17. śvayathucikitsitādhyāyaḥ

Adhikarana adhyAyopakramaH · Śloka

பாண்டுரோகசிகித்ஸிதாதநந்தரஂ ஶோபசிகித்ஸிதஂ வ்யாக்யாதுஂ ப்ரக்ரம்யதே| ஸம்பந்தஶ்சாஸ்ய நிதாந ஏவோக்த இத்யாஹ-

Adhikarana shvayathucikitsitAdhyAyaH shvvayathau purA vishoShaNam shvvayathau tato laghuBojanam shvvayathau nAgarAdicUrNam shvvayathau vijayAdicUrNam shvvayathau navAyasam shvvayathau doShaDhaye mUtraharItakI shvvayathau doShADhye kaTukAdicUrNam shvvayathau doShADhye gugguluH shilAjatu ca (2-4) · Śloka 4

அதாதஃ ஶ்வயதுசிகித்ஸிதஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ| (கத்யஸூத்ரே||௨|| ) ஸர்வத்ர ஸர்வாங்கஸரே தோஷஜே ஶ்வயதௌ புரா| ஸாமே விஶோஷிதோ புக்த்வா லகு கோஷ்ணாம்பஸா பிபேத்||௧|| நாகராதிவிஷாதாருவிடங்கேந்த்ரயவோஷணம்| அதவா விஜயாஶுண்டீதேவதாருபுநர்நவம்||௨|| நவாயஸஂ வா தோஷாட்யஃ ஶுத்த்யை மூத்ரஹரீதகீஃ| வராக்வாதேந கடுகாகும்பாயஸ்த்ர்யூஷணாநி வா||௩|| அதவா குக்குலுஂ தத்வஜ்ஜது வா ஶைலஸம்பவம்| |௪|

ஸ௦-ஸர்வத்ர தோஷஜே ஶ்வயதௌ ஸர்வாங்கஜே ததா ஸாமே விஶோஷிதஃ ஸந் லகு புக்த்வா கோஷ்ணேந ஜலேந நாகராதி பிபேத்| விஶோஷணமத்ரோபவாஸஃ| அதவா, விஜயாதீந் கோஷ்ணாம்பஸா பிபேத்| தோஷபஹுலோ நவாயஸஂ-பாண்டுரோகோக்தஂ (ஹ. சி. ௧௬|௧௪) , பிபேத்| ஶுத்யர்தஂ கோமூத்ரேண ஹரீதகீஃ ஶீலயேத்| த்ரிபலாக்வாதேந ஸஹ கடுகாத்ரிவதாலோஹசூர்ணத்ரிகடுகாணி ஶீலயேத்| குக்குலுஂ வா ஶிலாஜது வா த்ரிபலாக்வாதேநைவ ஶீலயேத்|

Adhikarana shvvayathau mandAgnau AmapurIShAdau ca sauvarcalAdi yuktaM takraM shvvayathau dandAguDABayA guDanAgaraM ca (4-5) · Śloka 5

| மந்தாக்நிஃ ஶீலயேதாமகுருபிந்நவிபத்தவிட்||௪|| தக்ரஂ ஸௌவர்சலவ்யோஷக்ஷௌத்ரயுக்தஂ குடாபயாம்| தக்ராநுபாநமதவா தத்வத்வா குடநாகரம்||௫||

ஸ௦-மந்தாக்நிராமகுருபிந்நவிபத்தவிட் ஸந் தக்ரஂ ஸௌவர்சலாதியுதஂ ஶீலயேத்| குடயுதாமபயாஂ தக்ராநுபாநாஂ வா| ததைவ குடநாகரஂ தக்ராநுபாநஂ ஶீலயேத்|

Adhikarana shvvayathau mandAgnau samaguDArdrakasya mAsaM prayogaH (6-7) · Śloka 7

