2. garbhavyāpadvidhiradhyāyaḥ

Adhikarana garBavyApadvidhiradhyAyaH (2) · Śloka 2

கர்பாவக்ராந்திஶாரீராதநந்தரஂ கர்பவ்யாபதஂ ஶாரீரமாரப்யதே| கர்பஸ்ய வ்யாபத்ப்ரதீகாரவிஜ்ஞாநார்தமாஹ அதாதோ கர்பவ்யாபதஂ ஶாரீரஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ| கத்யஸூத்ரே|௨|

கர்பஸ்ய வ்யாபத் கர்பவ்யாபத், ஸா வித்யதே யஸ்மிந்நிதி தஃ, தஸ்ய "அத்யாயாநுவாகயோர்லுக்" இதி லுக்| யத்யபி சாத்ர கர்பவ்யாபதஶ்சிகித்ஸாऽப்யுக்தா ந கேவலஂ வ்யாபத், ததாऽபி பாஹுல்யாதிதமுக்தமிதி வேத்யம்| அதாதீநாஂ பூர்வவத்வ்யாக்யா|

Adhikarana garBiNyAH puShpe dRuShTe kartavyam (1-2) · Śloka 2

கர்பிண்யாஃ பரிஹார்யாணாஂ ஸேவயா ரோகதோऽத வா| புஷ்பேதஷ்டேऽதவா ஶூலே பாஹ்யாந்தஃ ஸ்நிக்தஶீதலம்||௧|| ஸேவ்யாம்போஜஹிமக்ஷீரிவல்ககல்காஜ்யலேபிதாந்| தாரயேத்யோநிபஸ்திப்யாமார்த்ரார்த்ராந் பிசுநக்தகாந்||௨||

கர்பிண்யாஃ பரிஹார்யாணாஂ-ஆஹாரவிஹாராணாஂ பூர்வோக்தாநாமதிவ்யவாயாதீநாஂ, ஸேவநேந புஷ்பே தஷ்டே, அதவா ரோகதஃ புஷ்பே தஷ்டே, ரோகஸ்ய ச ஸ்வபாவாபத்யஸர்ஷபஶாகமந்தகதத்யாதேராஹாராந்மாத்ராதேஶகாலாதிவஶாத்வா ஸம்பவஃ, கர்பாக்யபலஹேதுத்வாத்ரக்தஂ புஷ்பமுச்யதே, தஸ்மிந் தஷ்டே-சக்ஷுர்கோசரஂ ப்ராப்தே, அதவா ஶூலே-தஷ்டே-ப்ரஶ்நாதிநோபலப்தே ஸதி, தஶிரத்ரோபலாப்திவசநஃ, பாஹ்யாந்தஃ ஸ்நிக்தஶீதலஂ ஸாதநஂ-அந்நபாநப்ரதேஹபரிஷேகாதி, கார்யம்| பஹிஃ-ஸ்நாநாவகாஹாதௌ, அந்தஶ்சபோஜநாநுபாநாதாவித்யர்த்தஃ| ரோகத இதி ததீயார்தே தஸிஃ| ததா, ஸ்த்ரீ யோநிபஸ்திப்யாஂ பிசுநக்தகாந் தாரயேத்| கிம்பூதாந் ? ஸேவ்யாதிபிர்லேபிதாந்| ஸேவ்யஂ-உஶீரம்| அம்போஜஂ-பத்மம்| ஹிமஂ சந்தநம்| க்ஷீரஂ வித்யதே யேஷாஂ தே க்ஷீரிணோ வக்ஷாஃ-பிப்பலாதயஃ, யேஷாஂ ஶஸ்த்ராதிச்சிந்நாநாஂ க்ஷீரஂ தஶ்யதே| வல்கஂ-வல்கலம்| ஸேவ்யஂ சாம்போஜஂ ச ஹிமஂ ச க்ஷீரிவல்கஂ ச, தேஷாஂ கல்கஶ்சாஜ்யஂ ச , தைர்லேபிதாந்| ததா ச கிம்பூதாந் ? ஆர்த்ரார்த்ராந்-அதிஶயேநார்த்ரீகதாந்| பிசுஶப்தேந விகேஶிகாஸதஶஃ கார்பாஸமயஃ| நக்தகஃ-சைலகண்டஃ|

Adhikarana shatadhautaghRutAktastriyAH snAnAdi (3-6) · Śloka 6

ஶததௌதகதாக்தாஂ ஸ்த்ரீஂ ததம்பஸ்யவகாஹயேத்| ஸஸிதாக்ஷௌத்ரகுமுதகமலோத்பலகேஸரம்||௩|| லிஹ்யாத் க்ஷீரகதஂ காதேச்சங்காடககஸேருகம்| பிபேத்காந்தாப்ஜஶாலூகபாலோதும்பரவத்பயஃ||௪|| ஶதேந ஶாலிகாகோலீத்விபலாமதுகேக்ஷுபிஃ| பயஸா ரக்தஶால்யந்நமத்யாத்ஸமதுஶர்கரம்||௫|| ரஸைர்வா ஜாங்கலைஃ| |௬|

ஶதஶப்தோ பஹுவாரபர்யாயஃ, ந ஸங்க்யாவாசீத்யர்தஃ| ததா ச ஸங்க்ரஹேऽதீதம் (ஶா. அ. ௪)- ஸஹஸ்ரதௌதஸர்பிஷாऽதோநாபேஃ ஸர்வதஃ ப்ரதிஹ்யாத்|" இதி| ஶதாதௌதேந-பஹுதா ப்ரக்ஷாலிதேந கதேந, அக்தாஂ-அப்யக்தாஂ, ஸ்த்ரீஂ ததம்பஸ்யவகாஹயேத்-தத்ர தாஂ நிமஜ்ஜநஂ காரயேத்| ததித்யநேந ஹி ஸேவ்யாதித்ரவ்யபராமர்ஶஃ| ஸ்த்ரீமிதி வாம்ஶஸோரிதீயங்விகல்பாத்பூர்வரூபம்| ததா க்ஷீரஂ கதஂ ச லிஹ்யாத்| கிம்பூதம் ? ஸஸிதேத்யாதி| ஸஹ ஸிதயா ததா க்ஷௌத்ரேண ததா குமுதகமலோத்பலாநாஂ கேஸரேண-கிஞ்ஜல்கேந ஸஹிதம்| அந்யே து க்ஷீராஹதஂ க்ஷீரோத்பவஂ கதஂ க்ஷீரகதமிதி வ்யாசக்ஷதே| ததா, காதேச்சங்காடகஂ கஸேருகஂ ச| ததா, பயஃ-க்ஷீரஂ, பிபேத்| கிம்பூதம் ? காந்தேத்யாதி| காந்தா-கந்தப்ரியங்குஃ| அப்ஸு ஜாதஂ-அப்ஜம், கமலாதி| ஶாலூகஂ-உத்பலமூலம்| பாலமுதும்பரஂ-அபக்வமுதும்பரபலம்| காந்தா சாப்ஜஂ ச ஶாலூகஂ ச பலோதும்பரஂ ச தாநி வித்யந்தே யஸ்ய பயஸஸ்ததேவம், தைஃ ஶதஂ க்ஷீரஂ பிபேதித்யர்தஃ| யைர்ஹி தத்பயஃ ஶதஂ தாநி தத்ராவஶ்யஂ வித்யந்தே| க்ஷீரஶ்ரபணவிதிஶ்சாதீஸாரசிகித்ஸோக்தஃ (ஹ. சி. அ. ௯/௩௯)- "பயஸ்யுத்க்வாத்ய முஸ்தாநாஂ விஂஶதிஂ" இத்யாத்யநுஸாரேணாத்ர கல்ப்யஃ| தந்த்ராந்தரே த்வேவமுக்தம்-"த்ரவ்யாதஷ்டகுணஂ க்ஷீரஂ க்ஷீராத்தோயஂ சதுர்குணம்| க்ஷீராவஶேஷஃ கர்தவ்யஃ க்ஷீரபாகே த்வயஂ விதிஃ||" இதி| அந்யே து காந்தாதித்ரவ்யாணாஂ சூர்ணேந யுக்தஂ கல்கேந வா யுக்தஂ பயஃ பிபேதித்யாஹுஃ| பயஸா ரக்தஶால்யந்நஂ ஸமதுஶர்கரஂ ஸுஶீதஂ புஞ்ஜீத| கிம்பூதேந க்ஷீரேண ? ஶால்யாதிபிஃ ஶதேந-ஸித்தேந| தேஶஸாத்ம்யாத்யநுரோதாஜ்ஜாங்கலைர்வா ரஸைஃ ஶால்யந்நமத்யாத்|

Adhikarana SuddhivarjamasroktAcaraNam (6) · Śloka 6

ஶுத்திவர்ஜஂ சாஸ்ரோக்தமாசரேத்| |௬|

ஶுத்திஂ வர்ஜயித்வா, அஸ்ரோக்தஂ-ரக்தபித்தாபிஹிதஂ, யத்ஸாதநஂ தத்வாஹ்யாந்தராசரேத்-ஸேவேத| அஸ்ரஶப்தஸ்யோபலக்ஷணார்தத்வாத்ரக்தபித்தஂ கம்யதே|

