6. annasvarūpavijñānīyādhyāyaḥ

Adhikarana adhyAyopakramaH · Śloka

ஸ௦-அந்நவிதௌ ப்ரகதேऽல்பவக்தவ்யாத்வாத்பூர்வஂ த்ரவத்ரவ்யமபிதாயாந்நஂ வக்தி-

Adhikarana annasvarUpavij~jAnIyAdhyAyaH ShaShThaH (2) · Śloka 2

அதாதோऽந்நஸ்வரூபவிஜ்ஞாநீயமத்யாயஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ| (கத்யஸுத்ரே)|௨|

ஸ௦-அந்நஸ்ய ஸ்வரூபஂ-ஸ்வபாவோ ரஸவீர்யவிபாகப்ரபாவகுணகர்மாதி, தஸ்ய விஜ்ஞாநஂ-அவகம:, தஸ்மை ஹிதோऽத்யாயஃ-அந்நரூபவிஜ்ஞாநீயஃ, தஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| ஶேஷஂ பூர்வவத்வ்யாக்யேயம்| த்ரவ்யஶப்தஶ்சாப்ரயுக்தோऽப்யர்தஸ்ய கமக இத்யந்நத்ரவ்யஸ்வரூபவிஜ்ஞாநீய இதி த்ரஷ்டவ்யம்| ததா ஹி பூர்வஸ்மிந்நத்யாயே மந்தமதிப்ரபோதநாய ப்ரயுக்தோ த்ரவ்யஶப்தஃ|ஆசார்யா ஹி வைசித்ர்யேண க்ரந்தரசநாஂ விதததி| தத்ர ப்ராக் ஸ்வரூபஶப்தோ ந நிர்திஷ்டஃ, இஹ ச த்ரவ்யஶப்தஃ| அதவோபயமப்ரயுக்தமபி கம்யதே மத்யலோபாக்யயா தந்த்ரயுக்த்யாऽந்தலோபாய ச| அத்யதே யத்தத்-அந்நம் தாந்யமாஂஸாதி| தாந்யஂ ச த்விதா ஶூகஶிம்பிதாந்யபேதேந தத்ர ப்ராதாந்யாச்சூகதாந்யஸ்ய பூர்வமுபந்யாஸஃ| ப்ராதாந்யஂ சாஸ்ய பூயஸ்த்வோபயோகித்த்வாத்|

Adhikarana shUkadhAnyavargaH raktashAlyAdiguNAH (1-4) · Śloka 4

ஶிம்பீதாந்யஸ்ய து தத்வ்யஞ்ஜநத்த்வேந ஸ்வல்போபயோகித்த்வாத் ப்ராயேணாபத்யாத்த்வாச்சாப்ராதந்யஂ, இத்யாஹ- அத ஶூகதாந்யவர்கஃ| ரக்தோ மஹாந் ஸகலமஸ்தூர்ணகஃ ஶகுநாஹதஃ| ஸாராமுகோ தீர்கஶூகோ ரோத்ரஶூகஃ ஸுகந்திகஃ||௧|| புண்ட்ரஃ பாண்டுஃ புண்டரீகஃ ப்ரமோதோ கௌரஸாரிவௌ| காஞ்ஹ்சநோ மஹிஷஃ ஶூகோ தூஷகஃ குஸுமாண்டகஃ||௨|| லாங்கலா லோஹவாலாக்யஃ கர்தமாஃ ஶீதபீருகாஃ| பதங்காஸ்தபநீயாஶ்ச யே சாந்யே ஶாலயஃ ஶுபாஃ||௩|| ஸ்வாதுபாகரஸஃ ஸ்நிக்தா வஷ்யா பத்தால்பவர்சஸஃ| கஷாயாநுரஸாஃ பத்ய லகவோ மூத்ரல ஹிமாஃ||௪||

ஸ௦- தத்ர ரக்தஶாலிமஹாஶாலீ-ஸுப்ரதிதாவேவ| கலமோமகதாதிஷு ப்ரஸித்தஃ| ஸ ஏவ மஹாதண்டுல இதி காஶ்மீரேஷு| தூர்ணகஶ்ச-தத்ரைவ ஆஜவ இதி ப்ரஸித்தஃ| ஶகுநஹதோ-யோ மகதேஷு புத்தோத்பாதகால உத்தரகுருப்யோ ஹஂஸைராநீதோ பங்காரபாத்ரே விஶாகாக்யயா வாபிதோ விஸ்தரஂ கதஃ| அத ஏவ ஶகுநிநாऽऽஹதஃ ஶகுநாஹத இத்யந்வர்தா

Adhikarana raktashAliguNAH (5) · Śloka 5

ஶூகஜேஷு வரஸ்தத்ர ரக்தஸ்தஷ்ணாத்ரிதோஷஹா| |௫|

ஸ௦-தத்ர-தேஷு மஹாஶாலிகலமாதிஷு மத்யே, ரக்தோ-ரக்தஶாலிஸஂஜ்ஞோ வரஃ, தஷ்ணாஂ வாதாதீஶ்ச த்ரிதோஷாந்நிஹந்தி| அஸ்ய ச ப்ராகுபாதாநேநைவ வரத்வே லப்தே வரக்ரஹணஂ யுக்த்யா

Adhikarana mahAshAlyAdInAM guNAH (5) · Śloka 5

| மாஹாஂஸ்தமநு கலமஸ்தஂ சாப்யநு ததஃ பரே||௫||

ஸ௦-தஸ்யாநு-ரக்தஶாலேஃ பஶ்சாத், மஹாந் ஶாலிர்வரஃ| தஂ ச-மஹாந்தமநு கலமஃ, மஹத்ஸஂஜ்ஞாத் கலமஃ கிஞ்சிதூந இத்யர்தஃ| ததஃ-அநந்தரம், பரே-அந்யே ஶாலயோ

Adhikarana yavakAdInAM pUrvasya pUrvasya ninditatvam (6-7) · Śloka 7

யவகா ஹாயநாஃ பாஂஸுபாஷ்பநைஷதகாதயஃ| ஸ்வாதூஷ்ணா குரவஃ ஸ்நிக்தாஃ பாகேऽம்லாஃ ஶ்லேஷ்மபித்தலாஃ||௬|| ஸஷ்டமூத்ரபுரீஷாஶ்ச பூர்வஂ பூர்வஂ ச நிந்திதாஃ| |௭|

ஸ௦-யவகாதயஃ ஶாலிவிஶேஷாஃ ஸ்வாதவஃ| ததா, உஷ்ணாதிகுணயுக்தாஃ| ததா, ஸஷ்டே மூத்ரபுரீஷே யைஸ்தே ஸஷ்டமூத்ரபுரீஷாஃ| பூர்வஂ பூர்வஂ ச நிந்திதாஃ-தேந யவகாஃ ஸர்வேப்யோऽபி கர்ஹிதாஃ, ததந்வந்யே கிஞ்சித்கிஞ்சித்க்ரமேண கர்ஹிதா இதி விஜ்ஞேயம்| நைஷதகாதய இத்ய- த்ராऽऽதிஶப்தேந சம்பகபத்ரிகாதயஃ ஶாலிவிஶேஷா கஹ்யந்தே|

Adhikarana ShaShTikaguNAH (7-8) · Śloka 8

| ஸ்நிக்தோ க்ராஹீ லகுஃ ஸ்வாதுதுஸ்த்ரிதோஷக்நஃ ஸ்திரோ ஹிமஃ||௭|| ஷஷ்டிகோ வ்ரீஹிஷு ஶ்ரேஷ்டோ கௌரஶ்சாஸிதகௌரதஃ| |௮|

ஸ௦-வ்ரீஹிஷு மத்யே ஷஷ்டிகஃ ஶ்ரேஷ்டஃ, ரக்தஶாலிரிவ ஶாலிஷு| ததா, ஸ்நிக்தாதிகுணயுக்தஃ| ஸ்திரோ ஹிம இதி ஶரீரஸ்தைர்யகரோ ஜ்வரஶ்ரமக்லமக்லாநிஹரஃ| அத ஏவ ரஸாயநப்ரயோகே ஜ்வராதோஉ ச தத்ர தத்ர க்ஷாமவபுஷாமுபதிஷ்டஃ| யவஸ்து ஸ்தைர்யகரோऽபி நாம்நாதோ குருவாதலத்வாதிதி வேத்யம்| ஷஷ்டிகஶ்ச த்விவிதஃ,-கௌரஃ கஷ்ணகோஉரஶ்ச| அத்ராஸிதகோஉரதோ கௌரஃ ஷஷ்டிகஃ ஶ்ரேஷ்டஃ| (ததா ச ஸுஶ்ருதே (ஸூ.அ.௪௬|௯)-"ரஸே பாகே ச மதுற்ராஃ பித்தாநிலஹராஸ்ததா| ஶாலீநாஂ ச குணைஸ்துல்யா விஜ்ஞ்ஹேயாஃ கபஶுக்ரலாஃ|| ஷஷ்டிகஃ ப்ரவரஸ்தேஷாஂ கஷாயாநுரஸோ லகுஃ|" கஷ்ணாத்ரேயஃ:-ஷஷ்டிகஃ ஸுரகவ்ரீஹிபாடலோடகநாலகாஃ| கஷ்ணவ்ரீஹிஃ ஶீதபீருஃ ப்ரமோதோஹாயநஸ்ததா|| அநபிஷ்யந்திநஃ ஸ்நிக்தாஃ கஷாயமதுரா ஹிமாஃ| லகவஃ கடுபாகாஶ்ச ஷஷ்டிகோऽத்ராபி பூஜிதஃ||" காரணாதிஃ- "கஷாயமதுரோ க்ராஹீ தோஷக்நஃ ஷஷ்டிகோ லகுஃ|" பராஶரேऽப்யுக்தம்- "ரக்தோ மஹாச்சகுநாஹதஃ ஷஷ்டிககலமப்ரமோதபதட்காஃ ஶீதகௌரதீர்கஶூகஸுகந்திகபாண்டுதபநீயாஃ ஶாலய ஏவஂபூதாஃ| மதுரபஹலாஃ ஸ்திராஃ ஸ்நிக்தாஃ பித்தாநிலப்ரஶமநா லகவஃ ஸங்க்ராஹிகாஃ ஶீதாஃ|" இதி| சரகே த்வேவஂ பட்யதே (ஸூ.அ.௫|௩)-"தத்ர ஶாலிஷஷ்டிகமுத்கலாவகபிஞ்ஜலைணஶஶஶரபவராஹாதீந்யாஹாரத்ரவ்யாணி ப்ரகதிலகூந்யபி மாத்ராபேக்ஷீணி பவந்தி|" ததா ச சரகோ ஜ்வரே படதி (சி.அ.௩|௧௭௬)-"ரக்தஶால்யாதயஃ ஶஸ்தாஃ புராணாஃ ஷஷ்டிகைஃ ஸஹ| யவாக்வோதநலாஜார்தே ஜ்வரிதாநாஂ ஜ்வராபஹாஃ||" இதி|

Adhikarana mahAvrIhyAdiguNAH (8-10) · Śloka 10

| ததஃ க்ரமாந்மஹாவ்ரீஹிகஷ்ணவ்ரீஹிஜதூமுகாஃ||௮|| குக்குடாண்டகலாவாக்யபாராவதகஶூகராஃ| வரகோத்தாலகோஜ்ஜ்வாலசீநஶாரததர்துராஃ||௯|| கந்தநாஃ குருவிந்தாஶ்ச குணைரல்பாந்தராஃ ஸ்மதாஃ| |௧௦|

ஸ௦-ததஃ-ஷஷ்டிகாத், மஹாப்ரீஹ்யாதயஃ க்ரமாத்குணைரல்பாந்தராஃ-குணைர்ஹீநாஃ|

Adhikarana ShaShTikAdiByo~anyavrIhiguNAH (10-11) · Śloka 11

| ஸ்வாதுரம்லவிபாகோऽந்யோ வ்ரீஹிஃ பித்தகரோ குருஃ|௧௦| பஹுமூத்ரபுரீஷோஷ்மா, த்ரிதோஷஸ்த்வேவ பாடலஃ| |௧௧|

ஸ௦-ஏப்யஃ ஷஷ்டிகாதிப்யோऽந்யஃ-அநுக்தோ, வ்ரீஹிஃ ஸ்வாதுஃ- மதுரரஸஃ, அம்லவிபாகஃ பித்தகரோ குருர்பஹுமூத்ரபுரீஷோஷ்மா ச| பாடலஃ- படலாகுஸுமாகாரஃ| த்ரிதோஷஃ-த்ரிதோஷகோபநஃ| த்ரிதோஷஸ்த்வேவேத்யத்ரைவஶப்தோऽதிஶயக்யாபநாய| அதிஶயேந த்ரிதோஷல இத்யர்தஃ| அதித்ரிதோஷலத்வேநாஸ்யாऽப்யவஹாரநிஷேதஂ கரோதி| அத ஏவ ச ரஸாதிமத்த்வஂ ந வ்யதாதஸ்ய ஶாஸ்த்ரகாரஃ|

Adhikarana ShaShTikAdiByo~anyavrIhiguNAH (10-11) · Śloka 11

| ஸ்வாதுரம்லவிபாகோऽந்யோ வ்ரீஹிஃ பித்தகரோ குருஃ||௧௦|| பஹுமூத்ரபுரீஷோஷ்மா, த்ரிதோஷஸ்த்வேவ பாடலஃ| ||௧௧||

ஸ௦-ஏப்யஃ ஷஷ்டிகாதிப்யோऽந்யஃ-அநுக்தோ, வ்ரீஹிஃ ஸ்வாதுஃ- மதுரரஸஃ, அம்லவிபாகஃ பித்தகரோ குருர்பஹுமூத்ரபுரீஷோஷ்மா ச| பாடலஃ- படலாகுஸுமாகாரஃ| த்ரிதோஷஃ-த்ரிதோஷகோபநஃ| த்ரிதோஷஸ்த்வேவேத்யத்ரைவஶப்தோऽதிஶயக்யாபநாய| அதிஶயேந த்ரிதோஷல இத்யர்தஃ| அதித்ரிதோஷலத்வேநாஸ்யாऽப்யவஹாரநிஷேதஂ கரோதி| அத ஏவ ச ரஸாதிமத்த்வஂ ந வ்யதாதஸ்ய ஶாஸ்த்ரகாரஃ|

Adhikarana priya~gguguNAH (12) · Śloka 12

| பக்நஸந்தாநகத்தத்ர ப்ரியங்குர்பஂஹணீ குருஃ||௧௨||

ஸ௦-தத்ர-தேஷு தணதாந்யேஷு மத்யே, ப்ரியாங்குஃ-கங்குஃ, பக்நஸ்யாங்கஸ்ய ஸந்தாநஂ கரோதி| ததா, குருஃ| ஸுஶ்ருதே தூக்தம் (ஸூ.அ.௪௬|௨௪)-"ரக்தாஃ பீதாஶ்ச கஷ்ணாஶ்ச ஶ்வேதாஶ்சைவ ப்ரியங்கவஃ| யதோத்தரஂ ப்ரதாநாஃ ஸ்யூ ரூக்ஷாஃ கபஹராஃ ஸ்மதாஃ||" இதி|