ஆர்த்ரகஂ வா ஸமகுடஂ ப்ரகுஞ்சார்தவிவர்திதம்| பரஂ பஞ்சபலஂ மாஸஂ யூஷக்ஷீரரஸாஶநஃ||௬|| குல்மோதரார்ஶஃஶ்வயதுப்ரமேஹாந் ஶ்வாஸப்ரதிஶ்யாலஸகாவிபாகாந்| ஸகாமலாஶோஷமநோவிகாராந் காஸஂ கபஂ சைவ ஜயேத்ப்ரயோகஃ||௭||

ஸ௦-ஆர்த்ரகஂ வா துல்யகுடஂ பலார்தேந ப்ரதிதிநஂ வர்திதஂ பரஂ பஞ்சபலஂ யாவத்| ஏகஸ்மிந்நேவ திநே பலபஞ்சகப்ரமாணஂ ஸ்யாத், புநரபி ஹ்ராஸயேதர்தபலஂ யாவத்| ஏவஂ மாஸஂ யாவதேஷ ப்ரயோகஃ| யதோசிதஂ கபபித்தவாதாதிகோ யூஷாதிபோஜீ ஸ்யாத்| ஏஷ ச ப்ரயோகோ குல்மாதீஂஶ்சதுர்தஶ கபாந்தாந் ஜயேத்|

Adhikarana shvvayathau mandAgnau ArdrakanAgaraghRutam (8) · Śloka 8

கதமார்த்ரகநாகரஸ்ய கல்க- ஸ்வரஸாப்யாஂ பயஸா ச ஸாதயித்வா| ஶ்வயதுக்ஷவதூதராக்நிஸாதை- ரபிபூதோऽபி பிபந் பவத்யரோகஃ||௮||

ஸ௦-கதமார்த்ரகநாகரஸ்ய கல்கஸ்வரஸாப்யாஂ பயஸா ச ஸாதயித்வா-பக்த்வா, பிபந் ஶோபாதிபிரபிபூதோऽபி நிராமயஃ ஸ்யாத்| ஆர்த்ரகநாகரமார்த்ரகமுச்யதே| உபஜாத்யௌபச்சந்தஸிகே வத்தே|

Adhikarana shvvayathau nirAme baddhapurIShe trikaTvAdipayaH shvvayathau nirAme gomahiShImUtraM sakShIram shvvayathau nirAme uShTrakShIravartanaH (9-10) · Śloka 10

நிராமோ பத்தஶமலஃ பிபேச்ச்வயதுபீடிதஃ| த்ரிகடுத்ரிவதாதந்தீசித்ரகைஃ ஸாதிதஂ பயஃ||௯|| மூத்ரஂ கோர்வா மஹிஷ்யா வா ஸக்ஷீரஂ க்ஷீரபோஜநஃ| ஸப்தாஹஂ மாஸமதவா ஸ்யாதுஷ்ட்ரக்ஷீரவர்தநஃ||௧௦||

ஸ௦-நிராமோ பத்தபுரீஷஃ ஶோபார்தஃ ஸந் த்ரிவதா (த்ரிகட்வா)- திபிஃ ஸாதிதஂ பயஃ பிபேத்| கோர்மஹிஷ்யா வா ஸம்பந்தி மூத்ரஂ ஸ[க்ஷீரஂ] க்ஷீரபோஜநஃ ஸந் பிபேத்| ததா, உஷ்ட்ரக்ஷீரபோஜநஃ பாநாஹாராப்யாஂ விநா ஸப்தாஹமதவா மாஸஂ ஸ்யாத்| உஷ்ட்ரக்ஷீரவர்தந இத்யத்ர "குக்குட்யாதீநாமண்டாதிஷு" புஂவத்பாவோ வக்தவ்ய இத்யுஷ்ட்ரீஶப்தஸ்ய புஂவத்பாவஃ| கேசிதுஷ்ட்ரீக்ஷீரேதி ஜகுஃ|

