Adhikarana adhyAyopakramaH · Śloka
🔊 Audio coming soon
அதோதரநிதாநமாரப்யதே| யதோऽநந்தரேऽத்யாய ஆநாஹலக்ஷணமுக்தம்| உதரஂ ச குக்ஷிமாநஹ்ய தோஷாஃ குர்வதே|
12. udaranidānādhyāyaḥ
Adhikarana udaranidAnAdhyAyaH, udarasya nidAnam (2-1) · Śloka 1
தஸ்மாததோऽநந்தரமுதரநிதாநமுச்யதே இத்யாஹ - - - - அதாத உதரநிதாநஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ| (கத்யஸூத்ரே)|௨| ரோகாஃ ஸர்வேऽபி மந்தேऽக்நௌ ஸுதராமுதராணி து| அஜீர்ணாந்மலிநைஶ்சாந்நைர்ஜாயந்தே மலஸஞ்சயாத்||௧||
View original
तस्मादतोऽनन्तरमुदरनिदानमुच्यते इत्याह - - - - अथात उदरनिदानं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| (गद्यसूत्रे)|२| रोगाः सर्वेऽपि मन्देऽग्नौ सुतरामुदराणि तु| अजीर्णान्मलिनैश्चान्नैर्जायन्ते मलसञ्चयात्||१||
🔊 Audio coming soon
ஸ௦-ஸர்வேऽபி-ஜ்வராதீஸாராதயோ, ரோகா மந்தேऽக்நௌ ஸதி ஜாயந்தே, அதிஶயேந புநருதராணி| அந்யேப்யஶ்சோதரஹேதுப்யோ மந்தாக்நித்வஂ ப்ரதாநமுதராணாஂ காரணமிதி மந்தேக்நாவித்யநேந ப்ராகுத்திஷ்டேந த்யோதயதி| அஜீர்ணாதித்யாதி| சதுர்விதாதஜீர்ணாத்-ஆமவிஷ்டப்தவிதக்தரஸஶேஷாக்யாத், ததா மலிநைஶ்சாந்நைஃ-பூதிபர்யுஷிதஸங்கீர்ணாதிலக்ஷணைஃ, ததா மலஸஞ்சயாத்-சிரகாலஸம்பதாத்தோஷாணாஂ ப்ரசயாத், உதராணி ஜாயந்தே|
Adhikarana udarasya samprAptiH (2-3) · Śloka 3
அதுநா ஸம்ப்ராப்திவிஶேஷமாஹ - - - - ஊர்த்வாதோ தாதவோ ருத்த்வா வாஹிநீரம்புவாஹிநீஃ| ப்ராணாக்ந்யபாநாந் ஸந்தூஷ்ய குர்யஸ்த்வங்மாஂஸஸந்திகாஃ||௨|| ஆத்மாப்ய குக்ஷிமுதரம்| |௩|
View original
अधुना सम्प्राप्तिविशेषमाह - - - - ऊर्ध्वाधो धातवो रुद्ध्वा वाहिनीरम्बुवाहिनीः| प्राणाग्न्यपानान् सन्दूष्य कुर्यस्त्वङ्मांससन्धिगाः||२|| आध्माप्य कुक्षिमुदरम्| |३|
🔊 Audio coming soon
ஸ௦-அம்புவாஹிநீர்வாஹிநீஃ-ஜலவாஹிநீ ஸ்ரோதாஂஸி, ஊர்த்வாதோ ருத்த்வா தாதவோ-வாதாதயஃ, உதரஂ குர்யுஃ| கீதஶாஃ ? த்வக் ச மாஂஸஂ ச த்வங்மாஂஸே, தயோஃ ஸந்திஃ-அந்தரஂ, தத்ர கச்சந்தீதி த்வங்மாஂஸஸந்திகாஃ, தத்ரஸ்தா இத்யர்தஃ| கிஂ கத்வா ? குக்ஷிமாத்மாப்ய-ஆநஹ்ய| ததா, ப்ராணஶ்சாக்நிஶ்சாபாநஶ்ச தாந் ப்ராணாக்ந்யபாநாந் ஸந்தூஷ்யதூஷயித்வா| ப்ரகத்யா மந்தோऽக்நிஃ புநர்வாதாதிபிஃ ஸந்தூஷிதோ ஜடரஂ கரோதீத்யர்தஃ|
Adhikarana udaramaShTavidham (3) · Śloka 3
அஷ்டதா தச்ச பித்யதே| பதக்தோஷைஃ ஸமஸ்தைஶ்ச ப்லீஹபத்தக்ஷதோதகைஃ||௩||
View original
अष्टधा तच्च भिद्यते| पृथग्दोषैः समस्तैश्च प्लीहबद्धक्षतोदकैः||३||
🔊 Audio coming soon
ஸ௦-தச்ச-உதரஂ, அஷ்டதா ஸ்யாத்| பதக்தோஷைஃ-வாதபித்தகபைஸ்த்ரயஃ, ஸமஸ்தைஃ-ஸந்நிபாதேந சைகஃ, ப்லீஹோதரஂ பத்தோதரஂ க்ஷதோதரஂ ஜலோதரமிதி [ ச சத்வாரஃ, ஏவமஷ்டௌ ]| வாதாதிகதாந்யபி ப்லீஹாத்யுதராணி ப்லீஹாதிநிமித்தஸஂஜ்ஞயோக்தாநி| யதா, வத்த்யாக்யோ ரோகஃ| ஸஂஜ்ஞாவிஶேஷஶ்ச சிகித்ஸாவிஶேஷப்ரதிபத்த்யர்தஃ|
Adhikarana udarArtAnAM lakShaNam (4-5) · Śloka 5
தேநார்தாஃ ஶுஷ்கதால்வோஷ்டாஃ ஶூநபாதகரோதராஃ| நஷ்டசேஷ்டாபலாஹாராஃ கஶாஃ ப்ரத்மாதகுக்ஷயஃ||௪|| ஸ்யுஃ ப்ரேதரூபாஃ புருஷாஃ| |௫|
View original
