15. udaracikitsitādhyāyaḥ

Adhikarana adhyAyopakramaH · Śloka

ಅಸ್ಮಾದನನ್ತರಮುದರಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ಪ್ರಕ್ರಮ್ಯತೇ| ಸಮ್ಬನ್ಧಶ್ಚಾಸ್ಯ ಗುಲ್ಮೋತ್ಪತ್ತೌ ಕಿಲ ಯಥಾ ವಾಯುಃ ಪ್ರಧಾನಂ ಕಾರಣಂ ಪ್ರಾಯಃ, ತಥಾ ಸ ಏವೋದರಾಣಾಮಪಿ, ಇತ್ಯಾಹ-

Adhikarana udaracikitsitAdhyAyaH udare nityaM virecanam (2-1) · Śloka 1

ಅಥಾತ ಉದರಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ| (ಗದ್ಯಸೂತ್ರೇ|೨| ) ದೋಷಾತಿಮಾತ್ರೋಪಚಯಾತ್ಸ್ರೋತೋಮಾರ್ಗನಿರೋಧನಾತ್| ಸಮ್ಭವತ್ಯುದರಂ ತಸ್ಮಾನ್ನಿತ್ಯಮೇನಂ ವಿರೇಚಯೇತ್||೧||

ಸ೦-ದೋಷಾಣಾಮತಿಮಾತ್ರಮುಪಚಯೋ-ವೃದ್ಧಿಃ, ತಸ್ಮಾತ್ ಸ್ರೋತಸಾಂ ಮಾರ್ಗಾಃ-ಮುಖರೂಪಾಣಿ ಛಿದ್ರಾಣಿ, ತೇಷಾಂ ನಿರೋಧಾಚ್ಚ ಭವತ್ಯುದರಂ ಯತಃ, ತಸ್ಮಾದೇನಂ-ಉದರಿಣಂ, ಅಭೀಕ್ಷ್ಣಂ ವಿರೇಚಯೇತ್| ಪ್ರಾಯೇಣ ವಾತಪ್ರಧಾನತ್ವಾದಸ್ಯ ವ್ಯಾಧೇಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ವಿರೇಚನಮಾಹ-

Adhikarana udare eraNDatailam udare gavyaM mAhiShaM vA udare gokaraBIkShIravRuttiH (2-3) · Śloka 3

ಪಾಯಯೇತ್ತೈಲಮೈರಣ್ಡಂ ಸಮೂತ್ರಂ ಸಪಯೋಽಪಿ ವಾ| ಮಾಸಂ ದ್ವೌ ವಾಽಥವಾ ಗವ್ಯಂ ಮೂತ್ರಂ ಮಾಹಿಷಮೇವ ವಾ||೨|| ಪಿಬೇದ್ಗೋಕ್ಷೀರಭುಕ್ ಸ್ಯಾದ್ವಾ ಕರಭೀಕ್ಷೀರವರ್ತನಃ| ದಾಹಾನಾಹಾತಿತೃಣ್ಮೂರ್ಚ್ಛಾಪರೀತಸ್ತು ವಿಶೇಷತಃ||೩||

ಸ೦-ತೈಲಮೈರಣ್ಡಂ ಗೋಮೂತ್ರಾನ್ವಿತಂ ಕ್ಷೀರಯುತಂ ವಾ ಮಾಸಮೇಕಮಥವಾ ದ್ವೌ ಮಾಸೌ ಪಾಯಯೇತ್| ದೋಷಾದಿವಶಾದ್ ಗವ್ಯಂ ಮೂತ್ರಂ ಮಾಹಿಷಂ ವಾ ಮೂತ್ರಂ ಪಿಬೇತ್| ಅಥವಾ ಗೋಕ್ಷೀರಭುಗ್ಭವೇತ್| ಕರಭೀಕ್ಷೀರವರ್ತನೋ ವಾ ಸ್ಯಾತ್| ದಾಹಾದಿಯುತಸ್ತು ವಿಶೇಷೇಣೈವಂವೃತ್ತಿಃ ಸ್ಯಾತ್|

Adhikarana udare rUkShatvAdiyute ghRutAni (4) · Śloka 4

ರೂಕ್ಷಾಣಾಂ ಬಹುವಾತಾನಾಂ ದೋಷಸಂಶುದ್ಧಿಕಾಙ್ಕ್ಷಿಣಾಮ್| ಸ್ನೇಹನೀಯಾನಿ ಸರ್ಪೀಂಷಿ ಜಠರಘ್ನಾನಿ ಯೋಜಯೇತ್||೪||

ಸ೦-ರೂಕ್ಷಾದೀನಾಂ ಸ್ನೇಹನೀಯಾನಿ ಸರ್ಪೀಂಷ್ಯುದರಹನ್ತೄಣಿ ಯೋಜಯೇತ್|

Adhikarana udare ShaTPalaM dashamUlAdisiddham (5) · Śloka 5

ಷಟ್ಪಲಂ ದಶಮೂಲಾಮ್ಬುಮಸ್ತುಹ್ಯಾಢಕಸಾಧಿತಮ್| |೫|

ಸ೦-"ಪಞ್ಚಕೋಲಯವಕ್ಷಾರ" (ಹೃ. ಚಿ. ಅ. ೫|೨೨) ಇತಿ ಷಟ್ಪಲಂ ದಶಮೂಲಾಮ್ಬುನಾ ಮಸ್ತುನೋ ಹ್ಯಾಢಕೇನ ಚ ಸಂಧಿತಂ ಘೃತಪ್ರಸ್ಥಂ ಷಟ್ಪಲೋಪಲಕ್ಷಣಲಕ್ಷಿತಂ ಯೋಜಯೇತ್|

Adhikarana udare nAgarAdi ghRutatailam (5-6) · Śloka 6

| ನಾಗರತ್ರಿಪಲಂ ಪ್ರಸ್ಥಂ ಘೃತತೈಲಾತ್ತಥಾಽಽಢಕಮ್||೫|| ಮಸ್ತುನಃ ಸಾಧಯಿತ್ವೈತತ್ಪಿಬೇತ್ಸರ್ವೋದರಾಪಹಮ್| ಕಫಮಾರುತಸಮ್ಭೂತೇ ಗುಲ್ಮೇ ಚ ಪರಮಂ ಹಿತಮ್||೬||

ಸ೦-ಶುಣ್ಠ್ಯಾಃ ಪಲತ್ರಯಂ, ಪ್ರಸ್ಥಂ ಘೃತತೈಲಾತ್, ಮಸ್ತುನ ಆಢಕಮೇತತ್ಸಾಧಯಿತ್ವಾ ಸರ್ವೋದರಾಪಹಂ ಪಿಬೇತ್| ಕಫಮಾರುತೋತ್ಥೇ ಚ ಗುಲ್ಮೇ ಸುಷ್ಠು ಹಿತಮೇತತ್|

Adhikarana udare gomUtra ghRutam (7) · Śloka 7

ಚತುರ್ಗುಣೇ ಜಲೇ ಮೂತ್ರೇ ದ್ವಿಗುಣೇ ಚಿತ್ರಕಾತ್ಪಲೇ| ಕಲ್ಕೇ ಸಿದ್ಧಂ ಘೃತಪ್ರಸ್ಥಂ ಸಕ್ಷಾರಂ ಜಠರೀ ಪಿಬೇತ್||೭||

ಸ೦-ಸರ್ಪಿಷಃ ಪ್ರಸ್ಥಂ ತದಪೇಕ್ಷಯಾ ಚತುರ್ಗುಣೇ ಜಲೇ ಗೋಮೂತ್ರೇ ದ್ವಿಗುಣೇ ಚಿತ್ರಕಪಲೇ ಕಲ್ಕೇ ಸಿದ್ಧಂ ಸಯವಕ್ಷಾರಮುದರೀ ಪಿಬೇತ್|

Adhikarana udare yavAdisiddhaM ghRutam (8) · Śloka 8

ಯವಕೋಲಕುಲತ್ಥಾನಾಂ ಪಞ್ಚಮೂಲಸ್ಯ ಚಾಮ್ಭಸಾ| ಸುರಾಸೌವೀರಕಾಭ್ಯಾಂ ಚ ಸಿದ್ಧಂ ವಾ ಪಾಯಯೇದ್ಧೃತಮ್||೮||

ಸ೦-ಯವಾದಿಕ್ವಾಥೇನ ಸುರಾಕಾಞ್ಜಿಕಾಭ್ಯಾಂ ಸಿದ್ಧಂ ವಾ ಘೃತಂ ಪಾಯಯೇತ್|

Adhikarana udare snigdhAya alpoktaM virecanam (9) · Śloka 9

ಏಭಿಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಾಯ ಸಞ್ಜಾತೇ ಬಲೇ ಶಾನ್ತೇ ಚ ಮಾರುತೇ| ಸ್ರಸ್ತೇ ದೋಷಾಶಯೇ ದದ್ಯಾತ್ಕಲ್ಪದೃಷ್ಟಂ ವಿರೇಚನಮ್||೯||

ಸ೦-ಏಭಿಃ ಸ್ನೇಹೈಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಾಯ ನರಾಯ ಬಲೇ ಚ ಸಞ್ಜಾತೇ ಸತಿ ಪವನೇ ಚ ಶಾನ್ತೇ ಸ್ರಸ್ತೇ ದೋಷಾಶಯೇ ಸತಿ ಕಲ್ಪೋಕ್ತಂ ವಿರೇಚನಂ ದದ್ಯಾತ್|

Adhikarana udare paTolamUlAdicUrNam (10-12) · Śloka 12

ಪಟೋಲಮೂಲಂ ತ್ರಿಫಲಾಂ ನಿಶಾಂ ವೇಲ್ಲಂ ಚ ಕಾರ್ಷಿಕಮ್| ಕಮ್ಪಿಲ್ಲನೀಲಿನೀಕುಮ್ಭಭಾಗಾನ್ ದ್ವಿತ್ರಿಚತುರ್ಗುಣಾನ್||೧೦|| ಪಿಬೇತ್ಸಞ್ಚೂರ್ಣ್ಯ ಮೂತ್ರೇಣ ಪೇಯಾಪೂರ್ವಂ ತತೋ ರಸೈಃ| ವಿರಿಕ್ತೋ ಜಾಙ್ಗಲೈರದ್ಯಾತ್ತತಃ ಷಡ್ದಿವಸಂ ಪಯಃ||೧೧|| ಶೃತಂ ಪಿಬೇದ್ವ್ಯೋಷಯುತಂ ಪೀತಮೇವಂ ಪುನಃಪುನಃ| ಹನ್ತಿ ಸರ್ವೋದರಾಣ್ಯೇತಚ್ಚೂರ್ಣಂ ಜಾತೋದಕಾನ್ಯಪಿ||೧೨||

ಸ೦-ಪಟೋಲಮೂಲಾದಿ ಕಾರ್ಷಿಕಂ ಕಮ್ಪಿಲ್ಲಾದೀನಾಂ ಭಾಗಾನ್ ಕ್ರಮೇಣ ದ್ವಿತ್ರಿಚತುರ್ಗುಣಾನ್ ಸಞ್ಚೂರ್ಣ್ಯ ಗೋಮೂತ್ರೇಣ ಪಿಬೇತ್| ಅನನ್ತರಂ ವಿರಿಕ್ತಃ ಸನ್ ಪೇಯಾಂ ಭುಕ್ತ್ವಾ ಜಾಙ್ಗಲಮಾಂಸರಸೈಃ ಶಾಲ್ಯಾದಿಕಮದ್ಯಾತ್| ತತಃ-ಅನನ್ತರಂ, ಷಡ್ದಿವಸಾನಿ ಕ್ವಥಿತಂ ಕ್ಷೀರಂ ತ್ರಿಕಟುಯುತಂ ಪಿಬೇತ್| ಏವಂ ಪುನಃಪುನರೇತತ್ಪೀತಂ ಸರ್ವೋದರಾಣಿ ಜಾತಸಲಿಲಾನ್ಯಪಿ ಹನ್ತಿ|

Adhikarana udare gavAkShyAdi cUrNam (13) · Śloka 13

ಗವಾಕ್ಷೀಂ ಶಙ್ಖಿನೀಂ ದನ್ತೀಂ ತಿಲ್ವಕಸ್ಯ ತ್ವಚಂ ವಚಾಮ್| ಪಿಬೇತ್ಕರ್ಕನ್ಧುಮೃದ್ವೀಕಾಕೋಲಾಮ್ಭೋಮೂತ್ರಸೀಧುಭಿಃ||೧೩||

ಸ೦-ಗವಾಕ್ಷ್ಯಾದಿಕಂ ಚೂರ್ಣಂ ಕರ್ಕನ್ಧ್ವಾದಿಜಲಮೂತ್ರಸೀಧ್ವನ್ಯತಮೇನ ಪಿಬೇತ್|

Adhikarana udare nArAyaNacUrNam (14-21) · Śloka 21

ಯವಾನಿ ಹಪುಷಾ ಧಾನ್ಯಂ ಶತಪುಷ್ಪೋಪಕುಞ್ಚಿಕಾ| ಕಾರವೀ ಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲಮಜಗನ್ಧಾ ಶಠೀ ವಚಾ||೧೪|| ಚಿತ್ರಕೋಽಜಾಜಿಕಂ ವ್ಯೋಷಂ ಸ್ವರ್ಣಕ್ಷೀರೀ ಫಲತ್ರಯಮ್| ದ್ವೌ ಕ್ಷಾರೌ ಪೌಷ್ಕರಂ ಮೂಲಂ ಕುಷ್ಠಂ ಲವಣಪಞ್ಚಕಮ್||೧೫|| ವಿಡಙ್ಗಂ ಚ ಸಮಾಂಶಾನಿ ದನ್ತ್ಯಾ ಭಾಗತ್ರಯಂ ತಥಾ| ತ್ರಿವೃದ್ವಿಶಾಲೇ ದ್ವಿಗುಣೇ ಸಾತಲಾ ಚ ಚತುರ್ಗುಣಾ||೧೬|| ಏಷ ನಾರಾಯಣೋ ನಾಮ ಚೂರ್ಣೋ ರೋಗಗಣಾಪಹಃ| ನೈನಂ ಪ್ರಾಪ್ಯಾಭಿವರ್ಧನ್ತೇ ರೋಗಾ ವಿಷ್ಣುಮಿವಾಸುರಾಃ||೧೭|| ತಕ್ರೇಣೋದರಿಭಿಃ ಪೇಯೋ ಗುಲ್ಮಿಭಿರ್ಬದರಾಮ್ಬುನಾ| ಆನಾಹವಾತೇ ಸುರಯಾ ವಾತರೋಗೇ ಪ್ರಸನ್ನಯಾ||೧೮|| ದಧಿಮಣ್ಡೇನ ವಿಟ್ಸಙ್ಗೇ ದಾಡಿಮಾಮ್ಭೋಭಿರರ್ಶಸೈಃ| ಪರಿಕರ್ತೇ ಸವೃಕ್ಷಾಮ್ಲೈರುಷ್ಣಾಮ್ಬುಭಿರಜೀರ್ಣಕೇ||೧೯|| ಭಗನ್ದರೇ ಪಾಣ್ಡುರೋಗೇ ಕಾಸೇ ಶ್ವಾಸೇ ಗಲಗ್ರಹೇ| ಹೃದ್ರೋಗೇ ಗ್ರಹಣೀದೋಷೇ ಕುಷ್ಠೇ ಮನ್ದೇಽನಲೇ ಜ್ವರೇ||೨೦|| ದಂಷ್ಟ್ರಾವಿಷೇ ಮೂಲವಿಷೇ ಸಗರೇ ಕೃತ್ರಿಮೇ ವಿಷೇ| ಯಥಾರ್ಹಂ ಸ್ನಿಗ್ಧಕೋಷ್ಠೇನ ಪೇಯಮೇತದ್ವಿರೇಚನಮ್||೨೧||

