Adhikarana adhyAyopakramaH SArIrasthAnam · Śloka
🔊 Audio coming soon
ਅਸ੍ਮਾਦਨਨ੍ਤਰਂ ਵਿਦ੍ਰਧਿਵਦ੍ਧਿਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮਾਰਭ੍ਯਤੇ, ਪ੍ਰਮੇਹੋਪਦ੍ਰਵਭੂਤਤ੍ਵਾਦ੍ਵਿਦ੍ਰਧੇਃ| ਇਤ੍ਯਾਹ-
13. vidradhivr̥ddhicikitśitādhyāyaḥ
Adhikarana vidradhivRuddhicikitsitAdhyAyaH Ame vidradhau shoPavat upakramaHvAtike vidradhau dhAvanalepanashodhanaropaNAni (2-1) · Śloka 1
ਅਥਾਤੋ ਵਿਦ੍ਰਧਿਵਦ੍ਧਿਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਵ੍ਯਾਖ਼੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ| (ਗਦ੍ਯਸੂਤ੍ਰੇ|੨| ) ਵਿਦ੍ਰਧਿਂ ਸਰ੍ਵਮੇਵਾਮਂ ਸ਼ੋਫਵਤ੍ਸਮੁਪਾਚਰੇਤ੍| ਪ੍ਰਤਤਂ ਚ ਹਰੇਦ੍ਰਕ੍ਤਂ ਪਕ੍ਵੇ ਤੁ ਵ੍ਰਣਵਤ੍ਕ੍ਰਿਯਾ||੧||
View original
अथातो विद्रधिवृद्धिचिकित्सितं व्याख़्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| (गद्यसूत्रे|२| ) विद्रधिं सर्वमेवामं शोफवत्समुपाचरेत्| प्रततं च हरेद्रक्तं पक्वे तु व्रणवत्क्रिया||१||
🔊 Audio coming soon
ਸ੦-ਆਮਂ ਸਰ੍ਵਮੇਵ ਵਿਦ੍ਰਧਿਂ ਸ਼ੋਫਵਦੁਪਕ੍ਰਮੇਤ੍| ਅਨਵਰਤਂ ਚ ਰਕ੍ਤਮਾਹਰੇਤ੍| ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਪਕ੍ਵੇ ਸਤਿ ਵ੍ਰਣਵਤ੍ਕ੍ਰਿਯਾ| ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਵਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮਾਹ-
Adhikarana vAtike vidradhau dhAvanalepanaSodhanaropaNAni (2-3) · Śloka 3
ਪਞ੍ਚਮੂਲਜਲੈਰ੍ਧੌਤਂ ਵਾਤਿਕਂ ਲਵਣੋਤ੍ਤਰੈਃ| ਭਦ੍ਰਾਦਿਵਰ੍ਗਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਤਿਲੈਰਾਲੇਪਯੇਦ੍ਵ੍ਰਣਮ੍||੨|| ਵੈਰੇਚਨਿਕਯੁਕ੍ਤੇਨ ਤ੍ਰੈਵਤੇਨ ਵਿਸ਼ੋਧ੍ਯ ਚ| ਵਿਦਾਰੀਵਰ੍ਗਸਿਦ੍ਧੇਨ ਤ੍ਰੈਵਤੇਨੈਵ ਰੋਪਯੇਤ੍||੩||
View original
पञ्चमूलजलैर्धौतं वातिकं लवणोत्तरैः| भद्रादिवर्गयष्ट्याह्वतिलैरालेपयेद्व्रणम्||२|| वैरेचनिकयुक्तेन त्रैवृतेन विशोध्य च| विदारीवर्गसिद्धेन त्रैवृतेनैव रोपयेत्||३||
🔊 Audio coming soon
ਸ੦-ਵਾਤਿਕਂ ਵ੍ਰਣਂ-ਵਾਤਵਿਦ੍ਰਧਾਵਰ੍ਥਾਜ੍ਜਾਤਂ, ਪਞ੍ਚਮੂਲਜਲੈਃ ਪ੍ਰਕ੍ਸਾਲਿਤਂ "ਭਦ੍ਰਦਾਰੁ ਨਤਂ" (ਹ. ਸੂ. ਅ. ੧੫|੫) ਇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਮਧੁਯਸ੍ਟਿਕਯਾ ਤਿਲੈਸ਼੍ਚ ਲਵਣਾਦ੍ਯੈ(ਧਿਕੈ)ਰ੍ਲੇਪਯੇਤ੍| ਵੈਰੇਚਨਿਕਯੁਕ੍ਤੇਨ-"ਨਿਕੁਮ੍ਭਕੁਮ੍ਭ" (ਹ. ਸੂ. ਅ. ੧੫|੨) ਇਤ੍ਯਾਦਿਵਰ੍ਗੋਕ੍ਤੇਨ ਯੁਕ੍ਤੇਨ, ਤ੍ਰੈਵਤੇਨ-ਤ੍ਰੈਵਤਾਖ਼੍ਯੇਨ ਸ੍ਨੇਹੇਨ, ਵਿਸ਼ੋਧ੍ਯ-ਸ਼ੋਧਯਿਤ੍ਵਾ, ਤਤੋ "ਵਿਦਾਰਿਪਞ੍ਚਾਙ੍ਗੁਲ" (ਹ. ਸੂ. ਅ. ੧੫|੯) ਇਤ੍ਯਾਦਿਦ੍ਰਵ੍ਯਸਿਦ੍ਧੇਨ ਤ੍ਰੈਵਤੇਨੈਵ ਸ੍ਨੇਹੇਨ ਵ੍ਰਣਂ ਰੋਪਯੇਤ੍|
Adhikarana paittike vidradhau dhAvanalepanaSodhanaropaNAni (4-5) · Śloka 5
ਕ੍ਸਾਲਿਤਂ ਕ੍ਸੀਰਿਤੋਯੇਨ ਲਿਮ੍ਪੇਦ੍ਯਸ੍ਟ੍ਯਮਤਾਤਿਲੈਃ| ਪੈਤ੍ਤਂ ਘਤੇਨ ਸਿਦ੍ਧੇਨ ਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠੋਸ਼ੀਰਪਦ੍ਮਕੈਃ||੪|| ਪਯਸ੍ਯਾਦ੍ਵਿਨਿਸ਼ਾਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਾਯਸ੍ਟੀਦੁਗ੍ਧੈਸ਼੍ਚ ਰੋਪਯੇਤ੍| ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਾਦਿਪ੍ਰਵਾਲਤ੍ਵਕ੍ਫਲੈਰ੍ਵਾ|੫|
View original
क्षालितं क्षीरितोयेन लिम्पेद्यष्ट्यमृतातिलैः| पैत्तं घृतेन सिद्धेन मञ्जिष्ठोशीरपद्मकैः||४|| पयस्याद्विनिशाश्रेष्ठायष्टीदुग्धैश्च रोपयेत्| न्यग्रोधादिप्रवालत्वक्फलैर्वा|५|
🔊 Audio coming soon
ਸ੦-ਪੈਤ੍ਤਂ ਵ੍ਰਣਂ ਕ੍ਸੀਰਿਤੋਯੇਨ ਧੌਤਮ੍| ਕ੍ਸੀਰਿਣੋ-ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਾਦਯਃ| ਮਧੁਯਸ੍ਟਿਕਾਗੁਡੂਚੀਤਿਲੈਰ੍ਲਿਮ੍ਪੇਦ੍ਬਹਿਃ| ਘਤੇਨੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਦਿਭਿਰ੍ਘਤੇਨ ਸਿਦ੍ਧੇਨ ਰੋਪਯੇਤ੍| ਸਾਮਾਨ੍ਯਪਰਿਭਾਸੋਕ੍ਤਪ੍ਰਮਾਣੇਨ (ਹ. ਕ. ਅ. ੬|੧੫) ਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਘਤਂ ਜਲਂ ਸਮਕ੍ਸੀਰਂ [ ਚਤੁਰ੍ਗੁਣਵਿਵਰ੍ਧਿਤਂ ] ਇਤ੍ਯਤ੍ਰ ਪਾਕਕ੍ਰਮਃ| ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਪ੍ਰਵਾਲਸ਼੍ਚ ਤ੍ਵਕ੍ ਚ ਫਲਂ ਚ ਪ੍ਰਵਾਲਤ੍ਵਕ੍ਫਲਾਨਿ| ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਾਦੀਨਾਂ (ਹ. ਸੂ. ਅ. ੧੫|੪੧) ਪ੍ਰਵਾਲਤ੍ਵਕ੍ਫਲੈਃ ਸਿਦ੍ਧੇਨ ਵਾ ਘਤੇਨ ਰੋਪਯੇਤ੍|
Adhikarana kaPaje vidradhau dhAvanalepanaSodhanaropaNAni (5-7) · Śloka 7
| ਕਫਜਂ ਪੁਨਃ||੫|| ਆਰਗ੍ਵਧਾਦਿਨਾ ਧੌਤਂ ਸਕ੍ਤੁਕੁਮ੍ਭਨਿਸ਼ਾਤਿਲੈਃ| ਲਿਮ੍ਪੇਤ੍ਕੁਲਤ੍ਥਿਕਾਦਨ੍ਤੀਤ੍ਰਿਵਚ੍ਛ੍ਯਾਮਾਗ੍ਨਿਤਿਲ੍ਵਕੈਃ||੬|| ਸਸੈਨ੍ਧਵੈਃ ਸਗੋਮੂਤ੍ਰੈਸ੍ਤੈਲਂ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਰੋਪਣਮ੍| |੭|
