2. garbhavyāpadvidhiradhyāyaḥ

Adhikarana garBavyApadvidhiradhyAyaH (2) · Śloka 2

ਗਰ੍ਭਾਵਕ੍ਰਾਨ੍ਤਿਸ਼ਾਰੀਰਾਦਨਨ੍ਤਰਂ ਗਰ੍ਭਵ੍ਯਾਪਦਂ ਸ਼ਾਰੀਰਮਾਰਭ੍ਯਤੇ| ਗਰ੍ਭਸ੍ਯ ਵ੍ਯਾਪਤ੍ਪ੍ਰਤੀਕਾਰਵਿਜ੍ਞਾਨਾਰ੍ਥਮਾਹ ਅਥਾਤੋ ਗਰ੍ਭਵ੍ਯਾਪਦਂ ਸ਼ਾਰੀਰਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ| ਗਦ੍ਯਸੂਤ੍ਰੇ|੨|

ਗਰ੍ਭਸ੍ਯ ਵ੍ਯਾਪਤ੍ ਗਰ੍ਭਵ੍ਯਾਪਤ੍, ਸਾ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਨਿਤਿ ਧਃ, ਤਸ੍ਯ "ਅਧ੍ਯਾਯਾਨੁਵਾਕਯੋਰ੍ਲੁਕ੍" ਇਤਿ ਲੁਕ੍| ਯਦ੍ਯਪਿ ਚਾਤ੍ਰ ਗਰ੍ਭਵ੍ਯਾਪਦਸ਼੍ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਪ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਨ ਕੇਵਲਂ ਵ੍ਯਾਪਤ੍, ਤਥਾਪਿ ਬਾਹੁਲ੍ਯਾਦਿਦਮੁਕ੍ਤਮਿਤਿ ਵੇਦ੍ਯਮ੍| ਅਥਾਦੀਨਾਂ ਪੂਰ੍ਵਵਦ੍ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ|

Adhikarana garBiNyAH puShpe dRuShTe kartavyam (1-2) · Śloka 2

ਗਰ੍ਭਿਣ੍ਯਾਃ ਪਰਿਹਾਰ੍ਯਾਣਾਂ ਸੇਵਯਾ ਰੋਗਤੋਥ ਵਾ| ਪੁਸ੍ਪੇਦਸ੍ਟੇਥਵਾ ਸ਼ੂਲੇ ਬਾਹ੍ਯਾਨ੍ਤਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ਼ੀਤਲਮ੍||੧|| ਸੇਵ੍ਯਾਮ੍ਭੋਜਹਿਮਕ੍ਸੀਰਿਵਲ੍ਕਕਲ੍ਕਾਜ੍ਯਲੇਪਿਤਾਨ੍| ਧਾਰਯੇਦ੍ਯੋਨਿਬਸ੍ਤਿਭ੍ਯਾਮਾਰ੍ਦ੍ਰਾਰ੍ਦ੍ਰਾਨ੍ ਪਿਚੁਨਕ੍ਤਕਾਨ੍||੨||

ਗਰ੍ਭਿਣ੍ਯਾਃ ਪਰਿਹਾਰ੍ਯਾਣਾਂ-ਆਹਾਰਵਿਹਾਰਾਣਾਂ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਾਨਾਮਤਿਵ੍ਯਵਾਯਾਦੀਨਾਂ, ਸੇਵਨੇਨ ਪੁਸ੍ਪੇ ਦਸ੍ਟੇ, ਅਥਵਾ ਰੋਗਤਃ ਪੁਸ੍ਪੇ ਦਸ੍ਟੇ, ਰੋਗਸ੍ਯ ਚ ਸ੍ਵਭਾਵਾਪਥ੍ਯਸਰ੍ਸਪਸ਼ਾਕਮਨ੍ਦਕਦਧ੍ਯਾਦੇਰਾਹਾਰਾਨ੍ਮਾਤ੍ਰਾਦੇਸ਼ਕਾਲਾਦਿਵਸ਼ਾਦ੍ਵਾ ਸਮ੍ਭਵਃ, ਗਰ੍ਭਾਖ੍ਯਫਲਹੇਤੁਤ੍ਵਾਦ੍ਰਕ੍ਤਂ ਪੁਸ੍ਪਮੁਚ੍ਯਤੇ, ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਦਸ੍ਟੇ-ਚਕ੍ਸੁਰ੍ਗੋਚਰਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ, ਅਥਵਾ ਸ਼ੂਲੇ-ਦਸ੍ਟੇ-ਪ੍ਰਸ਼੍ਨਾਦਿਨੋਪਲਬ੍ਧੇ ਸਤਿ, ਦਸ਼ਿਰਤ੍ਰੋਪਲਾਬ੍ਧਿਵਚਨਃ, ਬਾਹ੍ਯਾਨ੍ਤਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ਼ੀਤਲਂ ਸਾਧਨਂ-ਅਨ੍ਨਪਾਨਪ੍ਰਦੇਹਪਰਿਸੇਕਾਦਿ, ਕਾਰ੍ਯਮ੍| ਬਹਿਃ-ਸ੍ਨਾਨਾਵਗਾਹਾਦੌ, ਅਨ੍ਤਸ਼੍ਚਭੋਜਨਾਨੁਪਾਨਾਦਾਵਿਤ੍ਯਰ੍ਤ੍ਥਃ| ਰੋਗਤ ਇਤਿ ਤਤੀਯਾਰ੍ਥੇ ਤਸਿਃ| ਤਥਾ, ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਯੋਨਿਬਸ੍ਤਿਭ੍ਯਾਂ ਪਿਚੁਨਕ੍ਤਕਾਨ੍ ਧਾਰਯੇਤ੍| ਕਿਮ੍ਭੂਤਾਨ੍ ? ਸੇਵ੍ਯਾਦਿਭਿਰ੍ਲੇਪਿਤਾਨ੍| ਸੇਵ੍ਯਂ-ਉਸ਼ੀਰਮ੍| ਅਮ੍ਭੋਜਂ-ਪਦ੍ਮਮ੍| ਹਿਮਂ ਚਨ੍ਦਨਮ੍| ਕ੍ਸੀਰਂ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਯੇਸਾਂ ਤੇ ਕ੍ਸੀਰਿਣੋ ਵਕ੍ਸਾਃ-ਪਿਪ੍ਪਲਾਦਯਃ, ਯੇਸਾਂ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਦਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾਨਾਂ ਕ੍ਸੀਰਂ ਦਸ਼੍ਯਤੇ| ਵਲ੍ਕਂ-ਵਲ੍ਕਲਮ੍| ਸੇਵ੍ਯਂ ਚਾਮ੍ਭੋਜਂ ਚ ਹਿਮਂ ਚ ਕ੍ਸੀਰਿਵਲ੍ਕਂ ਚ, ਤੇਸਾਂ ਕਲ੍ਕਸ਼੍ਚਾਜ੍ਯਂ ਚ , ਤੈਰ੍ਲੇਪਿਤਾਨ੍| ਤਥਾ ਚ ਕਿਮ੍ਭੂਤਾਨ੍ ? ਆਰ੍ਦ੍ਰਾਰ੍ਦ੍ਰਾਨ੍-ਅਤਿਸ਼ਯੇਨਾਰ੍ਦ੍ਰੀਕਤਾਨ੍| ਪਿਚੁਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਵਿਕੇਸ਼ਿਕਾਸਦਸ਼ਃ ਕਾਰ੍ਪਾਸਮਯਃ| ਨਕ੍ਤਕਃ-ਚੈਲਖਣ੍ਡਃ|

Adhikarana shatadhautaghRutAktastriyAH snAnAdi (3-6) · Śloka 6

ਸ਼ਤਧੌਤਘਤਾਕ੍ਤਾਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਂ ਤਦਮ੍ਭਸ੍ਯਵਗਾਹਯੇਤ੍| ਸਸਿਤਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰਕੁਮੁਦਕਮਲੋਤ੍ਪਲਕੇਸਰਮ੍||੩|| ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍ ਕ੍ਸੀਰਘਤਂ ਖਾਦੇਚ੍ਛਙ੍ਗਾਟਕਕਸੇਰੁਕਮ੍| ਪਿਬੇਤ੍ਕਾਨ੍ਤਾਬ੍ਜਸ਼ਾਲੂਕਬਾਲੋਦੁਮ੍ਬਰਵਤ੍ਪਯਃ||੪|| ਸ਼ਤੇਨ ਸ਼ਾਲਿਕਾਕੋਲੀਦ੍ਵਿਬਲਾਮਧੁਕੇਕ੍ਸੁਭਿਃ| ਪਯਸਾ ਰਕ੍ਤਸ਼ਾਲ੍ਯਨ੍ਨਮਦ੍ਯਾਤ੍ਸਮਧੁਸ਼ਰ੍ਕਰਮ੍||੫|| ਰਸੈਰ੍ਵਾ ਜਾਙ੍ਗਲੈਃ| |੬|

ਸ਼ਤਸ਼ਬ੍ਦੋ ਬਹੁਵਾਰਪਰ੍ਯਾਯਃ, ਨ ਸਙ੍ਖ੍ਯਾਵਾਚੀਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਤਥਾ ਚ ਸਙ੍ਗ੍ਰਹੇਧੀਤਮ੍ (ਸ਼ਾ. ਅ. ੪)- ਸਹਸ੍ਰਧੌਤਸਰ੍ਪਿਸਾਧੋਨਾਭੇਃ ਸਰ੍ਵਤਃ ਪ੍ਰਦਿਹ੍ਯਾਤ੍|" ਇਤਿ| ਸ਼ਤਾਧੌਤੇਨ-ਬਹੁਧਾ ਪ੍ਰਕ੍ਸਾਲਿਤੇਨ ਘਤੇਨ, ਅਕ੍ਤਾਂ-ਅਭ੍ਯਕ੍ਤਾਂ, ਸ੍ਤ੍ਰੀਂ ਤਦਮ੍ਭਸ੍ਯਵਗਾਹਯੇਤ੍-ਤਤ੍ਰ ਤਾਂ ਨਿਮਜ੍ਜਨਂ ਕਾਰਯੇਤ੍| ਤਦਿਤ੍ਯਨੇਨ ਹਿ ਸੇਵ੍ਯਾਦਿਦ੍ਰਵ੍ਯਪਰਾਮਰ੍ਸ਼ਃ| ਸ੍ਤ੍ਰੀਮਿਤਿ ਵਾਮ੍ਸ਼ਸੋਰਿਤੀਯਙ੍ਵਿਕਲ੍ਪਾਤ੍ਪੂਰ੍ਵਰੂਪਮ੍| ਤਥਾ ਕ੍ਸੀਰਂ ਘਤਂ ਚ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍| ਕਿਮ੍ਭੂਤਮ੍ ? ਸਸਿਤੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸਹ ਸਿਤਯਾ ਤਥਾ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰੇਣ ਤਥਾ ਕੁਮੁਦਕਮਲੋਤ੍ਪਲਾਨਾਂ ਕੇਸਰੇਣ-ਕਿਞ੍ਜਲ੍ਕੇਨ ਸਹਿਤਮ੍| ਅਨ੍ਯੇ ਤੁ ਕ੍ਸੀਰਾਹਤਂ ਕ੍ਸੀਰੋਦ੍ਭਵਂ ਘਤਂ ਕ੍ਸੀਰਘਤਮਿਤਿ ਵ੍ਯਾਚਕ੍ਸਤੇ| ਤਥਾ, ਖਾਦੇਚ੍ਛਙ੍ਗਾਟਕਂ ਕਸੇਰੁਕਂ ਚ| ਤਥਾ, ਪਯਃ-ਕ੍ਸੀਰਂ, ਪਿਬੇਤ੍| ਕਿਮ੍ਭੂਤਮ੍ ? ਕਾਨ੍ਤੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਕਾਨ੍ਤਾ-ਗਨ੍ਧਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਃ| ਅਪ੍ਸੁ ਜਾਤਂ-ਅਬ੍ਜਮ੍, ਕਮਲਾਦਿ| ਸ਼ਾਲੂਕਂ-ਉਤ੍ਪਲਮੂਲਮ੍| ਬਾਲਮੁਦੁਮ੍ਬਰਂ-ਅਪਕ੍ਵਮੁਦੁਮ੍ਬਰਫਲਮ੍| ਕਾਨ੍ਤਾ ਚਾਬ੍ਜਂ ਚ ਸ਼ਾਲੂਕਂ ਚ ਬਲੋਦੁਮ੍ਬਰਂ ਚ ਤਾਨਿ ਵਿਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਯਸ੍ਯ ਪਯਸਸ੍ਤਦੇਵਮ੍, ਤੈਃ ਸ਼ਤਂ ਕ੍ਸੀਰਂ ਪਿਬੇਦਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਯੈਰ੍ਹਿ ਤਤ੍ਪਯਃ ਸ਼ਤਂ ਤਾਨਿ ਤਤ੍ਰਾਵਸ਼੍ਯਂ ਵਿਦ੍ਯਨ੍ਤੇ| ਕ੍ਸੀਰਸ਼੍ਰਪਣਵਿਧਿਸ਼੍ਚਾਤੀਸਾਰਚਿਕਿਤ੍ਸੋਕ੍ਤਃ (ਹ. ਚਿ. ਅ. ੯/੩੯)- "ਪਯਸ੍ਯੁਤ੍ਕ੍ਵਾਥ੍ਯ ਮੁਸ੍ਤਾਨਾਂ ਵਿਂਸ਼ਤਿਂ" ਇਤ੍ਯਾਦ੍ਯਨੁਸਾਰੇਣਾਤ੍ਰ ਕਲ੍ਪ੍ਯਃ| ਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰੇ ਤ੍ਵੇਵਮੁਕ੍ਤਮ੍-"ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਦਸ੍ਟਗੁਣਂ ਕ੍ਸੀਰਂ ਕ੍ਸੀਰਾਤ੍ਤੋਯਂ ਚਤੁਰ੍ਗੁਣਮ੍| ਕ੍ਸੀਰਾਵਸ਼ੇਸਃ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਃ ਕ੍ਸੀਰਪਾਕੇ ਤ੍ਵਯਂ ਵਿਧਿਃ||" ਇਤਿ| ਅਨ੍ਯੇ ਤੁ ਕਾਨ੍ਤਾਦਿਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਾਂ ਚੂਰ੍ਣੇਨ ਯੁਕ੍ਤਂ ਕਲ੍ਕੇਨ ਵਾ ਯੁਕ੍ਤਂ ਪਯਃ ਪਿਬੇਦਿਤ੍ਯਾਹੁਃ| ਪਯਸਾ ਰਕ੍ਤਸ਼ਾਲ੍ਯਨ੍ਨਂ ਸਮਧੁਸ਼ਰ੍ਕਰਂ ਸੁਸ਼ੀਤਂ ਭੁਞ੍ਜੀਤ| ਕਿਮ੍ਭੂਤੇਨ ਕ੍ਸੀਰੇਣ ? ਸ਼ਾਲ੍ਯਾਦਿਭਿਃ ਸ਼ਤੇਨ-ਸਿਦ੍ਧੇਨ| ਦੇਸ਼ਸਾਤ੍ਮ੍ਯਾਦ੍ਯਨੁਰੋਧਾਜ੍ਜਾਙ੍ਗਲੈਰ੍ਵਾ ਰਸੈਃ ਸ਼ਾਲ੍ਯਨ੍ਨਮਦ੍ਯਾਤ੍|

Adhikarana SuddhivarjamasroktAcaraNam (6) · Śloka 6

ਸ਼ੁਦ੍ਧਿਵਰ੍ਜਂ ਚਾਸ੍ਰੋਕ੍ਤਮਾਚਰੇਤ੍| |੬|

ਸ਼ੁਦ੍ਧਿਂ ਵਰ੍ਜਯਿਤ੍ਵਾ, ਅਸ੍ਰੋਕ੍ਤਂ-ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਾਭਿਹਿਤਂ, ਯਤ੍ਸਾਧਨਂ ਤਦ੍ਵਾਹ੍ਯਾਨ੍ਤਰਾਚਰੇਤ੍-ਸੇਵੇਤ| ਅਸ੍ਰਸ਼ਬ੍ਦਸ੍ਯੋਪਲਕ੍ਸਣਾਰ੍ਥਤ੍ਵਾਦ੍ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਂ ਗਮ੍ਯਤੇ|