ಸ೦-ಯವಾನ್ಯಾದೀನಿ ವಿಡಙ್ಗಪರ್ಯನ್ತಾನಿ ಸಮಾಂಶಾನಿ| ದನ್ತ್ಯಾ ಭಾಗಾಸ್ತ್ರಯಃ| ತ್ರಿವೃದ್ವಿಶಾಲಯೋರ್ದ್ವೌ ದ್ವೌ ಭಾಗೌ| ಸಾತಲಾಯಾಶ್ಚ ಚತ್ವಾರಃ| ಏಷ ಚೂರ್ಣೋ ನಾರಾಯಣೋ ನಾಮ ರೋಗಗಣಾಪಹಃ| ಏನಂ ಚೂರ್ಣಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ರೋಗಾ ನಾಭಿವರ್ಧನ್ತೇ| ಕಂ ಕ[ಇವ] ? ಯಥಾ ವಿಷ್ಣುಮಿವಾಸುರಾಃ| ಉದರಿಭಿರೇಷ ತಕ್ರೇಣ ಪೇಯಃ| ಗುಲ್ಮ್ಯಾದಿಭಿರ್ಬದರಾಮ್ಬ್ವಾದಿಭಿಃ ಪೇಯಃ| ಭಗನ್ದರಾದಿಷ್ವೇತದ್ಯಥಾರ್ಹಂ ಸ್ನೇಹಪೀತೇನ ವಿರೇಚನಂ ಪೇಯಮ್|

Adhikarana udare hapuShAdicUrNam (22-25) · Śloka 25

ಹಪುಷಾಂ ಕಾಞ್ಚನಕ್ಷೀರೀಂ ತ್ರಿಫಲಾಂ ನೀಲಿನೀಫಲಮ್| ತ್ರಾಯನ್ತೀಂ ರೋಹಿಣೀಂ ತಿಕ್ತಾಂ ಸಾತಲಾಂ ತ್ರಿವೃತಾಂ ವಚಾಮ್||೨೨|| ಸೈನ್ಧವಂ ಕಾಲಲವಣಂ ಪಿಪ್ಪಲೀಂ ಚೇತಿ ಚೂರ್ಣಯೇತ್| ದಾಡಿಮತ್ರಿಫಲಾಮಾಂಸರಸಮೂತ್ರಸುಖೋದಕೈಃ||೨೩|| ಪೇಯೋಽಯಂ ಸರ್ವಗುಲ್ಮೇಷು ಪ್ಲೀಹ್ನಿ ಸರ್ವೋದರೇಷು ಚ| ಶ್ವಿತ್ರೇ ಕುಷ್ಠೇಷ್ವಜರಕೇ ಸದನೇ ವಿಷಮೇಽನಲೇ||೨೪|| ಶೋಫಾರ್ಶಃಪಾಣ್ಡುರೋಗೇಷು ಕಾಮಲಾಯಾಂ ಹಲೀಮಕೇ| ವಾತಪಿತ್ತಕಫಾಂಶ್ಚಾಶು ವಿರೇಕೇಣ ಪ್ರಸಾಧಯೇತ್||೨೫||

ಸ೦-ಹಪುಷಾದಿಕಮೇತಚೂರ್ಣಂ ದಾಡಿಮಾದಿರಸೈಃ ಪೇಯಮ್| ಗುಲ್ಮಾದಿಷು ವಿರೇಕೇಣ ಚೈತದಾಶು ವಾತಪಿತ್ತಕಫಾನ್ ಸಮ್ಪ್ರಸಾಧಯೇತ್| ಕಾಲಲವಣಂ-ಕೃಷ್ಣಲವಣಮ್|

Adhikarana udare nIlinyAdi cUrNam (26) · Śloka 26

ನೀಲಿನೀಂ ನಿಚುಲಂ ವ್ಯೋಷಂ ಕ್ಷಾರೌ ಲವಣಪಞ್ಚಕಮ್| ಚಿತ್ರಕಂ ಚ ಪಿಬೇಚ್ಚೂರ್ಣಂ ಸರ್ಪಿಷೋದರಗುಲ್ಮನುತ್||೨೬||

ಸ೦-ನೀಲಿನ್ಯಾದಿಕಂ ಚೂರ್ಣಂ ಸರ್ಷಿಷಾ ಪಿಬೇತ್| ಉದರಗುಲ್ಮಘ್ನಮ್|

Adhikarana udare Atyayike snehavirecakaH (27-28) · Śloka 28

ಪೂರ್ವವಚ್ಚ ಪಿಬೇದ್ದುಗ್ಧಂ ಕ್ಷಾಮಃ ಶುದ್ಧೋಽನ್ತರಾಽನ್ತರಾ| ಕಾರಭಂ ಗವ್ಯಮಾಜಂ ವಾದದ್ಯಾದಾತ್ಯಯಿಕೇ ಗದೇ||೨೭|| ಸ್ನೇಹಾನೇವ ವಿರೇಕಾರ್ಥೇ ದುರ್ಬಲೇಭ್ಯೋ ವಿಶೇಷತಃ| |೨೮|

ಸ೦-ಪೂರ್ವವಚ್ಚ-ಯಥಾ ಪಟೋಲಮೂಲಾದಿಕೇ ಚೂರ್ಣೇ (ಶ್ಲೋ. ೧೦) ಕಥಿತಂ, ತಥೈವ ಶುದ್ಧಃ ಕ್ಷಾಮಃ ಸನ್ ಜಾಙ್ಗಲರಸಾದನನ್ತರಮನ್ತರಾಽನ್ತರಾ-ಮಧ್ಯೇ ಮಧ್ಯೇ, ದುಗ್ಧಂ ಪಿಬೇತ್| ಕಾರಭಂ ಗವ್ಯಂ ಛಾಗಂ ವಾ ಕ್ಷೀರಮ್| ಸ೦-ಆತ್ಯಯಿಕೇ ರೋಗೇ ವಿರೇಕಾರ್ಥೇ ಸ್ನೇಹಾನೇವ ದದ್ಯಾತ್| ದುರ್ಬಲೇಭ್ಯೋ ವಾ ವಿಶೇಷೇಣ|

Adhikarana udare Atyayike harItakIghRutam (28-31) · Śloka 31

| ಹರೀತಕೀಸೂಕ್ಷ್ಮರಜಃಪ್ರಸ್ಥಯುಕ್ತಂ ಘೃತಾಢಕಮ್||೨೮|| ಅಗ್ನೌ ವಿಲಾಪ್ಯ ಮಥಿತಂ ಖಜೇನ ಯವಪಲ್ಲಕೇ| ನಿಧಾಪಯೇತ್ತತೋ ಮಾಸಾದುದ್ಧೃತಂ ಗಾಲಿತಂ ಪಚೇತ್||೨೯|| ಹರೀತಕೀನಾಂ ಕ್ವಾಥೇನ ದಧ್ನಾ ಚಾಮ್ಲೇನ ಸಂಯುತಮ್| ಉದರಂ ಗರಮಷ್ಠೀಲಾಮಾನಾಹಂ ಗುಲ್ಮವಿದ್ರಧೀ||೩೦|| ಹನ್ತ್ಯೇತತ್ಕುಷ್ಠಮುನ್ಮಾದಮಪಸ್ಮಾರಂ ಚ ಪಾನತಃ| |೩೧|

ಸ೦-ಹರೀತಕೀಸೂಕ್ಷ್ಮಚೂರ್ಣಪ್ರಸ್ಥಯುಕ್ತಂ ಘೃತಸ್ಯಾಢಕಮಗ್ನೌ ವಿಲಾಪ್ಯ ಖಜೇನಾಲೋಡಿತಂ ಯವಪಲ್ಲಕೇ-ಯವರಾಶಿಮಧ್ಯೇ, ನಿಧಾಪಯೇತ್| ತತೋ ಮಾಸಾದನನ್ತರಮುದ್ಧೃತಂ ಗಾಲಿತಂ ಹರೀತಕೀನಾಂ ಕ್ವಾಥೇನ-ಸಾಮಾನ್ಯಪರಿಭಾಷೋಕ್ತಪ್ರಮಾಣೇನ, ಅಮ್ಲೇನ ದಧ್ನಾ ಸಂಯುತಂ ಚ ಪಚೇತ್| ಏತಚ್ಚ ಪಾನೇನೋದರಾದೀನ್ ಹನ್ತಿ|

Adhikarana udare Atyayike snukkShIraghRutam (31-32) · Śloka 32

| ಸ್ನುಕ್ಽಽಕ್ಷೀರಯುಕ್ತಾದ್ಗೋಕ್ಷೀರಾಚ್ಛೃತಶೀತಾತ್ ಖಜೇನಾಹತಾತ್||೩೧|| ಯಜ್ಜಾತಮಾಜ್ಯಂ ಸ್ನುಕ್ಽಽಕ್ಷೀರಸಿದ್ಧಂ ತಚ್ಚ ತಥಾಗುಣಮ್| |೩೨|

ಸ೦-ಸ್ನುಕ್ಷೀರಮಿಶ್ರಿತಾದ್ಗೋಕ್ಷೀರಾಚ್ಛೃತಶೀತಾತ್ ಖಜೇನಾಹತಾತ್ ಯಜ್ಜಾತಂ ಸರ್ಪಿಸ್ತತ್ಸ್ನುಕ್ಕ್ಷೀರಪಕ್ವಂ ಪೂರ್ವಗುಣಮ್|

Adhikarana udare Atyayike trivRutsiddhaM ghRutam (32-33) · Śloka 33

| ಕ್ಷೀರದ್ರೋಣಂ ಸುಧಾಕ್ಷೀರಪ್ರಸ್ಥಾರ್ಧಸಹಿತಂ ದಧಿ||೩೨|| ಜಾತಂ ಮಥಿತ್ವಾ ತತ್ಸರ್ಪಿಸ್ತ್ರಿವೃತ್ಸಿದ್ಧಂ ಚ ತದ್ಗುಣಮ್| |೩೩|

ಸ೦-ಕ್ಷೀರದ್ರೋಣಂ ಸ್ನುಕ್ಕ್ಷೀರಪ್ರಸ್ಥಾರ್ಘೇನ ಯುತಂ ದಧಿ ಜಾತಂ ಮಥಿತ್ವಾ ತತ್ಸರ್ಪಿಸ್ತ್ರಿವೃತಾಪಕ್ವಂ ಪೂರ್ವಗುಣಮ್|

Adhikarana udare Atyayike payaH siddhaM ghRutam (33-34) · Śloka 34

| ತಥಾ ಸಿದ್ಧಂ ಘೃತಪ್ರಸ್ಥಂ ಪಯಸ್ಯಷ್ಟಗುಣೇ ಪಿಬೇತ್||೩೩|| ಸ್ನುಕ್ಕ್ಷೀರಪಲಕಲ್ಕೇನ ತ್ರಿವೃತಾಷಟ್ಪಲೇನ ಚ| |೩೪|

ಸ೦-ತಥಾ ಸಿದ್ಧಂ-ಪೂರ್ವವತ್ಪಕ್ವಂ, ಘೃತಪ್ರಸ್ಥಂ ಕ್ಷೀರೇಽಷ್ಟಗುಣೇ ಸ್ನುಕ್ಷೀರಪಲಕಲ್ಕೇನ ತ್ರಿವೃತಾಷಟ್ಪಲೇನ ಚ ಸಿದ್ಧಂ ಪಿಬೇತ್|

Adhikarana udare Atyayike ghRutAdInAM paScAt peyAdipAnam (34) · Śloka 34

| ಏಷಾಂ ಚಾನು ಪಿಬೇತ್ಪೇಯಾಂ ರಸಂ ಸ್ವಾದು ಪಯೋಽಥವಾ||೩೪||

ಸ೦-ಏಷಾಂ ಚ ಘೃತಾದೀನಾಂ ಪಶ್ಚಾತ್ ಪೇಯಾದೀನ್ ಪಿಬೇತ್|

Adhikarana udare jIrNe ghRute viriktasya SuNThI jalAdi pAnam (35) · Śloka 35

ಘೃತೇ ಜೀರ್ಣೇ ವಿರಿಕ್ತಶ್ಚ ಕೋಷ್ಣಂ ನಾಗರಸಾಧಿತಮ್| ಪಿಬೇದಮ್ಬು ತತಃ ಪೇಯಾಂ ತತೋ ಯೂಷಂ ಕುಲತ್ಥಜಮ್||೩೫||

ಸ೦-ಘೃತೇ ಜೀರ್ಣೇ ವಿರಿಕ್ತಶ್ಚ ಸನ್ ಕೋಷ್ಣಂ ಶೂಣ್ಠೀಸಾಧಿತಂ ಜಲಂ ಪಿಬೇತ್| ಅನನ್ತರಂ ಪೇಯಾಂ ಪಿಬೇತ್| ಕುಲತ್ಥಯೂಷಂ ಚ ಪಿಬೇತ್|

Adhikarana udare evaM tryahaM rUkShatve punaH punaH sarpiShpAnam (36) · Śloka 36

ಪಿಬೇದ್ರೂಕ್ಷಸ್ತ್ರ್ಯಹಂ ತ್ವೇವಂ ಭೂಯೋ ವಾ ಪ್ರತಿಭೋಜಿತಃ| ಪುನಃಪುನಃ ಪಿಬೇತ್ಸರ್ಪಿರಾನುಪೂರ್ವ್ಯಾಽನಯೈವ ಚ||೩೬||

ಸ೦-ಏವಂ ತ್ರ್ಯಹಂ ರೂಕ್ಷಃ ಸನ್ ಪುನರಪಿ ಪ್ರತಿಭೋಜಿತಃ ಪುನಃಪುನರನೇನೈವ ಕ್ರಮೇಣ ಸರ್ಪಿಃ ಪಿಬೇತ್|

Adhikarana udare etAni ghRutAni gulmAdInAM shAntaye (37) · Śloka 37

ಘೃತಾನ್ಯೇತಾನಿ ಸಿದ್ಧಾನಿ ವಿದಧ್ಯಾತ್ಕುಶಲೋ ಭಿಷಕ್| ಗುಲ್ಮಾನಾಂ ಗರದೋಷಾಣಾಮುದರಾಣಾಂ ಚ ಶಾನ್ತಯೇ||೩೭||

ಸ೦-ಏತಾನಿ-ಪ್ರಾಗುಕ್ತಾನಿ, ಸಿದ್ಧಾನಿ ಘೃತಾನಿ ಕುಶಲೋ ವೈದ್ಯಃ ಕುರ್ವೀತ ಗುಲ್ಮಾದೀನಾಂ ಶಾನ್ತಯೇ|

Adhikarana udare AnAhaBedanaM ghRutam (38) · Śloka 38

ಪೀಲುಕಲ್ಕೋಪಸಿದ್ಧಂ ವಾ ಘೃತಮಾನಾಹಭೇದನಮ್| ತೈಲ್ವಕಂ ನೀಲಿನೀಸರ್ಪಿಃ ಸ್ನೇಹಂ ವಾ ಮಿಶ್ರಕಂ ಪಿಬೇತ್||೩೮||

ಸ೦-ಪೀಲುಕಲ್ಕಪಕ್ವಂ ಘೃತಮಾನಾಹಭೇದನಂ ಪಿಬೇತ್| ತೈಲ್ವಕಂ (ಹೃ. ಚಿ. ಅ. ೨೧|೩೨) ವಾ ನೀಲಿನೀಘೃತಂ (ಹೃ. ಚಿ. ಅ. ೧೪|೫೫) ಮಿಶ್ರಕಂ (ಹೃ. ಚಿ. ಅ. ೧೪|೮೯) ವಾ ಸ್ನೇಹಂ ಪಿಬೇತ್|

Adhikarana udare hRutadoShe shAlyodanam (39) · Śloka 39

ಹೃತದೋಷಃ ಕ್ರಮಾದಶ್ನನ್ ಲಘುಶಾಲ್ಯೋದನಪ್ರತಿ| |೩೯|

ಸ೦-ಹೃತದೋಷಃ ಕ್ರಮೇಣ ಶಾಲ್ಯೋದನಮತಿಲಘುಗುಣಯುಕ್ತಮಲ್ಪಂ ಖಾದೇತ್| ಏವಂ ಸಂಸರ್ಜನಕ್ರಮ ಆದರಿತವ್ಯಃ|

Adhikarana udare doSha SeShanivRuttaye harItakIsahasram udare doSha pippalIsahasram udare doSha pippalIvardhamAnam udare doSha shilAjatuH udare doSha gugguluH udare doSha tulyArdrakarasaM kShIram (39-41) · Śloka 41

| ಉಪಯುಞ್ಜೀತ ಜಠರೀ ದೋಷಶೇಷನಿವೃತ್ತಯೇ||೩೯|| ಹರೀತಕೀಸಹಸ್ರಂ ವಾ ಗೋಮೂತ್ರೇಣ ಪಯೋನುಪಃ| ಸಹಸ್ರಂ ಪಿಪ್ಪಲೀನಾಂ ವಾ ಸ್ನುಕ್ಽಽಕ್ಷೀರೇಣ ಸುಭಾವಿತಮ್||೪೦|| ಪಿಪ್ಪಲೀವರ್ಧಮಾನಂ ವಾ ಕ್ಷೀರಾಶೀ ವಾ ಶಿಲಾಜತು| ತದ್ವದ್ವಾ ಗುಗ್ಗುಲುಂ ಕ್ಷೀರಂ ತುಲ್ಯಾರ್ದ್ರಕರಸಂ ತಥಾ||೪೧||