Adhikarana shvvayathau yavAnakAdighRutam (11-12) · Śloka 12

யவாநகஂ யவக்ஷாரஂ யவாநீஂ பஞ்சகோலகம்| மரிசஂ தாடிமஂ பாடாஂ தாந்யகாமம்லவேதஸம்||௧௧|| பாலபில்வஂ ச கர்ஷாஂஶஂ ஸாதயேத்ஸலிலாடகே| தேந பக்வோ கதப்ரஸ்தஃ ஶோபார்ஶோகுல்மமேஹஹா||௧௨||

ஸ௦-யவாநகாதி கர்ஷாஂஶஂ ஜலாடகே பசேத்| தேந-க்வாதேந, கதப்ரஸ்தஃ பக்வஃ ஶோபாதிஹா ஸ்யாத்| ப்ரஹ்மாதிஶப்தஸ்ய ப்ராயிகத்வாச்சோபாதிஶப்தோத்தராதபி ஹந்தேஃ க்விப்|

Adhikarana shvvayathau citrakadadhno ghRutaM shvvayathau citrakatakrasiddhaM ghRutam (13) · Śloka 13

தத்நஶ்சித்ரககர்பாத்வா கதஂ தத்தக்ரஸஂயுதம்| பக்வஂ ஸசித்ரகஂ தத்வத்குணைஃ|௧௩|

ஸ௦-சித்ரககர்பாத்தத்நஃ-சித்ரகசூர்ணமிஶ்ரிதாத்க்ஷீராத்யஜ்ஜாதஂ ததி தஸ்மாந்மத்யமாநாத், தத்தக்ரேண-சித்ரகதக்ரேண, ஸஂயுக்தஂ பக்வஂ தத்வத்-யவாநகாதிகதஸதஶஂ, குணைஃ|

Adhikarana shvvayathau AsthAdoShAdyanusAreNadhAnvantarAdigutAni (13-14) · Śloka 14

| யுஞ்ஜ்யாச்ச காலவித்||௧௩|| தாந்வந்தரஂ மஹாதிக்தஂ கல்யாணமபயாகதம்| |௧௪|

ஸ௦-காலவித்-அவஸ்தாதோஷாதிவித், தாந்வந்தரஂ (ஹ. சி. அ. ௧௨|௧௯) , மஹாதிக்தஂ (ஹ. சி. அ.௧௯/௮) கல்யாணகஂ (ஹ. உ. அ.௬/௨௭) அபயாகதஂ (ஹ. சி. அ. ௧௫|௨௮) யுஞ்ஜ்யாத்|

Adhikarana shvvayathau dashamUlaharItakyaH (14-16) · Śloka 16

| தஶமூலகஷாயஸ்ய கஂஸே பத்யாஶதஂ பசேத்||௧௪|| தத்த்வா குடதுலாஂ தஸ்மிந் லேஹே தத்யாத்விசூர்ணிதம்| த்ரிஜாதகஂ த்ரிகடுகஂ கிஞ்சிச்ச யவஶூகஜம்||௧௫|| ப்ரஸ்தார்தஂ ச ஹிமே க்ஷௌத்ராத்தந்நிஹந்த்யுபயோஜிதம்| ப்ரவத்தஶோபஜ்வரமேஹகுல்ம- கார்ஶ்யாமவாதாம்லகரக்தபித்தம்| வைவர்ண்யமூத்ராநிலஶுக்ரதோஷ- ஶ்வாஸாருசிப்லீஹகரோதரஂ ச||௧௬||

