21. vātavyādhicikitsitādhyāyaḥ

Adhikarana adhyAyopakramaH · Śloka

அஸ்மாதநந்தரஂ வாதவ்யாதிசிகித்ஸிதஂ வ்யாக்யாதுமுபக்ரம்யதே , ஸர்வசிகித்ஸாபாதிதத்வாத்|

Adhikarana vAtavyAdhicikitsitAdhyAyaHvAte nirupastamBe Adau snehAH vAte nirupastamBe tataH sha~gkarAdyaiH punaH punaH svedaH (2-4) · Śloka 4

அதாதோ வாதவ்யாதிசிகித்ஸிதஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ| (கத்யஸூத்ரே||௨|| ) கேவலஂ நிருபஸ்தம்பமாதௌ ஸ்நேஹைருபாசரேத்| வாயுஂ ஸர்பிர்வஸாமஜ்ஜதைலபாநைர்நரஂ ததஃ||௧|| ஸ்நேஹக்லாந்தஂ ஸமாஶ்வாஸ்ய பயோபிஃ ஸ்நேஹயேத்புநஃ| யூஷைர்க்ராம்யோதகாநூபரஸைர்வா ஸ்நேஹஸஂயுதைஃ||௨|| பாயஸைஃ கஸரைஃ ஸாம்லலவணைஃ ஸாநுவாஸநைஃ| நாவநைஸ்தர்பணைஶ்சாந்நைஃ ஸுஸ்நிக்தைஃ ஸ்வேதயேத்ததஃ||௩|| ஸ்வப்யக்தஂ ஸ்நேஹஸஂயுக்தைஃ ஶங்கராத்யைஃ புநஃ புநஃ| |௪|

ஸ௦-கேவலஂ-ஶுத்தஂ , ததா நிருபஸ்தம்பஂ-அந்யேநாதாநகேந ஸமீபஸம்பவிநாऽநாதாரிதஂ , ஈதஶஂ வாயுஂ ஸ்நேஹைராதாவேவோபாசரேத்| கதம் ? இத்யாஹ-ஸர்பிரித்யாதி| நநு, தைலஸ்ய பவநவிஜயே ப்ராதாந்யாதேவஂ நிர்தேஶஃ கர்துஂ யுக்தஃ , தைலவஸாமஜ்ஜஸர்பிஃபாநைரிதி| யுக்தமாஹ பவாந்| கிந்து, ஆஜந்மஸாத்ம்யாத் ஸர்பிஃ ப்ரதாநமநவரதமிதி ஸர்பிஃ ப்ராகுபந்யஸ்தம்| ஸர்பிஃபாநாதிபிஸ்தாவத் ஸ்நேஹயேத் யாவத் "ஸ்நேஹோத்வேகஃ க்லமஃ " (ஹ. ஸூ. அ. ௧௬|௩௦) இத்யாதி ஸ்நேஹலக்ஷணஂ ஸ்யாத்| ஸ்நேஹக்லாந்தஂ ச நரஂ பயோபிஃ ஸமாஶ்வாஸ்ய புநர்யூஷாதிபிஃ ஸ்நேஹாந்விதைஃ ஸ்நேஹயேத்| ததா தர்பணைஶ்சாந்நைஃ ஸுஸ்நிக்தைஃ ஸ்நேஹயேத்| ததஃ-அநந்தரஂ , ஸுஷ்ட்வப்யக்தஂ அந்தஂ ஶங்கராத்யைஃ-ஸ்வேதைஃ ஸ்வேதவிதிகதிதைஃ, புநஃ புநஃ ஸ்வேதயேத்| ஏவ ஸ்வேதிதே ஸதி யோ குணஃ ஸ்யாத்தமாஹ-

Adhikarana vAte snehasvedayoH prayojanam (4-5) · Śloka 5

| ஸ்நேஹாக்தஂ ஸ்விந்நமங்கஂ து வக்ரஂ ஸ்தப்தஂ ஸவேதநம்||௪|| யதேஷ்டமாநாமயிதுஂ ஸுகமேவ ஹி ஶக்யதே| |௫|

ஸ௦-ஸ்நேஹாப்யக்தஂ காத்ரஂ ஸ்விந்நஂ ஸத்வக்ரஂ ததா ஸ்தப்தஂ ததா ஸருஜஂ யதேஷ்டஂ ஸுகமேவாநாமயிதுஂ ஶக்யதே| "ஜலஹ்வலஹ்மலநமாமநுபஸர்காணாஂ வா மித்வம்|" இதி நாமயிதுமித்யத்ர ந ஹஸ்வத்வம்| ஏததேவ தஷ்டாந்தத்வாரேண ப்ரதிபாதயந்நாஹ--

Adhikarana vAte atra dRuShTAntaH (5-6) · Śloka 6

| ஶுஷ்காண்யபி ஹி காஷ்டாநி ஸ்நேஹஸ்வேதோபபாதநைஃ||௫|| ஶக்யஂ கர்மண்யதாஂ நேதுஂ கிமு காத்ராணி ஜீவிதாம்| |௬|

ஸ௦-ஹி-யஸ்மாத், ஶுஷ்காண்யபி காஷ்டாநி ஸ்நேஹஸ்வேதஸஂயோஜநேந கர்மண்யதாஂ நேதுஂ ஶக்யந்தே| கிமுத ஜீவதாஂ காத்ராணி ந ஶக்யந்தே ? ஶக்யந்த ஏவேத்யர்தஃ| ஶக்யமிதி பூர்வோக்தக்ரமமாத்ரே நபுஂஸகத்வமேகத்வஂ ச| யதா காலிதாஸஸ்ய-"ஶக்யமங்குலிபிருத்ததைரதஃ ஶாகிநாஂ பதிதபுஷ்பகோமலைஃ| பத்ரஜர்ஜரஶஶிப்ரபாலவைரேபிருத்கசயிதுஂ தவாலகாந்||" இதி|

Adhikarana vAte svedasya Palam (6-7) · Śloka 7

| ஹர்ஷதோதருகாயாமஶோபஸ்தம்பக்ரஹாதயஃ||௬|| ஸ்விந்நஸ்யாஶு ப்ரஶாம்யந்தி மார்தவஂ சோபஜாயதே| |௭|

ஸ௦-ஸ்விந்நஸ்ய புஂஸோ ஹர்ஷாதயஃ ஶீக்ரஂ ப்ரஶாம்யந்தி| மதுத்வஂ ச காத்ரேஷு ஜாயதே|

Adhikarana vAte snehasya Palam (7-8) · Śloka 8

| ஸ்நேஹஶ்ச தாதூந் ஸஂஶுஷ்காந் புஷ்ணாத்யாஶூபயோஜிதஃ||௭|| பலமக்நிபலஂ புஷ்டிஂ ப்ராணாஂஶ்சாஸ்யாபிவர்தயேத்| |௮|

ஸ௦-ததா, ஸ்நிந்நஸ்ய ஸ்நேஹ உபயோஜிதோ தாதூந் விஶுஷ்காந் த்ராகேவ புஷ்ணாதி| ததா, அஸ்ய-வாதரோகிணோ, பலாதீநபிவர்தயேத்|

