3) · Śloka 3

அதாதஃ ப்ரமேஹசிகித்ஸிதஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ| (கத்யஸூத்ரே|௨| )|௩|

ஸ௦-ஸம்பந்தஶ்சாஸ்ய பூர்வவத்போத்யஃ|

Adhikarana pramehe vamanarecane, pramehe AsthApanam, shuddhe mAMsarasaistarpaNam (1-3) · Śloka 3

மோஹிநோ பலிநஃ குர்யாதாதௌ வமநரேசநே| ஸ்நிக்தஸ்ய ஸர்ஷபாரிஷ்டநிகும்பாக்ஷகரஞ்ஜஜைஃ||௧|| தைலைஸ்த்ரிகண்டகாத்யேந யதாஸ்வஂ ஸாதிதேந வா| ஸ்நேஹேந முஸ்ததேவாஹ்வநாகரப்ரதிவாபவத்||௨|| ஸுரஸாதிகஷாயேண தத்யாதாஸ்தாபநஂ ததஃ| ந்யக்ரோதாதேஸ்து பித்தார்தஂ ரஸைஃ ஶுத்தஂ ச தர்பயேத்||௩||

ஸ௦-பலவதோ மேஹிநஃ புஂஸோऽபரேப்ய உபக்ரமேப்யஸ்தத்தத்யோக்யேப்யஃ ப்ரதமஂ வமநவிரேசநே குர்யாந்மேஹக்லேதப்ரஶமநாய| கிம்பூதஸ்ய ? ஸர்ஷபாதிஜைஸ்தைலைஃ ஸ்நிக்தஸ்ய, த்ரிகண்டகாத்யேந வா ஸ்நேஹேநஸ்நிக்தஸ்ய, "த்ரிகண்டகநிஶாரோத்ர" (ஶ்லோ. ௧௭) இத்யாதிஸ்நேஹோ வக்ஷ்யமாணஃ, யதாஸ்வஂ தோஷஸாத்ம்யாதிவஶாத்த்ரவ்யைஃ ஸாதிதேந வா ஸ்நேஹேந ஸ்நிக்தஸ்ய| ததோ-வமநவிரேசநகரணாதநந்தரஂ ஜாதபலாய மேஹிநே, "ஸுரஸயுக" (ஹ. ஸூ. அ. ௧௫|௩௦) இத்யாதேஃ ஸம்பந்திநா கஷாயேணாஸ்தாபநஂ தத்யாத்| கிம்பூதம் ? முஸ்தாதிப்ரதிவாபவத்| ஸ ப்ரதிவாபோ வித்யதே யஸ்ய ததேவம்| பித்தலே புநஃ "ந்யக்ரோதபிப்பல" (ஹ. ஸூ. அ. ௧௫|௪௧) இத்யாதேஃ கஷாயேணாஸ்தாபநஂ தத்யாத்| ப்ரதிவாபாந்தராநிர்தேஶாதத்ர பூர்வோக்த ஏவ ப்ரதிவாபோ யோஜ்யஃ| அநந்தரஂ ஶுத்தஂ ப்ரமேஹிணஂ ரஸைஸ்தர்பயேத்| யத்யபி ரஸைரிதி ஸாமாந்யநிர்தேஶாத்த்ரிவிததேஶஸஞ்ஜாதப்ராணிமாஂஸரஸைஸ்தர்பணஂ ப்ராப்தஂ ததாऽபி யோக்யதாவஶாத் ஜாங்கலப்ராணிமாஂஸரஸைஸ்தர்பயேதிதி போத்யம், ந த்வாநூபாதிமாஂஸரஸைரிதி| தேஷாஂ மேதோமூத்ரகபாவஹத்வேந வ்யாதிவர்தநஹேதுத்வாத்|

Adhikarana atyapatarpaNe mUtragrahAdyAH, tato~anubandharakShArthaM shamanAni (4) · Śloka 4

மூத்ரக்ரஹருஜாகுல்மக்ஷயாத்யாஸ்த்வபதர்பணாத்| ததோऽநுபந்தரக்ஷார்தஂ ஶமநாநி ப்ரயோஜயேத்||௪||

