Adhikarana adhyAyopakramaH · Śloka
🔊 Audio coming soon
விஸர்பநிதாநாதநந்தரஂ துல்யஹேத்வாதித்வாத்குஷ்டநிதாநமாரப்யதே-
14. kuṣṭhaśvitrakr̥minidānādhyāyaḥ
Adhikarana kuShThaSvitrakRuminidAnAdhyAyaH ,kuShThasya nidAnasaMprAptI (2-3) · Śloka 3
அதாதஃ குஷ்டஶ்வித்ரகமிநிதாநஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ| (கத்யஸூத்ரே)||௨|| மித்யாஹாரவிஹாரேண விஶேஷேண விரோதிநா| ஸாதுநிந்தாவதாந்யஸ்வஹரணாத்யைஶ்ச ஸேவிதைஃ||௧|| பாப்மபிஃ கர்மபிஃ ஸத்யஃ ப்ராக்தநைர்வோரிதா மலாஃ| ஸிராஃ ப்ரபத்ய திர்யக்காஸ்த்வக்லஸீகாஸகாமிஷம்||௨|| தூஷயந்தி ஶ்லதீகத்ய நிஶ்சரந்தஸ்ததோ பஹிஃ| த்வசஃ குர்வந்தி வைவர்ண்யஂ துஷ்டாஃ குஷ்டமுஶந்தி தத்||௩||
View original
अथातः कुष्ठश्वित्रकृमिनिदानं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| (गद्यसूत्रे)||२|| मिथ्याहारविहारेण विशेषेण विरोधिना| साधुनिन्दावधान्यस्वहरणाद्यैश्च सेवितैः||१|| पाप्मभिः कर्मभिः सद्यः प्राक्तनैर्वोरिता मलाः| सिराः प्रपद्य तिर्यग्गास्त्वग्लसीकासृगामिषम्||२|| दूषयन्ति श्लथीकृत्य निश्चरन्तस्ततो बहिः| त्वचः कुर्वन्ति वैवर्ण्यं दुष्टाः कुष्ठमुशन्ति तत्||३||
🔊 Audio coming soon
ஸ௦-மித்யாஹாராதிநா ததா ஸாதுநிந்தாவதாதிபிஃ பாப்மபிஃ கர்மபிஃ ஸத்யஃ ஸேவிதைஃ-அநுஷ்டிதைஃ, ப்ராக்தநைர்வா-அந்யஜந்மாசரிதைஃ| ஸேவிதக்ரஹணேந ஸாதத்யாநுஷ்டாநஂ த்யோதயதி| தேந கதாசித்கரணத்வமேஷாஂ ந குஷ்டஹேதுரிதி கம்யதே| தைஸ்ததாபூதைஃ கர்மபிர்மித்யாஹாராதிநா ச ஈரிதாஃ-துஷ்டாஃ, மலாஃ-வாதபித்தகபாஃ, ஶிராஸ்திர்யக்காமிநீஃ ப்ரபத்ய-ஆஶ்ரித்ய, த்வக்லஸீகாஸகாமிஷஂ தூஷயந்தி| ததேவ ச த்வகாதிகஂ ஶிதிலீகத்ய ததஃ-அநந்தரஂ, பஹிர்நிஶ்சரந்தோ-பாஹ்யதேஶே ப்ரஸரந்தஃ, த்வசோ [ யத் ] வைவர்ண்யஂ குர்வந்தி தத்குஷ்டமுஶந்தி, முநய இதி ஶேஷஃ|
Adhikarana kuShThasya nirvacanam (4-6) · Śloka 6
குதோऽஸ்ய ரோகஸ்ய குஷ்டமிதி ஸஂஜ்ஞா ? இத்யாஹ - - - - காலேநோபேக்ஷிதஂ யஸ்மாத்ஸர்வஂ குஷ்ணாதி தத்வபுஃ| ப்ரபத்ய தாதூந்வ்யாப்யாந்தஃ ஸர்வாந் ஸஂக்லேத்ய சாவஹேத்||௪|| ஸஸ்வேதக்லேதஸங்கோதாந் கமீந் ஸூக்ஷ்மாந் ஸுதாருணாந்| லோமத்வக்ஸ்நாயுதமநீதருணாஸ்தீநி யைஃ க்ரமாத்||௫|| பக்ஷயேச்ச்வித்ரமஸ்மாச்ச குஷ்டபாஹ்யமுதாஹதம்| |௬|
View original
कुतोऽस्य रोगस्य कुष्ठमिति संज्ञा ? इत्याह - - - - कालेनोपेक्षितं यस्मात्सर्वं कुष्णाति तद्वपुः| प्रपद्य धातून्व्याप्यान्तः सर्वान् संक्लेद्य चावहेत्||४|| सस्वेदक्लेदसङ्कोथान् कृमीन् सूक्ष्मान् सुदारुणान्| लोमत्वक्स्नायुधमनीतरुणास्थीनि यैः क्रमात्||५|| भक्षयेच्छ्वित्रमस्माच्च कुष्ठबाह्यमुदाहृतम्| |६|
🔊 Audio coming soon
ஸ௦-யஸ்மாத்தேதோருபேக்ஷிதஂ-அநுபக்ராந்தஂ ஸத், காலேந ஸர்வஂ வபுஃ-ஶரீரஂ, கஷ்ணாதி தஸ்மாத்தத் குஷ்டமித்யுச்யதே| தச்ச குஷ்டஂ தாதூந் ஸர்வாந் ப்ரபத்ய-ப்ராப்ய, அநந்தரமந்தர்வ்யாப்ய-ப்ரகதத்வாத்தேஷாமேவாந்தரஂ வ்யாப்ய, ததா ஸர்வஂஸ்தாநேவ தாதூந் ஸஂக்லேத்ய-க்லேதயித்வா, கமீநாவஹேத்-குர்யாத்| கிம்பூதாந் ? ஸ்வேதாதிபிர்யுதாந்| ததா, ஸூக்ஷ்மாந்| ததா, ஸுதாருணாந்-துஶ்சிகித்ஸ்யாந்| யைஃ-கமிபிஃ, தத்குஷ்டஂ லோமாதீந் பக்ஷயேத்| ஶ்வித்ரஸ்யேதக்ரூபதா ந வித்யதே யா குஷ்டஸ்யோக்தா| அஸ்மாச்ச காரணாச்ச்வித்ரஂ குஷ்டபாஹ்யமுதாஹதம், குஷ்டாத்பாஹ்யஂ த்வக்கதமாத்ரமேவோக்தமித்யர்தஃ|
Adhikarana kuShThasya saptavidhatvaM doShataH (6-7) · Śloka 7
| குஷ்டாநி ஸப்ததா தோஷைஃ பதங்மிஶ்ரைஃ ஸமாகதைஃ||௬|| நநு, ஏவஂ ஸத்யேகதோஷஜஂ த்விதோஷஜஂ குஷ்டம், ந ஸர்வஂ த்ரிதோஷஜஂ ஸ்யாத், இத்யாஶங்க்யாஹ - - - - ஸர்வேஷ்வபி த்ரிதோஷேஷு வ்யபதேஶோऽதிகத்வதஃ|௭|
View original
| कुष्ठानि सप्तधा दोषैः पृथङ्मिश्रैः समागतैः||६|| ननु, एवं सत्येकदोषजं द्विदोषजं कुष्ठम्, न सर्वं त्रिदोषजं स्यात्, इत्याशङ्क्याह - - - - सर्वेष्वपि त्रिदोषेषु व्यपदेशोऽधिकत्वतः|७|
🔊 Audio coming soon
ஸ௦- குஷ்டாநி ஸப்ததா-ஸப்தப்ரகாராணி| கதம் ? இத்யாஹ-பதக்-வாதபித்தகபைஃ| தைரேவ ச மிஶ்ரைஃ-வாதபித்தாப்யாஂ வாதகபாப்யாஂ பித்தகபாப்யாம்| தைரேவ தோஷைஃ ஸமாகதைஃ-ஸந்நிபதிதைஃ| ஸ௦- ஸர்வேஷ்வபி குஷ்டேஷு த்ரிதோஶேஷு - ஸந்நிபாதஜேஷ்வபி, அதிகத்வேந வ்யபதேஶஃ| ஸந்நிபாதஸ்ய ஸமவிஷமாத்மகத்வாத்|