View original
| कफजं पुनः||५|| आरग्वधादिना धौतं सक्तुकुम्भनिशातिलैः| लिम्पेत्कुलत्थिकादन्तीत्रिवृच्छ्यामाग्नितिल्वकैः||६|| ससैन्धवैः सगोमूत्रैस्तैलं कुर्वीत रोपणम्| |७|
🔊 Audio coming soon
ਸ੦-ਕਫਜਂ ਤੁ ਵ੍ਰਣਮਾਰਗ੍ਵਧਾਦਿਨਾ (ਹ. ਸੂ. ਅ. ੧੫|੧੭) ਧੌਤਂ ਸਕ੍ਤ੍ਵਾਦਿਭਿਰ੍ਲਿਮ੍ਪੇਤ੍| ਕੁਲਤ੍ਥਿਕਾਦਿਭਿਰ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯੈਸ੍ਤੈਲਂ ਰੋਪਣਂ ਕੁਰ੍ਵੀਤ|
Adhikarana raktAgantuje vidradhau pittajavat (7) · Śloka 7
| ਰਕ੍ਤਾਗਨ੍ਤੂਦ੍ਭਵੇ ਕਾਰ੍ਯਾ ਪਿਤ੍ਤਵਿਦ੍ਰਧਿਵਤ੍ਕ੍ਰਿਯਾ||੭||
View original
| रक्तागन्तूद्भवे कार्या पित्तविद्रधिवत्क्रिया||७||
🔊 Audio coming soon
ਸ੦-ਰਕ੍ਤੋਦ੍ਭਵੇ ਤਥਾਗਨ੍ਤੁਜੇ ਕ੍ਸਤੋਦ੍ਭਵੇ ਚ ਵਿਦ੍ਰਧੌ ਪਿਤ੍ਤਵਿਦ੍ਰਧਿਤੁਲ੍ਯਾ ਕ੍ਰਿਯਾ ਕਾਰ੍ਯਾ|
Adhikarana shleShmAtisAregantuje vidradhau pittajavat antarvidradhau kvAthaH (8) · Śloka 8
ਵਰੁਣਾਦਿਗਣਕ੍ਵਾਥਮਪਕ੍ਵੇਭ੍ਯਨ੍ਤਰੋਤ੍ਥਿਤੇ| ਊਸ਼ਕਾਦਿਪ੍ਰਤੀਵਾਪਂ ਪੂਰ੍ਵਾਹ੍ਣੇ ਵਿਦ੍ਰਧੌ ਪਿਬੇਤ੍||੮||
View original
वरुणादिगणक्वाथमपक्वेऽभ्यन्तरोत्थिते| ऊशकादिप्रतीवापं पूर्वाह्णे विद्रधौ पिबेत्||८||
🔊 Audio coming soon
ਸ੦-ਆਨ੍ਤਰੇ ਵਿਦ੍ਰਧੌ ਵਰੁਣਾਦਿ (ਹ. ਸੂ. ਅ. ੧੫|੨੯) ਗਣਕ੍ਵਾਥਮੂਸਕਾਦਿ (ਹ. ਸੂ. ਅ. ੧੫|੨੩) ਪ੍ਰਤੀਵਾਪਂ ਪੂਰ੍ਵਾਹ੍ਣੇ ਪਿਬੇਤ੍|
Adhikarana antarvidradhau ghRutam antarvidradhau nirUhasnehabastI (9) · Śloka 9
ਘਤਂ ਵਿਰੇਚਨਦ੍ਰਵ੍ਯੈਃ ਸਿਦ੍ਧਂ ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਚ ਪਾਯਯੇਤ੍| ਨਿਰੂਹਂ ਸ੍ਨੇਹਬਸ੍ਤਿਂ ਚ ਤਾਭ੍ਯਾਮੇਵ ਪ੍ਰਕਲ੍ਪਯੇਤ੍||੯||
View original
घृतं विरेचनद्रव्यैः सिद्धं ताभ्यां च पाययेत्| निरूहं स्नेहबस्तिं च ताभ्यामेव प्रकल्पयेत्||९||
🔊 Audio coming soon
ਸ੦-ਵਿਰੇਚਨਦ੍ਰਵ੍ਯੈਰ੍ਯਥਾਦੋਸਂ ਚ ਘਤਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਤਥਾ ਤਾਭ੍ਯਾਂ-ਵਰੁਣਾਦਿਗਣੋਸਕਾਦਿਗਣਾਭ੍ਯਾਂ, ਸਿਦ੍ਧਂ ਘਤਮਪਕ੍ਵਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰੋਤ੍ਥਿਤੇ ਵਿਦ੍ਰਧੌ ਪਾਯਯੇਤ੍| ਤਾਭ੍ਯਾਮੇਵ ਗਣਾਭ੍ਯਾਂ ਨਿਰੂਹਾਨ੍ਵਾਸਨੇ ਨਿਰੂਪਯਿਤਵ੍ਯੇ|
Adhikarana vidradhigulmAdau trAyanAdi kvAthaH (10) · Śloka 10
ਪਾਨਭੋਜਨਲੇਪੇਸੁ ਮਧੁਸ਼ਿਗ੍ਰੁ ਪ੍ਰਯੋਜਿਤਃ| ਦਤ੍ਤਾਵਾਪੋ ਯਥਾਦੋਸਮਪਕ੍ਵਂ ਹਨ੍ਤਿ ਵਿਦ੍ਰਧਿਮ੍||੧੦||
View original
पानभोजनलेपेषु मधुशिग्रु प्रयोजितः| दत्तावापो यथादोषमपक्वं हन्ति विद्रधिम्||१०||
🔊 Audio coming soon
ਸ੦-ਪਾਨਾਦਿਸੁ ਮਧੁਸ਼ਿਗ੍ਰੁਃ ਪ੍ਰਯੋਜਿਤੋ ਦਤ੍ਤਾਵਾਪੋ-ਵਿਤੀਰ੍ਣਕਲ੍ਕਃ, ਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯਾਤ੍ਤਤ੍ਕ੍ਵਾਥਃ ਪਕ੍ਵਂ ਵਿਦ੍ਰਧਿਂ ਹਨ੍ਤਿ|
Adhikarana vidradhigulmAdau trAyamANA ghRutam (11-15) · Śloka 15
ਤ੍ਰਾਯਨ੍ਤੀਤ੍ਰਿਫਲਾਨਿਮ੍ਬਕਟੁਕਾਮਧੁਕਂ ਸਮਮ੍| ਤ੍ਰਿਵਤ੍ਪਟੋਲਮੂਲਾਭ੍ਯਾਂ ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਾਃ ਪਥਕ੍ ਪਥਕ੍||੧੧|| ਮਸੂਰਾਨ੍ਨਿਸ੍ਤੁਸਾਦਸ੍ਟੌ ਤਤ੍ਕ੍ਵਾਥਃ ਸਘਤੋ ਜਯੇਤ੍| ਵਿਦ੍ਰਧੀਗੁਲ੍ਮਵੀਸਰ੍ਪਦਾਹਮੋਹਮਦਜ੍ਵਰਾਨ੍||੧੨|| ਤਣ੍ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਚ੍ਛਰ੍ਦਿਹਦ੍ਰੋਗਪਿਤ੍ਤਾਸਕ੍ਕੁਸ੍ਠਕਾਮਲਾਃ| ਕੁਡਵਂ ਤ੍ਰਾਯਮਾਣਾਯਾਃ ਸਾਧ੍ਯਮਸ੍ਟਗੁਣੇਮ੍ਭਸਿ||੧੩|| ਕੁਡਵਂ ਤਦ੍ਰਸਾਦ੍ਧਾਤ੍ਰੀਸ੍ਵਰਸਾਤ੍ਕ੍ਸੀਰਤੋ ਘਤਾਤ੍| ਕਰ੍ਸਾਂਸ਼ਂ ਕਲ੍ਕਿਤਂ ਤਿਕ੍ਤਾਤ੍ਰਾਯਨ੍ਤੀਧਨ੍ਵਯਾਸਕਮ੍||੧੪|| ਮੁਸ੍ਤਾਤਾਮਲਕੀਵੀਰਾਜੀਵਨ੍ਤੀਚਨ੍ਦਨੋਤ੍ਪਲਮ੍| ਪਚੇਦੇਕਤ੍ਰ ਸਂਯੋਜ੍ਯ ਤਦ੍ਘਤਂ ਪੂਰ੍ਵਵਦ੍ਗੁਣੈਃ||੧੫||
View original
त्रायन्तीत्रिफलानिम्बकटुकामधुकं समम्| त्रिवृत्पटोलमूलाभ्यां चत्वारिंऽशाः पृथक् पृथक्||११|| मसूरान्निस्तुषादष्टौ तत्क्वाथः सघृतो जयेत्| विद्रधीगुल्मवीसर्पदाहमोहमदज्वरान्||१२|| तृण्मूर्च्छाच्छर्दिहृद्रोगपित्तासृक्कुष्ठकामलाः| कुडवं त्रायमाणायाः साध्यमष्टगुणेऽम्भसि||१३|| कुडवं तद्रसाद्धात्रीस्वरसात्क्षीरतो घृतात्| कर्षांशं कल्कितं तिक्तात्रायन्तीधन्वयासकम्||१४|| मुस्तातामलकीवीराजीवन्तीचन्दनोत्पलम्| पचेदेकत्र संयोज्य तद्घृतं पूर्ववद्गुणैः||१५||
🔊 Audio coming soon