Adhikarana asaMpUrNatrimAsAyAH puShpadarSane kartavyam (6-7) · Śloka 7

| அஸம்பூர்ணத்ரிமாஸாயாஃ ப்ரத்யாக்யாய ப்ரஸாதயேத்||௬|| ஆமாந்வயே ச| |௭|

அஸம்பூர்ணாஸ்த்ரயோ மாஸா யஸ்யாஃ கர்பிண்யாஃ ஸைவம்| தஸ்யாஃ புஷ்பதர்ஶநே ஸதி கர்பஃ ப்ராயோ ந திஷ்டதி, அஸஞ்ஜாதஸாரத்வாத்| தஸ்மாத் ப்ரத்யாக்யாய-ப்ரத்யாக்யாநஂ கத்வா, ப்ரஸாதயேத்-ப்ரகர்ஷேண யத்நேந ஸாதயேத்| ஆமாந்வயே ச| அத்ராபி ப்ரத்யாக்யாய ப்ரஸாதயேதித்யநுவர்ததே| ஆமாநுகதே ரக்ததர்ஶநே ஸம்பூர்ணத்ரிசதுராதிமாஸாயா அபி ஸஞ்ஜாதஸாரேऽபி கர்பே ஸதி விருத்தோபக்ரமத்வாத் ப்ரத்யாக்யாய ஸாதநஂ காரயேத்| ததா ஹி,-ரூக்ஷதீக்ஷ்ணோஷ்ணகடுப்ராயமாமக்நஂ கர்பிண்யா விருத்தம், ஶீதஸ்நிக்தப்ராயஂ சாமஸ்ய|

Adhikarana AmaraktayoraviruddhasyopadeSaH (7-9) · Śloka 9

ஏவமப்யாமரக்தயோர்த்வயோர்யதவிருத்தஂ ததுபதேஷ்டுமாஹ தத்ரேஷ்டஂ ஶீதஂ ரூக்ஷோபஸஂஹிதம்| உபவாஸோ கநோஶீரகுடூச்யரலுதாந்யகாஃ||௭|| துராலபாபர்படகசந்தநாதிவிஷாபலாஃ| க்வதிதாஃ ஸலிலே பாநஂ தணதாந்யாநி போஜநம்||௮|| முத்காதியூஷைராமே து ஜிதே ஸ்நிக்தாதி பூர்வவத்| |௯|

தத்ர-ஆமாந்வயே ஸாமதாயாஂ ஸத்யாஂ, ஶீதஂ யதந்நபாநாதி, தத்ஸர்வஂ பாஹ்யதோऽந்தஶ்ச ஹிதம்| ஶீதஂ ரக்தஸ்ய பத்யஂ, ஆமஸ்ய விருத்தத்வாதபத்யஂ, இத்யாஶங்க்யாஹ-ரூக்ஷோபஸஂஹிதம்,-ரூக்ஷேண-திக்தகஷாயாதிநா, யுக்தம்| ததா, தேஶஸத்வாத்யநுரோதாதுபவாஸோ ஹிதஃ, ந கேவலஂ ஶீதஂ ரூக்ஷோபஸஂஹிதம்| ததா கநாதயோ த்ரவ்யவிஶேஷாஃ ஸலிலே க்வதிதாஃ பாநஂ ஹிதம்| கநோ-முஸ்தஃ| அரலுஃ-ஸ்யோநாகஃ| ததா, தணதாந்யாநி-நீவாரகோத்ரவஶ்யாமாகாதீநி, போஜநஂ-ஆஹாரஃ, தத்ர-ஆமாந்வயே, ஹிதம்| கைஃ ஸஹ ? முத்காதியூஷைஃ| ஆதிக்ரஹணேந மகுஷ்டமஸூராதயஃ ஶிம்பீதாந்யவிஶேஷாஃ பித்தஶ்லேஷ்மஹரா கஹ்யந்தே| ஸாமதாயாமேவோத்பந்நாயாமயமுபக்ரமஃ| ஆமே து ஜிதே ஸ்நிக்தாதி பூர்வவத்| பூர்வஸ்மிந்நிவ பூர்வவத்| ஸப்தம்யந்தாத்வதிஃ| யதா ப்ரதமஂ ரக்ததர்ஶநே ஸ்நிதஶீதலாதி ஹிதஂ, ததாऽத்ராபி பூர்வநிர்திஷ்டஂ ஸ்நிக்தாதி ஹிதமித்யர்தஃ| ஸ்நிக்தஶீதாநி பாஹ்யாந்தருபயோஜ்யாநி|

Adhikarana garBenipatite tIkShNamadyapAnAdi (9-12) · Śloka 12

| கர்பே நிபதிதே தீக்ஷ்ணஂ மத்யஂ ஸாமர்த்யதஃ பிபேத்||௯|| கர்பகோஷ்டவிஶுத்த்யர்தமர்திவிஸ்மரணாய ச| லகுநா பஞ்சமூலேந ரூக்ஷாஂ பேயாஂ ததஃ பிபேத்||௧௦|| பேயாமமத்யபா கல்கே ஸாதிதாஂ பாஞ்சகௌலிகே| பில்வாதிபஞ்சகக்வாதே திலோத்தாலகதண்டுலைஃ||௧௧|| மாஸதுல்யதிநாந்யேவஂ பேயாதிஃ பதிதே க்ரமஃ| லகுரஸ்நேஹலவணோ தீபநீயயுதோ ஹிதஃ||௧௨||

கர்பிண்யா ஏவமாஸேவமாநாயா அப்யதஷ்டவஶாத்கர்பே நிபதிதே-நிஃஶேஷேண பதிதே ஸதி, திக்ஷ்ணஂ-கர்கஶஂ, மத்யஂ ஸாமர்த்யேந பிபேத்,-பஹு பிபேதித்யர்தஃ| கிமர்தம் ? இத்யாஹ-கர்பகோஷ்டேத்யாதி| கர்பகோஷ்டவிஶுத்த்யர்தமர்தேஃ-பீடாயாஃ, விஸ்மத்யர்தஂ ச| ததோ-மத்யபரிணாமாதநந்தரஂ, ரூக்ஷாஂ பேயாஂ பிபேத்| கிம்பூதாம் ? லகுநா பஞ்சமூலேந-பஹத்யாதிநா (ஹ.ஸூ.அ.௬/௧௬௮), கதாம்| அமத்யபா து யா ஸ்த்ரீ ஸா கர்பே நிபதிதே பேயாஂ பிபேத், ந து மத்யம்| க்வ ஸாதிதாஂ ? கல்கே| கிஂ ஸம்பந்திநி ? பாஞ்சகௌலிகே,-பஞ்சகோலஸ்யாயஂ பாஞ்சகௌலிகஃ, தஸ்மிந்| பஞ்சகோலகஂ கல்கீகத்ய தத்ர பேயாஂ ஸாதிதாமித்யர்தஃ| ததா, பில்வாதிபஞ்சகக்வாதே-மஹத்பஞ்சமூலகஷாயே (ஹ. ஸூ. அ. ௬/௧௬௭) , ஸாதிதாஂ பேயாஂ பிபேதிதி யோஜ்யம்| கைஃ ஸாதிதாம் ? திலோத்தாலகதண்டுலைஃ| உத்தாலகோவ்ரீஹிவிஶேஷஃ| மாஸைஸ்துல்யநி திநாநி-மாஸஸங்க்யா வாஸராஃ| யாவந்தோ மாஸா கர்பஸ்ய தாவந்த்யஹாநி கர்பே நிபதிதே ஸதி, ஏவஂ-பூர்வோக்தேந ப்ரகாரேண, பேயாதிஃ க்ரமஃ கார்யஃ| கிம்பூதஃ ? லகுரஸ்நேஹலவணஃ| ந வித்யேதே ஸ்நேஹலவணே யஸ்ய| தத, தீபநீயைஃ-அக்நிகத்பிர்மரிசசித்ரகாதிபிர்த்ரவ்யைர்யுதஃ| ஸஃ-ததாவிதஃ, தத்ர க்ரமோ ஹிதஃ|

Adhikarana doShAdInAM kledaSoShArtho~ayaM vidhiH (13) · Śloka 13

கிமர்தம் ? தோஷதாதுபரிக்லேதஶோஷார்தஂ விதிரித்யயம்| |௧௩|

தோஷௌ-பித்தகபாவத்ர கஹ்யேதே| வாதஸ்ய க்லேதாஸம்பவாத்| தோஷௌ ச தாதவஶ்ச, தேஷாஂ பரிக்லேதஃ, தஸ்ய ஶோஷார்தஂ-ஶோஷாணாய, அயஂ விதிரிதி|

Adhikarana anantaraM snehAdayo hitAH (13) · Śloka 13

| ஸ்நேஹாந்நபஸ்தயஶ்சோர்த்வஂ பல்யதீபநஜீவநாஃ||௧௩||

ஊர்த்வஂ-அதோ தோஷதாதுபரிக்லேதஶோஷாதநந்தரஂ, ஸ்நேஹாந்நபஸ்தயோஹிதாஃ| ஸ்நேஹஶ்சதுர்விதஃ பாநாதௌ ஹிதஃ| ததா, அந்நஂ ஸ்நிக்தஂ ந ரூக்ஷஂ, ஹிதம்| பஸ்தயோऽபி ஸ்நிக்தா ஏவ-ந ரூக்ஷா ஹிதாஃ, வாதகோபபயாத்| கிம்பூதாஃ ஸ்நேஹாந்நபஸ்தயஃ ? பல்யதீபநஜீவநாஃ| பல்யாஃ-பலாய ஹிதாஃ| தீபநாஃ-வஹ்நேஃ ஸந்துக்ஷணகதஃ| ததா, ஜீவநாஃ-ஓஜோவத்திகராஃ|