तेनार्ताः शुष्कताल्वोष्ठाः शूनपादकरोदराः| नष्टचेष्टाबलाहाराः कृशाः प्रध्मातकुक्षयः||४|| स्युः प्रेतरूपाः पुरुषाः| |५|
🔊 Audio coming soon
ஸ௦-தேந-உதரேண, ஆர்தாஃ-பீடிதாஃ புருஷாஃ, ஶுஷ்கதால்வோஷ்டாஃ ஶூநபாதாதயோ நஷ்டசேஷ்டாதிகாஃ கஶாதயஶ்ச ஸ்யுஃ|
Adhikarana udarasya pUrvarUpam (5-8) · Śloka 8
பாவிநஸ்தஸ்ய லக்ஷணம்| க்ஷுந்நாஶோऽந்நஂ சிராத்ஸர்வஂ ஸவிதாஹஂ ச பச்யதே||௫|| ஜீர்ணாஜீர்ணஂ ந ஜாநாதி ஸௌஹித்யஂ ஸஹதே ந ச| க்ஷீயதே பலதஃ ஶஶ்வச்ச்வஸித்யல்பேऽபி சேஷ்டிதே||௬|| வத்திர்விஶோऽப்ரவத்திஶ்ச கிஞ்சிச்சோபஶ்ச பாதயோஃ| ருக்பஸ்திஸந்தௌ தததா லக்வல்பாபோஜநைரபி||௭|| ராஜீஜந்ம வலீநாஶோ ஜடரே| |௮|
View original
भाविनस्तस्य लक्षणम्| क्षुन्नाशोऽन्नं चिरात्सर्वं सविदाहं च पच्यते||५|| जीर्णाजीर्णं न जानाति सौहित्यं सहते न च| क्षीयते बलतः शश्वच्छ्वसित्यल्पेऽपि चेष्टिते||६|| वृद्धिर्विशोऽप्रवृत्तिश्च किञ्चिच्छोफश्च पादयोः| रुग्बस्तिसन्धौ ततता लघ्वल्पाभोजनैरपि||७|| राजीजन्म वलीनाशो जठरे| |८|
🔊 Audio coming soon
ஸ௦-தஸ்ய பாவிநோ-பவிஷ்யதோ, லக்ஷணஂ க்ஷுந்நாஶாதிகஂ ஸ்யாத்| ததா, பஸ்திஸந்தௌ ருக்-ஶூலம்| ததா, லகுபோஜநைரல்பபோஜநைரபோஜநைரபி ச பஸ்திஸந்தௌ தததா-விஸ்தீர்ணதா, ஆத்மாததேத்யர்தஃ| ததா, ராஜீநாஂ ஜந்ம-ஸம்பவோ, வலீநாஂ ச நாஶோ ஜடரே ஸ்யாத்|
Adhikarana udarasya sAmAnyalakShaNam (8-9) · Śloka 9
ஜடரேஷு து| ஸர்வேஷு தந்த்ரா ஸதநஂ மலஸங்கோऽல்பவஹ்நிதா||௮|| தாஹஃ ஶ்வயதுராத்மாநமந்தே ஸலிலஸம்பவஃ| |௯|
View original
जठरेषु तु| सर्वेषु तन्द्रा सदनं मलसङ्गोऽल्पवह्निता||८|| दाहः श्वयथुराध्मानमन्ते सलिलसम्भवः| |९|
🔊 Audio coming soon
ஸ௦-ஜடரேஷு-ஜடராக்யேஷு, ஸர்வேஷு து ரோகேஷு தந்த்ரா-ஆலஸ்யஂ, ததா ஸதநஂ தேஹஸ்ய பவதி| ததா, மலஸ்ய ஸங்கஃ-புரீஷஸ்யாப்ரவத்திஃ| ததா, அல்பாக்நித்வம்| ததா, தாஹஃ ஶ்வயதுராத்மாநஂ ச| அந்தே-அவஸாநே, ஸலிலஸம்பவஃ|
Adhikarana atoyasyodarasya lakShaNam (9-12) · Śloka 12
அதோயமதுரஂ கிஂ லக்ஷணம் ? இத்யாஹ - - - - | ஸர்வஂ த்வதோயமருணமஶோபஂ நாதிபாரிகம்||௯|| கவாக்ஷிதஂ ஸிராஜாலைஃ ஸதா குடகுடாயதே| நாபிமந்த்ரஂ ச விஷ்டப்ய வேகஂ கத்வா ப்ரணஶ்யதி||௧௦|| மாருதோ ஹத்கடீநாபிபாயுவங்க்ஷணவேதநாஃ| ஸஶப்தோ நிஶ்சரேத்வாயுர்விட்பத்தா மூத்ரமல்பகம்||௧௧|| நாதிமந்தோऽநலோ லௌல்பஂ ந ச ஸ்யாத்விரஸஂ முகம்| |௧௨|
View original
अतोयमदुरं किं लक्षणम् ? इत्याह - - - - | सर्वं त्वतोयमरुणमशोफं नातिभारिकम्||९|| गवाक्षितं सिराजालैः सदा गुडगुडायते| नाभिमन्त्रं च विष्टभ्य वेगं कृत्वा प्रणश्यति||१०|| मारुतो हृत्कटीनाभिपायुवङ्क्षणवेदनाः| सशब्दो निश्चरेद्वायुर्विड्बद्धा मूत्रमल्पकम्||११|| नातिमन्दोऽनलो लौल्पं न च स्याद्विरसं मुखम्| |१२|
🔊 Audio coming soon
ஸ௦-ஸர்வமுதரமதோயஂ-ஜலோதரதாமப்ராப்தஂ, வர்ணதோऽருணஂ, ததாऽஶோபஂ-ஶோபேநாநாக்ராந்தஂ, ததா நாதிபாரிகஂ-நாதிஶயேந குரு, ததா ஸிராஜாலைஃ-ஸிராஸமூஹைர்ஜாலாகதிபிஃ, கவாக்ஷிதஂ-நிரந்தரமாக்ராந்தஂ, ஸதா-ஸர்வகாலஂ, குடகுடாயதே-குடகுட ஈதஶமவ்யக்தஂ ஶப்தமாசரதி| ததா, மாருதோ நாபிஂ விஷ்டப்ய-ஸ்தப்ததாஂ நீத்வா, ததாऽந்த்ரஂ ச விஷ்டப்ய, வேகஂ கத்வா-ஹத்கடீநாபிபாயுவங்க்ஷணவேதநா இத்யேவஂரூபமாத்மீயஂ ஸஂரம்பஂ ப்ரதர்ஶ்யாநந்தரஂ, ப்ரணஶ்யதி| ததா, ஸஶப்தோ வாயுரந்தர்நிஶ்சரேத்-நிர்யாதி| ததா விட்பத்தா, ததா மூத்ரமதிஶயேநால்பஂ ஸ்யாத்| ததா கிஞ்சிந்மந்தோऽக்நிஃ, ததா லௌல்யஂ-கத்திஃ, ந ச விரஸஂ முகஂ ஸ்யாத்| யத்ர தததோயஸம்பவஂ வேத்யம்| அஸ்மாச்ச விபரீதலக்ஷணஂ ஸாமர்த்யாத் ஸதோயம்|