ਸ੦-ਤ੍ਰਾਯਨ੍ਤ੍ਯਾਦਿਕਂ ਸਮਂ-ਸਮਾਂਸ਼ਂ, ਤ੍ਰਿਵਤਾਯਾਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰੋਂਸ਼ਾਃ ਪਟੋਲਮੂਲਾਚ੍ਚ, ਨਿਸ੍ਤੁਸਮਸੂਰਾਦਸ੍ਟਾਵਿਤ੍ਯੇਤੈਃ ਕ੍ਵਾਥੋ ਘਤਸਹਿਤੋ ਵਿਦ੍ਰਧ੍ਯਾਦੀਨ੍ ਪਰਾਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਸ੦-ਤ੍ਰਾਯਮਾਣਾਯਾਃ ਕੁਡਵਮਸ੍ਟਗੁਣੇ ਜਲੇ ਸਾਧ੍ਯਮ੍| ਤਦ੍ਰਸਾਤ੍-ਤ੍ਰਯਾਮਾਣਾਯਾਃ ਕ੍ਵਾਥਾਤ੍ ਕੁਡਵਂ, ਧਾਤ੍ਰੀਸ੍ਵਰਸਾਤ੍ ਕ੍ਸੀਰਾਘਤਾਚ੍ਚ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਕੁਡਵਂ, ਕਰ੍ਸਾਂਸ਼ਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਕਲ੍ਕੀਕਤਂ ਤਿਕ੍ਤਾਦਿ, ਏਕਤ੍ਰ ਮਿਸ਼੍ਰਯਿਤ੍ਵਾ ਪਚੇਤ੍| ਤਦੇਤਦ੍ ਘਤਂ ਪੂਰ੍ਵਗੁਣਮ੍|
Adhikarana vidradhigulmAdau drAkShAdighRutam (16-17) · Śloka 17
ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾ ਮਧੂਕਂ ਖਰ੍ਜੂਰਂ ਵਿਦਾਰੀ ਸਸ਼ਤਾਵਰੀ| ਪਰੂਸਕਾਣਿ ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਤਤ੍ਕ੍ਵਾਥੇ ਪਾਚਯੇਦ੍ਘਤਮ੍||੧੬|| ਕ੍ਸੀਰੇਕ੍ਸੁਧਾਤ੍ਰੀਨਿਰ੍ਯਾਸਪ੍ਰਾਣਦਾਕਲ੍ਕਸਂਯੁਤਮ੍| ਤਚ੍ਛੀਤਂ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰਪਾਦਿਕਂ ਪੂਰ੍ਵਵਦ੍ਗੁਣੈਃ||੧੭||
View original
द्राक्षा मधूकं खर्जूरं विदारी सशतावरी| परूषकाणि त्रिफला तत्क्वाथे पाचयेद्घृतम्||१६|| क्षीरेक्षुधात्रीनिर्यासप्राणदाकल्कसंयुतम्| तच्छीतं शर्कराक्षौद्रपादिकं पूर्ववद्गुणैः||१७||
🔊 Audio coming soon
ਸ੦-ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਦਿਭਿਃ ਕ੍ਵਾਥੇ ਕ੍ਸੀਰਂ ਇਕ੍ਸੁਰਸੇ ਧਾਤ੍ਰੀਰਸੇ ਹਰੀਤਕੀਕਲ੍ਕਯੁਤਂ ਘਤਂ ਸਾਮਾਨ੍ਯਪਰਿਭਾਸਯਾ ਪਚੇਤ੍| ਤਦ੍ਘਤਂ ਸ਼ੀਤਂ ਸਚ੍ਛਰ੍ਕਰਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰਪਾਦਯੁਤਂ ਪੂਰ੍ਵਗੁਣਮ੍| ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰਪਾਦਿਕਮਿਤਿ "ਅਤ ਇਨਿਠਨੌ" ਇਤਿ ਠਨ੍
Adhikarana vidradhisamIpe raktaharaNam (18) · Śloka 18
ਹਰੇਚ੍ਛਙ੍ਗਾਦਿਭਿਰ੍ਸਕ੍ ਸਿਰਯਾ ਵਾ ਯਥਾਨ੍ਤਿਕਮ੍| |੧੮|
View original
हरेच्छृङ्गादिभिर्सृक् सिरया वा यथान्तिकम्| |१८|
🔊 Audio coming soon
ਸ੦-ਸ਼ਙ੍ਗਾਦਿਭੀ ਰਕ੍ਤਂ ਹਰੇਤ੍| ਸਿਰਯਾ ਵਾ ਯਥਾਸਮੀਪਮਸ੍ਰਂ ਹਰੇਤ੍|
Adhikarana pacyamAne vidradhau upanAhaH (18-19) · Śloka 19
| ਵਿਦ੍ਰਧਿਂ ਪਚ੍ਯਮਾਨਂ ਚ ਕੋਸ੍ਠਸ੍ਥਂ ਬਹਿਰੁਨ੍ਨਤਮ੍||੧੮|| ਜ੍ਞਾਤ੍ਵੋਪਨਾਹਯੇਤ੍- | |੧੯|
View original
| विद्रधिं पच्यमानं च कोष्ठस्थं बहिरुन्नतम्||१८|| ज्ञात्वोपनाहयेत्- | |१९|
🔊 Audio coming soon
ਸ੦-ਵਿਦ੍ਰਧਿਂ ਕੋਸ੍ਠਸ੍ਥਂ ਕੋਸ੍ਠਗਤਂ ਬਹਿਰੁਨ੍ਨਤਂ ਪਚ੍ਯਮਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧ੍ਵੋਪਨਾਹਯੇਤ੍-ਉਪਨਦ੍ਧਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍|
Adhikarana bahiH pakvasya vidradherlakShaNam bahiH pavkasya BedanaM vraNavadupacAraSca (19-20) · Śloka 20
ਸ਼ੂਲੇ ਸ੍ਥਿਤੇ ਤਤ੍ਰੈਵ ਪਿਣ੍ਡਿਤੇ| ਤਤ੍ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਪੀਡਨਾਤ੍ਸੁਪ੍ਤੌ ਦਾਹਾਦਿਸ੍ਵਲ੍ਪਕੇਸੁ ਚ||੧੯|| ਪਕ੍ਵਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ਵਿਦ੍ਰਧਿਂ ਭਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਵ੍ਰਣਵਤ੍ਤਮੁਪਾਚਰੇਤ੍| |੨੦|
View original
शूले स्थिते तत्रैव पिण्डिते| तत्पार्श्वपीडनात्सुप्तौ दाहादिष्वल्पकेषु च||१९|| पक्वः स्याद्विद्रधिं भित्त्वा व्रणवत्तमुपाचरेत्| |२०|
🔊 Audio coming soon
ਸ੦-ਤਤ੍ਰੈਵ ਸ਼ੂਲੇ ਪਿਣ੍ਡਿਤੇ ਸ੍ਥਿਤੇ ਯਂ ਦੋਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯੋਨ੍ਨਦ੍ਧਸ੍ਤਿਸ੍ਠਤਿ ਤਥਾ ਤਤ੍ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਪੀਡਨੇਨ ਸੁਪ੍ਤੌ-ਸ੍ਵਪਨੇ, ਤਥਾ ਦਾਹਾਦਿਸ੍ਵਲ੍ਪਕੇਸੁ, ਆਦਿਸ਼ਬ੍ਦੇਨੋਸਾਦਯੋ ਗਹ੍ਯਨ੍ਤੇ, ਏਤੇਸੁ ਸਤ੍ਸੁ ਪਕ੍ਵੋ ਵਿਦ੍ਰਧਿਃ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਤਂ ਭਿਤ੍ਵਾ-ਸਞ੍ਛੇਦ੍ਯ, ਵ੍ਰਣਵਦੁਪਕ੍ਰਮੇਤ੍|
Adhikarana antaH pakvasya vidradherlakShaNam (20) · Śloka 20
| ਅਨ੍ਤਰ੍ਭਾਗਸ੍ਯ ਚਾਪ੍ਯੇਤਚ੍ਚਿਹ੍ਨਂ ਪਕ੍ਵਸ੍ਯ ਵਿਦ੍ਰਧੇਃ||੨੦||
View original
| अन्तर्भागस्य चाप्येतच्चिह्नं पक्वस्य विद्रधेः||२०||
🔊 Audio coming soon
ਸ੦-ਅਨ੍ਤਰ੍ਭਾਗਸ੍ਯ ਚ ਵਿਦ੍ਰਧੇਰੇਤਦੇਵ ਚਿਹ੍ਨਮ੍|
Adhikarana antaH pakvasya svayaMpravRuttasya pUyasyopekShaNam antaH asamyagvahati srAve varuNAdicUrNam antaH asamadhushigrucUrNam (21-23) · Śloka 23
ਪਕ੍ਵਃ ਸ੍ਰੋਤਾਂਸਿ ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਯ ਸ ਯਾਤ੍ਯੂਰ੍ਧ੍ਵਮਧੋਥਵਾ| ਸ੍ਵਯਂ ਪ੍ਰਵਤ੍ਤਂ ਤਂ ਦੋਸਮੁਪੇਕ੍ਸੇਤ ਹਿਤਾਸ਼ਿਨਃ||੨੧|| ਦਸ਼ਾਹਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਹਂ ਵਾ ਰਕ੍ਸਨ੍ ਭਿਸਗੁਪਦ੍ਰਵਾਨ੍| ਅਸਮ੍ਯਗ੍ਵਹਤਿ ਕ੍ਲੇਦੇ ਵਰੁਣਾਦਿਂ ਸੁਖ਼ਾਮ੍ਭਸਾ||੨੨|| ਪਾਯਯੇਨ੍ਮਧੁਸ਼ਿਗ੍ਰੁਂ ਵਾ ਯਵਾਗੂਂ ਤੇਨ ਵਾ ਕਤਾਮ੍| |੨੩|