Adhikarana kuShThasya aShTAdashatvaM nAmataH (7-10) · Śloka 10
அத ஆஹ - - - - வாதேந குஷ்டஂ காபாலஂ, பித்தாதௌதும்பரஂ, கபாத்||௭|| மண்டலாக்யஂ விசர்சீ ச, க்ஷாக்யஂ வாதபித்தஜம்| சர்மைககுஷ்டகிடிபஸித்மாலஸவிபாதிகாஃ||௮|| வாதஶ்லேஷ்மோத்பவாஃ, ஶ்லேஷ்மபித்தாத்தத்ருஶதாருஷீ| புண்டரீகஂ ஸவிஸ்போடஂ பாமா சர்மதலஂ ததா||௯|| ஸர்வைஃ ஸ்யாத்காகணஂ| |௧௦|
View original
अत आह - - - - वातेन कुष्ठं कापालं, पित्तादौदुम्बरं, कफात्||७|| मण्डलाख्यं विचर्ची च, ऋक्षाख्यं वातपित्तजम्| चर्मैककुष्ठकिटिभसिध्मालसविपादिकाः||८|| वातश्लेष्मोद्भवाः, श्लेष्मपित्ताद्दद्रुशतारुषी| पुण्डरीकं सविस्फोटं पामा चर्मदलं तथा||९|| सर्वैः स्यात्काकणं| |१०|
🔊 Audio coming soon
ஸ௦-[வாதேந-] வாதோல்பணேந ஸந்நிபாதேந, காபாலஂ நாம குஷ்டஂ பவதி| பித்தாத்-பித்தாதிகாத்ஸந்நிபாதாத், ஔதும்பரஂ நாம குஷ்டஂ ஜாயதே| கபாத்-கபாதிகாத்ஸந்நிபாதாத், மண்டலாக்யஂ குஷ்டஂ ஜாயதே| ததா விசர்சீ ச, கபாதேவேதி சார்தஃ| க்ஷாக்யஂ குஷ்டஂ வாதபித்தஜஂ-வாதபித்தோல்பணாத்ஸந்நிபாதாஜ்ஜாதம்| ஏவமக்ரேऽபி யோஜ்யம்| சர்மைககுஷ்டகிடிபஸித்மாலஸவிபாதிகா வாதஶ்லேஷ்மோத்பவாஃ| ஶ்லேஷ்மபித்தாத் தத்ருஶதாருஷீ த்வே குஷ்டே| ந கேவலஂ தத்ரு ஶதாருஶ்ச ஶ்லேஷ்மபித்தாத், யாவத்புண்டரீகஂ ததா விஸ்போடஸ்ததா பாமா ததா சர்மதலஂ ஜாயதே| ஸர்வைஃ-த்ரிபிரேவ ஸமைர்தோஷைஃ, காகணஂ நாம குஷ்டமுத்பத்யதே| ஏவமேதாந்யஷ்டாதஶ குஷ்டாநி பவந்தி|
Adhikarana saptamahAkuShThAni (10) · Śloka 10
பூர்வஂ த்ரிகஂ தத்ரு ஸகாகணம்| புண்டரீகர்க்ஷஜிஹ்வே ச மஹாகுஷ்டாநி ஸப்த து||௧௦||
View original
पूर्वं त्रिकं दद्रु सकाकणम्| पुण्डरीकर्क्षजिह्वे च महाकुष्ठानि सप्त तु||१०||
🔊 Audio coming soon
ஸ௦-பூர்வஂ த்ரிகஂ-காபாலோதும்பரமண்டலாக்யஂ, ததா தத்ருஃ காகணஂ புண்டரீகமக்ஷஜிஹ்வஂ சேதி மஹாகுஷ்டாநி ஸப்த ஸ்யுஃ|
Adhikarana kuShThasya pUrvarUpam (11-13) · Śloka 13
அதிஶ்லக்ஷ்ணகரஸ்பர்ஶகேதாஸ்வேதவிவர்ணதாஃ| தாஹஃ கண்டூஸ்த்வசி ஸ்வாபஸ்தோதஃ கோடோந்நதிஃ ஶ்ரமஃ||௧௧|| வ்ரணாநாமதிகஂ ஶூலஂ ஶீக்ரோத்பத்திஶ்சிரஸ்திதிஃ| ரூடாநாமபி ரூக்ஷத்வஂ நிமித்தேऽல்பேऽபி கோபநம்||௧௨|| ரோமஹர்ஷோऽஸஜஃ கார்ஷ்ண்யஂ குஷ்டலக்ஷணமக்ரஜம்| |௧௩|
View original
अतिश्लक्ष्णखरस्पर्शखेदास्वेदविवर्णताः| दाहः कण्डूस्त्वचि स्वापस्तोदः कोठोन्नतिः श्रमः||११|| व्रणानामधिकं शूलं शीघ्रोत्पत्तिश्चिरस्थितिः| रूढानामपि रूक्षत्वं निमित्तेऽल्पेऽपि कोपनम्||१२|| रोमहर्षोऽसृजः कार्ष्ण्यं कुष्ठलक्षणमग्रजम्| |१३|
🔊 Audio coming soon
ஸ௦-அதிஶ்லக்ஷ்ணாதிகஂ குஷ்டலக்ஷணமக்ரஜம்-ப்ராக்ரூபமித்யர்தஃ|
Adhikarana kApAlakuShThasya lakShaNam (13-14) · Śloka 14
அதுநைதேஷாஂ லக்ஷணாந்யாஹ - - - - கஷ்ணாருணகபாலாபஂ ரூக்ஷஂ ஸுப்தஂ கரஂ தநு||௧௩|| விஸ்ததாஸமபர்யந்தஂ ஹஷிதைர்லோமபிஶ்சிதம்| தோதட்யமல்பகண்டூகஂ காபாலஂ ஶீக்ரஸர்பி ச||௧௪||
View original
अधुनैतेषां लक्षणान्याह - - - - कृष्णारुणकपालाभं रूक्षं सुप्तं खरं तनु||१३|| विस्तृतासमपर्यन्तं हृषितैर्लोमभिश्चितम्| तोदढ्यमल्पकण्डूकं कापालं शीघ्रसर्पि च||१४||
🔊 Audio coming soon
ஸ௦-கஷ்ணாருணகபாலாபமித்யாதிகஂ காபாலஸ்ய லக்ஷணம்|
Adhikarana udumbarakuShThasya lakShaNam (15-16) · Śloka 16
பக்வோதும்பரதாம்ரத்வக்ரோம கௌரஸிராசிதம்| பஹலஂ பஹலக்லேதரக்தஂ தாஹருஜாதிகம்||௧௫|| ஆஶூத்தாநாவதரணகமி வித்யாதுதும்பரம்| |௧௬|
View original
पक्वोदुम्बरताम्रत्वग्रोम गौरसिराचितम्| बहलं बहलक्लेदरक्तं दाहरुजाधिकम्||१५|| आशूत्थानावदरणकृमि विद्यादुदुम्बरम्| |१६|
🔊 Audio coming soon
ஸ௦-பக்வோதும்பரதாம்ரேத்யாதிகமௌதும்பரஸ்ய லக்ஷணம்|
Adhikarana maNDalakuShThasya lakShaNam (16-17) · Śloka 17
| ஸ்திரஂ ஸ்த்யாநஂ குரு ஸ்நிக்தஂ ஶ்வேதரக்தமநாஶுகம்||௧௬|| அந்யோந்யஸக்தமுத்ஸந்நஂ பஹுகண்டூஸ்ருதிக்ரிமி| ஶ்லக்ஷ்ணபீதாபபர்யந்தஂ மண்டலஂ பரிமண்டலம்||௧௭||
View original
| स्थिरं स्त्यानं गुरु स्निग्धं श्वेतरक्तमनाशुगम्||१६|| अन्योन्यसक्तमुत्सन्नं बहुकण्डूस्रुतिक्रिमि| श्लक्ष्णपीताभपर्यन्तं मण्डलं परिमण्डलम्||१७||
🔊 Audio coming soon
ஸ௦-ஸ்திரஂ ஸ்த்யாநமித்யாதிகஂ மண்டலஸ்ய லக்ஷணம்|
Adhikarana vicarcikAkuShThasya lakShaNam (18) · Śloka 18