Adhikarana koradUShaguNAH (13) · Śloka 13

கோரதூஷஃ பரஂ க்ராஹீ ஸ்பர்ஶே ஶீதோ விஷாபஹஃ| |௧௩|

ஸ௦-கோரதூஷஃ-கோத்ரவஃ, அத்யர்தஂ ஸங்க்ராஹீ| ததா ஸ்பர்ஶஶீதோ விஷாபஹஶ்ச|

Adhikarana yavaguNAH (13-14) · Śloka 14

| ரூக்ஷஃ ஶீதோ குருஃ ஸ்வாதுஃ ஸரோ விட்வாதகத்யவஃ||௧௩|| வஷ்யஃ ஸ்தைர்யகரோ மூத்ரமேதஃபித்தகபாந் ஜயேத்| பீநஸஶ்வாஸகாஸோருஸ்தம்பகண்டத்வகாமயாந்||௧௪||

ஸ௦-யவோ ரூக்ஷாதிகுணைர்யுக்தோ விட்வாதகரோ வஷ்யஃ ஸ்தைர்யகச்ச| ததா, மூத்ராதீந் ஜயேத்|

Adhikarana anuyavaguNAH (15) · Śloka 15

ந்யூநோ யவாதநுயவஃ| |௧௫|

ஸ௦-அநுயவோ நாம ஶூகதாந்யவிஶேஷோ லோகப்ரஸித்தஃ| ஸ யவாந்ந்யூநஃ-ஸ்வல்பைர்யவகுணைர்யுக்தஃ|

Adhikarana vaMshodBavayavaguNAH (15) · Śloka 15

ருக்ஷோஷ்ணோ வஂஶஜோ யவஃ| |௧௫|

ஸ௦-வஂஶோத்பவோ-வேணுஜோ யவோ ருக்ஷோஷ்ணோ பவதி|

Adhikarana godhUmaguNAH (15-16) · Śloka 16

| வஷ்யஃ ஶீதோ குருஃ ஸ்நிக்தோ ஜீவநோ வாதபித்தஹா||௧௫|| ஸந்தாநகாரீ மதுரோ கோதூமஃ ஸ்தைர்யகத்ஸரஃ| |௧௬|

ஸ௦-கோதூமோ வஷ்யாதிகுணயுக்தஃ| ஜீவநஃ-ஓஜோபிவர்தநஃ| ததா, வாதபித்தஹரஃ| ஸந்தாநகாரீ-ஊருப்ரபதேர்பக்நஸ்ய ஸந்தாநஂ கரோதி| ததா, ஸ்தைர்யகத்ஸரஶ்ச| சரகே (ஸூ,அ. ௨௭|௨௦) த்வந்யதைவ குணா உக்தாஃ| யதா-"ஸ்தைர்யகத்ஸகஷாயஶ்ச பல்யஃ ஶ்லேஷ்மவிகாரஹா| ஸந்தாநகத்வாதஹரோ கோதூமஃ ஸ்வாதுஶீதலஃ||"இதி|

Adhikarana nandImuKIguNAH (16-1) · Śloka 1

| பத்யா நந்தீமுகீ ஶீதா கஷாயமதுரா லகுஃ||௧௬|| இதி ஶூகதாந்யவர்கஃ||௧||

ஸ௦-நந்தீமுகீ-(கஶதீர்கா கோதூமஜாதிஃ|) பத்யா-ஶரீராய ஹிதா, ஶீதா கஷாயமதுரா லகுஶ்ச| இதி ஶூகதாந்யவர்கஃ| அஸ்மாதநந்தரஂ ஶிம்பீதாந்யவர்கஸ்ய ஸம்பந்தப்ரயோஜநஂ ப்ராகுக்தமேவ|

Adhikarana shimbIdhAnyavargaH (17-18) · Śloka 18

அத ஶிம்பீதாந்யவர்கஃ| முத்காடகீமஸூராதி ஶிம்பீதாந்யஂ விபந்தகத்| கஷாயஂ ஸ்வாது ஸங்க்ராஹி கடுபாகஂ ஹிமஂ லகு||௧௭|| மேதஃஶ்லேஷ்மாஸ்த்ரபித்தேஷு ஹிதஂ லேபோபஸேகயோஃ| |௧௮|

ஸ௦- ஶிம்ப்யாஃ-கோஶ்யாஃ, தாந்யஂ-முத்காதிகஂ, யத் ஶிம்பீதாந்யஂ தத்விபந்தகத்| கேஷாஂ விபந்தஂ கரோதி ? ஸாமர்த்யாத் ஸ்ரோதஸாம், ந து புரீஷாதீநாம்| ததா ச ஸங்க்ராஹீத்யத்ரைவ படதி ஶாஸ்த்ரகத்| ஸங்க்ராஹிலக்ஷணஂ ச தத்ராந்தரே| யதா-"பேதி தத்பிண்டதாந் பாவாந் ஶகதாதீந்பிநத்தி யத்| விபரீதமதோ க்ராஹி" இதி| தஸ்மாத்விபந்தஂ ஸ்ரோதஸாமேவேத்யவேஹி| ததா, கஷாயஂ ஸ்வாது கடுபாகஂ ஶீதவீர்யஂ லகு ச| மஸூராதீத்யத்ராऽऽதிஶப்தேந மகுஷ்டசணகாதீநாஂ க்ரஹணம்| ததா, மேதஆதிஷு ஹிதம், ப்ரகதத்வாதப்யவஹாரே ததா லேப உபஸேகே சேதி| சஶப்தோऽத்ர லுப்தநிர்திஷ்டோ போத்யஃ| லேபஃ-ப்ரதேஹஃ| உபஸேகஃ-பரிஷேகஃ| கஷாயஶீதரூக்ஷத்வேந கடுபாகித்வேந ச வாதகத்த்வஂ ஶிம்பீதாந்யஸ்ய ஶாஸ்த்ரகதோக்தம்| அத ஏவேதமுபபந்நம்-"முத்கோऽல்பசலஃ" இதி| யதி ஹி ஶிம்பீதாந்யஸ்ய மாருதகத்த்வஂ ஸமேயாத், ததைதத்வக்துஂ யுஜ்யதே| தஸ்மாத் வாதகத்த்வமஸ்யாஸ்தீதி ஸ்திதம்| தஸ்மிஂஶ்ச ஸத்யாத்மாநகாரித்வமப்யுபபந்நமேவ| அத ஏவ ஸங்க்ரஹேऽஸ்யாத்மாநகாரித்வமுக்தம்| முத்காதீநாஂ ச விஶேஷாஸ்தத்ரைவோக்தாஃ (ஸஂ. ஸூ. அ. ௭)| யதா-"ஹரிதாஸ்தேஷ்வபி வரா மகுஷ்டாஃ கமிகாரிணஃ| வர்ண்யாஃ பரஂ ப்ரலேபாத்யைர்மஸூரா க்ராஹிணோ பஶம்||" இதி|

Adhikarana shimbIdhAnyanAM sAmAnyaguNAH mudgaguNAH kalAyaguNAH rAjamAShaguNAH (18-19) · Śloka 19

| வரோऽத்ர முத்கோऽல்பசலஃ, கலாயஸ்த்வதிவாதலஃ||௧௮|| ராஜமாஷோऽநிலகரோ ரூக்ஷோ பஹுஶகத்குருஃ| |௧௯|

ஸ௦- அத்ர-ஏஷு ஶிம்பீதாந்யேஷு மத்யே, முத்க உத்தமஃ| ததா, அல்பஂ சலஂ-பவநஂ கரோதீத்யல்பசலஃ _ துர்வ்யதிரேகே| கலாயஃ புநரதிஶயேந வாதலோ பவதி| ராஜமாஷோ ரூக்ஷோ பஹு ஶகத்கரோதீதி பஹுஶகத்| ததா, குருஃ| ததா, அநிலகரஃ- "கஞோ ஹேதுஃ" இதி தாச்சீல்யே டஃ, கலாயவந்நாதிவாதலஃ, அந்யஶிம்பீதாந்யாச்சாதிவாதலோऽயமிதி வேத்யம், அநிலகரக்ரஹணாத்| அந்யதாஶிம்பீதாந்யஸாமாந்யலக்ஷணேந வாதமாத்ரகரணஸ்ய லப்தத்வாதநிலகரக்ரஹணஂ ந குர்யாத்|

Adhikarana kulatthaguNAH (19-20) · Śloka 20

| உஷ்ணாஃ குலத்தாஃ பாகேऽம்லாஃ ஶுக்ராஶ்மஶ்வாஸபீநஸாந்||௧௯|| காஸார்ஶஃகபவாதாஂஶ்ச க்நந்தி பித்தாஸ்ரதாஃ பரம்| |௨௦|

ஸ௦- குலத்தா உஷ்ணவீர்யாஃ பாகேऽம்லாஃ| ததா, ஶுக்ராதீந் க்நந்தி- அஶ்ம-அஶ்மரீ வக்ஷ்யமாணலக்ஷ்ணா| ததா, பித்தாஸ்ரதாஃ பரஂ-அதிஶயேந ரக்தபித்தகராஃ| கஷாயஸ்வாதுஸங்க்ராஹித்வஂ ஶிம்பீதாந்யஸாமாந்யலக்ஷணேநைஷாஂ வேத்யம், தஷ்டிநாஶநத்வஂ சோஷ்ணவீர்யத்வேந ரக்தபித்தகரத்வேந ச| ஸங்க்ரஹே து ஸ்பஷ்டஂ கத்வோக்தம் (ஸூ. அ. ௭)-"கஷாயஸ்வாதுரூக்ஷோஷ்ணாஃ குலத்தா ரக்தபித்தலாஃ| பீநஸஶ்வாஸகாஸார்ஶோஹிக்காऽऽநாஹகபாநிலாந்| க்நந்தி ஶுக்ராஶ்மரீஂ ஶுக்ரஂ தஷ்டிஂ ஶோபஂ ததோதரம்| க்ராஹிணோ லகவஸ்தீக்ஷ்ணா விபாகேऽம்லா விதாஹிநஃ" இதி|

Adhikarana niShpAvaguNAH (20-21) · Śloka 21

| நிஷ்பாவோ வாதபித்தாஸ்ரஸ்தந்யமூத்ரகரோ குருஃ||௨௦|| ஸரோ விதாஹீ தக்ஶுக்ரகபஶோபவிஷாபஹஃ| |௨௧|

ஸ௦-நிஷ்பாவோ-ராஜஶிம்பீஸஂஜ்ஞோ, வாதாதிகரஃ| ததா, குருஃ ஸரோ விதாஹீ ச| ததா, தகாதீநபஹந்தி| ஸங்க்ரஹோக்தஂ சாம்லபாகத்வஂ கஷாயமதுரத்வஂ சேஹ நோக்தம்| யதோऽம்லவிபாகித்வஂ தாவத்விதாஹித்வாதேவாஸ்யோக்தம்| கஷாயஸ்வாதுத்வஂ ச ஶிம்பீதாந்யஸாமாந்யகுணகதநேநைவ| கஷ்ணாத்ரேயஸ்த்வாஹ-"நிஷ்பாவா மதுரா ரூக்ஷாஃ ஸகஷாயா விதாஹிநஃ| உதாவர்தே ப்ரஶஸ்யந்தே குரவோ வாதபித்தலாஃ" இதி|

Adhikarana mAShaguNAH (21-22) · Śloka 22

| மாஷஃ ஸ்நிக்தோ பலஶ்லேஷ்மமலபித்தகரஃ ஸரஃ||௨௧|| குரூஷ்ணோऽநிலஹா ஸ்வாதுஃ ஶுக்ரவத்திவிரேககத்| |௨௨|

ஸ௦-மாஷஃ ஸ்நிக்தோ வலாதிகரஃ| ததா, ஸரோ குரூரூஷ்ணஶ்ச| ததா, வாதஹா ஸ்வாதுஶ்ச| ததா, ஶுக்ரஸ்ய வத்திஂ ஶுக்ரஸ்யைவ விரேகஂ-பஹிஃப்ரேரணஂ, கரோதி|

Adhikarana kAkANDolAtmaguptAPalaguNAH (22) · Śloka 22

| பலாநி மாஷவத்வித்யாத்காகாண்டோலாத்மகுப்தயோஃ||௨௨||

ஸ௦-காகாண்டோலா சாத்மகுப்தா ச, தயோஃ பலாநி மாஷவத்வித்யாத்-மாஷஸமகுணாநி விஜாநீயாத்| காகாண்டோலா-கடபீ| ஆத்மகுப்தா-கபிகச்சூஃ|

Adhikarana tilaguNAH (23) · Śloka 23

உஷ்ணஸ்த்வச்யோ ஹிமஃ ஸ்பர்ஶே கேஶ்யோ பல்யஸ்திலோ குருஃ| அல்பமூத்ரஃ கடுஃ பாகே மேதாऽக்நிகபபித்தகத்||௨௩||

ஸ௦-தில உஷ்ணவீர்யஃ| ததா, த்வச்யஃ| ததா, ஸ்பர்ஶே ஶீதஃ| கேஶ்யோ பல்யோ குருஶ்ச| ததா, அல்பமூத்ரஃ-அல்பமூத்ரகரஃ| பாகே கடுஃ| ததா, மேதாதீந் கரோதி| த்வச்யகேஶ்யபல்யா ஹிதார்தா யத்ப்ரத்யயாந்தாஃ| ஸ்நிக்தத்வமநிலக்நத்வஂ கஷாயகடுதிக்தரஸத்வஂ நாநாஜாதித்வஂ சேஹாஸ்ய க்ரந்தகதா லாகவாந்நோக்தம்| ஸங்க்ரஹே தூக்தமேவ (ஸூ. அ. ௭)| யதா-"ஸ்நிக்தோஷ்ணதிக்தகடுககஷாயமதுரஸ்திலஃ| த்வச்யஃ கேஶ்யோ குருர்வஷ்யஃ ஸ்பர்ஶஶீதோऽநிலாபஃ|| அல்பமூத்ரஃ கடுஃ பாகே மேதாऽக்நிகபபித்தகத்| கஷ்ணஃ ப்ரஶஸ்தஸ்தமநு ஶுக்லஸ்தமநு சாருணஃ||" இதி| அந்யே த்வநயா யுக்த்யா ஸங்க்ரஹோக்தமர்தஂ ஸங்கஹ்ணதே| ஸ்நிக்தத்வஂ தாவத்திலஸ்ய தைலேஷு முக்யஸ்ய ஸ்நேஹஸ்ய யோநிபூதத்வாத்ஸித்தம், கபபித்தகதிதி வசநாத்ஸ்நிக்தத்வாச்ச ஸாமர்த்யால்லப்தஂ வாதக்நத்வம், கஷாயஸ்வாத்விதி ஶிம்பீதாந்யஸாமாந்யகுணகதநேந கஷாயஸ்வாதுத்வஂ லப்தமிதி| ஏததேவோரரீகத்ய வ்ரணப்ரதிஷேதே வக்ஷ்யதி (ஹ.உ.அ.௨௫|௫௪)-கல்கஂ ஸஂரோஹணஂ குர்யாத்திலாநாஂ மதுகாந்விதம்| ஸ்நிக்தோஷ்ணதிக்தமதுரகஷாயத்வைஃ ஸ ஸர்வஜித்||" இதி|