Adhikarana vAte punaH punaH snehasvedAH vAte evaM snehamRudukoShThe vAtarogA na tiShThanti (8-9) · Śloka 9

| அஸகத்தஂ புநஃ ஸ்நேஹைஃ ஸ்வேதைஶ்ச ப்ரதிபாதயேத்||௮|| ததா ஸ்நேஹமதௌ கோஷ்டே ந திஷ்டந்த்யநிலாமயாஃ| |௯|

ஸ௦-தஂ-ஆதுரஂ, புநஃ ஸ்நேஹஸ்வேதாப்யாஂ யோஜயேத்| ததா-ஏவஂ கதே ஸ்நேஹமதௌ கோஷ்டே ஸதி ஸர்வே வாதரோகா நஶ்யந்தி|

Adhikarana vAte evaM SamABAve mRudusneha virecanam (9-10) · Śloka 10

| யத்யேதேந ஸதோஷத்வாத்கர்மணா ந ப்ரஶாம்யதி||௯|| மதுபிஃ ஸ்நேஹஸஂயுக்தைர்பேஷஜைஸ்தஂ விஶோதயேத்| |௧௦|

ஸ௦-அநேந கர்மணா சேந்ந ப்ரஶாம்யதி வாதாமயஸ்ததா தஂ-வாதாமயிநஂ, மதுபிர்த்ரவ்யைஃ-கர்ணிகாராதிபிஃ, ஸ்நேஹாந்விதைர்விஶோதயேத்|

Adhikarana vAte tilvakaghRutaM sAtalA ghRutameraNDatailaM vA (10-11) · Śloka 11

| கதஂ தில்வகஸித்தஂ வா ஸாதலாஸித்தமேவ வா||௧௦|| பயஸைரண்டதைலஂ வா பிபேத்தோஷஹரஂ ஶிவம்| |௧௧|

ஸ௦-தில்வகேந பக்வஂ ஸாதலயா வா பக்வஂ க்ஷீரேண வா ஸஹைரண்டதைலஂ பிபேத்| தச்ச பீதஂ தோஷஹரஂ ஶிவஂ ச ஸ்யாத்| நநு, கிமித்யநுலோமநஂ க்ரியதே ? இத்யாஹ-

Adhikarana vAte anulomane hetuH (11-12) · Śloka 12

| ஸ்நிக்தாம்லலவணோஷ்ணாத்யைராஹாரைர்ஹி மலஶ்சிதஃ||௧௧|| ஸ்ரோதோ பத்த்வாऽநிலஂ ருந்த்யாத்தஸ்மாத்தமநுலோமயேத்| |௧௨|

ஸ௦-யஸ்மாத் ஸ்நிக்தாதிபிராஹாரைர்மலஶ்சிதஃ ஸ்ரோதாஂஸி ருத்த்வா வாயுஂ ருந்த்யாத், தஸ்மாந்மாருதமநுலோமயேத்|

Adhikarana vAte avirecyasya nirUhAH vAte pradIpte~agnau punaH snehasvedau (12-13) · Śloka 13

| துர்பலோ யோऽவிரேச்யஃ ஸ்யாத்தஂ நிரூஹைருபாசரேத்||௧௨|| தீபநைஃ பாசநீயைர்வா போஜ்யைர்வா தத்யுதைர்நரம்| ஸஂஶுத்தஸ்யோத்திதே சாக்நௌ ஸ்நேஹஸ்வேதௌ புநர்ஹிதௌ||௧௩||

ஸ௦-யோ நரோ துர்பலோ விரேசநாநர்ஹோ பவேத் தஂ-நரஂ, நிரூஹைருபாசரேத்| கிம்பூதைஃ ? தீபநை பாசநீயைஶ்ச| அதவா, தத்யுதைஃ-தீபநீயபாசநீயயுதைஃ, போஜ்யைருபாசரேத்| அநந்தரஂ ஸம்யக்ஶுத்தஸ்ய வஹ்நௌ சோத்திதே ஸதி புநரபி ஸ்நேஹஸ்வேதௌ ஹிதௌ|

Adhikarana vAte AmAshayage ShaDdharaNAdiH (14-15) · Śloka 15

ஆமாஶயகதே வாயௌ வமிதப்ரதிபோஜிதே| ஸுகாம்புநா ஷட்தரணஂ வசாதிஂ வா ப்ரயோஜயேத்||௧௪|| ஸந்துக்ஷிதேऽக்நௌ பரதோ விதிஃ கேவலவாதிகஃ| |௧௫|

ஸ௦-ஆமாஶயகதே வாதே ஸதி ததா வமிதஶ்சாஸௌ ப்ரதிபோஜிதஶ்ச தஸ்மிந் வமிதப்ரதிபோஜிதே நர உஷ்ணஜலேந ஷட்தரணஂ வசாதிகணஂ (ஹ. ஸூ. அ. ௧௫|௩௫) வா ப்ரயோஜயேத்| ஷட்தரணயோகஃ ஸங்க்ரஹாதேவாவகந்தவ்யஃ| தத்ரைவஂ பட்யதே (சி. அ. ௨௧)- "தார்வீகலிங்ககடுகாதிவிஷாக்நிபாடா மூத்ரேண ஸூக்ஷ்மரஜஸோ தரணப்ரமாணாஃ| பீதா ஜயந்தி குதஜோதரகுஷ்டமேஹகோஷ்டாநிலாட்யபவநக்ரஹணீப்ரதோஷாந்||" இதி| தரணஂ-பலஸ்ய தஶமோ பாகஃ| அக்நௌ ஸந்தீபிதே ஸதி, அநந்தரஂ கேவலவாதிகோ விதிஃ, 'கார்யஃ' இதி ஶேஷஃ|