ஸகண்டூபிடிகா ஶ்யாவா லஸீகாட்யா விசர்சிகா| |௧௮|
View original
सकण्डूपिटिका श्यावा लसीकाढ्या विचर्चिका| |१८|
🔊 Audio coming soon
ஸ௦-ஸகண்டூபிடிகேத்யாதிகஂ விசர்சிகாயா லக்ஷணம்|
Adhikarana RukShajihvakuShThasya lakShaNam (18-19) · Śloka 19
| பருஷஂ தநு ரக்தாந்தமந்தஃஶ்யாவஂ ஸமுந்நதம்||௧௮|| ஸதோததாஹருக்க்லேதஂ கர்கஶைஃ பிடிகைஶ்சிதம்| க்ஷஜிஹ்வாகதி ப்ரோக்தமக்ஷஜிஹ்வஂ பஹுக்ரிமி||௧௯||
View original
| परुषं तनु रक्तान्तमन्तःश्यावं समुन्नतम्||१८|| सतोददाहरुक्क्लेदं कर्कशैः पिटिकैश्चितम्| ऋक्षजिह्वाकृति प्रोक्तमृक्षजिह्वं बहुक्रिमि||१९||
🔊 Audio coming soon
ஸ௦-பருஷமித்யாதிகஂ க்ஷஜிஹ்வஸ்ய லக்ஷணம்| க்ஷஜிஹ்வேவ ப்ரகாஶகரா ஆகதிர்யஸ்ய க்ஷஜிஹ்வஸ்ய ததைவம்|
Adhikarana carmakuShThasya lakShaNam (20) · Śloka 20
ஹஸ்திசர்மகரஸ்பர்ஶஂ சர்ம| |௨௦|
View original
हस्तिचर्मखरस्पर्शं चर्म| |२०|
🔊 Audio coming soon
ஸ௦-ஹஸ்திசர்மவத் கரஸ்பர்ஶஂ சர்மாக்யஂ குஷ்டம்|
Adhikarana ekakuShThasya lakShaNam (20) · Śloka 20
ஏகாக்யஂ மஹாஶ்ரயம்| அஸ்வேதஂ மத்ஸ்யஶகலஸந்நிபம் |௨௦|
View original
एकाख्यं महाश्रयम्| अस्वेदं मत्स्यशकलसन्निभम् |२०|
🔊 Audio coming soon
ஸ௦-ஏகஸஂஜ்ஞஂ குஷ்டஂ மஹாஶ்ரயஂ-விஸ்தீர்ணாஶயம்| ததா, அஸ்வேதஂ-ஸ்வேதரஹிதம்| ததா, மத்ஸ்யஶகலஸந்நிபஂ-மத்ஸ்யத்வங்மண்டலஸதஶம்| ஸுஶ்ருதே த்வேககுஷ்டஸ்யைவஂ லக்ஷணமப்யதாயி (நி. அ. ௫|௯) - "கத்ஸ்நோ தேஹோ யஸ்ய ரக்தோऽருணோ வா ததேகாக்யஂ குஷ்டமாஹுஃ ஸுகஷ்டம்|" இதி| கரநாதேऽப்யுக்தம்-"மஹதஸ்வேதநஂ மத்ஸ்யஶகலாகாரமேகஜம்|" இதி|
Adhikarana kiTibhakuShThasya lakShaNam (20-21) · Śloka 21
| கிடிபஂ புநஃ||௨௦|| ரூக்ஷஂ கிணகரஸ்பர்ஶஂ கண்டூமத்பருஷாஸிதம்| |௨௧|
View original
| किटिभं पुनः||२०|| रूक्षं किणखरस्पर्शं कण्डूमत्परुषासितम्| |२१|
🔊 Audio coming soon
ஸ௦-கிடிபஂ து ரூக்ஷஂ கிணகரஸ்பர்ஶஂ கண்டூமத்பருஷாஸிதம்|
Adhikarana sidhmakuShThasya lakShaNam (21-23) · Śloka 23
| ஸித்மஂ ரூக்ஷஂ பஹிஃ ஸ்நிக்தமந்தர்கஷ்டஂ ரஜஃ கிரேத்||௨௧|| ஶ்லக்ஷ்ணஸ்பர்ஶஂ தநு ஶ்வேததாம்ரஂ தௌக்திகபுஷ்பவத்| ப்ராயேண சோர்த்வகாயே ஸ்யாத்|௨௩|
View original
| सिध्मं रूक्षं बहिः स्निग्धमन्तर्घृष्टं रजः किरेत्||२१|| श्लक्ष्णस्पर्शं तनु श्वेतताम्रं दौग्धिकपुष्पवत्| प्रायेण चोर्ध्वकाये स्यात्|२३|
🔊 Audio coming soon
ஸ௦-ஸித்மஂ நாம குஷ்டஂ பஹீ ரூக்ஷம், அந்தஃ ஸ்நிக்தம், கஷ்டஂ ஸத்ரஜஃ கிரேத்-க்ஷிபேத்| ததா ஶ்லக்ஷ்ணஸ்பர்ஶம்| ததா தநு| வர்ணேந ஶ்வேததாம்ரம், தௌக்திகபுஷ்பவத்-அலாபுகுஸுமாபம்| தச்ச ப்ராயேண-பாஹுல்யேந, ஊர்த்வகாயே ஸ்யாத்| கரநாதேऽப்யுக்தம்-"அலாபுபுஷ்பவத்ஸித்மஂ கஷ்டஂ யச்சோத்வமேத்ரஜஃ|" இதி|
Adhikarana alasakakuShThasya lakShaNam (22-23) · Śloka 23
| கண்டைஃ கண்டூயுதைஶ்சிதம்||௨௨|| ரக்தைரலஸகம்| |௨௩|
View original
| गण्डैः कण्डूयुतैश्चितम्||२२|| रक्तैरलसकम्| |२३|
🔊 Audio coming soon
ஸ௦-அலஸகஂ நாம குஷ்டஂ கண்டை ரக்தவர்ணைஃ கண்டூயுதைஶ்ச வ்யாப்தஂ பவேத்|
Adhikarana vipAdikAkuShThasya lakShaNam (23) · Śloka 23
பாணிபாததார்யோ விபாதிகாஃ| தீவ்ரார்த்யோ மந்தகண்ட்வஶ்ச ஸராகபிடிகாசிதாஃ||௨௩||
View original
पाणिपाददार्यो विपादिकाः| तीव्रार्त्यो मन्दकण्ड्वश्च सरागपिटिकाचिताः||२३||
🔊 Audio coming soon
ஸ௦-விபாதிகாஃ பாணிபாததார்யஃ ஸ்யுஃ| ததா, தீவ்ரார்த்யஃ-அத்யந்தபீடயா யுதாஃ| ததா, மந்தகண்ட்வஃ-அல்பகர்ஜூகாஃ| ததா, ஸராகபிடிகாசிதாஶ்ச| பாணிபாதௌ தாரயந்தீதி கர்மண்யணதாந்ஙீப்|
Adhikarana dadrukuShThasya lakShaNam (24) · Śloka 24
தீர்கப்ரதாநா தூர்வாவததஸீகுஸுமச்சவிஃ| உத்ஸந்நமண்டலா தத்ரூஃ கண்டூமத்யநுஷங்கிணீ||௨௪||
View original
दीर्घप्रताना दूर्वावदतसीकुसुमच्छविः| उत्सन्नमण्डला दद्रूः कण्डूमत्यनुषङ्गिणी||२४||
🔊 Audio coming soon
ஸ௦-தூர்வாவத்தீர்கப்ரதாநா தத்ரூஃ| ததா, அதஸீபுஷ்பாபா| ததா, உத்ஸந்நமண்டலா ச| ததா, கண்டூமதீ| ததா, அநுஷங்கிணீ-ப்ரஸக்தாநுப்ரஸக்த்யா ஸஂஶ்லேஷவதீ ஶரீரமநுதாவதீ|
Adhikarana shatAruH kuShThasya lakShaNam (25) · Śloka 25
ஸ்தூலமூலஂ ஸதாஹார்தி ரக்தஶ்யாவஂ பஹுவ்ரணம்| ஶதாருஃ க்லேதஜந்த்வாட்யஂ ப்ராயஶஃ பர்வஜந்ம ச||௨௫||
View original