ಸ೦-ಜಠರೀ ದೋಷಶೇಷಸ್ಯ ನಿವೃತ್ತಯೇ ಹರೀತಕೀಸಹಸ್ರಂ ಗೋಮೂತ್ರೇಣಾಸಕೃದ್ಭಾವಿತಂ ಪಯೋನುಪಃ ಸನ್ ಖಾದೇತ್| ಅಥವಾ, ಸ್ನುಹೀದುಗ್ಧೇನಾಸಕೃದ್ಭಾವಿತಂ ಪಿಪ್ಪಲೀ ಸಹಸ್ರಮುಪಯುಞ್ಜೀತ| ಪಿಪ್ಪಲೀವರ್ಧಮಾನಂ ವಾ ರಸಾಯನವಿಧಾನೇನೋಪಯುಞ್ಜೀತ| ಅಥವಾ, ದುಗ್ಧಾಶನಃ ಸನ್ನದ್ರಿಜಮುಪಯುಞ್ಜೀತ| ತಥೈವ ಗುಗ್ಗುಲುಂ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತ| ತಥಾ, ತುಲ್ಯಾರ್ದ್ರಕರಸಂ ಕ್ಷೀರಮುಪಯುಞ್ಜೀತ|

Adhikarana udare doSha citrakadevadArUkalkaH (42) · Śloka 42

ಚಿತ್ರಕಾಮರದಾರುಭ್ಯಾಂ ಕಲ್ಕಂ ಕ್ಷೀರೇಣ ವಾ ಪಿಬೇತ್| ಮಾಸಂ ಯುಕ್ತಸ್ತಥಾ ಹಸ್ತಿಪಿಪ್ಪಲೀವಿಶ್ವಭೇಷಜಮ್||೪೨||

ಸ೦-ಅಥವಾ, ಚಿತ್ರಕದೇವದಾರುಣೋಃ ಕಲ್ಕಂ ಕ್ಷೀರೇಣ ಪಿಬೇತ್| ತಥಾ, ಮಾಸಂ ಹಸ್ತಿಪಿಪ್ಪಲೀವಿಶ್ವಭೇಷಜಕಲ್ಕಂ ಯುಕ್ತೋ-ನಿಯತಃ ಸನ್, ಕ್ಷೀರೇಣ ಪಿಬೇತ್|

Adhikarana udare viDa~ggAdikalkayuktaM payaH (43) · Śloka 43

ವಿಡಙ್ಗಂ ಚಿತ್ರಕೋ ದನ್ತಿ ಚವ್ಯಂ ವ್ಯೋಷಂ ಚ ತೈ ಪಯಃ| ಕಲ್ಕೈಃ ಕೋಲಸಮೈಃ ಪೀತ್ವಾ ಪ್ರವೃದ್ಧಮುದರಂ ಜಯೇತ್||೪೩||

ಸ೦-ವಿಡಙ್ಗಾದಿಭಿಃ ಕಲ್ಕೈಃ ಕೋಲಪ್ರಮಾಣೈರಾಲೋಡಿತಂ ಪಯಃ ಪೀತ್ವಾ ಪ್ರವೃದ್ಧಮುದರಂ ಜಯೇತ್|

Adhikarana udare snuhIkShIrAdiyuktamnnam udare snuhIkShIrAdikRutA utkArikA (44) · Śloka 44

ಭೋಜ್ಯಂ ಭುಞೀತ ವಾ ಮಾಸಂ ಸ್ನುಹೀಕ್ಷೀರಘೃತಾನ್ವಿತಮ್| ಉತ್ಕಾರಿಕಾಂ ವಾ ಸ್ನುಕ್ಕ್ಷೀರಪೀತಪಥ್ಯಾಕಣಾಕೃತಾಮ್||೪೪||

ಸ೦-ಸ್ನುಕ್ಕ್ಷೀರಘೃತಾನ್ವಿತಂ ಭೋಜ್ಯಂ-ಆಹಾರಂ, ಮಾಸಂ ವಾ ಭುಞ್ಜೀತ| ಸ್ನುಕ್ಕ್ಷೀರಸಿದ್ಧಂ ಘೃತಂ ಸ್ನುಕ್ಕ್ಷೀರಘೃತಮ್, ಸ್ನುಕ್ಕ್ಷೀರಯುತಂ ವಾ ಘೃತಂ ಸ್ನುಕ್ಕ್ಷೀರಘೃತಮ್| ಉತ್ಕಾರಿಕಾಂ ವಾ ಸ್ನುಕ್ಕ್ಷೀರಯುತಾಂ ಭುಞ್ಜೀತ| ಉತ್ಕಾರಿಕಾಂ-ರೋಟಿಕಾಮ್|

Adhikarana udare pArshvashUlAdau bilvakShAstailamudare pArshva TiNkAdikShAratailam (45-46) · Śloka 46

ಪಾರ್ಶ್ವಶೂಲಮುಪಸ್ತಮ್ಭಂ ಹೃದ್ಗ್ರಹಂ ಚ ಸಮೀರಣಃ| ಯದಿ ಕುರ್ಯಾತ್ ತತಸ್ತೈಲಂ ಬಿಲ್ವಕ್ಷಾರಾನ್ವಿತಂ ಪಿಬೇತ್||೪೫|| ಪಕ್ವಂ ವಾ ಟಿಣ್ಟುಕಬಲಾಪಲಾಶತಿಲನಾಲಜೈಃ| ಕ್ಷಾರೈಃ ಕದಲ್ಯಪಮಾರ್ಗತರ್ಕಾರೀಜೈಃ ಪೃಥಕ್ಕೃತೈಃ||೪೬||

ಸ೦-ಸಮೀರಣಃ ಪಾರ್ಶ್ವಶೂಲಾದಿಕಂ ಯದಿ ಕುರ್ಯಾತ್ ತತಸ್ತೈಲಂ ಬಿಲ್ವಾದಿಯುತಂ ಪಿಬೇತ್| ಅಥವಾ, ಮಯೂರಜಙ್ಘಾದಿಜೈಃ ಕ್ಷಾರೈಃ ಕದಲ್ಯಪಾಮಾರ್ಗತರ್ಕಾರೀಜೈಃ ಪೃಥಕ್ಕೃತೈಃ ಪಕ್ವಂ ತೈಲಂ ಪಿಬೇತ್|

Adhikarana udare vAtAvRute kaPAdau eraNDatailam (47) · Śloka 47

ಕಫೇ ವಾತೇನ ಪಿತ್ತೇ ವಾ ತಾಭ್ಯಾಂ ವಾಽಪ್ಯಾವೃತೇಽನಿಲೇ| ಬಲಿನಃ ಸ್ವೌಷಧಯುತಂ ತೈಲಮೇರಣ್ಡಜಂ ಹಿತಮ್||೪೭||

ಸ೦-ಕಫೇ ವಾತೇನಾವೃತೇ, ತಾಭ್ಯಾಂ-ಕಫಪಿತ್ತಾಭ್ಯಾಂ ವಾಽಽವೃತೇಽನಿಲೇ ಸತಿ, ಬಲಿನೋ ನರಸ್ಯ ಸ್ವೌಷಧಯುತಮೇರಣ್ಡತೈಲಂ ಹಿತಮ್|

Adhikarana udare vAtAvRute kaPAdau devadArvAdilepaH (48) · Śloka 48

ದೇವದಾರುಪಲಾಶಾರ್ಕಹಸ್ತಿಪಿಪ್ಪಲಿಶಿಗ್ರುಕೈಃ| ಸಾಶ್ವಕರ್ಣೈಃ ಸಗೋಮೂತ್ರೈಃ ಪ್ರದಿಹ್ಯಾದುದರಂ ಬಹಿಃ||೪೮||

ಸ೦-ದೇವದಾರ್ವಾದಿಭಿರ್ಗೋಮೂತ್ರಸಹಿತೈರುದರಂ ಬಾಹ್ಯತಃ ಪ್ರಲಿಮ್ಪೇತ್|

Adhikarana udare vAtAvRute vRuScikAlyAdi kvAthasecanam (49) · Śloka 49

ವೃಶ್ಚಿಕಾಲೀವಚಾಶುಣ್ಠೀಪಞ್ಚಮೂಲಪುನರ್ನವಾತ್| ವರ್ಷಾಭೂಧಾನ್ಯಕುಷ್ಠಾಚ್ಚ ಕ್ವಾಥೈರ್ಮೂತ್ರೈಶ್ಚ ಸೇಚಯೇತ್||೪೯||

ಸ೦-ವೃಶ್ಚಿಕಾಲ್ಯಾದೀನಾಂ ಕ್ವಾಥೈರ್ಮೂತ್ರೈಶ್ಚ ಜಠರಂ ಸೇಚಯೇತ್|

Adhikarana udare viriktamlAne svedo veShTanaM ca (50) · Śloka 50

ವಿರಿಕ್ತಮ್ಲಾನಮುದರಂ ಸ್ವೇದಿತಂ ಸಾಲ್ವಣಾದಿಭಿಃ| ವಾಸಸಾ ವೇಷ್ಟಯೇದೇವಂ ವಾಯುರ್ನಾಧ್ಮಾಪಯೇತ್ಪುನಃ||೫೦||

ಸ೦-ಉದರಂ ವಿರಿಕ್ತಮ್ಲಾನಂ ಸಾಲ್ವಣಾದಿಭಿಃ ಸ್ವೇದಿತಂ ತತೋ ವಸ್ತ್ರೇಣ ವೇಷ್ಟಯೇತ್| ಏವಂ ಕೃತೇ ಸತಿ ವಾಯುರ್ನ ಪುನರಾಧ್ಮಾಪಯೇತ್|

Adhikarana udare punarAdhmAne snigdhA nirUhAH (51) · Śloka 51

ಸುವಿರಿಕ್ತಸ್ಯ ಯಸ್ಯ ಸ್ಯಾದಾಧ್ಮಾನಂ ಪುನರೇವ ತಮ್| ಸುಸ್ನಿಗ್ಧೈರಮ್ಲಲವಣೈರ್ನಿರೂಹೈಃ ಸಮುಪಾಚರೇತ್||೫೧||

ಸ೦-ಸುವಿರಿಕ್ತಸ್ಯ ನರಸ್ಯ ಯಸ್ಯ ಪುನರಾಧ್ಮಾನಂ ಸ್ಯಾತ್, ತಂ-ಉದಾರಿಣಂ ನರಂ, ಪುನರೇವ ನಿರೂಹೈಃ ಸುಸ್ನಿಗ್ಧೈರಮ್ಲಲವಣೈಶ್ಚೋಪಾಚರೇತ್|

Adhikarana udare sAvaraNe tIkShNA nirUhAH (52) · Śloka 52

ಸೋಪಸ್ತಮ್ಭೋಽಪಿ ವಾ ವಾಯುರಾಧ್ಮಾಪಯತಿ ಯಂ ನರಮ್| ತೀಕ್ಷ್ಣಾಃ ಸಕ್ಷಾರಗೋಮೂತ್ರಾಃ ಶಸ್ಯನ್ತೇ ತಸ್ಯ ಬಸ್ತಯಃ||೫೨||

ಸ೦-ಸಹೋಪಸ್ತಮ್ಭೇನ-ಕಫಾದ್ಯಾಧಾರಕೇಣ, ವರ್ತತೇ ಸೋಪಸ್ತಮ್ಭೋ ವಾಯುರ್ಯಂ ನರಮಾಧ್ಮಾಪಯತಿ, ತಸ್ಯ ತೀಕ್ಷ್ಣಾ ಬಸ್ತಯಃ ಕ್ಷಾರಗೋಮೂತ್ರಾಭ್ಯಾಂ ಸಹ ಶಸ್ಯನ್ತೇ|

Adhikarana udare iti sAmAnyacikitsA (53) · Śloka 53

ಇತಿ ಸಾಮಾನ್ಯತಃ ಪ್ರೋಕ್ತಾಃ ಸಿದ್ಧಾ ಜಠರಿಣಾಂ ಕ್ರಿಯಾಃ| |೫೩|

ಸ೦-ಇತಿ-ಏವಂ, ಸಾಮಾನ್ಯೇನೋದರಿಣಾಂ ಕ್ರಿಯಾಃ ಸಿದ್ಧಾಃ ಪ್ರೋಕ್ತಾಃ|

Adhikarana vAtodare vidAryAdighRutena snigdhaM sveditaM tailvakAdinA virecayet (53-54) · Śloka 54

| ವಾತೋದರೇಽಥ ಬಲಿನಂ ವಿದಾರ್ಯಾದಿಶೃತಂ ಘೃತಮ್||೫೩|| ಪಾಯಯೇತ ತತಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಸ್ವೇದಿತಾಙ್ಗಂ ವಿರೇಚಯೇತ್| ಬಹುಶಸ್ತೈಲ್ವಕೇನೈನಂ ಸರ್ಪಿಷಾ ಮಿಶ್ರಕೇಣ ವಾ||೫೪||

ಸ೦-ವಾತೋದರೇ ಸತಿ ಬಲವನ್ತಂ ಪುರುಷಂ ವಿದಾರ್ಯಾದಿಗಣೇನ ಪಕ್ವಂ ಘೃತಂ ಪಾಯಯೇತ್| ಅನನ್ತರಂ ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಸ್ವೇದಿತಶರೀರಮೇನಂ ಬಹುಶಸ್ತೈಲ್ವಕೇನ ಘೃತೇನ (ಹೃ. ಚಿ. ಅ. ೨೧|೩೨) ವಿರೇಚಯೇತ್| ಮಿಶ್ರಕೇಣ (ಹೃ. ಚಿ. ಅ. ೧೪|೮೯) ವಾ ಘೃತೇನ ವಿರೇಚಯೇತ್|

Adhikarana udare saMsarjane kRute balArthaM kShIram,udare labdhe bale kShIravarjanam (55) · Śloka 55

ಕೃತೇ ಸಂಸರ್ಜನೇ ಕ್ಷೀರಂ ಬಲಾರ್ಥಮವಚಾರಯೇತ್| ಪ್ರಾಗುತ್ಕ್ಲೇಶಾನ್ನಿವರ್ತ್ಯಂ ಚ ಬಲೇ ಲಬ್ಧೇ ಕ್ರಮಾತ್ಪಯಃ||೫೫||

ಸ೦-ಕೃತೇ ಸಂಸರ್ಜನೇ ಸತಿ ಕ್ಷೀರಂ ಬಲದಾನಾಯ ದದ್ಯಾತ್| ಉತ್ಕ್ಲೇಶಾತ್ ಪ್ರಾಕ್-ಪ್ರಾಯೇಣ ಕಫೋಪಚಿತೇರುತ್ಕ್ಲೇಶಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾಽನನ್ತರಂ, ಬಲೇ ಲಬ್ಧೇ ಸತಿ ಕ್ರಮೇಣ ಕ್ಷೀರಂ ನಿವರ್ತಯೇತ್-ನ ಸಹಸೈವ|

Adhikarana udare tato yUShAdiBiragnivardhanam udare sodAvartai AsthApanam (56-57) · Śloka 57

ಯೂಷೈ ರಸೈರ್ವಾ ಮನ್ದಾಮ್ಲಲವಣೈರೇಧಿತಾನಲಮ್| ಸೋದಾವರ್ತಂ ಪುನಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ವಿನ್ನಮಾಸ್ಥಾಪಯೇತ್ತತಃ||೫೬|| ತೀಕ್ಷ್ಣಾಧೋಭಾಗಯುಕ್ತೇನ ದಾಶಮೂಲಿಕಬಸ್ತಿನಾ| |೫೭|

ಸ೦-ತತಃ-ಅನನ್ತರಮುದೀರಿಣಂ ಯೂಷಾದಿಭಿಃ ಸಮಿದ್ಧಾಗ್ನಿಮುದಾವರ್ತವನ್ತಂ ಪುನರಪಿ ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ವಿನ್ನಂ ದಾಶಮೂಲಿಕಬಸ್ತಿನಾ ನಿರೂಹಯೇತ್| ದಾಶಮೂಲಿಕೋ ಬಸ್ತಿಃ-"ದ್ವಿಪಞ್ಚಮೂಲತ್ರಿಫಲಾಫಲಬಿಲ್ವಾನಿ ಪಾಚಯೇತ್|" (ಹೃ. ಕ. ಅ. ೪|೩೪) ಇತ್ಯಾದಿಃ ಕಲ್ಪೋಕ್ತಃ| ತೇನ ಕಿಮ್ಭೂತೇನ ? ತೀಕ್ಷ್ಣಾಧೋಭಾಗಯುಕ್ತೇನ| ಅಧೋಭಾಗೋ-ಅಧಸ್ತಾಚ್ಛರೀರೇ, ಯುಕ್ತೋ-ಯೋಗ್ಯಃ| ತೀಕ್ಷ್ಣಾಶ್ಚಾಸಾವಧೋಭಾಗಯುಕ್ತಶ್ಚ, ತೇನ|