Adhikarana vAtodarasya lakShaNam (12-15) · Śloka 15
| தத்ர வாதோதரே ஶோபஃ பாணிபாந்முஷ்ககுக்ஷிஷு||௧௨|| குக்ஷிபார்ஶ்வோதரகடீபஷ்டருக் பர்வபேதநம்| ஶுஷ்ககாஸோऽங்கமர்தோऽதோகுருதா மலஸங்க்ரஹஃ||௧௩|| ஶ்யாவாருணத்வகாதித்வமகஸ்மாத்வத்திஹ்லாஸவத்| ஸதோதபேதமுதரஂ தநுகஷ்ணஸிராததம்||௧௪|| ஆத்மாதததிவச்சப்தமாஹதஂ ப்ரகரோதி ச| வாயுஶ்சாத்ர ஸருக்ஶப்தோ விசரேத்ஸர்வதோகதிஃ||௧௫||
View original
| तत्र वातोदरे शोफः पाणिपान्मुष्ककुक्षिषु||१२|| कुक्षिपार्श्वोदरकटीपृष्ठरुक् पर्वभेदनम्| शुष्ककासोऽङ्गमर्दोऽधोगुरुता मलसङ्ग्रहः||१३|| श्यावारुणत्वगादित्वमकस्माद्वृद्धिह्लासवत्| सतोदभेदमुदरं तनुकृष्णसिराततम्||१४|| आध्मातदृतिवच्छब्दमाहतं प्रकरोति च| वायुश्चात्र सरुक्शब्दो विचरेत्सर्वतोगतिः||१५||
🔊 Audio coming soon
ஸ௦-தத்ர-தேஷூதரேஷு மத்யே, வாதோதரே ஶோபஃ பாண்யாதிஷு, ததா குக்ஷ்யாதிஷு ருக் பர்வபேதநஂ ததா ஶுஷ்ககாஸாதயஃ ஸ்யுஃ| அகஸ்மாத்-நிமித்தஂ விநா, உதரஂ வத்திஹ்ராஸயுதஂ ஸ்யாத், ததா ஸதோதபேதஂ, ததா தநுகஷ்ணஸிராபிஸ்ததஂ-வ்யாப்தம், ஆஹதஂ ச ததுதரமாத்மாதபஸ்த்ரேவ ஶப்தஂ கரோதி| அத்ர ச-வாதோதரே, வாயுஃ ஸருக்ஶப்தஃ ஸர்வதோகதிஶ்ச ஸந் விசரேத்-ப்ரமதி|
Adhikarana pittodarasya lakShaNam (16-17) · Śloka 17
பித்தோதரே ஜ்வரோ மூர்ச்சா தாஹஸ்தட் கடுகாஸ்யதா| ப்ரமோऽதிஸாரஃ பீதத்வஂ த்வகாதாவுதரஂ ஹரித்||௧௬|| பீததாம்ரஸிராநத்தஂ ஸஸ்வேதஂ ஸோஶ்ம தஹ்யதே| தூமாயதி மதுஸ்பர்ஶஂ க்ஷிப்ரபாகஂ ப்ரதூயதே||௧௭||
View original
पित्तोदरे ज्वरो मूर्च्छा दाहस्तृट् कटुकास्यता| भ्रमोऽतिसारः पीतत्वं त्वगादावुदरं हरित्||१६|| पीतताम्रसिरानद्धं सस्वेदं सोश्म दह्यते| धूमायति मृदुस्पर्शं क्षिप्रपाकं प्रदूयते||१७||
🔊 Audio coming soon
ஸ௦-பித்தோதரே ஜ்வராதயஃ ஸ்யுஃ| ததா, த்வகாதௌ பீதத்வஂ பவதி| ஜடரஂ ஹரிதவர்ணஂ ததா பீததாம்ராபிஃ ஸிராபிர்நத்தஂ-யுக்தஂ, ஸஸ்வேதஂ ஶோஷ்ம ச ஸ்யாத், தஹ்யதே-தப்யதே ச| ததா, தூமாயதி| ததா, மதுஃ-அகடிநஃ, ஸ்பர்ஶோ யஸ்ய ததேவம்| ததா, க்ஷிப்ரபாகஂ ஸ்யாத்| ப்ரதூயதே-உபதப்யதே ச|
Adhikarana kaphodarasya lakShaNam (18-19) · Śloka 19
ஶ்லேஷ்மோதரேऽங்கஸதநஂ ஸ்வாபஃ ஶ்வயதுகௌரவம்| நித்ரோத்க்லேஶாருசிஶ்வாஸகாஸஶுக்லத்வகாதிதா||௧௮|| உதரஂ ஸ்திமிதஂ ஶ்லக்ஷ்ணஂ ஶுக்லராஜீததஂ மஹத்| சிராபிவத்தி கடிநஂ ஶீதஸ்பர்ஶஂ குரு ஸ்திரம்||௧௯||
View original
श्लेष्मोदरेऽङ्गसदनं स्वापः श्वयथुगौरवम्| निद्रोत्क्लेशारुचिश्वासकासशुक्लत्वगादिता||१८|| उदरं स्तिमितं श्लक्ष्णं शुक्लराजीततं महत्| चिराभिवृद्धि कठिनं शीतस्पर्शं गुरु स्थिरम्||१९||
🔊 Audio coming soon
ஸ௦-ஶ்லேஷ்மோதரேऽங்கஸாதாதயஃ ஸ்யுஃ| ததோதரஂ ஸ்திமிதஂ-நிஶ்சலம், ததா ஶ்லக்ஷ்ணஂ-கோமலஸ்பர்ஶம், ததா ஶுக்லராஜீபிஸ்ததஂ-வ்யாப்தம், ததா பஹத், ததா சிராபிவத்தி கடிநஂ ச ததா ஶீதஸ்பர்ஶம், ததா குரு, ததா ஸ்திரஂ-ந து சலம்|