स्थूलमूलं सदाहार्ति रक्तश्यावं बहुव्रणम्| शतारुः क्लेदजन्त्वाढ्यं प्रायशः पर्वजन्म च||२५||
🔊 Audio coming soon
ஸ௦-ஶதாருர்நாம குஷ்டஂ ஸ்தூலமூலாதிலக்ஷணம், யாவத் ப்ராயஶஃ பர்வஜந்ம சேதி|
Adhikarana puNDarIkakuShThasya lakShaNam (26-27) · Śloka 27
ரக்தாந்தமந்தரா பாண்டு கண்டூதாஹருஜாந்விதம்| ஸோத்ஸேதமாசிதஂ ரக்தைஃ பத்மபத்ரமிவாஂஶுபிஃ||௨௬|| கநபூரிலஸீகாஸக்ப்ராயமாஶு விபேதி ச| புண்டரீகம்|௨௭|
View original
रक्तान्तमन्तरा पाण्डु कण्डूदाहरुजान्वितम्| सोत्सेधमाचितं रक्तैः पद्मपत्रमिवांशुभिः||२६|| घनभूरिलसीकासृक्प्रायमाशु विभेदि च| पुण्डरीकम्|२७|
🔊 Audio coming soon
ஸ௦-புண்டரீகஂ நாம குஷ்டஂ ரக்தபர்யந்தம்| ததா, அந்தரா-மத்யே, பாண்டு| ததா, கண்டூதாஹருஜாயுதம்| ததா, உந்நதியுக்தம்| ததா, ரக்தைரஂஶுபிஃ-ஸூக்ஷ்மரேகாபிஃ, ஆசிதஂ-வ்யாப்தஂ, பத்மபத்ரமிவ| ததா, கநபூரிலஸீகாஸக்ப்ராயம்| ஆஶு ச விபேதி|
Adhikarana visphoTakuShThasya lakShaNam (27-28) · Śloka 28
| தநுத்வக்பிஶ்சிதஂ ஸ்போடைஃ ஸிதாருணைஃ||௨௭|| விஸ்போடம்| |௨௮|
View original
| तनुत्वग्भिश्चितं स्फोटैः सितारुणैः||२७|| विस्फोटम्| |२८|
🔊 Audio coming soon
ஸ௦-விஸ்போடஂ நாம குஷ்டஂ தநுத்வக்பிஃ ஸ்போடைஶ்சிதஂ-வ்யாப்தம்| கிம்பூதைஃ ? ஸிதாருணைஃ-ஶ்வேதலோஹிதைஃ|
Adhikarana pAmAkuShThasya lakShaNam (28) · Śloka 28
பிடிகாஃ பாமா கண்டூக்லேதருஜாதிகாஃ| ஸூக்ஷ்மாஃ ஶ்யாவாருணா பஹ்வ்யஃ ப்ராயஃ ஸ்பிக்பணிகூர்பரே||௨௮||
View original
पिटिकाः पामा कण्डूक्लेदरुजाधिकाः| सूक्ष्माः श्यावारुणा बह्व्यः प्रायः स्फिक्पणिकूर्परे||२८||
🔊 Audio coming soon
ஸ௦-பிடிகாஃ கண்டூக்லேதருஜாதிகாஃ பாமேத்யுச்யதே| கிம்பூதாஃ ?ஸூக்ஷ்மாஃ ஶ்யாவாருணாஃ பஹ்வ்யஶ்ச| ப்ராயோ-பாஹுல்யேந, ஸா ச பாமா ஸ்பிஜோஃ பாண்யோஃ கூர்பரயோஶ்ச ஸ்யாத்|
Adhikarana carmadalakuShThasya lakShaNam (29) · Śloka 29
ஸஸ்போடமஸ்பர்ஶஸஹஂ கண்டூஷாதோததாஹவத்| ரக்தஂ தலச்சர்மதலம்|௨௯|
View original
सस्फोटमस्पर्शसहं कण्डूषातोददाहवत्| रक्तं दलच्चर्मदलम्|२९|
🔊 Audio coming soon
ஸ௦-சர்மதலஂ நாம குஷ்டஂ ஸ்போடவத் ததா ஸ்பர்ஶாக்ஷமம்| ததா, கண்ட்வாதியுதம்| ததா, ரக்தஂ-வர்ணேந| ததா தலத்-ஸ்புடத், ஸ்யாத்|
Adhikarana kAkaNakuShThasya lakShaNam (29-30) · Śloka 30
| காகணஂ தீவ்ரதாஹருக்||௨௯|| பூர்வஂ ரக்தஂ ச கஷ்ணஂ ச காகணந்தீபலோபமம்| குஷ்டலிங்கைர்யுதஂ ஸர்வைர்நைகவர்ணஂ ததோ பவேத்||௩௦||
View original
| काकणं तीव्रदाहरुक्||२९|| पूर्वं रक्तं च कृष्णं च काकणन्तीफलोपमम्| कुष्ठलिङ्गैर्युतं सर्वैर्नैकवर्णं ततो भवेत्||३०||
🔊 Audio coming soon
ஸ௦-காகணஂ நாம குஷ்டஂ தீவ்ரதாஹருக்| ததா பூர்வஂ-ப்ரதமஂ, ரக்தஂ ததா கஷ்ணஂ காகணந்தீபலோபமஂ-குஞ்ஜாபலஸதஶம்| ததஃ-அநந்தரஂ, ஸர்வைஃ குஷ்டலிங்கைர்யுதம்| நைகவர்ணஂ-அபி து ஶ்வேதபீதாதிவர்ணமபி ஸ்யாதித்யர்தஃ| ஸுஶ்ருதே து மண்டலஶதாருர்விபாதிகாலஸகசர்மதலவிஶ்போடாக்யாநி நோதிதாநி| ஸ்தூலாருஷ்கமஹாகுஷ்டபரீஸர்வவிஸர்பரகஸாருணாக்யாநி தத்ரோக்தாநி| ஏவஂ ச தல்லக்ஷணம் (நி. அ. ௫|௮) - "யத்ர ஸ்தூலமூலாந்யரூஂஷி ஜாயந்தே ஸந்திஷூக்ராணி தத் ஸ்தூலாருஷ்கஂ குஷ்டம்| உத்பத்யந்தே ஸர்வதேஹே மஹாக்யஂ த்வக்ஸங்கோசஸ்வாபதோதாங்கஸாதாஃ| யஸ்மிந் தீர்காஃ ஸ்போடிகாஃ ஸ்ராவவத்யஃ ஸஂஸர்பேயுஸ்தஂ பரீஸர்பமாஹுஃ|| துல்யஃ ஸர்பேத்யோ விஸர்பேண ஶீக்ரஂ த்வக்ரக்தாதீந்வ்யாப்ய ஸ ஸ்யாத்விஸர்பஃ| கத்ஸ்நே தேஹே ஸ்போடிகாஃ ஸ்ராவஹீநாஃ கண்டூப்ராயா ரக்தஸாஸ்தாஃ ப்ரதிஷ்டாஃ| அருணாநி தநூநி விஸர்பிணி தாபயுதாந்யருணாநி|" இதி| ததேதேஷு குஷ்டமேதேஷு யதா நாமவிபர்யயஸ்ததா லக்ஷணவிபர்யயோऽபி| கிந்த்வேதேऽபி குஷ்டபேதா தஶ்யந்தே ஏவ, இத்யேததபி லக்ஷணமாதரணீயமேவேதி மந்யாமஹேऽதிகஂ குஷ்டேஷு, இத்யாதி|
Adhikarana kuShTheShu doSholbaNatA (31) · Śloka 31
குஷ்டேஷு த்ரிதோஷஜேஷு ஸத்ஸு, இதஂ வாதாதிகஂ குஷ்டமிதஂ பித்தாதிகஂ குஷ்டமிதஂ கபாதிகஂ குஷ்டமிதி கதஂ ஜ்ஞாதவ்யம்? இத்யாஹ - - - - தோஷபேதீயவிஹிதைராதிஶேல்லிங்ககர்மபிஃ| குஷ்டேஷு தோஷோல்பணதாம்|௩௧|
View original
कुष्ठेषु त्रिदोषजेषु सत्सु, इदं वाताधिकं कुष्ठमिदं पित्ताधिकं कुष्ठमिदं कफाधिकं कुष्ठमिति कथं ज्ञातव्यम्? इत्याह - - - - दोषभेदीयविहितैरादिशेल्लिङ्गकर्मभिः| कुष्ठेषु दोषोल्बणताम्|३१|