View original
पक्वः स्रोतांसि सम्पूर्य स यात्यूर्ध्वमधोऽथवा| स्वयं प्रवृत्तं तं दोषमुपेक्षेत हिताशिनः||२१|| दशाहं द्वादशाहं वा रक्षन् भिषगुपद्रवान्| असम्यग्वहति क्लेदे वरुणादिं सुख़ाम्भसा||२२|| पाययेन्मधुशिग्रुं वा यवागूं तेन वा कृताम्| |२३|
🔊 Audio coming soon
ਸ੦-ਤਦਾਸੌ ਪਕ੍ਵਃ ਸਨ੍ ਸ੍ਰੋਤਾਂਸਿ ਕ੍ਲੇਦਯਿਤ੍ਵੋਰ੍ਧ੍ਵਂ ਪ੍ਰਯਾਤ੍ਯਧੋ ਵਾ, ਤਂ ਦੋਸਂ ਸ੍ਵਯਂ ਪ੍ਰਵਤ੍ਤਂ-ਪਤਨ੍ਤਂ, ਹਿਤਾਸ਼ਿਨ ਉਪੇਕ੍ਸੇਤ-ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਦੁਪਕ੍ਰਮਾਨ੍ਤਰਂ ਕੁਰ੍ਵੀਤ| ਦਸ਼ਾਹਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਹਂ ਵਾ ਵੈਦ੍ਯ ਉਪਦ੍ਰਵਾਨ੍ਰਕ੍ਸੇਤ੍| ਕ੍ਲੇਦੇ ਚ ਯਥਾਵਦਵਹਤਿ ਸਤਿ ਵਰੁਣਾਦਿਮੁਸ੍ਣਾਮ੍ਬੁਨਾ ਪਾਯਯੇਤ੍, ਵੈਦ੍ਯ ਇਤਿ ਸ਼ੇਸਃ| ਦਸ਼ਾਹਮਿਤਿ ਦਸ਼ਾਨਾਮਹ੍ਨਾਂ ਸਮਾਹਾਰ ਇਤਿ ਸਮਾਸੇ "ਰਾਜਾਹਃਸਖ਼ਿਭ੍ਯਸ੍ਟਚ੍" ਇਤਿ ਟਚ੍| "ਨ ਸਙ੍ਖ਼੍ਯਾਦੇਃ ਸਮਾਹਾਰੇ" ਇਤ੍ਯਹ੍ਨਾਦੇਸ਼ਨਿਸੇਧਃ| " ਨਸ੍ਤਦ੍ਧਿਤੇ" ਇਤਿ ਟਿਲੋਪਃ| "ਸ ਨਪੁਂਸਕਮ੍" ਇਤਿ ਨਪੁਂਸਕਤ੍ਵਮ੍| "ਕਲਾਧ੍ਵਨੋਃ" ਇਤਿ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾ| ਅਥਵਾ ਮਧੁਸ਼ਿਗ੍ਰੁਂ ਪਾਯਯੇਤ੍| ਤੇਨ ਵਾ-ਮਧੁਸ਼ਿਗ੍ਰੁਣਾ, ਕਤਾਂ ਪੇਯਾਂ ਪਾਯਯੇਤ੍|
Adhikarana antaH asamyagvahati srAve saMskRutA yavAgUH,antaHasayavAdiyUShairannam (23) · Śloka 23
| ਯਵਕੋਲਕੁਲਤ੍ਥੋਤ੍ਥਯੂਸੈਰਨ੍ਨਂ ਚ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ||੨੩||
View original
| यवकोलकुलत्थोत्थयूषैरन्नं च शस्यते||२३||
🔊 Audio coming soon
ਸ੦-ਯਵਾਦਿਜੈਰ੍ਯੂਸੈਃ ਸਹਾਨ੍ਨਂ ਚ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ|
Adhikarana antaH asamyagvahati srAve dashAhAdUrdhvaM trAyantyAdidhRutena shodhanam shuddhe tiktakaM ghRutam (24) · Śloka 24
ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਦਸ਼ਾਹਾਤ੍ਤ੍ਰਾਯਨ੍ਤੀਸਰ੍ਪਿਸਾ ਤੈਲ੍ਵਕੇਨ ਵਾ| ਸ਼ੋਧਯੇਦ੍ਬਲਤਃ, ਸ਼ੁਦ੍ਧਃ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਤਿਕ੍ਤਕਂ ਪਿਬੇਤ੍||੨੪||
View original
ऊर्ध्वं दशाहात्त्रायन्तीसर्पिषा तैल्वकेन वा| शोधयेद्बलतः, शुद्धः सक्षौद्रं तिक्तकं पिबेत्||२४||
🔊 Audio coming soon
ਸ੦-ਦਸ਼ਾਹਾਦਨਨ੍ਤਰਂ ਤ੍ਰਾਯਨ੍ਤੀਘਤੇਨ-"ਕੁਡਵਂ ਤ੍ਰਾਯਮਾਣਾਯਾਃ" (ਸ਼੍ਲੋ. ੧੩) ਇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ, ਅਥਵਾ ਤੈਲ੍ਵਕੇਨ-"ਸ਼ਮ੍ਯਾਕੇਨ ਤ੍ਰਿਵਤਯਾ" (ਹ. ਚਿ. ਅ. ੩|੧੫੨) ਇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ, ਸ਼ੋਧਯੇਦ੍ਯਥਾਬਲਮ੍| ਸ਼ੁਦ੍ਧਃ ਸਨ੍ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰੇਣ ਸਹ ਤਿਕ੍ਤਕਂ ਪਿਬੇਤ੍|
Adhikarana vidradhIShu gulmacikitsA~api (25) · Śloka 25
ਸਰ੍ਵਸ਼ੋ ਗੁਲ੍ਮਵਚ੍ਚੈਨਂ ਯਥਾਦੋਸਮੁਪਾਚਰੇਤ੍| |੨੫|
View original
सर्वशो गुल्मवच्चैनं यथादोषमुपाचरेत्| |२५|
🔊 Audio coming soon
ਸ੦-ਸਰ੍ਵੇਣ ਪ੍ਰਕਾਰੇਣਗੁਲ੍ਮਵਦੇਨਂ-ਵਿਦ੍ਰਧਿਂ, ਯਥਾਦੋਸਮੁਪਕ੍ਰਮੇਤ੍|
Adhikarana vidradhIShu sarvAsthAsu guggulushilAjatu ca (25-26) · Śloka 26
| ਸਰ੍ਵਾਵਸ੍ਥਾਸੁ ਸਰ੍ਵਾਸੁ ਗੁਗ੍ਗੁਲੁਂ ਵਿਦ੍ਰਧੀਸੁ ਚ||੨੫|| ਕਸਾਯੈਰ੍ਯੌਗਿਕੈਰ੍ਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਤ੍ਸ੍ਵੈਃਸ੍ਵੈਸ੍ਤਦ੍ਵਚ੍ਛਿਲਾਜਤੁ| |੨੬|
View original
| सर्वावस्थासु सर्वासु गुग्गुलुं विद्रधीषु च||२५|| कषायैर्यौगिकैर्युञ्ज्यात्स्वैःस्वैस्तद्वच्छिलाजतु| |२६|
🔊 Audio coming soon
ਸ੦-ਵਿਦ੍ਰਧੀਸੁ ਸਰ੍ਵਾਸੁ ਸਰ੍ਵਾਵਸ੍ਥਾਸ੍ਵੇਵਂ ਗੁਗ੍ਗੁਲੁਂ ਯੌਗਿਕੈਃ ਸ੍ਵੈਃਸ੍ਵੈਰ੍ਯੋਗ੍ਯੈਃ ਕਸਾਯੈਰ੍ਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਤ੍| ਤਦ੍ਵਤ੍-ਤਥੈਵ ਕਸਾਯੈਃ ਸਹ, ਸ਼ਿਲਾਜਤੁ ਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਤ੍|
Adhikarana vidradhIShu yatnena pAkavAraNam vidradhIShu tasya hetuH (26-27) · Śloka 27
| ਪਾਕਂ ਚ ਵਾਰਯੇਦ੍ਯਤ੍ਨਾਤ੍ਸਿਦ੍ਧਿਃ ਪਕ੍ਵੇ ਹਿ ਦੈਵਿਕੀ||੨੬|| ਅਪਿ ਚਾਸ਼ੁ ਵਿਦਾਹਿਤ੍ਵਾਦ੍ਵਿਦ੍ਰਧਿਃ ਸੋਭਿਧੀਯਤੇ| |੨੭|
View original
| पाकं च वारयेद्यत्नात्सिद्धिः पक्वे हि दैविकी||२६|| अपि चाशु विदाहित्वाद्विद्रधिः सोऽभिधीयते| |२७|
🔊 Audio coming soon