Adhikarana asaMpUrNatrimAsAyAH puShpadarSane kartavyam (6-7) · Śloka 7

| ਅਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਤ੍ਰਿਮਾਸਾਯਾਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਖ਼੍ਯਾਯ ਪ੍ਰਸਾਧਯੇਤ੍||੬|| ਆਮਾਨ੍ਵਯੇ ਚ| |੭|

ਅਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਾਸ੍ਤ੍ਰਯੋ ਮਾਸਾ ਯਸ੍ਯਾਃ ਗਰ੍ਭਿਣ੍ਯਾਃ ਸੈਵਮ੍| ਤਸ੍ਯਾਃ ਪੁਸ੍ਪਦਰ੍ਸ਼ਨੇ ਸਤਿ ਗਰ੍ਭਃ ਪ੍ਰਾਯੋ ਨ ਤਿਸ੍ਠਤਿ, ਅਸਞ੍ਜਾਤਸਾਰਤ੍ਵਾਤ੍| ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਖ੍ਯਾਯ-ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਂ ਕਤ੍ਵਾ, ਪ੍ਰਸਾਧਯੇਤ੍-ਪ੍ਰਕਰ੍ਸੇਣ ਯਤ੍ਨੇਨ ਸਾਧਯੇਤ੍| ਆਮਾਨ੍ਵਯੇ ਚ| ਅਤ੍ਰਾਪਿ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਖ੍ਯਾਯ ਪ੍ਰਸਾਧਯੇਦਿਤ੍ਯਨੁਵਰ੍ਤਤੇ| ਆਮਾਨੁਗਤੇ ਰਕ੍ਤਦਰ੍ਸ਼ਨੇ ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਤ੍ਰਿਚਤੁਰਾਦਿਮਾਸਾਯਾ ਅਪਿ ਸਞ੍ਜਾਤਸਾਰੇਪਿ ਗਰ੍ਭੇ ਸਤਿ ਵਿਰੁਦ੍ਧੋਪਕ੍ਰਮਤ੍ਵਾਤ੍ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਖ੍ਯਾਯ ਸਾਧਨਂ ਕਾਰਯੇਤ੍| ਤਥਾ ਹਿ,-ਰੂਕ੍ਸਤੀਕ੍ਸ੍ਣੋਸ੍ਣਕਟੁਪ੍ਰਾਯਮਾਮਘ੍ਨਂ ਗਰ੍ਭਿਣ੍ਯਾ ਵਿਰੁਦ੍ਧਮ੍, ਸ਼ੀਤਸ੍ਨਿਗ੍ਧਪ੍ਰਾਯਂ ਚਾਮਸ੍ਯ|

Adhikarana AmaraktayoraviruddhasyopadeSaH (7-9) · Śloka 9

ਏਵਮਪ੍ਯਾਮਰਕ੍ਤਯੋਰ੍ਦ੍ਵਯੋਰ੍ਯਦਵਿਰੁਦ੍ਧਂ ਤਦੁਪਦੇਸ੍ਟੁਮਾਹ ਤਤ੍ਰੇਸ੍ਟਂ ਸ਼ੀਤਂ ਰੂਕ੍ਸੋਪਸਂਹਿਤਮ੍| ਉਪਵਾਸੋ ਘਨੋਸ਼ੀਰਗੁਡੂਚ੍ਯਰਲੁਧਾਨ੍ਯਕਾਃ||੭|| ਦੁਰਾਲਭਾਪਰ੍ਪਟਕਚਨ੍ਦਨਾਤਿਵਿਸਾਬਲਾਃ| ਕ੍ਵਥਿਤਾਃ ਸਲਿਲੇ ਪਾਨਂ ਤਣਧਾਨ੍ਯਾਨਿ ਭੋਜਨਮ੍||੮|| ਮੁਦ੍ਗਾਦਿਯੂਸੈਰਾਮੇ ਤੁ ਜਿਤੇ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਦਿ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍| |੯|

ਤਤ੍ਰ-ਆਮਾਨ੍ਵਯੇ ਸਾਮਤਾਯਾਂ ਸਤ੍ਯਾਂ, ਸ਼ੀਤਂ ਯਦਨ੍ਨਪਾਨਾਦਿ, ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਬਾਹ੍ਯਤੋਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਹਿਤਮ੍| ਸ਼ੀਤਂ ਰਕ੍ਤਸ੍ਯ ਪਥ੍ਯਂ, ਆਮਸ੍ਯ ਵਿਰੁਦ੍ਧਤ੍ਵਾਦਪਥ੍ਯਂ, ਇਤ੍ਯਾਸ਼ਙ੍ਕ੍ਯਾਹ-ਰੂਕ੍ਸੋਪਸਂਹਿਤਮ੍,-ਰੂਕ੍ਸੇਣ-ਤਿਕ੍ਤਕਸਾਯਾਦਿਨਾ, ਯੁਕ੍ਤਮ੍| ਤਥਾ, ਦੇਸ਼ਸਤ੍ਵਾਦ੍ਯਨੁਰੋਧਾਦੁਪਵਾਸੋ ਹਿਤਃ, ਨ ਕੇਵਲਂ ਸ਼ੀਤਂ ਰੂਕ੍ਸੋਪਸਂਹਿਤਮ੍| ਤਥਾ ਗ਼ਨਾਦਯੋ ਦ੍ਰਵ੍ਯਵਿਸ਼ੇਸਾਃ ਸਲਿਲੇ ਕ੍ਵਥਿਤਾਃ ਪਾਨਂ ਹਿਤਮ੍| ਗ਼ਨੋ-ਮੁਸ੍ਤਃ| ਅਰਲੁਃ-ਸ੍ਯੋਨਾਕਃ| ਤਥਾ, ਤਣਧਾਨ੍ਯਾਨਿ-ਨੀਵਾਰਕੋਦ੍ਰਵਸ਼੍ਯਾਮਾਕਾਦੀਨਿ, ਭੋਜਨਂ-ਆਹਾਰਃ, ਤਤ੍ਰ-ਆਮਾਨ੍ਵਯੇ, ਹਿਤਮ੍| ਕੈਃ ਸਹ ? ਮੁਦ੍ਗਾਦਿਯੂਸੈਃ| ਆਦਿਗ੍ਰਹਣੇਨ ਮਕੁਸ੍ਟਮਸੂਰਾਦਯਃ ਸ਼ਿਮ੍ਬੀਧਾਨ੍ਯਵਿਸ਼ੇਸਾਃ ਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਹਰਾ ਗਹ੍ਯਨ੍ਤੇ| ਸਾਮਤਾਯਾਮੇਵੋਤ੍ਪਨ੍ਨਾਯਾਮਯਮੁਪਕ੍ਰਮਃ| ਆਮੇ ਤੁ ਜਿਤੇ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਦਿ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍| ਪੂਰ੍ਵਸ੍ਮਿਨ੍ਨਿਵ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍| ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਨ੍ਤਾਦ੍ਵਤਿਃ| ਯਥਾ ਪ੍ਰਥਮਂ ਰਕ੍ਤਦਰ੍ਸ਼ਨੇ ਸ੍ਨਿਧਸ਼ੀਤਲਾਦਿ ਹਿਤਂ, ਤਥਾਤ੍ਰਾਪਿ ਪੂਰ੍ਵਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟਂ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਦਿ ਹਿਤਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ਼ੀਤਾਨਿ ਬਾਹ੍ਯਾਨ੍ਤਰੁਪਯੋਜ੍ਯਾਨਿ|

Adhikarana garBenipatite tIkShNamadyapAnAdi (9-12) · Śloka 12

| ਗਰ੍ਭੇ ਨਿਪਤਿਤੇ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਂ ਮਦ੍ਯਂ ਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯਤਃ ਪਿਬੇਤ੍||੯|| ਗਰ੍ਭਕੋਸ੍ਠਵਿਸ਼ੁਦ੍ਦ੍ਯਰ੍ਥਮਰ੍ਤਿਵਿਸ੍ਮਰਣਾਯ ਚ| ਲਗ਼ੁਨਾ ਪਞ੍ਚਮੂਲੇਨ ਰੂਕ੍ਸਾਂ ਪੇਯਾਂ ਤਤਃ ਪਿਬੇਤ੍||੧੦|| ਪੇਯਾਮਮਦ੍ਯਪਾ ਕਲ੍ਕੇ ਸਾਧਿਤਾਂ ਪਾਞ੍ਚਕੌਲਿਕੇ| ਬਿਲ੍ਵਾਦਿਪਞ੍ਚਕਕ੍ਵਾਥੇ ਤਿਲੋਦ੍ਦਾਲਕਤਣ੍ਡੁਲੈਃ||੧੧|| ਮਾਸਤੁਲ੍ਯਦਿਨਾਨ੍ਯੇਵਂ ਪੇਯਾਦਿਃ ਪਤਿਤੇ ਕ੍ਰਮਃ| ਲਗ਼ੁਰਸ੍ਨੇਹਲਵਣੋ ਦੀਪਨੀਯਯੁਤੋ ਹਿਤਃ||੧੨||

ਗਰ੍ਭਿਣ੍ਯਾ ਏਵਮਾਸੇਵਮਾਨਾਯਾ ਅਪ੍ਯਦਸ੍ਟਵਸ਼ਾਦ੍ਗਰ੍ਭੇ ਨਿਪਤਿਤੇ-ਨਿਃਸ਼ੇਸੇਣ ਪਤਿਤੇ ਸਤਿ, ਤਿਕ੍ਸ੍ਣਂ-ਕਰ੍ਕਸ਼ਂ, ਮਦ੍ਯਂ ਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯੇਨ ਪਿਬੇਤ੍,-ਬਹੁ ਪਿਬੇਦਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਕਿਮਰ੍ਥਮ੍ ? ਇਤ੍ਯਾਹ-ਗਰ੍ਭਕੋਸ੍ਠੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਗਰ੍ਭਕੋਸ੍ਠਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯਰ੍ਥਮਰ੍ਤੇਃ-ਪੀਡਾਯਾਃ, ਵਿਸ੍ਮਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਚ| ਤਤੋ-ਮਦ੍ਯਪਰਿਣਾਮਾਦਨਨ੍ਤਰਂ, ਰੂਕ੍ਸਾਂ ਪੇਯਾਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਕਿਮ੍ਭੂਤਾਮ੍ ? ਲਘੁਨਾ ਪਞ੍ਚਮੂਲੇਨ-ਬਹਤ੍ਯਾਦਿਨਾ (ਹ.ਸੂ.ਅ.੬/੧੬੮), ਕਤਾਮ੍| ਅਮਦ੍ਯਪਾ ਤੁ ਯਾ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਸਾ ਗਰ੍ਭੇ ਨਿਪਤਿਤੇ ਪੇਯਾਂ ਪਿਬੇਤ੍, ਨ ਤੁ ਮਦ੍ਯਮ੍| ਕ੍ਵ ਸਾਧਿਤਾਂ ? ਕਲ੍ਕੇ| ਕਿਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਨਿ ? ਪਾਞ੍ਚਕੌਲਿਕੇ,-ਪਞ੍ਚਕੋਲਸ੍ਯਾਯਂ ਪਾਞ੍ਚਕੌਲਿਕਃ, ਤਸ੍ਮਿਨ੍| ਪਞ੍ਚਕੋਲਕਂ ਕਲ੍ਕੀਕਤ੍ਯ ਤਤ੍ਰ ਪੇਯਾਂ ਸਾਧਿਤਾਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਤਥਾ, ਬਿਲ੍ਵਾਦਿਪਞ੍ਚਕਕ੍ਵਾਥੇ-ਮਹਤ੍ਪਞ੍ਚਮੂਲਕਸਾਯੇ (ਹ. ਸੂ. ਅ. ੬/੧੬੭) , ਸਾਧਿਤਾਂ ਪੇਯਾਂ ਪਿਬੇਦਿਤਿ ਯੋਜ੍ਯਮ੍| ਕੈਃ ਸਾਧਿਤਾਮ੍ ? ਤਿਲੋਦ੍ਦਾਲਕਤਣ੍ਡੁਲੈਃ| ਉਦ੍ਦਾਲਕੋਵ੍ਰੀਹਿਵਿਸ਼ੇਸਃ| ਮਾਸੈਸ੍ਤੁਲ੍ਯਨਿ ਦਿਨਾਨਿ-ਮਾਸਸਙ੍ਖ੍ਯਾ ਵਾਸਰਾਃ| ਯਾਵਨ੍ਤੋ ਮਾਸਾ ਗਰ੍ਭਸ੍ਯ ਤਾਵਨ੍ਤ੍ਯਹਾਨਿ ਗਰ੍ਭੇ ਨਿਪਤਿਤੇ ਸਤਿ, ਏਵਂ-ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤੇਨ ਪ੍ਰਕਾਰੇਣ, ਪੇਯਾਦਿਃ ਕ੍ਰਮਃ ਕਾਰ੍ਯਃ| ਕਿਮ੍ਭੂਤਃ ? ਲਘੁਰਸ੍ਨੇਹਲਵਣਃ| ਨ ਵਿਦ੍ਯੇਤੇ ਸ੍ਨੇਹਲਵਣੇ ਯਸ੍ਯ| ਤਥ, ਦੀਪਨੀਯੈਃ-ਅਗ੍ਨਿਕਦ੍ਭਿਰ੍ਮਰਿਚਚਿਤ੍ਰਕਾਦਿਭਿਰ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯੈਰ੍ਯੁਤਃ| ਸਃ-ਤਥਾਵਿਧਃ, ਤਤ੍ਰ ਕ੍ਰਮੋ ਹਿਤਃ|

Adhikarana doShAdInAM kledaSoShArtho~ayaM vidhiH (13) · Śloka 13

ਕਿਮਰ੍ਥਮ੍ ? ਦੋਸਧਾਤੁਪਰਿਕ੍ਲੇਦਸ਼ੋਸਾਰ੍ਥਂ ਵਿਧਿਰਿਤ੍ਯਯਮ੍| |੧੩|

ਦੋਸੌ-ਪਿਤ੍ਤਕਫਾਵਤ੍ਰ ਗਹ੍ਯੇਤੇ| ਵਾਤਸ੍ਯ ਕ੍ਲੇਦਾਸਮ੍ਭਵਾਤ੍| ਦੋਸੌ ਚ ਧਾਤਵਸ਼੍ਚ, ਤੇਸਾਂ ਪਰਿਕ੍ਲੇਦਃ, ਤਸ੍ਯ ਸ਼ੋਸਾਰ੍ਥਂ-ਸ਼ੋਸਾਣਾਯ, ਅਯਂ ਵਿਧਿਰਿਤਿ|

Adhikarana anantaraM snehAdayo hitAH (13) · Śloka 13

| ਸ੍ਨੇਹਾਨ੍ਨਬਸ੍ਤਯਸ਼੍ਚੋਰ੍ਧ੍ਵਂ ਬਲ੍ਯਦੀਪਨਜੀਵਨਾਃ||੧੩||

ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ-ਅਤੋ ਦੋਸਧਾਦੁਪਰਿਕ੍ਲੇਦਸ਼ੋਸਾਦਨਨ੍ਤਰਂ, ਸ੍ਨੇਹਾਨ੍ਨਬਸ੍ਤਯੋਹਿਤਾਃ| ਸ੍ਨੇਹਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਃ ਪਾਨਾਦੌ ਹਿਤਃ| ਤਥਾ, ਅਨ੍ਨਂ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਨ ਰੂਕ੍ਸਂ, ਹਿਤਮ੍| ਬਸ੍ਤਯੋਪਿ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾ ਏਵ-ਨ ਰੂਕ੍ਸਾ ਹਿਤਾਃ, ਵਾਤਕੋਪਭਯਾਤ੍| ਕਿਮ੍ਭੂਤਾਃ ਸ੍ਨੇਹਾਨ੍ਨਬਸ੍ਤਯਃ ? ਬਲ੍ਯਦੀਪਨਜੀਵਨਾਃ| ਬਲ੍ਯਾਃ-ਬਲਾਯ ਹਿਤਾਃ| ਦੀਪਨਾਃ-ਵਹ੍ਨੇਃ ਸਨ੍ਧੁਕ੍ਸਣਕਤਃ| ਤਥਾ, ਜੀਵਨਾਃ-ਓਜੋਵਦ੍ਧਿਕਰਾਃ|