Adhikarana udare rUkShatvAdiyukte anuvAsanam udare avirecyatve shamanA bastvAdayaH (57-59) · Śloka 59

| ತಿಲೋರುಬೂಕತೈಲೇನ ವಾತಘ್ನಾಮ್ಲಶೃತೇನ ಚ||೫೭|| ಸ್ಫುರಣಾಕ್ಷೇಪಸನ್ಧ್ಯಸ್ಥಿಪಾರ್ಶ್ವಪೃಷ್ಠತ್ರಿಕಾರ್ತಿಷು| ರೂಕ್ಷಂ ಬದ್ಧಶಕೃದ್ವಾತಂ ದೀಪ್ತಾಗ್ನಿಮನುವಾಸಯೇತ್||೫೮|| ಅವಿರೇಚ್ಯಸ್ಯ ಶಮನಾ ಬಸ್ತಿಕ್ಷೀರಘೃತಾದಯಃ| |೫೯|

ಸ೦-ರೂಕ್ಷಂ ಬದ್ಧಶಕೃದ್ವಾತಂ ದೀಪ್ತಾನಲಂ ತಿಲೈರಣ್ಡತೈಲೇನ ವಾತಘ್ನೈರ್ದ್ರವ್ಯೈರಮ್ಲೈಶ್ಚ ಶೃತೇನಾನುವಾಸಯೇತ್| ಸ್ಫುರಣಾದಿಸದ್ಭಾವೇ ಸತ್ಯವಿರೇಚ್ಯಸ್ಯೋದರಿಣೋ ನರಸ್ಯ ಶಮನಾ ಬಸ್ತ್ಯಾದಯಃ ಪ್ರಯೋಜ್ಯಾಃ| [ ಅವಿರೇಚ್ಯಾಃ- ] "ನ ತು ರೇಚ್ಯೋ ನವಜ್ವರೀ " (ಹೃ. ಸೂ. ಅ. ೧೮|೧೦) ಇತ್ಯಾದಯೋ ವಿರೇಚನವಿಧಾವುಕ್ತಾಃ|

Adhikarana pittodare svAdusiddhaghRutena snehanam pittodare syAmAdighRutena virecanam pittodare nyagrodhAdikAthena virecanam pittodare nyagrodhAdisnehena anuvAsanam (59-61) · Śloka 61

| ಬಲಿನಂ ಸ್ವಾದುಸಿದ್ಧೇನ ಪೈತ್ತೇ ಸಂಸ್ನೇಹ್ಯ ಸರ್ಪಿಷಾ||೫೯|| ಶ್ಯಾಮಾತ್ರಿಭಣ್ಡೀತ್ರಿಫಲಾವಿಪಕ್ವೇನ ವಿರೇಚಯೇತ್| ಸಿತಾಮಧುಘೃತಾಢ್ಯೇನ ನಿರೂಹೋಽಸ್ಯ ತತೋ ಹಿತಃ||೬೦|| ನ್ಯಗ್ರೋಧಾದಿಕಷಾಯೇಣ ಸ್ನೇಹಬಸ್ತಿಶ್ಚ ತಚ್ಛೃತಃ| |೬೧|

ಸ೦-ಬಲವನ್ತಂ ಪುರುಷಂ ಪೈತ್ತೇ ಜಠರೇ ಸತಿ ಮಧುರವರ್ಗಸಿದ್ಧೇನ ಘೃತೇನ ಸಂಸ್ನೇಹ್ಯ ಶ್ಯಾಮಾದಿಭಿರ್ವಿಪಕ್ವೇನ ಸರ್ಪಿಷಾ ವಿರೇಚಯೇತ್| ಶ್ಯಾಮಾ-ಮಾಲವಿಕಾ ತ್ರಿವೃತ್| ತ್ರಿಭಣ್ಡೀ-ಕಾಶೀ ತ್ರಿವೃತ್| ಅನನ್ತರಂ ಶರ್ಕರಾಮಾಕ್ಷಿಕಘೃತಬಹುಲೇನ ನ್ಯಗ್ರೋಧಾದಿಕಷಾಯೇಣಾಸ್ಯ-ಆತುರಸ್ಯ, ನಿರೂಹೋ ಹಿತಃ| [ ತಥಾ, ] ತೇನೈವ-ನ್ಯಗ್ರೋಧಾದಿನಾ, [ಶೃತೋ- ] ವಿಪಕ್ವಃ, ಸ್ನೇಹಬಸ್ತಿಃ-ಅನುವಾಸನೋ, ಹಿತಃ| ನನು, ಬಲಿನಮಿತ್ಯಯುಕ್ತಮ್| ಯತಃ ಪ್ರಾಗಭ್ಯಧಾಯಿ (ಹೃ. ನಿ. ಅ. ೧೨|೪)- "ನಷ್ಟಚೇಷ್ಟಾಬಲಾಹಾರಾಃ" ಇತಿ| ಅತ್ರೋಚ್ಯತೇ| ಭೇಷಜವೇಗಸಹಿಷ್ಣುಮಾತ್ರತ್ವಮತ್ರ ಬಲವತ್ತ್ವಂ ಪರಿಕಲ್ಪ್ಯ ಬಲಿನಮಿತ್ಯುಕ್ತಮ್, ನ ತು ಪ್ರಕೃಷ್ಟಬಲವನ್ತಮಿತ್ಯದೋಷಃ|

Adhikarana pittodare durbalasya pUrvamanuvAsya kShIrabastiBiH shodhanam (61) · Śloka 61

| ದುರ್ಬಲಂ ತ್ವನುವಾಸ್ಯಾದೌ ಶೋಧಯೇತ್ಕ್ಷೀರಬಸ್ತಿಭಿಃ||೬೧||

ಸ೦-ದುರ್ಬಲಂ ತು ನರಂ ಪ್ರಾಗನುವಾಸ್ಯ ಕ್ಷೀರಬಸ್ತಿಭಿಃ ಶೋಧಯೇತ್|

Adhikarana pittodareagnibale jAte punaH punaH trivRutkalkakShIrAdi nA virecanam pittodare sakaPe samUtrakShIreNa pittodare savAtesatiktAjya kShIreNa pittodare eShAmanyatamakShIreNAnnaBojanam pittodare pAyasena jaTharopanAhaH (62-64) · Śloka 64

ಜಾತೇ ಚಾಗ್ನಿಬಲೇ ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಭೂಯೋ ಭೂಯೋ ವಿರೇಚಯೇತ್| ಕ್ಷೀರೇಣ ಸತ್ರಿವೃತ್ಕಲ್ಕೇನೋರುಬೂಕಶೃತೇನ ವಾ||೬೨|| ಸಾತಲಾತ್ರಾಯಮಾಣಾಭ್ಯಾಂ ಶೃತೇನಾರಗ್ವಧೇನ ವಾ| ಸಕಫೇ ವಾ ಸಮೂತ್ರೇಣ ಸತಿಕ್ತಾಜ್ಯೇನ ಸಾನಿಲೇ||೬೩|| ಪಯಸಾಽನ್ಯತಮೇನೈಷಾಂ ವಿದಾರ್ಯಾದಿಶೃತೇನ ವಾ| ಭುಞ್ಜೀತ ಜಠರಂ ಚಾಸ್ಯ ಪಾಯಸೇನೋಪನಾಹಯೇತ್||೬೪||

ಸ೦-ಅಗ್ನಿಬಲೇ ಚ ಜಾತೇ ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಸನ್ತಂ ಪುನಃಪುನರ್ವಿರೇಚಯೇತ್| ಕೇನ ? ಕ್ಷೀರೇಣ| ತ್ರಿವೃಚ್ಚೂರ್ಣಯುತೇನೈರಣ್ಡಶೃತೇನ ವಾ ಕ್ಷೀರೇಣ ಸಾತಲಾತ್ರಾಯನ್ತೀಭ್ಯಾಂ ವಾ ಶೃತೇನ ಕರ್ಣಿಕಾರೇಣ ವಾ ಶೃತೇನ| ಪಿತ್ತೋದರಿಣಃ ಸುತರಾಂ ಬಲಾಪೇಕ್ಷಿತ್ವಾದ್ಽಽದುರ್ಬಲಮಿತ್ಯುಕ್ತಮ್| ಕಫಯುತೇ ಪಿತ್ತೇ ಸಮೂತ್ರೇಣ ಕ್ಷೀರೇಣೈಷಾಮನ್ಯತಮೇನ ಶೃತೇನ, ಸಾನಿಲೇ ಪಿತ್ತೇ ತಿಕ್ತಾಜ್ಯೇನ ಸಹ ಪಯಸಾ ಪೂರ್ವೋಕ್ತದ್ರವ್ಯಾಣಾಮನ್ಯತಮೇನ ಶೃತೇನ ವಿರೇಚಯೇತ್| ತಿಕ್ತದ್ರವ್ಯಯುತಮಾಜ್ಯಂ ತಿಕ್ತಾಜ್ಯಮ್, ಕುಷ್ಠೋಕ್ತಂ ತಿಕ್ತಘೃತಂ ವಾ| ವಿದಾರ್ಯಾದಿಶೃತೇನ ವಾ ಪಯಸಾ ಭುಞ್ಜೀತ-ಭೋಜನಂ ಕುರ್ವೀತ| ಜಠರಂ ಚಾಸ್ಯ ಪಾಯಸೇನೋಪನಾಹಯೇತ್|

Adhikarana pittodare kShIrabastivirecanani punaHpunaH (65) · Śloka 65

ಪುನಃ ಕ್ಷೀರಂ ಪುನರ್ಬಸ್ತಿಂ ಪುನರೇವ ವಿರೇಚನಮ್| ಕ್ರಮೇಣ ಧ್ರುವಮಾತಿಷ್ಠನ್ ಯತ್ತಃ ಪಿತ್ತೋದರಂ ಜಯೇತ್||೬೫||

ಸ೦-ಪುನಃ ಕ್ಷೀರಂ ಪುನರ್ಬಸ್ತಿಂ ಪುನರೇವ ವಿರೇಚನಂ ಕ್ರಮೇಣ ಧ್ರುವಮಾತಿಷ್ಠನ್-ಆಚರನ್, ಯತ್ತೋ-ಯತ್ನವಾನ್ ಸನ್, ಪಿತ್ತೋದರಂ ಜಯೇತ್| ಪುನಃ ಕ್ಷೀರಮಿತ್ಯಾದಿಷು ಪುನಃಶಬ್ದೋ ವೀಪ್ಸಾರ್ಥಃ| ಏತಚ್ಚ ಕ್ರಮೇಣ ಧ್ರುವಮಾತಿಷ್ಠನ್ನಿತ್ಯತೋ ಲಬ್ಧಮ್|

Adhikarana kaPodare vatsakAdighRutenasnehanam kaPodare svigne snukShIraghRutena virecanam kaPodare kaTukShArayuktairannaiH saMsarjanam (66-67) · Śloka 67

ವತ್ಸಕಾದಿವಿಪಕ್ವೇನ ಕಫೇ ಸಂಸ್ನೇಹ್ಯ ಸರ್ಪಿಷಾ| ಸ್ವಿನ್ನಂ ಸ್ನುಕ್ಷೀರಸಿದ್ಧೇನ ಬಲವನ್ತಂ ವಿರೇಚಿತಮ್||೬೬|| ಸಂಸರ್ಜಯೇತ್ಕಟುಕ್ಷಾರಯುಕ್ತೈರನ್ನೈಃ ಕಫಾಪಹೈಃ| |೬೭|

ಸ೦-ಕಫೇ-ಕಫೋದರೇ, ವತ್ಸಕಾದಿವಿಪಕ್ವೇನ ಸರ್ಪಿಷಾ ಸಂಸ್ನೇಹ್ಯ ಸ್ವಿನ್ನಂ ಸನ್ತಂ ಸ್ನುಕ್ಷೀರಸಿದ್ಧೇನ ಘೃತೇನ ಬಲಿನಂ ವಿರೇಚಿತಂ ಸನ್ತಂ ಸಂಸರ್ಜಯೇತ್-ಪೇಯಾದ್ಯನ್ನೈರುಪಕ್ರಮೇತ್| ಕಿಮ್ಭೂತೈಃ ? ಕಟುಕ್ಷಾರದ್ರವ್ಯಯುತೈರನ್ನೈಃ ಕಫಘ್ನೈಃ| ಕಟುಕ್ಷಾರಯುತಾನಾಂ ಕಫಘ್ನತ್ವೇಽಪಿ ಕಫಘ್ನೈರಿತ್ಯುಕ್ತಮತಿಶಯಾರ್ಥಮ್|

Adhikarana kaPodare muShkakAdikvAthena nirUhaH kaPodare etaCRutasnehena anuvAsanam kaPodare vyoShadugdhAdinA Bojanam (67-68) · Śloka 68

| ಮೂತ್ರತ್ರ್ಯೂಷಣತೈಲಾಢ್ಯೋ ನಿರೂಹೋಽಸ್ಯ ತತೋ ಹಿತಃ||೬೭|| ಮುಷ್ಕಕಾದಿಕಷಾಯೇಣ ಸ್ನೇಹಬಸ್ತಿಶ್ಚ ತಚ್ಛೃತಃ| ಭೋಜನಂ ವ್ಯೋಷದುಗ್ಧೇನ ಕೌಲತ್ಥೇನ ರಸೇನ ವಾ||೬೮||

ಸ೦-ತತಃ-ಸಂಸರ್ಜನಾದನನ್ತರಂ, ನಿರೂಹೋ ಗೋಮೂತ್ರತ್ರಿಕಟುಕತೈಲಬಹುಲೋ ಮುಷ್ಕಕಾದಿವರ್ಗಕ್ವಾಥೇನಾಸ್ಯ-ಕಫೋದರಿಣೋ, ಹಿತಃ| ಸ್ನೇಹಬಸ್ತಿಃ-ಅನುವಾಸನಮ್, ತೇನೈವ ಶೃತೋ ಹಿತಃ| ಭೋಜನಂ ವ್ಯೋಷಯುಕ್ತೇನ ದುಗ್ಧೇನ ಸಹ ಹಿತಂ ಕುಲತ್ಥರಸೇನ ವಾ|

Adhikarana kaPodare staimityAdau ariShTakShArAH (69) · Śloka 69

ಸ್ತೈಮಿತ್ಯಾರುಚಿಹೃಲ್ಲಾಸೇ ಮನ್ದೇಽಗ್ನೌ ಮದ್ಯಪಾಯ ಚ| ದದ್ಯಾದರಿಷ್ಟಾನ್ ಕ್ಷಾರಾಂಶ್ಚ ಕಫಸ್ತ್ಯಾನಸ್ಥಿರೋದರೇ||೬೯||

ಸ೦-ಮದ್ಯಪಾಯ ನರಾಯ ಮನ್ದೇಽಗ್ನೌ ಸ್ತೈಮಿತ್ಯಾದೌ ಚ ಸತ್ಯರಿಷ್ಟಾನ್ ಕ್ಷಾರಾಂಶ್ಚ ದದ್ಯಾತ್| ಕಫೇನ ಸ್ತ್ಯಾನಂ ಜಠರಂ ಯಸ್ಯ ತಸ್ಮಿನ್ನಿದಂ ಕಾರ್ಯಮ್|