ஸ௦-தஶமூலகஷாயஸ்யாடகே பத்யாஶதஂ பசேத்| அத்ர ச ஸாமாந்யபரிபாஷயா க்வாத்யத்ரவ்யஸ்ய ச தஶமூலஸ்ய த்வாத்ரிஂஶத் பலாநி பவந்தி| ஏவஂ ச தந்த்ராந்தரே விரோதஃ| ததா ச தத்ரைவஂ கத்யதே, (ச. சி. அ. ௧௨|௫௦)- "த்விபஞ்சமூலஸ்ய துலாகஷாயே கஂஸேऽபயாநாஂ ச ஶதஂ குடாச்ச|" இதி| ததேவஂ விரோதஂ பஶ்யந்தோ வ்யாக்யாமேவஂவிதாஂ வித்வாஂஸோ விதததி,-தஶமூலஸ்ய துலா, தஸ்யாஃ கஷாயோ தஶமூலகஷாய இதி| மயூரவ்யஂஸகாதித்வாதுத்தரபதலோபி ஸமாஸஃ| ஏவஂ தஶமூலஸ்ய பலஶதஂ தத்க்வாதஸ்யாடகே பத்யாஶதஂ பசேத்| குடதுலாஂ தத்த்வா தஸ்மிந் லேஹே விசூர்ணிதஂ த்ரிஜாதகாதி தத்யாத்| ஏதேஷாஂ ச ப்ரமாணஂ வாஸிஷ்டலேஹவேத் (ஹ. சி. அ. ௩|௧௩௩) கல்ப்யம்| யவக்ஷாரஸ்ய கர்ஷமாத்ரஂ தேயம்| தந்த்ராந்தரே ஹ்யுக்தம்-"வ்யோஷாச்சதுஷ்பலஂ தத்யாத்த்ரிபலஂ த்ரிஸுகந்ததஃ| கர்ஷமாத்ரஂ யவக்ஷாராத்" இதி| ஶீதே ச ஸதி மாக்ஷிகாத் ப்ரஸ்தார்தஂ தேயம்| தத்-ஏதத், உபயோஜிதஂ ப்ரவத்தஶோபாதீந் ஹந்தி| கரநாதஸ்து ஜகாத-"தஶமூலாடகமபயாஶதஸஹிதஂ பாசயேதபாஂ த்ரோணே| அவஶேஷிதசதுரஂஶே தஸ்மிந் புநஃ ப்ரக்ஷிபேத் பத்யாஃ||" இதி| உபஜாதிவத்தம்|

Adhikarana shvvayathau dashamUlasiddhaM purANayavashAlyannam shvvayathau kShAravyoShAnvitamudgAdiyUShAH shvvayathau jA~ggalAdimAMsarasAH shvvayathau anamlatakraM sauShadhaM madyaM ca pAne (17-19) · Śloka 19

| புராணயவஶால்யந்நஂ தஶமூலாம்புஸாதிதம்||௧௭|| அல்பமல்பபடுஸ்நேஹஂ போஜநஂ ஶ்வயதோர்ஹிதம்| க்ஷாரவ்யோஷாந்விதைர்மௌத்கைஃ கௌலத்தைஃ ஸகணை ரஸைஃ||௧௮|| ததா ஜாங்கலஜைஃ கூர்மகோதாஶல்யகஜைரபி| அநம்லஂ மதிதஂ பாநே மத்யாந்யௌஷதவந்தி ச||௧௯||

ஸ௦-ஶ்வயதோஃ புராணயவாதி தஶமூலாக்வாதஸாதிதமல்பஂ ததாऽல்பலவணஸ்நேஹஂ போஜநஂ ஹிதம்| கைஃ ஸஹ ? மௌத்கை ரஸைஃ| கிம்பூதைஃ ? க்ஷாரத்ர்யூஷணயுக்தைஃ| ததா கௌலத்தை ரஸைஃ| கிம்பூதைஃ ? ஸபிப்பலீகைஃ| ததா ச முநிஃ (ச. சி. அ. ௧௨|௬௨)- "குலத்தயூஷஸ்து ஸபிப்பலீகோ மௌத்கஸ்து ஸத்ர்யூஷணயாவஶூகஃ| ரஸஸ்ததா ஜாங்கலவிஷ்கிராணாஂ ஸகூர்மகோதாஶிகிஶல்லகாநாம்||" இதி| அத்ர ச ஶிகிநோ ஜாங்கலவிஷ்கிரத்வேந கஹீதா அபி பத்யதரத்வப்ரதிபாதநார்தஂ புநருபாத்தாஃ| ததாऽயமேவ தந்த்ரகதஷ்டாங்காவதாரேऽத்யகீஷ்ட (?)-"தஶமூலாம்பஸா ஸித்தைர்வ்யோஷக்ஷாரரஜோந்விதைஃ| ரஸைர்ஜாங்கலஜைர்மௌத்நைஃ கௌலத்தைர்மௌலகைரபி||" இதி| ததேத்யாதி| ததா ஜாங்கலமாஂஸஜைஸ்ததா கச்சபாதிஜைஶ்ச| பாநே மதிதமநம்லஂ மத்யாநி ச ஸௌஷதாநி ஹிதாநி|