Adhikarana atasIguNAH kusumBabIjaguNAH (24) · Śloka 24

ஸ்நிக்தோமா ஸ்வாதுதிக்தோஷ்ணா கபபித்தகரீ குருஃ| தக்ஶுக்ரஹத்கடுஃ பாகே, தத்வத்பீஜஂ குஸும்பஜம்||௨௪||

ஸ௦-உமா-அதஸீ, ஸ்நிக்தா ஸ்வாத்வாதிகுணயுக்தோஷ்ணவீர்யா ச| ஸா ஶ்லேஷ்மபித்தயோஃ கர்த்ரீ ச| ததா, தஷ்டிஂ ஶுக்ரஂ ச ஹரதி| கடுபாகா ச| தயா-உமயா துல்யஂ வர்ததே-தத்வத், உமாஸமாநகுணஂ குஸும்பீஜமித்யர்தஃ|

Adhikarana mAShayavakayoravaratvam (25) · Śloka 25

மாஷோऽத்ர ஸர்வேஷ்வவரோ, யவகஃ ஶூகஜேஷு ச| |௨௫|

ஸ௦-அத்ர-ஶிம்பீதாந்யேஷு, மாஷோऽஶ்ரேஷ்டஃ| ஶூகஜேஷு-ஶூகதாந்யேஷு, யவகோऽஶ்ரேஷ்டஃ|

Adhikarana navadhAnyaguNAH purANadhAnyaguNAH shIghrajanmAdisUpyaguNAH (25-1) · Śloka 1

நவஂ தாந்யமபிஷ்யந்தி, லகு ஸஂவத்ஸரோஷிதம்||௨௫|| ஶீக்ரஜந்ம ததா ஸூப்யஂ நிஸ்துஷஂ யுக்திபர்ஜிதம்| |௨௬| இதி ஶிம்பீதாந்யவர்கஃ||௧||

ஸ௦- நவஂ ப்ரத்யக்ரஂ, தாந்யமபிஷ்யந்தி-ஆபிமுக்யேந ஸ்யந்தயதி| தாச்சீல்யே ணிநிஃ| மாலிந்யாத்ஸ்ரோதஸாஂ ஸ்ருதிரூபஂ ஶ்லேஷ்மாணஂ கரோதீத்யர்தஃ| அர்தாத்புராணமநபிஷ்யந்தி| ஸஂவத்ஸரோஷிதஂ-வர்ஷாதீதஂ, லகு பவதி| நவஂ சார்தாத்குர்வித்யநுக்தமப்யுக்தஂ பவதி| தந்த்ராந்தரேऽப்யுக்தம்- "வர்ஷஸ்திதஂ ஸர்வமந்நஂ பரித்யஜதி கௌரவம்| ந து த்யஜதி தத்வீர்யஂ வீர்யஂ முஞ்சத்யதஃ க்ரமாத்||" இதி| ஶீக்ரேத்யாதி| லக்வித்யநுவர்ததே| ஸூப்யஂ-முத்காதி யச்சீக்ரஜந்ம, தல்லகு பவதி| ததா, விகததுஷஂ யுக்த்யா பர்ஜிதஂ-பஷ்டஂ லகு பவதி| ஸங்க்ரஹே த்வேவமுக்தம் (ஸூ.அ.௭)-"நவஂ தாந்யமபிஷ்யந்தி ஸேக்யஂ கேதாரஜஂ ச யத்| லகு வர்ஷோஷிதஂ தக்தபூமிஜஂ ஸ்தலஸம்பவம்|" இதி| இதி ஶிம்பீதாந்யவர்கஃ| நிர்திஷ்டே ஶூகஶிம்பீதாந்யே| தயோஶ்ச ஸஂஸ்கதயோருபயோக இதி கதாந்நவர்கஃ ப்ராரப்யதே-

Adhikarana kRutAnnavargaH maNDAdInAM yathApUrvaM lAghavam maNDaguNAH (26-28) · Śloka 28

அத கதாந்ந(பக்வாந்ந)வர்கஃ| | மண்டபேயாவிலேபீநாமோதநஸ்ய ச லாகவம்||௨௬|| யதாபூர்வஂ ஶிவஸ்தத்ர மண்டோ வாதாநுலோமநஃ| தட்க்லாநிதோஷஶேஷக்நஃ பாசநோ தாதுஸாம்யகத்||௨௭|| ஸ்ரோதோமார்தவகத்ஸ்வேதீ ஸந்துக்ஷயதி சாநலம்| |௨௮|

ஸ௦-மண்டாதீநாஂ யதாபூர்வஂ லாகவம்| தேநௌதநமபேக்ஷ்ய லக்வீ விலேபீ, ததோऽபி பேயா, பேயாதோ மண்டோ லகுதர இத்யர்தோऽவதிஷ்டதே| மண்டபேயாவிலேப்யோதநாநாஂ யதாபுர்வஂ லாகவமித்யேவ வக்தவ்யே யதத்ரௌதநஸ்ய பதக்பாடஃ, ஸ இதஂ ஜ்ஞாபயதி,-மண்டாதயோ லாஜோபாதாநா வேத்யாஃ, ந து தண்டுலோபாதாநாஃ, யதா-ஓதநஃ, இதி| ததா ச முநிஃ (ச, ஸூ,அ.௨௭|௨௫௨)-"ஶதஃ பிப்பலிஶுண்டீப்யாஂ யுக்தோ லாஜாம்புதாடிமைஃ| மண்டஃ ஸந்தீபயத்யக்நிஂ வாதஂ சாப்யநுலோமயேத்||" இதி| ததுக்தம்_"த்ரவ்யஸ்யார்தபலஂ தத்த்வா தோயஸ்ய ப்ரஸ்தமாவபேத்| அர்தஶேஷஂ கஹீத்வா தத்கர்ஷௌ த்வௌ தாடிமஸ்ய ச|| யுக்தஂ ஸைந்தவவிஶ்வாஹ்வதாந்யகைஃ ஶாணமாத்ரகைஃ| த்விகர்ஷமாத்ரைர்லாஜைஶ்ச பூயஃ ஸஂக்வதிதஂ ச தத்|| பிப்பலீஜீரகாப்யாஂ ச ஶாணைகேநாவசூர்ணிதம்| பேயாஸ்வேஷ விதிஃ கல்ப்யோ தாடிமாதிகதாஸ்வபி||" இதி| ததா (ஸுஶ்ருதே ஸூ. அ. ௪௬|௩௪௫)-"ஸிக்தைர்விரஹிதோ மண்டஃ பேயா ஸிக்தஸமந்விதா| தநஸிக்தா விலேபீ ஸ்யாத்யவாகூர்விரலத்ரவா||" இதி| அந்யே து மண்டலக்ஷணஂ பேயாலக்ஷணஂ சாந்யதைவேச்சந்தி| ததா தல்லக்ஷணம்-"லாஜாம்புஸைந்தவகணாதாந்யநாகரதாடிமைஃ| யுக்தோ விமதிதஃ பூதோ மண்டஃ ஸஂஸ்கத உச்யதே|| நிர்த்ரவ்யா ப்ராகதா பேயா தக்ரதாடிமதண்துலைஃ|" இதி| ஸாமாந்யபேயாயாஶ்ச தக்ரதாடிமலாஜாதிஸாதிதாயா குணநிர்தேஶோऽயம், ந து விஶிஷ்டாயா ஜ்வரசிகித்ஸாதிவிஹிதாயா இதி த்ரஷ்டவ்யம்| தஸ்யாஸ்து தத்ரைவேத்யர்தஃ, விஶேஷக்ரஹணாத்கர்மாந்தரநிர்தேஶாச்ச| தத்ர-தேஷு மண்டாதிஷு மத்யே, மண்டஃ ஶிவஃ| ததா, வாதாநுலோமநஃ| ததா, தஷஂ க்லாநிஂ தோஷஶேஷஂ ச ஹந்தீதி தட்க்லாநிதோஷஶேஷக்நஃ| "அமநுஷ்யகர்தகே ச" இத்யத்ர டக்| தோஷஸ்ய ஶேஷோ தோஷஶேஷஃ| ஏஷ ஏவ ஹி விஹிதவமநஸ்ய விஹிதவிரேசநஸ்ய வா கிஞ்சிச்சேஷோ யோ தோஷஃ, தஸ்ய| தோஷஶேஷேதி வசநஜ்ஞாபகாத் கதவமநவிரேசநஸ்ய தோஷஶேஷகரணம்| தேந ச வமநகர்மணி விரேசநகர்மணி வா கர்தவ்யேऽதியோகபயாத் தோஷஶேஷஃ கார்யஃ, இத்யயமர்தோ யுக்த்யா ப்ரதிபாதிதஃ| ததா, மண்டஃ பாசநோ தாதுஸாம்யகரஶ்ச| ததா, ஸ்ரோதஸாஂ மார்தவஂ கரோதி| ததா, ஸ்வேதயதீதி ஸ்வேதீ, வஹ்நிஂ ச தீபயதி|

Adhikarana peyAguNAH (28-29) · Śloka 29

| க்ஷத்தஷ்ணாக்லாநிதௌர்பல்யகுக்ஷிரோகஜ்வராபஹா||௨௮|| மலாநுலோமநீ பத்யா பேயா தீபநபாசநீ| |௨௯|

ஸ௦-க்ஷுச்ச தஷ்ணா ச, தாப்யஂ க்லாநிஃ, ஸா ச தௌர்பல்யஂ ச குக்ஷிரோகஶ்ச ஜ்வரஶ்ச, தாநபஹந்தி யா ஸைவஂபூதா பேயா| தௌர்பல்யஂ- கார்ஶ்யம்| ததா, மலாந்-வாதாதீந், அநுலோமயதி-ஸ்வமார்கஸ்தாந் கரோதி| ததா, பத்யா-ஶரீரஸ்ய ஹிதா| ததா, தீபநீ சாஸௌ பாசநீ சேதி "புஂவத்கர்மதாரய" இதி புஂவத்பாவஃ|

Adhikarana vilepIguNAH (29-30) · Śloka 30

| விலேபீ க்ராஹிணீ ஹத்யா தஷ்ணாக்நீ தீபநீ ஹிதா||௨௯|| வ்ரணாக்ஷிரோகஸஂஶுத்ததுர்பலஸ்நேஹபாயிநாம்| |௩௦|

ஸ௦-விலேபீ க்ராஹிணீ ஹத்யா தஷ்ணாக்நீ தீபநீ ஹிதா ச| வ்ரணஶ்சாக்ஷிரோகஶ்ச ஸஂஶுத்தஶ்ச துர்பலஶ்ச ஸ்நேஹபாயீ ச, தேஷாஂ ஹிதா| வ்ரணாக்ஷிரோகஶப்தௌ மத்வர்தீயாகாராந்தௌ|

Adhikarana odanaguNAH (30-31) · Śloka 31

| ஸுதௌதஃ ப்ரஸ்ருதஃ ஸ்விந்நோऽத்யக்தோஷ்மா சௌதநோ லகுஃ||௩௦|| யஶ்சாக்நேயௌஷதக்வாதஸாதிதோ பஷ்டதண்டுலஃ| விபரீதோ குருஃ க்ஷீரமாஂஸாத்யைர்யஶ்ச ஸாதிதஃ||௩௧||

ஸ௦-ஓதநஃ ஸுஷ்டு தௌதஸ்ததா ப்ரஸ்ருதோ-நிஶ்சோதிதஃ ஸ்விந்நோऽத்யக்தபாஷ்பஶ்ச லகுர்பவதி| யஶ்சௌதந ஆக்நேயௌஷதாநாஂ-மரீசசித்ரகாதீநாஂ க்வாதேந ஸாதிதஃ, ஸோऽதிலகுஃ| ததா, பஷ்டாஸ்தண்டுலா யஸ்மிந்நோதநே ஸோऽதிலகுதமஃ| யதோக்தலக்ஷணாதோதநாத்விபரீதோ-யோऽதௌதாதிஃ, ஸ குருஃ| க்ஷீரமாஂஸாதிபிஃ-மதுரைர்யஶ்ச ஸாதிதஃ, ஸோऽதிகுருஃ|

Adhikarana odanodAharaNA pariBAShA (32) · Śloka 32

இதி த்ரவ்யக்ரியாயோகமாநாத்யைஃ ஸர்வமாதிஶேத்| |௩௨|

ஸ௦-இதி-அநயா திஶா, ஸர்வஂ-பேயாதிகஂ பூர்வோக்தஂ வக்ஷ்யமாணஂ ச பக்ஷ்யாதிகஂ, த்ரவ்யேண க்ரியயா ஸஂயோகேந மாநேந சாதிஶேத்| தத்ர த்ரவ்யதோ யதா-ஓதநஸ்ய ரக்தஶால்யாதிஜஸ்ய லாகவம், யவகாதிஜஸ்ய து கௌரவம்| க்ரியாதோ யதா-ஸாக்ஷாதக்நிபாகாதிஸஂஸ்காராச்சூல்யஸ்ய மாஂஸஸ்ய லக்வாதிகுணயோகஃ, அபரஸ்ய த்வந்யதாத்வஂ தஶ்யதே| ததா சோக்தஂ தந்த்ராந்தரே-"வஷ்யஂ வாதஹரஂ பல்யஂ பத்யஂ ஶூல்யாமிஷஂ லகு| அபத்யஂ குரு விஷ்டம்பி மாஂஸஂ யச்ச ரஸோத்ததம்||" இதி| தந்த்ராந்தரே சோக்தம்-"ஸ்விந்நஂ மாஂஸஂ குரு ஸ்தம்பி ஶூலபக்வஂ த்ரிதோஷஜித்|" இதி| க்ரியா-ஸஂஸ்கார இத்யர்தஃ| யோகஃ-ஸஂயோகஃ, தேந யதா-ஆக்நேயசித்ரகாத்யௌஷதக்வாதைஃ ஸாதிதஸ்ய லாகவம்| மாநதோ யதா-பஹுபிர்லகுபிரல்பைஶ்ச குருபிர்யுக்தைர்லகுரேவ, விபரீதைஸ்து விபரீத ஏவ| ஆத்யக்ரஹணேந தேஶாதிபரிக்ரஹஃ| ஜாங்கலதேஶப்ரபவதண்டுலகதோ லகுஃ, ஆநூபதேஶதண்டுலகதோ குருரித்யாதி போத்யம்|