Adhikarana vAte nABipradeshasthe matsyAH (15) · Śloka 15

| மத்ஸ்யாந்நாபிப்ரதேஶஸ்தே ஸித்தாந்பில்வஶலாடுபிஃ||௧௫||

ஸ௦-நாபிப்ரதேஶஸ்தே வாதே மத்ஸ்யாந் பில்வஶலாடுபிஃ ஸித்தா யோஜயேத்|

Adhikarana vAte adhonABisthe bastikarmAvapIDakaSca (16) · Śloka 16

பஸ்திகர்ம த்வதோநாபேஃ ஶஸ்யதே சாவபீடகஃ| |௧௬|

ஸ௦-அதோநாபேஃ ஸ்திதே வாதேऽவபீடகஃ ஶஸ்யதே| சஶப்தாந்மத்ஸ்யாஶ்ச|

Adhikarana vAte koShThage kShAracUrNAdyAH (16) · Śloka 16

| கோஷ்டகே க்ஷாரசூர்ணாத்யா ஹிதாஃ பாசநதீபநாஃ||௧௬||

ஸ௦-கோஷ்டகே வாயௌ க்ஷாராத்யாஃ பாசநா தீபநாஶ்ச ஹிதாஃ|

Adhikarana vAte hRutsthe sthirAsiddhaM kShIram (17) · Śloka 17

ஹத்ஸ்தே பயஃ ஸ்திராஸித்தம்| |௧௭|

ஸ௦-ஹதயஸ்திதே ஸமீரணே க்ஷீரஂ ஶாலிபர்ண்யா ஶதஂ ஹிதம்|

Adhikarana vAte shirogate shirobastyAdi (17) · Śloka 17

ஶிரோபஸ்திஃ ஶிரோகதே| ஸ்நைஹிகஂ நாவநஂ தூமஃ ஶ்ரோத்ராதீநாஂ ச தர்பணம்||௧௭||

ஸ௦-ஶிரோகதே ஶிரோபஸ்திஃ ஶஸ்யதே| ஸ்நைஹிகஂ நஸ்யஂ ததா தூமஃ கர்ணாதிதர்பணஂ ச ஹிதம்|

Adhikarana vAte tvagAshrite svedAdIni (18) · Śloka 18

ஸ்வேதாப்யங்கநிவாதாநி ஹத்யஂ சாந்நஂ த்வகாஶ்ரிதே| |௧௮|

ஸ-த்வக்ஸ்தே மருதி ஸ்வேதாதீநி ஹிதாநி| ஹதயப்ரியஂ சாந்நஂ ஹிதம்|

Adhikarana vAte raktasthe shItA lepAdayaH (18) · Śloka 18

| ஶீதாஃ ப்ரதேஹா ரக்தஸ்தே விரேகோ ரக்தமோக்ஷணம்||௧௮||

ஸ௦-ரக்தஸ்தே வாதே ஶீதாஃ ப்ரதேஹா ரக்தமோக்ஷணஂ ச ஹிதம்|

Adhikarana vAte mAMsamedasthe virekAdayaH (19) · Śloka 19

விரேகோ மாஂஸமேதஃஸ்தே நிரூஹாஃ ஶமநாநி ச| |௧௯|

ஸ௦-மாஂஸமேதஃஸ்திதே வாயௌ விரேகஸ்ததா நிரூஹாஃ ஶமநாநி ச ஹிதாநி|

Adhikarana vAte asthimajjage snehAH (19) · Śloka 19

| பாஹ்யாப்யந்தரதஃ ஸ்நேஹைரஸ்திமஜ்ஜகதஂ ஜயேத்||௧௯||

ஸ௦-அஸ்திமஜ்ஜஸ்தஂ மாருதஂ பாஹ்யாப்யந்தரதஃ ஸ்நேஹைர்ஜயேத்|

Adhikarana vAte shukrasthe praharShAdayaH (20) · Śloka 20

ப்ரஹர்ஷோऽந்நஂ ச ஶுக்ரஸ்தே பலஶுக்ரகரஂ ஹிதம்| |௨௦|

ஸ௦-ஶுக்ரஸ்தே ஸமீரணே ப்ரஹர்ஷணஂ ததா பலஶுக்ரகாரி சாந்நஂ ஹிதம்|

Adhikarana vAte vibaddhamArge shukre virecanAdi (20-21) · Śloka 21

| விபத்தமார்கஂ தஷ்ட்வா து ஶுக்ரஂ தத்யாத்விரேசநம்||௨௦|| விரிக்தஂ ப்ரதிபுக்தஂ ச பூர்வோக்தாஂ காரயேத்க்ரியாஂ| |௨௧|

ஸ௦-ஶுக்ரஂ ச ருத்தமார்கஂ தஷ்ட்வா விரேகஂ தத்யாத்| விரிக்தஂ ப்ரதிபுக்தஂ ச நரஂ பூர்வோதிதாஂ க்ரியாஂ காரயேத்| "ஹக்ரோரந்யதரஸ்யாம்|" இதி ப்ரதிபுக்தஸ்யாபி கர்மத்வம்|

Adhikarana vAte garBe bAle ca shuShke sitAdipayaH (21-22) · Śloka 22

| கர்பே ஶுஷ்கே து வாதேந பாலாநாஂ ச விஶுஷ்யதாம்||௨௧|| ஸிதாகாஶ்மர்யமதுகைஃ ஸித்தமுத்தாபநே பயஃ| |௨௨|

ஸ௦-வாதேந கர்பே ஶுஷ்கே ஸதி பாலாநாஂ ச விஶுஷ்யதாஂ ஶர்கராதிபிஃ ஸித்தஂ க்ஷீரமுத்தாபநே ஹிதம்|

Adhikarana vAte snAvAdiprApte snehAdi (22) · Śloka 22

| ஸ்நாவஸந்திஶிராப்ராப்தே ஸ்நேஹதாஹோபநாஹநம்||௨௨||

ஸ௦-ஸ்நாவாதிப்ராப்தே ஸ்நேஹதாஹோபநாஹநஂ ஹிதம்|

Adhikarana vAtesa~gkucite~a~gge mAShAditailam (23) · Śloka 23

தைலஂ ஸங்குசிதேऽப்யங்கோ மாஷஸைந்தவஸாதிதம்| |௨௩|

ஸ௦-ஸங்குசிதேऽங்கே ஸதி மாஷஸைந்தவஸாதிதஂ தைலமப்யங்கஃ|

Adhikarana vAte supte~a~gge raktamokSho AgAradhUmAdilepaSca (23-24) · Śloka 24

| ஆகாரதூமலவணதைலைர்லேபஃ ஸ்ருதேऽஸஜி||௨௩|| ஸுப்தேऽங்கே வேஷ்டயுக்தே து கர்தவ்யமுபநாஹநம்| |௨௪|

ஸ௦-ரக்தே ஸ்ருதே ஸத்யாகாரதூமாதிபிர்லேபஃ| ஸுப்தே காத்ரே ததா வேஷ்டநயுக்தே சோபநாஹஃ கார்யஃ| ஆக்ஷேபகாதீநாஂ மத்யாத் மஹாத்யயத்வாதபதாநகஸ்ய தாவச்சிகித்ஸாமாஹ-

Adhikarana vAte veShTayukte~gge upanAhanam vAte apatAnake shIghramupacAraH (24-25) · Śloka 25

| அதாபதாநகேநார்தமஸ்ரஸ்தாக்ஷமவேபநம்||௨௪|| அஸ்தப்தமேட்ரமஸ்வேதஂ பஹிராயாமவர்ஜிதம்| அகட்வாகாதிநஂ சைநஂ த்வரிதஂ ஸமுபாசரேத்||௨௫||

ஸ௦-அத-அநந்தரஂ, வாதவ்யாதயஃ ஸஂஜ்ஞாநிர்திஷ்டாஃ ப்ரஸ்தூயந்தே| ஏநஂ-அபதாநகார்தஂ நரஂ, அஸ்ரஸ்தாக்ஷாதியுக்தஂ யாவதகட்வாகாதிநஂ ச த்வரிதஂ கத்வோபக்ரமேத்|

Adhikarana vAte pUrvaM nasyaM tato~acCapAnaM ghRutam (26-27) · Śloka 27

தத்ர ப்ராகேவ ஸுஸ்நிக்தஸ்விந்நாங்கே தீக்ஷ்ணநாவநம்| ஸ்ரோதோவிஶுத்தயே யுஞ்ஜ்யாதச்சபாநஂ ததோ கதம்||௨௬|| விதார்யாதிகணக்வாதததிக்ஷீரரஸைஃ ஶதம்| நாதிமாத்ரஂ ததா வாயுர்வ்யாப்நோதி ஸஹஸைவ வா||௨௭||