ਸ੦-ਪਾਕਂ ਚ ਯਤ੍ਨੇਨ ਵਾਰਯੇਤ੍| ਹਿ-ਯਸ੍ਮਾਤ੍, ਪਕ੍ਵੇ ਸਤਿ ਦੈਵਿਕੀ ਸਿਦ੍ਧਿਃ-ਨ ਤੁ ਭਿਸਗ੍ਵਸ਼ਾਨੁਗੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਆਸ਼ੁ ਚ ਵਿਦਾਹਿਤ੍ਵਾਤ੍ ਸਃ-ਅਯਂ ਰੋਗੋ, ਵਿਦ੍ਰਧਿਰਿਤ੍ਯੁਚ੍ਯਤੇ| ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਸ੍ਯ ਪਾਕਰਕ੍ਸਾਯਾਂ ਯਤਿਤਵ੍ਯਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ|
Adhikarana vidradhIShu mehe sati mehacikitsA (27) · Śloka 27
| ਸਤਿ ਚਾਲੋਚਯੇਨ੍ਮੇਹੇ ਪ੍ਰਮੇਹਾਣਾਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮ੍||੨੭||
View original
| सति चालोचयेन्मेहे प्रमेहाणां चिकित्सितम्||२७||
🔊 Audio coming soon
ਸ੦-ਮੇਹੇ ਚ ਸਤਿ ਪ੍ਰਮੇਹਾਣਾਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮਾਲੋਚਯੇਤ੍| ਚਸ਼ਬ੍ਦਾਦ੍ਵਿਦ੍ਰਧਿਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤੋਕ੍ਤਮਪਿ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍|
Adhikarana stanavidradhau sarvaM vraNavat stanashastrakarmaNi stanyavAhinyAipAlanam (28-1) · Śloka 1
ਸ੍ਤਨਜੇ ਵ੍ਰਣਵਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਨ ਤ੍ਵੇਨਮੁਪਨਾਹਯੇਤ੍| ਪਾਟਯੇਤ੍ਪਾਲਯਨ੍ ਸ੍ਤਨ੍ਯਵਾਹਿਨੀਃ ਕਸ੍ਣਚੂਚੁਕੌ||੨੮|| ਸਰ੍ਵਾਸ੍ਵਾਮਾਦ੍ਯਵਸ੍ਥਾਸੁ ਨਿਰ੍ਦੁਹੀਤ ਚ ਤਤ੍ਸ੍ਤਨਮ੍| |੨੯| ਇਤਿ ਵਿਦ੍ਰਧਿਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮ੍||੧||
View original
स्तनजे व्रणवत्सर्वं न त्वेनमुपनाहयेत्| पाटयेत्पालयन् स्तन्यवाहिनीः कृष्णचूचुकौ||२८|| सर्वास्वामाद्यवस्थासु निर्दुहीत च तत्स्तनम्| |२९| इति विद्रधिचिकित्सितम्||१||
🔊 Audio coming soon
ਸ੦-ਸ੍ਤਨਜੇ ਵਿਦ੍ਰਧਾਵੁਪਨਾਹਂ ਵਰ੍ਜਯਿਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਮੇਵ ਵ੍ਰਣਕ੍ਰਿਯਾਕ੍ਰਮਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਵਿਦ੍ਰਧਿਸ਼ਬ੍ਦਃ ਪੁਂਸ੍ਤ੍ਰੀਲਿਙ੍ਗਃ| ਸ੍ਤਨਵਿਦ੍ਰਧਿਂ ਚ ਪਾਟਯੇਦ੍ਵੈਦ੍ਯਃ| ਸ੍ਤਨ੍ਯਵਾਹਿਨੀਃ ਸਿਰਾਃ ਕਸ੍ਣਚੂਚੁਕੌ ਚ ਪਾਲਯਨ੍| ਸਰ੍ਵਾਸੁ ਚਾਮਾਦ੍ਯਵਸ੍ਥਾਸੁ ਤਸ੍ਯ-ਵਿਦ੍ਰਧੇਃ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਨਂ, ਸ੍ਤਨਂ ਨਿਰ੍ਦੁਹੀਤ| ਆਦਿਸ਼ਬ੍ਦਃ ਪਚ੍ਯਮਾਨਪਾਕਾਵਸ੍ਥਯੋਰ੍ਗ੍ਰਹਣਾਰ੍ਥਃ| ਇਤਿ ਵਿਦ੍ਰਧਿਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਦ੍ਧਿਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮਾਹ-
Adhikarana vAtaje vRuddhau trivRutA snehanam vAtaje vRuddhau kaushAmrAdiBirvirecanam (90)) · Śloka 30
ਅਥ ਵਦ੍ਧਿਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮ੍| ਸ਼ੋਧਯੇਤ੍ਤ੍ਰਿਵਤਾ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਵਦ੍ਧੌ ਸ੍ਨੇਹੈਸ਼੍ਚਲਾਤ੍ਮਕੇ||੨੯|| ਕੌਸ਼ਾਮ੍ਰਤਿਲ੍ਵਕੈਰਣ੍ਡਸੁਕੁਮਾਰਕਮਿਸ਼੍ਰਕੈਃ| |੩੦|
View original
अथ वृद्धिचिकित्सितम्| शोधयेत्त्रिवृता स्निग्धं वृद्धौ स्नेहैश्चलात्मके||२९|| कौशाम्रतिल्वकैरण्डसुकुमारकमिश्रकैः| |३०|
🔊 Audio coming soon
ਸ੦-ਚਲਾਤ੍ਮਕੇ ਵਦ੍ਧੌ ਸਤਿ ਵਦ੍ਧ੍ਯਾਮਯਿਨਂ ਤ੍ਰਿਵਤਾਖ਼੍ਯੇਨ ਸ੍ਨੇਹੇਨਾਸਮਨ੍ਤਾਤ੍ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਸਨ੍ਤਂ ਸ਼ੋਧਯੇਤ੍| ਅਤ੍ਰ ਚ ਸਾਮਾਨ੍ਯੋਕ੍ਤਾਵਪ੍ਯਪਕ੍ਵਸ੍ਯ ਤ੍ਰੈਵਤਸ੍ਯ ਨ ਤਥਾ ਪ੍ਰਯੋਗਃ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤ ਇਤਿ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਯਾ ਰੀਤ੍ਯਾ (ਸ਼੍ਲੋ. ੩) ਵਿਦਾਰਿਵਰ੍ਗਸਿਦ੍ਧਸ੍ਯੋਪਯੋਗਃ ਕਾਰ੍ਯ ਇਤਿ ਕੇਚਿਨ੍ਮਨ੍ਯਨ੍ਤੇ| ਕੈਃ ਸ੍ਨੇਹੈਃ ? ਕੌਸ਼ਾਮ੍ਰਾਦਿਭਿਃ ਸਿਦ੍ਧੈਃ| ਸੁਕੁਮਾਰਕਂ-ਅਤ੍ਰੈਵ ਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣਮ੍ (ਸ਼੍ਲੋ. ੪੧) , ਮਿਸ਼੍ਰਕਂ ਚ-ਗੁਲ੍ਮਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤੇ (ਸ਼੍ਲੋ. ੮੯|੯੦)|
Adhikarana vAtaje vRuddhau tato nirUho~anuvAsanaM ca vAtaje vRuddhau vAtaghnAH svedalepAH vAtaje vRuddhau pakve BitvA vraNakriyA (30-31) · Śloka 31
| ਤਤੋਨਿਲਘ੍ਨਨਿਰ੍ਯੂਹਕਲ੍ਕਸ੍ਨੇਹੈਰ੍ਨਿਰੂਹਯੇਤ੍||੩੦|| ਰਸੇਨ ਭੋਜਿਤਂ ਯਸ੍ਟਿਤੈਲੇਨਾਨ੍ਵਾਸਯੇਦਨੁ| ਸ੍ਵੇਦਪ੍ਰਲੋਪਾ ਵਾਤਘ੍ਨਾਃ ਪਕ੍ਵੇ ਭਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਵ੍ਰਣਕ੍ਰਿਯਾਮ੍||੩੧||
View original
| ततोऽनिलघ्ननिर्यूहकल्कस्नेहैर्निरूहयेत्||३०|| रसेन भोजितं यष्टितैलेनान्वासयेदनु| स्वेदप्रलोपा वातघ्नाः पक्वे भित्त्वा व्रणक्रियाम्||३१||
🔊 Audio coming soon