Adhikarana kaphodare staimityAdau hi~ggvAdikShArAHau (70-73) · Śloka 73

ಹಿಙ್ಗೂಪಕುಲ್ಯೇ ತ್ರಿಫಲಾಂ ದೇವದಾರು ನಿಶಾದ್ವಯಮ್| ಭಲ್ಲಾತಕಂ ಶಿಗ್ರುಫಲಂ ಕಟುಕಾಂ ತಿಕ್ತಕಂ ವಚಾಮ್||೭೦|| ಶುಣ್ಠೀಂ ಮಾದ್ರೀಂ ಘನಂ ಕುಷ್ಠಂ ಸರಲಂ ಪಟುಪಞ್ಚಕಮ್| ದಾಹಯೇಜ್ಜರ್ಜರೀಕೃತ್ಯ ದಧಿಸ್ನೇಹಚತುಷ್ಕವತ್||೭೧|| ಅನ್ತರ್ಧೂಮಂ ತತಃ ಕ್ಷಾರಾದ್ಬಿಡಾಲಪದಕಂ ಪಿಬೇತ್| ಮದಿರಾದಧಿಮಣ್ಡೋಷ್ಣಜಲಾರಿಷ್ಟಸುರಾಸವೈಃ||೭೨|| ಉದರಂ ಗುಲ್ಮಮಷ್ಠೀಲಾಂ ತೂನ್ಯೌ ಶೋಫಂ ವಿಸೂಚಿಕಾಮ್| ಪ್ಲೀಹಹೃದ್ರೋಗಗುದಜಾನುದಾವರ್ತಂ ಚ ನಾಶಯೇತ್||೭೩||

ಸ೦-ಹಿಡ್ಗ್ವಾದಿಕಂ ಜರ್ಜರೀಕೃತ್ಯ ದಧಿಸ್ನೇಹಚತುಷ್ಕಯುತಮನ್ತರ್ಧೂಮಂ ದಾಹಯೇತ್| ತಸ್ಮಾತ್ ಕ್ಷಾರಾದ್ಬಿಡಾಲಪದಕಂ ಮದಿರಾದಿಭಿಃ ಪಿಬೇತ್| ಏಷ ಚ ಕ್ಷಾರ ಉದರಗುಲ್ಮಾದೀನ್ ನಾಶಯೇತ್|

Adhikarana kaPodare ariShTagomUtrAdayaH (74) · Śloka 74

ಜಯೇದರಿಷ್ಟಗೋಮೂತ್ರಚೂರ್ಣಾಯಸ್ಕೃತಿಪಾನತಃ| ಸಕ್ಷಾರತೈಲಪಾನೈಶ್ಚ ದುರ್ಬಲಸ್ಯ ಕಫೋದರಮ್||೭೪||

ಸ೦-ದುರ್ಬಲಸ್ಯ ನರಸ್ಯ ಕಫೋದರಮರಿಷ್ಟಾದಿಪಾನೇನ ಜಯೇತ್| ಅಯಸ್ಕೃತಿಃ-ಪ್ರಮೇಹಚಿಕಿತ್ಸಿತೇ (ಅ. ೧೨|೨೯) ಪ್ರೋಕ್ತಾ, ಕ್ಷಾರಯುತತೈಲಪಾನೈಶ್ಚ ಜಯೇತ್|

Adhikarana kaPodare mUlakabIjAdiBirUpanAhaH kaPodare aBIkShNaM svedaH (75) · Śloka 75

ಉಪನಾಹ್ಯಂ ಸಸಿದ್ಧಾರ್ಥಕಿಣ್ವೈರ್ಬೀಜೈಶ್ಚ ಮೂಲಕಾತ್| ಕಲ್ಕಿತೈರುದರಂ ಸ್ವೇದಮಭೀಕ್ಷ್ಣಂ ಚಾತ್ರ ಯೋಜಯೇತ್||೭೫||

ಸ೦-ತಥಾ, ಉಪನಾಹ್ಯಂ ಜಠರಮಸ್ಯೈತೈಃ ಮೂಲಕಬೀಜೈಃ ಕಲ್ಕಿತೈಃ ಸಸರ್ಷಪಕಿಣ್ವೈಃ| ತಥಾ, ನಿತ್ಯಂ ಸ್ವೇದಮತ್ರ ಯೋಜಯೇತ್|

Adhikarana sanipAtodare pratyAkhyAyakriyA (76) · Śloka 76

ಸನ್ನಿಪಾತೋದರೇ ಕುರ್ಯಾನ್ನಾತಿಕ್ಷೀಣಬಲಾನಲೇ| ದೋಷೋದ್ರೇಕಾನುರೋಧೇನ ಪ್ರತ್ಯಾಖ್ಯಾಯ ಕ್ರಿಯಾಮಿಮಾಮ್||೭೬||

ಸ೦-ಸನ್ನಿಪಾತೋದರೇ-ಅರ್ಥಾತ್ಸನ್ನಿಪಾತೋದರವತಿ ನರೇ, ನಾತಿಕ್ಷೀಣಬಲಾನಲೇಽಧಿದೋಷಾನುರೋಧೇನ-ತದ್ವಶೇನೈವ, ಕ್ರಿಯಾಮಿಮಾಂ-ಅನನ್ತರೋಕ್ತಾಂ, ಕುರ್ಯಾತ್| ಕಿಂ ಕೃತ್ವಾ ? ಪ್ರತ್ಯಾಖ್ಯಾಯ,-ಏತದುದರಮಶಕ್ಯಪ್ರತೀಕಾರಮಿತ್ಯೇವಮುಕ್ತ್ವಾ| ಅಥೋಪಕ್ರಮಮಾಹ-

Adhikarana sanipAtodare dantIdravantItailapAnam (77) · Śloka 77

ದನ್ತೀದ್ರವನ್ತೀಫಲಜಂ ತೈಲಂ ಪಾನೇ ಚ ಶಸ್ಯತೇ| |೭೭|

ಸ೦-ದನ್ತ್ಯಾದಿತೈಲಂ ಪಾನೇ ಚ ಶಸ್ಯತೇ|

Adhikarana sanipAtodare kriyAnivRutte kAkAdanyAdikalkaH (77-78) · Śloka 78

| ಕ್ರಿಯಾನಿವೃತ್ತೇ ಜಠರೇ ತ್ರಿದೋಷೇ ತು ವಿಶೇಷತಃ||೭೭|| ದದ್ಯಾದಾಪೃಚ್ಛ್ಯ ತಜ್ಜ್ಞಾತೀನ್ ಪಾತುಂ ಮದ್ಯೇನ ಕಲ್ಕಿತಮ್| ಮೂಲಂ ಕಾಕಾದನೀಗುಞ್ಜಾಕರವೀರಕಸಮ್ಭವಮ್||೭೮||

ಸ೦-ಕ್ರಿಯಾಮತಿಕ್ರಾನ್ತೇ ಜಠರೇ ವಿಶೇಷೇಣ ತ್ರಿದೋಷಜೇ ತಸ್ಯ-ಉದರಿಣೋ ಬನ್ಧೂನ್, ಪೃಷ್ಟ್ವಾ-ಯಥೈತದ್ವಿಷಂ ವಿಷಮಂ ಕಿಂ ಜೀವಯತ್ಯುತ ಮಾರಯತೀತಿ ಸನ್ದೇಹ ಇತ್ಯಾದ್ಯುಕ್ತ್ವಾ, ಪ್ರಯೋಜ್ಯಂ ವಕ್ಷ್ಯಮಾಣಂ ಚೈತತ್| ಪಾತುಮಿತ್ಯಾದಿ| ಕಾಕಾದನ್ಯಾದಿಜಂ ಮೂಲಂ ಕಲ್ಕಿತಂ ಮದ್ಯೇನ ಪಾತುಂ ದದ್ಯಾತ್| ಕಕಾದನೀ-ಕಾಕಣನ್ತಿಕಾ|

Adhikarana sanipAtodare kriyAsthAvaraM viShaM sarpaviShaM vA (79-81) · Śloka 81

ಪಾನಭೋಜನಸಂಯುಕ್ತಂ ದದ್ಯಾದ್ವಾ ಸ್ಥಾವರಂ ವಿಷಮ್| ಯಸ್ಮಿನ್ ವಾ ಕುಪಿತಃ ಸರ್ಪೋ ವಿಮುಞ್ಚತಿ ಫಲೇ ವಿಷಮ್||೭೯|| ತೇನಾಸ್ಯ ದೋಷಸಙ್ಘಾತಃ ಸ್ಥಿರೋ ಲೀನೋ ವಿಮಾರ್ಗಗಃ| ಬಹಿಃ ಪ್ರವರ್ತತೇ ಭಿನ್ನೋ ವಿಷೇಣಾಶು ಪ್ರಮಾಥಿನಾ||೮೦|| ತಥಾ ವ್ರಜತ್ಯಗದತಾಂ ಶರೀರಾನ್ತರಮೇವ ವಾ| |೮೧|

ಸ೦-ಅಥವಾ ಪಾನಭೋಜನಸಂಯುಕ್ತಂ ಸ್ಥಾವರಂ ವಿಷಂ ದದ್ಯಾತ್| ತೇನ ಯಸ್ಮಿನ್ ಫಲೇ ಸರ್ಪಃ ಕುಪಿತೋ ವಿಷಂ ಮುಞ್ಚತಿ ತದ್ವಾ ದದ್ಯಾತ್| ತೇನ-ವಿಷೇಣ ಪ್ರಮಾಥಿನಾ, ಅಸ್ಯ ದೋಷಸಙ್ಘಾತೋ ಭಿನ್ನೋ ಬಹಿಃ ಪ್ರವರ್ತತೇ| ಕಿಮ್ಭೂತಃ ? ಸ್ಥಿರಸ್ತಥಾ ಲೀನೋ ಧಾತ್ವಾದಿಷು ತಥಾ ಉನ್ಮಾರ್ಗಗಾಮೀ| ತಥಾ-ತೇನ ಪ್ರಕಾರೇಣಾನುಷ್ಠಿತೇನ, ಉದರ್ಯಗದತಾಂ-ನಿರ್ವ್ಯಾಧಿತಾಂ, ವ್ರಜತಿ| ಶರೀರಾನ್ತರಂ ವಾ ಯಾತಿ-ಮ್ರಿಯತ ಇತ್ಯರ್ಥಃ|

Adhikarana sanipAtodare hRutadoSha shItAmbusnAnaM payaH pAnaM peyAM vAtetrivRucCAkA diBakShaNaM (81-83) · Śloka 83

| ಹೃತದೋಷಂ ತು ಶೀತಾಮ್ಬುಸ್ನಾತಂ ತಂ ಪಾಯಯೇತ್ಪಯಃ||೮೧|| ಪೇಯಾಂ ವಾ ತ್ರಿವೃತಃ ಶಾಕಂ ಮಣ್ಡೂಕ್ಯಾ ವಾಸ್ತುಕಸ್ಯ ವಾ| ಕಾಲಶಾಕಂ ಯವಾಖ್ಯಂ ವಾ ಖಾದೇತ್ಸ್ವರಸಸಾಧಿತಮ್||೮೨|| ನಿರಮ್ಲಲವಣಸ್ನೇಹಂ ಸ್ವಿನ್ನಾಸ್ವಿನ್ನಮನನ್ನಭುಕ್| ಮಾಸಮೇಕಂ ತತಶ್ಚೈವ ತೃಷಿತಃ ಸ್ವರಸಂ ಪಿಬೇತ್||೮೩||

ಸ೦-ಹೃತದೋಷಂ ಚ ತಂ ಶೀತಜಲೇನ ಸ್ನಾತಂ ಸನ್ತಂ ಪಯಃ ಶೀತಂ ಪಾಯಯೇತ್| ಪೇಯಾಮಥವಾ ತ್ರಿವೃಚ್ಛಾಕಂ ಮಣ್ಡೂಕೀಶಾಕಂ ವಾಸ್ತುಕಶಾಕಂ ಕಾಲಶಾಕಂ ಯವಶಾಕಂ ವಾ ಖಾದೇತ್| ಕಿಮ್ಭೂತಮ್ ? ಸ್ವರಸೇನ ಸಾಧಿತಮ್, ತಥಾಽಮ್ಲಲವಣಸ್ನೇಹವರ್ಜಿತಮ್, ತಥಾ ಸ್ವಿನ್ನಾಸ್ವಿನ್ನಮ್| ಅನನ್ನಭೋಜೀ ಸನ್, ಸ್ವಿನ್ನಾಸ್ವಿನ್ನಮಿತಿ "ಕ್ತೇನ ನವಿಶಿಷ್ಟೇನ" ಇತಿ ಸಮಾಸಃ, ಮಾಸಮೇಕಂ ಯಾವದೇತದಶ್ನೀಯಾತ್| ತೃಷಿತಃ ಸನ್ ಸ್ವರಸಂ-ಪ್ರಕೃತತ್ವಾತ್ತಚ್ಛಾಕಸ್ಯ, ಪಿಬೇತ್|

Adhikarana sanipAtodare evaM nirhate doShe auShTraM kShIram (84) · Śloka 84

ಏವಂ ವಿನಿರ್ಹೃತೇ ಶಾಕೈರ್ದೋಷೇ ಮಾಸಾತ್ ಪರಂ ತತಃ| ದುರ್ಬಲಾಯ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತ ಪ್ರಾಣಭೃತ್ಕಾರಭಂ ಪಯಃ||೮೪||

ಸ೦-ಏವಂ ಶಾಕವಿಶೇಷೇಣ ದೋಷೇ ನಿರ್ಹೃತೇ-ಪ್ರಾಯೇಣ ಜಲಾಖ್ಯೇ, ತತಃ-ಅನನ್ತರಂ, ಮಾಸಾತ್ ಪರಂ ದುರಲಾಯ ಪುರುಷಾಯ ಕಾರಭಂ ಕ್ಷೀರಂ ಪ್ರಾಣಕರಂ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತ|

Adhikarana plIhodare vAmabAhau sirAmokShaH (85) · Śloka 85

ಪ್ಲೀಹೋದರೇ ಯಥಾದೋಷ ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ಯ ಸ್ವೇದಿತಸ್ಯ ಚ| ಸಿರಾಂ ಭುಕ್ತವತೋ ದಧ್ನಾ ವಾಮಬಾಹೌ ವಿಮೋಕ್ಷಯೇತ್||೮೫||

ಸ೦-ಪ್ಲೀಹೋದರೇ ದೋಷಾನುಸಾರೇಣ ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ಯ ಸ್ವೇದಿತಸ್ಯ ಚ ದಧ್ನಾ ಭುಕ್ತವತಃ ಸಿರಾಂ ವಾಮೇ ಬಾಹೌ ವಿಮೋಕ್ಷಯೇತ್|

Adhikarana plIhodare labdhabale samudrashuktikShAraH plIhodare labdhakara~jjakShAraH plIhodare labdha shigrukvAthaH plIhodare labdhahi~ggvAdicUrNakShArAjyam (86-88) · Śloka 88

ಲಬ್ಧೇ ಬಲೇ ಚ ಭೂಯೋಽಪಿ ಸ್ನೇಹಪೀತಂ ವಿಶೋಧಿತಮ್| ಸಮುದ್ರಶುಕ್ತಿಜಂ ಕ್ಷಾರಂ ಪಯಸಾ ಪಾಯಯೇತ್ತಥಾ||೮೬|| ಅಮ್ಲಸ್ರುತಂ ಬಿಡಕಣಾಚೂರ್ಣಾಢ್ಯಂ ನಕ್ತಮಾಲಜಮ್| ಸೌಭಾಞ್ಜನಸ್ಯ ವಾ ಕ್ವಾಥಂ ಸೈನ್ಧವಾಗ್ನಿಕಣಾನ್ವಿತಮ್||೮೭|| ಹಿಡ್ಗ್ವಾದಿಚೂರ್ಣಂ ಕ್ಷಾರಾಜ್ಯಂ ಯುಞ್ಜೀತ ಚ ಯಥಾಬಲಮ್| |೮೮|

ಸ೦-ಬಲೇ ಚ ಜಾತೇ ಪುನರಪಿ ಸ್ನೇಹಪೀತಂ ವಿಶೋಧಿತಂ ಸನ್ತಂ ಕ್ಷಾರಂ ಸಮುದ್ರಶುಕ್ತಯುತ್ಥಂ ಪಯಸಾ ಪಾಯಯೇತ್| ತಥಾ ಕರಞ್ಜಜಂ ಕ್ಷಾರಮಮ್ಲೈಃ-ಕಾಞ್ಜಿಕಾದಿಭಿಃ ಸ್ರುತಂ, ಬಿಡಕಣಾಚೂರ್ಣಭೂಯಿಷ್ಠಂ ಪಾಯಯೇತ್| ಅಥವಾ, ಸೌಭಾಞ್ಜನಸ್ಯ ಕ್ವಾಥಮ್ ಸೈನ್ಧವಾದಿಯುತಂ ಪಿಬೇತ್| ಹಿಡ್ಗ್ವಾದಿಜಂ ಚೂರ್ಣಂ ಕ್ಷಾರಂ ತಥಾ ಘೄತಂ-ಷಟ್ಪಲಾದಿ, ಯಥಾಬಲಂ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತ| ನನು, ಯಥಾಬಲಂ ಇಹೋಚ್ಯತೇ| ಪ್ರಾಕ್ ಚಾಭ್ಯಧಾಯಿ (ಹೃ. ನಿ. ಅ. ೧೨|೪)- "ನಷ್ಟಚೇಷ್ಟಾಬಲಾಹಾರಾಃ" ಇತಿ| ತದಿಮೇ ವಾಕ್ಯೇ ಪರಸ್ಪರಂ ವ್ಯಾಘ್ನಾತೇ| ಬ್ರೂಮಃ| ಬಲಶಬ್ದೇನೇಹ ಭೇಷಜಬಲಂ ಸೋಢುಂ ಶಕ್ತಂ ಯದ್ಬಲಮಾತ್ರಂ ತದಿಹ ಪರಿಕಲ್ಪಿತಮ್| ಪೂರ್ವಂ ಚ ಪ್ರಕೃಷ್ಟಂ ಯದ್ಬಲಂ ತದ್ವಿವಕ್ಷಿತಮಿತಿ ನಾತ್ರ ಪೂರ್ವಾಪರವ್ಯಾಹತತ್ವಮ್|