Adhikarana mAMsarasaguNAH (32) · Śloka 32

| பஂஹணஃ ப்ரீணநோ வஷ்யஶ்சக்ஷுஷ்யோ வ்ரணஹாஂ ரஸஃ||௩௨||

ஸ௦-ரஸ இதி மாஂஸரஸஃ, ஆதிஶப்தலோபாத்| ஸ பஂஹணாதிகுணயுக்தஃ| கதாகதஸ்ய ச ரஸஸ்யாயஂ குணநிர்தேஶோ போத்யஃ| ரஸோ ஹி ஸ்நேஹஶுண்ட்யாதியுதஃ-கத இத்யுச்யதே, விபரீதஸ்து-அகதஃ| தத்ர கதஸ்ய தந்த்ராந்தரே விதாநமுக்தஂ குணாஶ்ச| யதா-"சாகலஂ ஸக்திஜஂ மாஂஸஂ நிரஸ்தி தைத்திரஂ ததா| சதுஷ்பலோந்மிதஂ ஸூக்ஷ்மஂ கல்பிதஂ க்ஷாலிதஂ ஜலே|| பிப்பலீபிப்பலீமூலஶுண்டீசித்ரகதாந்யகைஃ| த்விஶாணைஃ ஸஂயுதே தோயே க்வாத்யஂ ஸார்தாடகோந்மிதே|| மாஂஸேऽரிமந் த்விபலஂ தத்ர தாடிமாத்குட்டிதாத்க்ஷிபேத்| தஂ ரஸஂ மர்திதஂ பூதஂ ஹிங்குஸைந்தவஜீரகைஃ|| யுக்தஂ ஸுதூபிதஂ பத்யஂ ஶுத்தாநாஂ ஶுத்திகாங்க்ஷிணாம்| ஶுஷ்யதாஂ வ்யாதிமுக்தாநாஂ வ்ரணிநாஂ வாதரோகிணாம்|| பக்நவிஶ்லிஷ்டஸந்தீநாஂ க்ஷீணதாத்விந்த்ரியௌஜஸாம்|" இதி| தந்த்ராந்தரே சோக்தம்-"ரஸஸ்தத்ர வரோऽநம்லஃ ஶாகுநோ பஂஹணஃ ஸரஃ| தக்ரஸித்தஸ்து விஷ்டம்பீ லகுர்வாதகபாபஹஃ|| பலாம்லகோரஸோதாரஂ ஸவிஶ்வாஜாஜிதாந்யகம்| ஸ்நிக்தஂ மாஂஸஂ ஹிதஂ பல்யஂ பஹணஂ ரோசநஂ குரு|| காஸமர்தகதாந்யாம்லதாடிமாதிரஜஃகதாஃ| லேஹாஸ்தக்ராதிஜாஶ்சாந்யே யோநிவத்குருரோசநாஃ|| மாலுதாநீயவாஸாதிபுஷ்பைர்யோऽதிகுணஃ கலஃ| பலமூலைர்கநாதாநஂ வ்யஞ்ஜநஂ பாகதோ கநம்|| லேஹவத்கல இத்யந்யே தோஷலஃ ஸ்வஸ்வயோநிவத்| தத்வச்ச திலகல்காம்லப்ராயஃ காம்பலிகோ மதஃ|| கட்வரஃ கபஜித்க்ராஹீ பித்தலோ ரோசகோ லகுஃ| மாஂஸாதஜாஜிஶுண்ட்யாதிகலிதஃ ஸட்டகோ லகுஃ|| இதி|

Adhikarana mudgayUShaguNAH (33) · Śloka 33

| மௌத்கஸ்து பத்யஃ ஸஂஶுத்தவ்ரணகண்டாக்ஷிரோகிணாம்|௩௩|

ஸ௦-மௌத்கோ ரஸோ-யூஷோ, வ்ரணிநாஂ கண்டரோகிணாஂ அக்ஷிரோகிணாஂ ச பத்யஃ| அஸ்ய ச ஸஂஸ்கதஸ்ய விதாநமுக்தம்-"முத்காநாஂ த்விபலஂ தோயே ஶதமர்தாடகோந்மிதே| பாதஸ்தஂ மர்திதஂ பூதஂ தாடிமஸ்ய பலேந து| யுக்தஂ ஸைந்தவவிஶ்வாஹ்வதாந்யகைஃ பாதகார்ஷிகைஃ| கணாஜீரகயோஶ்சூர்ணாச்சாணைகேநாவசூர்ணிதம்| ஸஂஸ்கதோ முத்கயூஷோऽயஂ பித்தஶ்லேஷ்மஹரோ மதஃ|" ததா-"படோலபத்ராச்சாணோ த்வே முத்காநாஂ த்விபலஂ ஜலே| த்ரவ்யாத்வாத்ரிஂஶத்குணிதே அர்தஸ்தே தாடிமாத்பலம்|| கர்ஷமாமலகாநாஂ ச க்ஷிப்த்வா புநரதிஶ்ரயேத்| பூர்வஂ தத்ஸைந்தவாத்யைஶ்ச யுக்தமாஜ்யேந யோஜிதம்|| படோலபத்ரகாக்யோऽயஂ யூஷஃ பித்தோத்தரோகஜித்| நிம்பபத்ரைர்நிம்பயூஷமேவமேவ ப்ரகல்பயேத்|| முலகாச்சுண்டிகா ஸ்விந்நா கதபஷ்டா ஸதாந்யகா| ஹிங்குஜீரகஸஂயுக்தா ததோ மதிததாடிமே|| ஸஸைந்தவே விநிக்ஷிப்ய புநரக்நாவதிஶ்ரயேத்| தாவத்யாவந்மதூபூதஂ ததஸ்த்ர்யூஷணஸஂயுதம்|| ஸுதூபிதஂ ஹிங்குகதைஶ்சாதுர்ஜாதாவசூர்ணிதம்| ஶுண்டீரஸஂ தீபநீயஂ பாதஶ்லேஷ்மாமயாபஹம்|| அகதாகதயூஷாச்ச ரஸாச்ச ஜலஸாதிதாத்| ஸ்நேஹாம்லபடுயுக்தாச்ச பூர்வஃ பூர்வோ லகுர்மதஃ|| (ஸங்க்ரஹே ஸூ. அ. ௭)-வித்யாத்யுஷே ரஸே ஸூபே ஶாகே சைவோத்தரோத்தரம்| கௌரவஂ தநுஸாந்த்ராம்லஸ்வாதுஷ்வேஷு பதக் ததா||" ததோக்தம் (ஸங்க்ரஹே ஸூ.அ.௭)-"கலகாம்பலிகௌ ஹத்யௌ சேதிநௌ ஸ்வௌஷதாநுகௌ| பிஶிதேந ரஸஸ்தத்ர, யூஷோ தாந்யைஃ கலஃ பலைஃ|| மூலைஶ்ச திலகல்காம்லப்ராயஃ காம்பலிகஃ ஸ்மதஃ| ஜ்ஞேயாஃ கதாகதாஸ்தே து ஸ்நேஹாதியுதவர்ஜிதாஃ|| அல்பமாஂஸாதயஃ ஸ்வச்சா தகலாவணிகாஃ ஸ்மதாஃ|" இதி| ஸ்வல்பேந மாஂஸேந ஶுண்ட்யதிபிஃ ஸ்வல்பைஃ ஸ்வச்சா யே க்ரியந்தே, தே தகலாவணிகா போத்யாஃ| ஏவஂ யூஷே யத்ர தாந்யமல்பஂ, கலாதௌ வா மூலாதீந்யல்பாநி, தத்ராபி தகலாவணிகத்வஂ போத்யம்| தந்த்ராந்தரே சோக்தம் (ஸுஶ்ருதே ஸூ.அ.௪௬|௩௮௦)-"அத கோரஸதாந்யாம்லபலாம்லைரந்விதஂ சயத்| யதோத்தரஂ லகு ஹிதஂ ஸஂஸ்கதாஸஂஸ்கதஂ ததா|| ப்ரபூதாஸ்தமலோயூஷஃ ஸூபால்லகுதரஃ ஸ்மதஃ| ஸூபஸ்து ரஸயூஷாப்யாஂ ஸ்தைர்யாத்குருதரோ மதஃ|| தஂ ஸரோகோ ந சாஶ்ரீயாந்ந சால்பாஶீ கதஞ்சந|" இதி|

Adhikarana kulatthayUShaguNAH (33) · Śloka 33

| வாதாநுலோமீ கௌலத்தோ குல்மதூநீப்ரதூநிஜித்||௩௩||

ஸ௦-கௌலத்தோ யூஷோ வாதமநுலோமயதி| குல்மாதீஂஶ்ச ஜயதி| தூநீப்ரதூநீரோகௌ-குல்மநிதாநே வக்ஷ்யமாணலக்ஷணௌ|

Adhikarana tilavikRutyAdiguNAH (34) · Śloka 34

திலபிண்யாகவிகதிஃ ஶுஷ்கஶாகஂ விரூடகம்| ஶண்டாகீவடகஂ தக்க்நஂ தோஷலஂ க்லபநஂ குரு||௩௪||

ஸ௦-திலஸ்ய விகதிஃ பிண்யாகஸ்ய ச| ததா ஶுஷ்கஶாகாதி தஷ்டிக்நஂ த்ரிதோஷகரஂ க்லாநிகரஂ குரு ச| அங்குரிதஂ ஸஸ்யஂ-விரூடகம்| ஶாண்டாக்யா ஸஹ ஸஂயுதஂ மாஷாதிவடகஂ-ஶாண்டாகீவடகம்|

Adhikarana rasAlAguNAH (35) · Śloka 35

ரஸாலா பஂஹணீ வஷ்யா ஸ்நிக்தா பல்யா ருசிப்ரதா| |௩௫|

ஸ௦-ரஸாலா-கரமதிதேந மரீசஶர்கராதியுக்தேந தத்நா கதா உல்லேகிகாஸஂஜ்ஞா, பஂஹணீ-தேஹஸ்ய பஹத்த்வகரீ, வஷ்யாதிகுணயுக்தா ச|

Adhikarana pAnakaguNAH (35-36) · Śloka 36

| ஶ்ரமக்ஷுத்தட்க்லமஹரஂ பாநகஂ ப்ரீணநஂ குரு||௩௫|| விஷ்டம்பி மூத்ரலஂ ஹத்யஂ யதாத்ரவ்யகுணஂ ச தத்| |௩௬|

ஸ௦-பாநகஂ ஶ்ரமாதிஹரஂ ப்ரீணநாதிகுணயுக்தம்| ப்ரீணநஂ-மநஃ ப்ரீதிகரம்| யதாத்ரவ்யகுணஂ ச-ஸ்வஸ்வத்ரவ்யகுணேந ச யுக்தம்| பர்படாதீநாஂ லாகவாதிஹ குணா நோக்தாஃ| யதா (ஸங்க்ரஹே ஸூ. அ. ௭)-"பர்படா லகவோ ருச்யா லகீயாந் க்ஷாரபர்படஃ| ஹத்யா வஷ்யா ருசிகரா குரவோ ராககாண்டவாஃ|| ப்ரீணநா ப்ரமதட்சர்திமதமூர்ச்சாஶ்ரமச்சிதஃ|" இதி|

Adhikarana lAjAguNAH (36-37) · Śloka 37

| லாஜாஸ்தட்சர்த்யதீஸாரமேஹமேதஃகபச்சிதஃ||௩௬|| காஸபித்தோபஶமநா தீபநா லகவோ ஹிமாஃ| |௩௭|

ஸ௦-லாஜாஸ்தடாதீஂஶ்சிந்தந்தி| காஸபித்தே சோபஶமயந்தி| ததா, தீபநா லகவஃ ஶீதவீர்யாஶ்ச|

Adhikarana pRuthukaguNAH (37) · Śloka 37

| பதுகா குரவோ பல்யாஃ கபவிஷ்டம்பகாரிணஃ||௩௭||

ஸ௦-ஹரிததாந்யாநி நிஸ்துஷபஷ்டமுஶலஹதாநி-பதுகாஶ்சிபிடஸஂஜ்ஞா குருத்வாதியுக்தாஃ|

Adhikarana dhAnAguNAH (38) · Śloka 38

தாநா விஷ்டம்பிநீ ரூக்ஷா தர்பணீ லேகநீ குருஃ| |௩௮|

ஸ௦-தாநா-பஷ்டயவாதி, விஷ்டம்பிநீ ரூக்ஷாதிகுணயுக்தா ச|

Adhikarana saktuguNAHsaktubhakShaNaguNAH (38-40) · Śloka 40

| ஸக்தவோ லகவஃ க்ஷுத்தட்ஶ்ரமநேத்ராமயவ்ரணாந்||௩௮|| க்நந்தி ஸந்தர்பணாஃ பாநாத்ஸத்ய ஏவ பலப்ரதாஃ| நோதகாந்தரிதாந்ந த்விர்ந நிஶாயாஂ ந கேவலாந்||௩௯|| ந புக்த்வா ந த்விஜைஶ்சித்த்வா ஸக்தூநத்யாந்ந வா பஹூந்| |௪௦|

ஸ௦-ஸக்தவோ லகவஃ, க்ஷுதாதீஂஶ்ச க்நந்தி| ததா, உதகபீதாஃ ஸந்தர்பணாஃ, ஸத்ய ஏவ பலஂ குர்வந்தி| தாஂஶ்ச ஜலேநாந்தரிதாந்-வ்யவஹிதாந், நாஶ்நீயாத்| அந்யபோஜநேஷு ஹ்யந்தராபாநஂ விஹிதம், ந ததா ஸக்துஷு கார்யமிதி போதயதி| (அபரே த்வேவமாஹுஃ-ஆதௌ பிண்டீ மத்யே ஜலமந்தே ச பிண்டீத்யுதகாந்தரிதா இதி|) ததா, ந த்விஃ-த்வௌ வாரௌ நாத்யாத்| ந நிஶாயாஂ- ராத்ர்யாம்| ந கேவலாந்-உதகாதிரஹிதாந்| ந புக்த்வா-அந்யத்போஜநாதி| ந த்விஜைஶ்சித்த்வா-தந்தைஃ கரஸ்தாஂ பிண்டீஂ சித்த்வேத்யர்தஃ| பஹூஂஶ்ச ஸக்தூஂந்நாத்யாத்| தந்த்ராந்தரே சோக்தஂ ரூக்ஷவாதலத்வஂ ஸக்தூநாமிஹ நோக்தம், லகுத்வாதிநைவாவகதத்வாத்| நநு, ரூக்ஷவாதலத்வஂ சேதப்யுபகம்யதே ஸக்தூநாம், ததஃ ஸந்தர்பணா இத்யநுபபந்நம்| ஸத்ய ஏவ பலப்ரதா இத்யேததப்யயுக்தம்| புக்தோ ஹ்யாஹாரஃ பரிணமந் ரஸதாதுகதோ தாதுபுஷ்டயே, நாந்யதா| அத்ராசக்ஷ்மஹே| ப்ரபாவாதுபயமப்யேததுக்தம்| ஸக்தூநாஂ ஹ்யயமசிந்த்யஃ ப்ரத்யக்ஷவேத்யஃ ப்ரபாவஃ,யத்பீதாஃ ஸந்தஃ ஸத்யஃ ஸந்தர்பயந்தி| ஸத்ய ஏவ ச பலஂ ப்ரயச்சந்தி| வாஜீகரணஂ ஹி-அபரிணதமேவ ஸ்வகார்யஂ ஜநயதி| ததா ச மத்யஂ,-அபரிணதமேவ மதஂ ஜநயதி| தஸ்மாத்ஸந்தர்பணத்வஂ பலப்ரதத்வஂ சைஷாமுபபந்நமேவ| தந்த்ராந்தரே சோக்தம்-"துல்யாஜ்யஃ ஸக்துப்ராஶஸ்து வஷ்யோ பேதீ ரஸாயநம்| (ஸஂ.ஸூ.அ.௭)-'தட்சர்திஶ்ரமநுந்மந்தஃ ஶீதஸ்தஷ்ணாநிவர்தகஃ|| ப்ரமேஹக்ஷயகுஷ்டாநி ந ச ஸ்யுர்மந்தபாயிநாம்| நிசயாத்கடிநா குர்வீ பிண்டீ ப்ரோக்தா மதுர்லகுஃ|| ஸக்தூநாஂ த்ரவதாயோகால்லகீயஸ்யவலேஹிகா|' லாஜஸக்துகதாऽபி ஸ்யாத்விலேபீ து கரீயஸீ||" இதி|