ஸ௦-யதோऽபதர்பணாந்மூத்ரக்ரஹாதீநி ஜாயந்தே ததோ ஹேதோரநுபந்தரக்ஷார்தஂ ஶமநாநி ப்ரயோஜயேத்| அந்யதா ப்ரமேஹ உபஶாந்தோऽபி நிதாநலேஶமாஸாத்ய புநஃ ப்ராதுர்பவேத்| நநு, மூத்ரக்ரஹாதீந்யேதாவதஸ்து ஶேஷா ஆதிஶப்தேநைவ க்ரஹீஷ்யந்தே| கிஂ மூத்ரக்ரஹருஜாகுல்மக்ஷயாத்யா இதி ? ஸத்யம்| மூத்ரக்ரஹருஜாகுல்மக்ஷயா யதாऽவஶ்யமபதர்பணாத் ப்ரமேஹிணோ ஜாயந்தே ததா நாபரே தஜ்ஜாதீயா இதி|

Adhikarana ashodhye pramehe ca shamanAni (5) · Śloka 5

அஸஂஶோத்யஸ்ய தாந்யேவ ஸர்வமேஹேஷு பாயயேத்| |௫|

ஸ௦-அஸஂஶோத்யோ-வமநே கர்பிண்யாதிஃ, விரேகே நவஜ்வராதிஃ, ஏதஸ்யாஸஂஶோத்யஸ்ய தாந்யேவ-ஶமநாநி, ஸர்வேஷு ப்ரமேஹேஷு பாயயேத்| ஏவேத்யவதாரணே, ந து ஶோதநாதிரூபமித்யர்தஃ|

Adhikarana sarvaprameheShu haridrAyogaH, dArvpAdikvAthaH, citrakAdikvAthaH guDUcIsvarasaH, AmalakasvarasaH (5-7) · Śloka 7

| தாத்ரீரஸப்லுதாஂ ப்ராஹ்ணே ஹரித்ராஂ மாக்ஷிகாந்விதாம்||௫|| தார்வீஸுராஹ்வத்ரிபலாமுஸ்தா வா க்வதிதா ஜலே| சித்ரகத்ரிபலாதார்வீகலிங்காந் வா ஸமாக்ஷிகாந்||௬|| மதுயுக்தஂ குடூச்யா வா ரஸமாமலகஸ்ய வா| |௭|

ஸ௦- ஆமலகீரஸாலோடிதாஂ ஹரித்ராஂ ஸமாக்ஷிகாஂ ப்ரபாதே பாயயேத்| தார்வீதேவதாருவராமுஸ்தா ஜலே க்வதிதா வா பாயயேத்| சித்ரகாதீந் வா க்வதிதாந் ஸமாக்ஷிகாந் பாயயேத்| ஸமாக்ஷிகஂ குடூசீரஸஂ தாத்ரீரஸஂ வா|

Adhikarana kaPapramehe rodhrAdikaShAyaH, pAThAdikaShAyaH, gAyatryAdikaShAyaH, pittapramehe ushIrAdikAShAyaH, paTolAdikaShAyaH, rodhrAmbvAdikaShAyaH (7-8) · Śloka 8

ரோத்ராபயாதோயதகட்பலாநாஂ பாடாவிடங்கார்ஜுநதந்வநாநாம்| காயத்ரிதார்வீகமிஹத்தவாநாஂ கபே த்ரயஃ க்ஷௌத்ரயுதாஃ கஷாயாஃ||௭|| உஶீரரோத்ரார்ஜுநசந்தநாநாஂ படோலநிம்பாமலகாமதாநாம்| ரோத்ராம்புகாலீயகதாதகீநாஂ பித்தே த்ரயஃ க்ஷௌத்ரயுதாஃ கஷாயாஃ||௮||

ஸ௦-ரோத்ராதீநாஂ ஶ்லோகபாதோக்தாநாஂ கஷாயாஃ க்ஷௌத்ரயுதாஸ்த்ரயஃ கபே ஹிதாஃ| ஏவமுஶீராதீநாஂ மாக்ஷிகாந்விதாஃ கஷாயாஸ்த்ரயஃ பித்தே ஹிதாஃ| உபஜாதிவத்தே|