Adhikarana upaviShTakagarBasya lakShaNAdi (14-15) · Śloka 15

இதாநீமுபவிஷ்டகநாகோதரயோர்கர்பயோர்ஹேதுலிங்கௌஷதாநி விதாநயிதுமாஹ ஸஞ்ஜாதஸாரே மஹதி கர்பே யோநிபரிஸ்ரவாத்| வத்திமப்ராப்ராப்நுவந் கர்பஃ கோஷ்டே திஷ்டதி ஸஸ்புரஃ||௧௪|| உபவிஷ்டகமாஹுஸ்தஂ, வர்த்ததே தேந நோதரம்| |௧௫|

ஸஞ்ஜாதஃ ஸாரோ-பலஂ, யஸ்யாஸௌ ஸஞ்ஜாதஸாரோ-பலவாந் கர்பஃ, தஸ்மிந்| ததா, மஹதி-ப்ரவத்தே ஸதி| கர்பிண்யாஃ பரிஹார்யாபரிஹாரத்யோऽஸௌ யோநேஃ பரிஸ்ரவஃ-பரிஸ்ரவணஂ, தஸ்மாத்| பரிஸ்ரவ இதி ச ஸாமாந்யேந நிர்தேஶாத் கதாசித்ரக்தரூபஃ கதாசிதந்யாதஶோऽபி கர்பாத்ஸ்ரவதி| பரிஸ்ரவாச்ச காரணாத் வத்திமப்ராப்நுவந்-அகச்சந், கோஷ்ட ஏவ-கர்பாதார ஏவ, திஷ்டதி கர்பஃ| யதோ யோநிபரிஸ்ரவாத்காரணாத் வாயுஃ குபிதஃ பித்தஶ்லேஷ்மாணௌ பரிகஹ்ய கர்பஸ்ய ரஸவஹாஂ நாடீம் ப்ரதிபீட்யாவதிஷ்டதே| ததோ நாட்யாஂ தோஷைஃ குல்யாயாமிவ தணபத்ராதிபிஃ ப்ரதிச்சந்நாயாஂ ரஸஸ்யாஸம்யக்வஹநாந்நாடீரோதாத்தத்த்யாபாவோ கர்பஸ்ய| கிம்பூதஃ கோஷ்டே திஷ்டதி ? ஸஸ்புரஃ| ஸ்புரணஂஸ்புரஃ| அஜ்விதௌ பயாதீநாமுபஸங்க்யாநமித்யச்| காங்குடாதிப்யோ ஞ்ணிஙிதிதி ஙித்த்வாத்குணாபாவஃ| ஸஹ ஸ்புரேண-சலநேந, வர்தத இதி ஸஸ்புரஃ| ஏதாவந்மாத்ரவிஶேஷாவஸ்தஃ கோஷ்டே திஷ்டதி| தஂ-ததாவிதஂ கர்பஂ, உபவிஷ்டகஸஂஜ்ஞமாஹுஃ| 'முநயஃ' இதி ஶேஷஃ| தேந-ததாபூதேந கர்பேண கோஷ்டஸ்திதேந, தஸ்யா உதரஂ ந வர்த்ததே-ந வத்திஂ யாதி, கர்பஸ்யைவாவத்தேஃ| ந ஹி யத்யஸ்ய வத்தௌ வர்த்ததே ததவத்தௌ தஸ்ய வத்திஃ ஸ்யாத்| ததா ஹி,-சந்த்ரவத்தாவேவ ஸமுத்ரவேலாயா வத்திஃ| உபவிஷ்டகாவஸ்தஶ்ச கர்போ ந வர்த்ததே| அதஸ்தத்காரணாபவாதுதரஸ்யாப்யவத்திஃ|

Adhikarana nAgodarAKyasya lakShaNAdi (15-16) · Śloka 16

ஏவமுபவிஷ்டகமுக்த்வா நாகோதராக்யஂ வக்துமாஹ ஶோகோபவாஸரூக்ஷாத்யைரதவா யோந்யதிஸ்ரவாத்||௧௫|| வாதே க்ருத்தே கஶஃ ஶுஷ்யேத்கர்போ நாகோதரஂ து தம்| உதரஂ வத்தமப்யத்ர ஹீயதே ஸ்புரணஂ சிராத்||௧௬||

ஶோகோபவாஸரூக்ஷாத்யைஃ-கர்பகர்பிண்யபசயகாரிபிஃ பவநப்ரகோபகாரிபிர்ஹேதுபிஃ, வாதே க்ருத்தே-குபிதே, அதவா கர்பகர்பிண்யோருபசயப்ரதைராஹாரவிஹாரைருபசிதயோர்கர்பகர்பிண்யோரபி கதாசிதத்யர்தஂ ரக்தஸ்ருதிகாரணாந்யாஸேவேத ஸ்த்ரீ, ததாநீஂ தஸ்யா யோந்யதிஸ்ரவோ ஜாயதே| தஸ்மாத்யோந்யதிஸ்ரவாத்காரணாதபி பவநே குபிதே, கஶோ கர்பஃ ஸம்பத்யதே| ஶுஷ்யேதித்யத்ர சஶப்தோ லுப்தநிர்திஷ்டோ த்ரஷ்டவ்யஃ| ந கேவலஂ கஶோ பவதி ஶுஷ்யேச்சேத்யர்தஃ| தஂ-ததாபூதஂ கர்பஂ, நாகோதரஸஂஜ்ஞகஂ கேஷாஂசிந்மதே சோபஶுஷ்ககஸஂஜ்ஞகஂ வித்யாத்| அத்ர-நாகோதரஸஂஜ்ஞகே கர்பேऽந்தஃஸ்திதே, உதரஂ வத்தமபி-மஹதபி ஸத், ஹீயதே-ஹாநிஂ யாதி| ஸ்புரணஂ ச சிராத்-சிரேண பவதி| உபவிஷ்டகே து கேவலமவத்திர்ந து ஹாநிஃ|

Adhikarana tayoScikitsA (17-18) · Śloka 18

தயோர்பஂஹணவாதக்நமதுரத்ரவ்யஸஂஸ்கதைஃ| கதக்ஷீரரஸைஸ்தப்திராமகர்பாஂஶ்ச காதயேத்||௧௭|| தைரேவ ச ஸுபிக்ஷாயாஃ க்ஷோபணஂ யாநவாஹநைஃ| |௧௮|

தயோஃ-உபவிஷ்டகநாகோதராக்யயோர்கர்பயோஃ, கதக்ஷீரரஸைஸ்தப்திர்கபிண்யாஃ கார்யேதி ஶேஷஃ| கிம்பூதைஸ்தைஃ ? பஂஹணவாதக்நமதுரத்ரவ்ய ஸஂஸ்கதைஃ-ஸித்தைஃ| பஂஹணாநி ச தாநி வாதக்நாநி ச மதுராணி ச, ஏவஂபூதாநி யாநி த்ரவ்யாணி த்ராக்ஷாஶர்கராதீநி, ந து வ்யஸ்தாநி பஂஹணாநி வாதக்நாநி மதுராணி ச| தத்ர கேவலஂ பஂஹணாநி-ப்ரியங்குப்ரபதீநி, ந து வாதக்நாநி| வாதக்நாநி ச பஂஹணாநி, ந து மதுரரஸாநி, யதா-நாகராதீநி| மதுராணி ந வாதக்நாநி நாபி பஂஹணாநி, யதா-தண்டுலீயமஸூராதீநி| ததேதைர்வ்யஸ்தகுணைர்த்ரவ்யைஃ ஸஂஸ்கதேந கதாதிநா தப்திர்ந கார்யா, கிஂ தர்ஹி ? ஸமஸ்தபஂஹணாதிகுணயுக்தைர்த்ரவ்யைஃ ஸஂஸ்கதைரிதி போத்யம்| ததா ச ஸங்க்ரஹேऽதிஜகே (ஶா.அ.௪)-'தயோர்ஜீவநீயபஂஹணீயமதுரௌஷதஸித்தாநாஂ ஸர்பிஷாமுபயோகஃ|" இத்யாதி| ததா, தத்கர்பபுஷ்டயே தாஂ கர்பிணீமாமகர்பாஂஶ்ச காதயேத், வைத்ய இதி ஶேஷஃ| ஆஅமகர்பாந் ஸ்வாதந்த்யாஃ கதாசித்கர்பிண்யா ஜுகுப்ஸா ஸ்யாத், அதோ கர்பகர்பிண்யோர்த்வயோரபி வ்யாபதோ பவேயுரிதி ண்யந்தோऽத்ர காதிர்நிர்திஷ்டஃ| வைத்யோ ஹி தாஂ ததா யுக்த்யா காதயேத், யதாऽஸௌ ந ஜுகுப்ஸேத| ஆமகர்பா அபரிபூர்ணகர்பா உச்யந்தே| ததா, தைரேவபஂஹணாதித்ரவ்யஸஂஸ்கதைர்கதக்ஷீரரஸைராமகர்பைஶ்ச, ஸுபிக்ஷாயாஃ-தப்திஂ ப்ராப்தாயாஃ, க்ஷோபணஂ கார்யம்| கைஃ ? யாநைஃ-ரதாதிபிஃ, வாஹநைஃ கஜதுரகாதிபிஃ| தத்ராரோப்ய தாஂ கர்பிணீஂ வேகேந நயேதித்யர்தஃ|