Adhikarana upaviShTakagarBasya lakShaNAdi (14-15) · Śloka 15

ਇਦਾਨੀਮੁਪਵਿਸ੍ਟਕਨਾਗੋਦਰਯੋਰ੍ਗਰ੍ਭਯੋਰ੍ਹੇਤੁਲਿਙ੍ਗੌਸਧਾਨਿ ਵਿਤਾਨਯਿਤੁਮਾਹ ਸਞ੍ਜਾਤਸਾਰੇ ਮਹਤਿ ਗਰ੍ਭੇ ਯੋਨਿਪਰਿਸ੍ਰਵਾਤ੍| ਵਦ੍ਧਿਮਪ੍ਰਾਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਵਨ੍ ਗਰ੍ਭਃ ਕੋਸ੍ਠੇ ਤਿਸ੍ਠਤਿ ਸਸ੍ਫੁਰਃ||੧੪|| ਉਪਵਿਸ੍ਟਕਮਾਹੁਸ੍ਤਂ, ਵਰ੍ਦ੍ਧਤੇ ਤੇਨ ਨੋਦਰਮ੍| |੧੫|

ਸਞ੍ਜਾਤਃ ਸਾਰੋ-ਬਲਂ, ਯਸ੍ਯਾਸੌ ਸਞ੍ਜਾਤਸਾਰੋ-ਬਲਵਾਨ੍ ਗਰ੍ਭਃ, ਤਸ੍ਮਿਨ੍| ਤਥਾ, ਮਹਤਿ-ਪ੍ਰਵਦ੍ਧੇ ਸਤਿ| ਗਰ੍ਭਿਣ੍ਯਾਃ ਪਰਿਹਾਰ੍ਯਾਪਰਿਹਾਰਦ੍ਯੋਸੌ ਯੋਨੇਃ ਪਰਿਸ੍ਰਵਃ-ਪਰਿਸ੍ਰਵਣਂ, ਤਸ੍ਮਾਤ੍| ਪਰਿਸ੍ਰਵ ਇਤਿ ਚ ਸਾਮਾਨ੍ਯੇਨ ਨਿਰ੍ਦੇਸ਼ਾਤ੍ ਕਦਾਚਿਦ੍ਰਕ੍ਤਰੂਪਃ ਕਦਾਚਿਦਨ੍ਯਾਦਸ਼ੋਪਿ ਗਰ੍ਭਾਤ੍ਸ੍ਰਵਤਿ| ਪਰਿਸ੍ਰਵਾਚ੍ਚ ਕਾਰਣਾਤ੍ ਵਦ੍ਧਿਮਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਵਨ੍-ਅਗਚ੍ਛਨ੍, ਕੋਸ੍ਠ ਏਵ-ਗਰ੍ਭਾਧਾਰ ਏਵ, ਤਿਸ੍ਠਤਿ ਗਰ੍ਭਃ| ਯਤੋ ਯੋਨਿਪਰਿਸ੍ਰਵਾਤ੍ਕਾਰਣਾਤ੍ ਵਾਯੁਃ ਕੁਪਿਤਃ ਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਣੌ ਪਰਿਗਹ੍ਯ ਗਰ੍ਭਸ੍ਯ ਰਸਵਹਾਂ ਨਾਡੀਮ੍ ਪ੍ਰਤਿਪੀਡ੍ਯਾਵਤਿਸ੍ਠਤੇ| ਤਤੋ ਨਾਡ੍ਯਾਂ ਦੋਸੈਃ ਕੁਲ੍ਯਾਯਾਮਿਵ ਤਣਪਤ੍ਰਾਦਿਭਿਃ ਪ੍ਰਤਿਚ੍ਛਨ੍ਨਾਯਾਂ ਰਸਸ੍ਯਾਸਮ੍ਯਗ੍ਵਹਨਾਨ੍ਨਾਡੀਰੋਧਾਦ੍ਦਦ੍ਧ੍ਯਾਭਾਵੋ ਗਰ੍ਭਸ੍ਯ| ਕਿਮ੍ਭੂਤਃ ਕੋਸ੍ਠੇ ਤਿਸ੍ਠਤਿ ? ਸਸ੍ਫੁਰਃ| ਸ੍ਫੁਰਣਂਸ੍ਫੁਰਃ| ਅਜ੍ਵਿਧੌ ਭਯਾਦੀਨਾਮੁਪਸਙ੍ਖ੍ਯਾਨਮਿਤ੍ਯਚ੍| ਗਾਙ੍ਕੁਟਾਦਿਭ੍ਯੋ ਞ੍ਣਿਙਿਦਿਤਿ ਙਿਤ੍ਤ੍ਵਾਦ੍ਗੁਣਾਭਾਵਃ| ਸਹ ਸ੍ਫੁਰੇਣ-ਚਲਨੇਨ, ਵਰ੍ਤਤ ਇਤਿ ਸਸ੍ਫੁਰਃ| ਏਤਾਵਨ੍ਮਾਤ੍ਰਵਿਸ਼ੇਸਾਵਸ੍ਥਃ ਕੋਸ੍ਠੇ ਤਿਸ੍ਠਤਿ| ਤਂ-ਤਥਾਵਿਧਂ ਗਰ੍ਭਂ, ਉਪਵਿਸ੍ਟਕਸਂਜ੍ਞਮਾਹੁਃ| 'ਮੁਨਯਃ' ਇਤਿ ਸ਼ੇਸਃ| ਤੇਨ-ਤਥਾਭੂਤੇਨ ਗਰ੍ਭੇਣ ਕੋਸ੍ਠਸ੍ਥਿਤੇਨ, ਤਸ੍ਯਾ ਉਦਰਂ ਨ ਵਰ੍ਦ੍ਧਤੇ-ਨ ਵਦ੍ਧਿਂ ਯਾਤਿ, ਗਰ੍ਭਸ੍ਯੈਵਾਵਦ੍ਧੇਃ| ਨ ਹਿ ਯਦ੍ਯਸ੍ਯ ਵਦ੍ਧੌ ਵਰ੍ਦ੍ਧਤੇ ਤਦਵਦ੍ਧੌ ਤਸ੍ਯ ਵਦ੍ਧਿਃ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਤਥਾ ਹਿ,-ਚਨ੍ਦ੍ਰਵਦ੍ਧਾਵੇਵ ਸਮੁਦ੍ਰਵੇਲਾਯਾ ਵਦ੍ਧਿਃ| ਉਪਵਿਸ੍ਟਕਾਵਸ੍ਥਸ਼੍ਚ ਗਰ੍ਭੋ ਨ ਵਰ੍ਦ੍ਧਤੇ| ਅਤਸ੍ਤਤ੍ਕਾਰਣਾਭਵਾਦੁਦਰਸ੍ਯਾਪ੍ਯਵਦ੍ਧਿਃ|

Adhikarana nAgodarAKyasya lakShaNAdi (15-16) · Śloka 16

ਏਵਮੁਪਵਿਸ੍ਟਕਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਨਾਗੋਦਰਾਖ੍ਯਂ ਵਕ੍ਤੁਮਾਹ ਸ਼ੋਕੋਪਵਾਸਰੂਕ੍ਸਾਦ੍ਯੈਰਥਵਾ ਯੋਨ੍ਯਤਿਸ੍ਰਵਾਤ੍||੧੫|| ਵਾਤੇ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੇ ਕਸ਼ਃ ਸ਼ੁਸ੍ਯੇਦ੍ਗਰ੍ਭੋ ਨਾਗੋਦਰਂ ਤੁ ਤਮ੍| ਉਦਰਂ ਵਦ੍ਧਮਪ੍ਯਤ੍ਰ ਹੀਯਤੇ ਸ੍ਫੁਰਣਂ ਚਿਰਾਤ੍||੧੬||

ਸ਼ੋਕੋਪਵਾਸਰੂਕ੍ਸਾਦ੍ਯੈਃ-ਗਰ੍ਭਗਰ੍ਭਿਣ੍ਯਪਚਯਕਾਰਿਭਿਃ ਪਵਨਪ੍ਰਕੋਪਕਾਰਿਭਿਰ੍ਹੇਤੁਭਿਃ, ਵਾਤੇ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੇ-ਕੁਪਿਤੇ, ਅਥਵਾ ਗਰ੍ਭਗਰ੍ਭਿਣ੍ਯੋਰੁਪਚਯਪ੍ਰਦੈਰਾਹਾਰਵਿਹਾਰੈਰੁਪਚਿਤਯੋਰ੍ਗਰ੍ਭਗਰ੍ਭਿਣ੍ਯੋਰਪਿ ਕਦਾਚਿਦਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਰਕ੍ਤਸ੍ਰੁਤਿਕਾਰਣਾਨ੍ਯਾਸੇਵੇਤ ਸ੍ਤ੍ਰੀ, ਤਦਾਨੀਂ ਤਸ੍ਯਾ ਯੋਨ੍ਯਤਿਸ੍ਰਵੋ ਜਾਯਤੇ| ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਯੋਨ੍ਯਤਿਸ੍ਰਵਾਤ੍ਕਾਰਣਾਦਪਿ ਪਵਨੇ ਕੁਪਿਤੇ, ਕਸ਼ੋ ਗਰ੍ਭਃ ਸਮ੍ਪਦ੍ਯਤੇ| ਸ਼ੁਸ੍ਯੇਦਿਤ੍ਯਤ੍ਰ ਚਸ਼ਬ੍ਦੋ ਲੁਪ੍ਤਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟੋ ਦ੍ਰਸ੍ਟਵ੍ਯਃ| ਨ ਕੇਵਲਂ ਕਸ਼ੋ ਭਵਤਿ ਸ਼ੁਸ੍ਯੇਚ੍ਚੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਤਂ-ਤਥਾਭੂਤਂ ਗਰ੍ਭਂ, ਨਾਗੋਦਰਸਂਜ੍ਞਕਂ ਕੇਸਾਂਚਿਨ੍ਮਤੇ ਚੋਪਸ਼ੁਸ੍ਕਕਸਂਜ੍ਞਕਂ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍| ਅਤ੍ਰ-ਨਾਗੋਦਰਸਂਜ੍ਞਕੇ ਗਰ੍ਭੇਨ੍ਤਃਸ੍ਥਿਤੇ, ਉਦਰਂ ਵਦ੍ਧਮਪਿ-ਮਹਦਪਿ ਸਤ੍, ਹੀਯਤੇ-ਹਾਨਿਂ ਯਾਤਿ| ਸ੍ਫੁਰਣਂ ਚ ਚਿਰਾਤ੍-ਚਿਰੇਣ ਭਵਤਿ| ਉਪਵਿਸ੍ਟਕੇ ਤੁ ਕੇਵਲਮਵਦ੍ਧਿਰ੍ਨ ਤੁ ਹਾਨਿਃ|

Adhikarana tayoScikitsA (17-18) · Śloka 18

ਤਯੋਰ੍ਬਂਹਣਵਾਤਘ੍ਨਮਧੁਰਦ੍ਰਵ੍ਯਸਂਸ੍ਕਤੈਃ| ਗ਼ਤਕ੍ਸੀਰਰਸੈਸ੍ਤਪ੍ਤਿਰਾਮਗਰ੍ਭਾਂਸ਼੍ਚ ਖ਼ਾਦਯੇਤ੍||੧੭|| ਤੈਰੇਵ ਚ ਸੁਭਿਕ੍ਸਾਯਾਃ ਕ੍ਸੋਭਣਂ ਯਾਨਵਾਹਨੈਃ| |੧੮|

ਤਯੋਃ-ਉਪਵਿਸ੍ਟਕਨਾਗੋਦਰਾਖ੍ਯਯੋਰ੍ਗਰ੍ਭਯੋਃ, ਘਤਕ੍ਸੀਰਰਸੈਸ੍ਤਪ੍ਤਿਰ੍ਗਭਿਣ੍ਯਾਃ ਕਾਰ੍ਯੇਤਿ ਸ਼ੇਸਃ| ਕਿਮ੍ਭੂਤੈਸ੍ਤੈਃ ? ਬਂਹਣਵਾਤਘ੍ਨਮਧੁਰਦ੍ਰਵ੍ਯ ਸਂਸ੍ਕਤੈਃ-ਸਿਦ੍ਧੈਃ| ਬਂਹਣਾਨਿ ਚ ਤਾਨਿ ਵਾਤਘ੍ਨਾਨਿ ਚ ਮਧੁਰਾਣਿ ਚ, ਏਵਂਭੂਤਾਨਿ ਯਾਨਿ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਸ਼ਰ੍ਕਰਾਦੀਨਿ, ਨ ਤੁ ਵ੍ਯਸ੍ਤਾਨਿ ਬਂਹਣਾਨਿ ਵਾਤਘ੍ਨਾਨਿ ਮਧੁਰਾਣਿ ਚ| ਤਤ੍ਰ ਕੇਵਲਂ ਬਂਹਣਾਨਿ-ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਪ੍ਰਭਤੀਨਿ, ਨ ਤੁ ਵਾਤਘ੍ਨਾਨਿ| ਵਾਤਘ੍ਨਾਨਿ ਚ ਬਂਹਣਾਨਿ, ਨ ਤੁ ਮਧੁਰਰਸਾਨਿ, ਯਥਾ-ਨਾਗਰਾਦੀਨਿ| ਮਧੁਰਾਣਿ ਨ ਵਾਤਘ੍ਨਾਨਿ ਨਾਪਿ ਬਂਹਣਾਨਿ, ਯਥਾ-ਤਣ੍ਡੁਲੀਯਮਸੂਰਾਦੀਨਿ| ਤਦੇਤੈਰ੍ਵ੍ਯਸ੍ਤਗੁਣੈਰ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯੈਃ ਸਂਸ੍ਕਤੇਨ ਘਤਾਦਿਨਾ ਤਪ੍ਤਿਰ੍ਨ ਕਾਰ੍ਯਾ, ਕਿਂ ਤਰ੍ਹਿ ? ਸਮਸ੍ਤਬਂਹਣਾਦਿਗੁਣਯੁਕ੍ਤੈਰ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯੈਃ ਸਂਸ੍ਕਤੈਰਿਤਿ ਬੋਧ੍ਯਮ੍| ਤਥਾ ਚ ਸਙ੍ਗ੍ਰਹੇਧਿਜਗੇ (ਸ਼ਾ.ਅ.੪)-'ਤਯੋਰ੍ਜੀਵਨੀਯਬਂਹਣੀਯਮਧੁਰੌਸਧਸਿਦ੍ਧਾਨਾਂ ਸਰ੍ਪਿਸਾਮੁਪਯੋਗਃ|" ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਤਥਾ, ਤਦ੍ਗਰ੍ਭਪੁਸ੍ਟਯੇ ਤਾਂ ਗਰ੍ਭਿਣੀਮਾਮਗਰ੍ਭਾਂਸ਼੍ਚ ਖਾਦਯੇਤ੍, ਵੈਦ੍ਯ ਇਤਿ ਸ਼ੇਸਃ| ਆਅਮਗਰ੍ਭਾਨ੍ ਸ੍ਵਾਦਨ੍ਤ੍ਯਾਃ ਕਦਾਚਿਦ੍ਗਰ੍ਭਿਣ੍ਯਾ ਜੁਗੁਪ੍ਸਾ ਸ੍ਯਾਤ੍, ਅਤੋ ਗਰ੍ਭਗਰ੍ਭਿਣ੍ਯੋਰ੍ਦ੍ਵਯੋਰਪਿ ਵ੍ਯਾਪਦੋ ਭਵੇਯੁਰਿਤਿ ਣ੍ਯਨ੍ਤੋਤ੍ਰ ਖਾਦਿਰ੍ਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟਃ| ਵੈਦ੍ਯੋ ਹਿ ਤਾਂ ਤਥਾ ਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਖਾਦਯੇਤ੍, ਯਥਾਸੌ ਨ ਜੁਗੁਪ੍ਸੇਤ| ਆਮਗਰ੍ਭਾ ਅਪਰਿਪੂਰ੍ਣਗਰ੍ਭਾ ਉਚ੍ਯਨ੍ਤੇ| ਤਥਾ, ਤੈਰੇਵਬਂਹਣਾਦਿਦ੍ਰਵ੍ਯਸਂਸ੍ਕਤੈਰ੍ਘਤਕ੍ਸੀਰਰਸੈਰਾਮਗਰ੍ਭੈਸ਼੍ਚ, ਸੁਭਿਕ੍ਸਾਯਾਃ-ਤਪ੍ਤਿਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਯਾਃ, ਕ੍ਸੋਭਣਂ ਕਾਰ੍ਯਮ੍| ਕੈਃ ? ਯਾਨੈਃ-ਰਥਾਦਿਭਿਃ, ਵਾਹਨੈਃ ਗਜਤੁਰਗਾਦਿਭਿਃ| ਤਤ੍ਰਾਰੋਪ੍ਯ ਤਾਂ ਗਰ੍ਭਿਣੀਂ ਵੇਗੇਨ ਨਯੇਦਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ|