Adhikarana pramehe eBiH saMskRutaM pAnAnnam (9) · Śloka 9

| யதாஸ்வமேபிஃ பாநாந்நஂ யவகோதூமபாவநாஃ||௯||

ஸ௦-ஏபீ ரோத்ராதிபிர்யதாயோகஂ பாநமந்நஂ ச கல்பயேத்| யவகோதூமபாவநாஶ்ச கல்பயேத்|

Adhikarana vAtapramehe snehAH saMskRutAH (10) · Śloka 10

வாதோல்பணேஷு ஸ்நேஹாஂஶ்ச ப்ரமேஹேஷு ப்ரகல்பயேத்| |௧௦|

ஸ௦-வாதாதிகேஷு ப்ரமேஹேஷு ஸ்நேஹாஂஶ்ச தைரேவ கல்பயேத்| ந கேவலமந்நபாவநாஃ|

Adhikarana sarvapramehe yavAnAM vikRutiH, tRuNadhAnyAni, mudgAdidhAnyAni, SrIkukkuTaH khalaH, kapitthAdiPalAni, tatkRutA rAgaShADavAH, tiktAni shAkAni, madhu triPalA ca, shuShkA BakShyAH, shUlyAni dhanvamAMsAni, ayaskRutiH, jIrNA madhvariShTAdayaH, asanAdisArAdijalam (10-14) · Śloka 14

| அபூபஸக்துவாட்யாதிர்யவாநாஂ விகதிர்ஹிதா||௧௦|| கஜாஶ்வகுதமுக்தாநாமதவா வேணுஜந்மநாம்| தணதாந்யாநி முத்காத்யாஃ ஶாலிர்ஜீர்ணஃ ஸஷஷ்டிகஃ||௧௧|| ஶ்ரீகுக்குடோऽம்லஃ கலகஸ்திலஸர்ஷபகிட்டஜஃ| கபித்தஂ திந்துகஂ ஜம்பூஸ்தத்கதா ராகஷாடவாஃ||௧௨|| திக்தஂ ஶாகஂ மது ஶ்ரேஷ்டா பக்ஷ்யாஃ ஶுஷ்காஃ ஸஸக்தவஃ| தந்வமாஂஸாநி ஶூல்யாநி பரிஶுஷ்காண்யயஸ்கதிஃ||௧௩|| மத்வரிஷ்டாஸவா ஜீர்ணாஃ ஸீதுஃ பக்வரஸோத்பவஃ| ததாऽஸநாதிஸாராம்பு தர்பாம்போ மாக்ஷிகோதகம்||௧௪||

ஸ௦-யவாநாஂ விகதிரபூபாதிஃ ப்ரமேஹே ஹிதா| அதவா, யவாநாஂ கஜாஶ்வகுதமுக்தாநாமபூபாதிவிகதிர்ஹிதா| வேணுஜாநாஂ வா யவாநாஂ விகதிர்ஹிதா| தணதாந்யாநி-நீவாரஶ்யாமாகாதீநி, ததா முத்காத்யாஸ்ததா புராணஶாலிஃ ஷஷ்டிகஶ்சேதி ஹிதாநி| ஶ்ரீகுக்குடஸஂஜ்ஞோऽம்லஃ கலகோ ஹிதஃ| கிம்பூதஃ ? திலஸர்ஷபகிட்டஜஃ,- திலஸர்ஷபபிண்யாகஜந்மா ததுபாதாநகாரணோ ந முத்காத்யுபாதாநகாரணஃ, ஸ ச மாலவகேஷு ப்ரஸித்தஃ, ஆர்த்ரகஶகலநிஸ்துஷகோதூமாதிநா ச க்ரியதே| ததா, கபித்தாதயோ ஹிதாஃ| தைஃ-கபித்தாதிபிஃ, கதா ராகாஃ ஷாடவாஶ்ச ஹிதாஃ| திக்தஶாகாதீநி ச ஹிதாநி| ஶ்ரேஷ்டா-த்ரிபலா| ஶூல்யாநீதி ஶூலே பக்வாநி| "ஶூலாத்பாகே" ("ஶூலோகாத்யத்") இதி யத்| தாநி ச ஸுபக்வத்வாத் பரிஶுஷ்காணி| ததா, அயஸ்கதிஃ-வக்ஷ்யமாணா (ஶ்லோ. ௨௯)| ததா, மத்வாதயஃ புராணாஃ| பக்வரஸஜஃ ஸீதுஃ| ததா, அஸநாதிஸாரவர்கஸ்யாம்போ (ஹ. ஸூ. அ. ௧௫|௧௯) தர்பஜலஂ மாக்ஷிகோதகஂ ச ஹிதம்|