Adhikarana piNyAkaguNAH (40) · Śloka 40

| பிண்யாகோ க்லபநோ ரூக்ஷோ விஷ்டம்பீ தஷ்டிதூஷணஃ||௪௦||

ஸ௦-பிண்யாகாக்யோ-யஸ்திலாதீநாஂ நிஷ்பீடிததைலஃ கல்கோ, க்லபநோ-க்லாநிகரஃ| க்லபந இதி க்லாயதேர்ணிஜந்தாத் "க்லாஸ்ராவநுவமாஂ ச" இதி மித்த்வாத்த்ரஸ்வஃ, பாஹுலகாத்கர்தரி ல்யுட்| ததா, விஷ்டம்பீ தஷ்டிவிகாரகச்ச|

Adhikarana vesavAraguNAH (41) · Śloka 41

வேஸவாரோ குருஃ ஸ்நிக்தோ பலோபசயவர்தநஃ| |௪௧|

ஸ௦-வேஸவாரோ-நாகரதாந்யகாஜாஜிஹிங்குகதாதிஸஂஸ்கதஂ குட்டிதஂ மாஂஸம்| ஸ குருஃ ஸ்நிக்தோ பலவர்தநஃ ஶரீரோபசயவர்தநஶ்ச|

Adhikarana mudgAdijavesavAraguNAH (41) · Śloka 41

| முத்காதிஜாஸ்து குரவோ யதாத்ரவ்யகுணாநுகாஃ||௪௧||

ஸ௦-முத்காதிஜாதஸ்து வேஸவாரா யே இண்டரிகாதிபிர்த்ரவ்யைஃ ஸூக்ஷ்மச்சிந்நைஃ க்ரியந்தே லோகே பூரணஶப்தேந ப்ரஸித்தாஃ, தே குரவஃ ப்ரகதித்ரவ்யகுணாஶ்ச| ஆதிஶப்தேந மாஷாதயோ கஹ்யந்தே| (அந்யே த்வாதிஶப்தாத் வார்தாகஸூரணாலூகாதீந் கஹ்யந்தே|) தந்த்ராந்தரே சோக்தம்-"ஸர்பிஸ்தைலகுடக்ஷீரைர்யவகோதூமபைஷ்டிகாஃ| பூபா விஷ்டம்பிநஃ ஶீதாஃ பைஷ்டிகா வாதலாஃ கராஃ|| வஷ்யா பல்யாஃ ஸரா மாஷைர்வாதக்நா மதுபிச்சிலாஃ| யதாந்நஂ குரவோ பல்யாஃ ஸ்தூலாஶ்ச கடிநாஶ்ச யே|| தைலபக்வாஸ்து த்வக்தக்க்நா கரீயாஂஸோ விதாஹிநஃ| காஸாரஸாரா லகவோ லாஜைர்லகுதராஃ ஸ்மதாஃ|| வாதபித்தஹரோ வஷ்யோ கதபூரஃ கபப்ரதஃ| ஸத்யஃ ப்ராணகரோ ருச்யோ மாஂஸலோ ரக்தலோ குருஃ|| லகீயாந் மண்டககதோ கரீயாந் பலபூரிதஃ மதுரோத்காரிகா வஷ்யா, காஸாரஃ பிச்சிலோ குருஃ|| குடமத்ஸ்யண்டிகாகண்டக்ஷீரேக்ஷுரஸமாக்ஷிகைஃ| பூபாஃ ஶுக்ரபலஶ்லேஷ்மருசிதாஸ்தர்பணாஃ க்ஷணாத்|| நாநாத்ரவ்யைஃ ஸமாயுக்தாஃ பக்வாமக்லிந்நபர்ஜிதைஃ| நிமர்தகோ குருஃ ஸ்நிக்தோ வஷ்யோ பலவதாஂ ஹிதஃ|| காரிகேண்டரிகாபூரவடிகாவடகாதயஃ| விஶதா ரோசநா பல்யா குரவஃ ஸ்யுஃ ஸ்வயோநிவத்|| யாவகஃ பிச்சிலஃ ஸ்நிக்தஃ ப்லீஹோதாவர்தஹா குருஃ| பஷ்டஸ்விந்நதயா வாऽऽத்யோ கண்ட்யோऽதிகாஸிநாம்|| ஜ்வரோதாவர்தமேஹாநாஂ பத்யோ வாதாநுலோமநஃ| ஓலகஂ ஹரிதாவஸ்தஂ ஶிம்பிஜத்வாத்கரஂ குரு|| மந்தஜர்யோ யவாதித்வாதப்யோஷோ பஂஹணஃ ஸரஃ||" இதி|ஸித்தஸாரே சோக்தம்-"அத்யுஷ்ணா மண்டகாஃ பத்யாஃ ஶீதலா குருவோ மதாஃ|' இதி|

Adhikarana pacanapAtraviSeShAdguNavisheShAH (42-2) · Śloka 2

குகூலகர்பரப்ராஷ்ட்ரகந்த்வங்காரவிபாசிதாந்| ஏகயோநீஂல்லகூந்வித்யாதபூபாநுத்தரோத்தரம்||௪௨|| இதி கதாந்ந (பக்வாந்ந) வர்கஃ||௨||

ஸ௦-அபூபாந் குகூலாதிஸித்தாந் ஏகயோநீந்-ஏககாரணாந் யதோத்தரஂ லகூந்வித்யாத்| தேந குகூலபக்வாத் ஸஜாதீயாதபூபாத்கர்பரபக்வோ லகுஃ| கர்பரபக்வாச்ச ப்ராஷ்ட்ரபக்வஃ| ப்ராஷ்ட்ரபக்வாத்கந்துபக்வஃ| கந்துபக்வாச்சாங்காரபக்வஃ| குகூலஃ-அபாஂ பாஷ்பஸ்வேதஃ, கோஶகதாதிசூர்ணஸந்தாப இத்யந்யே| கர்பரோ-ஜ்வாலாஸந்தப்தஂ கபாலம்| ப்ராஷ்ட்ரகந்தூ ப்ரஸித்தாவேவ| அங்காராஃ-பஹந்தஃ காஷ்டஸம்பூதா இதி| இதி கதாந்நவர்கஃ| கதாந்நவர்காதநந்தரஂ மாஂஸஶகவர்கயோஸ்தத்வ்யஞ்ஜநபூதயோர்நிர்தேஶஃ| தத்ராபி ப்ராதாந்யாந்மாஂஸவர்கஸ்ய பூர்வஂ நிர்தேஶஃ| ப்ராதாந்யஂ சாஸ்ய பக்தேந ஸஹ ப்ரசுரோபயோகேऽப்யதோஷாத்| ஶாகஸ்ய து பஹூபயோகே தோஷஂ வக்ஷ்யதி (ஹ. ஸூ. அ. ௮|௩௯)- "ஶாகாவராந்நபூயிஷ்டமத்யுஷ்ணலவணஂ த்யஜேத்|" இத்யநேந-

Adhikarana mAMsavargaH hariNAdayo dasha mRUgAH (43) · Śloka 43

அத மாஂஸவர்கஃ| ஹரிணைணகுரங்கர்க்ஷகோகர்ணமகமாதகாஃ| ஶஶஶம்பரசாருஷ்கஶரபாத்யா மகாஃ ஸ்மதாஃ||௪௩||

ஸ௦-ஹரிணாதயோ தஶ-மகாஃ ஸ்மதாஃ| ஆதிஶப்தேந காலபுச்சகபஷதாதயஃ ஸங்க்ரஹோக்தா கஹ்யந்தே (ஸூ.அ.௭)-("காலபுச்சகசாருஷ்கவரபோதஶஶோரணாஃ| ஶ்வதஂஷ்ட்ராராமஶரபகோஹகார கஶம்பராஃ| கராலகதமாலௌ ச பஷதஶ்ச மகாஃ ஸ்மதாஃ||" இதி)

Adhikarana lAvAdaya ekaviMshatirviShkirAH (44-46) · Śloka 46

லாவவார்தீகவர்தீரரக்தவர்த்மககுக்குபாஃ| கபிஞ்ஜலோபசக்ராக்யசகோரகுருபாஹவஃ||௪௪|| வர்தகோ வர்திகா சைவ தித்திரிஃ க்ரகரஃ ஶிகீ| தாம்ராசூடாக்யபகரகோநர்தகிரிவர்திகாஃ||௪௫|| ததா ஶாரபதேந்த்ராபவரடாத்யாஶ்ச விஷ்கிராஃ| |௪௬|

ஸ௦-தத்ர லாவாதயோ வரடாந்தா ஏகவிஂஶதிஃ, விகீர்ய பக்ஷணாத்விஷ்கிராஃ| ரக்தே வர்த்மநீ யஸ்யாத்யர்தஂ ஸ ரக்தவர்த்மகஃ| வர்தகோ வர்திகேதி ஜாத்யந்தரம், ந து வர்தகஸ்ய ஸ்த்ரீ வர்திகா| யதா ச பலாகா ஸாரிகேதி| புஂஸ்யபி ஸ்த்ரீலிங்கத்வாவேஶாத்| ஶிகீ-மயூரஃ, வ்ரீஹ்யாதித்வாதிநிஃ|

Adhikarana jIvaMjIvakAdayo dasha pratudAH (46-47) · Śloka 47

| ஜீவஞ்ஜீவகதாத்யூஹபங்காஹ்வஶுகஸாரிகாஃ||௪௬|| லட்வாகோகிலஹாரீதகபோதசடகாதயஃ| ப்ரதுதாஃ|௪௭|

ஸ௦-ஜீவஞ்ஜீவகாதயஃ ப்ரதுதா தஶ ஸ்மதாஃ| ப்ரதுத்ய-துண்டேநாஹத்ய ஶால்யாதேர்பக்ஷணாத் ப்ரதுதாஃ| ஆதிஶப்தேந ஸங்க்ரஹோக்தாஃ கஞ்ஜரீடகபாராவதாதயோ கஹ்யந்தே|

Adhikarana BekAdayashcatvAro bileshayAH (47) · Śloka 47

| பேககோதாஹிஶ்வாவிதாத்யா பிலேஶயாஃ||௪௭||

ஸ௦-பேகாதயஶ்சத்வாரோ பிலேஶயாஃ| பிலே பாஹுல்யேந ஶேரத இதி பிலேஶயாஃ| ஆதிஶப்தேந ஶ்வேதஶ்யாமஶல்யகாதயோ கஹ்யந்தே|

Adhikarana gavAdayaH prasahAH (48-50) · Śloka 50

கோகராஶ்வதரோஷ்ட்ராஶ்வத்வீபிஸிஂஹர்க்ஷவாநராஃ| மார்ஜாரமூஷகவ்யாக்ரவகபப்ருதரக்ஷவஃ||௪௮|| லோபாகஜம்புகஶ்யேநசாஷவாந்தாதவாயஸாஃ ஶஶக்நீபாஸகுரரகத்ரோலூககுலிங்ககாஃ||௪௯|| தூமிகா மதுஹா சேதி ப்ரஸஹா மகபக்ஷிணஃ| |௫௦|

ஸ௦-கவாதயஃ ப்ரஸஹ்யா| ப்ரஸஹ்யா-ஆஹத்ய பக்ஷணாத் ப்ரஸஹாஃ| மகாஶ்ச பக்ஷிணஶ்ச மகபக்ஷிணஃ, கேசிந்மகாஃ கேசித்பக்ஷிண இத்யர்தஃ| அஶ்வதரோ-வேகஸரஃ| அஶ்வஃ-துரகஃ| பப்ருஃ-ஜாஹகோ, நகுல இத்யந்யே| லோபாகோ-லோமஶஃ| ஜம்புகஃ-ஶகாலஃ| ஶ்யேநோ-கருடாகதிஃ| சாஷஃ-கிகீதிவிஃ| வாந்தாதஃ-ஶ்வா| வாயஸஃ-காகஃ| உலூகஃ-காகாரிஃ| குலிங்ககஃ-கஷ்ணசடகஃ|

Adhikarana varAhAdayo dasha mahAmRugAH (50-51) · Śloka 51

| வராஹமஹிஷந்யங்குருருரோஹிதவாரணாஃ||௫௦|| ஸமரஶ்சமரஃ கட்கோ கவயஶ்ச மஹாமகாஃ| |௫௧|

ஸ௦-வராஹாதயோ தஶ மஹாமக ஸஜ்ஞா| வாரணோ-ஹஸ்தீ|

Adhikarana haMsAdayo~apcarAH (51-52) · Śloka 52

| ஹஂஸஸாரஸகாதம்பவககாரண்டவப்லவாஃ||௫௧|| பலாகோத்க்ரோஶசக்ராஹ்வமத்குக்ரௌஞ்சாதயோऽப்சராஃ| |௫௨|

ஸ௦-ஹஂஸாதயஃ க்ரௌஞ்சாந்தா அப்ஸு சரணாதப்சரஸஂஜ்ஞாஃ| ஆதிஶப்தேந ரக்தஶீர்ஷகாதயோ கஹ்யந்தே|

Adhikarana rohitakAdayo matsyAH (52-54) · Śloka 54

| மத்ஸ்யா ரோஹிதபாடீநகூர்மகும்பீரகர்கடாஃ||௫௨|| ஶுக்திஶங்கோத்ரஶம்பூகஶபரீவர்மிசந்த்ரிகாஃ| சுலூகீநக்ரமகரஶிஶுமாரதிமிங்கிலாஃ||௫௩|| ராஜீசிலிசிமாத்யாஶ்ச| |௫௪|

ஸ௦-ரோஹிதகாதய ஏகோநவிஂஶதிர்ஜலோத்பவா மத்ஸ்யஸஂஜ்ஞாஃ| சஶப்தோऽநுக்தகதலகபர்தகாதிஸமுச்சயார்தஃ|

Adhikarana ityaShTadhA mAMsam (54-1) · Śloka 1

மாஂஸமித்யாஹுரஷ்டதா| |௫௪| (மக்யஂ வைஷ்கிரிகஂ கிஞ்ச ப்ராதுதஂ ச பிலேஶயம்| ப்ராஸஹஂ ச மஹாமக்யமப்சரஂ மாத்ஸ்யமஷ்டதா||௧||

ஸ௦-இத்யஷ்டபிஃ ப்ரகாரைஸ்தந்த்ரகாரா மாஂஸமாஹுஃ|

Adhikarana vyAmishrAdayaH (54) · Śloka 54

| யோநிஷ்வஜாவீ வ்யாமிஶ்ரகோசரத்வாதநிஶ்சிதே||௫௪||

ஸ௦-யோநிஷு பூர்வோக்தாஸ்வஷ்டாஸு மத்யே, வ்யாமிஶ்ரகோசரத்வாத்-வ்யாமிஶ்ரவிஷ்யத்வாத், அஜாவீ-வ்யாமிஶ்ரே| அஜாவீ-சாகோரப்ரௌ, தே அநிஶ்சிதே, தே ஹி ஜாங்கலேऽபி தேஶே வர்ததே அநூபேऽபி| அஜாவீ இதி ஸ்த்ரீலிங்கநிர்தேஶோऽத்ர விவக்ஷித ஏவ| கேசித்து 'அநிஶ்சிதௌ' நிஜகதுஃ| நநு, தித்திரிரபி தந்வாநூபசாரீ ப்ரதிதஃ| தத்கதமஸாவிஹ ஜாங்கலஃ கீர்திதஃ? ப்ரூமஃ| தத்ஸ்வபாவத்வாத்| யத்யப்யுபயசரோऽயஂ, ததாऽபி ஜாங்கலஸ்வபாவத்வாஜ்ஜாங்கலோऽயம்| விகீர்ய பக்ஷணாச்ச விஷ்கிரத்வஂ தித்திரேர்நிஶ்சிதஂ நிமித்தமஸ்தி| தஸ்மாதயஂ ஜாங்கல ஏவ வக்துஂ யுக்தாஃ| ஹரிணாதீநாஂ ச கிராதகைவர்தாதிப்யோ நாநாதேஶப்ரஸித்தாஃ ஸஂஜ்ஞா வேத்யாஃ|