Adhikarana shvvayathau ajAjyAdikRutA peyA (20-21) · Śloka 21

அஜாஜீஶடீஜீவந்தீகாரவீபௌஷ்கராக்நிகைஃ| பில்வமத்யயவக்ஷாரவக்ஷாம்லைர்பதரோந்மிதைஃ||௨௦|| கதா பேயாऽऽஜ்யதைலாப்யாஂ யுக்திபஷ்டா பரஂ ஹிதா| ஶோபாதிஸாரஹத்ரோககுல்மார்ஶோல்பாக்நிமேஹிநாம்||௨௧||

ஸ௦-அஜாஜீப்ரபதிபிஃ பேயா கததைலாப்யாஂ யுக்த்யா பஷ்டாऽதிஶயேந ஶோபாதிமதாஂ ஹிதா|

Adhikarana shvvayathau pAThAkRutA pa~jcakolakRutA ca peyA (22) · Śloka 22

குணைஸ்தத்வச்ச பாடாயாஃ பஞ்சகோலேந ஸாதிதா| |௨௨|

ஸ௦-பஞ்சகோலேந ஸாதிதா பேயா குணைஸ்தத்வச்ச-பூர்வோக்தகுணா| ததைவ பாடாயாஃ ஸாதிதா பேயா ஸ்யாத்|

Adhikarana shvvayathau shaileyAdiBiraBya~jjanaM tailaM lepaM snAnodakaM ca (22-24) · Śloka 24

| ஶைலேயகுஷ்டஸ்தௌணேயரேணுகாகுருபத்மகைஃ||௨௨|| ஶ்ரீவேஷ்டகநகஸ்பக்காதேவதாருப்ரியங்குபிஃ| மாஂஸீமாகாதிகாவந்யதாந்யத்யாமகவாலகைஃ||௨௩|| சதுர்ஜாதகதாலீஸமுஸ்தாகந்தபலாஶகைஃ| குர்யாதப்யஞ்ஜநஂ தைலஂ லேபஂ ஸ்நாநாய தூதகம்||௨௪||

ஸ௦-ததா ஶைலேயாதிபிரப்யஞ்ஜநஂ தைலஂ லேபஂ ஸ்நாநார்தமுதகஂ ச குர்யாத்|

Adhikarana shvayathau nimbvAdijalena vA snAnam (25) · Śloka 25

ஸ்நாநஂ வா நிம்பவர்ஷாபூநக்தமாலார்கவாரிணா| |௨௫|

ஸ௦-நிம்பாதிவாரிணா ச (வா) ஸ்நாநஂ குர்யாத்|

Adhikarana ekA~ggaje shvayathau varShABvAdilepaH (25-27) · Śloka 27

| ஏகாங்கஶோபே வர்ஷாபூகரவீரககிஂஶுகைஃ||௨௫|| விஶாலாத்ரிபலாரோத்ரநலிகாதேவதாருபிஃ| ஹிஂஸ்ராகோஶாதகீமாத்ரீதாலபர்ணீஜயந்திபிஃ||௨௬|| ஸ்தூலகாகாதநீஶாலநாகுலீவஷபர்ணிபிஃ| வத்த்யார்த்திஹஸ்திகர்ணைஶ்ச ஸுகோஷ்ணைர்லேபநஂ ஹிதம்||௨௭||