Adhikarana lInAKyagarBasya cikitsA (18-20) · Śloka 20

ਅਥ ਲੀਨਾਖ੍ਯਸ੍ਯ ਗਰ੍ਭਸ੍ਯ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਾਹ | ਲੀਨਾਖ੍ਯੇ ਨਿਸ੍ਫੁਰੇ ਸ਼੍ਯੇਨਗੋਮਤ੍ਸ੍ਯੋਤ੍ਕ੍ਰੋਸ਼ਬਰ੍ਹਿਜਾਃ||੧੮|| ਰਸਾ ਬਹੁਘਤਾ ਦੇਯਾ ਮਾਸਮੂਲਕਜਾ ਅਪਿ| ਬਾਲਬਿਲ੍ਵਂਤਿਲਾਨ੍ਮਾਸਾਨ੍ਸਕ੍ਤੂਂਸ਼੍ਚ ਪਯਸਾ ਪਿਬੇਤ੍||੧੯|| ਸਮੇਦ੍ਯਮਾਂਸਂ ਮਧੁ ਵਾ ਕਟ੍ਯਭ੍ਯਙ੍ਗਂ ਚ ਸ਼ੀਲਯੇਤ੍| |੨੦|

ਅਸ੍ਯੋਪਿਵਿਸ੍ਟਕਨਾਗੋਦਰਾਭ੍ਯਾਮੇਵ ਹੇਤੁਲਕ੍ਸਣਯੋਰੁਕ੍ਤਤ੍ਵਾਤ੍ ਯਦੇਵ ਨਿਸ੍ਫੁਰਣਤ੍ਵਾਦਿ ਵਿਸ਼ੇਸਾਨ੍ਤਰਂ ਤਦੇਵੇਹ ਤਨ੍ਤ੍ਰਕਤੋਕ੍ਤਮ੍| ਸਙ੍ਗ੍ਰਹੇ ਤੁ ਪਪਾਠ (ਸ਼ਾ. ਅ. ੪)- "ਯਸ੍ਯਾਃ ਪੁਨਰ੍ਵਾਤੋਪਸਸ੍ਠਸ੍ਰੋਤਸੋ ਲੀਨੋ ਗਰ੍ਭਃ ਪ੍ਰਸੁਪ੍ਤੋ ਨ ਸ੍ਪਨ੍ਦਤੇ ਤਂ ਲੀਨਮਿਤ੍ਯਾਹੁਃ|" ਇਤਿ| ਤਤ੍ਰ ਲੀਨਾਖ੍ਯੇ ਗਰ੍ਭੇ ਸਤਿ ਗਰ੍ਭਿਣ੍ਯਾਃ ਸ਼੍ਯੇਨਾਦਿਜਾ ਰਸਾ ਬਹੁਘਤਾ ਦੇਯਾਃ| ਆਦਿਸ਼ਬ੍ਦੇਨ (ਉਪਲਕ੍ਸਣਤ੍ਵੇਨ) [ ਸਙ੍ਗ੍ਰਹੋਕ੍ਤਾਨਾਂ ] ਤਿਤ੍ਤਿਰਿਕੁਕ੍ਕੁਟਾਦੀਨਾਂ ਗ੍ਰਹਣਮ੍| ਤਥਾ, ਮਾਸਮੂਲਕਜਾ ਰਸਾ ਬਹੁਘਤਾ ਦੇਯਾਃ| ਤਥਾ, ਸਾਤ੍ਮ੍ਯਾਦਿਵਸ਼ਾਤ੍ ਬਾਲਵਿਲ੍ਬਾਦੀਨ੍ ਸਮਸ੍ਤਾਨੈਕਧ੍ਯਂ ਕਤ੍ਵਾ ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਪਿਬੇਤ੍| ਤਥਾ ਸਹ ਮੇਦੁਰਮਾਸੇਨ ਮਾਰ੍ਦ੍ਵੀਕਂ ਵਾ ਪਿਬੇਤ੍| ਕਟ੍ਯਾਂ ਚਾਭ੍ਯਙ੍ਗਂ ਸ਼ੀਲਯੇਤ੍-ਅਭ੍ਯਸੇਤ੍|

Adhikarana tasyA AnandakaraNAdi (20) · Śloka 20

| ਹਰ੍ਸਯੇਤ੍ਸਤਤਂ ਚੈਨਾਮੇਵਂ ਗਰ੍ਭਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਦ੍ਧਤੇ||੨੦||

ਸਤਤਂ-ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਸ਼੍ਚ, ਏਨਾਂ-ਗਰ੍ਭਿਣੀਮੁਪਵਿਸ੍ਟਕਨਾਗੋਦਰਲੀਨਾਖ਼੍ਯਗਰ੍ਭੋਦਰਸ੍ਥਾਂ, ਹਰ੍ਸਯੇਤ੍-ਮੁਦਿਤਾਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਏਵਂ-ਅਨਯੇਤਿਕਰ੍ਤਵ੍ਯਤਯਾ ਕਤਯਾ, ਗਰ੍ਭਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਦ੍ਧਤੇ-ਵਦ੍ਧਿਂ ਯਾਤਿ|

Adhikarana anyathA vaiparItyam (21) · Śloka 21

ਪੁਸ੍ਟੋਨ੍ਯਥਾ ਵਰ੍ਸਗਣੈਃ ਕਚ੍ਛ੍ਰਾਜ੍ਜਾਯੇਤ, ਨੈਵ ਵਾ| |੨੧|

ਅਨ੍ਯਥਾ-ਅਨ੍ਯੇਨ ਪ੍ਰਕਾਰੇਣ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਵਿਪਰ੍ਯਯੇਣ ਰੂਕ੍ਸਾਤ੍ਮਨਾ ਸੇਵਿਤੇਨ ਮਾਤੁਰਾਹਾਰਰਸੇਨਾਲ੍ਪੇਨ, ਪੁਸ੍ਟਃ-ਚੇਤਨਾਮਾਤ੍ਰਾਵਸ਼ੇਸ ਏਵ, ਵਤ੍ਸਰਸਨ੍ਦੋਹੈਃ ਕਚ੍ਛ੍ਰਾਜ੍ਜਾਯੇਤ-ਕਸ੍ਟੇਨ ਯੋਨਿਤੋ ਨਿਸ੍ਕ੍ਰਾਮੇਤ੍| ਨੈਵ ਵੇਤਿ| ਅਥਵਾ ਯਾਵਜ੍ਜੀਵਂ ਗਰ੍ਭੀਣ੍ਯਾਃ ਕੁਕ੍ਸਾਵੇਵਾਵਸੀਦੇਤ੍ ਨ ਤਤੋ ਨਿਸ੍ਕ੍ਰਾਮੇਤ੍ ਕੁਕ੍ਸਾਵੇਵਾਵਤਿਸ੍ਠੇਤ|

Adhikarana garBiNyA udAvartAKye vyAdhAvupAyAdi (21-22) · Śloka 22

| ਉਦਾਵਰ੍ਤਂ ਤੁ ਗਰ੍ਭੀਣ੍ਯਾਃ ਸ੍ਨੇਹੈਰਾਸ਼ੁਤਰਾਂ ਜਯੇਤ੍||੨੧|| ਯੋਗ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਬਸ੍ਤਿਭਿਰ੍ਹਨ੍ਯਾਤ੍ਸਗਰ੍ਭਾਂ ਸ ਹਿ ਗਰ੍ਭੀਣੀਮ੍| |੨੨|

ਗਰ੍ਭਿਣ੍ਯਾ ਯਦ੍ਯੁਦਾਵਰ੍ਤਾਖ੍ਯੋ ਵ੍ਯਾਧਿਃ ਸ੍ਯਾਤ੍, ਤਂ ਸ੍ਨੇਹੈਃ-ਚਤੁਰ੍ਭਿਰ੍ਯਥਾਯੋਗ੍ਯੌਸਧਸਾਧਿਤੈਃ ਪਾਨਾਦਿਨਾ ਸੇਵਿਤੈਃ, ਆਸ਼ੁਤਰਾਂ-ਅਤਿਤ੍ਵਰਿਤਂ, ਜਯੇਤ੍| ਤਥਾ, ਯੋਗ੍ਯੈਃ-ਤਤ੍ਕਾਲੋਚਿਤੈਃ, ਬਸ੍ਤਿਭਿਃ-ਅਨੁਵਾਸਨੈਃ, ਜਯੇਤ੍| ਨਨੁ, ਗਰ੍ਭਿਣ੍ਯਾ ਵਰ੍ਜ੍ਯੇਸੁ "ਬਸ੍ਤਿਮਾਮਾਸਤੋਸ੍ਟਮਾਤ੍" ਇਤਿ ਪ੍ਰਾਗੁਕ੍ਤਮ੍ (ਹ. ਸ਼ਾ. ਅ. ੧/੪੭)| ਤਤ੍ਕਥਮਿਹ ਸਾਮਾਨ੍ਯੇਨਾਨੁਵਾਸਨਂ ਤਨ੍ਤ੍ਰਕਦੁਪਾਦਿਕ੍ਸਤ੍ ? ਇਤ੍ਯਾਹ-ਹਨ੍ਯਾਦਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਸ ਯਸ੍ਮਾਦੁਦਾਵਰ੍ਤੋ ਗਰ੍ਭੇਣ ਸਹ ਗਰ੍ਭਿਣੀਂ ਹਨ੍ਯਾਤ੍, ਅਤਸ੍ਤਮਾਸ਼ੁਤਰਾਂ ਜਯੇਤ੍|

Adhikarana udara eva garBe mRute lakShNAni (22-24) · Śloka 24

| ਗਰ੍ਭੇਤਿਦੋਸੋਪਚਯਾਦਪਥ੍ਯੈਰ੍ਦੈਵਤੋਪਿ ਵਾ||੨੨|| ਮਤੇਨ੍ਤਰੁਦਰਂ ਸ਼ੀਤਂ ਸ੍ਤਬ੍ਧਂ ਧ੍ਮਾਤਂ ਭਸ਼ਵ੍ਯਥਮ੍| ਗਰ੍ਭਾਸ੍ਪਨ੍ਦੋ ਭ੍ਰਮਤਸ੍ਣਾ ਕਚ੍ਛ੍ਰਾਦੁਚ੍ਛ੍ਵਸਨਂ ਕ੍ਲਮਃ||੨੩|| ਅਰਤਿਃ ਸ੍ਰਸ੍ਤਨੇਤ੍ਰਤ੍ਵਮਾਵੀਨਾਮਸਮੁਦ੍ਭਵਃ| ||੨੪||

ਦੋਸਾਣਾਂ-ਵਾਤਾਦੀਨਾਂ, ਉਪਚਯਃ-ਪ੍ਰਵਦ੍ਧਤ੍ਵਮ੍, ਅਤਿਸ਼ਯੇਨ ਦੋਸੋਪਚਯੋਤਿਦੋਸੋਪਚਯਃ, ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਧੇਤੋਃ, ਅਨ੍ਤਃ-ਉਦਰਮਧ੍ਯੇ, ਗਰ੍ਭੇ ਮਤੇ ਸਤਿ, ਅਪਥ੍ਯੈਃ-ਸ੍ਵਭਾਵਮਾਤ੍ਰਾਕਾਲਾਦਿਵਿਰੁਦ੍ਧਸ੍ਵਭਾਵੈਰ੍ਵਾ, ਅਨ੍ਤਰ੍ਮਤੇ, ਅਥਵਾ ਦੈਵਾਤ੍ (ਦੈਵਤਃ)-ਅਨ੍ਯਜਨ੍ਮਾਰ੍ਜਿਤਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਰ੍ਮਵਸ਼ਾਤ੍, ਅਨ੍ਤਰ੍ਮਤੇ ਗਰ੍ਭੇ ਸਤਿ, ਗਰ੍ਭੀਣ੍ਯਾ ਉਦਰਂ ਸ਼ੀਤਂ-ਊਸ੍ਮਰਹਿਤਂ, ਭਵਤਿ| ਤਥਾ, ਸ੍ਤਬ੍ਧਂ-ਨਿਸ਼੍ਚਲਂ, ਭਵਤਿ| ਤਥਾ, ਧ੍ਮਾਤਂਦਤਿਵਦ੍ਵਾਤਪੂਰਿਤਮ੍| ਤਥਾ, ਭਸ਼ਵ੍ਯਥਂ-ਅਤਿਵੇਦਨਂ, ਭਵਤਿ| ਤਥਾ, ਗਰ੍ਭਾਸ੍ਪਨ੍ਦੋ-ਗਰ੍ਭਸ੍ਯਾਸ੍ਫੁਰਣਂ, ਭ੍ਰਮਸ੍ਤਸ੍ਣਾ ਚ ਭਵਤਿ| ਤਥਾ, ਕਚ੍ਛ੍ਰਾਤ੍-ਕਚ੍ਛ੍ਰੇਣ, ਗਰ੍ਭੀਣ੍ਯਾ ਉਚ੍ਛ੍ਵਸਨਂ-ਊਰ੍ਧ੍ਵਸ਼੍ਵਸਨਮ੍| ਤਥਾ ਕ੍ਲਮੋ-ਗ੍ਲਾਨਿਃ| ਤਥਾ, ਅਰਤਿਃ-ਸ੍ਥਾਨਾਸਨਸ਼ਯਨਾਦਿਸ੍ਵਨਵਸ੍ਥਿਤਤ੍ਵਂ ਚੇਤਸਃ| ਤਥਾ, ਸ੍ਰਸ੍ਤੇ ਚ ਤੇ ਨੇਤ੍ਰੇ ਚ, ਤਯੋਰ੍ਭਾਵਃ ਸ੍ਰਸ੍ਤਨੇਤ੍ਰਤ੍ਵਮ੍, ਸ੍ਰਸ੍ਤੇ-ਸ੍ਥਾਨਾਚ੍ਚ੍ਯੁਤੇ ਇਵ| ਤਥਾ, ਆਵੀਨਾਂ-ਆਸਨ੍ਨਪ੍ਰਸਵਕਾਲਜਸ਼ੂਲਵਿਸ਼ੇਸਾਣਾਂ, ਅਸਮੁਦ੍ਭਵਃ-ਅਨੁਤ੍ਪਾਦਃ|

Adhikarana antarmRutagarBAyAupacArAH (25-27) · Śloka 27

ਤਸ੍ਯਾਃ ਕੋਸ੍ਣਾਮ੍ਬੁਸਿਕ੍ਤਾਯਾਃ ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਯੋਨਿਂ ਪ੍ਰਲੇਪਯੇਤ੍| ਗੁਡਂ ਕਿਣ੍ਵਂ ਸਲਵਣਂ ਤਥਾਨ੍ਤਃ ਪੂਰਯੇਨ੍ਮੁਹੁਃ| ਗ਼ਤੇਨ ਕਲ੍ਕੀਕਤਯਾ ਸ਼ਾਲ੍ਮਲ੍ਯਤਸਿਪਿਚ੍ਛਯਾ||੨੫|| ਮਨ੍ਤ੍ਰੈਰ੍ਯੋਗੈਰ੍ਜਰਾਯੂਕ੍ਤੈਰ੍ਮੂਢਗਰ੍ਭੋ ਨ ਚੇਤ੍ਪਤੇਤ੍| ਅਥਾਪਚ੍ਛਯੇਸ਼੍ਵਰਂ ਵੈਦ੍ਯੋ ਯਤ੍ਨੇਨਾਸ਼ੁ ਤਮਾਹਰੇਤ੍||੨੬|| ਹਸ੍ਤਮਭ੍ਯਜ੍ਯ ਯੋਨਿਂ ਚ ਸਾਜ੍ਯਸ਼ਾਲ੍ਮਲਿਪਿਚ੍ਛਯਾ| ਹਸ੍ਤੇਨ ਸ਼ਕ੍ਯਂ ਤੇਨੈਵ|੨੭|