Adhikarana mAMsasya traividhyam (55) · Śloka 55

ஆத்யாந்த்யா ஜாங்கலாநூபா மத்யௌ ஸாதாரணௌ ஸ்மதௌ| |௫௫|

ஸ௦-ஆதௌ பவாஃ-ஆத்யாஃ,- மகவிஷிகரப்ரதுதாக்யாஃ, ஜாங்கலசாரித்வாஜ்ஜாங்கலஶப்தவாச்யாஃ| ஏவமந்த்யாஃ-மஹாமகாப்சரமத்ஸ்யாக்யாஃ,-ஆநூபாஃ| மத்யௌ-த்வௌ பிலேஶயப்ரஸஹாக்யௌ,-ஸாதாரணௌ, ஜாங்கலாநூபசாரிணாவித்யர்தஃ| மத்யாவிதி த்விவசநநிர்தேஶஸாமர்த்யாதாத்யந்தாநாஂ வர்காணாஂ ப்ரத்யேகஂ த்ரித்வமநுமீயதே த்ரிக்ரஹணமந்தரேணாபி|

Adhikarana jA~ggalAnAM guNAH (55-56) · Śloka 56

| தத்ர பத்தமலாஃ ஶீதா லகவோ ஜாங்கலா ஹிதாஃ||௫௫|| பித்தோத்தரே வாதமத்யே ஸந்நிபாதே கபாநுகே| |௫௬|

ஸ௦-தத்ர-தேஷு ஜாங்கலாநூபஸாதாரணேஷு மத்யே, ஜாங்கலா பத்தமலாஃ- க்ரதிதஂ புரீஷஂ குர்வந்தி| ஶீதவீர்யா லகவஃ| ஸந்நிபாதே ஹிதாஃ| கிம்பூதே? பித்தோத்தரே,-பித்தாதிகே| ததா வாதோ மத்யோ யஸ்மிஂஸ்தஸ்மிந் மத்யமமருதி| ததா கபாநுகே,-கபோऽநுகோ-அபலோ ஹீநோ, யஸ்மிஂஸ்தஸ்மிந் ஸ்வல்பஶ்லேஷ்மணி|

Adhikarana shashaguNAH (56) · Śloka 56

| தீபநஃ கடுகஃ பாகே க்ராஹீ ரூக்ஷோ ஹிமஃ ஶஶஃ||௫௬||

ஸ௦-ஶஶோऽக்நிதீபநஃ பாகே கடுகோ, க்ராஹீ, ரூக்ஷஃ, ஶீதஶ்ச| க்ராஹிஶீதத்வஂ சாஸ்ய ஜாங்கலத்வாதேவ லப்தமப்யதிஶயார்தஂ புநரிஹோபாத்தம்| ஸ்வாதுகஷாயத்வாதிகமேஷாமிஹ யுக்த்யோக்தம்| ஸங்க்ரஹே து (ஸூ.அ.௭) ஸ்பஷ்டஂ கத்வோக்தம்| யதா-"தத்ர பத்தமலா ருச்யா மாஂஸாநாமுத்தமா ஹிமாஃ| கஷாயஸ்வாதுவிஶதா லகவோ ஜாங்கலா ஹிதாஃ|| தாம்ரோऽத்ர ஹரிணஃ கஷ்ணஸ்த்வேணோ ஹத்யஸ்த்ரிதோஷஜித்| லகீயாந் ஷட்ரஸஶ்சாஸௌ, க்ராஹீ ரூக்ஷோ ஹிமஃ ஶஶஃ|| கடுபாகோऽக்நிகத்பத்யஃ ஸந்நிபாஂதேऽநிலாவரே|" இதி|

Adhikarana vartakAdiguNAH,tittiriguNAH (57-58) · Śloka 58

ஈஷதுஷ்ணகுருஸ்நிக்தா பஂஹணா வர்தகாதயஃ| தித்திரிஸ்தேஷ்வபி வரோ மேதாக்நிபலஶுக்ரகத்||௫௭|| க்ராஹீ வர்ண்யோऽநிலோத்ரிக்தஸந்நிபாதஹரஃ பரம்| |௫௮|

ஸ௦-வர்தகாதாரப்ய யாவஜ்ஜாங்கலஸமாப்திஸ்தாவத்ஸர்வே ஔஷ்ண்யகௌரவஸ்நிக்தத்வைரல்பைர்யுக்தாஃ| தேஷ்வபி மத்யே தித்திரிஃ ஶ்ரேஷ்டோ மேதாதிகரஶ்ச| ததா, ஸங்க்ரஹீ| ததா, வர்ண்யோ வாதாதிகஸந்நிபாதஹரஶ்ச| ஸ ச தித்திரிர்தந்வந்யாநூபே ச தேஶே விசரதி, அதஃ ஸ்நிக்த உஷ்ணோ குருர்பஂஹணஶ்ச| ததா ச ஸங்க்ரஹே (ஸூ.அ.௭)-"தந்வாநூபவிசாரித்வாத் ஸ்நிக்தோஷ்ணகுருபஂஹணஃ|"இதி|

Adhikarana shikhiguNAH (58) · Śloka 58

| நாதிபத்யஃ ஶிகீ பத்யஃ ஶ்ரோத்ரஸ்வரவயோத்தஶாம்||௫௮||

ஸ௦-ஶிகீ-பர்ஹீ, நாதிபத்யஃ| ஶ்ரோத்ராதீநாஂ பத்யஃ| வயஸஃ ரதம்பநகாரித்வேந பத்யஃ|

Adhikarana kukkuTaguNAH (59) · Śloka 59

தத்வச்ச குக்குடோ வஷ்யஃ| |௫௯|

ஸ௦-தத்வச்ச குக்குடோ-மயூரதுல்யகுணோ வஷ்யஶ்ச|

Adhikarana grAmyakukkuTaguNAH (59) · Śloka 59

க்ராம்யஸ்து ஶ்லேஷ்மலோ குருஃ| |௫௯|

ஸ௦-க்ராம்யஃ புநஃ குக்குடஃ ஶ்லேஷ்மலோ குருஶ்ச|

Adhikarana krakaropacakrakayorguNAH (59) · Śloka 59

| மேதாऽநலகரா ஹத்யாஃ க்ரகராஃ ஸோபசக்ரகாஃ||௫௯||

ஸ௦-க்ரகரா உபசக்ரகாஶ்ச மேதாமக்நிஂ ச குர்வந்தி ஹத்யாஶ்ச|

Adhikarana kANakapotaguNAH (60) · Śloka 60

குருஃ ஸலவணஃ காணகபோதஃ ஸர்வதோஷகத்| |௬௦|

ஸ௦-காணஃ கபோதோ குருரீஷல்லவணஸ்த்ரிதோஷகச்ச|

Adhikarana caTakaguNAH (60) · Śloka 60

| சடகாஃ ஶ்லேஷ்மலாஃ ஸ்நிக்தா வாதக்நாஃ ஶுக்ரலாஃ பரம்||௬௦||

ஸ௦-சடகாஃ ஶ்லேஷ்மலத்வாதிகுணயுக்தா அதிஶயேந ஶுக்ரகதஶ்ச|

Adhikarana bileshayAdInAM guNAH (61) · Śloka 61

குரூஷ்ணஸ்நிக்தமதுரா வர்காஶ்சாதோ யதோத்தரம்| மூத்ரஶுக்ரகதோ பல்யா வாதக்நாஃ கபபித்தலாஃ||௬௧||

ஸ௦-அதஃ-அநந்தரம், பிலேஶயாத்யா வர்கா யதோத்தரஂ குருத்வேந உஷ்ணத்வேந ஸ்நிக்தத்வேந மதுரத்வேந சாதிகாஃ| யோ யஸ்மாதுத்தரோ வர்கஃ , ஸ தஸ்மாத்குருத்வாதிபிரதிக இத்யர்தஃ| ததா, யதோத்தரமேவ மூத்ரஶுக்ரகதோ பல்யா வாதக்நாஃ ஶ்லேஷ்மபித்தலாஶ்ச|

Adhikarana mahAmRugaguNAH, kravyAdaprasahaguNAH (62-63) · Śloka 63

ஏவஂ வர்கபஞ்சகஸ்ய ஸாமாந்யகுணாநுக்த்வா, அபவாதமாஹ- ஶீதா மஹாமகாஸ்தேஷு, க்ரவ்யாதப்ரஸஹாஃ புநஃ| லவணாநுரஸாஃ பாகே கடுகா மாஂஸவர்தநாஃ||௬௨|| ஜீர்ணார்ஶோக்ரஹணீதோஷஶோஷார்தாநாஂ பரஂ ஹிதாஃ| |௬௩|

ஸ௦-தேஷு வர்கேஷு மத்யே மஹாமகாஃ ஶீதவீர்யாஃ| க்ரவ்யஂ-ஆமமாஂஸஂ புஞ்ஜதே யே, தே க்ரவ்யாதாஃ| க்ரவ்யாதாஸ்து யே ப்ரஸஹாஃ-மார்ஜாரகத்ரோலூகாதயஃ, தே லவணாநுரஸாஃ பாகே கடுகா மாஂஸவர்தநாஶ்சாதிதராம்| ஜீர்ணார்ஶஃப்ரப்ருத்யாமயாநாமதிஶயேந ஹிதாஃ|

Adhikarana AjamAMsaguNAH (63-64) · Śloka 64

| நாதிஶீதகுருஸ்நிக்தஂ மாஂஸமாஜமதோஷலம்||௬௩|| ஶரீரதாதுஸாமாந்யாதநபிஷ்யந்தி பஂஹண்ம்| |௬௪|

ஸ௦-நாதிஶப்தோऽத்ரேஷதர்தே| யதி து ப்ரதிஷேதநமாத்ரமபீஷ்டமபவிஷ்யதாசார்யஸ்ய, ததோ நஞ ஏவ கேவலஸ்யோபாதாநமகரிஷ்யத்| தஸ்மாதீஷதர்த ஏவ விவக்ஷிதஃ| அத ஏவஂ வ்யாக்யாநயந்தி, யதா-அநதிதக்தோ க்ராம இதி| அதோஷலமிதி அல்பதோஷலம், (பத்யமித்யர்தஃ| ததா ச ஹாரீதஃ-"த்ரிதோஷநுத்தேஹதாதுஸாமாந்யாச்சாகலஂ லகு|" இதி| அந்யே து சரகமதமநுஸரந்த ஏவஂ வ்யாக்யாநயந்தி,-அதோஷலமிதி நஞ் ஈஷதர்தே, கிஞ்சிச்சீதகுருத்வாதல்பதோஷலம்| யதா-அவக்ஷோ க்ராம இதி|) ஶரீரஸ்ய தாதுஃ ஶரீரதாதுஃ, ப்ரகதத்வாத்புருஷஶரீரஸ்ய மாஂஸாக்யோ தாதுஃ, தஸ்ய ஸாமாந்யாத்-துல்யத்வாத், ஆஜஂ மாஂஸமநபிஷ்யந்தி பஂஹணஂ ச| குணகதஂ சாத்ர ஸாமாந்யஂ கஹ்யதே, ந த்ரவ்யகதம்| த்ரவ்யகதே ஹி ஸாமாந்யே கஹ்யமாணே துரகோரகாதிமாஂஸமபி புருஷஶரீரதாதோர்மாஸாக்யஸ்ய மாஂஸத்வேந பவதீதி தத்ப்யமபிஷ்யந்தி பஂஹணஂ ச ஸ்யாத், ந கேவலமாஜஂ மாஂஸம்| குணகதே து ஸாமாந்யே கஹீதே ஶரீரதாது ஸாமந்யாதாஜமேவ மாஂஸமநபிஷ்யந்தி பஂஹணஂ சேதி வக்துஂ யுஜ்யதே| மாஂஸக்ரஹணஂ சாத்ரோபலக்ஷணார்தம்| ந கேவலமாஜஂ மாஂஸஂ புருஷஶரீரதாதுநா மாஂஸாக்யேந துல்யம், யாவதந்யேऽபி யே சாகஶரீரகதா தாதவஸ்தேऽபி மநுஷ்யஶரீரதாதுநா துல்யகுணாஃ, தேऽப்யநபிஷ்யந்திநோ பஂஹணாஶ்ச| அநயா பங்க்யா புருஷமாஂஸஸ்யாப்யாசார்யேணாத்ர குணா உக்தாஃ| நநு, பஂஹணஂ யத்த்ரவ்யஂ தத்பௌமாப்யமபிஷ்யந்தி ச| அபாமேவாऽஸாதாரணோ தர்மஃ ஸ்ரவணரூபஃ| தத்கதமநபிஷ்யந்தீத்யுக்தம் ? ப்ரூமஃ| த்ரவ்யப்ரபாவாத்| ஈதஶோऽயஂ த்ரவ்யப்ரபாவோ யத்பஂஹணமபி த்ரவ்யமநபிஷ்யந்தீதி|

Adhikarana AvikamAMsaguNAH (64) · Śloka 64

| விபரீதமதோ ஜ்ஞேயமாவிகஂ பஂஹணஂ து தத்||௬௪||

ஸ௦-அதஃ-ஆஜமாஂஸாத், விபரீதமாவிகஂ மாஂஸஂ-அத்யுஷ்ணஸ்நிக்தகுரு ஸதோஷலமபிஷ்யந்தி சேதி| பஂஹணத்வஸ்யாபி விபர்யயே ப்ராப்தே ததபவாதமாஹ-பஂஹணஂ து ததிதி| துஶப்தோऽவதாரணே| பஂஹணமேவ ததித்யர்தஃ|

Adhikarana gomAMsaguNAH (65) · Śloka 65

ஶுஷ்ககாஸஶ்ரமாத்யக்நிவிஷமஜ்வரபீநஸாந்| கார்ஶ்யஂ கேவலவாதாஂஶ்ச கோமாஂஸஂ ஸந்நியச்சதி||௬௫||

ஸ௦-கோமாஸஂ ஶுஷ்ககாஸாதீந்நியச்சதி|

Adhikarana mahiShamAMsaguNAH (66) · Śloka 66

உஷ்ணோ கரீயாந்மஹிஷஃ ஸ்வப்நதார்ட்யபஹத்த்வகத்| |௬௬|

ஸ௦-மஹிஷ உஷ்ணோ குருதரஃ ஸ்வப்நாதீஂஶ்ச கரோதி| குரு ஶப்தாதீயஸுநி "ப்ரியஸ்திர" இத்யாதிநா கராதேஶஃ| தார்ட்யமிதி "வர்ணதட" இத்யாதிநா ஷ்யஞ்|