ਸ੦-ਤਤਃ-ਸ਼ੋਧਨਾਦਨਨ੍ਤਰਂ, ਵਾਤਘ੍ਨਕਸਾਯਕਲ੍ਕਸ੍ਨੇਹੈਰ੍ਨਿਰੂਹਯੇਤ੍| ਅਨੁ-ਨਿਰੂਹਸ੍ਯ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍, ਮਾਂਸਰਸੇਨ ਭੋਜਿਤਂ ਸਨ੍ਤਂ ਮਧੁਯਸ੍ਟਿਕਾਤੈਲੇਨਾਨੁਵਾਸਯੇਤ੍| ਸ੍ਵੇਦਾਃ ਪ੍ਰਲੇਪਾਸ਼੍ਚ ਵਾਤਘ੍ਨਾ ਹਿਤਾਃ| ਪਕ੍ਵੇ ਵਦ੍ਧੌ ਭਿਤ੍ਤ੍ਵਾ-ਪਾਟਯਿਤ੍ਵਾ, ਵ੍ਰਣਕ੍ਰਿਯਾਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍|
Adhikarana pittaraktaje kriyA Amapavke shoPavraNakriyA pittarktaje raktaharaNam (32) · Śloka 32
ਪਿਤ੍ਤਰਕ੍ਤੋਦ੍ਭਵੇ ਵਦ੍ਧਾਵਾਮਪਕ੍ਵੇ ਯਥਾਯਥਮ੍| ਸ਼ੋਫਵ੍ਰਣਕ੍ਰਿਯਾਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ ਪ੍ਰਤਤਂ ਚ ਹਰੇਦਸਕ੍||੩੨||
View original
पित्तरक्तोद्भवे वृद्धावामपक्वे यथायथम्| शोफव्रणक्रियां कुर्यात् प्रततं च हरेदसृक्||३२||
🔊 Audio coming soon
ਸ੦-ਪਿਤ੍ਤਰਕ੍ਤੋਤ੍ਥਿਤੇ ਵਦ੍ਧਾਵਾਮੇ ਪਕ੍ਵੇ ਚ [ਯਥਾਯਥਂ-] ਯਥਾਸ੍ਵਂ, ਆਮੇ ਸ਼ੋਫਕ੍ਰਿਯਾਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍, ਪਕ੍ਵੇ ਵ੍ਰਣਕ੍ਰਿਯਾਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਸਤਤਂ ਚ ਰਕ੍ਤਮਾਕਰ੍ਸੇਤ੍|
Adhikarana kaPaje rakta pitadArUkalkaH kaPaje shleShmagranthikramaH kaPaje pavke pATite tailam (33-35) · Śloka 35
ਗੋਮੂਤ੍ਰੇਣ ਪਿਬੇਤ੍ਕਲ੍ਕਂ ਸ਼੍ਲੈਸ੍ਮਿਕੇ ਪੀਤਦਾਰੁਜਮ੍| ਵਿਮ੍ਲਾਪਨਾਦਤੇ ਚਾਸ੍ਯ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਗ੍ਰਨ੍ਥਿਕ੍ਰਮੋ ਹਿਤਃ||੩੩|| ਪਕ੍ਵੇ ਚ ਪਾਟਿਤੇ ਤੈਲਮਿਸ੍ਯਤੇ ਵ੍ਰਣਸ਼ੋਧਨਮ੍| ਸੁਮਨੋਰੁਸ੍ਕਰਾਙ੍ਕੋਲ੍ਲਸਪ੍ਤਪਰ੍ਣੇਸੁ ਸਾਧਿਤਮ੍||੩੪|| ਪਟੋਲਨਿਮ੍ਬਰਜਨੀਵਿਡਙ੍ਗਕੁਟਜੇਸੁ ਚ| |੩੫|
View original
गोमूत्रेण पिबेत्कल्कं श्लैष्मिके पीतदारुजम्| विम्लापनादृते चास्य श्लेष्मग्रन्थिक्रमो हितः||३३|| पक्वे च पाटिते तैलमिष्यते व्रणशोधनम्| सुमनोरुष्कराङ्कोल्लसप्तपर्णेषु साधितम्||३४|| पटोलनिम्बरजनीविडङ्गकुटजेषु च| |३५|
🔊 Audio coming soon
ਸ੦-ਸ਼੍ਲੈਸ੍ਮਿਕੇ ਵਦ੍ਧੌ ਦਾਰ੍ਵੀਕਲ੍ਕਂ ਗੋਮੂਤ੍ਰੇਣ ਪਿਬੇਤ੍| ਅਸ੍ਯ ਚ-ਸ਼੍ਲੈਸ੍ਮਿਕਵਦ੍ਧੇਃ, ਵਿਮ੍ਲਾਪਨਮਨ੍ਤਰੇਣ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਗ੍ਰਨ੍ਥਿਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਹਿਤਮ੍| ਵਿਮ੍ਲਾਪਨਂ-ਤਸ੍ਤੈਰ੍ਮਰ੍ਦਨੋਪਾਯੈਰ੍ਵਿਮਰ੍ਦਨਮ੍| ਪਕ੍ਵੇ ਪਾਟਿਤੇ ਸਤਿ ਸੁਮਨੋਰੁਸ੍ਕਰਾਦਿਭਿਃ ਕੁਟਜਾਨ੍ਤੈਃ ਸਾਧਿਤਂ ਤੈਲਂ ਵ੍ਰਣਸ਼ੋਧਨਮਿਸ੍ਯਤੇ|
Adhikarana medoje vRuddhau svedanam medoje vRuddhau tato dAraNam medoje vRuddhau pratisAritavraNasya sIvanam medoje vRuddhau aBya~jjanaM tailaM manaHshilAdikRutam medoje vRuddhau snehasvedashIlanam (35-38) · Śloka 38
| ਮੇਦੋਜਂ ਮੂਤ੍ਰਪਿਸ੍ਟੇਨ ਸੁਸ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਸੁਰਸਾਦਿਨਾ||੩੫|| ਸ਼ਿਰੋਵਿਰੇਕਦ੍ਰਵ੍ਯੈਰ੍ਵਾ ਵਰ੍ਜਯਨ੍ ਫਲਸੇਵਨੀਮ੍| ਦਾਰਯੇਦ੍ਵਦ੍ਧਿਪਤ੍ਰੇਣ ਸਮ੍ਯਙ੍ਮੇਦਸਿ ਸੂਦ੍ਧਤੇ||੩੬|| ਵ੍ਰਣਂ ਮਾਕ੍ਸਿਕਕਾਸੀਸਸੈਨ੍ਧਵਪ੍ਰਤਿਸਾਰਿਤਮ੍| ਸੀਵ੍ਯੇਦਭ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਚਾਸ੍ਯ ਯੋਜ੍ਯਂ ਮੇਦੋਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਯੇ||੩੭|| ਮਨਃਸ਼ਿਲੈਲਾਸੁਮਨੋਗ੍ਰਨ੍ਥਿਭਲ੍ਲਾਤਕੈਃ ਕਤਮ੍| ਤੈਲਮਾਵ੍ਰਣਸਨ੍ਧਾਨਾਤ੍ਸ੍ਨੇਹਸ੍ਵੇਦੌ ਚ ਸ਼ੀਲਯੇਤ੍||੩੮||
View original
| मेदोजं मूत्रपिष्टेन सुस्विन्नं सुरसादिना||३५|| शिरोविरेकद्रव्यैर्वा वर्जयन् फलसेवनीम्| दारयेद्वृद्धिपत्रेण सम्यङ्मेदसि सूद्धृते||३६|| व्रणं माक्षिककासीससैन्धवप्रतिसारितम्| सीव्येदभ्यञ्जनं चास्य योज्यं मेदोविशुद्धये||३७|| मनःशिलैलासुमनोग्रन्थिभल्लातकैः कृतम्| तैलमाव्रणसन्धानात्स्नेहस्वेदौ च शीलयेत्||३८||
🔊 Audio coming soon
ਸ੦-ਮੇਦੋਜਂ ਵਦ੍ਧਿਰੋਗਂ ਗੋਮੂਤ੍ਰਪਿਸ੍ਟੇਨ ਸੁਰਸਾਦਿਨਾ ਗਣੇਨ (ਹ. ਸੂ. ਅ. ੧੫|੩੦) ਸੁਸ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਸ਼ਿਰੋਵਿਰੇਕਦ੍ਰਵ੍ਯੈਰ੍ਵਾ ਸੁਸ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਵਦ੍ਧਿਪਤ੍ਰੇਣ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਕਤ੍ਵਾ ਦਾਰਯੇਤ੍| ਕਿਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ ? ਫਲਸੇਵਨੀਂ ਵਰ੍ਜਯਨ੍-ਪਰਿਹਰਨ੍| ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਮੇਦਸਿ ਸੂਦ੍ਧਤੇ ਸਤਿ ਮਾਕ੍ਸਿਕਾਦਿਭਿਃ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਿਤਂ ਵ੍ਰਣਂ ਸੀਵ੍ਯੇਤ੍| ਅਨਨ੍ਤਰਮਸ੍ਯਾਭ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਤੈਲਂ ਮਨਃਸ਼ਿਲਾਦਿਭਿਃ ਕਤਂ-ਸਿਦ੍ਧਂ, ਮੇਦੋਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਯੇ ਯੋਜ੍ਯਮ੍| ਵ੍ਰਣਸਨ੍ਧਾਨਂ ਯਾਵਤ੍ ਸ੍ਨੇਹਂ ਸ੍ਵੇਦਂ ਚ ਸ਼ੀਲਯੇਤ੍|