ஸ௦-ஏகாங்கஜே ஶோபே புநர்நவாதிபிர்ஜலபிஷ்டைஃ ஸுகோஷ்ணைர்லேபோ ஹிதஃ| இதி ஸாமாந்யேந ஶ்வயதோருபக்ரமஃ|

Adhikarana vAtaje shvayathau trivRutameraNDatailaM vA vAtaje shvyathau vAtaviDvibandhe eraNDatailaM vAtaje shvayathau vAtaghnAH svedABya~ggAH vAtaje shvayathau ekA~ggaje mAtulu~ggAdilepaH (28-30) · Śloka 30

அதாநிலோத்தே ஶ்வயதௌ மாஸார்தஂ த்ரிவதஂ பிபேத்| தைலமேரண்டஜஂ வாதவிட்விபந்தே ததேவ து||௨௮|| ப்ராக்பக்தஂ பயஸா யுக்தஂ ரஸைர்வா காரயேத்ததா| ஸ்வேதாப்யங்காந் ஸமீரக்நாந் லேபமேகாங்ககே புநஃ||௨௯|| மாதுலுங்காக்நிமந்தேந ஶுண்டீஹிஂஸ்ராமராஹ்வயைஃ| |௩௦|

ஸ௦-அநிலஜே ஶோபே பக்ஷஂ யாவத்த்ரிவதஂ ததைரண்டதைலஂ பிபேத்| வாதவிட்விபந்தே ஸதி ததேவ-பூர்வோக்தமௌஷதஂ, ப்ராக்பக்தஂ க்ஷீரேண மாஂஸரஸேந வா [யுக்தஂ] பிபேத்| ததா, ஸ்வேதாப்யங்காந் வாதக்நாந் காரயேத், 'வைத்யஃ' இதி ஶேஷஃ| ததா, அநிலோத்த ஏகாங்ககே ஶோபே மாதுலுங்காதிபிர்லேபஂ காரயேத்| ஹிஂஸ்ரா-ஸிஂஹீ|

Adhikarana pittaje shvayathau tiktaM nyagrodhAdi vA ghRutam pittaje shvayathau tRuDdAhamohe kShIraM shItalASca lepABya~ggAH (30-31) · Śloka 31

| பைத்தே திக்தஂ பிபேத்ஸர்பிர்ந்யக்ரோதாத்யேந வா ஶதம்||௩௦|| க்ஷீரஂ தட்தாஹமோஹேஷு லேபாப்யங்காஶ்ச ஶீதலாஃ| |௩௧|

ஸ௦-பித்தஶ்வயதௌ திக்தகாக்யஂ கதஂ பிபேத்| ந்யக்ரோதாதிகணேந (ஹ. ஸூ. அ. ௧௫|௪௧) வா ஶதஂ பிபேத்| ததா, தடாதிஷு க்ஷீரஂ பிபேத்| ததா, லேபாப்யங்காஃ ஶீதா ஹிதாஃ|

Adhikarana pittaje shvayathau tRuD paTolamUlAdikvAthaH (31-33) · Śloka 33

| படோலமூலத்ராயந்தீயஷ்ட்யாஹ்வகடுகாபயாஃ||௩௧|| தாரு தார்வீ ஹிமஂ தந்தீ விஶாலா நிசுலஂ கணா| தைஃ க்வாதஃ ஸகதஃ பீதோ ஹந்த்யந்தஸ்தாபதட்ப்ரமாந்||௩௨|| ஸஸந்நிபாதவீஸர்பஶோபதாஹவிஷஜ்வராந்| |௩௩|

ஸ௦-படோலாதீநாஂ க்வாதோ கதஸஹிதஃ பீதோऽந்தஸ்தாபதஷ்ணாதீந் ஹந்தி|

Adhikarana kaPaje shvayathau AragdhAditailam (33) · Śloka 33

| ஆரக்வதாதிநா ஸித்தஂ தைலஂ ஶ்லேஷ்மோத்பவே பிபேத்||௩௩||

ஸ௦-கபோத்பவே ஶோபே ஆரக்வதாதிநா ஸித்தஂ தைலஂ பிபேத்|

Adhikarana kaPaje srotovibandhAdau kShAra cUrNAsavAdayaH (34) · Śloka 34

ஸ்ரோதோவிபந்தே மந்தேऽக்நாவருசௌ ஸ்திமிதாஶயஃ| க்ஷாரசூர்ணாஸவாரிஷ்டமூத்ரதக்ராணி ஶீலயேத்||௩௪||