Adhikarana varAhamAMsaguNAH (66) · Śloka 66

| தத்வத்வராஹஃ ஶ்ரமஹா ருசிஶுக்ரபலப்ரதஃ||௬௬||

ஸ௦-வராஹஃ-ஸூகரஃ, தத்வத்-மஹிஷகுணோ, ஜ்ஞேய இத்யர்தஃ| ததா, ஶ்ரமஹா ருச்யாதிப்ரதஶ்ச|

Adhikarana matsyaguNAH (67) · Śloka 67

மத்ஸ்யாஃ பரஂ கபகராஃ| |௬௭|

ஸ௦-"குரூஷ்ணஸ்நிக்தமதுரா வர்காஶ்சாதோ யதோத்தரம்|" இத்யநேந க்ரந்தேநாதிகுரூஷ்ணஸ்நிக்தமதுரத்வமதிமூத்ரஶுக்ரகத்த்வமதிபல்யத்வமதிவாதக்நத்வமதிகபபித்தலத்வஂ ச மத்ஸ்யாநாமுக்தம்| "பரஂ கபகராஃ" இத்யநேநாऽதஃ கபகத்தமா மத்ஸ்யா இதி போதயதி| ஸங்க்ரஹே ஸ்பஷ்டார்தமேவமுக்தம் (ஸூ.அ.௭)-"கபபித்தகரா மத்ஸ்யாஃ பரஂ பவநநாஶநாஃ|" இதி|

Adhikarana cilicImaguNAH (67) · Śloka 67

சிலிசீமஸ்த்ரிதோஷகத்| |௬௭|

ஸ௦-சிலிசீமஸஂஜ்ஞோ மத்ஸ்யஸ்த்ரிதோஷகரஃ|

Adhikarana lAvAdayaH sve sve vargai shreShThAH (67) · Śloka 67

| லாவரோஹிதகோதைணாஃ ஸ்வே ஸ்வே வர்கே வராஃ பரம்||௬௭||

ஸ௦-லாவாதயஃ ஸ்வஸ்வவர்கேஷு வரதராஃ| தத்ர லாவோ-விஷ்கிரேஷ்வதிஶ்ரேஷ்டஃ, ரோஹிதோ-மத்ஸ்யேஷு| ஸ ஹி ப்ரதிஸ்ரோதோவிசாரீ ஆகாஶப்லவநஶ்ச| ததா சோக்தம் (ஸங்க்ரஹே ஸூ.அ.௭)-"ப்ரதிஸ்ரோதோவிசாரித்வாதாகாஶப்லவநேந ச| ரோஹிதஃ ப்ரவரஸ்தேஷாம்" இதி| கோதா ச-பிலேஶயேஷு வரா| ஏணோ-மகேஷ்விதி|

Adhikarana sadyohatAdimAMsaM sevyam (68) · Śloka 68

மாஂஸஂ ஸத்யோஹதஂ ஶுத்தஂ வயஃஸ்தஂ ச பஜேத்| |௬௮|

ஸ௦-மாஂஸஂ ஸத்யோஹதஂ பஜேத், ஸத்யோஹதஸ்ய மாஂஸஂ பஜேதித்யர்தஃ| ததா, ஶுத்தஂ-ஸ்நாய்வஸ்த்யாதிரஹிதம்| ததா, வயஸி திஷ்டதீதி வயஃஸ்தம்,- யத்யபி ஸர்வஂ மாஂஸஂ வயஃஸ்தமேவ, ததாऽபீஹ வயஃஸ்தமித்யுக்த்யா ஶோபநஂ தருணஂ வய இதி கம்யதே| தஸ்மாத்யூநஃ ப்ராணிநோ மாஂஸஂ பஜேத், ந பாலவத்தயோரிதி|

Adhikarana mRutamAMsaM tyAjyam (68) · Śloka 68

த்யஜேத்| மதஂ கஶஂ பஶஂ மேத்யஂ வ்யாதிவாரிவிஷைர்ஹதம்||௬௮||

ஸ௦-மதஂ-ஸ்வயஂ மதஂ ந பஜேத், அவிஜ்ஞாதஸ்வரூபேண வ்யாதிநாமதஸ்ய ப்ராணிநோ யந்மாஂஸஂ தத்த்யஜேதித்யர்தஃ| கஶஂ-துர்பலஂ ந பஜேத்| ததா, பஶஂ மேத்யஂ-அதிமேதுரஂ மாஸஂ த்யஜேத்| ததா, வ்யாதிநா-விஜ்ஞாதஸ்வரூபேண ஹதஸ்ய, வாரிணா விஷேண ச ஹதஸ்ய, நிர்ஜீவீகதஸ்ய, யந்மாஂஸஂ தத்த்யஜேத்| ஸங்க்ரஹே து (ஸூ,அ.௭) ஹஂஸாதீநாஂ விஶேஷா உக்தாஃ| யதா-"ஹஂஸஃ ஸ்வரகரஃ பித்தரக்தஜிந்மதுரோ ஹிமஃ| குலீரஃ பரமஂ வஷ்யோ பஂஹணஃ ப்ரீணநோ குருஃ|| கோதா நியச்சதி விஷஂ மூஷகஃ ஶுக்ரவர்தநஃ| குருண்யண்டாநி பாலாநாஂ கஷாயமதுரஂ பலம்|| வத்தாநாஂ ஸ்நாயுபூயிஷ்டமபல்யஂ குரு தோஷலம்|" இதி|

Adhikarana puMstriyoravayavAdi visheSheNa gauravalAghave (69-3) · Śloka 3

புஂஸ்த்ரியோஃ பூர்வபஶ்சார்தே குருணீ, கர்பிணீ குருஃ| லகுர்யோஷிச்சதுஷ்பாத்ஸு, விஹங்கேஷு புநஃ புமாந்||௬௯|| ஶிரஃஸ்கந்தோருபஷ்டஸ்ய கட்யாஃ ஸக்த்நோஶ்ச கௌரவம்| ததாऽऽமபக்வாஶயயோர்யதாபூர்வஂ விநிர்திஶேத்||௭௦|| ஶோணிதப்ரபதீநாஂ ச தாதூநாமுத்தரோத்தரம்| மாஂஸாத்கரீயோ வஷணமேட்ரவக்கயகத்குதம்||௭௧|| இதி மாஂஸவர்கஃ||௩||

ஸ௦-புஂஸ்த்ரியோஃ பூர்வபஶ்சார்தே யதாஸஂக்யஂ குருணீ| பூர்வஂ ச பஶ்சஂ ச பூர்வபஶ்சே, தயோரர்தே| புஂஸஃ பூர்வார்தஂ குரு, ஸ்த்ரியஃ பஶ்சார்தஂ குர்வித்யர்தஃ| கர்பிணீ குருஃ-கர்பிணீமாஂஸஂ குரு| சத்வாரஃ பாதா யேஷாஂ தே சதுஷ்பாதஃ, தேஷு சதுஷ்பாத்ஸு-கவாதிஷு மத்யே, ஸ்த்ரீ லகுஃ| சதுஷ்பாதிதி "ஸஂக்யாஸு பூர்வஸ்ய" இத்யந்தலோபஃ| விஹங்கேஷு-த்விஜேஷு து, புமாந் லகுஃ| ஶிரஃப்ரபதீநாஂ மாஂஸாநாஂ யதாபூர்வஂ குருத்வஂ நிர்திஶேத்| ஏவஂ ஸக்த்யாதிமாஂஸேப்யஃ ஶிரோமாஂஸஂ குருதமமித்யவதிஷ்டதே| ஆமபக்வாஶயயோஶ்ச யதாபூர்வஂ குருத்வநிர்தேஶஃ| தேந பக்வாஶயாதாமாஶயோ குருஃ| ரக்தாதீநாஂ தாதூநாஂ யதோத்தரஂ குருத்வஂ நிர்திஶேத்| தேந லோஹிதாந்மாஂஸஂ குரு, மாஂஸாந்மேத இத்யாதி| "மாஂஸாத்கரீயோ வஷணமேட்ரவக்கயகத்குதம்|" இத்யத்ராऽப்யுத்தரோத்தரமித்யநுவர்ததே| தேந மாஂஸாத்குருதரோ வஷணஃ தஸ்மாந்மேட்ரஃ, யாவத்ஸர்வகரிஷ்டஂ குதஂ நிர்திஶேதிதி| இதி மாஂஸவர்கஃ| மாஂஸவர்காதநந்தரஂ ஶகவர்கோ நிகத்யதே--

Adhikarana shAkavargaH pAThAdijashAkaguNAH (72) · Śloka 72

அத ஶாகவர்கஃ| ஶாகஂ பாடாஶடீஸூஷாஸுநிஷண்ணஸதீநஜம்| த்ரிதோஷக்நஂ லகு க்ராஹி ஸராஜக்ஷவவாஸ்துகம்||௭௨||

ஸ௦-பாடாதிஜஂ ஶாகஂ த்ரிதோஷஹரஂ லகு க்ராஹி ச| தத்வத் ராஜக்ஷவகவாஸ்துகே|

Adhikarana suniShaNNAguNAH (73) · Śloka 73

ஸுநிஷண்ணோऽக்நிகத்வஷ்யஸ்தேஷு| |௭௩|

ஸ௦-தேஷு மத்யே, ஸுநிஷண்ணஃ-ஸ்வஸ்திகாக்யோ, ஜலமத்யே பவதி| பத்ரைஶ்சாங்கேரீதுல்யோऽக்நிகரோ வஷ்யஃ|

Adhikarana rAjakShavaguNAH (73) · Śloka 73

ராஜக்ஷவஃ பரம்| க்ரஹண்யர்ஶோவிகாரக்நஃ|௭௩|

ஸ௦-ராஜக்ஷவஃ-க்ஷுத்விபோதநோ ராஜஶாகாக்யஃ, பரஂ-அத்யர்தஂ, க்ரஹண்யர்ஶோவிகாரக்நஃ|

Adhikarana vAstukaguNAH (73) · Śloka 73

| வர்சோபேதி து வாஸ்துகம்||௭௩||

ஸ௦-வாஸ்துகஂ து-புநஃ ரக்தவாஸ்துகாக்யஂ, வர்சோபேதி-புரீஷஸ்ய பேதநம்|

Adhikarana kAkamAcIguNAH (74) · Śloka 74

ஹந்தி தோஷத்ரயஂ குஷ்டஂ வஷ்யா ஸோஷ்ணா ரஸாயநீ| காகமாசீ ஸரா ஸ்வர்யா|௭௪|

ஸ௦-காகமாசீஂ த்ரிதோஷக்நீ, குஷ்டநாஶிநீ, பஷ்யா, கிஞ்சிதுஷ்ணா, ஸரா-பேதிநீ, ஸ்வரஹிதா ச| ஸ்வாஸ்த்யஸஂவாஹகத்வேந ச ரஸாயநஸதஶீ|

Adhikarana cA~ggerIguNAH (74-75) · Śloka 75

| சாங்கேர்யம்லாऽக்நிதீபநீ||௭௪|| க்ரஹண்யர்ஶோऽநிலஶ்லேஷ்மஹிதோஷ்ணா க்ராஹிணீ லகுஃ| |௭௫|

ஸ௦-சாங்கேரீ-க்ஷுத்ராம்லிகா, அம்லா, அக்நிதீபநீ, க்ரஹண்யாதிஷு ஹிதா, உஷ்ணவீர்யா, ஸங்க்ராஹிணீ, லக்வீ ச|

Adhikarana paTolAdInAM guNAH (75-78) · Śloka 78

| படோலஸப்தலாரிஷ்டஶார்ங்கேஷ்டாவல்குஜாऽமதாஃ||௭௫|| வேத்ராக்ரபஹதீவாஸாகுதிலீதிலபர்ணிகாஃ| மண்டூகபர்ணீகர்கோடகாரவேல்லகபர்படாஃ||௭௬|| நாடீகலாயகோஜிஹ்வாவார்தாகஂ வநதிக்தகம்| கரீரஂ குலகஂ நந்தீ குசைலா ஶகுலாதநீ||௭௭|| கடில்லஂ கேம்புகஂ ஶீதஂ ஸகோஶாதககர்கஶம்| திக்தஂ பாகே கடு க்ராஹி வாதலஂ கபபித்தஜித்||௭௮||

ஸ௦-படோலாதீநி கர்கஶாந்தாந்யஷ்டாவிஂஶதிஃ ஶீதவிர்யாணி திக்தாநி பாகே கடூநி க்ராஹீணி வாதலாநி கபபித்தக்நாநி ச| ஸப்தலா-ஸாதலா| அரிஷ்டோ-நிம்பஃ| ஶார்ங்கேஷ்டா-அங்காரவல்லிகா| அவல்குஜோ-பாகுசீ| அமதா-குடூசீ| வேத்ரோ-வஂஶஸதஶஃ, தஸ்யாக்ரம்| வாஸா-வஷஃ| குதிலீ-ஸூக்ஷ்மதிலஜாதிஃ| திலபர்ணீ-பதரகஃ| மண்டுகபர்ணீஂ-மண்டூகீ, ஆதித்யவல்லீ| கர்கோடகாரவேல்லகேபுநஃ ப்ரதிதே ஏவ| பர்படஃ-ஶீதப்ரியாக்யஃ| நாடீகலாயஂ-ஸகுலாக்ஷகஃ ஸுவர்சலாபேதஃ| கோஜிஹ்வா-கோதூமிகா, "கோதூமிகா து கோஜிஹ்வா கோஜீ க்ரோஷ்டுகமூலிகா|" வநதிக்தகஂ-வத்ஸகஃ| குலகஂ-காகதிந்துகஃ| நந்தீ-ஜயவக்ஷஶ்சஶப்திதஃ| குசைலா-பாடா| ஶகுலாதநீ-கடுகா| கடில்லஂ-தீர்கபத்ரா வர்ஷாபூஃ| கோஶாதகோகண்டோலிஃ| கர்கஶஃ-கம்பில்லகஃ|

Adhikarana paTolaguNAH (79) · Śloka 79

ஹத்யஂ படோலஂ கமிநுத்ஸ்வாதுபாகஂ ருசிப்ரதம்| |௭௯|

ஸாமாந்யகுணாநுக்த்வா கேஷாஂசித்குணகர்மவிஶேஷமாஹ- ஸ௦-படோலஂ ஹத்யாதிகுணயுக்தம்| முநிநா (?) து த்ரிதோஷஶமநத்வமுக்தம்-"படோலபத்ரஂ பித்தக்நஂ வல்லீ சாஸ்ய கபாபஹா| பலஂ த்ரிதோஷஶமநஂ மூலஂ சாஸ்ய விரேசநம்||" இதி|

Adhikarana bRuhatIdvayaguNAH (79) · Śloka 79

| பித்தலஂ தீபநஂ பேதி வாதக்நஂ பஹதீத்வயம்||௭௯||

ஸ௦-பஹதீத்வயஂ,-ஸ்தூலபஹதீ-மஹோடிகாக்யா, க்ஷுத்ரபஹதீ-கண்டகாரிகாக்யா| ததேததுபயஂ பித்தகரமக்நிதீபநஂ ஶகதாதீநாஂ பேதநஂ வாதக்நஂ ச|