Adhikarana lInAKyagarBasya cikitsA (18-20) · Śloka 20

அத லீநாக்யஸ்ய கர்பஸ்ய சிகித்ஸாமாஹ | லீநாக்யே நிஸ்புரே ஶ்யேநகோமத்ஸ்யோத்க்ரோஶபர்ஹிஜாஃ||௧௮|| ரஸா பஹுகதா தேயா மாஷமூலகஜா அபி| பாலபில்வஂதிலாந்மாஷாந்ஸக்தூஂஶ்ச பயஸா பிபேத்||௧௯|| ஸமேத்யமாஂஸஂ மது வா கட்யப்யங்கஂ ச ஶீலயேத்| |௨௦|

அஸ்யோபிவிஷ்டகநாகோதராப்யாமேவ ஹேதுலக்ஷணயோருக்தத்வாத் யதேவ நிஸ்புரணத்வாதி விஶேஷாந்தரஂ ததேவேஹ தந்த்ரகதோக்தம்| ஸங்க்ரஹே து பபாட (ஶா. அ. ௪)- "யஸ்யாஃ புநர்வாதோபஸஷ்டஸ்ரோதஸோ லீநோ கர்பஃ ப்ரஸுப்தோ ந ஸ்பந்ததே தஂ லீநமித்யாஹுஃ|" இதி| தத்ர லீநாக்யே கர்பே ஸதி கர்பிண்யாஃ ஶ்யேநாதிஜா ரஸா பஹுகதா தேயாஃ| ஆதிஶப்தேந (உபலக்ஷணத்வேந) [ ஸங்க்ரஹோக்தாநாஂ ] தித்திரிகுக்குடாதீநாஂ க்ரஹணம்| ததா, மாஷமூலகஜா ரஸா பஹுகதா தேயாஃ| ததா, ஸாத்ம்யாதிவஶாத் பாலவில்பாதீந் ஸமஸ்தாநைகத்யஂ கத்வா க்ஷீரேண பிபேத்| ததா ஸஹ மேதுரமாஸேந மார்த்வீகஂ வா பிபேத்| கட்யாஂ சாப்யங்கஂ ஶீலயேத்-அப்யஸேத்|

Adhikarana tasyA AnandakaraNAdi (20) · Śloka 20

| ஹர்ஷயேத்ஸததஂ சைநாமேவஂ கர்பஃ ப்ரவர்த்ததே||௨௦||

ஸததஂ-முஹுர்முஹுஶ்ச, ஏநாஂ-கர்பிணீமுபவிஷ்டகநாகோதரலீநாக்யகர்போதரஸ்தாஂ, ஹர்ஷயேத்-முதிதாஂ குர்யாத்| ஏவஂ-அநயேதிகர்தவ்யதயா கதயா, கர்பஃ ப்ரவர்த்ததே-வத்திஂ யாதி|

Adhikarana anyathA vaiparItyam (21) · Śloka 21

புஷ்டோऽந்யதா வர்ஷகணைஃ கச்ச்ராஜ்ஜாயேத, நைவ வா| |௨௧|

அந்யதா-அந்யேந ப்ரகாரேண பூர்வோக்தவிபர்யயேண ரூக்ஷாத்மநா ஸேவிதேந மாதுராஹாரரஸேநால்பேந, புஷ்டஃ-சேதநாமாத்ராவஶேஷ ஏவ, வத்ஸரஸந்தோஹைஃ கச்ச்ராஜ்ஜாயேத-கஷ்டேந யோநிதோ நிஷ்க்ராமேத்| நைவ வேதி| அதவா யாவஜ்ஜீவஂ கர்பீண்யாஃ குக்ஷாவேவாவஸீதேத் ந ததோ நிஷ்க்ராமேத் குக்ஷாவேவாவதிஷ்டேத|

Adhikarana garBiNyA udAvartAKye vyAdhAvupAyAdi (21-22) · Śloka 22

| உதாவர்தஂ து கர்பீண்யாஃ ஸ்நேஹைராஶுதராஂ ஜயேத்||௨௧|| யோக்யைஶ்ச பஸ்திபிர்ஹந்யாத்ஸகர்பாஂ ஸ ஹி கர்பீணீம்| |௨௨|

கர்பிண்யா யத்யுதாவர்தாக்யோ வ்யாதிஃ ஸ்யாத், தஂ ஸ்நேஹைஃ-சதுர்பிர்யதாயோக்யௌஷதஸாதிதைஃ பாநாதிநா ஸேவிதைஃ, ஆஶுதராஂ-அதித்வரிதஂ, ஜயேத்| ததா, யோக்யைஃ-தத்காலோசிதைஃ, பஸ்திபிஃ-அநுவாஸநைஃ, ஜயேத்| நநு, கர்பிண்யா வர்ஜ்யேஷு "பஸ்திமாமாஸதோऽஷ்டமாத்" இதி ப்ராகுக்தம் (ஹ. ஶா. அ. ௧/௪௭)| தத்கதமிஹ ஸாமாந்யேநாநுவாஸநஂ தந்த்ரகதுபாதிக்ஷத் ? இத்யாஹ-ஹந்யாதித்யாதி| ஸ யஸ்மாதுதாவர்தோ கர்பேண ஸஹ கர்பிணீஂ ஹந்யாத், அதஸ்தமாஶுதராஂ ஜயேத்|

Adhikarana udara eva garBe mRute lakShNAni (22-24) · Śloka 24

| கர்பேऽதிதோஷோபசயாதபத்யைர்தைவதோऽபி வா||௨௨|| மதேऽந்தருதரஂ ஶீதஂ ஸ்தப்தஂ த்மாதஂ பஶவ்யதம்| கர்பாஸ்பந்தோ ப்ரமதஷ்ணா கச்ச்ராதுச்ச்வஸநஂ க்லமஃ||௨௩|| அரதிஃ ஸ்ரஸ்தநேத்ரத்வமாவீநாமஸமுத்பவஃ| ||௨௪||

தோஷாணாஂ-வாதாதீநாஂ, உபசயஃ-ப்ரவத்தத்வம், அதிஶயேந தோஷோபசயோऽதிதோஷோபசயஃ, தஸ்மாத்தேதோஃ, அந்தஃ-உதரமத்யே, கர்பே மதே ஸதி, அபத்யைஃ-ஸ்வபாவமாத்ராகாலாதிவிருத்தஸ்வபாவைர்வா, அந்தர்மதே, அதவா தைவாத் (தைவதஃ)-அந்யஜந்மார்ஜிதஶுபாஶுபர்மவஶாத், அந்தர்மதே கர்பே ஸதி, கர்பீண்யா உதரஂ ஶீதஂ-ஊஷ்மரஹிதஂ, பவதி| ததா, ஸ்தப்தஂ-நிஶ்சலஂ, பவதி| ததா, த்மாதஂததிவத்வாதபூரிதம்| ததா, பஶவ்யதஂ-அதிவேதநஂ, பவதி| ததா, கர்பாஸ்பந்தோ-கர்பஸ்யாஸ்புரணஂ, ப்ரமஸ்தஷ்ணா ச பவதி| ததா, கச்ச்ராத்-கச்ச்ரேண, கர்பீண்யா உச்ச்வஸநஂ-ஊர்த்வஶ்வஸநம்| ததா க்லமோ-க்லாநிஃ| ததா, அரதிஃ-ஸ்தாநாஸநஶயநாதிஷ்வநவஸ்திதத்வஂ சேதஸஃ| ததா, ஸ்ரஸ்தே ச தே நேத்ரே ச, தயோர்பாவஃ ஸ்ரஸ்தநேத்ரத்வம், ஸ்ரஸ்தே-ஸ்தாநாச்ச்யுதே இவ| ததா, ஆவீநாஂ-ஆஸந்நப்ரஸவகாலஜஶூலவிஶேஷாணாஂ, அஸமுத்பவஃ-அநுத்பாதஃ|

Adhikarana antarmRutagarBAyAupacArAH (25-27) · Śloka 27

தஸ்யாஃ கோஷ்ணாம்புஸிக்தாயாஃ பிஷ்ட்வா யோநிஂ ப்ரலேபயேத்| குடஂ கிண்வஂ ஸலவணஂ ததாந்தஃ பூரயேந்முஹுஃ| கதேந கல்கீகதயா ஶால்மல்யதஸிபிச்சயா||௨௫|| மந்த்ரைர்யோகைர்ஜராயூக்தைர்மூடகர்போ ந சேத்பதேத்| அதாபச்சயேஶ்வரஂ வைத்யோ யத்நேநாஶு தமாஹரேத்||௨௬|| ஹஸ்தமப்யஜ்ய யோநிஂ ச ஸாஜ்யஶால்மலிபிச்சயா| ஹஸ்தேந ஶக்யஂ தேநைவ|௨௭|