Adhikarana sarvaprameheShu yavasaktuvisheShaH (15) · Śloka 15

வாஸிதேஷு வராக்வாதே ஶர்வரீஂ ஶோஷிதேஷ்வஹஃ| யவேஷு ஸுகதாந் ஸக்தூந் ஸக்ஷௌத்ராந் ஸீதுநா பிபேத்||௧௫||

ஸ௦-ததா, யவேஷு ஸுகதாந் ஸக்தூந் கத்வா ஸக்ஷௌத்ராந் ஸீதுநா ஆலோட்ய பிபேத்| பக்வரஸோத்பவேந தஸ்ய யோகதஃ ஸ ந ஸ்யாத்(?)| யவேஷ்விதி நிமித்தஸப்தமீ| கிம்பூதேஷு யவேஷு ? வராக்வாதே-த்ரிபலாகஷாயே, ஶர்வரீஂ-ஸகலாஂ ராத்ரிஂ, வாஸிதேஷு-அபிஷுதேஷு, அநந்தரமஹஃ ஶோஷிதேஷு| தத்ராத்யந்தஸஂயோகே த்விதீயா|

Adhikarana kaPapitapramehe shAlAdipuShpa cUrNam (16-17) · Śloka 17

ஶாலஸப்தாஹ்வகம்பில்லவக்ஷகாக்ஷகபித்தஜம்| ரோஹீதகஂ ச குஸுமஂ மதுநாऽத்யாத்ஸுசூர்ணிதம்||௧௬|| கபபித்தப்ரமேஹேஷு பிபேத்தாத்ரீரஸேந வா| |௧௭|

ஸ௦-ஶாலாதிஜஂ புஷ்பஂ ஸூக்ஷ்மரஜீகதஂ மதுநாऽத்யாத்| கபபித்தப்ரமேஹேஷு தாத்ரீரஸேந வா பிபேத்|

Adhikarana vAtakaPaje trikaNTakAdi tailam pittaje trikaNTakAdighRutam vAtapittaje kaPapittaje ca ghRutatailam (17-19) · Śloka 19

| த்ரிகண்டகநிஶாரோத்ரஸோமவல்கவசார்ஜுநைஃ||௧௭|| பத்மகாஶ்மந்தகாரிஷ்டசந்தநாகுருதீப்யகைஃ| படோலமுஸ்தமஞ்ஜிஷ்டாமாத்ரீபல்லாதகைஃ பசேத்||௧௮|| தைலஂ வாதகபே பித்தே கதஂ மிஶ்ரேஷு மிஶ்ரகம்| |௧௯|

ஸ௦-த்ரிகண்டகாதிபிஸ்தைலஂ பசேத்வாதகபஜே ப்ரமேஹே| பித்தஜே ஏபிரேவ கதஂ பசேத்| மிஶ்ரேஷு தோஷேஷு மிஶ்ரகஂ-கததைலஂ, பசேத்|

Adhikarana sarvapramehe dhAnvantaraM ghRutam (19-24) · Śloka 24

| தஶமூலஶடீதந்தீஸுராஹ்வஂ த்விபுநர்நவம்||௧௯|| மூலஂ ஸ்நுகர்கயோஃ பத்யாஂ பூகதம்பமருஷ்கரம்| கரஞ்ஜௌ வருணாந்மூலஂ பிப்பல்யாஃ பௌஷ்கரஂ ச யத்||௨௦|| பதக் தஶபலஂ ப்ரஸ்தாந் யவகோலகுலத்ததஃ| த்ரீஂஶ்சாஷ்டகுணிதே தோயே விபசேத்பாதவர்திநா||௨௧|| தேந த்விபிப்பலீசவ்யவசாநிசுலரோஹிஷைஃ| த்ரிவத்விடங்ககம்பில்லபார்கீவிஶ்வைஶ்ச ஸாதயேத்||௨௨|| ப்ரஸ்தஂ கதாஜ்ஜயேத்ஸர்வாஂஸ்தந்மேஹாந் பிடிகா விஷம்| பாண்டுவித்ரதிகுல்மார்ஶஃஶோஷஶோபகரோதரம்||௨௩|| ஶ்வாஸஂ காஸஂ வமிஂ வத்திஂ ப்லீஹாநஂ வாதஶோணிதம்| குஷ்டோந்மாதாவபஸ்மாரஂ தாந்வந்தரமிதஂ கதம்||௨௪||