ஸ௦-தஸ்மிந்நபதாநகார்தே நரே, பூர்வமேவ ச ஸுஷ்டு ஸ்நிக்தாங்கே ஸ்விந்நாங்கே ச தீக்ஷ்ணஂ நஸ்யஂ-த்ரிகடுகாதிநா, ஸ்ரோதோவிஶுத்தயே யோஜ்யம்| ததஃ-அநந்தரஂ, அச்சபாநஂ கதஂ யுஞ்ஜீத| கதரத் ? இத்யாஹ-விதார்யாதிகணக்வாதாதிஶதம்| கதாத்விதார்யாதிகணக்வாதஶ்சதுர்குணோ ததிக்ஷீரரஸாஃ ஸர்பிஃஸமா க்ராஹ்யாஃ| ததா-ஏவஂகதே ஸதி, மாருதோऽதிமாத்ரஂ ந வ்யாப்நோதி| ஸஹஸா-ஜடித்யேவ ச, நாஶ்ருதே|

Adhikarana vAte sekABya~ggAdau mahAsnehaH (28-30) · Śloka 30

குலத்தயவகோலாநி பத்ரதார்வாதிகஂ கணம்| நிஃக்வாத்யாநூபமாஂஸஂ ச தேநாம்லைஃ பயஸாऽபி ச||௨௮|| ஸ்வாதுஸ்கந்தப்ரதீவாபஂ மஹாஸ்நேஹஂ விபாசயேத்| ஸேகாப்யங்காவகாஹாந்நபாநநஸ்யாநுவாஸநைஃ||௨௯|| ஸ ஹந்தி வாதஂ, தே தே ச ஸ்நேஹஸ்வேதாஃ ஸுயோஜிதாஃ| |௩௦|

ஸ௦-குலத்தாதீநாநூபமாஂஸஂ ச நிஃக்வாத்ய தேந க்வாதேநாம்லைஃ-தாந்யாம்லாதிபிஃ, ஸ்வாதுஸ்கந்தகதகல்கஂ மஹாஸ்நேஹஂ விபாசயேத்| ஸஃ-மஹாஸ்நேஹோ, வாதஂ ஹந்தி| தே தே ச-பூர்வோக்தாஃ ஸ்நேஹாஃ ஸ்வேதாஃ, ஸம்யக்யோஜிதாஃ வாதஂ க்நந்தி|

Adhikarana vAte vegAntare punaH punaH mUrdhavirekaH (30-31) · Śloka 31

| வேகாந்தரேஷு மூர்தாநமஸகச்சாஸ்ய ரேசயேத்||௩௦|| அவபீடைஃ ப்ரதமநைஸ்தீக்ஷ்ணைஃ ஶ்லேஷ்மநிபர்ஹணைஃ| ஶ்வஸநாஸு விமுக்தாஸு ததா ஸஂஜ்ஞாஂ ஸ விந்ததி|௩௧|

ஸ௦-வேகாந்தரேஷு-வேகாந்தராலேஷு, மூர்தாநமஸகத்-பஹூந் வாராந், ரேசயேத்| கைஃ ? இத்யாஹ-அவபீடைஃ-"கல்காத்யைரவபீடஸ்து ஸ தீக்ஷ்ணைர்மூர்தரேசநஃ|" (ஹ. ஸூ. அ. ௨௦|௭) இத்யுக்தைஃ| ததா ப்ரதமநைஃ-"த்மாநஂ விரேசநேஶ்சூர்ணைர்யுஞ்ஜ்யாத்" (ஹ. ஸூ. அ. ௨௦|௮) இத்யுக்தைஃ| ஏதைஶ்ச தீக்ஷ்ணைஃ-தீக்ஷ்ணத்ரவ்யகதைஃ, அத ஏவ ஶ்லேஷ்மநாஶநைஃ| [ ததா- ] ஏவஂகதே ஸதி, ஶ்வஸநாஸு ஶ்லேஷ்மவிமுக்தாஸு ஸஂஜ்ஞாஂ-சேதநாஂ, ஸஃ-ரோகீ, லபதே| ப்ராணநாட்யோ ஹதாஶ்ரிதாஃ ஶ்வஸநா இத்யுச்யந்தே|

Adhikarana vAte vAtAdhike sauvarcalAdi ghRutam (31) · Śloka 31

ஸௌவர்சலாபயாவ்யோஷஸித்தஂ ஸர்பிஶ்சலேऽதிகே||௩௧|| ||௩௧||

ஸ௦-வாயாவதிகே ஸௌவர்சலாதிபிஃ கல்கீகதைஃ ஸித்தஂ ஸர்பிர்ஹிதம்|

Adhikarana vAte vAtAdhike tilvakaghRutam (32-33) · Śloka 33

பலாஷ்டகஂ தில்வகதோ வராயாஃ ப்ரஸ்தஂ பலாஂஶஂ குருபஞ்சமூலம்| ஸைரண்டஸிஂஹீத்ரிவதஂ கடேऽபாஂ பக்த்வா பசேத்பாதஶதேந தேந||௩௨|| தத்நஃ பாத்ரே யாவஶூகாத்த்ரிபில்வைஃ ஸர்பிஃப்ரஸ்தஂ ஹந்தி தத்ஸேவ்யமாநம்| துஷ்டாந் வாதாநேகஸர்வாங்கஸஂஸ்தாந் யோநிவ்யாபத்குல்மவர்த்மோதரஂ ச||௩௩||

ஸ௦-தில்வகதோ-லோத்ராத் பலாஷ்டகஂ, த்ரிபலாயாஃ ப்ரஸ்தஂ, மஹத்பஞ்சமூலஂ பதக் பலபாகம்| கிம்புதஂ பஞ்சமூலம் ? ஏரண்டவ்யாக்ரீத்ரிவதாபிர்யுக்தம்| ஏதேऽபி பலாஂஶா இத்யர்தஃ| ஜலத்ரோணே பசேத்| தேந ச பாதாவஶேஷேண ததா தத்ந ஆடகே யவக்ஷாரபலைஸ்த்ரிபிகதப்ரஸ்தஂ பசேத்| ஏதச்ச கதஂ ஸேவ்யமாநஂ துஷ்டவாதாதீந் ஹந்தி| உபஜாதிஶாலிந்யௌ வத்தே|

Adhikarana vAte vAtAdhike ramyakaghRutam vAte vAtAdhike ashokaghRutam (34) · Śloka 34

| விதிஸ்தில்வகவஜ்ஜ்ஞேயோ ரம்யகஶோகயோரபி||௩௪||

ஸ௦-தில்வகஸ்யேவ தில்வகவத் மஹாநிம்பஸ்யாஶோகஸ்ய ச விதர்ஜ்ஞேயஃ|

Adhikarana vAte saMsRuShTadoShe tumbarvAdi cUrNam (35) · Śloka 35

சிகித்ஸிதமிதஂ குர்யாச்சுத்தவாதாபதாநகே| ஸஂஸஷ்டதோஷே ஸஂஸஷ்டஂ|௩௫|

ஸ௦-ஏவமுபக்ரமஂ ஶுத்தவாதாபதாநகே குர்யாத்| ஸஂஸஷ்டதோஷே ஸஂஸஷ்டஂ-தோஷத்வயோக்தஂ, சிகித்ஸிதஂ குர்யாத்|

Adhikarana vAte kaPAnvite tumbarvAdicUrNaM vAte kaPAnvite hi~ggvAdi cUrNam vAte kaPAnvite kaPavAtahRudrogoktaM ca karma (35-37) · Śloka 37

| சூர்ணயித்வா கபாந்விதே||௩௫|| தும்பரூண்யபயா ஹிங்கு பௌஷ்கரஂ லவணத்ரயம்| யவக்வாதாம்புநா பேயஂ ஹத்பார்ஶ்வார்த்யபதந்த்ரகே||௩௬|| ஹிங்கு ஸௌவர்சலஂ ஶுண்டீ தாடிமஂ ஸாம்லவேதஸம்| பிபேத்வா ஶ்லேஷ்மபவநஹத்ரோகோக்தஂ ச ஶஸ்யதே||௩௭||