🔊 Audio coming soon
ஸ௦-குஷ்டேஷு தோஷோல்பணதாஂ-தோஷாதிக்யஂ, தோஷபேதீயவிஹிதயதாயதஂ லிங்ககர்மபிராதிஶேத்| லிங்காநி ச தாநி கர்மாணி ச லிங்ககர்மாணி| யதா-வாயோஃ ஸ்ரஂஸாதீநி, பித்தஸ்ய தாஹாதீநி, ஶ்லேஷ்மணஃ ஸ்நேஹகாடிந்யாதீநி, யதாயதமாத்மீயைரேவ கர்மபிர்யதஸ்தேஷாஂ லிங்கஂ லக்ஷ்யதே ததஸ்தேஷாஂ தோஷாணாஂ கர்மாண்யேவ லிங்காந்யுச்யந்தே| அத ஏவ ச ஸ்ரஂஸாதீநி கர்மாணி தோஷாணாமுக்த்வாऽநந்தரமிதமுவாச (ஹ. ஸூ. அ. ௧௨|௫௪) - "இத்யஶேஷாமயவ்யாபி யதுக்தஂ தோஷலக்ஷணம்| தர்ஶநாத்யைரவஹிதஸ்தத்ஸம்யகுபலக்ஷயேத்||" இதி|
Adhikarana kuShThasya asAdhyatvam (31-32) · Śloka 32
| ஸர்வதோஷோல்பணஂ த்யஜேத்||௩௧|| ரிஷ்டோக்தஂ யச்ச யச்சாஸ்திமஜ்ஜஶுக்ரஸமாஶ்ரயம்| |௩௨|
View original
| सर्वदोषोल्बणं त्यजेत्||३१|| रिष्टोक्तं यच्च यच्चास्थिमज्जशुक्रसमाश्रयम्| |३२|
🔊 Audio coming soon
ஸ௦-ஸர்வதோஷோல்பணஂ-ஸந்நிபாதஜஂ, குஷ்டஂ த்யஜேத்-ந சிகித்ஸேத்| ரிஷ்டோக்தமிதி யச்ச விகதிவிஜ்ஞாநீயே கதிதஂ (ஹ. ஶா. அ. ௫|௯௮) - "குஷ்டஂ விஶீர்யமாணாங்கஂ" இத்யாதி, தச்ச நோபக்ரமேத்| யச்ச குஷ்டமஸ்திமஜ்ஜஶுக்ரஸமாஶ்ரயஂ தச்ச த்யஜேத்|
Adhikarana kuShThasya yApyatvam (32) · Śloka 32
| யாப்யஂ மேதோகதம்|௩௨|
View original
| याप्यं मेदोगतम्|३२|
🔊 Audio coming soon
ஸ௦-மேதோகதஂ குஷ்டஂ யாப்யஂ-பத்யாதிபிர்யாபயிதுஂ ஶக்யம்|
Adhikarana kuShThasya kRucchratvam (32) · Śloka 32
| கச்ச்ரஂ பித்தத்வந்த்வாஸ்ரமாஂஸகம்||௩௨||
View original
| कृच्छ्रं पित्तद्वन्द्वास्रमांसगम्||३२||
🔊 Audio coming soon
ஸ௦-பித்தஸ்ய த்வந்த்வஂ பித்தத்வந்த்வம்| பித்தத்வந்த்வஜஂ ததா ரக்தகஂ மாஂஸகஂ ச குஷ்டஂ கச்ச்ரஂ-கச்ச்ரஸாத்யம்|
Adhikarana kuShThasya sukhasAdhyatvam (33) · Śloka 33
அகச்ச்ரஂ கபவாதாட்யஂ த்வக்ஸ்தமேகமலஂ ச யத்| |௩௩|
View original
अकृच्छ्रं कफवाताढ्यं त्वक्स्थमेकमलं च यत्| |३३|
🔊 Audio coming soon
ஸ௦-கபவாதாட்யமகச்ச்ரஂ-ஸுகஸாத்யம்| ததா த்வக்ஸ்தஂ, ததா ஏகதோஷாதிகஂ ச யத்குஷ்டஂ தச்ச ஸுகஸாத்யம்|
Adhikarana rasagatakuShTasya lakShaNam, raktagatasya lakShaNam, mAMsagatasya lakShaNam, medogatasya lakShaNam, asthimajjAgatasya lakShaNam, shukragatasya lakShaNam (33-36) · Śloka 36
| தத்ர த்வசி ஸ்திதே குஷ்டே தோதவைவர்ண்யரூக்ஷதாஃ||௩௩|| ஸ்வேதஸ்வாபஶ்வயதவஃ ஶோணிதே, பிஶிதே புநஃ| பாணிபாதாஶ்ரிதாஃ ஸ்போடாஃ க்லேதஃ ஸந்திஷு சாதிகம்||௩௪|| கௌண்யஂ கதிக்ஷயோऽங்காநாஂ தலநஂ ஸ்யாச்ச மேதஸி| நாஸாபங்கோऽஸ்திமஜ்ஜஸ்தே நேத்ரராகஃ ஸ்வரக்ஷயஃ||௩௫|| க்ஷதே ச கமயஃ, ஶுக்ரே ஸ்வதாராபத்யபாதநம்| |௩௬|
View original
| तत्र त्वचि स्थिते कुष्ठे तोदवैवर्ण्यरूक्षताः||३३|| स्वेदस्वापश्वयथवः शोणिते, पिशिते पुनः| पाणिपादाश्रिताः स्फोटाः क्लेदः सन्धिषु चाधिकम्||३४|| कौण्यं गतिक्षयोऽङ्गानां दलनं स्याच्च मेदसि| नासाभङ्गोऽस्थिमज्जस्थे नेत्ररागः स्वरक्षयः||३५|| क्षते च कृमयः, शुक्रे स्वदारापत्यबाधनम्| |३६|
🔊 Audio coming soon
ஸ௦-தத்ர-தேஷு குஷ்டேஷு மத்யே, த்வசி ப்ராப்தே குஷ்டே தோதாதயஃ ஸ்யுஃ| ரக்தஸ்தே குஷ்டே ஸ்வேதாத்யாஃ ஸ்யுஃ| மாஂஸஸ்தே குஷ்டே பாணிபாதாஶ்ரிதாஃ ஸ்போடாஃ ஸ்யுஃ, ஸந்திஷு சாதிஶயேந க்லேதோ பவதி| மேதஸி ஸ்திதே குஷ்டே கௌண்யஂ-குணிதா, ததா கதிக்ஷயஃ, ததாऽங்காநாஂ தலநஂ-சேதநமிவ, ஸ்யாத்| அஸ்திமஜ்ஜஸ்தே குஷ்டே நாஸாயாஃ-க்ராணஸ்ய பங்கஃ, ததா நேத்ரயோ ராகஃ ஸ்வரஸ்ய ச க்ஷயஃ ஸ்யாத், க்ஷதே ச கமயஃ ஸ்யுஃ| ஶுக்ரஸ்தே குஷ்டே தாரணாமபத்யாநாஂ ச பாதநஂ-உபத்ரவைஃ ஸ்வேதாதிபிஃ பீடநஂ ஸ்யாத்|
Adhikarana asRugAdiShu yathApUrvaM li~ggAni (36-1) · Śloka 1
| யதாபூர்வஂ ச ஸர்வாணி ஸ்யுர்லிங்காந்யஸகாதிஷு||௩௬|| இதி குஷ்டநிதாநம்||௧||
View original
| यथापूर्वं च सर्वाणि स्युर्लिङ्गान्यसृगादिषु||३६|| इति कुष्ठनिदानम्||१||
🔊 Audio coming soon
ஸ௦-அஸகாதிஷு தாதுஷு குஷ்டாக்ராந்ததேஹாநாஂ நராணாஂ யாநி லிங்காந்யுக்தாநி தாநி யதாபூர்வஂ ஸ்யுஃ| யதா-ஸ்வேதாதீநி ரக்தஸ்தே கதிதாநி பாண்யாத்யாஶ்ரிதாஃ ஸ்போடாதயஶ்ச மாஂஸஸ்தே ஸ்யுஃ| ஏவஂ மேதஃப்ரபதிஷு யோஜ்யம்| ஏவஂ ச ஸ்வேதஸ்வாபாதீநி ஸர்வாண்யபி ஶுக்ரஸ்தே குஷ்டே தாராணாமபத்யாநாஂ ச ஸ்யுரிதி யதாபூர்வஂஶப்தஸ்யார்தஃ|