தஸ்யாஃ-அந்தர்மதகர்பாயாஃ ஈஷதுஷ்ணஜலஸிக்தாயா யோநிஂ ப்ரலேபயேத்-ப்ரதேஹயேத்| குடாதிகஂ பிஷ்ட்வா ஸாமர்த்யாத்குடாதிகேநைவ லேபயேதிதி யோஜ்யம்| ததாऽந்தஃ பூரயேத், ஶால்மல்யதஸிபிச்சயேதி ஸம்பந்தநீயம்| யோநேஃ ப்ரகதத்வாத்தஸ்யா அந்தஃ-அப்யந்தரஂ, அந்தர்பஹிஶ்ச| கீதஶ்யா பிச்சயா ? கதேந கல்கீகதயா,-பிஷ்டயா| ஏவஂ யோநேர்முஹுர்முஹுரப்யந்தரஂ பூரயித்வாऽநந்தரஂ மூடகர்பபாதநார்தஂ மந்த்ராந் ஸித்தாந் ப்ரயோஜயேத்| ததா, ஜராயூக்தாஃ-ஜராய்வபதநே கதிதாஃ தாஂஶ்ச யோகாந் ப்ரயோஜயேத்| மந்த்ரைஃ-ஸங்க்ரஹோக்தைஃ (ஶா. அ.௩)-"க்ஷிதிர்ஜலஂ" இத்யாதிபிஃ, அதர்வவோதோக்தைஶ்ச மந்த்ரைர்ஜராயோஃ பாதநார்தமுக்தைஃ| ஏவமநுஷ்டீயமாநேऽபி மூடகர்போ யதி ந பததி, அத-அநந்தரஂ, ஈஶ்வரஂ-நபஂ, ஆபச்சய-ததாஜ்ஞாஂ கஹீத்வா, தஂ-மூடகர்பஂ, ஆஶு கர்பிண்யா ஆஹரேத்-ஆகர்ஷேத்| கதம் ? ஹஸ்தமப்யஜ்ய-லேபயித்வா, ததா யோநிமப்யஜ்ய| கேந ? ஸாஜ்யேத்யாதி| ஶால்மத்யாஃ பிச்சா ஶால்மலிபிச்சா-நிர்யாஸஃ, ஸஹாஜ்யேந வர்தத இதி ஸாஜ்யா, ஸாஜ்யா ஶாஸௌ ஶால்மலிபிச்சா ச தயா, ஹஸ்தஂயோநிஂ சாப்யஜ்ய யத்நேந கர்பமாஹரேத்| ஹஸ்தேந ஶக்யமாக்ரஷ்டுஂ தேநைவ-ஹஸ்தேந ஸாஜ்யஶால்மலிபிச்சாக்தேந, தஂ-கர்பஂ, ஸமாகர்ஷேத்|

Adhikarana antarmRutagarBasyAkarShaNAdi (27-28) · Śloka 28

| காத்ரஂ ச விஷமஂ ஸ்திதம்||௨௭|| ஆஞ்சநோத்பீடஸம்பீடவிக்ஷேபோத்க்ஷேபணாதிபிஃ| ஆநுலோம்ய ஸமாகர்ஷேத்யோநிஂ ப்ரத்யார்ஜவாகதம்||௨௮||

காத்ரஂ ச கர்பஸ்ய விஷமஂ கத்வா ஸ்திதஂ-அயதாமார்கேண ஸ்திதஂ, ஆஞ்சநாதிபிராநுலோம்ய-ஸ்பஷ்டத்வஂ ப்ராப்தே காத்ரே ஸதி, யோந்யபிமுகமார்ஜவேந-ஜுமார்கேணாகதஂ ஸந்தஂ, ஆஹரேத்| ஆஞ்சநேந-ஆயாமேந தீர்கதயா ஸ்தாபநேந, ததோத்பீடநேந-ஊர்த்வஂ பீடநேந, ததாஸமந்தாத்பீடநேந, ததா விக்ஷேபேண-விஶேஷப்ரேரணேந, ததா உத்கர்ஷேண க்ஷேபணஂ-உத்க்ஷேபணஂ தேந, ஆதிக்ரஹணாதேவஂப்ராயைரந்யைரபி ஸ்வபுத்திபரிகல்பிதைஃ, ஸ்பஷ்டத்வஂ ப்ராப்தே ஸதி|

Adhikarana SastropAyasAdhyA mUDhagarBacikitsA (29-30) · Śloka 30

இதாநீம் ஶஸ்த்ரோபாயஸாத்யாஂ மூடகர்பசிகித்ஸாமாஹ ஹஸ்தபாதஶிரோபிர்யோ யோநிஂ புக்நஃ ப்ரபத்யதே| பாதேந யோநிமேகேந புக்நோऽந்யேந குதஂ ச யஃ||௨௯|| விஷ்கம்பௌ நாம தௌ மூடௌ ஶஸ்த்ரதாரணமர்ஹதஃ| |௩௦|

ஹஸ்தேந பாதேந ஶிரஸா, அதுல்யகாலஂ-கதாசித்தஸ்தேந கதாசித்பாதேந கதாசிச்சிரஸா, யோநிஂ ப்ரதி புக்நஃ-குடிலஃ, ப்ரபத்யதேஆயாதி, யஃ ஸ ஏகோ விஷ்கம்போ நாம மூடகர்பஃ| ததா, பாதேநைகேந யோநிஂ ததா த்விதீயபாதேந குதஂ-பாயுஂ, புக்நஃ ஸந் யோ மூடகர்பஃ ப்ரபத்யதே, ஸோऽபரோ விஷ்கம்பஃ| தௌ-ஏதௌ த்வௌ, விஷ்கம்பௌ நாம மூடௌ-மூடகர்பௌ, ஶஸ்த்ரதாரணமர்ஹதஃ| ஹஸ்தேநாக்ரஷ்டுமஶக்யத்வாத்தயோஃ ஶஸ்த்ரதாரணஂ கார்யமித்யர்தஃ|

Adhikarana maNDalA~gguliSastrAByAM dAraNam (30) · Śloka 30

அத ஏவாஹ | மண்டலாங்குலிஶஸ்த்ராப்யாஂ தத்ர கர்ம ப்ரஶஸ்யதே||௩௦||

மண்டலஂ சாங்குலிஶ்ச மண்டலாங்குலீ| மண்டலஶப்தேந மண்டலாக்ரஂ ஶஸ்த்ரமுபலக்ஷ்யதே, அங்குலிஶப்தேந சாங்குலிஶஸ்த்ரம்| தே நாமநீ யயோஃ ஶஸ்த்ரயோஸ்தே மண்டலாங்குலிஶஸ்த்ரே ஶஸ்த்ரவித்யத்யாயோக்தே (ஹ. ஸூ. அ. ௨௬/௫-௧௩) , தாப்யாஂ மண்டலாங்குலிஶஸ்த்ராப்யாஂ [ தத்ர- ] தயோர்விஷ்கம்பாக்யயோர்மூடகர்பயோஃ, கர்ம ப்ரஶஸ்யதே| தாப்யாஂ ஶஸ்த்ராப்யாஂ தாரணமேதயோஃ கார்யமித்யர்தஃ|

Adhikarana vRuddhipatraSastrasya niShedhaH (31) · Śloka 31

வத்திபத்ரஂ ஹி தீக்ஷ்ணாக்ரஂ ந யோநாவவசாரயேத்| |௩௧|

வத்திபத்ரஸஂஜ்ஞஂ ஶஸ்த்ரஂ யஸ்மாத்தீக்ஷ்ணாக்ரமதஸ்தத்யோநௌ நாவசாரயேத்-தேந தத்ர விதாரணஂ ந விதேயம், ப்ரத்யவாயபயாத்|

Adhikarana pUrvaM kapAladAraNAdi (31-33) · Śloka 33

தாரணஂ ச யதா விதேயஂ ததா ऽऽஹ | பூர்வஂ ஶிரஃகபாலாநி தாரயித்வா விஶோதயேத்||௩௧|| கக்ஷோரஸ்தாலுசிபுகப்ரதேஶேऽந்யதமே ததஃ| ஸமாலம்ப்ய தடஂ கர்ஷேத்குஶலோ கர்பஶங்குநா||௩௨|| அபிந்நஶிரஸஂ த்வக்ஷிகூடயோர்கண்டயோரபி| |௩௩|

பூர்வஂ ஶிரஃஸம்பந்தீநி கபாலாநி விஶோதயேத்| கிஂ கத்வா ? ஶஸ்த்ரேண தாரயித்வா,-சித்வா| ஏவஂ ஶிரஃகபாலாநி ஶோதயித்வாகர்பிணீகோஷ்டபாஹ்யாநி கத்வா, ததஃ-அநந்தரஂ, கக்ஷோரஸ்தாலுசிபுகப்ரதேஶேऽந்யதமே-தத்விஷயே, ஸமாலம்ப்ய-தஂ கர்பஂ கஹீத்வா, தடஂ கத்வா ஆகர்ஷேத்| கேந ? கர்பஶங்குநா| கஃ ? குஶலஃ,-அப்யஸ்தகர்மா வைத்யஃ| அபிந்நஶிரஸஂ-அவிதாரிதோத்தமாங்கஂ புநர்கர்பஂ, அக்ஷிகூடயோஸ்ததா கண்டயோஸ்தத்விஷயேऽந்யதமே ப்ரதேஶே-கதாசிதக்ஷிகூடப்ரதேஶே கதாசித்கண்டப்ரதேஶே, ஸமாலம்ப்ய தஂ கர்பஂ தடஂ கர்பஶங்குநா கஹீத்வா கர்ஷேத்|

Adhikarana bAhucCedanAdi (33-34) · Śloka 34

| பாஹுஂ ச்சித்வாஂऽஸஸக்தஸ்ய வாதாத்மாதோதரஸ்ய து||௩௩|| விதார்ய கோஷ்டமந்த்ராணி பஹிர்வா ஸந்நிரஸ்ய ச| |௩௪|

அஂஸாப்யாஂ ஸக்தோஂऽஸஸக்தஃ, தஸ்ய பாஹுஂ ச்சித்வாऽऽகர்ஷணஂ குர்யாத்| வாமேநாஂஸேந ஸக்தஸ்ய வாமஂ பாஹுஂ தக்ஷிணேநாஂஸேந ஸக்தஸ்ய தக்ஷிணஂ பாஹுஂ ச்சித்வேத்யர்தஃ| வாதேநாத்மாதஂ-ததிவத்பூரிதஂ, உதரஂ யஸ்ய மூடகர்பஸ்யாऽஸௌ வாதாத்மாதோதரஃ, தஸ்ய து கோஷ்டஂ-ஆமபக்வாஶயாஶ்ரயஂ, விதார்ய-பாடயித்வா, அந்த்ராணீ ச பஹிஃ ஸம்யங்க்ஷிரஸ்ய-பாஹ்யதஃ ப்ரக்ஷிப்ய, ஆகர்ஷேத்|