ஸ௦-கபயுக்தே தும்பர்வாதிகஂ சூர்ணயித்வா யவக்வாதஜலேந பேயஂ ஹத்பீடாதிஷு(கே)| அதவா, ஹிங்க்வாதிகஂ யவக்வாதாம்புநா பேயம்| ஶ்லேஷ்மவாதஹத்ரோகே ச யத்கதிதஂ தச்ச ஶஸ்யதே|

Adhikarana vAte AyAmayorarditavat tailadroNyAM shayanaM ca (38) · Śloka 38

ஆயாமயோரர்திதவத்பாஹ்யாப்யந்தரயோஃ க்ரியா| தைலத்ரோண்யாஂ ச ஶயநமாந்தரோऽத்ர ஸுதுஸ்தரஃ||௩௮||

ஸ௦-ஆயாமயோர்பாஹ்யாப்யந்தரயோரர்திதவத்க்ரியா ஸ்யாத்| தைலத்ரோண்யாஂ ஶயநஂ ச| அத்ர-அநயோர்மத்யாத், ஆந்தர ஆயாமஃ ஸுதுஸ்தரஃ-அதிகஷ்டஸாத்யஃ|

Adhikarana vAte dhanuShkamBasya sAdhyAsAdhyatvam (39) · Śloka 39

விவர்ணதந்தவதநஃ ஸ்ரஸ்தாங்கோ நஷ்டசேதநஃ| ப்ரஸ்வித்யஂஶ்ச தநுஷம்பீ தஶராத்ரஂ ந ஜீவதி||௩௯||

ஸ௦-விவர்ணதந்தாஸ்யஃ ஸ்ரஸ்தாங்காதிஃ ப்ரஸ்வேதவாஂஶ்ச தநுஷ்கம்பீ தஶராத்ரஂ ந ஜீவதி|

Adhikarana hanusraMse snehasvedAdi (40-42) · Śloka 42

வேகேஷ்வதோऽந்யதா ஜீவேந்மந்தேஷு விநதோ ஜடஃ| கஞ்ஜஃ குணிஃ பக்ஷஹதஃ பங்குலோ விகலோऽதவா||௪௦|| ஹநுஸ்ரஂஸே ஹநூ ஸ்நிக்தஸ்விந்நௌ ஸ்வஸ்தாநமாநயேத்| உந்நாமயேச்ச குஶலஶ்சிபுகஂ விவதே முகே||௪௧|| நாமயேத்ஸஂவதே ஶேஷமேகாயாமவதாசரேத்| |௪௨|

ஸ௦-அதோऽந்யதா-விவர்ணதந்தாதிவிபர்யயேண, ததா மந்தேஷு வேகேஷு ஸத்ஸு ஜீவேத்| ஜீவஂஶ்ச விநதாதிகுணஃ ஸ்யாத்| ஸ௦-ஹநுஸ்ரஂஸே து ஹநூ ஸ்நிக்தஸ்விந்நௌ ஸந்தௌ ஸ்வஸ்தாநஂ ப்ராபயேத்| குஶலோ பிஷக் விவதே முகே ஸதி சிபுகமூர்த்வஂ நாமயேத்| ஸஂவதே து முகே சிபுகஂ நாமயேத்| ஶேஷஂ சிகித்ஸிதமேகயாமவதாசரேத்-அர்திதவதாசரேத்|

Adhikarana jihvAstamBe vAtacikitsA (42) · Śloka 42

| ஜிஹ்வாஸ்தம்பே யதாவஸ்தஂ கார்யஂ வாதசிகித்ஸிதம்||௪௨||

ஸ௦-ஜிஹ்வாயாஃ ஸ்தம்பே ஸதி யதாவஸ்தஂ வாதஸ்யோபக்ரமஃ கார்யஃ ஸ்நேஹஸ்வேதாந்விதஃ|

Adhikarana ardrite nasyaM mUrddhatailAdi ca ardrite sashoPe vamanam ardrite dAharAgayukte sirAvyadhaH (43) · Śloka 43

அர்திதே நாவநஂ மூர்த்நி தைலஂ ஶ்ரோத்ராக்ஷிதர்பணம்| ஸஶோபே வமநஂ, தாஹராகயுக்தே ஸிராவ்யதஃ||௪௩||

ஸ௦-அர்திதே நாவநாதி சிகித்ஸிதம்| ஶோபாந்விதே ஸதி வமநஂ கார்யம்| தாஹாதியுக்தே ஸதி ஸிராவ்யதஃ|

Adhikarana pakShAghAte snehanaM snehavirekaSca (44) · Śloka 44

ஸ்நேஹநஂ ஸ்நேஹஸஂயுக்தஂ பக்ஷாகாதே விரேசநம்| |௪௪|

ஸ௦-பக்ஷாகாதே ஸ்நேஹநஂ ததா விரேகஃ கார்யஃ ஸ்நேஹாந்விதஃ|

Adhikarana avabAhau nasyaM snehaSca (44) · Śloka 44

| அவபாஹௌ ஹிதஂ நஸ்யஂ ஸ்நேஹஶ்சோத்தரபக்திகஃ||௪௪||

ஸ௦-அவபாஹௌ நஸ்யாதி ஹிதம்| ஆமே தூபவாஸ ஏவ ஹித இத்யுவாச ஸங்க்ரஹே (?)|

Adhikarana UrUstamBe snehasaMshodhana niShedhaH UrUstamBe rUkShopacAro yavAdyannaM jA~ggalamAsaM madhvamBoriShTapAnAdi UrUstamBe vatsakAdigaNAdikvAthAH (45-48) · Śloka 48

ஊருஸ்தம்பே து ந ஸ்நேஹோ ந ச ஸஂஶோதநஂ ஹிதம்| ஶ்லேஷ்மாமமேதோபாஹுல்யாத்யுக்த்யா தத்க்ஷபணாந்யதஃ||௪௫|| குர்யாத்ரூக்ஷோபசாரஶ்ச யவஶ்யாமாககோத்ரவாஃ| ஶாகைரலவணைஃ ஶஸ்தாஃ கிஞ்சித்தைலைர்ஜலைஃ ஶதைஃ||௪௬|| ஜாங்கலைரகதைர்மாஂஸைர்மத்வம்போரிஷ்டபாயிநஃ| வத்ஸகாதிர்ஹரித்ராதிர்வசாதிர்வா ஸஸைந்தவஃ||௪௭|| ஆட்யவாதே ஸுகாம்போபிஃ பேயஃ ஷட்தரணோऽதவா| |௪௮|

ஸ௦-ஊருஸ்தம்பே து ஸ்நேஹாதி ந ஹிதஂ ஶ்லேஷ்மாமமேதோபாஹுல்யாத்| [அதஃ-] அஸ்மாச்ச ஹேதோஃ, தயோஃ-ஆமஶ்லேஷ்மணோஃ, க்ஷபணாநி-க்ஷயகரணாநி, யுஞ்ஜ்யாத்| ரூக்ஷோபசாரார்தஂ மத்வம்போரிஷ்டபாயிநோ யவாதயஃ ஶாகைரீஷல்லவணைஸ்ததா ஜலைஃ ஶதைஃ| ததா மாஂஸைஃ ஸஹ| கிம்பூதைஃ ? ஜாங்கலைஸ்ததா கதரஹிதைர்ஹிதாஃ|