Adhikarana mUtraje vRuddhau svedanaM veShTanaM vedhanaM sravaNaM vraNabaddhanaM ropaNaM ca (39-40) · Śloka 40
ਮੂਤ੍ਰਜਂ ਸ੍ਵੇਦਿਤਂ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧੈਰ੍ਵਸ੍ਤ੍ਰਪਟ੍ਟੇਨ ਵੇਸ੍ਟਿਤਮ੍| ਵਿਧ੍ਯੇਦਧਸ੍ਤਾਤ੍ਸੇਵਨ੍ਯਾਃ ਸ੍ਰਾਵਯੇਚ੍ਚ ਯਥੋਦਰਮ੍||੩੯|| ਵ੍ਰਣਂ ਚ ਸ੍ਥਗਿਕਾਬਦ੍ਧਂ ਰੋਪਯੇਤ੍| |੪੦|
View original
मूत्रजं स्वेदितं स्निग्धैर्वस्त्रपट्टेन वेष्टितम्| विध्येदधस्तात्सेवन्याः स्रावयेच्च यथोदरम्||३९|| व्रणं च स्थगिकाबद्धं रोपयेत्| |४०|
🔊 Audio coming soon
ਸ੦-ਮੂਤ੍ਰਜਂ ਵਦ੍ਧਿਂ ਸੇਵਨ੍ਯਾ ਅਧਸ੍ਤਾਤ੍ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧੈਃ ਸ੍ਵੇਦਿਤਂ ਤਥਾ ਵਸ੍ਤ੍ਰਪਟ੍ਟੇਨ ਵੇਸ੍ਟਿਤਂ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍| ਜਲੋਦਰਵਚ੍ਚ ਸ੍ਰਾਵਯੇਤ੍| ਦ੍ਵਿਦ੍ਵਾਰਨਲਿਕਯਾ ਪਿਚ੍ਛਨਲਿਕਯਾ ਵਾ ਕ੍ਰਮੇਣ ਵ੍ਰਣਂ ਚ ਸ੍ਥਗਿਕਾਖ਼੍ਯੇਨ ਬਨ੍ਧਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਬਦ੍ਧਂ ਰੋਪਯੇਤ੍|
Adhikarana antraje vRuddhau vAtavRuddhivat (40) · Śloka 40
ਅਨ੍ਤ੍ਰਹੇਤੁਕੇ| ਫਲਕੋਸ਼ਮਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾ ਵਾਤਵਦ੍ਧਿਵਤ੍||੪੦||
View original
अन्त्रहेतुके| फलकोशमसम्प्राप्ते चिकित्सा वातवृद्धिवत्||४०||
🔊 Audio coming soon
ਸ੦-ਅਨ੍ਤ੍ਰਜੇ ਵਦ੍ਧੌ ਫਲਕੋਸ਼ਮਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਸਤਿ ਵਾਤਵਦ੍ਧਿਸਦਸ਼ੀਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍|
Adhikarana sukumAraM ghRutam (41-47) · Śloka 47
ਪਚੇਤ੍ਪੁਨਰ੍ਨਵਤੁਲਾਂ ਤਥਾ ਦਸ਼ਪਲਾਃ ਪਥਕ੍| ਦਸ਼ਮੂਲਪਯਸ੍ਯਾਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧੈਰਣ੍ਡਸ਼ਤਾਵਰੀਃ||੪੧|| ਦ੍ਵਿਦਰ੍ਭਸ਼ਰਕਾਸ਼ੇਕ੍ਸੁਮੂਲਪੋਟਗਲਾਨ੍ਵਿਤਾਃ| ਵਹੇਪਾਮਸ੍ਟਭਾਗਸ੍ਥੇ ਤਤ੍ਰ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਪਲਂ ਗੁਡਾਤ੍||੪੨|| ਪ੍ਰਸ੍ਥਮੇਰਣ੍ਡਤੈਲਸ੍ਯ ਦ੍ਵੌ ਘਤਾਤ੍ਪਯਸਸ੍ਤਥਾ| ਆਵਪੇਦ੍ ਦ੍ਵਿਪਲਾਂਸ਼ਂ ਚ ਕਸ੍ਣਾਤਨ੍ਮੂਲਸੈਨ੍ਧਵਮ੍||੪੩|| ਯਸ੍ਟੀਮਧੁ(ਚਿਤ੍ਰ)ਕਮਦ੍ਵੀਕਾਯਵਾਨੀਨਾਗਰਾਣਿ ਚ (ਕ੍ਸਾਰਨਾਗਰਮ੍)| ਤਤ੍ਸਿਦ੍ਧਂ ਸੁਕੁਮਾਰਾਖ੍ਯਂ ਸੁਕੁਮਾਰਂ ਰਸਾਯਨਮ੍||੪੪|| ਵਾਤਾਤਪਾਧ੍ਵਯਾਨਾਦਿਪਰਿਹਾਰ੍ਯੇਸ੍ਵਯਨ੍ਤ੍ਰਣਮ੍| ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਂ ਸੁਕੁਮਾਰਾਣਾਮੀਸ਼੍ਵਰਾਣਂ ਸੁਖਾਤ੍ਮਨਾਮ੍||੪੫|| ਨਣਾਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਵਨ੍ਦਭਰ੍ਤਣਾਮਲਕ੍ਸ੍ਮੀਕਲਿਨਾਸ਼ਨਮ੍| ਸਰ੍ਵਕਾਲੋਪਯੋਗੇਨ ਕਾਨ੍ਤਿਲਾਵਣ੍ਯਪੁਸ੍ਟਿਦਮ੍||੪੬|| ਵਰ੍ਧ੍ਮਵਿਦ੍ਰਧਿਗੁਲ੍ਮਾਰ੍ਸ਼ੋਯੋਨਿਮੇਢ੍ਰਾਨਿਲਾਰ੍ਤਿਸੁ| ਸ਼ੋਫੋਦਰਖੁਡਪ੍ਲੀਹਵਿਡ੍ਵਿਬਨ੍ਧੇਸੁ ਚੋਤ੍ਤਮਮ੍||੪੭||
View original
पचेत्पुनर्नवतुलां तथा दशपलाः पृथक्| दशमूलपयस्याश्वगन्धैरण्डशतावरीः||४१|| द्विदर्भशरकाशेक्षुमूलपोटगलान्विताः| वहेऽपामष्टभागस्थे तत्र त्रिंशत्पलं गुडात्||४२|| प्रस्थमेरण्डतैलस्य द्वौ घृतात्पयसस्तथा| आवपेद् द्विपलांशं च कृष्णातन्मूलसैन्धवम्||४३|| यष्टीमधु(चित्र)कमृद्वीकायवानीनागराणि च (क्षारनागरम्)| तत्सिद्धं सुकुमाराख्यं सुकुमारं रसायनम्||४४|| वातातपाध्वयानादिपरिहार्येष्वयन्त्रणम्| प्रयोज्यं सुकुमाराणामीश्वराणं सुखात्मनाम्||४५|| नृणां स्त्रीवृन्दभर्तॄणामलक्ष्मीकलिनाशनम्| सर्वकालोपयोगेन कान्तिलावण्यपुष्टिदम्||४६|| वर्ध्मविद्रधिगुल्मार्शोयोनिमेढ्रानिलार्तिषु| शोफोदरखुडप्लीहविड्विबन्धेषु चोत्तमम्||४७||
🔊 Audio coming soon
ਸ੦-ਪੁਨਰ੍ਨਵਸ੍ਯ ਤੁਲਾਂ ਜਲਸ੍ਯ ਵਹੇ ਪਚੇਤ੍| ਤਥਾ ਦਸ਼ਮੂਲਾਦੀਨਿ ਪਥਗ੍ਦਸ਼ਪਲਪ੍ਰਮਾਣਾਨਿ| ਪੋਟਗਲੋ-ਨਲਃ| ਅਸ੍ਟਭਾਗਸ਼ੇਸੇ ਚ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਗੁਡਾਤ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਪਲਾਨ੍ਯੇਰਣ੍ਡਤੈਲਾਤ੍ ਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਘਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸ੍ਥੌ ਦ੍ਵੌ ਕ੍ਸੀਰਪ੍ਰਸ੍ਥੌ ਦ੍ਵੌ ਕ੍ਸਿਪੇਤ੍| ਦ੍ਵਿਪਲਪ੍ਰਮਾਣਂ ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਾਦਿਕਮ੍| ਤਦੇਤਤ੍ਪਕ੍ਵਂ ਸੁਕੁਮਾਰਸਂਜ੍ਞਂ ਘਤਂ ਰਸਾਯਨਂ ਸੁਕੁਮਾਰਮ੍| ਅਤ ਏਵ ਵਾਤਾਤਪਾਦਿਸ਼੍ਘ੍ਨਂ ਸਰ੍ਵਕਾਲੋਪਯੋਗਾਤ੍ ਕਾਨ੍ਤ੍ਯਾਦਿਦਂ ਵਰ੍ਧ੍ਮਾਦ੍ਯਾਰ੍ਤਿਸੁ ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਮ੍|