Adhikarana kaTIsaktasya dAraNAdi (34) · Śloka 34

| கடீஸக்தஸ்ய தத்வச்ச தத்கபாலாநி தாரயேத்||௩௪||

கடீஸக்தஸ்யேதி ததியா ஸமாஸஃ| கட்யா ஸக்தஸ்ய-ககுத்மத்யா லீநஸ்ய, தத்வச்சேதி தேந-வாதாத்மாதோதரேண, துல்யஂ கர்ம தாரணாத்மகஂ கத்வா, தத்கபாலாநி தஸ்யாஃ-கட்யாஃ, கபாலாநி-கண்டநி, விதாரயேத்|

Adhikarana sAmAnyena mUDhagarBacikitsA (35) · Śloka 35

இதி விஶேஷேண கர்பஸ்யாகர்ஷணமுக்த்வா, ஸாமாந்யேந மூடகர்பசிகித்ஸாமாஹ யத்யத்வாயுவஶாதங்கஂ ஸஜ்ஜேத்கர்பஸ்ய கண்டஶஃ| தத்தச்சித்த்வாऽऽஹரேத்ஸம்யக்ரக்ஷேந்நாரீஂ ச யத்நதஃ||௩௫||

யத்யதங்கஂ மூடகர்பஸ்ய வாயுவஶாத் ஸஜ்ஜேத்-ஸஂஶ்லிஷ்யேத், தத்ததங்கஂ கண்டஶோ-லவஶஃ, ச்சித்வா-தாரயித்வா, ஸம்யகாஹரேத்| கிலைகவேலயா ஸகலகர்பஶரீரச்சேதநாதந்தஸ்திதமூடகர்பாயா நார்யா அபி பலவச்சஸ்த்ரநிபாதநாத்விகாதஃ ஸம்பாவ்யத இதி கண்டஶ இத்யுக்தம்| அத ஏவாஹ-ரக்ஷேதித்யாதி| நாரீஂ ச யத்நேந-தாத்பர்யஂ கத்வா, ரக்ஷேத்| யதா நார்யா அங்கஂ கிஞ்சிதபி ந சித்யதே ததா விதேயமித்யர்தஃ|

Adhikarana tatra BiShajA svamatyA yatnaH kAryaH (36) · Śloka 36

கர்பஸ்ய ஹி கதிஂ சித்ராஂ கரோதி விகுணோऽநிலஃ| தத்ராநல்பமதிஸ்தஸ்மாதவஸ்தாபேக்ஷமாசரேத்||௩௬||

யஸ்மாத்கர்பஸ்ய சித்ராஂ-நாநாரூபாஂ, கதிஂ-அவஸ்திதிஂ, விகுணஃ ப்ரகுபிதஃ, ப்ரபஞ்ஜநஃ கரோதி, தஸ்மாத்யோऽநல்பமதிஃ-மஹாபுத்திர்வைத்யஃ, ஸ தத்ர-தஸ்யாஂ கதௌ, அவஸ்தாபேக்ஷமாசரேத்,-மூடகர்பஂ ப்ரத்யநுக்தமப்யவஸ்திதஂ கர்ம குர்யாதித்யர்தஃ|

Adhikarana jIvato garbhasya chedananiShedhaadi (37) · Śloka 37

சிந்த்யாத்கர்பஂ ந ஜீவந்தஂ மாதரஂ ஸ ஹி மாரயேத்| ஸஹாத்மநா, ந சோபேக்ஷ்யஃ க்ஷணமப்யஸ்தஜீவிதஃ||௩௭||

ஜீவந்தஂ கர்பஂ கர்பிண்யந்தர்மதகர்பலக்ஷணாநபிஜ்ஞோ வைத்யாபிமாநீ யஃ ஸ தஂ கர்பஂ ந தாரயேத்| குதோ ஹேதோஃ ? இத்யாஹ-யஸ்மாத்ஸமாதரஂ மாரயேத்| கதம் ? ஸஹாத்மநா,- மாதரமாத்மாநஂ ச, ஸ சிந்நோ கர்போ வ்யாபாதயேதித்யர்தஃ| ந சாஸ்தஜீவிதோ-கர்பிண்யா அந்தர்மதோ கர்பஃ, க்ஷணமபி-முஹூர்தமாத்ரமபி, உபேக்ஷ்யஃ| அபி து தஸ்ய த்ராகேவ ப்ரதிக்ரியாஂ குர்யாத்|

Adhikarana mUDhagarBastriyA asAdhyatvam (38) · Śloka 38

இதாநீமுபேக்ஷ்யாஂ மூடகர்பா ஸ்த்ரியமாஹ யோநிஸஂவரணப்ரஂஶமக்கல்லஶ்வாஸபீடிதாம்| பூத்யுத்காராஂ ஹிமாங்கீ ச மூடகர்பாஂ பரித்யஜேத்||௩௮||

யோநேஃ ஸஂவரணஂ-ஸஂவதயோநித்வம், ததா தஸ்யா ஏவ யோநேர்ப்ரஶஃ ஸ்வஸ்தாநாச்ச்யவநம், ததா மக்கல்லஃ-ஶிரோபஸ்திகோஷ்டஶூலலக்ஷணஃ ப்ராகுக்தோ வ்யாதிஃ, தைர்யோநிஸஂவரணாதிபிஃ பீடிதாம்| ததா, பூத்யுத்காராம்| ததா, ஹிமாங்கீம்| ஏவஂவிதாஂ மூடகர்பாஂ த்யஜேத்-நோபக்ரமேத்|

Adhikarana aparApAtanam (39-40) · Śloka 40

அதாபதந்தீமபராஂ பாதயேத்பூர்வவத்பிஷக்| ஏவஂ நிர்ஹதஶல்யாஂ து ஸிஞ்சேதுஷ்ணேந வாரிணா||௩௯|| தத்யாதப்யக்ததேஹாயை யோநௌ ஸ்நேஹபிசுஂ ததஃ| யோநிர்மதுர்பவேத்தேந ஶூலஂ சாஸ்யாஃ ப்ரஶாம்யதி||௪௦||

அத-மூடகர்பாஹரணாதநந்தரஂ, அபராஂ-ஜராயுஸஂஜ்ஞாஂ, அபதந்தீமநிஷ்க்ராமந்தீஂ, பூர்வவத்பாதயேத்| பூர்வேண துல்யஂ-பூர்வவத், பூர்வோக்தேநாபராபாதநோக்தவிதிநா "ஹிரண்யபுஷ்பீமூலஂ ச" (ஹ.ஶா. அ. ௧/௮௩) இத்யாதிநேத்யர்தஃ| ஏவஂ-அநந்தரோக்தேந விதிநா, நிர்ஹதஂ ஶல்யஂ-கர்பஜராயுஸஂஜ்ஞஂ, யஸ்யாஸ்தாஂ து ஸ்த்ரியமுஷ்ணேந ஜலேந ஸிஞ்சேத்| ததஃ-ஸ்நாநாதநந்தரஂ, அப்யக்தஶரீராயை ஸ்த்ரியை யோநௌ ஸ்நேஹபிசுஂ தத்யாத்| தேந-ஸ்நேஹபிசுநா, அஸ்யாஃ-யோஷிதஃ, யோநிர்மதுர்பவேத்| ஶூலஂ-ருஜா ச, ப்ரஶம்யதி|

Adhikarana nirhRutaSalyAyA upacAraH (41-46) · Śloka 46

தீப்யகாதிவிஷாராஸ்நாஹிங்க்வேலாபஞ்சகோலகாத்| சூர்ணஂ ஸ்நேஹேந கல்கஂ வா க்வாதஂ வா(தாஂ)பாயயேத்ததஃ||௪௧|| கடுகாதிவிஷாபாடாஶாகத்வக்கிங்குதேஜிநீஃ| தத்வச்ச தோஷஸ்யந்தார்தஂ வேதநோபஶமாய ச||௪௨|| த்ரிராத்ரமேவஂ, ஸப்தாஹஂ ஸ்நேஹமேவ ததஃ பிபேத்| ஸாயஂ பிபேதரிஷ்டஂ ச ததா ஸுகதமாஸவம்||௪௩|| ஶிரீஷககுபக்வாதபிசூந் யோநௌ விநிக்ஷிபேத்| உபத்ரவாஶ்ச யேऽந்யே ஸ்யுஸ்தாந் யதாஸ்வமுபாசரேத்||௪௪|| பயோ வாதஹரைஃ ஸித்தஂ தஶாஹஂ போஜநே ஹிதம்| ரஸோ தஶாஹஂ ச பரஂ லகுபத்யால்பபோஜநா||௪௫|| ஸ்வேதாப்யங்கபரா ஸ்நேஹாந் பலாதைலாதிகாந் பஜேத்| ஊர்த்வஂ சதுர்ப்யோ மாஸேப்யஃ ஸா க்ரமேண ஸுகாநி ச||௪௬||