Adhikarana sannipAtodarasya lakShaNam (20-22) · Śloka 22
அதுநா ஸந்நிபாதோதரஂ லக்ஷயிதுமாஹ - - - - த்ரிதோஷகோபநைஸ்தைஸ்தைஃ ஸ்த்ரீதத்தைஶ்ச ரஜோமலைஃ| கரதூஷீவிஷாத்யைஶ்ச ஸரக்தாஃ ஸஞ்சிதா மலாஃ||௨௦|| கோஷ்டஂ ப்ராப்ய விகுர்வாணாஃ ஶோஷமூர்ச்சாப்ரமாந்விதம்| குர்யுஸ்த்ரிலிங்கமுதரஂ ஶீக்ரபாகஂ ஸுதாருணம்||௨௧|| பாததே தச்ச ஸுதராஂ ஶீதவாதாப்ரதர்ஶநே| |௨௨|
View original
अधुना सन्निपातोदरं लक्षयितुमाह - - - - त्रिदोषकोपनैस्तैस्तैः स्त्रीदत्तैश्च रजोमलैः| गरदूषीविषाद्यैश्च सरक्ताः सञ्चिता मलाः||२०|| कोष्ठं प्राप्य विकुर्वाणाः शोषमूर्च्छाभ्रमान्वितम्| कुर्युस्त्रिलिङ्गमुदरं शीघ्रपाकं सुदारुणम्||२१|| बाधते तच्च सुतरां शीतवाताभ्रदर्शने| |२२|
🔊 Audio coming soon
ஸ௦-மலாஃ-வாதாதயஃ, ஸரக்தாஃ ஸஞ்சிதாஸ்த்ரிலிங்கஂ-த்ரிதோஷலக்ஷணஂ, ததா ஶோஷாதியுதஂ, ததா ஶீக்ரபாகஂ, ததா ஸுதாருணமுதரஂ குர்யுஃ| கிம்பூதைஃ ஸஞ்சிதாஃ ? த்ரிதோஷகோபநைஃ-ஸங்கீர்ணாதிபோஜநைஃ, தைஸ்தைஃ-ஸர்வரோகநிதாநோக்தைஃ, ததா ஸ்த்ரியா தத்தை ரஜோமலைஃ-கார்மணாபரபர்யாயைர்வஶீகரணைஃ, ததா கரேண தூஷீவிஷாத்யைஶ்ச| ஆதிஶப்தேந விருத்தாப்யவஹாராதேர்க்ரஹணம்| அநேநாஸ்ய ஹேதுவிஶேஷகதநம்| கீதஶா தோஷாஃ ? கோஷ்டஂ ப்ராப்ய-ஆஶ்ரித்ய, விகுர்வாணாஃ-விக்ரியாஂ யாதாஃ| தச்ச-ஜடரஂ, ஸுதராஂ ஶீதவாதாப்ரதர்ஶநே பாததே| இத்யநேநாஸ்ய விஶேஷலக்ஷணஂ கதிதம்|
Adhikarana plIhodarasya lakShaNam (22-26) · Śloka 26
ப்லீஹோதராதீந்யதுநா லக்ஷயதி - - - - | அத்யாஶிதஸ்ய ஸங்க்ஷோபாத்யாநயாநாதிசேஷ்டிதைஃ||௨௨|| அதிவ்யவாயகர்மாத்வவமநவ்யாதிகர்ஶநைஃ| வாமபார்ஶ்வாஶ்ரிதஃ ப்லீஹாச்யுதஃ ஸ்தாநாத்விவர்த்ததே||௨௩|| ஶோணிதஂ வா ரஸாதிப்யோ விவத்தஂ தஂ விவர்த்தயேத்| ஸோऽஷ்டீலேவாதிகடிநஃ ப்ராக் ததஃ கூர்மபஷ்டவத்||௨௪|| க்ரமேண வர்த்தமாநஶ்ச குக்ஷாவுதரமாவஹேத்| ஶ்வாஸகாஸபிபாஸாஸ்யவைரஸ்யாத்மாநருக்ஜ்வரைஃ||௨௫|| பாண்டுத்வமூர்ச்சாசர்தீபிர்தாஹமோஹைஶ்ச ஸஂயுதம்| அருணாபஂ விவர்ணஂ வா நீலஹாரித்ரராஜிமத்||௨௬||
View original
प्लीहोदरादीन्यधुना लक्षयति - - - - | अत्याशितस्य सङ्क्षोभाद्यानयानादिचेष्टितैः||२२|| अतिव्यवायकर्माध्ववमनव्याधिकर्शनैः| वामपार्श्वाश्रितः प्लीहाच्युतः स्थानाद्विवर्द्धते||२३|| शोणितं वा रसादिभ्यो विवृद्धं तं विवर्द्धयेत्| सोऽष्ठीलेवातिकठिनः प्राक् ततः कूर्मपृष्ठवत्||२४|| क्रमेण वर्द्धमानश्च कुक्षावुदरमावहेत्| श्वासकासपिपासास्यवैरस्याध्मानरुग्ज्वरैः||२५|| पाण्डुत्वमूर्च्छाछर्दीभिर्दाहमोहैश्च संयुतम्| अरुणाभं विवर्णं वा नीलहारिद्रराजिमत्||२६||
🔊 Audio coming soon
ஸ௦-அதிதப்தஸ்ய நரஸ்ய யாநகமநாதிசேஷ்டிதைர்யஃ ஸங்க்ஷோபஸ்தஸ்மாத், ததாऽதிவ்யவாயாதிபிஃ கர்ஶநைஃ ப்லீஹா ஸ்தாநாத்-ஸ்வாஶயாத், ச்யுதோ விவர்ததே-விஶேஷேண வத்திஂ கச்சதி| கிம்பூதஃ ப்லீஹா ? வாமபார்ஶ்வாஶ்ரிதஃ| அதவா ரஸாதிப்யோ தாதுப்யஃ ஶோணிதஂ விவத்தஂ-வத்திஹேதுபிரதிகஂ கத்வா வத்திஂ ப்ராப்தஂ, அநந்தரஂ தஂ-ப்லீஹாநஂ ஸ்வஸ்தாநாச்ச்யுதமச்யுதஂ வா, விஶேஷேண வர்தயேத்-ஸ்வப்ரமாணாதாதிக்யஂ ஜநயேத்| ஸஃ-ப்லீஹா, அஷ்டீலேவாதிகடிநஃ ப்ராக்பூத்வா, ததஃ-அநந்தரஂ, கச்சபபஷ்டாகதிஃ க்ரமேண-ந ஸஹஸைவ, வர்தமாநஃ-ஆதிக்யஂ கச்சந், குக்ஷௌ-ஸ்வீயே ஸ்தாநே, உதரஂ விதத்யாத்| கீதஶம் ? ஶ்வாஸாதிபிர்தாஹமோஹபர்யந்தைஃ ஸஂயுதம்| ததா, அருணாபஂ-அருணவர்ணம், அதவா விவர்ணஂ-அநிஶ்சிதவர்ணம், ததா நீலஹாரித்ரராஜிமத் ஏவஂவிதா ராஜயோ வித்யந்தே யஸ்மிஂஸ்ததேவம்|