Adhikarana plIhodare labdhabale pippalyAdicUrNam (88-89) · Śloka 89

| ಪಿಪ್ಪಲೀನಾಗರಂ ದನ್ತೀಸಮಾಂಶಂ ದ್ವಿಗುಣಾಭಯಮ್||೮೮|| ಬಿಡಾರ್ಧಾಂಶಯುತಂ ಚೂರ್ಣಮಿದಮುಷ್ಣಾಮ್ಬುನಾ ಪಿಬೇತ್| |೮೯|

ಸ೦-ಪಿಪ್ಪಲೀನಾಗರಯೋರ್ದ್ವಾವಂಶೌ, ದನ್ತ್ಯಾ ದ್ವೌ ಭಾಗೌ, ಹರೀತಕ್ಯಾಶ್ಚ ದ್ವೌ ಭಾಗೌ, ಬಿಡಲವಣಸ್ಯಾರ್ಧಭಾಗಃ, ಇತ್ಯೇವಂ ಚೂರ್ಣಮುಷ್ಣಾಮ್ಬುನಾ ಪಿಬೇತ್|

Adhikarana plIhodarelabdhabale viDa~ggAdiBUtiH (89-90) · Śloka 90

| ವಿಡಙ್ಗಂ ಚಿತ್ರಕಂ ಸಕ್ತೂನ್ ಸಘೃತಾನ್ ಸೈನ್ಧವಂ ವಚಾಮ್||೮೯|| ದಗ್ಧ್ವಾ ಕಪಾಲೇ ಪಯಸಾ ಗುಲ್ಮಪ್ಲೀಹಾಪಹಂ ಪಿಬೇತ್| |೯೦|

ಸ೦-ವಿಡಙ್ಗಾದಿಕಂ ಕಪಾಲೇ-ಕರ್ಪರೇ, ದಗ್ಧ್ವಾ ಕ್ಷೀರೇಣ ಗುಲ್ಮಪ್ಲೀಹಘ್ನಂ ಪಿಬೇತ್|

Adhikarana plIhodare labdhabale badarakapatralepaH (90-91) · Śloka 91

| ತೈಲೋನ್ಮಿಶ್ರೈರ್ಬದರಕಪತ್ರೈಃ ಸಮ್ಮಾರ್ದಿತೈಃ ಸಮುಪನದ್ಧಃ||೯೦|| ಮುಸಲೇನ ಪೀಡಿತೋಽನು ಚ ಯಾತಿ ಪ್ಲೀಹಾ ಪಯೋಭುಜೋ ನಾಶಮ್| |೯೧|

ಸ೦-ಬದರಕಸ್ಯ ಪತ್ರೈಸ್ತೈಲಮಿಶ್ರಿತೈಃ ಸುಷ್ರು ಮರ್ದಿತೈಃ ಸಮುಪನದ್ಧಃ, ಅನು-ಪಶ್ಚಾಚ್ಚ, ಮುಸಲೇನ ಪೀಡಿತಃ ಪ್ಲೀಹಾ ಕ್ಷೀರಾಶಿನೋ ನಾಶಂ ವ್ರಜತಿ| ಉಪಗೀತಿಃ|

Adhikarana plIhodarelabdhabale rohItakalatAyogaH (91-92) · Śloka 92

| ರೋಹೀತಕಲತಾಃ ಕ್ಲೃಪ್ತಾಃ ಖಣ್ಡಶಃ ಸಾಭಯಾ ಜಲೇ||೯೧|| ಮೂತ್ರೇ ವಾಽಽಸುನುಯಾತ್ತಚ್ಚ ಸಪ್ತರಾತ್ರಸ್ಥಿತಂ ಪಿಬೇತ್| ಕಾಮಲಾಪ್ಲೀಹಗುಲ್ಮಾರ್ಶಃ ಕೃಮಿಮೇಹೋದರಾಪಹಮ್||೯೨||

ರೋಹೀತಕಲತಾಃ ಲತಾಃ ಖಣ್ಡಂ ಕ್ಲೃಪ್ತಾಃ ಸಹರೀತಕೀರ್ಜಲೇ ಮೂತ್ರೇ ವಾಽಽಸುನುಯಾತ್| ತಚ್ಚ ಸಪ್ತರಾತ್ರಂ ಸ್ಥಿತಂ ಜಲಂ ಮೂತ್ರಂ ವಾ ಪಿಬೇತ್| ಹರೀತಕ್ಯಶ್ಚ ಲೇಹವದ್ಭುಞ್ಜೀತ| ತತ್ಪೀತಂ ಕಾಮಲಾದಿಘ್ನಮ್|

Adhikarana plIhodarelabdhabale rohItakaghRutam (93-95) · Śloka 95

ರೋಹೀತಕತ್ವಚಃ ಕೃತ್ವಾ ಪಲಾನಾಂ ಪಞ್ಚವಿಂಶತೀಮ್| ಕೋಲದ್ವಿಪ್ರಸ್ಥಸಂಯುಕ್ತಂ ಕಷಾಯಮುಪಕಲ್ಪಯೇತ್||೯೩|| ಪಾಲಿಕೈಃ ಪಞ್ಚಕೋಲೈಸ್ತು ತೈಃ ಸಮಸ್ತೈಶ್ಚ ತುಲ್ಯಯಾ| ರೋಹೀತಕತ್ವಚಾ ಪಿಷ್ಟೈರ್ಘೃತಪ್ರಸ್ಥಂ ವಿಪಾಚಯೇತ್||೯೪|| ಪ್ಲೀಹಾಭಿವೃದ್ಧಿಂ ಶಮಯತ್ಯೇತದಾಶು ಪ್ರಯೋಜಿತಮ್| |೯೫|

ಸ೦-ರೋಹೀತಕತ್ವಚಃ ಪಲಾನಾಂ ಪಞ್ಚವಿಂಶತಿಂ ಕೃತ್ವಾ ಬದರಪ್ರಸ್ಥದ್ವಯಸಂಯುಕ್ತಂ ಕಷಾಯಮವತಾರಯೇತ್| ಪಞ್ಚಕೋಲೈಃ ಪಾಲಿಕೈಸ್ತೈಃ ಸಮಸ್ತೈಃ ಪಞ್ಚಕೋಲೈಃ ರೋಹೀತಕತ್ವಚಾ ತುಲ್ಯಯಾ ಪಿಷ್ಟೈರ್ಘೃತಪ್ರಸ್ಥಂ ವಿಪಾಚಯೇತ್| ಏತದ್ಧೃತಂ ಪ್ರಯೋಜಿತಂ ಪ್ಲೀಹಾಭಿವೃದ್ಧಿಂ ದ್ರಾಗೇವ ಶಮಯತಿ|

Adhikarana plIhodarelabdhabale kadalyAditailam (95-96) · Śloka 96

| ಕದಲ್ಯಾಸ್ತಿಲನಾಲಾನಾಂ ಕ್ಷಾರೇಣ ಕ್ಷುರಕಸ್ಯ ಚ||೯೫|| ತೈಲಂ ಪಕ್ವಂ ಜಯೇತ್ಪಾನಾತ್ಪ್ಲೀಹಾನಂ ಕಫವಾತಜಮ್| |೯೬|

ಸ೦-ಕದಲ್ಯಾದೀನಾಂ ಕ್ಷಾರೇಣ ತೈಲಂ ಪಕ್ವಂ ಪಾನೇನ ಕಫವಾತೋತ್ಥಂ ಪ್ಲೀಹಾನಂ ಪರಾಕರೋತಿ|

Adhikarana plIhodarelabdhabale vAtakaPolbaNe gulmavadagnikarma (96-97) · Śloka 97

| ಅಶಾನ್ತೌ ಗುಲ್ಮವಿಧಿನಾ ಯೋಜಯೇದಗ್ನಿಕರ್ಮ ಚ||೯೬|| ಅಪ್ರಾಪ್ತಪಿಚ್ಛಾಸಲಿಲೇ ಪ್ಲೀಹ್ನಿ ವಾತಕಫೋಲ್ಬಣೇ| |೯೭|

ಸ೦-ಏವಮಪ್ಯನುಪಶಾನ್ತೌ ವಾತಕಫೋತ್ಥೇ ಪ್ಲೀಹ್ನ್ಯಸಞ್ಜಾತಪಿಚ್ಛೋದಕೇ ಗುಲ್ಮವಿಧಾನೇನಾಗ್ನಿಕರ್ಮ ಯೋಜಯೇತ್|

Adhikarana plIhodare labdhabale pittolbaNe jIvanIyasarpirAdi (97-98) · Śloka 98

| ಪೈತ್ತಿಕೇ ಜೀವನೀಯಾನಿ ಸರ್ಪೀಂಷಿ ಕ್ಷೀರಬಸ್ತಯಃ||೯೭|| ರಕ್ತಾವಸೇಕಃ ಸಂಶುದ್ಧಿಃ ಕ್ಷೀರಪಾನಂ ಚ ಶಸ್ಯತೇ| |೯೮|

ಪೈತ್ತಿಕೇ-ಪಿತ್ತೇಲ್ಬಣೇ, ಪ್ಲೀಹ್ನಿ ಜೀವನೀಯಗಣಸಾಧಿತಾನಿ ಸರ್ಪೀಂಷಿ ತಥಾ ಕ್ಷೀರಬಸ್ತಿರಕ್ತಾವಸೇಕಾದಿ ಚ ಶಸ್ಯತೇ| "ಸಿರಾಂ ಭುಕ್ತವತೋ ದಧ್ನಾ ವಾಮಬಾಹೌ ವಿಮೋಕ್ಷಯೇತ್|" (ಶ್ಲೋ. ೮೫) ಇತ್ಯನೇನೈವ ರಕ್ತಾವಸೇಕಸ್ಯೋಕ್ತತ್ವಾತ್ ಪುನರ್ವಚನಂ ಪ್ರಕರ್ಷಾರ್ಥಮ್| ಪಿತ್ತಾಧಿಕ್ಯೇ ಹಿ ರಕ್ತಾತಿವೃದ್ಧಿಃ| ತಸ್ಮಾದತಿರಕ್ತಸ್ರಾವೋ ಯೋಜ್ಯ ಇತಿ ಪ್ರತಿಪಾದನಾರ್ಥಮೇತದುಕ್ತಮ್|

Adhikarana yakRududare dakShiNabhuje sirAmokShaH (98) · Śloka 98

| ಯಕೃತಿ ಪ್ಲೀಹವತ್ಕರ್ಮ ದಕ್ಷಿಣೇ ತು ಭುಜೇ ಸಿರಾಮ್||೯೮||

ಸ೦-ಯಕೃತಿ ಪ್ಲೀಹವತ್ ಕರ್ಮ ಕಾರ್ಯಮ್| ಸಿರಾಂ ಪುನರ್ದಕ್ಷಿಣೇ ಬಾಹೌ ದದ್ಯಾತ್|

Adhikarana yakRududare anyatsarvaM plIhavat baddhodare svedA nrUho~anuvAsanaM ca baddhodare paristraMsInyannAni baddho tIkShNaM virecanam baddho udAvartaharaM vAtandhaM ca karma (99-100) · Śloka 100

ಸ್ವಿನ್ನಾಯ ಬದ್ಧೋದರಿಣೇ ಮೂತ್ರತೀಕ್ಷ್ಣೌಷಧಾನ್ವಿತಮ್| ಸತೈಲಲವಣಂ ದದ್ಯಾನ್ನಿರೂಹಂ ಸಾನುವಾಸನಮ್||೯೯|| ಪರೀಸ್ರಂಸೀನಿ ಚಾನ್ನಾನಿ ತೀಕ್ಷ್ಣಂ ಚಾಸ್ಮೈ ವಿರೇಚನಮ್| ಉದಾವರ್ತಹರಂ ಕರ್ಮ ಕಾರ್ಯಂ ಯಚ್ಚಾನಿಲಾಪಹಮ್||೧೦೦||

ಸ೦-ಬದ್ಧೋದರಿಣೇ ಪುರುಷಾಯ ಸ್ವಿನ್ನಾಯ ಗೋಮೂತ್ರತೀಕ್ಷ್ಣೌಷಧಯುತಂ ತೈಲಸೈನ್ಧವಾಭ್ಯಾಂ ಸಹ ನಿರೂಹಂ ದದ್ಯಾತ್, ಸಾನುವಾಸನಂ-ಪೂರ್ವಮನುವಾಸನಂ ಪಶ್ಚಾಚ್ಚೇತ್ಯರ್ಥಃ| ಉದರೀಣಃ ಸ್ವೇದನಿಷೇಧಾದ್ಬದ್ಧೋದರಿಣಃ ಸ್ವೇದಾನುಜ್ಞಾನಮಪವಾದ ಇತಿ ನೈತತ್ಪೂರ್ವಾಪರವ್ಯಾಹತಮ್| ಪರಿಸ್ರಂಸೀನಿ-ಅನುಲೋಮಕಾರಣ್ಯನ್ನಾನಿ, ಅಸ್ಮೈ ಚ-ಜಠರಿಣೇ, ತೀಕ್ಷ್ಣಂ ಚ ವಿರೇಚನಂ ದದ್ಯಾತ್| ಉದಾವರ್ತಹರಂ ಕರ್ಮ ಕಾರ್ಯಮ್| ಯಚ್ಚ ವಾತ್ಘ್ನಂ ತಚ್ಚ ಕಾರ್ಯಮ್|

Adhikarana Cidrodare svedaM vinA kaPo daravat Cidro jAtaM jAtaM jalaM svAvyam (101) · Śloka 101

ಛಿದ್ರೋದರಮೃತೇ ಸ್ವೇದಾಚ್ಛ್ಲೇಷ್ಮೋದರವದಾಚರೇತ್| ಜಾತಂ ಜಾತಂ ಜಲಂ ಸ್ರಾವ್ಯಮೇವಂ ತದ್ಯಾಪಯೇದ್ಭಿಷಕ್||೧೦೧||

ಸ೦-ಛಿದ್ರೋದರಂ ಸ್ವೇದಮನ್ತರೇಣ ಶ್ಲೇಷ್ಮೋದರವದುಪಕ್ರಮೇತ್| ಯದಾ ತು ಕಥಞ್ಚಿದ್ರಸಶ್ಛಿದ್ರೇಭ್ಯಃ ಪರಿಸ್ರವನ್ ಜಠರಮಾಪೂರಯಿತ್ವಾ ಜಲಂ ಭವೇತ್ತದಾ ತಜ್ಜಾತಂ ಸಲಿಲಂ ಸ್ರಾವ್ಯಮ್| ನ ಚ ಸಕೃದೇವ ಸ್ರಾವ್ಯಮಿತಿ ಪ್ರತಿಪಾದನಾರ್ಥಂ ವೀಪ್ಸಾ, ಜಾತಂ ಜಾತಂ ಜಲಂ ಸ್ರಾವ್ಯಮಿತಿ| ಕಿಯನ್ತಂ ಕಾಲಂ ಸ್ರಾವ್ಯಮ್ ? ಇತ್ಯಾಹ-ಏವಮಿತ್ಯಾದಿ| ಏವಂ-ಅನೇನ ಪ್ರಕಾರೇಣ, ತತ್-ಬದ್ಧೋದರಂ, ಯಾಪಯೇತ್| ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯಮಿತಿ ಯೋಗ್ಯತಯಾಽತ್ರ ಸಮ್ಬಧ್ಯತೇ, ತೇನೈವ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯಂ ಪ್ರಾಪಯೇದಿತಿ ಬೋಧ್ಯಮ್| ನ ತು ಯಾಪ್ಯಂ ವಿದಧ್ಯಾದಿತಿ ವ್ಯಾಖ್ಯೇಯಮ್, ನ ಹಿ ಯಾಪ್ಯಮುದರಮಸ್ತಿ|