ததஃ-ஸ்நாநாப்யங்காதநந்தரஂ, தீப்யகாதேஶ்சூர்ண ஸ்நேஹேந-கதாதிநா ப்ரகத்யாதிவஶாத் யதாயோக்யேந,, தாஂ-ஸ்த்ரியஂ, பாயயேத்| கல்கஂ வாதீப்யகாதேர்ஜலேந பிஷ்ட்வா, ஸ்நேஹேந தாஂ பாயயேத்| க்வாதஂ வா தீப்யகாதேஸ்தாஂ பாயயேத்| ததா, கடுகாதீநி தத்வத் தாஂ ஸ்த்ரியஂ பாயயேத்| ஏதாநி த்ரவ்யாணி சூர்ணீகத்ய ஸ்நேஹேந கல்கீகத்ய க்வாதீகத்ய வா பாயயேத்| ஶாகஂ-கரச்சதம்| த்வக்-த்வசம்| தேஜிநீ-தேஜோவதீ| கிமர்தஂ பாயயேத் ? தோஷஸ்யந்தார்தம்| தோஷஸ்ய-ரக்தாதேஃ, ஸ்யந்தஃ-ஸ்ரவணஂ, ததர்தஂ பாயயேத்| ததா, வேதநாயாஃ-பீடாயாஃ, உபஶாந்த்யர்தஂ ச| த்ரிராத்ரமேவஂ மூடகர்பாகர்ஷணதிநாத்ப்ரபதி கார்யம்| ததஃ-த்ரிராத்ராதநந்தரஂ, ஸா மூடகர்பா, ஸப்தாஹஂ ஸ்நேஹமேவ பிபேத், ந து ரூக்ஷௌஷதம், இத்யேவகாரோऽவதாரணார்தோ த்யோதயதி| ஸாயஂ-திநாந்தே, அரிஷ்டஂ-பூர்வோக்தலக்ஷணஂ, பிபேத்| ததா, ஶோபநஂ கத்வா கதஂ-நிஷ்பாதிதஂ, ஆஸவஂ-மத்யவிஶேஷஂ, ததா ஶிரீஷககுபக்வாதாக்தாந் பிசூந்-விகேஶிகாப்ராயாந் கார்பாஸாதிமயாந், யோநௌ விநிக்ஷிபேத்| உபத்ரவா ஜ்வராதயஶ்சாந்யே யே பவேயுஃ, தாந்-உபத்ரவாந், யதாஸ்வமுபாசரேத்,-யஸ்ய ஜ்வராதேர்ய ஆத்மீய உபக்ரமஃ, தேந தமுபக்ரமேதித்யர்தஃ| ஏதச்ச பூர்வோக்தமாஸேவ்ய, அநந்தரஂ யத்கர்தவ்யஂ மூடகர்பாயாஃ ஸ்த்ரியாஸ்ததாஹ- பயஃ-க்ஷீரஂ, அநந்தரஂ தஸ்யை தஶாஹஂ போஜநே ஹிதம்| கிம்பூதம் ? வாதஹரைஃ-ராஸ்நாதிபிர்த்ரவ்யைஃ, ஸித்தஂ-ஶதம்| தஶாஹாதநந்தரஂ த்விதீயஂ ச தஶாஹஂ ரஸோ போஜநே ஹிதஃ| பரஂ-அதோ திநவிஂஶதேரநந்தரஂ, ஸா-ஸ்த்ரீ, லகுபத்யால்பபோஜநா ஸதீ, ததா ஸ்வேதாப்யங்கபராதத்ப்ரதாநா ஸதீ, ஸ்நேஹாந்-பலாதைலாதிகாந், பஜேத்| ஊர்த்வஂ-அநந்தரஂ சதுர்ப்யோ மாஸேப்யஃ பஞ்சமமாஸாத்ப்ரபதி, ஸா-நிஷ்க்ராந்தமூடகர்பா ஸ்த்ரீ, க்ரமேண-ந து ஸஹஸா, ஸுகாநி-அந்நபாநாஹாரவிஹாரரூபாணி, பஜேத்|

Adhikarana balAtailam (47-52) · Śloka 52

அத பலாதைலஂ நிரூபயதி பலாமூலகஷாயஸ்ய பாகாஃ ஷட் பயஸஸ்ததா| யவகோலகுலத்தாநாஂ தஶமூலஸ்ய சைகதஃ||௪௭|| நிஷ்க்வாதபாகோ பாகஶ்ச தைலஸ்ய து சதுர்தஶஃ| த்விமேதாதாருமஞ்ஜிஷ்டாகாகோலீத்வயசந்தநைஃ||௪௮|| ஸாரிவாகுஷ்டதகரஜீவகர்ஷபஸந்தவைஃ| காலாநுஸார்யாஶைலேயவசாகுருபுநர்நவைஃ||௪௯|| அஶ்வகந்தாவரீக்ஷீரஶுக்லாயஷ்டீவராரஸைஃ| ஶதாஹ்வாஶூர்பபர்ண்யேலாத்வக்பத்ரைஃ ஶ்லக்ஷ்ணகல்கிதைஃ||௫௦|| பக்வஂ மத்வக்நிநா தைலஂ ஸர்வவாதவிகாரஜித்| ஸூதிகாபாலமர்மாஸ்திஹதக்ஷீணேஷு பூஜிதம்||௫௧|| ஜ்வரகுல்மக்ரஹோந்மாதமூத்ராகாதாந்த்ரவத்திஜித்| தந்வந்தரேரபிமதஂ யோநிரோகக்ஷயாபஹம்||௫௨||

பலாயா மூலாநி, தேஷாஂ கஷாயஃ-க்வாதஃ, தஸ்ய பாகாஃ ஷட்| தைலைகபாகாபேக்ஷயைதத்போத்யம்| பயஸஸ்ததா-க்ஷீரஸ்ய ஷடேவ பாகாஃ| யவகோலகுலத்தாநாஂ தஶமூலஸ்ய சைகதஃ-ஏகத்ர க்வதிதாநாஂ நிஷ்க்வாதபாகஃ| யவாதீநாஂ தைலஸமோ நிஷ்க்வாதபாக ஏக இத்யர்தஃ| ஏவஂ த்ரயோதஶ பாகா பவந்தி| தைலஸ்ய து சதுர்தஶோ பாகஃ| சதுர்தஶாநாஂ பூரணஃ "தஸ்ய பூரணே டட்" இதி டட்| ஏததேவ ஸ்பஷ்டீக்ரியதே ஶிஷ்யஹிதார்தம்| தத்ர யதா ஷோடஶபலாநி தைலஸ்ய ஶ்ரபயிதவ்யாநி ததா பலாமூலபலாநி சதுர்விஶதிர்பவந்தி, ஜலபலஶதாநி த்ரீணி சதுரஶீத்யதிகாநி, ததஶ்சதுர்தாஶேந ஷண்ணவதிஃ க்வாதபலாநி| க்ஷீரபலாநி ஷண்ணவதிஃ| யவாதீநாஂ பலாநி சத்வாரி, பாநீயபலாநி சதுஃஷஷ்டிஃ, ஷோடஶபலாநி கஷாயஸ்ய| த்விமேதாதீநி த்ரவ்யாணிப்ரத்யேகமர்தகர்ஷப்ரமாணாநி ரக்திகயா பஞ்சமபாகஸஹிதயா ஸதாநகயாऽதிகாநீதி| காலாநுஸார்யா-உத்பலஸாரிவா| க்ஷீரஶுக்லாக்ஷீரவிதாரீ| வரா-த்ரிபலா| ரஸோ-போலஃ| யோऽயஂ யவகோலகுலத்ததஶமூலைரேகோ பாகஃ பரிகல்பிதஃ, தத்ர யவகோலகுலத்தாநாஂ த்ரயோஂऽஶா தஶமூலஸ்ய தஶாஂஶா இதி வ்யாக்யேயம்| "கல்பயேத்ஸதஶாந்பாகாந் ப்ரமாணஂ யத்ர நோதிதம்|" (ஹ. க. அ. ௬/௨௪) இதி வசநாத்| ஸங்க்ரஹேऽப்யுக்தம் (ஶா. அ. ௪)- "யவகோலகுலத்ததஶமூலகஷாயஸ்ய பாகஃ" இதி| யே து யவகோலகுலத்தாநாஂ த்ரயோஂऽஶா தஶமூலஸ்ய சதுர்தோஂऽஶ இதி பாகோऽயஂ கல்ப்ய இத்யாஹுஃ, தே து பௌர்வாபர்யஂ ந பர்யாலோசயந்த்யேவ| யதஃ "கல்பயேத்" இத்யாதிகயா பரிபாஷயா த்ரவ்யாணாமேஷாஂ ஸமாஂஶத்வஂ நியமிதமேவ| பதக் ஷஷ்ட்யாऽத்ர யோ நிர்தேஶஃ ஸ சந்தோநுரோதாதேவ போத்யஃ| ததா சாநேநைவ தந்த்ரகதா ஸங்க்ரஹே ஸமஸ்தாந்யேவைதாநி த்ரவ்யாணி நிர்திஷ்டாநி| அபி ச, தஶமூலஸ்யாதிக்யேந வாதரோகஹந்தத்வஂ யதாऽஸ்ய தைலஸ்ய, ந ததா யவாதிபிரிதி ஸர்வதா பூர்வஂ வ்யாக்யாநஂ ஶ்ரேயஃ| மத்வக்நிநேதி மதுஶப்தோऽக்நிவிஶேஷணாய ப்ரயுக்தஃ| கில கரதரதஹநஸம்பர்காத் க்ஷீரபாஹுல்யேநாஸ்ய தைலஸ்ய ஜடிதி பாகாதிக்ராந்ததாऽபி கிஞ்சித்ஸம்பாவ்யதே| ஏதச்ச தைலமஶேஷவாதரோகஹந்த| ததா, ஸூதிகாதிஷு ப்ரஶஸ்தம்| ததா, ஜ்வராதிஜித்| ததா, பகவதோ தந்வந்தரேரபிமதம், அதிஶயகுணவத்வாத்| ததா, யோநிரோகஂ க்ஷயஂ சாபஹந்தி|