Adhikarana plIhodare doShAnubandhaH (27) · Śloka 27
உதாவர்தருஜாநாஹைர்மோஹதட்தஹநஜ்வரைஃ| கௌரவாருசிகாடிந்யைர்வித்யாத்தத்ர மலாந் க்ரமாத்||௨௭||
View original
उदावर्तरुजानाहैर्मोहतृड्दहनज्वरैः| गौरवारुचिकाठिन्यैर्विद्यात्तत्र मलान् क्रमात्||२७||
🔊 Audio coming soon
ஸ௦-தத்ர-ப்லீஹோதரே, பதக்லக்ஷணலக்ஷிதாந்மலாந்-வாதாதீந், க்ரமேணோதாவர்தாதிநா வித்யாத்| தத்ரோதாவர்தருஜாநாஹைர்வாதஂ வித்யாத்| மோஹதட்தஹநஜ்வரைஃ பித்தஂ வித்யாத்| கௌரவாருசிகாடிந்யைஃ கபஂ வித்யாத்|
Adhikarana yakRududarasya lakShaNam (28) · Śloka 28
அத யகல்லக்ஷயதி - - - - ப்லீஹவத்தக்ஷிணாத்பார்ஶ்வாத் குர்யாத்யகதபி ச்யுதம்| |௨௮|
View original
अथ यकृल्लक्षयति - - - - प्लीहवद्दक्षिणात्पार्श्वात् कुर्याद्यकृदपि च्युतम्| |२८|
🔊 Audio coming soon
ஸ௦-யதா பூர்வோக்தைர்ஹேதுபிஃ ப்லீஹா வாமபார்ஶ்வாச்ச்யுதோ விவர்ததே-விவத்தோ பூத்வாऽநந்தரமுதரமாவஹேத், தத்வத்யகதபி தக்ஷிணாத் பார்ஶ்வாச்ச்யுதஂ ஸத்வர்ததே-வத்தஂ ஸதுதரஂ குருதே| அதவா ஶோணிதஂ ஸ்வஹேதுதோ விவத்தஂ யகத்விவர்தயேத், தச்ச விவத்தமுதரமாவஹேத்| இதி ப்லீஹோதரயகதுதரயோஃ ஸாதஶ்யம்|
Adhikarana baddhodarasya lakShaNam (28-32) · Śloka 32
அத பத்தோதரஂ லக்ஷயதி - - - - | பக்ஷ்மவாலைஃ ஸஹாந்நேந புக்தைர்பத்தாயநே குதே||௨௮|| துர்நாமபிருதாவதைரந்யைர்வாऽந்த்ரோபலோபிபிஃ| வர்சஃபித்தகபாந் ருத்த்வா கரோதி குபிதோऽநிலஃ||௨௯|| அபாநோ ஜடரஂ தேந ஸ்யுர்தாஹஜ்வரதட்க்ஷவாஃ| காஸஶ்வாஸோருஸதநஂ ஶிரோஹந்நாபிபாயுருக்||௩௦|| மலஸங்கோऽருசிஶ்ச்சர்திருதரஂ மூடமாருதம்| ஸ்திரஂ நீலாருணஸிராராஜிநத்தமராஜி வா||௩௧|| நாபேருபரி ச ப்ராயோ கோபுச்சாகதி ஜாயதே| |௩௨|
View original
अथ बद्धोदरं लक्षयति - - - - | पक्ष्मवालैः सहान्नेन भुक्तैर्बद्धायने गुदे||२८|| दुर्नामभिरुदावतैरन्यैर्वाऽन्त्रोपलोपिभिः| वर्चःपित्तकफान् रुद्ध्वा करोति कुपितोऽनिलः||२९|| अपानो जठरं तेन स्युर्दाहज्वरतृट्क्षवाः| कासश्वासोरुसदनं शिरोहृन्नाभिपायुरुक्||३०|| मलसङ्गोऽरुचिश्च्छर्दिरुदरं मूढमारुतम्| स्थिरं नीलारुणसिराराजिनद्धमराजि वा||३१|| नाभेरुपरि च प्रायो गोपुच्छाकृति जायते| |३२|
🔊 Audio coming soon
ஸ௦-பக்ஷ்மாணி ச வாலாஶ்ச பக்ஷ்மவாலாஃ, தைரந்நேந ஸஹ புக்தைர்பத்தாயநே குதே ஸத்யபாநோ வாயுர்விகுணஃ-குபிதோ, ஜடரஂ கரோதி| பத்தமயநஂ-த்வாரஂ புரீஷாநிலவாஹி, யஸ்ய ததேவஂவிதே குதே| ததா துர்நாமபிர்குதே பத்தாயநே, ததோதாவர்தைர்பத்தாயநே, ததாऽந்யைர்வாऽந்த்ரோபலேபிபிஃ-உபதேஹிபிர்தத்யோதநமாஶோமாதிபிஃ, குதே பத்தாயநே, அபாநோ ஜடரஂ கரோதி| கிஂ கத்வா ? வர்சஃபித்தகபாந் ருத்த்வா-ஆவத்ய, தத்பத்தோதரமுச்யதே| தேந-பத்தோதரேண, தாஹஜ்வரதட்க்ஷவாஃ ஸ்யுஃ| ததா, காஸஶ்வாஸாவூருஸதநஂ ஶிரோஹுந்நாபிபாயுருக் ஸ்யாத்| ததா, மலாநாஂ-மூத்ரபுரீஷாதீநாஂ, ஸங்கஃ-அப்ரவர்தநம்| அருசிஸ்ததா சர்திஃ ஸ்யாத்| ததோதரஂ மூடமாருதஂ பவேத்| மூடோ-பஹிரநிஃஸரணரூபோ, மாருதோ யஸ்மிஂஸ்ததேவம்| மூடமாருதத்வஸ்ய ஸாமாந்யலக்ஷணேநைவ கஹீதத்வாத்புநர்க்ரஹணமதிஶயார்தம்| ததா, ஸ்திரஂ-அசலம்| ததா, நீலாருணஸிராராஜிபிர்நத்தஂ-வ்யாப்தம், அதவாऽராஜி ஸ்யாத்| தச்சோதரஂ ப்ராயோ நாபேருபரிஷ்டாத்கோபுச்சாகதி ஜாயதே| யதாயதோர்த்வஂ ததாததா ஸூக்ஷ்மமித்யர்தஃ| அநேநாஸ்ய ஸஂஸ்தாநமுக்தம்|