ਤਸ੍ਯਾਃ-ਅਨ੍ਤਰ੍ਮਤਗਰ੍ਭਾਯਾਃ ਈਸਦੁਸ੍ਣਜਲਸਿਕ੍ਤਾਯਾ ਯੋਨਿਂ ਪ੍ਰਲੇਪਯੇਤ੍-ਪ੍ਰਦੇਹਯੇਤ੍| ਗੁਡਾਦਿਕਂ ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯਾਦ੍ਗੁਡਾਦਿਕੇਨੈਵ ਲੇਪਯੇਦਿਤਿ ਯੋਜ੍ਯਮ੍| ਤਥਾਨ੍ਤਃ ਪੂਰਯੇਤ੍, ਸ਼ਾਲ੍ਮਲ੍ਯਤਸਿਪਿਚ੍ਛਯੇਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਨੀਯਮ੍| ਯੋਨੇਃ ਪ੍ਰਕਤਤ੍ਵਾਤ੍ਤਸ੍ਯਾ ਅਨ੍ਤਃ-ਅਭ੍ਯਨ੍ਤਰਂ, ਅਨ੍ਤਰ੍ਬਹਿਸ਼੍ਚ| ਕੀਦਸ਼੍ਯਾ ਪਿਚ੍ਛਯਾ ? ਘਤੇਨ ਕਲ੍ਕੀਕਤਯਾ,-ਪਿਸ੍ਟਯਾ| ਏਵਂ ਯੋਨੇਰ੍ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਰਭ੍ਯਨ੍ਤਰਂ ਪੂਰਯਿਤ੍ਵਾਨਨ੍ਤਰਂ ਮੂਢਗਰ੍ਭਪਾਤਨਾਰ੍ਥਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ ਸਿਦ੍ਧਾਨ੍ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍| ਤਥਾ, ਜਰਾਯੂਕ੍ਤਾਃ-ਜਰਾਯ੍ਵਪਤਨੇ ਕਥਿਤਾਃ ਤਾਂਸ਼੍ਚ ਯੋਗਾਨ੍ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍| ਮਨ੍ਤ੍ਰੈਃ-ਸਙ੍ਗ੍ਰਹੋਕ੍ਤੈਃ (ਸ਼ਾ. ਅ.੩)-"ਕ੍ਸਿਤਿਰ੍ਜਲਂ" ਇਤ੍ਯਾਦਿਭਿਃ, ਅਥਰ੍ਵਵੋਦੋਕ੍ਤੈਸ਼੍ਚ ਮਨ੍ਤ੍ਰੈਰ੍ਜਰਾਯੋਃ ਪਾਤਨਾਰ੍ਥਮੁਕ੍ਤੈਃ| ਏਵਮਨੁਸ੍ਠੀਯਮਾਨੇਪਿ ਮੂਢਗਰ੍ਭੋ ਯਦਿ ਨ ਪਤਤਿ, ਅਥ-ਅਨਨ੍ਤਰਂ, ਈਸ਼੍ਵਰਂ-ਨਪਂ, ਆਪਚ੍ਛਯ-ਤਦਾਜ੍ਞਾਂ ਗਹੀਤ੍ਵਾ, ਤਂ-ਮੂਢਗਰ੍ਭਂ, ਆਸ਼ੁ ਗਰ੍ਭਿਣ੍ਯਾ ਆਹਰੇਤ੍-ਆਕਰ੍ਸੇਤ੍| ਕਥਮ੍ ? ਹਸ੍ਤਮਭ੍ਯਜ੍ਯ-ਲੇਪਯਿਤ੍ਵਾ, ਤਥਾ ਯੋਨਿਮਭ੍ਯਜ੍ਯ| ਕੇਨ ? ਸਾਜ੍ਯੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸ਼ਾਲ੍ਮਤ੍ਯਾਃ ਪਿਚ੍ਛਾ ਸ਼ਾਲ੍ਮਲਿਪਿਚ੍ਛਾ-ਨਿਰ੍ਯਾਸਃ, ਸਹਾਜ੍ਯੇਨ ਵਰ੍ਤਤ ਇਤਿ ਸਾਜ੍ਯਾ, ਸਾਜ੍ਯਾ ਸ਼ਾਸੌ ਸ਼ਾਲ੍ਮਲਿਪਿਚ੍ਛਾ ਚ ਤਯਾ, ਹਸ੍ਤਂਯੋਨਿਂ ਚਾਭ੍ਯਜ੍ਯ ਯਤ੍ਨੇਨ ਗਰ੍ਭਮਾਹਰੇਤ੍| ਹਸ੍ਤੇਨ ਸ਼ਕ੍ਯਮਾਕ੍ਰਸ੍ਟੁਂ ਤੇਨੈਵ-ਹਸ੍ਤੇਨ ਸਾਜ੍ਯਸ਼ਾਲ੍ਮਲਿਪਿਚ੍ਛਾਕ੍ਤੇਨ, ਤਂ-ਗਰ੍ਭਂ, ਸਮਾਕਰ੍ਸੇਤ੍|

Adhikarana antarmRutagarBasyAkarShaNAdi (27-28) · Śloka 28

| ਗਾਤ੍ਰਂ ਚ ਵਿਸਮਂ ਸ੍ਥਿਤਮ੍||੨੭|| ਆਞ੍ਛਨੋਤ੍ਪੀਡਸਮ੍ਪੀਡਵਿਕ੍ਸੇਪੋਤ੍ਕ੍ਸੇਪਣਾਦਿਭਿਃ| ਆਨੁਲੋਮ੍ਯ ਸਮਾਕਰ੍ਸੇਦ੍ਯੋਨਿਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਰ੍ਜਵਾਗਤਮ੍||੨੮||

ਗਾਤ੍ਰਂ ਚ ਗਰ੍ਭਸ੍ਯ ਵਿਸਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸ੍ਥਿਤਂ-ਅਯਥਾਮਾਰ੍ਗੇਣ ਸ੍ਥਿਤਂ, ਆਞ੍ਛਨਾਦਿਭਿਰਾਨੁਲੋਮ੍ਯ-ਸ੍ਪਸ੍ਟਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਗਾਤ੍ਰੇ ਸਤਿ, ਯੋਨ੍ਯਭਿਮੁਖਮਾਰ੍ਜਵੇਨ-ਜੁਮਾਰ੍ਗੇਣਾਗਤਂ ਸਨ੍ਤਂ, ਆਹਰੇਤ੍| ਆਞ੍ਛਨੇਨ-ਆਯਾਮੇਨ ਦੀਰ੍ਘਤਯਾ ਸ੍ਥਾਪਨੇਨ, ਤਥੋਤ੍ਪੀਡਨੇਨ-ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਪੀਡਨੇਨ, ਤਥਾਸਮਨ੍ਤਾਤ੍ਪੀਡਨੇਨ, ਤਥਾ ਵਿਕ੍ਸੇਪੇਣ-ਵਿਸ਼ੇਸਪ੍ਰੇਰਣੇਨ, ਤਥਾ ਉਤ੍ਕਰ੍ਸੇਣ ਕ੍ਸੇਪਣਂ-ਉਤ੍ਕ੍ਸੇਪਣਂ ਤੇਨ, ਆਦਿਗ੍ਰਹਣਾਦੇਵਂਪ੍ਰਾਯੈਰਨ੍ਯੈਰਪਿ ਸ੍ਵਬੁਦ੍ਧਿਪਰਿਕਲ੍ਪਿਤੈਃ, ਸ੍ਪਸ੍ਟਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਸਤਿ|

Adhikarana SastropAyasAdhyA mUDhagarBacikitsA (29-30) · Śloka 30

ਇਦਾਨੀਮ੍ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੋਪਾਯਸਾਧ੍ਯਾਂ ਮੂਢਗਰ੍ਭਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਾਹ ਹਸ੍ਤਪਾਦਸ਼ਿਰੋਭਿਰ੍ਯੋ ਯੋਨਿਂ ਭੁਗ੍ਨਃ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਤੇ| ਪਾਦੇਨ ਯੋਨਿਮੇਕੇਨ ਭੁਗ੍ਨੋਨ੍ਯੇਨ ਗੁਦਂ ਚ ਯਃ||੨੯|| ਵਿਸ੍ਕਮ੍ਭੌ ਨਾਮ ਤੌ ਮੂਢੌ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਦਾਰਣਮਰ੍ਹਤਃ| |੩੦|

ਹਸ੍ਤੇਨ ਪਾਦੇਨ ਸ਼ਿਰਸਾ, ਅਤੁਲ੍ਯਕਾਲਂ-ਕਦਾਚਿਦ੍ਧਸ੍ਤੇਨ ਕਦਾਚਿਤ੍ਪਾਦੇਨ ਕਦਾਚਿਚ੍ਛਿਰਸਾ, ਯੋਨਿਂ ਪ੍ਰਤਿ ਭੁਗ੍ਨਃ-ਕੁਟਿਲਃ, ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਤੇਆਯਾਤਿ, ਯਃ ਸ ਏਕੋ ਵਿਸ੍ਕਮ੍ਭੋ ਨਾਮ ਮੂਢਗਰ੍ਭਃ| ਤਥਾ, ਪਾਦੇਨੈਕੇਨ ਯੋਨਿਂ ਤਥਾ ਦ੍ਵਿਤੀਯਪਾਦੇਨ ਗੁਦਂ-ਪਾਯੁਂ, ਭੁਗ੍ਨਃ ਸਨ੍ ਯੋ ਮੂਢਗਰ੍ਭਃ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਤੇ, ਸੋਪਰੋ ਵਿਸ੍ਕਮ੍ਭਃ| ਤੌ-ਏਤੌ ਦ੍ਵੌ, ਵਿਸ੍ਕਮ੍ਭੌ ਨਾਮ ਮੂਢੌ-ਮੂਢਗਰ੍ਭੌ, ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਦਾਰਣਮਰ੍ਹਤਃ| ਹਸ੍ਤੇਨਾਕ੍ਰਸ੍ਟੁਮਸ਼ਕ੍ਯਤ੍ਵਾਤ੍ਤਯੋਃ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਦਾਰਣਂ ਕਾਰ੍ਯਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ|

Adhikarana maNDalA~gguliSastrAByAM dAraNam (30) · Śloka 30

ਅਤ ਏਵਾਹ | ਮਣ੍ਡਲਾਙ੍ਗੁਲਿਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਭ੍ਯਾਂ ਤਤ੍ਰ ਕਰ੍ਮ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ||੩੦||

ਮਣ੍ਡਲਂ ਚਾਙ੍ਗੁਲਿਸ਼੍ਚ ਮਣ੍ਡਲਾਙ੍ਗੁਲੀ| ਮਣ੍ਡਲਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਮਣ੍ਡਲਾਗ੍ਰਂ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਮੁਪਲਕ੍ਸ੍ਯਤੇ, ਅਙ੍ਗੁਲਿਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਚਾਙ੍ਗੁਲਿਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਮ੍| ਤੇ ਨਾਮਨੀ ਯਯੋਃ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਯੋਸ੍ਤੇ ਮਣ੍ਡਲਾਙ੍ਗੁਲਿਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਵਿਧ੍ਯਧ੍ਯਾਯੋਕ੍ਤੇ (ਹ. ਸੂ. ਅ. ੨੬/੫-੧੩) , ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਮਣ੍ਡਲਾਙ੍ਗੁਲਿਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਭ੍ਯਾਂ [ ਤਤ੍ਰ- ] ਤਯੋਰ੍ਵਿਸ੍ਕਮ੍ਭਾਖ੍ਯਯੋਰ੍ਮੂਢਗਰ੍ਭਯੋਃ, ਕਰ੍ਮ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ| ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਭ੍ਯਾਂ ਦਾਰਣਮੇਤਯੋਃ ਕਾਰ੍ਯਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ|

Adhikarana vRuddhipatraSastrasya niShedhaH (31) · Śloka 31

ਵਦ੍ਧਿਪਤ੍ਰਂ ਹਿ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਾਗ੍ਰਂ ਨ ਯੋਨਾਵਵਚਾਰਯੇਤ੍| |੩੧|

ਵਦ੍ਧਿਪਤ੍ਰਸਂਜ੍ਞਂ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਂ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਾਗ੍ਰਮਤਸ੍ਤਦ੍ਯੋਨੌ ਨਾਵਚਾਰਯੇਤ੍-ਤੇਨ ਤਤ੍ਰ ਵਿਦਾਰਣਂ ਨ ਵਿਧੇਯਮ੍, ਪ੍ਰਤ੍ਯਵਾਯਭਯਾਤ੍|

Adhikarana pUrvaM kapAladAraNAdi (31-33) · Śloka 33

ਦਾਰਣਂ ਚ ਯਥਾ ਵਿਧੇਯਂ ਤਥਾ ਹ | ਪੂਰ੍ਵਂ ਸ਼ਿਰਃਕਪਾਲਾਨਿ ਦਾਰਯਿਤ੍ਵਾ ਵਿਸ਼ੋਧਯੇਤ੍||੩੧|| ਕਕ੍ਸੋਰਸ੍ਤਾਲੁਚਿਬੁਕਪ੍ਰਦੇਸ਼ੇਨ੍ਯਤਮੇ ਤਤਃ| ਸਮਾਲਮ੍ਬ੍ਯ ਦਢਂ ਕਰ੍ਸੇਤ੍ਕੁਸ਼ਲੋ ਗਰ੍ਭਸ਼ਙ੍ਕੁਨਾ||੩੨|| ਅਭਿਨ੍ਨਸ਼ਿਰਸਂ ਤ੍ਵਕ੍ਸਿਕੂਟਯੋਰ੍ਗਣ੍ਡਯੋਰਪਿ| |੩੩|

ਪੂਰ੍ਵਂ ਸ਼ਿਰਃਸਮ੍ਬਨ੍ਧੀਨਿ ਕਪਾਲਾਨਿ ਵਿਸ਼ੋਧਯੇਤ੍| ਕਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ? ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਦਾਰਯਿਤ੍ਵਾ,-ਛਿਤ੍ਵਾ| ਏਵਂ ਸ਼ਿਰਃਕਪਾਲਾਨਿ ਸ਼ੋਧਯਿਤ੍ਵਾਗਰ੍ਭਿਣੀਕੋਸ੍ਠਬਾਹ੍ਯਾਨਿ ਕਤ੍ਵਾ, ਤਤਃ-ਅਨਨ੍ਤਰਂ, ਕਕ੍ਸੋਰਸ੍ਤਾਲੁਚਿਬੁਕਪ੍ਰਦੇਸ਼ੇਨ੍ਯਤਮੇ-ਤਦ੍ਵਿਸਯੇ, ਸਮਾਲਮ੍ਬ੍ਯ-ਤਂ ਗਰ੍ਭਂ ਗਹੀਤ੍ਵਾ, ਦਢਂ ਕਤ੍ਵਾ ਆਕਰ੍ਸੇਤ੍| ਕੇਨ ? ਗਰ੍ਭਸ਼ਙ੍ਕੁਨਾ| ਕਃ ? ਕੁਸ਼ਲਃ,-ਅਭ੍ਯਸ੍ਤਕਰ੍ਮਾ ਵੈਦ੍ਯਃ| ਅਭਿਨ੍ਨਸ਼ਿਰਸਂ-ਅਵਿਦਾਰਿਤੋਤ੍ਤਮਾਙ੍ਗਂ ਪੁਨਰ੍ਗਰ੍ਭਂ, ਅਕ੍ਸਿਕੂਟਯੋਸ੍ਤਥਾ ਗਣ੍ਡਯੋਸ੍ਤਦ੍ਵਿਸਯੇਨ੍ਯਤਮੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ੇ-ਕਦਾਚਿਦਕ੍ਸਿਕੂਟਪ੍ਰਦੇਸ਼ੇ ਕਦਾਚਿਦ੍ਗਣ੍ਡਪ੍ਰਦੇਸ਼ੇ, ਸਮਾਲਮ੍ਬ੍ਯ ਤਂ ਗਰ੍ਭਂ ਦਢਂ ਗਰ੍ਭਸ਼ਙ੍ਕੁਨਾ ਗਹੀਤ੍ਵਾ ਕਰ੍ਸੇਤ੍|

Adhikarana bAhucCedanAdi (33-34) · Śloka 34

| ਬਾਹੁਂ ਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾਂਸਸਕ੍ਤਸ੍ਯ ਵਾਤਾਧ੍ਮਾਤੋਦਰਸ੍ਯ ਤੁ||੩੩|| ਵਿਦਾਰ੍ਯ ਕੋਸ੍ਠਮਨ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਬਹਿਰ੍ਵਾ ਸਨ੍ਨਿਰਸ੍ਯ ਚ| |੩੪|