ஸ௦-ஸ்நுகர்கமூலம், கரஞ்ஜமூலம், வருணமூலம், பிப்பலீமூலம், பௌஷ்கரஂ ச யதிதி புஷ்கரமூலஂ சேத்யர்தஃ| தஶமூலாதிகஂ பதக்-ப்ரத்யேகஂ, தஶபலப்ரமாணஂ யவகோலகுலத்தாஂஸ்த்ரீந் ப்ரஸ்தாஂஶ்சாஷ்டகுணிதே ஜலே ச விபசேத்| தேந-ஜலேந, பாதவர்திநா-பாதஶேஷேண, த்விபிப்பல்யாதிமிஶ்ச [ கல்கீகதைஃ ] ஸாமாந்யபரிபாஷோக்தப்ரமாணாத்ததாத்ப்ரஸ்தஂ பசேத்| தத்ததஂ ஸர்வாந் ப்ரமேஹாந் பிடிகாதீஂஶ்ச ஜயேத்|

Adhikarana sarvapramehe rodhrAsavaH (25-28) · Śloka 28

ரோத்ரமூர்வாஶடீவேல்லபார்கீநதநகப்லவாந்| கலிங்ககுஷ்டக்ரமுகப்ரியங்க்வதிவிஷாக்நிகாந்||௨௫|| த்வே விஶாலே சதுர்ஜாதஂ பூநிம்பஂ கடுரோஹிணீம்| யவாநீஂ பௌஷ்கரஂ பாடாஂ க்ரந்திஂ சவ்யஂ பலத்ரயம்||௨௬|| கர்ஷாஂஶமம்புகலஶே பாதஶேஷே ஸ்ருதே ஹிமே| த்வௌ ப்ரஸ்தௌ மாக்ஷிகாத்க்ஷிப்த்வா ரக்ஷேத்பக்ஷமுபேக்ஷயா||௨௭|| ரோத்ராஸவோऽயஂ மேஹர்ஶஃஶ்வித்ரகுஷ்டாருசிகமீந்| பாண்டுத்வஂ க்ரஹணீதோஷஂ ஸ்தூலதாஂ ச நியச்சதி||௨௮||

ஸ௦-ரோத்ராதி ப்ரத்யேகஂ கர்ஷப்ரமாணஂ ஜலகலஶே பாதஶேஷே ஸ்ருதே ஶீதே ச மாக்ஷிகாத் த்வௌ ப்ரஸ்தௌ க்ஷிப்த்வா பக்ஷமாத்ரமசலஂ கத்வா ரக்ஷேத்| அயஂ ரோத்ராஸவோ மேஹாதீந்நாஶயேத்|

Adhikarana sarvapramehe ayaskRutiH (29-32) · Śloka 32

ஸாதயேதஸநாதீநாஂ பலாநாஂ விஂஶதிஂ பதக்| த்விவஹேऽபாஂ க்ஷிபேத்தத்ர பாதஸ்தே த்வே ஶதே குடாத்||௨௯|| க்ஷௌத்ராடகார்தஂ பலிகஂ வத்ஸகாதிஂ ச கல்கிதம்| தத்க்ஷௌத்ரபிப்பலீசூர்ணப்ரதிக்தே கதபாஜநே||௩௦|| ஸ்திதஂ தடே ஜதுஸதே யவராஶௌ நிதாபயேத்| கதிராங்காரதப்தாநி பஹுஶோऽத்ர நிமஜ்ஜயேத்||௩௧|| தநூநி தீக்ஷ்ணலோஹஸ்ய பத்ராண்யாலோஹஸங்க்ஷயாத்| அயஸ்கதிஃ ஸ்திதா பீதா பூர்வஸ்மாததிகா குணைஃ||௩௨||

ஸ௦-அஸநாதீநாஂ-"அஸநதிநிஶ" (ஹ. ஸூ. அ. ௧௫|௧௯) இத்யாதிகணோக்தாநாஂ த்ரவ்யாணாஂ, பதக்-ப்ரத்யேகஂ, பலாநாஂ விஂஶதிஂ-விஂஶதிபலாநி, அபாஂ த்விவஹே-ஜலத்ரோணாஷ்டகே, ஸாதயேத்| தத்ர-தஸ்மிந், பாதஶேஷே ஶதே ஶீதே ச ஸதி குடஸ்ய த்வே ஶதே க்ஷிபேத்| மாக்ஷிகஸ்யார்தாடகம்| "வத்ஸகமூர்வா' (ஹ. ஸூ. அ. ௧௫|௩௩) இத்யாதிகஂ ச பதக் பாலிகஂ கல்கிதஂ கத்வா க்ஷிபேத்| அநந்தரமந்தர்மாக்ஷிகபிப்பலீசூர்ணப்ரலிப்தே கதபாஜநே தடே ஜதுலிப்தே ஸ்திதஂ யவராஶௌ ஸ்தாபயேத்| அநந்தரஂ கதிராங்காரதப்தாநி தீக்ஷ்ணலோஹபத்ராணி தநூநி புநஃபுநரத்ர நிமஜ்ஜயேத்| யாவத்ஸங்க்ஷயஂ-விலீநவத்தித்வமாயாந்தி| அயஸ்கதிரியஂ ஸ்திதா-ஸம்பந்நா, பீதா பூர்வஸ்மாத்-ரோத்ராஸவாத், குணைரதிகா| அத்ர ச ஸங்க்ரஹோக்தாத்தஶமூலாரிஷ்டாதயஸஃ பரிமாணஂ கல்ப்யஂ ப்ராயோऽத்ர ப்ரஸ்தமாத்ரம்| ஏவமந்யத்ராபி த்ரவத்ரவ்யமபேக்ஷ்ய நாரஸிஂஹகதாதௌ (ஹ. உ. அ. ௩௯|௧௭௦) அநயைவ திஶாऽயஸஃ பரிமாணஂ கல்பநீயம்|

Adhikarana sarvapramehe udvartanavyAyAmAdi (33) · Śloka 33

ரூக்ஷமுத்வர்தநஂ காடஂ வ்யாயாமோ நிஶி ஜாகரஃ| யச்சாந்யச்ச்லேஷ்மமேதோக்நஂ பஹிரந்தஶ்ச தத்திதம்||௩௩||

ஸ௦-தஸ்மிந்ப்ரமேஹ உத்வர்தநஂ ரூக்ஷஂ ததா காடஂ-ந து ஶிதிலஂ, ஹிதம்| ததா வ்யாயாமராத்ரிஜாகரௌ ச| அபரமபி யதேவஂப்ராயஂ ஶ்லேஷ்மமேதோஹரஂ பஹிரந்தஶ்ச, தச்ச ப்ரமேஹிணே ஹிதம்|

Adhikarana sarvapramehe shilAjaturasAyanam (34-36) · Śloka 36

ஸுபாவிதாஂ ஸாரஜலைஸ்துலாஂ பீத்வா ஶிலோத்பவாத்| ஸாராம்புநைவ புஞ்ஜாநஃ ஶாலீந் ஜாங்கலஜை ரஸைஃ||௩௪|| ஸர்வாநபிபவேந்மேஹாந் ஸுபஹூபத்ரவாநபி| கண்டமாலார்புதக்ரந்திஸ்தௌல்யகுஷ்டபகந்தராந்||௩௫|| கமிஶ்லீபதஶோபாஂஶ்ச பரஂ சைதத்ரஸாயநம்| |௩௬|

ஸ௦-ஸாராஃ-அஸநகதிராதயஃ, தேஷாஂ ஜலைஃ-க்வாதைஃ, ஶிலாஹ்வயாத்துலாஂ ஸுபாவிதாஂ பீத்வா ஸாராம்புநைவ ஜாங்கலப்ராணிமாஂஸஜை ரஸைஃ ஶாலீநதந் ஸர்வாந்மேஹாந் ஸுபஹூபத்ரவாநபி ஜயேத், கண்டமாலாதீஂஶ்ச| இதஂ சோத்கஷ்டம் ரஸாயநம்|

Adhikarana adhane pramehiNi munivartanAdi (36-37) · Śloka 37

| அதநஶ்சத்ரபாதத்ரரஹிதோ முநிவர்தநஃ||௩௬|| யோஜநாநாஂ ஶதஂ யாயாத்கநேத்வா ஸலிலாஶயாந்| கோஶகந்மூத்ரவத்திர்வா கோபிரேவ ஸஹ ப்ரமேத்||௩௭||