Adhikarana udakodare abdoShaharANi udakodaredIpanIyaH kaPaghnaScAhAraH (102-103) · Śloka 103

ಅಪಾಂ ದೋಷಹರಾಣ್ಯಾದೌ ಯೋಜಯೇದುದಕೋದರೇ| ಮೂತ್ರಯುಕ್ತಾನಿ ತೀಕ್ಷ್ಣಾನಿ ವಿವಿಧಕ್ಷಾರವನ್ತಿ ಚ||೧೦೨|| ದೀಪನೀಯೈಃ ಕಫಘ್ನೈಶ್ಚ ತಮಾಹಾರೈರುಪಾಚರೇತ್| |೧೦೩|

ಸ೦-ಉದಕೋದರೇ ಪೂರ್ವಮಪಾಂ ದೋಷಹರಾಣಿ ಯೋಜಯೇತ್| ತಾನಿ ಸರ್ವಾಣಿ ಗೋಮೂತ್ರಯುಕ್ತಾನಿ ತಥಾ ತೀಕ್ಷ್ಣಾನಿ ತಥಾ ವಿವಿಧಾಃ ಕ್ಷಾರಾ ವಿದ್ಯನ್ತೇ ಯೇಷು ತಾನಿ ವಿವಿಧಕ್ಷಾರವನ್ತಿ, ಅನೇಕಕ್ಷಾರಯುಕ್ತಾನೀತ್ಯರ್ಥಃ| ನನು, ಅಪಾಮಿತ್ಯನರ್ಥಕಮ್, "ಯೋಜಯೇದುದಕೋದರೇ" ಇತ್ಯನೇನೈವೋದಕಹರತ್ವಸ್ಯ ಸಿದ್ಧತ್ವಾತ್| ಅತ್ರೋಚ್ಯತೇ| ಅಪಾಂ ಚ ಹರ್ಣಾನಿ ಯಶ್ಚ ತತ್ರ ಸಂಸೃಷ್ಟೋ ದೋಷೋಽದ್ಭಿಸ್ತಸ್ಯ ಚ ಹರಣಾನಿ ಜಲಸಂಸೃಷ್ಟದೋಷಹರಣಾನೀತಿ ಪ್ರತಿಪಾದಯಿತುಮುಕ್ತಮ್| ಆದಾವಿತಿ ನಿರ್ದೇಶಾತ್ ಪಶ್ಚಾದ್ವಾತಾದಿದೋಷಾನುಸಾರೇಣ ಚೋಪಕ್ರಮಃ ಕಾರ್ಯ ಇತಿ ದ್ಯೋತಯತಿ| ತಥಾ ಭೋಜನೈರ್ದೀಪನೀಯೈಃ ಕಫಾಪಹೈಶ್ಚೋಪಾಚರೇತ್|

Adhikarana udakodare chAgakarIShakShArAdiguTikAo (103-106) · Śloka 106

| ಕ್ಷಾರಂ ಛೋಗಕರೀಷಾಣಾಂ ಸ್ರುತಂ ಮೂತ್ರೇಽಗ್ನಿನಾ ಪಚೇತ್||೧೦೩|| ಘನೀಭವತಿ ತಸ್ಮಿಂಶ್ಚ ಕರ್ಷಾಂಶಂ ಚೂರ್ಣಿತಂ ಕ್ಷಿಪೇತ್| ಪಿಪ್ಪಲೀ ಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲಂ ಶುಣ್ಠೀ ಲವಣಪಞ್ಚಕಮ್||೧೦೪|| ನಿಕುಮ್ಭಕುಮ್ಭತ್ರಿಫಲಾಸ್ವರ್ಣಕ್ಷೀರೀವಿಷಾಣಿಕಾಃ| ಸ್ವರ್ಜಿಕಾಕ್ಷಾರಷಡ್ಗ್ರನ್ಥಾಸಾತಲಾಯವಶೂಕಜಮ್||೧೦೫|| ಕೋಲಾಭಾ ಗುಟಿಕಾಃ ಕೃತ್ವಾ ತತಃ ಸೌವೀರಕಾಪ್ಲುತಾಃ| ಪಿಬೇದಜರಕೇ ಶೋಫೇ ಪ್ರವೃದ್ಧೇ ಚೋದಕೋದರೇ||೧೦೬||

ಸ೦-ಕ್ಷಾರಂ ಛಾಗಕರೀಷಾಣಾಂ ಮೂತ್ರೇ ಸ್ರುತಂ ಚಾಗ್ನಿನಾ ಪಚೇತ್| ಅಸ್ಮಿಂಶ್ಚ ಕ್ಷಾರಜಲೇ ಘನೀಭವತಿ ಸತಿ ಕರ್ಷಾಂಶಂ ರಜೀಕೃತಂ ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾದಿಕಂ ಕ್ಷಿಪೇತ್| ತತಃ-ತಸ್ಮಾತ್ಕ್ಷಾರಾತ್, ಗುಲಿಕಾಃ ಕೋಲಾಭಾಃ ಕೃತ್ವಾ ಸೌವೀರಕಾಲೋಡಿತಾ ಅಜರಕಾದೌ ಪಿಬೇತ್|

Adhikarana baddhacCidrodakodareShu auShadhairaprashameShu shastrakarma (107) · Śloka 107

ಇತ್ಯೌಷಧೈರಪ್ರಶಮೇ ತ್ರಿಷು ಬದ್ಧೋದರಾದಿಷು| ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತ ಭಿಷಕ್ ಶಸ್ತ್ರಮಾರ್ತಬನ್ಧುನೃಪಾರ್ಥಿತಃ||೧೦೭||

ಸ೦-ಇತಿ-ಏವಂ, ಔಷಧೈರಶಾನ್ತೌ ಸತ್ಯಾಂ ತ್ರಿಷು ಬದ್ಧಚ್ಛಿದ್ರೋದಕೋದರೇಷು ವೈದ್ಯ ಆರ್ತಜ್ಞಾತಿಭಿರ್ನೃಪೇಣ ಚಾಭ್ಯಾರ್ಥಿತಃ ಸನ್ ಶಸ್ತ್ರಂ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತ|

Adhikarana baddhacCidrodakodareShu shastrakarma vidhiH (108-112) · Śloka 112

ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ವಿನ್ನತನೋರ್ನಾಭೇರಧೋ ಬದ್ಧಕ್ಷತಾನ್ತ್ರಯೋಃ| ಪಾಟಯೇದುದರಂ ಮುಕ್ತ್ವಾ ವಾಮತಶ್ಚತುರಙ್ಗುಲಾತ್||೧೦೮|| ಚತುರಙ್ಗುಲಮಾನಂ ತು ನಿಷ್ಕಾಸ್ಯಾನ್ತ್ರಾಣಿ ತೇನ ಚ| ನಿರೀಕ್ಷ್ಯಾಪನಯೇದ್ಬಾಲಮಲಲೇಪೋಪಲಾದಿಕಮ್||೧೦೯|| ಛಿದ್ರೇ ತು ಶಲ್ಯಮುದ್ಧೃತ್ಯ ವಿಶೋಧ್ಯಾನ್ತ್ರಪರಿಸ್ರವಮ್| ಮರ್ಕೋಟೈರ್ದಂಶಯೇಚ್ಛಿದ್ರಂ ತೇಷು ಲಗ್ನೇಷು ಚಾಹರೇತ್||೧೧೦|| ಕಾಯಂ ಮೂರ್ಧ್ನೋಽನು ಚಾನ್ತ್ರಾಣಿ ಯಥಾಸ್ಥಾನಂ ನಿವೇಶಯೇತ್| ಅಕ್ತಾನಿ ಮಧುಸರ್ಪಿರ್ಭ್ಯಾಮಥ ಸೀವ್ಯೇದ್ಬಹಿರ್ವ್ರಣಮ್||೧೧೧|| ತತಃ ಕೃಷ್ಣಮೃದಾಽಽಲಿಪ್ಯ ಬಧ್ನೀಯಾದ್ಯಷ್ಟಿಮಿಶ್ರಯಾ| ನಿವಾತಸ್ಥಃ ಪಯೋವೃತ್ತಿಃ ಸ್ನೇಹದ್ರೋಣ್ಯಾಂ ವಸೇತ್ತತಃ||೧೧೨||

ಸ೦-ಬದ್ಧಕ್ಷತಾನ್ತ್ರಯೋಃ-ಬದ್ಧೋದರೇ ಛಿದ್ರೋದರೇ ಚ, ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ವಿನ್ನಶರೀರಸ್ಯ ನಾಭೇರಧ ಉದರಂ ಚತುರಙ್ಗುಲಾದ್ವಾಮೇನ ಮುಕ್ತ್ವಾ ಚತುರಙ್ಗುಲಪ್ರಮಾಣಂ ಪಾಟಯೇತ್| ತೇನ ಚ-ಛಿದ್ರೇಣ, ಅನ್ತ್ರಾಣಿ ಬಹಿರ್ನಿಷ್ಕಾಸ್ಯ ಬಾಲಮಲಲೇಪೋಪಲಾದಿಕಮಪನಯೇದಿತಿ ಬದ್ಧೋದರೋಪಕ್ರಮಃ| ಛಿದ್ರೋದರೋಪಕ್ರಮಮಾಹ-ಛಿದ್ರೇ ತು ಪರೀಸ್ರಾವಿಣಿ ಶಲ್ಯಮುದ್ಧೃತ್ಯ ಪರಿಸ್ರವಮಾತ್ರಂ ವಿಶೋಧ್ಯಾನನ್ತರಂ ಮರ್ಕೋಟೈಶ್ಛಿದ್ರಂ ದಂಶಯೇತ್| ತೇಷು ಚ-ಮರ್ಕೋಟೇಷು, ಭಕ್ಷಯಿತುಂ ಲಗ್ನೇಷು ಮೂರ್ಧ್ನಃ-ಶಿರಸೋಽಪರಂ, ಕಾಯಂ ಮರ್ಕೋಟಾನಾಮಾಕರ್ಷೇತ್| ಅನು [ಚ]-ಪಶ್ಚಾಚ್ಚ, ಅನ್ತ್ರಾಣಿ ಮಧುಸರ್ಪಿರ್ಭ್ಯಾಮಕ್ತಾನಿ ಯಥಾಸ್ಥಾನಂ ಸ್ಥಾಪಯೇತ್| [ಅಥ-] ಅನನ್ತರಂ, ಬಹಿರ್ವ್ರಣಂ ಸೀವ್ಯೇತ್| ಬಹಿಃಶಬ್ದನಿರ್ದೇಶಾದಾಭ್ಯನ್ತರಗತಂ ನ ಸೀವ್ಯೇದಿತಿ ಗಮ್ಯತೇ| ತತಃ-ಅನನ್ತರಂ, ಕೃಷ್ಣಮೃದಾ ಮಧುಯಷ್ಟಿಕಾಮಿಶ್ರಯಾಽಽಲಿಪ್ಯ ಬಧ್ನೀಯಾತ್| ಅನನ್ತರಂ ನಿವಾತಸ್ಥಃ ಕ್ಷೀರವೃತ್ತಿಃ ಸನ್ ಸ್ನೇಹದ್ರೋಣ್ಯಾಂ ವಸೇತ್| ಅಧುನಾ ಜಲೋದರಸ್ಯಾನ್ಯೇಷಾಮಪಿ ಜಾತಜಲಾನಾಂ ಜಠರಾಣಾಂ ಚಿಕಿತ್ಸಾರ್ಥಮಾಹ-

Adhikarana sajale udare jalasrAvaNavidhiH sajale niHsrute peyA (113-117) · Śloka 117

ಸಜಲೇ ಜಠರೇ ತೈಲೈರಭ್ಯಕ್ತಸ್ಯಾನಿಲಾಪಹೈಃ| ಸ್ವಿನ್ನಸ್ಯೋಷ್ಣಾಮ್ಬುನಾಽಽಕಕ್ಷಮುದರೇ ಪಟ್ಟವೇಷ್ಟಿತೇ||೧೧೩|| ಬದ್ಧಚ್ಛಿದ್ರೋದಿತಸ್ಥಾನೇ ವಿಧ್ಯೇದಙ್ಗುಲಮಾತ್ರಕಮ್| ನಿಧಾಯ ತಸ್ಮಿನ್ನಾಡೀಂ ಚ ಸ್ರಾವಯೇದರ್ಧಮಮ್ಭಸಃ||೧೧೪|| ಅಥಾಸ್ಯ ನಾಡೀಮಾಕೃಷ್ಯ ತೈಲೇನ ಲವಣೇನ ಚ| ವ್ರಣಮಭ್ಯಜ್ಯ ಬಧ್ವಾ ಚ ವೇಷ್ಟಯೇದ್ವಾಸಸೋದರಮ್||೧೧೫|| ತೃತೀಯೇಽಹ್ನಿ ಚತುರ್ಥೇ ವಾ ಯಾವದಾಷೋಡಶಂ ದಿನಮ್| ತಸ್ಯ ವಿಶ್ರಮ್ಯ ವಿಶ್ರಮ್ಯ ಸ್ರಾವಯೇದಲ್ಪಶೋ ಜಲಮ್||೧೧೬|| ವಿವೇಷ್ಟಯೇದ್ಗಾಢತರಂ ಜಠರಂ ವಾಸಸಾ ಶ್ಲಥಮ್| ನಿಃಸ್ರುತೇ ಲಙ್ಘಿತಃ ಪೇಯಾಮಸ್ನೇಹಲವಣಾಂ ಪಿಬೇತ್||೧೧೭||

ಸ೦-ಸಜಲೇ ಜಠರಿಣೋ ಜಠರೇ ತೈಲೈಃ-ತಿಲಾನಾಂ ತೈಲೈಃ ಸರ್ಷಪೈರಣ್ಡತೈಲಾದಿಭಿಶ್ಚ, ಅನಿಲಘ್ನೈರಭ್ಯಕ್ತಸ್ಯ ತಥೋಷ್ಣಾಮ್ಬುನಾ ಸ್ವಿನ್ನಸ್ಯಾಕಕ್ಷಂ-ಕಕ್ಷಾನ್ತಂ ಯಾವತ್, ಉದರೇ ಪಟ್ಟೇನ-ವಸ್ತ್ರೇಣ ವೇಷ್ಟಿತೇ, ತದುದರಂ ವಸ್ತ್ರೇಣೈವ ವೇಷ್ಟಯಿತ್ವಾ ಬದ್ಧಚ್ಛಿದ್ರೋದರಯೋರ್ಯತ್ಕಥಿತಂ ಸ್ಥಾನಂ ತಸ್ಮಿನ್ ಸ್ಥಾನೇಽಙ್ಗುಲಪ್ರಮಾಣಂ ವಿಧ್ಯೇತ್| ತಸ್ಮಿಂಶ್ಚ ಛಿದ್ರೇ ನಾಡೀಂ ನಿಧಾಯ ಜಲಸ್ಯೋದರಸ್ಥಸ್ಯಾರ್ಧಂ ಸ್ರಾವಯೇತ್| ಜಲಸ್ರಾವಾದನನ್ತರಮಸ್ಯ-ಉದರಿಣೋ, ನಾಡೀಮಾಕೃಷ್ಯ ಸಲವಣೇನ ತೈಲೇನ ವ್ರಣಮಭ್ಯಜ್ಯ ಬದ್ಧ್ವಾ ಚ ವಾಸಸಾ ಜಠರಂ ವೇಷ್ಟಯೇತ್| ತೃತೀಯೇ ದಿವಸೇಽಥವಾ ಚತುರ್ಥೇ ಯಾವದಾಷೋಡಶಂ ದಿನಂ ತಸ್ಯ-ಉದರಿಣೋ, ವಿಶ್ರಮ್ಯ ವಿಶ್ರಮ್ಯಾಲ್ಪಶಃ-ಅಲ್ಪಮಲ್ಪಂ ಕೃತ್ವಾ, ಜಲಂ-ದೋಷಂ, ಸ್ರಾವಯೇತ್| ಸಹಸಾ ಹಿ ಪ್ರಚುರಜಲಸ್ರಾವಣಾದಪಾಯಃ ಸ್ಯಾತ್| ತಸ್ಮಾತ್ ಸ್ರುತಿದಿವಸಾದನನ್ತರಂ ತೃತೀಯೇ ಚತುರ್ಥೇ ಪಞ್ಚಮಾದೌ ವಾ ದಿನೇ ಶರೀರಬಲಾಬಲಮಪೇಕ್ಷ್ಯ ಷೋಡಶದಿನಂ ಮರ್ಯಾದೀಕೃತ್ಯ ಜಲಸ್ರಾವಣಂ ಕಾರ್ಯಮ್| ಜಠರಂ ಚ ಶಿಥಿಲಂ ವಾಸಸಾ ಗಾಢತರಂ ವಿವೇಷ್ಟಯೇತ್| ನಿಃಸ್ರುತೇ ಚ ಜಲೇಽಸೌ ಜಠರೀ ಲಙ್ಘಿತಃ ಸನ್ ಪೇಯಾಮಸ್ನೇಹಲವಣಾಂ&ಲ್ತ್; ಪಿಬೇತ್| ನಞತ್ರ ಈಷದರ್ಥಃ| ಈಷತ್ ಸ್ನೇಹಲವಣಂ ಕ್ಲೇದರಕ್ಷಾರ್ಥಂ ವಾತಕೋಪರಕ್ಷಾರ್ಥಂ ಚ| ಅನ್ಯಥಾ ಹಿ 'ರೂಕ್ಷಾಂ ನಿರ್ಲವಣಾಂ ಪಿಬೇತ್' ಇತ್ಯೇವಂ ನಿರ್ದೇಶಮಾಚಾರ್ಯಃ ಕುರ್ಯಾತ್|