Adhikarana chidrodarasya lakShaNam (32-36) · Śloka 36
அதுநா சித்ரோதரஂ லக்ஷயதி - - - - | அஸ்த்யாதிஶல்யைஃ ஸாந்நைஶ்சத்புக்தைரத்யஶநேந வா||௩௨|| பித்யதே பச்யதே வாऽந்த்ரஂ தச்சித்ரைஶ்ச ஸ்ரவந்பஹிஃ| ஆம ஏவ குதாதேதி ததோऽல்பால்பஂ ஸவிட்ரஸஃ||௩௩|| துல்யஃ குணபகந்தேந பிச்சிலஃ பீதலோஹிதஃ| ஶேஷஶ்சாபூர்ய ஜடரஂ ஜடரஂ கோரமாவஹேத்||௩௪|| வர்த்தயேத்தததோ நாபேராஶு சைதி ஜலாத்மதாம்| உத்ரிக்ததோஷரூபஂ ச வ்யாப்தஂ ச ஶ்வாஸதட்ப்ரமைஃ||௩௫|| சித்ரோதரமிதஂ ப்ராஹுஃ பரிஸ்ராவீதி சாபரே| |௩௬|
View original
अधुना छिद्रोदरं लक्षयति - - - - | अस्थ्यादिशल्यैः सान्नैश्चद्भुक्तैरत्यशनेन वा||३२|| भिद्यते पच्यते वाऽन्त्रं तच्छिद्रैश्च स्रवन्बहिः| आम एव गुदादेति ततोऽल्पाल्पं सविड्रसः||३३|| तुल्यः कुणपगन्धेन पिच्छिलः पीतलोहितः| शेषश्चापूर्य जठरं जठरं घोरमावहेत्||३४|| वर्द्धयेत्तदधो नाभेराशु चैति जलात्मताम्| उद्रिक्तदोषरूपं च व्याप्तं च श्वासतृड्भ्रमैः||३५|| छिद्रोदरमिदं प्राहुः परिस्रावीति चापरे| |३६|
🔊 Audio coming soon
ஸ௦-அஸ்திதணகண்டகபாஷாணதாதுஶங்கதார்வாதிஶல்யைஃ ஸாந்நைஃ-ஸஹபோஜநேந புக்தைஃ| அதவா, அத்யஶநேந-அதிமாத்ரபோஜநேந, யதாऽந்த்ரஂ பித்யதே-ஸச்சித்ரஂ ஸம்பத்யதே, அதவா பச்யதே-பாகஂ யாதி| தச்சித்ரைஶ்ச-அந்த்ரச்சித்ரைர்பேதோத்பந்நைஃ, பாகதோ வா, பஹிராம ஏவ-அபரிபக்வ ஏவ, ஸவிட்ரஸஃ ஸ்ரவந்நல்பால்பமேவ குதாதேதி-ஆயாதி| துல்யஃ-ஸதஶஃ, குணபகந்தேந-ஶவகந்தேந| ததா பிச்சிலஃ, பீதலோஹிதஶ்ச வர்ணேந| ஶேஷஶ்ச ரஸோ-யோ குதாந்நாகச்சதி, ஸ ஜடரமாபூர்ய-பூரயித்வா, கோரஂ-கஷ்டதரஂ, ஜடராக்யஂ வ்யாதிஂ குர்யாத்| தத்-உதரஂ, அதோ நாபேர்வர்தயேத்-வத்திஂ கச்சேத்| வர்திஶ்சுராதிஃ| ததா, ஆஶு-ஶீக்ரமேவ, ஜலாத்மதாஂ-ஜலோதரத்வமேதி, உத்ரிக்ததோஷரூபஂ ச| உத்ரிக்தஂ-அதிகஂ, தோஷாணாஂ-வாதபித்தகபாநாஂ, ரூபஂ-ஆகதிஃ, யஸ்ய ததேவம்| ததா, ஶ்வாஸதட்ப்ரமைர்வ்யாப்தமிதமுதரஂ சித்ரோதரஂ ப்ராஹுராசார்யாஃ| அபரே த்வாசார்யாஃ பரிஸ்ராவீத்யாஹுஃ|
Adhikarana udakodarasya lakShaNam (36-40) · Śloka 40
அதோதகோதரதர்ஶநார்தமாஹ - - - - | ப்ரவத்தஸ்நேஹபாநாதேஃ ஸஹஸாऽऽமாம்புபாயிநஃ||௩௬|| அத்யம்புபாநாந்மந்தாக்நேஃ க்ஷீணஸ்யாதிகஶஸ்ய வா| ருத்த்வாऽம்புமார்காநநிலஃ கபஶ்ச ஜலமூர்சிதஃ||௩௭|| வர்தயேதாஂ ததேவாம்பு தத்ஸ்தாநாதுதராஶ்ரிதௌ| ததஃ ஸ்யாதுதரஂ தஷ்ணாகுதஸ்ருதிருஜாந்விதம்||௩௮|| காஸஶ்வாஸாருசியுதஂ நாநாவர்ணஸிராததம்| தோயபூர்ணததிஸ்பர்ஶஶப்தப்ரக்ஷோபவேபது||௩௯|| தகோதரஂ மஹத்ஸ்நிக்தஂ ஸ்திரமாவத்தநாபி தத்| |௪௦|
View original
अथोदकोदरदर्शनार्थमाह - - - - | प्रवृत्तस्नेहपानादेः सहसाऽऽमाम्बुपायिनः||३६|| अत्यम्बुपानान्मन्दाग्नेः क्षीणस्यातिकृशस्य वा| रुद्ध्वाऽम्बुमार्गाननिलः कफश्च जलमूर्छितः||३७|| वर्धयेतां तदेवाम्बु तत्स्थानादुदराश्रितौ| ततः स्यादुदरं तृष्णागुदस्रुतिरुजान्वितम्||३८|| कासश्वासारुचियुतं नानावर्णसिराततम्| तोयपूर्णदृतिस्पर्शशब्दप्रक्षोभवेपथु||३९|| दकोदरं महत्स्निग्धं स्थिरमावृत्तनाभि तत्| |४०|