ਅਂਸਾਭ੍ਯਾਂ ਸਕ੍ਤੋਂਸਸਕ੍ਤਃ, ਤਸ੍ਯ ਬਾਹੁਂ ਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾਕਰ੍ਸਣਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਵਾਮੇਨਾਂਸੇਨ ਸਕ੍ਤਸ੍ਯ ਵਾਮਂ ਬਾਹੁਂ ਦਕ੍ਸਿਣੇਨਾਂਸੇਨ ਸਕ੍ਤਸ੍ਯ ਦਕ੍ਸਿਣਂ ਬਾਹੁਂ ਚ੍ਛਿਤ੍ਵੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਵਾਤੇਨਾਧ੍ਮਾਤਂ-ਦਤਿਵਤ੍ਪੂਰਿਤਂ, ਉਦਰਂ ਯਸ੍ਯ ਮੂਢਗਰ੍ਭਸ੍ਯਾਸੌ ਵਾਤਾਧ੍ਮਾਤੋਦਰਃ, ਤਸ੍ਯ ਤੁ ਕੋਸ੍ਠਂ-ਆਮਪਕ੍ਵਾਸ਼ਯਾਸ਼੍ਰਯਂ, ਵਿਦਾਰ੍ਯ-ਪਾਟਯਿਤ੍ਵਾ, ਅਨ੍ਤ੍ਰਾਣੀ ਚ ਬਹਿਃ ਸਮ੍ਯਙ੍ਕ੍ਸਿਰਸ੍ਯ-ਬਾਹ੍ਯਤਃ ਪ੍ਰਕ੍ਸਿਪ੍ਯ, ਆਕਰ੍ਸੇਤ੍|

Adhikarana kaTIsaktasya dAraNAdi (34) · Śloka 34

| ਕਟੀਸਕ੍ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ਵਚ੍ਚ ਤਤ੍ਕਪਾਲਾਨਿ ਦਾਰਯੇਤ੍||੩੪||

ਕਟੀਸਕ੍ਤਸ੍ਯੇਤਿ ਤਤਿਯਾ ਸਮਾਸਃ| ਕਟ੍ਯਾ ਸਕ੍ਤਸ੍ਯ-ਕਕੁਦ੍ਮਤ੍ਯਾ ਲੀਨਸ੍ਯ, ਤਦ੍ਵਚ੍ਚੇਤਿ ਤੇਨ-ਵਾਤਾਧ੍ਮਾਤੋਦਰੇਣ, ਤੁਲ੍ਯਂ ਕਰ੍ਮ ਦਾਰਣਾਤ੍ਮਕਂ ਕਤ੍ਵਾ, ਤਤ੍ਕਪਾਲਾਨਿ ਤਸ੍ਯਾਃ-ਕਟ੍ਯਾਃ, ਕਪਾਲਾਨਿ-ਖਣ੍ਡਨਿ, ਵਿਦਾਰਯੇਤ੍|

Adhikarana sAmAnyena mUDhagarBacikitsA (35) · Śloka 35

ਇਤਿ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਗਰ੍ਭਸ੍ਯਾਕਰ੍ਸਣਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ, ਸਾਮਾਨ੍ਯੇਨ ਮੂਢਗਰ੍ਭਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਾਹ ਯਦ੍ਯਦ੍ਵਾਯੁਵਸ਼ਾਦਙ੍ਗਂ ਸਜ੍ਜੇਦ੍ਗਰ੍ਭਸ੍ਯ ਖਣ੍ਡਸ਼ਃ| ਤਤ੍ਤਚ੍ਛਿਤ੍ਤ੍ਵਾਹਰੇਤ੍ਸਮ੍ਯਗ੍ਰਕ੍ਸੇਨ੍ਨਾਰੀਂ ਚ ਯਤ੍ਨਤਃ||੩੫||

ਯਦ੍ਯਦਙ੍ਗਂ ਮੂਢਗਰ੍ਭਸ੍ਯ ਵਾਯੁਵਸ਼ਾਤ੍ ਸਜ੍ਜੇਤ੍-ਸਂਸ਼੍ਲਿਸ੍ਯੇਤ੍, ਤਤ੍ਤਦਙ੍ਗਂ ਖਣ੍ਡਸ਼ੋ-ਲਵਸ਼ਃ, ਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ-ਦਾਰਯਿਤ੍ਵਾ, ਸਮ੍ਯਗਾਹਰੇਤ੍| ਕਿਲੈਕਵੇਲਯਾ ਸਕਲਗਰ੍ਭਸ਼ਰੀਰਚ੍ਛੇਦਨਾਦਨ੍ਤਸ੍ਥਿਤਮੂਢਗਰ੍ਭਾਯਾ ਨਾਰ੍ਯਾ ਅਪਿ ਬਲਵਚ੍ਛਸ੍ਤ੍ਰਨਿਪਾਤਨਾਦ੍ਵਿਘਾਤਃ ਸਮ੍ਭਾਵ੍ਯਤ ਇਤਿ ਖਣ੍ਡਸ਼ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਮ੍| ਅਤ ਏਵਾਹ-ਰਕ੍ਸੇਦਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਨਾਰੀਂ ਚ ਯਤ੍ਨੇਨ-ਤਾਤ੍ਪਰ੍ਯਂ ਕਤ੍ਵਾ, ਰਕ੍ਸੇਤ੍| ਯਥਾ ਨਾਰ੍ਯਾ ਅਙ੍ਗਂ ਕਿਞ੍ਚਿਦਪਿ ਨ ਚਿਦ੍ਯਤੇ ਤਥਾ ਵਿਧੇਯਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ|

Adhikarana tatra BiShajA svamatyA yatnaH kAryaH (36) · Śloka 36

ਗਰ੍ਭਸ੍ਯ ਹਿ ਗਤਿਂ ਚਿਤ੍ਰਾਂ ਕਰੋਤਿ ਵਿਗੁਣੋਨਿਲਃ| ਤਤ੍ਰਾਨਲ੍ਪਮਤਿਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦਵਸ੍ਥਾਪੇਕ੍ਸਮਾਚਰੇਤ੍||੩੬||

ਯਸ੍ਮਾਦ੍ਗਰ੍ਭਸ੍ਯ ਚਿਤ੍ਰਾਂ-ਨਾਨਾਰੂਪਾਂ, ਗਤਿਂ-ਅਵਸ੍ਥਿਤਿਂ, ਵਿਗੁਣਃ ਪ੍ਰਕੁਪਿਤਃ, ਪ੍ਰਭਞ੍ਜਨਃ ਕਰੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਯੋਨਲ੍ਪਮਤਿਃ-ਮਹਾਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਵੈਦ੍ਯਃ, ਸ ਤਤ੍ਰ-ਤਸ੍ਯਾਂ ਗਤੌ, ਅਵਸ੍ਥਾਪੇਕ੍ਸਮਾਚਰੇਤ੍,-ਮੂਢਗਰ੍ਭਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਨੁਕ੍ਤਮਪ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਂ ਕਰ੍ਮ ਕੁਰ੍ਯਾਦਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ|

Adhikarana jIvato garbhasya chedananiShedhaadi (37) · Śloka 37

ਛਿਨ੍ਦ੍ਯਾਦ੍ਗਰ੍ਭਂ ਨ ਜੀਵਨ੍ਤਂ ਮਾਤਰਂ ਸ ਹਿ ਮਾਰਯੇਤ੍| ਸਹਾਤ੍ਮਨਾ, ਨ ਚੋਪੇਕ੍ਸ੍ਯਃ ਕ੍ਸਣਮਪ੍ਯਸ੍ਤਜੀਵਿਤਃ||੩੭||

ਜੀਵਨ੍ਤਂ ਗਰ੍ਭਂ ਗਰ੍ਭਿਣ੍ਯਨ੍ਤਰ੍ਮਤਗਰ੍ਭਲਕ੍ਸਣਾਨਭਿਜ੍ਞੋ ਵੈਦ੍ਯਾਭਿਮਾਨੀ ਯਃ ਸ ਤਂ ਗਰ੍ਭਂ ਨ ਦਾਰਯੇਤ੍| ਕੁਤੋ ਹੇਤੋਃ ? ਇਤ੍ਯਾਹ-ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਸਮਾਤਰਂ ਮਾਰਯੇਤ੍| ਕਥਮ੍ ? ਸਹਾਤ੍ਮਨਾ,- ਮਾਤਰਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਚ, ਸ ਛਿਨ੍ਨੋ ਗਰ੍ਭੋ ਵ੍ਯਾਪਾਦਯੇਦਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਨ ਚਾਸ੍ਤਜੀਵਿਤੋ-ਗਰ੍ਭਿਣ੍ਯਾ ਅਨ੍ਤਰ੍ਮਤੋ ਗਰ੍ਭਃ, ਕ੍ਸਣਮਪਿ-ਮੁਹੂਰ੍ਤਮਾਤ੍ਰਮਪਿ, ਉਪੇਕ੍ਸ੍ਯਃ| ਅਪਿ ਤੁ ਤਸ੍ਯ ਦ੍ਰਾਗੇਵ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਯਾਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍|

Adhikarana mUDhagarBastriyA asAdhyatvam (38) · Śloka 38

ਇਦਾਨੀਮੁਪੇਕ੍ਸ੍ਯਾਂ ਮੂਢਗਰ੍ਭਾ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਮਾਹ ਯੋਨਿਸਂਵਰਣਭ੍ਰਂਸ਼ਮਕ੍ਕਲ੍ਲਸ਼੍ਵਾਸਪੀਡਿਤਾਮ੍| ਪੂਤ੍ਯੁਦ੍ਗਾਰਾਂ ਹਿਮਾਙ੍ਗੀ ਚ ਮੂਢਗਰ੍ਭਾਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜੇਤ੍||੩੮||

ਯੋਨੇਃ ਸਂਵਰਣਂ-ਸਂਵਤਯੋਨਿਤ੍ਵਮ੍, ਤਥਾ ਤਸ੍ਯਾ ਏਵ ਯੋਨੇਰ੍ਭ੍ਰਸ਼ਃ ਸ੍ਵਸ੍ਥਾਨਾਚ੍ਚ੍ਯਵਨਮ੍, ਤਥਾ ਮਕ੍ਕਲ੍ਲਃ-ਸ਼ਿਰੋਬਸ੍ਤਿਕੋਸ੍ਠਸ਼ੂਲਲਕ੍ਸਣਃ ਪ੍ਰਾਗੁਕ੍ਤੋ ਵ੍ਯਾਧਿਃ, ਤੈਰ੍ਯੋਨਿਸਂਵਰਣਾਦਿਭਿਃ ਪੀਡਿਤਾਮ੍| ਤਥਾ, ਪੂਤ੍ਯੁਦ੍ਗਾਰਾਮ੍| ਤਥਾ, ਹਿਮਾਙ੍ਗੀਮ੍| ਏਵਂਵਿਧਾਂ ਮੂਢਗਰ੍ਭਾਂ ਤ੍ਯਜੇਤ੍-ਨੋਪਕ੍ਰਮੇਤ੍|

Adhikarana aparApAtanam (39-40) · Śloka 40

ਅਥਾਪਤਨ੍ਤੀਮਪਰਾਂ ਪਾਤਯੇਤ੍ਪੂਰ੍ਵਵਦ੍ਭਿਸਕ੍| ਏਵਂ ਨਿਰ੍ਹਤਸ਼ਲ੍ਯਾਂ ਤੁ ਸਿਞ੍ਚੇਦੁਸ੍ਣੇਨ ਵਾਰਿਣਾ||੩੯|| ਦਦ੍ਯਾਦਭ੍ਯਕ੍ਤਦੇਹਾਯੈ ਯੋਨੌ ਸ੍ਨੇਹਪਿਚੁਂ ਤਤਃ| ਯੋਨਿਰ੍ਮਦੁਰ੍ਭਵੇਤ੍ਤੇਨ ਸ਼ੂਲਂ ਚਾਸ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ||੪੦||

ਅਥ-ਮੂਢਗਰ੍ਭਾਹਰਣਾਦਨਨ੍ਤਰਂ, ਅਪਰਾਂ-ਜਰਾਯੁਸਂਜ੍ਞਾਂ, ਅਪਤਨ੍ਤੀਮਨਿਸ੍ਕ੍ਰਾਮਨ੍ਤੀਂ, ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍ਪਾਤਯੇਤ੍| ਪੂਰ੍ਵੇਣ ਤੁਲ੍ਯਂ-ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍, ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤੇਨਾਪਰਾਪਾਤਨੋਕ੍ਤਵਿਧਿਨਾ "ਹਿਰਣ੍ਯਪੁਸ੍ਪੀਮੂਲਂ ਚ" (ਹ.ਸ਼ਾ. ਅ. ੧/੮੩) ਇਤ੍ਯਾਦਿਨੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਏਵਂ-ਅਨਨ੍ਤਰੋਕ੍ਤੇਨ ਵਿਧਿਨਾ, ਨਿਰ੍ਹਤਂ ਸ਼ਲ੍ਯਂ-ਗਰ੍ਭਜਰਾਯੁਸਂਜ੍ਞਂ, ਯਸ੍ਯਾਸ੍ਤਾਂ ਤੁ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਮੁਸ੍ਣੇਨ ਜਲੇਨ ਸਿਞ੍ਚੇਤ੍| ਤਤਃ-ਸ੍ਨਾਨਾਦਨਨ੍ਤਰਂ, ਅਭ੍ਯਕ੍ਤਸ਼ਰੀਰਾਯੈ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯੈ ਯੋਨੌ ਸ੍ਨੇਹਪਿਚੁਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍| ਤੇਨ-ਸ੍ਨੇਹਪਿਚੁਨਾ, ਅਸ੍ਯਾਃ-ਯੋਸਿਤਃ, ਯੋਨਿਰ੍ਮਦੁਰ੍ਭਵੇਤ੍| ਸ਼ੂਲਂ-ਰੁਜਾ ਚ, ਪ੍ਰਸ਼ਮ੍ਯਤਿ|

Adhikarana nirhRutaSalyAyA upacAraH (41-46) · Śloka 46

ਦੀਪ੍ਯਕਾਤਿਵਿਸਾਰਾਸ੍ਨਾਹਿਙ੍ਗ੍ਵੇਲਾਪਞ੍ਚਕੋਲਕਾਤ੍| ਚੂਰ੍ਣਂ ਸ੍ਨੇਹੇਨ ਕਲ੍ਕਂ ਵਾ ਕ੍ਵਾਥਂ ਵਾ(ਤਾਂ)ਪਾਯਯੇਤ੍ਤਤਃ||੪੧|| ਕਟੁਕਾਤਿਵਿਸਾਪਾਠਾਸ਼ਾਕਤ੍ਵਗ੍ਘਿਙ੍ਗੁਤੇਜਿਨੀਃ| ਤਦ੍ਵਚ੍ਚ ਦੋਸਸ੍ਯਨ੍ਦਾਰ੍ਥਂ ਵੇਦਨੋਪਸ਼ਮਾਯ ਚ||੪੨|| ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰਮੇਵਂ, ਸਪ੍ਤਾਹਂ ਸ੍ਨੇਹਮੇਵ ਤਤਃ ਪਿਬੇਤ੍| ਸਾਯਂ ਪਿਬੇਦਰਿਸ੍ਟਂ ਚ ਤਥਾ ਸੁਕਤਮਾਸਵਮ੍||੪੩|| ਸ਼ਿਰੀਸਕਕੁਭਕ੍ਵਾਥਪਿਚੂਨ੍ ਯੋਨੌ ਵਿਨਿਕ੍ਸਿਪੇਤ੍| ਉਪਦ੍ਰਵਾਸ਼੍ਚ ਯੇਨ੍ਯੇ ਸ੍ਯੁਸ੍ਤਾਨ੍ ਯਥਾਸ੍ਵਮੁਪਾਚਰੇਤ੍||੪੪|| ਪਯੋ ਵਾਤਹਰੈਃ ਸਿਦ੍ਧਂ ਦਸ਼ਾਹਂ ਭੋਜਨੇ ਹਿਤਮ੍| ਰਸੋ ਦਸ਼ਾਹਂ ਚ ਪਰਂ ਲਘੁਪਥ੍ਯਾਲ੍ਪਭੋਜਨਾ||੪੫|| ਸ੍ਵੇਦਾਭ੍ਯਙ੍ਗਪਰਾ ਸ੍ਨੇਹਾਨ੍ ਬਲਾਤੈਲਾਦਿਕਾਨ੍ ਭਜੇਤ੍| ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਚਤੁਰ੍ਭ੍ਯੋ ਮਾਸੇਭ੍ਯਃ ਸਾ ਕ੍ਰਮੇਣ ਸੁਖਾਨਿ ਚ||੪੬||