Adhikarana vardhmashAntyaBAve dAhaH dAhavidhiH (48-49) · Śloka 49
ਯਾਯਾਦ੍ਵਰ੍ਧ੍ਮ ਨ ਚੇਚ੍ਛਾਨ੍ਤਿਂ ਸ੍ਨੇਹਰੇਕਾਨੁਵਾਸਨੈਃ| ਬਸ੍ਤਿਕਰ੍ਮ ਪੁਰਃ ਕਤ੍ਵਾ ਵਙ੍ਕ੍ਸਣਸ੍ਥਂ ਤਤੋ ਦਹੇਤ੍||੪੮|| ਅਗ੍ਨਿਨਾ ਮਾਰ੍ਗਰੋਧਾਰ੍ਥਂ ਮਰੁਤਃ| |੪੯|
View original
यायाद्वर्ध्म न चेच्छान्तिं स्नेहरेकानुवासनैः| बस्तिकर्म पुरः कृत्वा वङ्क्षणस्थं ततो दहेत्||४८|| अग्निना मार्गरोधार्थं मरुतः| |४९|
🔊 Audio coming soon
ਸ੦-ਯਦਿ ਸ੍ਨੇਹਾਦਿਭਿਰ੍ਵਰ੍ਧ੍ਮ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਂ ਨ ਗਚ੍ਛੇਤ੍ ਤਤੋ ਬਸ੍ਤਿਕਰ੍ਮ ਕਤ੍ਵਾ ਵਙ੍ਕ੍ਸਣਸ੍ਥਿਤਂ ਵਰ੍ਧ੍ਮ ਮਰੁਤੋ ਮਾਰ੍ਗਰੋਧਾਰ੍ਥਮਗ੍ਨਿਨਾ ਦਹੇਤ੍|
Adhikarana dAhe~anyamatam gulmAdAvayameva vidhiH (13) · Śloka 13
ਅਰ੍ਧੇਨ੍ਦੁਵਕ੍ਰਿਯਾ| ਅਙ੍ਗੁਸ੍ਠਸ੍ਯੋਪਰਿ ਸ੍ਨਾਵ ਪੀਤਂ ਤਨ੍ਤੁਸਮਂ ਚ ਯਤ੍||੪੯|| ਉਤ੍ਕ੍ਸਿਪ੍ਯ ਸੂਚ੍ਯਾ ਤਤ੍ਤਿਰ੍ਯਗ੍ਦਹੇਚ੍ਛਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਯਤੋ ਗਦਃ| ਤਤੋਨ੍ਯਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇਨ੍ਯੇ ਤ੍ਵਾਹੁਰ੍ਦਹੇਦ੍ਵਾਨਾਮਿਕਾਙ੍ਗੁਲੇਃ||੫੦|| ਗੁਲ੍ਮੇਨ੍ਯੈਰ੍ਵਾਤਕਫਜੇ ਪ੍ਲੀਹ੍ਨਿ ਚਾਯਂ ਵਿਧਿਃ ਸ੍ਮਤਃ| ਕਨਿਸ੍ਠਿਕਾਨਾਮਿਕਯੋਰ੍ਵਿਸ਼੍ਵਾਚ੍ਯਾਂ ਚ ਯਤੋ ਗਦਃ||੫੧|| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸੂਨੁਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਗ੍ਭਟਵਿਰਚਿਤਾਯਾਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਹਦਯਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਚਤੁਰ੍ਥੇ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਸ੍ਥਾਨੇ ਵਿਦ੍ਰਧਿਵਦ੍ਧਿਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਨਾਮ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੧੩||
View original
अर्धेन्दुवक्रिया| अङ्गुष्ठस्योपरि स्नाव पीतं तन्तुसमं च यत्||४९|| उत्क्षिप्य सूच्या तत्तिर्यग्दहेच्छित्त्वा यतो गदः| ततोऽन्यपार्श्वेऽन्ये त्वाहुर्दहेद्वाऽनामिकाङ्गुलेः||५०|| गुल्मेऽन्यैर्वातकफजे प्लीह्नि चायं विधिः स्मृतः| कनिष्ठिकानामिकयोर्विश्वाच्यां च यतो गदः||५१|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचितायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां चतुर्थे चिकित्सितस्थाने विद्रधिवृद्धिचिकित्सितं नाम त्रयोदशोऽध्यायः||१३||
🔊 Audio coming soon
ਸ੦-ਯਤੋ-ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ, ਗਦੋ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਤਤ੍ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸ੍ਥਸ੍ਯਾਙ੍ਗੁਸ੍ਠਸ੍ਯੋਪਰਿ ਪਸ੍ਠੇ ਸ੍ਨਾਵ ਪੀਤਂ ਯਤ੍ਤਨ੍ਤੁਤੁਲ੍ਯਮ੍| ਤਤ੍ ਸ੍ਨਾਵੋਤ੍ਕ੍ਸਿਪ੍ਯਾਰ੍ਧੇਨ੍ਦੁਵਕ੍ਰਿਯਾ ਸੂਚ੍ਯਾ ਤਿਰ੍ਯਕ੍ ਛਿਤ੍ਤ੍ਵਾਨਨ੍ਤਰਂ ਤਦ੍ਦਹੇਦਿਤ੍ਯੇਕੇ ਵਦਨ੍ਤਿ| ਅਨ੍ਯ ਆਚਾਰ੍ਯਾ ਏਵਮਾਹੁਃ| ਤਤਃ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਾਤ੍ ਯਤੋਸੌ ਗਦਸ੍ਤਿਸ੍ਠਤਿ ਤਤੋ ਯਦਨ੍ਯਤ੍ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਂ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇਙ੍ਗੁਸ੍ਠਸ੍ਯੋਪਰਿ ਯਤ੍ਸ੍ਨਾਵ ਤਥਾਵਿਧਂ ਯਤ੍ਤਤ੍ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍ ਦਹੇਦਿਤਿ| ਅਨ੍ਯੇ ਤ੍ਵੇਵਂ ਵਦਨ੍ਤਿ,-ਅਨਾਮਿਕਾਯਾ ਅਙ੍ਗੁਲੇਰੁਪਰਿ ਯਤ੍ਸ੍ਨਾਵ ਤਥਾਰੂਪਂ ਤਤ੍ਪੂਰ੍ਵਵਦ੍ਦਹੇਦਿਤਿ| ਅਨ੍ਯੈਰਾਚਾਰ੍ਯੈਰ੍ਵਾਤਕਫਜੇ ਗੁਲ੍ਮੇ ਪ੍ਲੀਹ੍ਨਿ ਚ ਏਸਃ (ਅਯਂ) ਏਵ-ਅਨਨ੍ਤਰੋਕ੍ਤੋ, ਵਿਧਿਃ ਸ੍ਮਤਃ| ਤਥਾ ਵਿਸ਼੍ਵਾਚ੍ਯਾਂ-ਵਾਤਵ੍ਯਾਧਿਵਿਸ਼ੇਸੇ, ਯਤੋ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇਸੌ ਗਦਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਕਨਿਸ੍ਠਿਕਾਨਾਮਿਕਯੋਰੁਪਰਿ ਯਤ੍ਸ੍ਨਾਵ ਪੀਤਂ ਤਨ੍ਤੁਸਮਂ ਤਦੁਤ੍ਕ੍ਸਿਪ੍ਯ ਤਿਰ੍ਯਕ੍ ਛਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਦਹੇਦਿਤਿ| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਗਾਙ੍ਕਦਤ੍ਤਪੁਤ੍ਰਸ਼੍ਰੀਮਦਰੁਣਦਤ੍ਤਵਿਰਚਿਤਾਯਾਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਹਦਯਟੀਕਾਯਾਂ ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰਾਖ਼੍ਯਾਯਾਂ ਚਤੁਰ੍ਥੇ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਸ੍ਥਾਨੇ ਵਿਦ੍ਰਧਿਵਦ੍ਧਿਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਨਾਮ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ ਸਮਾਪ੍ਤਃ|| ੧੩||