Adhikarana mRutagarBiNyA jIvadgarBaniShkAsanAdi (53) · Śloka 53

பஸ்தித்வாரே விபந்நாயாஃ குக்ஷிஃ ப்ரஸ்பந்ததே யதி| ஜந்மகாலே ததஃ ஶீக்ரஂ பாடயித்வோத்தரேச்சிஶும்||௫௩||

விபந்நாயாஃ-மதாயா கர்பிண்யாஃ, யதி குக்ஷிஃ ப்ரஸ்பந்ததே-அத்யந்தஂ சலதி| க்வ ப்ரதேஶே ? பஸ்தித்வாரே,-தத்ஸமீபே| கதா ? ஜந்மகாலே,-கர்பப்ரஸவோந்முகே காலே| ததா குஶலோ வைத்யஃ ஶீக்ரஂ [ ததஃ-] குக்ஷிப்ரஸ்பந்தநாதநந்தரஂ, பாடயித்வா ஶிஶுஂ-பாலஂ, உத்தரேத்|

Adhikarana garBe sravati saptasu mAseShu saptayogAH (54-58) · Śloka 58

மதுகஂ ஶாகபீஜஂ ச பயஸ்யா ஸுரதாரு ச| அஶ்மந்தகஃ கஷ்ணதிலாஸ்தாம்ரவல்லீ ஶதாவரீ||௫௪|| வக்ஷாதநீ பயஸ்யா ச லதா ஸோத்பலஸாரிவா| அநந்தா ஸாரிவா ராஸ்நா பத்மா ச மதுயஷ்டிகா||௫௫|| பஹதீத்வயகாஶ்மர்யக்ஷீரிஶுங்கத்வசா கதம்| பஶ்நிபர்ணீ பலா ஶிக்ருஃ ஶ்வதஂஷ்ட்ரா மதுபர்ணிகா||௫௬|| ஶங்காடகஂ பிஸஂ த்ராக்ஷா கஸேரு மதுகஂ ஸிதா| ஸப்தைதாந் பயஸா யோகாநர்த்தஶ்லோகஸமாபநாந்||௫௭|| க்ரமாத்ஸப்தஸு மாஸேஷு கர்பே ஸ்ரவதி யோஜயேத்| |௫௮|

மதுகாதித்ரவ்யோபலக்ஷிதாந் ஸப்த யோகாந் க்ரமாத்-யதாக்ரமநிர்திஷ்டாநதிக்ரமேண, ஸப்தஸு மாஸேஷு கர்பே ஸ்ரவதி தத்ரக்ஷார்தஂ தாந் யோஜயேத்| கீதஶாந் யோகாந் ? அர்த்தஶ்லோகேந ஸமாபநஂ-ஸமாப்திஃ, யேஷாஂ தாநர்த்தஶ்லோகஸமாபநாந்| அஶ்மந்தகோ-யமலபத்ரகஃ| தாம்ரவல்லீ-ராமதருணீ, மஞ்ஜிஷ்டேத்யேகே| லதா-கந்தப்ரியங்குஃ, கௌரஸாரிவேத்யந்யே| உத்பலஸாரிவா-கஷ்ணஸாரிவா| க்ஷீரிணாஂ-ந்யக்ரோதாதீநாஂ, ஶுங்காஃ, ததா தேஷாமேவ த்வக் சேதி த்வந்த்வஃ| "த்வந்த்வாச்சுதஷஹாந்தாத்" இதி டச்|

Adhikarana aShTamanavamadaSamamAseShu yogAH (58-60) · Śloka 60

| கபித்தபில்வபஹதீபடோலேக்ஷுநிதிக்திகாத்||௫௮|| மூலைஃ ஶதஂ ப்ரயுஞ்ஜீத க்ஷீரஂ மாஸே ததாऽஷ்டமே| நவமே ஸாரிவாநந்தாபயஸ்யாமதுயஷ்டிபிஃ||௫௯|| யோஜயேத்தஶமே மாஸி ஸித்தஂ க்ஷீரஂ பயஸ்யயா| அதவா யஷ்டிமதுகநாகராமரதாருபிஃ||௬௦||

கபித்தாதீநாஂ ஸமாஹாரத்வந்த்வஃ| கபித்தாதேர்த்ரவ்யாந்மூலைஃ ஶதஂ க்ஷீரமஷ்டமே மாஸி ப்ரயுஞ்ஜீத| நவமே மாஸி ஸாரிவாதிபிஃ ஸித்தஂ க்ஷீரஂ ப்ரயுஞ்ஜீத| தஶமே மாஸி காகோல்யாதிஸித்தஂ க்ஷீரமதவா யஷ்ட்யாதிபிஃ ஸித்தஂ யோஜயேத்|

Adhikarana garBaviShaye~aj~jAnAM mativiBramaH (2) · Śloka 2

அவஸ்திதஂ லோஹிதமங்கநாயா வாதேந கர்பஂ ப்ருவதேऽநபிஜ்ஞாஃ| கர்பாகதித்வாத்கடுகோஷ்ணதீக்ஷ்ணைஃ ஸ்ருதே புநஃ கேவல ஏவ ரக்தே||௬௧|| கர்பஂ ஜடா பூதஹதஂ வதந்தி மூர்தேந தஷ்டஂ ஹரணஂ யதஸ்தைஃ| ஓஜோஶநத்வாததவாऽவ்யவஸ்தை- ர்பூதைருபேக்ஷ்யேத ந கர்பமாதா||௬௨|| இதி ஶ்ரீவைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸூநுஶ்ரீமத்வாக்படவிரசிதா- யாமஷ்டாங்கஹதயஸஂஹிதாயாஂ த்விதீயே ஶாரீரஸ்தாநே கர்பவ்யாபந்நாம த்விதீயோऽத்யாயஃ||௨||

லோஹிதஂ வாதேந ஹேதுநாऽவஸ்திதஂ-குக்ஷௌ பவநேந ருத்தஂ, கர்பஂ ப்ருவதேऽநபிஜ்ஞாஃ| நஞத்ர பர்யுதாஸே, அபிஜ்ஞஸத்தஶா இத்யர்தஃ| குதஸ்தேஷாஂ ப்ராந்திஃ ? இதி தத்வீஜமாஹ-கர்பாகதித்வாதிதி| கர்பஸ்யாகதிஃ-ஸஂஸ்தாநமுந்நத்யாதிகம், ததா "ஹல்லாஸதௌர்ஹத" (ஹ. நி. அ. ௧௧/௫௧) இத்யாதி ரக்தகுல்மநிதாநோக்தஂ லக்ஷணஂ, வாதருத்தலோஹிதாவஸ்திதௌ கர்பஸ்திதௌ சோபயத்ர ஸமாநம்| அதோऽல்பபுத்தித்வாதவஸ்திதஂ லோஹிதஂ கர்பஂ ப்ருவதே| கடுகோஷ்ணாதிபிஃ-அவஸ்திதலோஹிதஸ்ருதிஹேதுபிஃ, ஸ்ருதே கேவல ஏவ ரக்தே-கர்பரஹிதே, ஜடாஃ நிர்புத்தயோ, பூதஹதமிதி கர்பஂ வதந்தி| புநஃஶப்தஃ ஶிரஸஃ கம்பஂ கத்வா தேஷாமஸம்பாவ்யாங்கீகாரேண ஸர்வஜநப்ரதிதேந ஜடத்வஂ ஸஹேதுகஂ ப்ரதிபாதயதி| அத ஏவாஹ-யதோ,-யஸ்மாத், மூர்தேஃ-ஶரீரஸ்ய, ஹரணஂ தைஃ-பூதைஃ, ந த்தஷ்டஂ-ந க்வசிதுபலப்தம், அதஃ-அஸம்பாவ்யவஸ்துப்ரதிஜ்ஞாநாத், தேஷாஂ ஜடத்வமித்யர்தஃ| நநு, ஏததபி கதமுச்யதே ? இத்யாஹ-ஓஜோஶநத்வாத்| யஸ்மாத்தே பூதா ஓஜோஶநாஃ-ஓஜோபக்ஷணமர்யாதாஃ| அதவா கதாசித்தே-பூதா உல்லங்கிதமர்யாதாஃஸ்யுஃ| தைஃ-ததாபூதைஃ, அவ்யவஸ்தைஃ-அவ்யவஸ்தாவஸ்திதைஃ, பூதைர்கர்பஸ்ய மாதா நோபேக்ஷ்யேத, அபி து ஹ்ரியேதைவ| ததா ஹி-யதா கர்பமாதோபசிதஶரீரா ந ததா கர்ப இதி| உபஜாதீந்த்ரவஜ்ராக்யே வத்தே| இதி ஶ்ரீமகாங்கதத்தபுத்ரஶ்ரீமதருணதத்தவிரசிதாயாமஷ்டங்கஹதய- டீகாயாஂ ஸர்வாங்கஸுந்தராக்யாயாஂ த்விதீயே ஶாரீரஸ்தாநே கர்ப வ்யாபந்நாம த்விதீயோऽத்யாயஃ ஸமாப்தஃ|| ௨||