Adhikarana UrUstamBe triPalAdikalkaScavyAdikalkaSca (48-49) · Śloka 49

| லிஹ்யாத்க்ஷௌத்ரேண வா ஶ்ரேஷ்டாசவ்யதிக்தாகணாகநாத்||௪௮|| கல்கஂ ஸமது வா சவ்யபத்யாக்நிஸுரதாருஜம்| மூத்ரைர்வா ஶீலயேத்பத்யாஂ குக்குலுஂ கிரிஸம்பவம்||௪௯||

ஸ௦-அதவா க்ஷௌத்ரேண த்ரிபலாதிகஂ கல்கஂ லிஹ்யாத்| சவ்யாதிகஂ வா கல்கஂ மாக்ஷிகாந்விதஂ லிஹ்யாத்| அதவா, கோமூத்ரேண ஹரீதகீமப்யஸேத்| ததா, குக்குலுஂ ஶிலாஜது வா ஶீலயேத்|

Adhikarana UrUstamBe mUtraharItakirgugguluH (50) · Śloka 50

வ்யோஷாக்நிமுஸ்தத்ரிபலாவிடங்கைர்குக்குலுஂ ஸமம்| காதந் ஸர்வாந் ஜயேத்வ்யாதீந் மேதஃ ஶ்லேஷ்மாமவாதஜாந்||௫௦||

ஸ௦-வ்யோஷாதிபிர்நவபிர்த்ரவ்யைர்குக்குலஂ துல்யஂ பக்ஷயந் ஸர்வாந் மேதஃஶ்லேஷ்மாமவாதஜாந் வ்யாதீந் ஹந்தி|

Adhikarana UrUstamBe kShAramUtrayuktAH svedAdayaH UrUstamBe kara~jjaPalAdilepAH UrUstamBe sthalolla~gghanAdivyAyAmAH (51-54) · Śloka 54

ஶாம்யத்யேவஂ கபாக்ராந்தஃ ஸமேதஸ்கஃ ப்ரபஞ்ஜநஃ| க்ஷாரமூத்ராந்விதாந் ஸ்வேதாந் ஸேகாநுத்வர்தநாநி ச||௫௧|| குர்யாத்திஹ்யாச்ச மூத்ராட்யைஃ கரஞ்ஜபலஸர்ஷபைஃ| மூலைர்வாऽப்யர்கதர்காரீநிம்பஜைஃ ஸஸுராஹ்வயைஃ||௫௨|| ஸக்ஷௌத்ரஸர்ஷபாபக்வலோஷ்டவல்மீகமத்திகைஃ| கபக்ஷயார்தஂ வ்யாயாமே ஸஹ்யே சைநஂ ப்ரவர்தயேத்||௫௩|| ஸ்தலாந்யுல்லங்கயேந்நாரீஃ ஶக்திதஃ பரிஶீலயேத்| ஸ்திரதோயஂ ஸரஃ க்ஷேமஂ ப்ரதிஸ்ரோதோ நதீஂ தரேத்||௫௪||

ஸ௦-ஏவஂ-ப்ராகுக்தே க்ரியாக்ரமே கதே ஸதி, கபாவதோ மருத் ஸமேதஸ்கஃ ஶாம்யதி| ததா க்ஷாரமூத்ரயுதாந் ஸ்வேதாதீந் குர்யாத்| ததா, கரஞ்ஜபலஸர்ஷபைஃ ப்ரபூதமூத்ராலோடிதைர்லிம்பேத்| அதவா, மூலைரர்காதிஜைஃ க்ஷௌத்ராதியுதைர்லிம்பேத்| ஏநஂ-ஊருஸ்தம்பிநஂ, ஸோடுஂ ஶக்யே வ்யாயாமே ச கபக்ஷயாய ப்ரவர்தயேத்| ஶக்ய இதி "ஶகிஸஹோஶ்ச" இதி யத்| வ்யாயாமஂ ஶநைஃ காரயேதித்யர்தஃ| தமேவ வ்யாயாமமாஹ-ஸ்தலாந்யுல்லங்கயேத்| நாரீர்யதாஶக்தி ஶீலயேத்| ஸ்திரதோயஂ ஸரஸ்தரேத்| க்ஷேமஂ-க்ரஹாதிரஹிதம்| ததா நதீஂ தரேத்| கதம் ? ப்ரதிஸ்ரோதஃ-ஸ்ரோதோபிமுகம்|

Adhikarana UrUstamBe shleShmamedaH kShaye snehAdayaH (55) · Śloka 55

ஶ்லேஷ்மமேதஃக்ஷயே சாத்ர ஸ்நேஹாதீநவசாரயேத்| ஸ்தாநதூஷ்யாதி சாலோச்ய கார்யா ஶேஷேஷ்வபி க்ரியா||௫௫||

ஸ௦-ஶ்லேஷ்மமேதஃக்ஷயே ஸத்யஸ்மிந் ஸ்நேஹாதீநவசாரயேத்| ஸ௦-ஶேஷேஷு ச வாதரோகேஷு ஸ்தாநதூஷ்யாதீந்நிரூப்ய சிகித்ஸிதஂ கார்யம்|

Adhikarana UrUstamBe shleShmamedaHkshaye pAne sahacarAdi tailam (56) · Śloka 56

ஸஹசரஂ ஸுரதாருஂ ஸநாகரஂ க்வதிதமம்பஸி தைலவிமிஶ்ரிதம்| பவநபீடிததேஹகதிஃ பிபந் த்ருதவிலம்பிதகோ பவதீச்சயா||௫௬||

ஸ௦-ஸஹசராதி க்வதிதஂ தைலயுதஂ பிபந் மாருதார்திதஶரீர இச்சயா த்ருதகமநோ விலம்பிதகமநோ வா பவதி| தந்த்ரகதா ஸுமதிநைதத்வாதஸ்ய வத்தஸ்ய நாமாபி ஶ்லிஷ்டஂ கத்வா விபத்தம்| த்ருதவிலம்பிதாக்யஂ ஹ்யேதத்வத்தம்| தஸ்ய ச லக்ஷணம் (வ. ர. அ. ௩|௪௯)- "த்ருதவிலம்பிதமாஹ நபௌ பரௌ|" இதி|