ஸ௦-தநரஹிதஃ ப்ரமேஹீ சத்ரபாதத்ரரஹிதோ முநிவத்திஃ ஸந் யோஜநாநாஂ ஶதஂ யாயாத்| அதவா, ஸலிலாஶயாந் கநேத்| அதவா, கோஶகந்மூத்ரவர்தநோ கோபிரேவ ஸஹ ப்ரமேத்|

Adhikarana kRushe bRuMhaNam (38) · Śloka 38

பஂஹயேதௌஷதாஹாரைரமேதோமூத்ரலைஃ கஶம்| |௩௮|

ஸ௦-கஶஂ நரமௌஷதயுக்தைராஹாரைர்பஂஹயேத்| கிம்பூதைஃ அமேதோமூத்ரகரைஃ|

Adhikarana piTikAnAM cikitsA (38-39) · Śloka 39

| ஶராவிகாத்யாஃ பிடிகாஃ ஶோபவத்ஸமுபாசரேத்||௩௮|| அபக்வா வ்ரணவத்பக்வாஃ| |௩௯|

ஸ௦-"ஶராவிகா கச்சபிகா" (ஹ. நி. அ. ௧௦|௨௫) இத்யாத்யாஃ பிடிகா அபக்வாஃ ஸதீஃ ஶோபவதுபக்ரமேத்| பக்வாஃ புநர்வ்ரணவதுபாசரேத்|

Adhikarana piTikAnAM prAgrUpe kShIrivRukShajalAdipAnam, piTikAnAM prAgrUpe tIkShNaM shodhanam (39-40) · Śloka 40

தாஸாஂ ப்ராக்ரூப ஏவ ச| க்ஷீரிவக்ஷாம்பு பாநாயபஸ்தமூத்ரஂ ச ஶஸ்யதே||௩௯|| தீக்ஷ்ணஂ ச ஶோதநஂ, ப்ராயோ துர்விரேச்யா ஹி மேஹிநஃ| |௪௦|

ஸ௦-தாஸாஂ ச பூர்வரூபாவஸ்தாயாமேவ க்ஷீரிவக்ஷாம்பு பாநாய ஶஸ்யதே சாகமூத்ரஂ ச| ததா, ஶோதநஂ-விரேசநஂ, தீக்ஷ்ணஂ ஶஸ்யதே| குதஃ ? இத்யாஹ-யஸ்மாத் ப்ரமேஹிணோ துஃகேந விரேசயிதுஂ ஶக்யாஃ|

Adhikarana piTikAnAM vraNaropaNaM tailam, piTikAnAM udvartanakaShAyaH, piTikAnAM pariShekakaShAyaH (40-41) · Śloka 41

| தைலமேலாதிநா குர்யாத்கணேந வ்ரணரோபணம்||௪௦|| உத்வர்தநே கஷாயஂ து வர்கேணாரக்வதாதிநா| பரிஷேகோऽஸநாத்யேந பாநாந்நே வத்ஸகாதிநா||௪௧||

ஸ௦-"ஏலாயுக்ம" (ஹ. ஸூ. அ. ௧௫|௪௩) இத்யாதிநா கணேந தைலஂ வ்ரணரோபணஂ குர்யாத்| உத்வர்தநே "ஆரக்வதேந்த்ரயவ" (ஹ. ஸூ. அ. ௧௫|௧௭) இத்யாதிநா கணேந கஷாயஂ குர்யாத்| "அஸநதிநிஶ" (ஹ. ஸூ. அ. ௧௫|௧௯) இத்யாதிநா பரிஷேகஹ் ஸ்யாத்| பாநமந்நஂ ச "வத்ஸகமூர்வா' (ஹ. ஸூ. அ. ௧௫|௩௩) இத்யாதிநா ஸஂஸ்கதஂ குர்யாத்|

Adhikarana piTikAnAM pAThAdicUrNaM navAyasaM ca (42-43) · Śloka 43

பாடாசித்ரகஶார்ங்கஷ்டாஸாரிவாகண்டகாரிகாஃ| ஸப்தாஹ்வஂ கௌடஜஂ மூலஂ ஸோமவல்கஂ நபத்ருமம்||௪௨|| ஸஞ்சூர்ண்ய மதுநா லிஹ்யாத்தத்வச்சூர்ணஂ நவாயஸம்| |௪௩|