Adhikarana sajale udare AsaMvatsaraM vartanakramaH (118-119) · Śloka 119

ಸ್ಯಾತ್ಕ್ಷೀರವೃತ್ತಿಃ ಷಣ್ಮಾಸಾಂಸ್ತ್ರೀನ್ ಪೇಯಾಂ ಪಯಸಾ ಪಿಬೇತ್| ತ್ರೀಂಶ್ಚಾನ್ಯಾನ್ ಪಯಸೈವಾದ್ಯಾತ್ ಫಲಾಮ್ಲೇನ ರಸೇನ ವಾ||೧೧೮|| ಅಲ್ಪಶೋಽಸ್ನೇಹಲವಣಂ ಜೀರ್ಣಂ ಶ್ಯಾಮಾಕಕೋದ್ರವಮ್| ಪ್ರಯತೋ ವತ್ಸರೇಣೈವಂ ವಿಜಯೇತ ಜಲೋದರಮ್||೧೧೯||

ಸ೦-ಷಣ್ಮಾಸಾನ್ ಕ್ಷೀರವೃತ್ತಿಃ ಸ್ಯಾತ್| ತ್ರೀನ್ ಮಾಸಾನ್ ಕ್ಷೀರಪೇಯಾಂ ಪಿಬೇತ್| ತ್ರೀಂಶ್ಚಾನ್ಯಾನ್ ಮಾಸಾನ್ ಪಯಸೈವ ಜೀರ್ಣಂ ಶ್ಯಾಮಾಕಕೋದ್ರವಮದ್ಯಾತ್| ಫಲಾಮ್ಲೇನ ವಾ ಮಾಂಸರಸೇನ| ಕಥಮ್ ? ಅಲ್ಪಮಲ್ಪಮ್| ತಥಾ, ಈಷತ್ ಸ್ನೇಹಲವಣಮ್| [ಏವಂ-] ಅನೇನ ಪ್ರಕಾರೇಣ, ಪ್ರಯತಃ ಸಲಿಲೋದರಂ ವತ್ಸರೇಣ ವಿಜಯೇತ್|

Adhikarana sajale udare pathye yantrito jitendriyashcaudare (120) · Śloka 120

ವರ್ಜ್ಯೇಷು ಯನ್ತ್ರಿತೋ ದಿಷ್ಟೇ ನಾತ್ಯದಿಷ್ಟೇ ಜಿತೇನ್ದ್ರಿಯಃ| |೧೨೦|

ಸ೦-ವರ್ಜ್ಯೇಷ್ವಾಹಾರವಿಹಾರಾದಿಷ್ವತ್ಯರ್ಥೋಷ್ಣಾಮ್ಲಲವಣಾದಿಷು (ಶ್ಲೋ. ೧೨೫) ಯನ್ತ್ರಿತ ಉದರೀ ಸ್ಯಾತ್| ದಿಷ್ಟೇ-ಕಥಿತೇಽನ್ನಪಾನಾದೌ, ನಾತಿಯನ್ತ್ರಿತಃ ಸ್ಯಾತ್| ಅದಿಷ್ಟೇ-ಅಕಥಿತೇ ಪುನರನ್ನಪಾನಾದೌ, ಜಿತೇನ್ದ್ರಿಯಃ ಸ್ಯಾತ್-ಅಲೋಲುಪೇನ ತತ್ರ ಭವಿತವ್ಯಮಿತ್ಯರ್ಥಃ| ಜಲೋದರಚಿಕಿತ್ಸಾಪ್ರಸಙ್ಗೇನ ಸರ್ವೋದರಚಿಕಿತ್ಸಾಮಾಹ-

Adhikarana sarvodare vAtAdishamanI kriyA (120-121) · Śloka 121

| ಸರ್ವಮೇವೋದರಂ ಪ್ರಾಯೋ ದೋಷಸಙ್ಘಾತಜಂ ಯತಃ||೧೨೦|| ಅತೋ ವಾತಾದಿಶಮನೀ ಕ್ರಿಯಾ ಸರ್ವತ್ರ ಶಸ್ಯತೇ| |೧೨೧|

ಸ೦-ಸರ್ವಮೇವೋದರಂ ಬಾಹುಲ್ಯೇನ ದೋಷಸಙ್ಘಾತೋತ್ಥಂ ಯಸ್ಮಾತ್ತಸ್ಮಾತ್ ಸರ್ವತ್ರೋದರೇ ವಾತಾದಿಶಮನೀ ಕ್ರಿಯಾ ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ| ಪ್ರಾಯೋಗ್ರಹಣಂ ಕಿಞ್ಚಿತ್ ಪ್ರಾಕ್ತನಕರ್ಮನಿಮಿತ್ತಮುದರಂ ನಾವಶ್ಯಂ ದೋಷಸಙ್ಘಾತಜಮಿತಿ|

Adhikarana sarvodare dIpano laghushcAhAraH (121-122) · Śloka 122

| ವಹ್ನಿರ್ಮನ್ದತ್ವಮಾಯಾತಿ ದೋಷೈಃ ಕುಕ್ಷೌ ಪ್ರಪೂರಿತೇ||೧೨೧|| ತಸ್ಮಾದ್ಭೋಜ್ಯಾನಿ ಭೋಜ್ಯಾನಿ ದೀಪನಾನಿ ಲಘೂನಿ ಚ| ಸಪಞ್ಚಮೂಲಾನ್ಯಲ್ಪಾಮ್ಲಪಟುಸ್ನೇಹಕಟೂನಿ ಚ||೧೨೨||

ಸ೦-ವಹ್ನಿರ್ಮನ್ದತ್ವಂ ಯತ ಆಗಚ್ಛತಿ ದೋಷೈರುದರೇ ಪ್ರಪೂರಿತೇ ಸತಿ ತಸ್ಮಾತ್ಕಾರಣಾತ್ ಭೋಜ್ಯಾನಿ-ಆಹಾರಾಃ, ಭೋಜ್ಯಾನಿ-ಭಕ್ಷಯಿತವ್ಯಾನಿ, ಜಠರಿಭಿರ್ದೀಪನಾನಿ ಲಘೂನಿ ಚ| ತಥಾ ಸಹ ಪಞ್ಚಮೂಲೇನ ತಥಾಽಲ್ಪಾಮ್ಲಾದಯೋ ಯೇಷು ತಾನಿ|

Adhikarana sarvodare gomUtraBAvitaShaShTikataNDulayavAgUBojanam (123-124) · Śloka 124

ಭಾವಿತಾನಾಂ ಗವಾಂ ಮೂತ್ರೇ ಷಷ್ಟಿಕಾನಾಂ ಚ ತಣ್ಡುಲೈಃ| ಯವಾಗೂಂ ಪಯಸಾ ಸಿದ್ಧಾಂ ಪ್ರಕಾಮಂ ಭೋಜಯೇನ್ನರಮ್||೧೨೩|| ಪಿಬೇದಿಕ್ಷುರಸಂ ಚಾನು ಜಠರಾಣಾಂ ನಿವೃತ್ತಯೇ| ಸ್ವಂ ಸ್ವಂ ಸ್ಥಾನಂ ವ್ರಜನ್ತ್ಯೇಷಾಂ ವಾತಪಿತ್ತಕಫಾಸ್ತಥಾ||೧೨೪||

ಸ೦-ಗೋಮೂತ್ರೇ ಭಾವಿತಾನಾಂ ಷಷ್ಟಿಕಾನಾಂ ತಣ್ಡುಲೈರ್ಯವಾಗೂಂ ಕ್ಷೀರೇಣ ಸಿದ್ಧಾಂ ಪ್ರಕಾಮಂ-ಇಚ್ಛಯಾ, ನರಂ ಭೋಜಯೇತ್| ಅನು-ಪಶ್ಚಾತ್, ಇಕ್ಷುರಸಂ ಚ ಪಿಬೇದುದರಾಣಾಂ ಶಾನ್ತ್ಯರ್ಥಮ್| ತಥಾ ವಾತಪಿತ್ತಕಫಾಶ್ಚೈಷಾಂ-ಉದರಿಣಾಂ, ಸ್ವಂ ಸ್ವಂ ಸ್ಥಾನಂ ವ್ರಜನ್ತಿ|

Adhikarana sarvodare tadanu dakShurasapAnam sarvo varjyAni (125-126) · Śloka 126

ಅತ್ಯರ್ಥೋಷ್ಣಾಮ್ಲಲವಣಂ ರೂಕ್ಷಂ ಗ್ರಾಹಿ ಹಿಮಂ ಗುರು| ಗುಡಂ ತೈಲಕೃತಂ ಶಾಕಂ ವಾರಿ ಪಾನಾವಗಾಹಯೋಃ||೧೨೫|| ಆಯಾಸಾಧ್ವದಿವಾಸ್ವಪ್ನಯಾನಾನಿ ಚ ಪರಿತ್ಯಜೇತ್| |೧೨೬|

ಸ೦-ಅತ್ಯರ್ಥೋಷ್ಣಾಮ್ಲಲವಣಾದಿಕಂ ಜಠರೀ ತ್ಯಜೇತ್| ವಾರಿ ಪಾನಾವಗಾಹಯೋರ್ಯದಿ ತ್ಯಜೇತ್ ತರ್ಹಿ ಕಿಂ ಪೇಯಮ್ ? ಇತ್ಯಾಹ-

Adhikarana sarvodare takrapAnam aShTodareShu takravisheShaH (126-129) · Śloka 129

| ನಾತ್ಯಚ್ಛಸಾನ್ದ್ರಮಧುರಂ ತಕ್ರಂ ಪಾನೇ ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ||೧೨೬|| ಸಕಣಾಲವಣಂ ವಾತೇ, ಪಿತ್ತೇ ಸೋಷಣಶರ್ಕರಮ್| ಯವಾನೀಸೈನ್ಧವಾಜಾಜೀಮಧುವ್ಯೋಷೈಃ ಕಫೋದರೇ||೧೨೭|| ತ್ರ್ಯೂಷಣಕ್ಷಾರಲವಣೈಃ ಸಂಯುತಂ ನಿಚಯೋದರೇ| ಮಧುತೈಲವಚಾಶುಣ್ಠೀಶತಹ್ವಾಕುಷ್ಠಸೈನ್ಧವೈಃ||೧೨೮|| ಪ್ಲೀಹ್ನಿ, ಬದ್ಧೇ ತು ಹಪುಷಾಯವಾನೀಪಟ್ವಜಾಜಿಭಿಃ| ಸಕೃಷ್ಣಾಮಾಕ್ಷಿಕಂ ಛಿದ್ರೇ, ವ್ಯೋಷವತ್ಸಲಿಲೋದರೇ||೧೨೯||

ಸ೦-ತಕ್ರಮೀಷದಚ್ಛಸಾನ್ದ್ರಮಧುರಂ ಪಾನೇ ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ| ತಚ್ಚ ಪವನೇ ಸಪಿಪ್ಪಲೀಸೈನ್ಧವಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಮ್| ಪಿತ್ತೇ ಸಮರಿಚಶರ್ಕರಮ್| ಯವಾನ್ಯಾದಿಭಿಃ ಸಹ್ಸ್ ಕಫೋದರೇ ಹಿತಮ್| ತ್ರಿಕಟುಕಾದಿಭಿಃ ಸಂಯುಕ್ತಂ ಸನ್ನಿಪಾತೋದರೇ| ಮಧುತೈಲಾದಿಭಿಃ ಪ್ಲೀಹೋದರೇ| ಹಪುಷಾದಿಭಿರ್ಯುತಂ ಬದ್ಧೋದರೇ| ಪಿಪ್ಪಲೀಮಧುಯುತಂ ಛಿದ್ರೋದರೇ| ಜಲೋದರೇ ವ್ಯೋಷಯುತಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಮ್|

Adhikarana aShTodareShu gauravAdiyuktAnAM vAtakaPArtAnAM takrAmRUtam (130) · Śloka 130

ಗೌರವಾರೋಚಕಾನಾಹಮನ್ದವಹ್ನ್ಯತಿಸಾರಿಣಾಮ್| ತಕ್ರಂ ವಾತಕಫಾರ್ತಾನಾಮಮೃತತ್ವಾಯ ಕಲ್ಪತೇ||೧೩೦||

ಸ೦-ವಾತಕಫಾರ್ತಾನಾಂ ಗೌರವಾರೋಚಕಾದಿಯುತಾನಾಂ ತಕ್ರಮಮೃತತ್ವಾಯ ಕಲ್ಪತೇ-ಸಮ್ಪದ್ಯತೇ| ಏತಚ್ಚ ಬ್ರುವನ್ ವಾತಕಫಯೋಃ ಶುದ್ಧಾವಪಿ ದೇಯಮಿತಿ ದ್ಯೋತಯತಿ|

Adhikarana aShTodareShu sarveShAM prayogANAmanu kShIram (131) · Śloka 131

ಪ್ರಯೋಗಾಣಾಂ ಚ ಸರ್ವೇಷಾಮನು ಕ್ಷೀರಂ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್| ಸ್ಥೈರ್ಯಕೃತ್ಸರ್ವಧಾತೂನಾಂ ಬಲ್ಯಂ ದೋಷಾನುಬನ್ಧಹೃತ್||೧೩೧||

ಸ೦-ಸರ್ವೇಷಾಂ ಚ ಪ್ರಯೋಗಾಣಾಮನು ಕ್ಷೀರಂ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್| ತಚ್ಚ ಕ್ಷೀರಂ ಸರ್ವಧಾತೂನಾಂ ಸ್ಥಿರತ್ವಂ ಕರೋತಿ| ತಥಾ ಬಲ್ಯಂ ಸ್ಯಾದ್ದೋಷಾನುಬನ್ಧತ್ವಂ ಹರತಿ|

Adhikarana aShTodareShu BeShajakShINA~ggAnAM kShIraM amRutam (15) · Śloka 15

ಭೇಷಜಾಪಚಿತಾಙ್ಗಾನಾಂ ಕ್ಷೀರಮೇವಾಮೃತಾಯತೇ| ೧೩೧ ೧/೨| ಇತಿ ಶ್ರೀವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸೂನುಶ್ರೀಮದ್ವಾಗ್ಭಟವಿರಚಿತಾಯಾಮಷ್ಟಾಙ್ಗಹೃದಯಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಚತುರ್ಥೇ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಸ್ಥಾನೇ ಉದರಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ನಾಮ ಪಞ್ಚದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೧೫||

ಸ೦-ಭೇಷಜೇನಾಪಚಿತಂ ಶರೀರಂ ಯೇಷಾಂ ತೇಷಾಂ ಕ್ಷೀರಮೇವಾಮೃತತ್ವಾಯ ಸಮ್ಪದ್ಯತ ಇತಿ| ಇತಿ ಶ್ರೀಮೃಗಾಙ್ಕದತ್ತಪುತ್ರಶ್ರೀಮದರುಣದತ್ತವಿರಚಿತಾಯಾಮಷ್ಟಾಙ್ಗಹೃದಯಟೀಕಾಯಾಂ ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಚತುರ್ಥೇ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಸ್ಥಾನೇ ಉದರಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ನಾಮ ಪಞ್ಚದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ ಸಮಾಪ್ತಃ|| ೧೫||