Adhikarana UrUstamBe rAsnAdi ghRutam (57) · Śloka 57

ராஸ்நாமஹௌஷதத்வீபிப்பலீஶடிபௌஷ்கரம்| பிஷ்ட்வா விபாசயேத்ஸர்பிர்வாதரோகஹரஂ பரம்||௫௭||

ஸ௦-ராஸ்நாதீந் பிஷ்ட்வா ஸர்பிஃ ஸாமாந்யபரிபாஷயா விபாசயேத்| தச்ச ஸுஷ்டு வாதரோகஹத்|

Adhikarana UrUstamBe shleShmamedaHkShaye nimbAdighRutam (58-61) · Śloka 61

நிம்பாமதாவஷபடோலநிதிக்திகாநாஂ பாகாந் பதக் தஶ பலாந் விபசேத்தடேऽபாம்| அஷ்டாஂஶஶேஷிதரஸேந புநஶ்ச தேந ப்ரஸ்தஂ கதஸ்ய விபசேத்பிசுபாககல்கைஃ||௫௮|| பாடாவிடங்கஸுரதாருகஜோபகுல்யா- த்விக்ஷாரநாகரநிஶாமிஶிசவ்யகுஷ்டைஃ| தேஜோவதீமரிசவத்ஸகதீப்யகாக்நி- ரோஹிண்யருஷ்கரவசாகணமூலயுக்தைஃ||௫௯|| மஞ்ஜிஷ்டயாऽதிவிஷயா விஷயா யவாந்யா ஸஂஶுத்தகுக்குலுபலைரபி பஞ்சஸங்க்யைஃ| தத்ஸேவிதஂ விதமதி ப்ரபலஂ ஸமீரஂ ஸந்த்யஸ்திமஜ்ஜகதமப்யத குஷ்டமீதக்||௬௦|| நாடீவ்ரணார்புதபகந்தரகண்டமாலா- ஜத்ரூர்த்வஸர்வகதகுல்மகுதோத்தமேஹாந்| யக்ஷ்மாருசிஶ்வஸநபீநஸகாஸஶோப- ஹத்பாண்டுரோகமதவித்ரதிவாதரக்தம்||௬௧||

ஸ௦-நிம்பாதீநாஂ பதக் பதக் தஶபலாநம்புத்ரோணே பசேத்| தேநாஷ்டாஂஶஶேஷேண க்வாதேந பாடாதிபிர்யவாந்யந்தைஃ கல்கீகதைஃ கர்ஷாஂஶைஃ ஶ்ரேஷ்டகுக்குலுபலைஶ்ச பஞ்சபிஃ ஸர்பிஷஃ புநஃ ப்ரஸ்தஂ விபசேத்| தத்-ஸர்பிஃ, ஶீலிதஂ வாயுமதிபலஂ ஸந்த்யாதிகதமபி பராகரோதி| குஷ்டமபீதஶஂ(க்)-ஸந்த்யாதிகதஂ, ஹந்தி| ததா, நாடீவ்ரணாதீந் ஶமயதி| வஸந்ததிலகாஶ்சதஸ்ரஃ|

Adhikarana shirogate vAte ghRutamaNDa nasyam (62) · Śloka 62

பலாபில்வஶதே க்ஷீரே கதமண்டஂ விபாசயேத்| தஸ்ய ஶுக்திஃ ப்ரகுஞ்சோ வா நஸ்யஂ வாதே ஶிரோகதே||௬௨||

ஸ௦-பலாபில்வாப்யாஂ க்வதிதே க்ஷீரே கதமண்டஂ விபாசயேத்| தஸ்ய-கதமண்டஸ்ய பக்வஸ்ய, கர்ஷத்வயஂ பலஂ வா நஸ்யஂ ஶிரோகதே வாதே ப்ரயோக்தவ்யம்|

Adhikarana kevale vAte nakrAdivasAnasyam (63) · Śloka 63

தத்வத்ஸித்தா வஸா நக்ரமத்ஸ்யகூர்மசுலூகஜா| விஶேஷேண ப்ரயோக்தவ்யா கேவலே மாதரிஶ்வநி||௬௩||

ஸ௦-தத்வத்-கதமண்டவத், நக்ராதிஜா வஸா கேவலே வாதே விஶேஷேண ப்ரயோஜ்யா|

Adhikarana kaPayukte nasyam jIrNapiNyAkAditailam (64) · Śloka 64

ஜீர்ணஂ பிண்யாகஂ பஞ்சமூலஂ பதக் ச க்வாதஂ க்வாதாப்யாமேகஸ்தைலமாப்யாம்| க்ஷீராதஷ்டாஂஶஂ பாசயேத்தேந பாநா- த்வாதா நஶ்யேயுஃ ஶ்லேஷ்மயுக்தா விஶேஷாத்||௬௪||

ஸ௦-புராணஂ பிண்யாகஂ பஞ்சமூலஂ ச பதக் க்வாத்யம்| க்வாதாப்யாமேதாப்யாஂ தைலமேகதஃ-ஏகஸ்மிந் தைலஂ மிஶ்ரிதஂ, க்ஷீராதஷ்டாஂஶஂ பாசயேத்| தேந தைலேந வாதா நஶ்யந்தி, விஶேஷேண கபயுக்தாஃ| வைஶ்வதேவீ|

Adhikarana sarva vAtavyAdhau prasAriNItailam (65-66) · Śloka 66

ப்ரஸாரிணீதுலாக்வாதே தைலப்ரஸ்தஂ பயஃஸமம்| த்விமேதாமிஶிமஞ்ஜிஷ்டாகுஷ்டராஸ்நாகுசந்தநைஃ||௬௫|| ஜீவகர்ஷபகாகோலீயுகுலாமரதாருபிஃ| கல்கிதைர்விபசேத்ஸர்வமாருதாமயநாஶநம்||௬௬||

ஸ௦-ப்ரஸாரிணீதுலாக்வாதே தைலப்ரஸ்தஂ க்ஷீரஸமஂ த்விமேதாதிபிஃ கல்கிதைஃ ஸாமாந்யபரிபாஷயோக்தகல்கப்ரமாணைர்விபசேத்| தச்சாஶேஷவாதரோகக்நம்|

Adhikarana sarva vAtavyAdhau sahAcarAditailam (67-69) · Śloka 69

ஸமூலஶாகஸ்ய ஸஹாசரஸ்ய துலாஂ ஸமேதாஂ தஶமூலதஶ்ச| பலாநி பஞ்சாஶதபீருதஶ்ச பாதாவஶேஷஂ விபசேத்வஹேऽபாம்||௬௭|| தத்ர ஸேவ்யநககுஷ்டஹிமைலா- ஸ்பக்ப்ரியங்குநலிகாம்புஶிலாஜைஃ| லோஹிதாநலதலோஹஸுராஹ்வைஃ கோபநாமிஶிதுருஷ்கநதைஶ்ச||௬௮|| துல்யக்ஷீரஂ பாலிகைஸ்தைலபாத்ரஂ ஸித்தஂ கச்ச்ராந் ஶீலிதஂ ஹந்தி வாதாந்| கம்பாக்ஷேபஸ்தம்பஶோஷாதியுக்தாந் குல்மோந்மாதௌ பீநஸஂ யோநிரோகாந்||௬௯||

ஸ௦-ஸஹாசரஸ்ய மூலஶாகாந்விதஸ்ய துலாஂ ஸமேதாஂ தஶமூலாச்ச துலாஂ ஶதாவர்யாஃ பலாநி பஞ்சாஶத் ஜலஸ்ய சதுர்த்ரோணே பாதாவஶேஷஂ விபசேத்| தஸ்மிந் பாதாவஶேஷே ஸேவ்யாதிபிஃ பாலிகைஸ்தைலாடகஂ துல்யக்ஷீரஂ ஸித்தஂ ஶீலிதஂ கச்ச்ராந் மாருதாந் கம்பாதியுதாந் குல்மாதீஂஶ்ச ஹந்தி| ஸ்வாகதாஶாலிந்யௌ வத்தே|