Adhikarana shvitrasya sAmAnyalakShaNam (37) · Śloka 37
குஷ்டநிதாநாதநந்தரஂ ஶ்வித்ரஸ்யோச்யதே| குஷ்டஶ்வித்ரயோரேககாரணத்வாத்| அத ஏவாஹ - - - - அத ஶ்வித்ரநிதாநம்| குஷ்டைகஸம்பவஂ ஶ்வித்ரஂ கிலாஸஂ தாருணஂ ச தத்| நிர்திஷ்டமபரிஸ்ராவி த்ரிதாதூத்பவஸஂஶ்ரயம்||௩௭||
View original
कुष्ठनिदानादनन्तरं श्वित्रस्योच्यते| कुष्ठश्वित्रयोरेककारणत्वात्| अत एवाह - - - - अथ श्वित्रनिदानम्| कुष्ठैकसम्भवं श्वित्रं किलासं दारुणं च तत्| निर्दिष्टमपरिस्रावि त्रिधातूद्भवसंश्रयम्||३७||
🔊 Audio coming soon
ஸ௦-குஷ்டாநாமேகஃ-ஸமாநஃ, ஸம்பவோ யஸ்ய தச்ச்வித்ரஂ குஷ்டைகஸம்பவஂ பவதி| கிலாஸஂ தாருணஂ ச தந்நிர்திஷ்டம், ந கேவலஂ ஶ்வித்ரமிதி| தச்சாபரிஸ்ராவி-ந குஷ்டவத் ஸ்ரவதி| உத்பவோ-ஜந்ம, ஸஂஶ்ரயஃ-ஆஶ்ரயஃ, உத்பவஶ்ச ஸஂஶ்ரயஶ்சோத்பவஸஂஶ்ரயௌ, தாதுஶப்தேநோபயஂ பரிகஹ்யதே, வாதாதயஸ்த்ரயோ தோஷாஸ்ததா ரக்தாதயஸ்த்ரயோ தாதவஃ, தாதவஶ்ச தாதவஶ்ச தாதவஃ, த்ரயோ தாதவோ யதாக்ரமமுத்பவஸஂஶ்ரயௌ யஸ்ய தத் த்ரிதாதூத்பவஸஂஶ்ரயம்|
Adhikarana vAtajasya lakShaNam, pittajasya lakShaNam, kaphajasya lakShaNam (38-39) · Śloka 39
வாதாத்ரூக்ஷாருணஂ, பித்தாத்தாம்ரஂ கமலபத்ரவத்| ஸதாஹஂ ரோமவித்வஂஸி, கபாச்ச்வேதஂ கநஂ குரு||௩௮|| ஸகண்டு ச, க்ரமாத்ரக்தமாஂஸமேதஃஸு சாதிஶேத்| |௩௯|
View original
वाताद्रूक्षारुणं, पित्तात्ताम्रं कमलपत्रवत्| सदाहं रोमविध्वंसि, कफाच्छ्वेतं घनं गुरु||३८|| सकण्डु च, क्रमाद्रक्तमांसमेदःसु चादिशेत्| |३९|
🔊 Audio coming soon
ஸ௦-வாதாத்ரூக்ஷாருணஂ ஶ்வித்ரஂ ஸ்யாத்| பித்தாத் கமலபத்ரமிவ தாம்ரஂ வர்ணேந, ததா ஸதாஹம், ததா ரோமவித்வஂஸி-ரோமஶாதநஸ்வபாவம்| கபாச்ச்வேதம், ததா கநம், ததா குரு-அங்கேநாநுபூயதே, ததா ஸஹ கண்ட்வா வர்தத இதி ஸகண்டு| க்ரமாத்-யதாக்ரமஂ, வாதாத்யுத்பவஂ ஶ்வித்ரஂ ரக்தமாஂஸமேதஃஸு சாதிஶேத்| தத்ர வாதோத்பவஂ ஶ்வித்ரஂ ரக்தாஶ்ரயம்| பித்தோத்பவஂ மாஂஸாஶ்ரயம்| கபோத்பவஂ மேதோதாத்வாஶ்ரயமிதி க்ரமஶப்தஸ்யார்தஃ|
Adhikarana shvitrasya sAdhyakRucchrAsAdhyatvam (39) · Śloka 39
| வர்ணேநைவேதகுபயஂ கச்ச்ரஂ தச்சோத்தரோத்தரம்||௩௯||
View original
| वर्णेनैवेदृगुभयं कृच्छ्रं तच्चोत्तरोत्तरम्||३९||
🔊 Audio coming soon
ஸ௦-ஏவேதி சார்தே| உபயஂ-தோஷோத்பவஂ ரக்தாத்யாஶ்ரயஂ ஶ்வித்ரஂ, வர்ணேந சேதக்-அருணஂ தாம்ரஂ ஶ்வேதஂ யதாக்ரமம், ந புநர்வாதாத்யுத்பவத்வதந்யவர்ணஂ ரக்தாதிஸஂஶ்ரயத்வாதந்யவர்ணமித்யர்தஃ| தச்ச-ஶ்வித்ரஂ வாதாத்யுத்பவஂ ரக்தாதிஸஂஶ்ரயஂ ச, உத்தரோத்தரஂ கச்ச்ரஸாத்யமாதிஶேதிதி ப்ரகதம்| ரக்தாஶ்ரயாத்வாதஜாத்கச்ச்ராத் மாஂஸாஶ்ரயஂ பித்தஜஂ கச்ச்ரதரம்| ததோ மேதஃஸஂஶ்ரிதஂ கபஜஂ கச்ச்ரதமமிதி|
Adhikarana sarve rogAH prAyaH sa~jcAriNaH (40-2) · Śloka 2
அதுநா ஸாத்யாஸாத்யவிபாகார்தமாஹ - - - - அஶுக்லரோமாபஹலமஸஂஸஷ்டஂ மிதோ நவம்| அநக்நிதக்தஜஂ ஸாத்யஂ ஶ்வித்ரஂ, வர்ஜ்யமதோऽந்யதா||௪௦|| குஹ்யபாணிதலௌஷ்டேஷு ஜாதமப்யசிரந்தநம்| ஸ்பர்ஶைகாஹாரஶய்யாதிஸேவநாத் ப்ராயஶோ கதாஃ||௪௧|| ஸர்வே ஸஞ்சாரிணோ, நேத்ரத்வக்விகாரா விஶேஷதஃ| |௪௨| இதி ஶ்வித்ரநிதாநம்||௨||
View original
अधुना साध्यासाध्यविभागार्थमाह - - - - अशुक्लरोमाबहलमसंसृष्टं मिथो नवम्| अनग्निदग्धजं साध्यं श्वित्रं, वर्ज्यमतोऽन्यथा||४०|| गुह्यपाणितलौष्ठेषु जातमप्यचिरन्तनम्| स्पर्शैकाहारशय्यादिसेवनात् प्रायशो गदाः||४१|| सर्वे सञ्चारिणो, नेत्रत्वग्विकारा विशेषतः| |४२| इति श्वित्रनिदानम्||२||
🔊 Audio coming soon
ஸ௦-அஶுக்லரோம யச்சித்ரஂ, ததா அபஹலஂ-அகநஂ, ததா மிதஃ-பரஸ்பரஂ, அஸஂஸஷ்டஂ-அமிலிதஂ, ததா நவஂ-அவர்ஷாதிக்ராந்தஂ, ததாऽநக்நிதக்தஜஂ-அக்நிதக்தஜஂ யந்ந பவதி, தச்ச ஸாத்யம்| வர்ஜ்யமதோऽந்யதா-ஶுக்லரோம ஶ்வித்ரஂ, ததா பஹலஂ, ததா பரஸ்பரஸஂஸஷ்டஂ, ததா சிரகாலோத்பந்நமக்நிதக்தஜஂ ச, தச்சாஸாத்யம்| குஹ்யபாணிதலௌஷ்டேஷு ஜாதமசிரந்தநமப்யசிந்த்யஸ்வபாவத்வேந வர்ஜ்யம்| ஸ௦-ஸர்வே ரோகாஃ ப்ராயஶோ-பாஹுல்யேந, ஸஞ்சாரிணஃ-ஸஞ்சரணஶீலாஃ| குதஃ ? ஏகே ச த ஆஹாரஶய்யாதயஶ்சைகாஹாரஶய்யாதயஃ, ஆதிஶப்தேநாஸநாதீநாஂ க்ரஹணம், ஸ்பர்ஶஃ-ஸஂஶ்லேஷஃ, ஸ்பர்ஶஶ்ச ஏகாஹாரஶய்யாதயஶ்ச, தேஷாஂ ஸேவநஂ-பஜநஂ, தஸ்மாத்| நேத்ரே ச த்வக் ச நேத்ரத்வக், தத்ர விகாராஃ-கதாஃ, தே விஶேஷேண ஸஞ்சாரிணஃ|
Adhikarana kRumINAM dvividhatvam (42) · Śloka 42