ஸ௦-ஸ்ரோதோவிபந்தே ஸதி வஹ்நௌ ச மந்தேऽரோசகே ச ஸதி ஸ்திமிதாஶயஃ ஸந் க்ஷாராதீந் ஶீலயேத்|

Adhikarana kaPaje praleponmardane kRuShNAdikalkaH (35) · Śloka 35

கஷ்ணாபுராணபிண்யாகஶிக்ருத்வக்ऽऽஸிகதாதஸீஃ| ப்ரலேபோந்மர்தநே யுஞ்ஜ்யாத்ஸுகோஷ்ணா மூத்ரகல்கிதாஃ||௩௫||

ஸ௦-கஷ்ணாதீந் கோஷ்ணாந் ப்ரலேப உந்மர்தநே ச மூத்ரகல்கிதாந் யுஞ்ஜீத|

Adhikarana kaPaje snAne kuShThAdisiddhaM jalaM mUtraM ca kaPaje caNDA~agurUlepaH (36) · Śloka 36

ஸ்நாநஂ மூத்ராம்பஸீ ஸித்தே குஷ்டதர்காரிசித்ரகைஃ| குலத்தநாகராப்யாஂ வா சண்டாऽகுரு விலேபநே||௩௬||

ஸ௦-மூத்ரஜலே குஷ்டாதிபிஃ ஸித்தே ஸ்நாநாய ஹிதே| குலத்தஶுண்டீப்யாஂ வா க்வதிதே கோமூத்ரஜலே ஹிதே| விலேபநே சண்டாகுருணீ ஹிதே|

Adhikarana kaPaje ekA~ggage kAlAdilepaH (37) · Śloka 37

காலாஜஶங்கீஸரலபஸ்தகந்தாஹயாஹ்வயாஃ| ஏகைஷிகா ச லேபஃ ஸ்யாச்ச்வயதாவேககாத்ரகே||௩௭||

ஸ௦-காலாஜஶங்க்யாதய ஏகாங்ககே ஶோபே லேபஃ ஸ்யாத்| காலா-நீலிநீ| பஸ்தகந்தா-காரவீ| ஏகைஷிகா-த்ரிவதா|

Adhikarana kaPaje shuddhiH shleShmAtisArevasecanaM ca miSradoShe shvayathau adhikadoShAnusAreNa kriyA (38) · Śloka 38

யதாதோஷஂ யதாஸந்நஂ ஶுத்திஂ ரக்தாவஸேசநம்| குர்வீத, மிஶ்ரதோஷே து தோஷோத்ரேகபலாத்க்ரியாம்||௩௮||

ஸ௦-யதாதோஷஂ-தோஷாநுஸாரேண, ஶுத்திஂ ததா ரக்தாவஸேசநஂ யதாஸந்நஂ குர்வீத| ஸஂஸர்கஜே து யதாப்யதிகதோஷாநுஸாரேண க்ரியாஂ குர்யாத்|

Adhikarana tridoShaje shvayathau ajAjyAdi cUrNam (39) · Śloka 39

அஜாஜிபாதாகநபஞ்சகோல- வ்யாக்ராரஜந்யஃ ஸுகதோயபீதாஃ| ஶோபஂ த்ரிதோஷஂ சிரஜஂ ப்ரவத்தஂ நிக்நந்தி பூநிம்பமஹௌஷதே ச||௩௯||