Adhikarana sarva vAtavyAdhau BeDasammataM sahAcarAdi tailam (70-73) · Śloka 73

ஸஹாசரதுலாயாஸ்து ரஸே தைலாடகஂ பசேத்| மூலகல்காத்தஶபலஂ பயோ தத்த்வா சதுர்குணம்||௭௦|| அதவா நதஷட்க்ரந்தாஸ்திராகுஷ்டஸுராஹ்வயாத்| ஸைலாநலதஶைலேயஶதாஹ்வாரக்தசந்தநாத்||௭௧|| ஸித்தேऽஸ்மிந் ஶர்கராசூர்ணாதஷ்டாதஶபலஂ க்ஷிபேத்| பேடஸ்ய ஸம்மதஂ தைலஂ தத்கச்ச்ராநநிலாமயாந்||௭௨|| வாதகுண்டலிகோந்மாதகுல்மவர்த்மாதிகாந் ஜயேத்| |௭௩|

ஸ௦-ஸஹாசரதுலாயாஃ க்வாதே தைலாடகஂ பசேத்| மூலகல்காத்தஶபலாநி க்ஷீரஂ தைலசதுர்குணஂ தத்யாதித்யேவஂ பாகஃ| அதவா ஸஹாசரதுலாயாஃ க்வாதே நதாதிபிஃ ஸித்தேऽஸ்மிந் தைலே ஶர்கராரஜஸோऽஷ்டாதஶபலாநி க்ஷிபேத்| ஏதச்ச பேடாக்யஸ்ய மஹர்ஷேஃ ஸம்மதஂ தாருணாந் வாதரோகாந் வாதகுண்டலிகாதீஂஶ்ச ஜயேத்|

Adhikarana sarva vAtavyAdhau balAtailam (73-81) · Śloka 81

| பலாஶதஂ சிந்நருஹாபாதஂ ராஸ்நாஷ்டபாகிகம்||௭௩|| ஜலாடகஶதே பக்த்வா ஶதபாகஸ்திதே ரஸே| ததிமஸ்த்விக்ஷுநிர்யாஸஶுக்தைஸ்தைலாடகஂ ஸமைஃ||௭௪|| பசேத்ஸாஜயோர்தாஂஶஂ கல்கைரேபிஃ பலோந்மிதைஃ| ஶடீஸரலதார்வேலாமஞிஷ்டாகுருசந்தநைஃ||௭௫|| பத்மகாதிபலாமுஸ்தாஶூர்பபர்ணீஹரேணுபிஃ| யஷ்ட்யாஹ்வஸுரஸவ்யாக்ரநகர்ஷபகஜீவகைஃ||௭௬|| பலாஶரஸகஸ்தூரீநலிகாஜாதிகோஶகைஃ| ஸ்பக்காகுங்குமஶைலேயஜாதீகடுபலாம்புபிஃ||௭௭|| த்வக்குந்தருககர்பூரதருஷ்கஶ்ரீநிவாஸகைஃ| லவங்கநககங்கோலகுஷ்டமாஂஸீப்ரியங்குபிஃ||௭௮|| ஸ்தௌணேயதகரத்யாமவசாமதநகப்லவைஃ| ஸநாககேஸரைஃ ஸித்தே தத்யாச்சாத்ராவதாரிதே||௭௯|| பத்ரகல்கஂ ததஃ பூதஂ விதிநா தத்ப்ரயோஜிதம்| காஸஂ ஶ்வாஸஂ ஜ்வரஂ சர்திஂ மூர்ச்சாஂ குல்மக்ஷதக்ஷயாந்||௮௦|| ப்லீஹஶோஷாவபஸ்மாரமலக்ஷ்மீஂ ச ப்ரணாஶயேத்| பலாதைலமிதஂ ஶ்ரேஷ்டஂ வாதவ்யாதிவிநாஶநம்||௮௧||

ஸ௦-பலாயாஃ ஶதஂ, குடூச்யாஃ பஞ்சவிஂஶதிபலாநி, ராஸ்நாயாஃ ஸார்தாநி த்வாதஶபலாநி, ஏதச்ச ஜலாடகஶதே பக்த்வாऽऽடகமாத்ரஸ்திதே க்வாதே தத்யாதிபிஸ்துல்யைஸ்தைலாடகமஜாக்ஷீரஸ்யார்தாடகஂ ஶட்யாதிபிஃ பலோந்மிதைஃ பசேத்| கடுபலஂ-லகுகங்கோலகம்| ப்லவஃ-குடந்நடஃ| அவதாரிதே சாஸ்மிந் பத்ரகல்கஂ தத்யாத்| அநந்தரமேதத்தைலஂ விதிநா ப்ரயோஜிதஂ காஸாதீந் ஹந்தி| ஏதத்பலாதைலஂ ஶ்ரேஷ்டஂ கர்பவ்யாபதுக்தாத்பலாதைலாத்| ததா வாதரோகக்நம்|

Adhikarana sarva vAtavyAdhau etesnehAH pAnanasyAdidUpayojyAH (82) · Śloka 82

பாநே நஸ்யேऽந்வாஸநேऽப்யஞ்ஜநே ச ஸ்நேஹாஃ காலே ஸம்யகேதே ப்ரயுக்தாஃ| துஷ்டாந் வாதாநாஶு ஶாந்திஂ நயேயு- ர்வந்த்யா நாரீஃ புத்ரபாஜஶ்ச குர்யுஃ||௮௨||

ஸ௦-ஏதே-பூர்வோக்தாஃ ஸ்நேஹாஃ, பாநாதிஷு காலே-அவஸரே, ப்ரயுக்தா துஷ்டாந் வாதாந் த்ராகேவ ஶமயேயுஃ| வந்த்யாஶ்ச நாரீஃ புத்ரபாஜோ விதத்யுஃ| ஶாலிநீவத்தம்|

Adhikarana pakvAshayasthe kaPe pitte ca bastiH (21) · Śloka 21

ஸ்நேஹஸ்வேதைர்த்ருதஃ ஶ்லேஷ்மா யதா பக்வாஶயே ஸ்திதஃ| பித்தஂ வா தர்ஶயேத்ரூபஂ பஸ்திபிஸ்தஂ விநிர்ஜயேத்||௮௩|| இதி ஶ்ரீவைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸூநுஶ்ரீமத்வாக்படவிரசிதாயாமஷ்டாங்கஹதயஸஂஹிதாயாஂ சதுர்தே சிகித்ஸிதஸ்தாநே வாதவ்யாதிசிகித்ஸிதஂ நாம ஏகவிஂஶோऽத்யாயஃ||௨௧||

ஸ௦-ஸ்நேஹஸ்வேதைஶ்ச யதா கபோ த்ருதோ-த்ரவத்வஂ ப்ராப்தஃ, பக்வாஶயஸ்தோ ரூபஂ தர்ஶயேத், அதவா பித்தஂ ரூபஂ தர்ஶயேத், தஂ-கபஂ பித்தஂ வா, பஸ்திபிர்விநிர்ஜயேத்| இதி ஶ்ரீமகாங்கதத்தபுத்ரஶ்ரீமதருணதத்தவிரசிதாயாமஷ்டாங்கஹதயடீகாயாஂ ஸர்வாங்கஸுந்தராக்யாயாஂ சதுர்தே சிகித்ஸிதஸ்தாநே வாதவ்யாதிசிகித்ஸிதஂ நாம ஏகவிஂஶோऽத்யாயஃ ஸமாப்தஃ|| ௨௧||