அதுநா க்ரமப்ராப்தாந் கமீநதிகத்யாஹ - - - - அத கமிநிதாநம்| கமயஸ்து த்விதா ப்ரோக்தா பாஹ்யாப்யந்தரபேததஃ||௪௨||
View original
अधुना क्रमप्राप्तान् कृमीनधिकृत्याह - - - - अथ कृमिनिदानम्| कृमयस्तु द्विधा प्रोक्ता बाह्याभ्यन्तरभेदतः||४२||
🔊 Audio coming soon
ஸ௦-கமயோ த்விதா ப்ரோக்தாஃ, முநிபிரிதி ஶேஷஃ| துரவதாரணே, த்விதைவேத்யர்தஃ| கதம் ? இத்யாஹ-பாஹ்யாப்யந்தரமேததஃ| ஏகே பாஹ்யா யே கேஶவஸ்த்ராதிஜா யூகாலிக்ஷாதயஃ| அந்யே சாந்தராஃ, யதா-அந்த்ராதாதயஃ|
Adhikarana kRumINAM caturvidhatvaM janmataH (43) · Śloka 43
ஜந்மபேதேந சதுஷ்ப்ரகாராஃ| கதம் ? இத்யாஹ - - - - பஹிர்மலகபாஸக்விட்ஜந்மபேதாச்சதுர்விதாஃ| |௪௩|
View original
जन्मभेदेन चतुष्प्रकाराः| कथम् ? इत्याह - - - - बहिर्मलकफासृग्विड्जन्मभेदाच्चतुर्विधाः| |४३|
🔊 Audio coming soon
ஸ௦-பஹிர்மலஜந்மாநஃ கேஶவஸ்த்ரமலேப்யஃ ஶரீரபாஹ்யேப்ய உத்பந்நத்வாத், ததா கபஜந்மாநோ ரக்தஜந்மாநோ விட்ஜந்மாநஶ்சேதி சதுர்விதாஃ| விட்-புரீஷம்|
Adhikarana kRumINAM viMshatividhatvaM nAmataH (43) · Śloka 43
| நாமதோ விஂஶதிவிதாஃ|௪௩|
View original
| नामतो विंशतिविधाः|४३|
🔊 Audio coming soon
ஸ௦-நாமதோ-நாமபேதாத், கமயோ விஂஶதிப்ரகாராஃ|
Adhikarana bAhyajAnAM nidAnanAmalakShaNAni (43-45) · Śloka 45
| பாஹ்யாஸ்தத்ராமஜோத்பவாஃ||௪௩|| திலப்ரமாணஸஂஸ்தாநவர்ணாஃ கேஶாம்பராஶ்ரயாஃ| பஹுபாதாஶ்ச ஸூக்ஷ்மாஶ்ச யூகா லிக்ஷாஶ்ச நாமதஃ||௪௪|| த்விதா தே கோடபிடிகாகண்டூகண்டாந் ப்ரகுர்வதே| |௪௫|
View original
| बाह्यास्तत्रामृजोद्भवाः||४३|| तिलप्रमाणसंस्थानवर्णाः केशाम्बराश्रयाः| बहुपादाश्च सूक्ष्माश्च यूका लिक्षाश्च नामतः||४४|| द्विधा ते कोठपिटिकाकण्डूगण्डान् प्रकुर्वते| |४५|
🔊 Audio coming soon
ஸ௦-தத்ர-தேஷு பாஹ்யாப்யந்தரேஷு கமிஷு மத்யே, அமஜோத்பவாஃ-பாஹ்யமலரூபேணோத்பந்நாஃ, பாஹ்யாஃ| தே ச திலாநாமிவ ப்ரமாணஸஂஸ்தாநவர்ணா யேஷாஂ த ஏவம்| கேஶா [ அம்பரஂ- ] வஸ்த்ரஂ சாஶ்ரயோ யேஷாஂ த ஏவம்| ததா பஹுபாதாஃ ஸூக்ஷ்மாஶ்ச| நாமதோ-நாம்நா, யூகா லிக்ஷாஶ்சேதி த்விதா| தே ச கோடாதீந் விதததி|
Adhikarana antarjAnAM nidAnam (45) · Śloka 45
| குஷ்டைகஹேதவோऽந்தர்ஜாஃ|௪௫|
View original
| कुष्ठैकहेतवोऽन्तर्जाः|४५|
🔊 Audio coming soon
ஸ௦-அந்தர்ஜாஃ-அந்தராஃ கமயஃ, குஷ்டைகஹேதவஃ குஷ்டேந ஸஹைகஃ-துல்யோ, ஹேதுஃ-நிதாநஂ மித்யாஹாராதிகஂ, யேஷாஂ த ஏவம்|
Adhikarana kaphajAnAM nidAnam (45-46) · Śloka 46
| ஶ்லேஷ்மஜாஸ்தேஷு சாதிகம்||௪௫|| மதுராந்நகுடக்ஷீரததிஸக்துநவௌதநைஃ| |௪௬|
View original
| श्लेष्मजास्तेषु चाधिकम्||४५|| मधुरान्नगुडक्षीरदधिसक्तुनवौदनैः| |४६|
🔊 Audio coming soon
ஸ௦-தேஷு-அந்தர்ஜேஷு கமிஷு மத்யே, ஶ்லேஷ்மஜா அதிகஂ-அதிஶயேந, மதுராந்நாதிபிஃ ஸ்யுஃ|
Adhikarana purIShajAnAM nidAnam (46) · Śloka 46
ரக்தஜாநாஂ நிதாநவிஶேஷோ வக்ஷ்யமாண இதி புரீஷோத்தாஂஸ்தா(த்தாநாஂ தா)வதாஹ - - - - | ஶகஜ்ஜா பஹுவிட்தாந்யபர்ணஶாகோலகாதிபிஃ||௪௬||
View original
रक्तजानां निदानविशेषो वक्ष्यमाण इति पुरीषोत्थांस्ता(त्थानां ता)वदाह - - - - | शकृज्जा बहुविड्धान्यपर्णशाकोलकादिभिः||४६||
🔊 Audio coming soon
ஸ௦-ஶகஜ்ஜாஃ ஶகதுத்பூதாஃ, தே குஷ்டைகஹேதுஸாமாந்யேऽப்யதிகஂ பஹுவிட்தாந்யைஃ-யவமாஷாதிபிஃ, பஹுவிட்மிரேவ பர்ணஶாகைஃ-பாலங்க்யாதிபிஃ, ததோலகாதிபிஃ| உலகஃ-ஸ்வேதபர்யாயஃ| அபரே து "உலுகாதிபிஃ" இதி ஜகுஃ| உலுகஂ-ஹரிதாவஸ்தஂ ஶிம்பீதாந்யமிதி வ்யாசக்ஷதே ச|
Adhikarana kaphajAnAM sthAnAkAranAmalakShaNAni (47-50) · Śloka 50
கபாதாமாஶயே ஜாதா வத்தாஃ ஸர்பந்தி ஸர்வதஃ| பதுப்ரத்நநிபாஃ கேசித் கேசித்கண்டூபதோபமாஃ||௪௭|| ரூடதாந்யாங்குராகாராஸ்தநுதீர்காஸ்ததாऽணவஃ| ஶ்வேதாஸ்தாம்ராவபாஸாஶ்ச நாமதஃ ஸப்ததா து தே||௪௮|| அந்த்ராதா உதராவேஷ்டா ஹதயாதா மஹாகுஹாஃ| குரவோ தர்பகுஸுமாஃ ஸுகந்தாஸ்தே ச குர்வதே||௪௯|| ஹல்லாஸமாஸ்யஸ்ரவணமவிபாகமரோசகம்| மூர்ச்சாச்சர்திஜ்வராநாஹகார்ஶ்யக்ஷவதுபீநஸாந்||௫௦||
View original
कफादामाशये जाता वृद्धाः सर्पन्ति सर्वतः| पृथुब्रध्ननिभाः केचित् केचिद्गण्डूपदोपमाः||४७|| रूढधान्याङ्कुराकारास्तनुदीर्घास्तथाऽणवः| श्वेतास्ताम्रावभासाश्च नामतः सप्तधा तु ते||४८|| अन्त्रादा उदरावेष्टा हृदयादा महाकुहाः| कुरवो दर्भकुसुमाः सुगन्धास्ते च कुर्वते||४९|| हृल्लासमास्यस्रवणमविपाकमरोचकम्| मूर्च्छाच्छर्दिज्वरानाहकार्श्यक्षवथुपीनसान्||५०||