ஸ௦-அஜாஜ்யாதயஃ கோஷ்ணஜலபீதாஃ ஶோபஂ த்ரிதோஷோத்தஂ சிரகாலோத்பந்நஂ வத்திஂ கதஂ நிக்நந்தி| பூநிம்பநாகரே ச 'ஹதஃ' இதி வசநவிபரிணாமேந ஸம்பந்தஃ| உபஜாதிவத்தம்|

Adhikarana tridoShaje shvayathau amRutAdi cUrNam (12)) · Śloka 40

அமதாத்விதயஂ ஸிவாடிகா ஸுரகாஷ்டஂ ஸபுரஂ ஸகோஜலம்| ஶ்வயதூதரகுஷ்டபாண்டுதா- கமிமேஹோர்த்வகபாநிலாபஹம்||௪௦||

ஸ௦-அமதாயுகலாதிகஂ குக்குலுஸஹிதஂ கோமூத்ரேண பீதஂ ஶோபாதீந் ஹந்தி| வைதாலீயம்| "ஷட்விஷமேऽஷ்டௌ ஸமே கலாஸ்தாஶ்ச ஸமே ஸ்யுர்நோ நிரந்தராஃ| ந ஸமாऽத்ர பராஶ்ரிதா கலா வைதாலீயேऽந்தே ரலௌ குருஃ|" (வ. ர. அ. ௨|௧௨)|

Adhikarana kShataje shvayathau raktashodhanam viShaje shvayathau viShAjit (41) · Śloka 41

இதி நிஜமதிகத்ய பத்யமுக்தஂ க்ஷதஜநிதே க்ஷதஜஂ விஶோதநீயம்| ஸ்ருதிஹிமகதலேபஸேகரேகை- ர்விஷஜநிதே விஷஜிச்ச ஶோப இஷ்டம்||௪௧||

ஸ௦-இதி-பூர்வோக்தேந ப்ரகாரேண, நிஜஂ ஶோபஂ-தோஷஜமதிகத்ய, [பத்யஂ-] சிகித்ஸிதமுக்தம்| க்ஷதோத்தே ஶோபே க்ஷதஜஂ-அஸக், விஶோத்யம்| கைஃ ? ரக்தஸ்ராவாதிபிஃ| விஷஜநிதே ஶோபே விஷஹரமிஷ்டம்| புஷ்பிதாக்ரா|

Adhikarana shvayathau varjyANi (17) · Śloka 17

க்ராம்யாப்ஜாநூபஂ பிஶிதமபலஂ ஶுஷ்கஶாகஂ திலாந்நஂ கௌடஂ பிஷ்டாந்நஂ ததி ஸலவணஂ விஜ்ஜலஂ மத்யமம்லம்| தாநா வல்லூரஂ ஸமஶநமதோ குர்வஸாத்ம்யஂ விதாஹி ஸ்வப்நஂ சாராத்ரௌ ஶ்வயதுகதவாந் வர்ஜயேந்மைதுநஂ ச||௪௨|| இதி ஶ்ரீவைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸூநுஶ்ரீமத்வாக்படவிரசிதாயாமஷ்டாங்கஹதயஸஂஹிதாயாஂ சதுர்தே சிகித்ஸிதஸ்தாநே ஶ்வயதுசிகித்ஸிதஂ நாம ஸப்ததஶோऽத்யாயஃ||௧௭||

ஸ௦-க்ராம்யாதிமஂஸாதி ஶோபீ வர்ஜயேத்| "ம்தௌ ந்யௌ யௌ ஜ்ஞேயா குஸுமிதலதாவேல்லிதாऽக்ஷர்துலோகைஃ|" இதி ஶ்ரீமகாங்கதத்தபுத்ரஶ்ரீமதருணதத்தவிரசிதாயாமஷ்டாங்கஹதயடீகாயாஂ ஸர்வாங்கஸுந்தராக்யாயாஂ சதுர்தே சிகித்ஸிதஸ்தாநே ஶ்வயதுசிகித்ஸிதஂ நாம ஸப்ததஶோऽத்யாயஃ ஸமாப்தஃ|| ௧௭||