ਤਤਃ-ਸ੍ਨਾਨਾਭ੍ਯਙ੍ਗਾਦਨਨ੍ਤਰਂ, ਦੀਪ੍ਯਕਾਦੇਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣ ਸ੍ਨੇਹੇਨ-ਘਤਾਦਿਨਾ ਪ੍ਰਕਤ੍ਯਾਦਿਵਸ਼ਾਤ੍ ਯਥਾਯੋਗ੍ਯੇਨ,, ਤਾਂ-ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਂ, ਪਾਯਯੇਤ੍| ਕਲ੍ਕਂ ਵਾਦੀਪ੍ਯਕਾਦੇਰ੍ਜਲੇਨ ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ, ਸ੍ਨੇਹੇਨ ਤਾਂ ਪਾਯਯੇਤ੍| ਕ੍ਵਾਥਂ ਵਾ ਦੀਪ੍ਯਕਾਦੇਸ੍ਤਾਂ ਪਾਯਯੇਤ੍| ਤਥਾ, ਕਟੁਕਾਦੀਨਿ ਤਦ੍ਵਤ੍ ਤਾਂ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਂ ਪਾਯਯੇਤ੍| ਏਤਾਨਿ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿ ਚੂਰ੍ਣੀਕਤ੍ਯ ਸ੍ਨੇਹੇਨ ਕਲ੍ਕੀਕਤ੍ਯ ਕ੍ਵਾਥੀਕਤ੍ਯ ਵਾ ਪਾਯਯੇਤ੍| ਸ਼ਾਕਂ-ਖਰਚ੍ਛਦਮ੍| ਤ੍ਵਕ੍-ਤ੍ਵਚਮ੍| ਤੇਜਿਨੀ-ਤੇਜੋਵਤੀ| ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਪਾਯਯੇਤ੍ ? ਦੋਸਸ੍ਯਨ੍ਦਾਰ੍ਥਮ੍| ਦੋਸਸ੍ਯ-ਰਕ੍ਤਾਦੇਃ, ਸ੍ਯਨ੍ਦਃ-ਸ੍ਰਵਣਂ, ਤਦਰ੍ਥਂ ਪਾਯਯੇਤ੍| ਤਥਾ, ਵੇਦਨਾਯਾਃ-ਪੀਡਾਯਾਃ, ਉਪਸ਼ਾਨ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਚ| ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰਮੇਵਂ ਮੂਢਗਰ੍ਭਾਕਰ੍ਸਣਦਿਨਾਤ੍ਪ੍ਰਭਤਿ ਕਾਰ੍ਯਮ੍| ਤਤਃ-ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰਾਦਨਨ੍ਤਰਂ, ਸਾ ਮੂਢਗਰ੍ਭਾ, ਸਪ੍ਤਾਹਂ ਸ੍ਨੇਹਮੇਵ ਪਿਬੇਤ੍, ਨ ਤੁ ਰੂਕ੍ਸੌਸਧਮ੍, ਇਤ੍ਯੇਵਕਾਰੋਵਧਾਰਣਾਰ੍ਥੋ ਦ੍ਯੋਤਯਤਿ| ਸਾਯਂ-ਦਿਨਾਨ੍ਤੇ, ਅਰਿਸ੍ਟਂ-ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਲਕ੍ਸਣਂ, ਪਿਬੇਤ੍| ਤਥਾ, ਸ਼ੋਭਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਕਤਂ-ਨਿਸ੍ਪਾਦਿਤਂ, ਆਸਵਂ-ਮਦ੍ਯਵਿਸ਼ੇਸਂ, ਤਥਾ ਸ਼ਿਰੀਸਕਕੁਭਕ੍ਵਾਥਾਕ੍ਤਾਨ੍ ਪਿਚੂਨ੍-ਵਿਕੇਸ਼ਿਕਾਪ੍ਰਾਯਾਨ੍ ਕਾਰ੍ਪਾਸਾਦਿਮਯਾਨ੍, ਯੋਨੌ ਵਿਨਿਕ੍ਸਿਪੇਤ੍| ਉਪਦ੍ਰਵਾ ਜ੍ਵਰਾਦਯਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯੇ ਯੇ ਭਵੇਯੁਃ, ਤਾਨ੍-ਉਪਦ੍ਰਵਾਨ੍, ਯਥਾਸ੍ਵਮੁਪਾਚਰੇਤ੍,-ਯਸ੍ਯ ਜ੍ਵਰਾਦੇਰ੍ਯ ਆਤ੍ਮੀਯ ਉਪਕ੍ਰਮਃ, ਤੇਨ ਤਮੁਪਕ੍ਰਮੇਦਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਏਤਚ੍ਚ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਮਾਸੇਵ੍ਯ, ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਯਤ੍ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਮੂਢਗਰ੍ਭਾਯਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾਸ੍ਤਦਾਹ- ਪਯਃ-ਕ੍ਸੀਰਂ, ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਤਸ੍ਯੈ ਦਸ਼ਾਹਂ ਭੋਜਨੇ ਹਿਤਮ੍| ਕਿਮ੍ਭੂਤਮ੍ ? ਵਾਤਹਰੈਃ-ਰਾਸ੍ਨਾਦਿਭਿਰ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯੈਃ, ਸਿਦ੍ਧਂ-ਸ਼ਤਮ੍| ਦਸ਼ਾਹਾਦਨਨ੍ਤਰਂ ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਚ ਦਸ਼ਾਹਂ ਰਸੋ ਭੋਜਨੇ ਹਿਤਃ| ਪਰਂ-ਅਤੋ ਦਿਨਵਿਂਸ਼ਤੇਰਨਨ੍ਤਰਂ, ਸਾ-ਸ੍ਤ੍ਰੀ, ਲਘੁਪਥ੍ਯਾਲ੍ਪਭੋਜਨਾ ਸਤੀ, ਤਥਾ ਸ੍ਵੇਦਾਭ੍ਯਙ੍ਗਪਰਾਤਤ੍ਪ੍ਰਧਾਨਾ ਸਤੀ, ਸ੍ਨੇਹਾਨ੍-ਬਲਾਤੈਲਾਦਿਕਾਨ੍, ਭਜੇਤ੍| ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ-ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਚਤੁਰ੍ਭ੍ਯੋ ਮਾਸੇਭ੍ਯਃ ਪਞ੍ਚਮਮਾਸਾਤ੍ਪ੍ਰਭਤਿ, ਸਾ-ਨਿਸ੍ਕ੍ਰਾਨ੍ਤਮੂਢਗਰ੍ਭਾ ਸ੍ਤ੍ਰੀ, ਕ੍ਰਮੇਣ-ਨ ਤੁ ਸਹਸਾ, ਸੁਖਾਨਿ-ਅਨ੍ਨਪਾਨਾਹਾਰਵਿਹਾਰਰੂਪਾਣਿ, ਭਜੇਤ੍|

Adhikarana balAtailam (47-52) · Śloka 52

ਅਥ ਬਲਾਤੈਲਂ ਨਿਰੂਪਯਤਿ ਬਲਾਮੂਲਕਸਾਯਸ੍ਯ ਭਾਗਾਃ ਸਟ੍ ਪਯਸਸ੍ਤਥਾ| ਯਵਕੋਲਕੁਲਤ੍ਥਾਨਾਂ ਦਸ਼ਮੂਲਸ੍ਯ ਚੈਕਤਃ||੪੭|| ਨਿਸ੍ਕ੍ਵਾਥਭਾਗੋ ਭਾਗਸ਼੍ਚ ਤੈਲਸ੍ਯ ਤੁ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ਃ| ਦ੍ਵਿਮੇਦਾਦਾਰੁਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਕਾਕੋਲੀਦ੍ਵਯਚਨ੍ਦਨੈਃ||੪੮|| ਸਾਰਿਵਾਕੁਸ੍ਠਤਗਰਜੀਵਕਰ੍ਸਭਸਨ੍ਧਵੈਃ| ਕਾਲਾਨੁਸਾਰ੍ਯਾਸ਼ੈਲੇਯਵਚਾਗੁਰੁਪੁਨਰ੍ਨਵੈਃ||੪੯|| ਅਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧਾਵਰੀਕ੍ਸੀਰਸ਼ੁਕ੍ਲਾਯਸ੍ਟੀਵਰਾਰਸੈਃ| ਸ਼ਤਾਹ੍ਵਾਸ਼ੂਰ੍ਪਪਰ੍ਣ੍ਯੇਲਾਤ੍ਵਕ੍ਪਤ੍ਰੈਃ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣਕਲ੍ਕਿਤੈਃ||੫੦|| ਪਕ੍ਵਂ ਮਦ੍ਵਗ੍ਨਿਨਾ ਤੈਲਂ ਸਰ੍ਵਵਾਤਵਿਕਾਰਜਿਤ੍| ਸੂਤਿਕਾਬਾਲਮਰ੍ਮਾਸ੍ਥਿਹਤਕ੍ਸੀਣੇਸੁ ਪੂਜਿਤਮ੍||੫੧|| ਜ੍ਵਰਗੁਲ੍ਮਗ੍ਰਹੋਨ੍ਮਾਦਮੂਤ੍ਰਾਘਾਤਾਨ੍ਤ੍ਰਵਦ੍ਧਿਜਿਤ੍| ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇਰਭਿਮਤਂ ਯੋਨਿਰੋਗਕ੍ਸਯਾਪਹਮ੍||੫੨||

ਬਲਾਯਾ ਮੂਲਾਨਿ, ਤੇਸਾਂ ਕਸਾਯਃ-ਕ੍ਵਾਥਃ, ਤਸ੍ਯ ਭਾਗਾਃ ਸਟ੍| ਤੈਲੈਕਭਾਗਾਪੇਕ੍ਸਯੈਤਦ੍ਬੋਧ੍ਯਮ੍| ਪਯਸਸ੍ਤਥਾ-ਕ੍ਸੀਰਸ੍ਯ ਸਡੇਵ ਭਾਗਾਃ| ਯਵਕੋਲਕੁਲਤ੍ਥਾਨਾਂ ਦਸ਼ਮੂਲਸ੍ਯ ਚੈਕਤਃ-ਏਕਤ੍ਰ ਕ੍ਵਥਿਤਾਨਾਂ ਨਿਸ੍ਕ੍ਵਾਥਭਾਗਃ| ਯਵਾਦੀਨਾਂ ਤੈਲਸਮੋ ਨਿਸ੍ਕ੍ਵਾਥਭਾਗ ਏਕ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਏਵਂ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ ਭਾਗਾ ਭਵਨ੍ਤਿ| ਤੈਲਸ੍ਯ ਤੁ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ੋ ਭਾਗਃ| ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ਾਨਾਂ ਪੂਰਣਃ "ਤਸ੍ਯ ਪੂਰਣੇ ਡਟ੍" ਇਤਿ ਡਟ੍| ਏਤਦੇਵ ਸ੍ਪਸ੍ਟੀਕ੍ਰਿਯਤੇ ਸ਼ਿਸ੍ਯਹਿਤਾਰ੍ਥਮ੍| ਤਤ੍ਰ ਯਦਾ ਸੋਡਸ਼ਪਲਾਨਿ ਤੈਲਸ੍ਯ ਸ਼੍ਰਪਯਿਤਵ੍ਯਾਨਿ ਤਦਾ ਬਲਾਮੂਲਪਲਾਨਿ ਚਤੁਰ੍ਵਿਸ਼ਤਿਰ੍ਭਵਨ੍ਤਿ, ਜਲਪਲਸ਼ਤਾਨਿ ਤ੍ਰੀਣਿ ਚਤੁਰਸ਼ੀਤ੍ਯਧਿਕਾਨਿ, ਤਤਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਥਾਸ਼ੇਨ ਸਣ੍ਣਵਤਿਃ ਕ੍ਵਾਥਪਲਾਨਿ| ਕ੍ਸੀਰਪਲਾਨਿ ਸਣ੍ਣਵਤਿਃ| ਯਵਾਦੀਨਾਂ ਪਲਾਨਿ ਚਤ੍ਵਾਰਿ, ਪਾਨੀਯਪਲਾਨਿ ਚਤੁਃਸਸ੍ਟਿਃ, ਸੋਡਸ਼ਪਲਾਨਿ ਕਸਾਯਸ੍ਯ| ਦ੍ਵਿਮੇਦਾਦੀਨਿ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਮਰ੍ਧਕਰ੍ਸਪ੍ਰਮਾਣਾਨਿ ਰਕ੍ਤਿਕਯਾ ਪਞ੍ਚਮਭਾਗਸਹਿਤਯਾ ਸਧਾਨਕਯਾਧਿਕਾਨੀਤਿ| ਕਾਲਾਨੁਸਾਰ੍ਯਾ-ਉਤ੍ਪਲਸਾਰਿਵਾ| ਕ੍ਸੀਰਸ਼ੁਕ੍ਲਾਕ੍ਸੀਰਵਿਦਾਰੀ| ਵਰਾ-ਤ੍ਰਿਫਲਾ| ਰਸੋ-ਬੋਲਃ| ਯੋਯਂ ਯਵਕੋਲਕੁਲਤ੍ਥਦਸ਼ਮੂਲੈਰੇਕੋ ਭਾਗਃ ਪਰਿਕਲ੍ਪਿਤਃ, ਤਤ੍ਰ ਯਵਕੋਲਕੁਲਤ੍ਥਾਨਾਂ ਤ੍ਰਯੋਂਸ਼ਾ ਦਸ਼ਮੂਲਸ੍ਯ ਦਸ਼ਾਂਸ਼ਾ ਇਤਿ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯੇਯਮ੍| "ਕਲ੍ਪਯੇਤ੍ਸਦਸ਼ਾਨ੍ਭਾਗਾਨ੍ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਯਤ੍ਰ ਨੋਦਿਤਮ੍|" (ਹ. ਕ. ਅ. ੬/੨੪) ਇਤਿ ਵਚਨਾਤ੍| ਸਙ੍ਗ੍ਰਹੇਪ੍ਯੁਕ੍ਤਮ੍ (ਸ਼ਾ. ਅ. ੪)- "ਯਵਕੋਲਕੁਲਤ੍ਥਦਸ਼ਮੂਲਕਸਾਯਸ੍ਯ ਭਾਗਃ" ਇਤਿ| ਯੇ ਤੁ ਯਵਕੋਲਕੁਲਤ੍ਥਾਨਾਂ ਤ੍ਰਯੋਂਸ਼ਾ ਦਸ਼ਮੂਲਸ੍ਯ ਚਤੁਰ੍ਥੋਂਸ਼ ਇਤਿ ਭਾਗੋਯਂ ਕਲ੍ਪ੍ਯ ਇਤ੍ਯਾਹੁਃ, ਤੇ ਤੁ ਪੌਰ੍ਵਾਪਰ੍ਯਂ ਨ ਪਰ੍ਯਾਲੋਚਯਨ੍ਤ੍ਯੇਵ| ਯਤਃ "ਕਲ੍ਪਯੇਤ੍" ਇਤ੍ਯਾਦਿਕਯਾ ਪਰਿਭਾਸਯਾ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਾਮੇਸਾਂ ਸਮਾਂਸ਼ਤ੍ਵਂ ਨਿਯਮਿਤਮੇਵ| ਪਥਕ੍ ਸਸ੍ਠ੍ਯਾਤ੍ਰ ਯੋ ਨਿਰ੍ਦੇਸ਼ਃ ਸ ਚਨ੍ਦੋਨੁਰੋਧਾਦੇਵ ਬੋਧ੍ਯਃ| ਤਥਾ ਚਾਨੇਨੈਵ ਤਨ੍ਤ੍ਰਕਤਾ ਸਙ੍ਗ੍ਰਹੇ ਸਮਸ੍ਤਾਨ੍ਯੇਵੈਤਾਨਿ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿ ਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟਾਨਿ| ਅਪਿ ਚ, ਦਸ਼ਮੂਲਸ੍ਯਾਧਿਕ੍ਯੇਨ ਵਾਤਰੋਗਹਨ੍ਤਤ੍ਵਂ ਯਥਾਸ੍ਯ ਤੈਲਸ੍ਯ, ਨ ਤਥਾ ਯਵਾਦਿਭਿਰਿਤਿ ਸਰ੍ਵਥਾ ਪੂਰ੍ਵਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਂ ਸ਼੍ਰੇਯਃ| ਮਦ੍ਵਗ੍ਨਿਨੇਤਿ ਮਦੁਸ਼ਬ੍ਦੋਗ੍ਨਿਵਿਸ਼ੇਸਣਾਯ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਃ| ਕਿਲ ਖਰਤਰਦਹਨਸਮ੍ਪਰ੍ਕਾਤ੍ ਕ੍ਸੀਰਬਾਹੁਲ੍ਯੇਨਾਸ੍ਯ ਤੈਲਸ੍ਯ ਝਟਿਤਿ ਪਾਕਾਤਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਤਾਪਿ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਸਮ੍ਭਾਵ੍ਯਤੇ| ਏਤਚ੍ਚ ਤੈਲਮਸ਼ੇਸਵਾਤਰੋਗਹਨ੍ਤ| ਤਥਾ, ਸੂਤਿਕਾਦਿਸੁ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਮ੍| ਤਥਾ, ਜ੍ਵਰਾਦਿਜਿਤ੍| ਤਥਾ, ਭਗਵਤੋ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇਰਭਿਮਤਮ੍, ਅਤਿਸ਼ਯਗੁਣਵਤ੍ਵਾਤ੍| ਤਥਾ, ਯੋਨਿਰੋਗਂ ਕ੍ਸਯਂ ਚਾਪਹਨ੍ਤਿ|