🔊 Audio coming soon
ஸ௦-கபாதாமாஶயே ஜாதாஃ-ந பக்வாஶயே| தத்ர ஹி பதகத்யேஷ்யதே (ஶ்லோ. ௫௩) - "பக்வாஶயே புரீஷோத்தாஃ" இதி| தே ச வத்தாஃ ஸந்தஃ ஸர்வதஃ-ஸர்வஸ்மிந் ஶரீரே, ஸர்பந்தி-ப்ரஸரந்தி| ஸர்வத இதி "ஆத்யாதித்வாத்(திப்யஃ)" தஸிஃ| பதுப்ரத்நநிபா இத்யாதிநா ஸஂஸ்தாநகதநம்| ஶ்வேதா இத்யாதிநா வர்ணகதநம்| நாமதோ-நாம்நா ச, தே ஸப்ததா-ஸப்தப்ரகாராஃ| துஶ்சார்தே| தாந்யேவ ஸப்த நாமாந்யாஹ-அந்த்ராதா இத்யாதிநா| அந்த்ராண்யதந்தீத்யந்த்ராதாஃ, இத்யாதீந்யர்தாநுகதாநி நாமாநி| காநிசித் யாதச்சிகாநி குரவ இத்யாதீநி| தே ச-கபஜாஃ கமயோ, ஹல்லாஸாதிகஂ குர்வந்தி|
Adhikarana raktajAnAM sthAnAkAranAmalakShaNAni (51-52) · Śloka 52
அதுநா ரக்தஜாநாஹ - - - - ரக்தவாஹிஸிரோத்தாநா ரக்தஜா ஜந்தவோऽணவஃ| அபாதா வத்ததாம்ராஶ்ச ஸௌக்ஷ்ம்யாத்கேசிததர்ஶநாஃ||௫௧|| கேஶாதா லோமவித்வஂஸா லோமத்வீபா உதும்பராஃ| ஷட் தே குஷ்டைககர்மாணஃ ஸஹஸௌரஸமாதரஃ||௫௨||
View original
अधुना रक्तजानाह - - - - रक्तवाहिसिरोत्थाना रक्तजा जन्तवोऽणवः| अपादा वृत्तताम्राश्च सौक्ष्म्यात्केचिददर्शनाः||५१|| केशादा लोमविध्वंसा लोमद्वीपा उदुम्बराः| षट् ते कुष्ठैककर्माणः सहसौरसमातरः||५२||
🔊 Audio coming soon
ஸ௦-ரக்தஜாஃ கமயோ ரக்தவாஹிஸிரோத்தாநாஃ ஸ்யுஃ| ததா, அபாதா வத்தாஸ்தாம்ரவர்ணாஶ்ச| ஸௌக்ஷ்ம்யாத்-ஸூக்ஷ்மத்வாத்காரணாத், கேசிததர்ஶநாஃ-ப்ரத்யக்ஷப்ரமாணாஸமதிகம்யாஃ கார்யேணைவாநுமீயந்தே| தேஷாஂ நாமாந்யாஹ-கேஶாதா லோமவித்வஂஸா லோமவித்வஂஸா லோமத்வீபா உதும்பரா இதி| ததா ஸஹ ஸௌரஸமாதப்யாம் வர்தந்த இதி ஸஹஸௌரஸமாதரஃ| ஸௌரஸமாதஸஂஜ்ஞஂ நாமத்வயம்| ஏவஂ ஷடேதே ரக்தஜாஃ கமயஃ| அந்யே த்வேவஂ படந்தி "ஸஹஜா ரஸமாதரஃ " இதி| ஸஹ ஶரீரேண ஜாயந்த இதி ஸஹஜாஃ, ரஸோ மாதா-ஜநநீ, யேஷாஂ தத்ப்ரபவத்வாத்தே ரஸமாதர இதி| குஷ்டேந ஸஹைகஂ கர்ம-ரோமஹர்ஷகண்டூதோதாதிகஂ கேஶலோமத்வஂஸாதிகஂ த்வக்ஸிராஸ்நாயுமாஂஸதருணாஸ்திபக்ஷணஂ வா, யேஷாஂ த ஏவம்|
Adhikarana purIShajAnAM sthAnAkAranAmalakShaNAni (14) · Śloka 14
பக்வாஶயே புரீஷோத்தா ஜாயந்தேऽதோவிஸர்பிணஃ| வத்தாஃ ஸந்தோ பவேயுஶ்ச தே யதாऽऽமாஶயோந்முகாஃ||௫௩|| ததாऽஸ்யோத்காரநிஃஶ்வாஸா விட்கந்தாநுவிதாயிநஃ| பதுவத்ததநுஸ்தூலாஃ ஶ்யாவபீதஸிதாஸிதாஃ||௫௪|| தே பஞ்ச நாம்நா கமயஃ ககேருகமகேருகாஃ| ஸௌஸுராதாஃ ஸுலூநாக்யா லேலிஹா ஜநயந்தி ச||௫௫|| விட்பேதஶூலவிஷ்டம்பகார்ஶ்யபாருஷ்யபாண்டுதாஃ| ரோமஹர்ஷாக்நிஸதநகுதகண்டூர்விநிர்கமாத்||௫௬|| இதி ஶ்ரீவைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸூநுஶ்ரீமத்வாக்படவிரசிதாயாமஷ்டாங்கஹதயஸஂஹிதாயாஂ ததீயே நிதாநஸ்தாநே குஷ்டஶ்வித்ரகமிநிதாநஂ நாம சதுர்தஶோऽத்யாயஃ||௧௪||
View original
पक्वाशये पुरीषोत्था जायन्तेऽधोविसर्पिणः| वृद्धाः सन्तो भवेयुश्च ते यदाऽऽमाशयोन्मुखाः||५३|| तदाऽस्योद्गारनिःश्वासा विड्गन्धानुविधायिनः| पृथुवृत्ततनुस्थूलाः श्यावपीतसितासिताः||५४|| ते पञ्च नाम्ना कृमयः ककेरुकमकेरुकाः| सौसुरादाः सुलूनाख्या लेलिहा जनयन्ति च||५५|| विड्भेदशूलविष्टम्भकार्श्यपारुष्यपाण्डुताः| रोमहर्षाग्निसदनगुदकण्डूर्विनिर्गमात्||५६|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचितायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां तृतीये निदानस्थाने कुष्ठश्वित्रकृमिनिदानं नाम चतुर्दशोऽध्यायः||१४||
🔊 Audio coming soon
ஸ௦-புரீஷோத்தாஃ பக்வாஶய ஏவ ஜாயந்தே| புரீஷஸ்ய பக்வாஶயஸ்தத்வாத்| தே சாதோவிஸர்பிணஃ ஸ்யுஃ-நோர்த்வகாஃ| வத்தாஃ ஸந்தோ-வத்திஂ கதாஃ, யதாऽऽமாஶயோந்முகாஸ்தே ஸ்யுஸ்ததாऽஸ்ய-கமிமதோ ரோகிணஃ, உத்காரநிஃஶ்வாஸா விட்கந்தாநுவிதாயிநஃ-புரீஷகந்தாநுகாரிணோ, பவேயுஃ| ததா தே பதுவத்ததநுஸ்தூலாஃ ஸஂஸ்தாநேந ஸ்யுஃ, ஶ்யாவபீதஸிதாஸிதா வர்ணேந, ததா நாம்ரா பஞ்ச ஸங்க்யயா| தாந்யேவ நாமாந்யாஹ-ககேருகேத்யாதிநா| தே ச விநிர்கமாத்தேதோர்விட்பேதாதீந் ஜநயந்தி| இதி ஶ்ரீமகாங்கதத்தபுத்ரஶ்ரீமதருணதத்தவிரசிதாயாமஷ்டாங்கஹதயடீகாயாஂ ஸர்வாங்கஸுந்தராக்யாயாஂ ததீயே நிதாநஸ்தாநே குஷ்டஶ்வித்ரகமிநிதாநஂ நாம சதுர்தஶோऽத்யாயஃ ஸமாப்தஃ|| ௧௪||