🔊 Audio coming soon
ஸ௦-ப்ரவத்தஂ-ஆரப்தஂ, ஸ்நேஹபாநாதி யேந ஸ ப்ரவத்தஸ்நேஹபாநாதிஃ| ஆதிக்ரஹணாத்வமநாதிகஂ கர்ம பஞ்சவிதஂ கஹ்யதே| தஸ்ய ததாபூதஸ்ய ஸஹஸாऽऽமாம்புபாயிநஃ-ஸஹஸைவாபக்வபாநீயபஸ்ய, ததா மந்தாக்நேஃ-நஷ்டவஹ்நேஃ, ததா க்ஷீணஸ்ய-விஶிஷ்டவ்யாத்யாக்ராந்ததயா தாத்வபசயவதஃ, ததாऽதிகஶஸ்ய-அநஶநாதிநா க்ஷீணமேதோமாஂஸஸ்ய, ஏவஂவிதஸ்ய புருஷஸ்யாத்யம்புபாநாதம்புமார்காந்-தோயவாஹிநி ஸ்ரோதாஂஸி, ருத்த்வாऽநிலஃ கபஶ்ச| கிம்பூதஃ ? ஜலமூர்சிதஃ-தோயமிஶ்ரிதஃ| தாவுபௌ வாதகபௌ ஜலமூர்சிதாவுதராஶ்ரிதௌ ததேவாம்பு தத்ஸ்தாநாத்-உதகஸ்தாநாத் க்லேமதோ, வர்த்தயேதாம்| ததஃ-அநந்தரஂ, உதரஂ ஸ்யாத்| தஷ்ணாதியுதஂ, ததா காஸாதியுதஂ, ததா நாநாவர்ணாபிஃ-அநேகவர்ணாபிஃ ஸிராபிஃ, ததஂ-வ்யாப்தம்| தோயேத்யாதி| ஶப்தஸ்ய ப்ரக்ஷோபஃ-ஸஂரம்பஃ ஶப்தப்ரக்ஷோபஃ, வேபதுஃ-கம்பஃ, ஸ்பர்ஶஶ்ச ஶப்தப்ரக்ஷோபஶ்ச வேபதுஶ்ச த ஏவம், தோயேந பூர்ணா தோயபூர்ணா, ஸா சாஸௌ ததிஶ்ச தோயபூர்ணததிஃ, தோயபூர்ணததிவத் ஸ்பர்ஶஶப்தப்ரக்ஷோபவேபதவோ யஸ்மிந்நுதரே தத்தோயபூர்ணததிஸ்பர்ஶஶப்தப்ரக்ஷோபவேபது, தகோதரஂ-ஜலோதரஂ, ஸ்யாத்| தச்ச மஹத்-அந்யேப்ய உதரேப்யோ விஸ்தீர்ணம், ததா ஸ்நிக்தஂ, ததா ஸ்திரஂ-அசலம், ஆவத்தநாபி தத், ஆஸமந்தாத்வத்தா-வர்துலா, நாபிர்யஸ்ய ததேவம்|
Adhikarana upekShayA sarveShUdareShu jalasaMbhave saMprAptirlakShaNaM ca (40-44) · Śloka 44
அதுநா ஜடரேऽப்யவஸாநே யதா ஜலஸம்பவஃ ஸ்யாத்ததாऽऽஹ - - - - | உபேக்ஷயா ச ஸர்வேஷு தோஷாஃ ஸ்வஸ்தாநதஶ்ச்யுதாஃ||௪௦|| பாகாத்த்ரவா த்ரவீகுர்யுஃ ஸந்திஸ்ரோதோமுகாந்யபி| ஸ்வதேஶ்ச பாஹ்யஸ்ரோதஃஸு விஹதஸ்திர்யகாஸ்திதஃ||௪௧|| ததேவோதகமாப்யாய்ய பிச்சாஂ குர்யாத்ததா பவேத்| குரூதரஂ ஸ்திரஂ வத்தமாஹதஂ ச ந ஶப்தவத்||௪௨|| மது வ்யபேதராஜீகஂ நாப்யாஂ ஸ்பஷ்டஂ ச ஸர்பதி| ததநூதகஜந்மாஸ்மிந்குக்ஷிவத்திஸ்ததோऽதிகம்||௪௩|| ஸிராந்தர்தாநமுதகஜடரோக்தஂ ச லக்ஷணம்| |௪௪|
View original
अधुना जठरेऽप्यवसाने यथा जलसम्भवः स्यात्तथाऽऽह - - - - | उपेक्षया च सर्वेषु दोषाः स्वस्थानतश्च्युताः||४०|| पाकाद्द्रवा द्रवीकुर्युः सन्धिस्रोतोमुखान्यपि| स्वदेश्च बाह्यस्रोतःसु विहतस्तिर्यगास्थितः||४१|| तदेवोदकमाप्याय्य पिच्छां कुर्यात्तदा भवेत्| गुरूदरं स्थिरं वृत्तमाहतं च न शब्दवत्||४२|| मृदु व्यपेतराजीकं नाभ्यां स्पृष्टं च सर्पति| तदनूदकजन्मास्मिन्कुक्षिवृद्धिस्ततोऽधिकम्||४३|| सिरान्तर्धानमुदकजठरोक्तं च लक्षणम्| |४४|
🔊 Audio coming soon
ஸ௦-உபேக்ஷயா-அசிகித்ஸநாத், ஸர்வேஷூதரேஷு, தோஷாஃ-வாதபித்தகபாஃ, ஸ்வஸ்தாநதஃ-ஆத்மீயாத் ஸ்தாநாத், ச்யுதாஃ-ஸ்தாநாந்தரஂ கதாஃ, ததா பாகாத்தேதோஸ்தே தோஷா த்ரவா அதிகஂ த்ரவீகுர்யுஃ ஸந்திஸ்ரோதோமுகாந்யபி| அந்தயஶ்ச ஸ்ரோதோமுகாநி ச ஸந்திஸ்ரோதோமுகாநி-த்வாராணி| ந கேவலஂ ஸ்வயஂ தோஷா த்ரவத்வஂ கதாஃ, யாவத்ஸந்திஸ்ரோதோமுகாந்யபி த்ரவீகுர்யுஃ, இத்யபிஶப்தார்தஃ| ஸ்வேதஶ்ச பாஹ்யஸ்ரோதஃஸு ஸஂவதேஷு விஹதோ-நிருத்தஃ, திர்யகாஸ்திதஃ-திர்யக் ப்ரவத்தஶ்ச, ததேவோதகஂ ப்ராக் குக்ஷௌ வத்திஂ கதமாப்யாய்ய-வத்திஂ கமயித்வா, பிச்சாஂ குர்யாத்| ததா பவேத்குரூதரஂ ஸ்திரஂ-அசலஂ, வத்தஂ-வர்துலஂ, ச| ததாऽऽஹதஂ ச பாண்யாதிநா ந ஶப்தவத்-நஶப்தயுக்தம், ததா மது-அகடிநம், ததா வ்யபேதா ராஜ்யோ யஸ்மாத் தத்வ்யபேதராஜீகஂ ஸ்யாத்| நாப்யாஂ ச ஸ்பஷ்டஂ ஸத் ஸர்பதி-ப்ரஸாரி ஸம்பத்யதே| ததநு-ததோऽநந்தரம், அஸ்மிந்-உதராக்யே வ்யாதௌ, உதகஜந்ம-ஜலஸம்பவஃ| ததஃ-அநந்தரஂ, அதிகஂ கத்வா குக்ஷிவத்திர்பவேத்| ததா, ஸிராந்தர்தாநஂ-ஸிராணாமதர்ஶநம்| கிமேததேவ லக்ஷணம்? நேத்யாஹ-உதகஜடரோக்தஂ ச லக்ஷணம்| ந கேவலஂ யததுநைவோக்தஂ லக்ஷணம், யாவஜ்ஜலோதரோக்தஂ சேதி சஶப்தஸ்யார்தஃ|
Adhikarana udarANAM kRucchrasAdhyAsAdhyatvam (44-45) · Śloka 45
இதாநீமுதராணாஂ ஸுகஸாத்யத்வாபாவாத் கச்ச்ரஸாத்யாஸாத்யத்வே வேதயதி - - - - | வாதபித்தகபப்லீஹஸந்நிபாதோதகோதரம்||௪௪|| கச்ச்ரஂ யதோத்தரம் பக்ஷாத்பரஂ ப்ராயோऽபரே ஹதஃ| ஸர்வஂ ச ஜாதஸலிலஂ ரிஷ்டோக்தோபத்ரவாந்விதம்||௪௫||
View original
इदानीमुदराणां सुखसाध्यत्वाभावात् कृच्छ्रसाध्यासाध्यत्वे वेदयति - - - - | वातपित्तकफप्लीहसन्निपातोदकोदरम्||४४|| कृच्छ्रं यथोत्तरम् पक्षात्परं प्रायोऽपरे हतः| सर्वं च जातसलिलं रिष्टोक्तोपद्रवान्वितम्||४५||
🔊 Audio coming soon
ஸ௦-வாதாத்யுத்பவமுதரஂ யதோத்தரஂ கச்ச்ரம்| தேந வாதோதராத் பித்தோதராத் பித்தோதரஂ யாவதுதகோதரமத்யர்தஂ கச்ச்ரம், கச்ச்ரஸாத்யத்வாத்| ஸ௦-பாடாபேக்ஷயா யே த்வே அபரே-பத்தக்ஷதோதரே, தே ப்ராயஃ பக்ஷாத்பரஂ-அநந்தரஂ, ஹதோ-மாரயதஃ| ப்ராயோக்ரஹணாத்-கதாசிந்நியதாயுஷ்யுத்பந்நே நைவ மாரயதஃ| ஸ௦-கிலோபேக்ஷயா ஸர்வேஷூதரேஷ்வந்தே ஸலிலஸம்பவ இத்யுக்தம்| ஸர்வஂ ச ஜடரஂ ஜாதோதகஂ யத்வாதாதிஸமுத்தஂ கச்ச்ரமுக்தஂ ததபி ஹந்த்யேவ| அத்ராபி ப்ராயோக்ரஹணமநுவர்தநீயம்| கதாசிஜ்ஜாதோதகமபி ந மாரயதி, அபி து யாபயத்யேவ| ததா, ரிஷ்டோக்தோபத்ரவாந்விதஂ-ரிஷ்டாத்யாயோக்தைருபத்ரவைர்யுக்தஂ "ஜடரஂ ஹந்தி துர்பலம்| ஶூநாக்ஷஂ குடிலோபஸ்தஂ" (ஹ. ஶா. அ. ௫|௯௦) இத்யாதிபிஶ்ச, ததபி ஹந்தி|
Adhikarana udarasya yatnasAdhyatvam (12) · Śloka 12
ஜந்மநைவோதரஂ ஸர்வஂ ப்ராயஃ கச்ச்ரதமஂ மதம்| பலிநஸ்ததஜாதாம்பு யத்நஸாத்யஂ நவோத்திதம்||௪௬|| இதி ஶ்ரீவைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸூநுஶ்ரீமத்வாக்படவிரசிதாயாமஷ்டாங்கஹதயஸஂஹிதாயாஂ ததீயே நிதாநஸ்தாநே உதரநிதாநஂ நாம த்வாதஶோऽத்யாயஃ||௧௨||
View original
जन्मनैवोदरं सर्वं प्रायः कृच्छ्रतमं मतम्| बलिनस्तदजाताम्बु यत्नसाध्यं नवोत्थितम्||४६|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचितायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां तृतीये निदानस्थाने उदरनिदानं नाम द्वादशोऽध्यायः||१२||
🔊 Audio coming soon
ஸ௦-ஜந்மநைவ-ஜாத்யைவ ஸ்வபாவேநைவ, உதரஂ ஸர்வஂ ப்ராயஃ கச்ச்ரதமஂ மதம், வ்யாதிஸ்வபாவாத்| ப்ராயோக்ரஹணாத்கிஞ்சிதுதரஂ கச்ச்ரமேவ பவதி, ந கச்ச்ரதமம்| அத ஏவாஹ-பலிந இத்யாதி| பலிநோ-பலவதஃ, ததுதரமுத்திதஂ நவஂ ஸத் அஜாதோதகஂ ஸத், யத்நஸாத்யமிதி| இதி ஶ்ரீமகாங்கதத்தபுத்ரஶ்ரீமதருணதத்தவிரசிதாயாமஷ்டாங்கஹதயடீகாயாஂ ஸர்வாங்கஸுந்தராக்யாயாஂ ததீயே நிதாநஸ்தாநே உதரநிதாநஂ நாம த்வாதஶோऽத்யாயஃ ஸமாப்தஃ|| ௧௨||