ஸ௦-பாடாதீந் ஸஞ்சூர்ண்ய மதுநாऽவலேஹயேத்| நவாயஸஂ சூர்ணஂ தத்வத்-மாக்ஷிகேண லிஹ்யாத்|

Adhikarana madhumehinaH shilAjaturasAyanAt punarnavatvam (12) · Śloka 12

மதுமேஹித்வமாபந்நோ பிஷக்பிஃ பரிவர்ஜிதஃ||௪௩|| ஶிலாஜதுதுலாமத்யாத்ப்ரமேஹார்தஃ புநர்நவஃ| ௪௩ ௧/௨| இதி ஶ்ரீவைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸூநுஶ்ரீமத்வாக்படவிரசிதாயாமஷ்டாங்கஹதயஸஂஹிதாயாஂ சதுர்தே சிகித்ஸிதஸ்தாநே ப்ரமேஹசிகித்ஸிதஂ நாம த்வாதஶோऽத்யாயஃ||௧௨||

ஸ௦-மதுமேஹித்வமபி ப்ராப்தோ பிஷக்பிஶ்ச பரிவர்ஜிதோ மேஹீ ஶிலாஜதுபலஶதஂ [ அத்யாத்- ] ஸேவநஂ குர்யாத்| கதஶிலாஜதுதுலஶ்சாஸௌ புநர்நவோ பவதி| காரணாதே ச விஶேஷோபக்ரமா உக்தாஃ| யதா-"அஶ்வத்தசந்தநாகருபாடாக்வாதோ ஜலாபமேஹே து| இக்ஷுரஸாபே பாடாகமிஹந்தஸம்பந்தநஃ க்வாதஃ|| ஸாந்த்ராகாரே மேஹே ஹிதாऽऽடகீ கர்ணிகாரோ வா| க்வாதஸ்ததாऽர்ஜுநஸ்ய பாதவ்யோ வாருணீமேஹே|| பிஷ்டே ஸஸிதா ரஜநீ பாதவ்யா ஶிஶிரதோயேந| நிம்பஶ்ச ஶுக்ரமேஹே தப்தஜலேநாதவா ஸுரயா|| ஸிகதாமேஹே சித்ரகபாஹ்லீககுஷ்டநிஃக்வாதஃ| ஶீதலமேஹே க்வாதஃ பிசுமந்தகதஶ்ச பாதவ்யஃ|| பாஷாணபித்து ஸுரயா க்வதிதஃ ஶஸ்தஃ ஶநைர்மேஹே| கோக்ஷுரகஸ்ய கஷாயோ லாலாமேஹே பலத்ரிகேண ஸஹ|| ஶல்லக்யுஶீரஸைந்தவவசா ஹிதாஃ க்ஷாரமேஹிநஃ பிஷ்டாஃ| க்வதிதாஶ்ச நீலமேஹே ரோத்ரஸமங்காகதம்பாஃ ஸ்யுஃ|| க்வாதோ பிபீதகஸ்ய து கல்கோ வா காலமேஹிநாஂ ஶஸ்தஃ| தாதகிபத்மகவிகஸாக்வாதஃ கல்கோऽபி வா நிஶாமேஹே|| மாஞ்ஜிஷ்டே ஸ்யுஸ்த்ரிபலா ஜலதஂ ஜலபத்மகஂ ரோத்ரம்| லோஹிதமேஹே யுஞ்ஜ்யாத்த்ரிபலாக்வாதேந ஸஂயுதஂ கிரிஜம்|| வாலகஂ த்ரிவதா தாத்ரீ முஸ்தஂ ச ஸரஸாஞ்ஜநம்| கடுகாதிவிஷாரோத்ரஂ காதிரேணாம்பஸா பிபேத்|| ப்ராயஃ ஶோதநமேதத்தி ப்ரதாநஂ ஸமுதாஹதம்|" இதி| இதி ஶ்ரீமகாங்கதத்தபுத்ரஶ்ரீமதருணதத்தவிரசிதாயாமஷ்டாங்கஹதயடீகாயாஂ ஸர்வாங்கஸுந்தராக்யாயாஂ சதுர்தே சிகித்ஸிதஸ்தாநே ப்ரமேஹசிகித்ஸிதஂ நாம த்வாதஶோऽத்யாயஃ ஸமாப்தஃ|| ௧௨||