Adhikarana mRutagarBiNyA jIvadgarBaniShkAsanAdi (53) · Śloka 53

ਬਸ੍ਤਿਦ੍ਵਾਰੇ ਵਿਪਨ੍ਨਾਯਾਃ ਕੁਕ੍ਸਿਃ ਪ੍ਰਸ੍ਪਨ੍ਦਤੇ ਯਦਿ| ਜਨ੍ਮਕਾਲੇ ਤਤਃ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਪਾਟਯਿਤ੍ਵੋਦ੍ਧਰੇਚ੍ਛਿਸ਼ੁਮ੍||੫੩||

ਵਿਪਨ੍ਨਾਯਾਃ-ਮਤਾਯਾ ਗਰ੍ਭਿਣ੍ਯਾਃ, ਯਦਿ ਕੁਕ੍ਸਿਃ ਪ੍ਰਸ੍ਪਨ੍ਦਤੇ-ਅਤ੍ਯਨ੍ਤਂ ਚਲਤਿ| ਕ੍ਵ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ੇ ? ਬਸ੍ਤਿਦ੍ਵਾਰੇ,-ਤਤ੍ਸਮੀਪੇ| ਕਦਾ ? ਜਨ੍ਮਕਾਲੇ,-ਗਰ੍ਭਪ੍ਰਸਵੋਨ੍ਮੁਖੇ ਕਾਲੇ| ਤਦਾ ਕੁਸ਼ਲੋ ਵੈਦ੍ਯਃ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ [ ਤਤਃ-] ਕੁਕ੍ਸਿਪ੍ਰਸ੍ਪਨ੍ਦਨਾਦਨਨ੍ਤਰਂ, ਪਾਟਯਿਤ੍ਵਾ ਸ਼ਿਸ਼ੁਂ-ਬਾਲਂ, ਉਦ੍ਧਰੇਤ੍|

Adhikarana garBe sravati saptasu mAseShu saptayogAH (54-58) · Śloka 58

ਮਧੁਕਂ ਸ਼ਾਕਬੀਜਂ ਚ ਪਯਸ੍ਯਾ ਸੁਰਦਾਰੁ ਚ| ਅਸ਼੍ਮਨ੍ਤਕਃ ਕਸ੍ਣਤਿਲਾਸ੍ਤਾਮ੍ਰਵਲ੍ਲੀ ਸ਼ਤਾਵਰੀ||੫੪|| ਵਕ੍ਸਾਦਨੀ ਪਯਸ੍ਯਾ ਚ ਲਤਾ ਸੋਤ੍ਪਲਸਾਰਿਵਾ| ਅਨਨ੍ਤਾ ਸਾਰਿਵਾ ਰਾਸ੍ਨਾ ਪਦ੍ਮਾ ਚ ਮਧੁਯਸ੍ਟਿਕਾ||੫੫|| ਬਹਤੀਦ੍ਵਯਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਕ੍ਸੀਰਿਸ਼ੁਙ੍ਗਤ੍ਵਚਾ ਘਤਮ੍| ਪਸ਼੍ਨਿਪਰ੍ਣੀ ਬਲਾ ਸ਼ਿਗ੍ਰੁਃ ਸ਼੍ਵਦਂਸ੍ਟ੍ਰਾ ਮਧੁਪਰ੍ਣਿਕਾ||੫੬|| ਸ਼ਙ੍ਗਾਟਕਂ ਬਿਸਂ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾ ਕਸੇਰੁ ਮਧੁਕਂ ਸਿਤਾ| ਸਪ੍ਤੈਤਾਨ੍ ਪਯਸਾ ਯੋਗਾਨਰ੍ਦ੍ਧਸ਼੍ਲੋਕਸਮਾਪਨਾਨ੍||੫੭|| ਕ੍ਰਮਾਤ੍ਸਪ੍ਤਸੁ ਮਾਸੇਸੁ ਗਰ੍ਭੇ ਸ੍ਰਵਤਿ ਯੋਜਯੇਤ੍| |੫੮|

ਮਧੁਕਾਦਿਦ੍ਰਵ੍ਯੋਪਲਕ੍ਸਿਤਾਨ੍ ਸਪ੍ਤ ਯੋਗਾਨ੍ ਕ੍ਰਮਾਤ੍-ਯਥਾਕ੍ਰਮਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟਾਨਤਿਕ੍ਰਮੇਣ, ਸਪ੍ਤਸੁ ਮਾਸੇਸੁ ਗਰ੍ਭੇ ਸ੍ਰਵਤਿ ਤਦ੍ਰਕ੍ਸਾਰ੍ਥਂ ਤਾਨ੍ ਯੋਜਯੇਤ੍| ਕੀਦਸ਼ਾਨ੍ ਯੋਗਾਨ੍ ? ਅਰ੍ਦ੍ਧਸ਼੍ਲੋਕੇਨ ਸਮਾਪਨਂ-ਸਮਾਪ੍ਤਿਃ, ਯੇਸਾਂ ਤਾਨਰ੍ਦ੍ਧਸ਼੍ਲੋਕਸਮਾਪਨਾਨ੍| ਅਸ਼੍ਮਨ੍ਤਕੋ-ਯਮਲਪਤ੍ਰਕਃ| ਤਾਮ੍ਰਵਲ੍ਲੀ-ਰਾਮਤਰੁਣੀ, ਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠੇਤ੍ਯੇਕੇ| ਲਤਾ-ਗਨ੍ਧਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਃ, ਗੌਰਸਾਰਿਵੇਤ੍ਯਨ੍ਯੇ| ਉਤ੍ਪਲਸਾਰਿਵਾ-ਕਸ੍ਣਸਾਰਿਵਾ| ਕ੍ਸੀਰਿਣਾਂ-ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਾਦੀਨਾਂ, ਸ਼ੁਙ੍ਗਾਃ, ਤਥਾ ਤੇਸਾਮੇਵ ਤ੍ਵਕ੍ ਚੇਤਿ ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਃ| "ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਾਚ੍ਚੁਦਸਹਾਨ੍ਤਾਤ੍" ਇਤਿ ਟਚ੍|

Adhikarana aShTamanavamadaSamamAseShu yogAH (58-60) · Śloka 60

| ਕਪਿਤ੍ਥਬਿਲ੍ਵਬਹਤੀਪਟੋਲੇਕ੍ਸੁਨਿਦਿਗ੍ਧਿਕਾਤ੍||੫੮|| ਮੂਲੈਃ ਸ਼ਤਂ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੀਤ ਕ੍ਸੀਰਂ ਮਾਸੇ ਤਥਾਸ੍ਟਮੇ| ਨਵਮੇ ਸਾਰਿਵਾਨਨ੍ਤਾਪਯਸ੍ਯਾਮਧੁਯਸ੍ਟਿਭਿਃ||੫੯|| ਯੋਜਯੇਦ੍ਦਸ਼ਮੇ ਮਾਸਿ ਸਿਦ੍ਧਂ ਕ੍ਸੀਰਂ ਪਯਸ੍ਯਯਾ| ਅਥਵਾ ਯਸ੍ਟਿਮਧੁਕਨਾਗਰਾਮਰਦਾਰੁਭਿਃ||੬੦||

ਕਪਿਤ੍ਥਾਦੀਨਾਂ ਸਮਾਹਾਰਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਃ| ਕਪਿਤ੍ਥਾਦੇਰ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਨ੍ਮੂਲੈਃ ਸ਼ਤਂ ਕ੍ਸੀਰਮਸ੍ਟਮੇ ਮਾਸਿ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੀਤ| ਨਵਮੇ ਮਾਸਿ ਸਾਰਿਵਾਦਿਭਿਃ ਸਿਦ੍ਧਂ ਕ੍ਸੀਰਂ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੀਤ| ਦਸ਼ਮੇ ਮਾਸਿ ਕਾਕੋਲ੍ਯਾਦਿਸਿਦ੍ਧਂ ਕ੍ਸੀਰਮਥਵਾ ਯਸ੍ਟ੍ਯਾਦਿਭਿਃ ਸਿਦ੍ਧਂ ਯੋਜਯੇਤ੍|

Adhikarana garBaviShaye~aj~jAnAM mativiBramaH (2) · Śloka 2

ਅਵਸ੍ਥਿਤਂ ਲੋਹਿਤਮਙ੍ਗਨਾਯਾ ਵਾਤੇਨ ਗਰ੍ਭਂ ਬ੍ਰੁਵਤੇਨਭਿਜ੍ਞਾਃ| ਗਰ੍ਭਾਕਤਿਤ੍ਵਾਤ੍ਕਟੁਕੋਸ੍ਣਤੀਕ੍ਸ੍ਣੈਃ ਸ੍ਰੁਤੇ ਪੁਨਃ ਕੇਵਲ ਏਵ ਰਕ੍ਤੇ||੬੧|| ਗਰ੍ਭਂ ਜਡਾ ਭੂਤਹਤਂ ਵਦਨ੍ਤਿ ਮੂਰ੍ਤੇਨ ਦਸ੍ਟਂ ਹਰਣਂ ਯਤਸ੍ਤੈਃ| ਓਜੋਸ਼ਨਤ੍ਵਾਦਥਵਾਵ੍ਯਵਸ੍ਥੈ- ਰ੍ਭੂਤੈਰੁਪੇਕ੍ਸ੍ਯੇਤ ਨ ਗਰ੍ਭਮਾਤਾ||੬੨|| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸੂਨੁਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਗ੍ਭਟਵਿਰਚਿਤਾ- ਯਾਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਹਦਯਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਸ਼ਾਰੀਰਸ੍ਥਾਨੇ ਗਰ੍ਭਵ੍ਯਾਪਨ੍ਨਾਮ ਦ੍ਵਿਤੀਯੋਧ੍ਯਾਯਃ||੨||

ਲੋਹਿਤਂ ਵਾਤੇਨ ਹੇਤੁਨਾਵਸ੍ਥਿਤਂ-ਕੁਕ੍ਸੌ ਪਵਨੇਨ ਰੁਦ੍ਧਂ, ਗਰ੍ਭਂ ਬ੍ਰੁਵਤੇਨਭਿਜ੍ਞਾਃ| ਨਞਤ੍ਰ ਪਰ੍ਯੁਦਾਸੇ, ਅਭਿਜ੍ਞਸਦ੍ਦਸ਼ਾ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਕੁਤਸ੍ਤੇਸਾਂ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਃ ? ਇਤਿ ਤਦ੍ਵੀਜਮਾਹ-ਗਰ੍ਭਾਕਤਿਤ੍ਵਾਦਿਤਿ| ਗਰ੍ਭਸ੍ਯਾਕਤਿਃ-ਸਂਸ੍ਥਾਨਮੁਨ੍ਨਤ੍ਯਾਦਿਕਮ੍, ਤਥਾ "ਹਲ੍ਲਾਸਦੌਰ੍ਹਦ" (ਹ. ਨਿ. ਅ. ੧੧/੫੧) ਇਤ੍ਯਾਦਿ ਰਕ੍ਤਗੁਲ੍ਮਨਿਦਾਨੋਕ੍ਤਂ ਲਕ੍ਸਣਂ, ਵਾਤਰੁਦ੍ਧਲੋਹਿਤਾਵਸ੍ਥਿਤੌ ਗਰ੍ਭਸ੍ਥਿਤੌ ਚੋਭਯਤ੍ਰ ਸਮਾਨਮ੍| ਅਤੋਲ੍ਪਬੁਦ੍ਧਿਤ੍ਵਾਦਵਸ੍ਥਿਤਂ ਲੋਹਿਤਂ ਗਰ੍ਭਂ ਬ੍ਰੁਵਤੇ| ਕਟੁਕੋਸ੍ਣਾਦਿਭਿਃ-ਅਵਸ੍ਥਿਤਲੋਹਿਤਸ੍ਰੁਤਿਹੇਤੁਭਿਃ, ਸ੍ਰੁਤੇ ਕੇਵਲ ਏਵ ਰਕ੍ਤੇ-ਗਰ੍ਭਰਹਿਤੇ, ਜਡਾਃ ਨਿਰ੍ਬੁਦ੍ਧਯੋ, ਭੂਤਹਤਮਿਤਿ ਗਰ੍ਭਂ ਵਦਨ੍ਤਿ| ਪੁਨਃਸ਼ਬ੍ਦਃ ਸ਼ਿਰਸਃ ਕਮ੍ਪਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤੇਸਾਮਸਮ੍ਭਾਵ੍ਯਾਙ੍ਗੀਕਾਰੇਣ ਸਰ੍ਵਜਨਪ੍ਰਥਿਤੇਨ ਜਡਤ੍ਵਂ ਸਹੇਤੁਕਂ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਯਤਿ| ਅਤ ਏਵਾਹ-ਯਤੋ,-ਯਸ੍ਮਾਤ੍, ਮੂਰ੍ਤੇਃ-ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਯ, ਹਰਣਂ ਤੈਃ-ਭੂਤੈਃ, ਨ ਦ੍ਦਸ੍ਟਂ-ਨ ਕ੍ਵਚਿਦੁਪਲਬ੍ਧਮ੍, ਅਤਃ-ਅਸਮ੍ਭਾਵ੍ਯਵਸ੍ਤੁਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਨਾਤ੍, ਤੇਸਾਂ ਜਡਤ੍ਵਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਨਨੁ, ਏਤਦਪਿ ਕਥਮੁਚ੍ਯਤੇ ? ਇਤ੍ਯਾਹ-ਓਜੋਸ਼ਨਤ੍ਵਾਤ੍| ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਤੇ ਭੂਤਾ ਓਜੋਸ਼ਨਾਃ-ਓਜੋਭਕ੍ਸਣਮਰ੍ਯਾਦਾਃ| ਅਥਵਾ ਕਦਾਚਿਤ੍ਤੇ-ਭੂਤਾ ਉਲ੍ਲਙ੍ਘਿਤਮਰ੍ਯਾਦਾਃਸ੍ਯੁਃ| ਤੈਃ-ਤਥਾਭੂਤੈਃ, ਅਵ੍ਯਵਸ੍ਥੈਃ-ਅਵ੍ਯਵਸ੍ਥਾਵਸ੍ਥਿਤੈਃ, ਭੂਤੈਰ੍ਗਰ੍ਭਸ੍ਯ ਮਾਤਾ ਨੋਪੇਕ੍ਸ੍ਯੇਤ, ਅਪਿ ਤੁ ਹ੍ਰਿਯੇਤੈਵ| ਤਥਾ ਹਿ-ਯਥਾ ਗਰ੍ਭਮਾਤੋਪਚਿਤਸ਼ਰੀਰਾ ਨ ਤਥਾ ਗਰ੍ਭ ਇਤਿ| ਉਪਜਾਤੀਨ੍ਦ੍ਰਵਜ੍ਰਾਖ੍ਯੇ ਵਤ੍ਤੇ| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਗਾਙ੍ਕਦਤ੍ਤਪੁਤ੍ਰਸ਼੍ਰੀਮਦਰੁਣਦਤ੍ਤਵਿਰਚਿਤਾਯਾਮਸ੍ਟਙ੍ਗਹਦਯ- ਟੀਕਾਯਾਂ ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਸ਼ਾਰੀਰਸ੍ਥਾਨੇ ਗਰ੍ਭ ਵ੍ਯਾਪਨ੍ਨਾਮ ਦ੍ਵਿਤੀਯੋਧ੍ਯਾਯਃ ਸਮਾਪ੍ਤਃ|| ੨||