Adhikarana vRuShaguNAH (80) · Śloka 80

வஷஂ து வமிகாஸக்நஂ ரக்தபித்தஹரஂ பரம்| |௮௦|

ஸ௦-வஷஂ சர்திகாஸௌ ஹந்தி| ரக்தபித்தஂ சாத்யர்தஂ ஜயதி|

Adhikarana kAravellaguNAH (80) · Śloka 80

| காரவேல்லஂ ஸகடுகஂ தீபநஂ கபஜித்பரம்||௮௦||

ஸ௦-காரவேல்லமீஷத்ரஸே கடுகமக்நிதீப்திகரமதிஶ்லேஷ்மக்நம்|

Adhikarana vArtAkaguNAH (81) · Śloka 81

வார்தாகஂ கடு திக்தோஷ்ணஂ மதுரஂ கபவாதஜித்| ஸக்ஷாரமக்நிஜநநஂ ஹத்யஂ ருச்யமபித்தலம்||௮௧||

ஸ௦-வார்தாகஂ ரஸே கடு திக்தமுஷ்ணவீர்யஂ மதுரஂ வாதஶ்லேஷ்மக்நம்| ஸஹ க்ஷாரேண வர்ததே ஸக்ஷாரஂ,-கிஞ்சித்க்ஷாரத்வயுக்தம்| அக்நிஜநநம்| ஹத்யஂ-ஹதயாய ஹிதம்| ருச்யஂ-ருசிகத்| அபித்தலஂ-நஞீஷதர்தே, கிஞ்சித்பித்தகரமித்யர்தஃ| நநு, ஸஹ க்ஷாரேண வர்ததே இத்யத்ர ஸக்ஷாரமித்யேவஂ கதமுக்தம் ? யாவதா க்ஷாரோ த்ரவ்யம்| ததா ச ப்ராகுக்தஂ க்ஷரணாதித்யாதி| ந த்ரவ்யஂ த்ரவ்யேண ஸஹ வர்ததே| ததா ச குணாநாமேவாயஂ தர்மோ யத்த்ரவ்யாஶ்ரிதத்வஂ நாம| தஸ்மாத் ஸக்ஷாரமித்யயுக்தமிவ மந்யாமஹே| அத்ராऽऽசக்ஷ்மஹே| க்ஷாரஶப்தேநாத்ர க்ஷாரதர்ம உபலக்ஷ்யதே விஸ்ராவணாத்யாத்மகஃ| யத்வஶாத் ஸக்ஷாரமிதி த்ரவ்யஂ வ்யபதிஶ்யதே| தஸ்மாத்ஸக்ஷாரமித்யுபபந்நம்|

Adhikarana karIraguNAH (82) · Śloka 82

கரீரமாத்மாநகரஂ கஷாயஂ ஸ்வாது திக்தகம்| |௮௨|

ஸ௦-கரீரஂ-கூடபத்ராக்யம், ஆத்மாநகரஂ ரஸே கஷாயமதுரதிக்தகம்|

Adhikarana koshAtakAvalgujakayorguNAH (82) · Śloka 82

| கோஶாதகாவல்குஜகௌ பேதிநாவக்நிதீபநௌ||௮௨||

ஸ௦-கோஶாதகாவல்குஜகௌ பேதிநாவக்நிதீபநௌ ச| அநயோஶ்ச பித்தகாரித்வஂ வாதகபக்நத்வஂ ச வேத்யம்| ததா ஹி-ப்ராயேண யதுஷ்ணஂ குடூச்யாதித்ரவ்யஂ, தத்பித்தலஂ வாதகபஹரஂ ச தஷ்டம்| ததா சாஹ முநிஃ(?)-"கபவாதநுதவல்குஜஃ" இதி| ததேவமந்யத்ராப்யௌசித்யேந தோஷகரத்வாதி கல்ப்யம்| ஸங்க்ரஹே (ஸூ.அ.௭) சாந்யேऽப்யுக்தாஃ| யதா-"ஸதரூடஂ கதம்பஂ ச ரூக்ஷஂ க்ராஹி ஹிமஂ குரு| குமாரஜீவலோணிகா நலிநீ சுசுபர்ணிகா|| ஸ்வாது ரூக்ஷஂ ஸலவணஂ வாதஶ்லேஷ்மகரஂ குரு| ஶ்யாமாஶால்மலிகாஶ்மர்யபஞ்ஜீகர்ணிகயூதிகாஃ| வக்ஷாதநீக்ஷீரவக்ஷபிம்பீதநிகவக்ஷகாஃ| ரோத்ரஃ ஶணஃ கர்புதாரஃ ஸஶேலுர்வஷமூஷிகா|| பல்லாதகஃ கோவிதாரஃ கமலோத்பலகிஂஶுகம்| படோலாதிகுணஂ ஸ்வாது கஷாயஂ பித்தஜித்பரம்|| வாதபித்தஹரா பண்டீ பர்விணீ பர்வபுஷ்பிகா| லகுருஷ்ணா ஸரா திக்தாஸோருபூகா ச லாங்கலீ| வாதலௌ கடுதிக்தாம்லபேதிநௌ திலவேதஸௌ| விஶ்வராஸ்நாபலாஶாகஂ வாதக்நமதிஸாரநுத்|| வாதஂ வத்ஸாதநீ ஹந்யாத்கபஂ கண்டீரசித்ரகௌ|" இதி| முநிநா சாந்யேऽப்யுக்தாஃ (ச.ஸூ.அ.௨௭|௧௦௨)-"ந்யக்ரோதோதும்பராஶ்வத்தப்லக்ஷபத்மாதிபல்லவாஃ| கஷாயாஃ ஸ்தம்பநாஃ ஶீதா ஹிதாஃ பித்தாதிஸாரிணாம்||" இதி| ததா, ஸுஶ்ருதே கதிதம் (ஸூ.அ.௪௬|௨௮௨)-"கரீரகுஸுமஂ ஜ்ஞேயஂ கபபித்தஹரஂ லகு| ஆகஸ்த்யஂ நாதிஶீதோஷ்ணஂ நக்தாந்தாநாஂ ப்ரஶஸ்யதே|| சாதுர்தகஜ்வரஹரஂ நஸ்யயோகேந ஶீலிதம்| ராஜவக்ஷஸ்ய நிம்பஸ்ய ஶிக்ரோஃ ஸிஂஹமுகஸ்ய ச|| கபபித்தஹரஂ புஷ்பஂ குஷ்டக்நஂ குடஜஸ்ய ச| ஶ்ரேயஸீ திலபர்ணீ ச பில்வபத்ரஂ ச வாதநுத்||" இதி|

Adhikarana taNDulIyaguNAH (83) · Śloka 83

தண்டுலீயோ ஹிமோ ரூக்ஷஃ ஸ்வாதுபாகரஸோ லகுஃ| மதபித்தவிஷாஸ்ரக்நஃ|௮௩|

ஸ௦-தண்டுலீயோ-மண்டீரகாக்யஃ, ஶீதவீர்யோ ரூக்ஷஃ ஸ்வாதுபாகரஸோ லகுர்மதாதிநாஶநஶ்ச|

Adhikarana mu~jjAtaguNAH (83-84) · Śloka 84

முஞ்ஜாதஂ வாதபித்தஜித்||௮௩|| ஸ்நிக்தஂ ஶீதஂ குரு ஸ்வாது பஂஹணஂ ஶுக்ரகத்பரம்| |௮௪|

ஸ௦-முஞ்ஜாதஂ வாதபித்தஹத் ஸ்நிக்தாதிகுணயுதமதிஶுக்ரகச்ச|

Adhikarana pAla~gkyAguNAH (84) · Śloka 84

| குர்வீ ஸரா து பாலங்க்யா|௮௪|

ஸ௦-பாலங்க்யா குர்வீ| ததா, ஸரா-ஶகதாதிபேதிநீ| துஶப்தஃ பிச்சிலஶ்லேஷ்மலஹிமாதீநாஂ ஸங்க்ரஹோக்தாநாஂ ஸமுச்சயார்தஃ| ததா சோக்தஂ ஸங்க்ரஹே (ஸூ.அ.௭)-"பாலங்க்யா பிச்சிலா குர்வீ ஶ்லேஷ்மலா பேதிநீ ஹிமா|" இதி|

Adhikarana upodakAguNAH (84) · Śloka 84

| மதக்நீ சாப்யுபோதகா||௮௪||

ஸ௦-உபோதகா மதநாஶிநீ| அபிஶப்தாத் குர்வீ ஸரா ச| உபோதகா-மயாலீ, கண்டபாலங்க்யேதி ப்ரதிதா|

Adhikarana ca~jcuguNAH (85) · Śloka 85

பாலங்க்யாவத்ஸ்மதஶ்சஞ்சுஃ ஸ து ஸங்க்ரஹணாத்மகஃ| |௮௫|

ஸ௦-சஞ்சுஃ பாலங்க்யாஸதஶோ குணைஃ ஸ்மதஃ| ஸ புநஶ்சஞ்சுஃ ஸங்க்ரஹணாத்மகோ-ந பேதீ|

Adhikarana vidArIguNAH (85-86) · Śloka 86

| விதாரீ வாதபித்தக்நீ மூத்ரலா ஸ்வாதுஶீதலா||௮௫|| ஜீவநீ பஂஹணீ கண்ட்யா குர்வீ வஷ்யா ரஸாயநம்| |௮௬|

ஸ௦-விதாரீ-ஶகாலிகா, வாதபித்தஹரா மூத்ரலாதிகுணயுக்தா ரஸாயநஂ ச| கந்தஸ்யைவாயஂ குணநிர்தேஶோ போத்யஃ| ததா ச முநிஃ (ச.ஸூ.அ.௨௭|௧௧௭)-"ஜீவநோ பஂஹணோ வஷ்யோ பல்யஃ ஶஸ்தோ ரஸாயநம்| விதாரிகந்தஃ கண்ட்யஶ்ச மூத்ரலஃ ஸ்வாதுஶீதலஃ||" இதி|

Adhikarana jIvantIguNAH (86) · Śloka 86

| சக்ஷுஷ்யா ஸர்வதோஷக்நீ ஜீவந்தீ மதுரா ஹிமா||௮௬||

ஸ௦-ஜீவந்தீ சக்ஷுஷ்யாதிகுணயுக்தா| யா மதுற்ரா ஸா ஶீதவீர்யா ச| யா த்வமதுரா ஸா ஏபிர்குணைஃ கிஞ்சிதூநா| ததா சோக்தஂ ஸங்க்ரஹே (ஸூ.அ.௭)-"சக்ஷுஷ்யா ஸர்வதோஷக்நீ ஜீவந்தீ மதுரா ஹிமா| ஶாகாநாஂ ப்ரவரா, ந்யூநா த்விதீயா கிஞ்சிதேவ து||" இதி| முநிநா து ஜீவந்த்யாஃ ஶதாவர்யாத்யாஶ்ச வாதபித்தஹரத்வமகாதி| தத்பாடோ ஹி (ச,ஸூ.அ.௨௭|௧௦௪)-"பண்டீஶதாவரீஶாகஂ பலாஜீவந்திஜஂ ச யத்| பர்வண்யாஃ பர்வபுஷ்ப்யாஶ்ச வாதபித்தஹரஂ மதம்||" இதி|

Adhikarana kUShmANDAdiguNAH (87-88) · Śloka 88

கூஷ்மாண்டதும்பகாலிங்ககர்கார்வேர்வாருதிண்டிஶம்| ததா த்ரபுஸசீநாகசிர்படஂ கபவாதகத்||௮௭|| பேதி விஷ்டம்ப்யபிஷ்யந்தி ஸ்வாதுபாகரஸஂ குரு| |௮௮|

ஸ௦-கூஷ்மாண்டாதிகஂ கபவாதகத் பேதி விஷ்டம்ப்யபிஷ்யந்தி ஸ்வாதுபாகரஸஂ குரு ச|

Adhikarana kUShmANDaguNAH (88-89) · Śloka 89

அத்ர விஷேஶமாஹ | வல்லீபலாநாஂ ப்ரவரஂ கூஷ்மாண்டஂ வாதபித்தஜித்||௮௮|| பஸ்திஶுத்திகரஂ வஷ்யம்| |௮௯|

ஸ௦-வல்லீபலாநாஂ மத்யே கூஷ்மாண்டஂ-புஷ்பபலஸஂஜ்ஞ வரம்| ததா, வாதபித்தஹரஂ பஸ்திஶுத்திகரஂ வஷ்யஂ ச|

Adhikarana trapusaguNAH (89) · Śloka 89

த்ரபுஸஂ த்வதிமூத்ரலம்| |௮௯|

ஸ௦-த்ரபுஸஂ புநரதிஶயேந மூத்ரலம்|

Adhikarana tumbaguNAH kAli~ggAdInAM guNAH bAlakUShmANDAderguNAH pakvakUShmANDAderguNAH (89-90) · Śloka 90

| தும்பஂ ரூக்ஷதரஂ க்ராஹி காலிங்கைர்வாருசிர்படம்||௮௯|| பாலஂ பித்தஹரஂ ஶீதஂ வித்யாத்பக்வமதோऽந்யதா| |௯௦|

ஸ௦- தும்பஂ-அலாபுஸஂஜ்ஞஂ ரூக்ஷதரம்| ஏர்வாருகாத்யபி ரூக்ஷம், தும்பஂ த்வதிஶயேநேத்யர்தஃ| ததா, க்ராஹி| பூர்வாணி து ஸாமாந்யகுணோக்த்யா பேதீந்யேவ| சரகமுநிமதாநுஸாரிணஸ்த்வேவஂ வ்யாசக்ஷதே,-தும்பஂ ரூக்ஷதரம், காலிங்கைர்வாருசிர்படஂ க்ராஹீதி| காலிங்கஂ- கர்சரம்| ஏர்வாருஃ-கர்கடிகா| சிர்படஂ-டங்கரம், மாலவேஷு ப்ரஸித்தம், அதிப்ரஸித்தஂ ஜாலந்தராதிஷு| ஏதச்ச பாலஂ-அஸம்பூர்ணரஸாதி, பித்தஹரஂ ஶீதவீர்யஂ ச| அதோ-பாலாத்விபரீதம், பக்வஂ பித்தகரமுஷ்ணவீர்யஂ சேத்யர்தஃ| ஸுஶ்ருதேநோக்தம் (ஸூ.அ.௪௬|௨௧௮)-" நீலஂ யத்த்ரபுஸஂ பாலஂ வஷ்யஂ பித்தஹரஂ மதம்| தத்பாண்டு கபகஜ்ஜீர்ணமம்லஂ பித்தகரஂ ஸ்மதம்||" இதி|

Adhikarana shIrNavRuntasya kUShmANDAderguNAH (90-91) · Śloka 91

| ஶீர்ணவந்தஂ து ஸக்ஷாரஂ பித்தலஂ கபவாதஜித்||௯௦|| ரோசநஂ தீபநஂ ஹத்யமஷ்டீலாऽநாஹநுல்லகு| |௯௧|

ஸ௦-ஶீர்ணவந்தஂ-கர்சரம், ஈஷத்க்ஷாரஂ பித்தலஂ கபவாதக்நஂ ச| ருசிகரமக்நிதீப்திகத் ஹத்யம், அஷ்டீலாமாநாஹஂ ச ஹந்தி, லகு ச|| "கநோऽஷ்டீலோபமோ க்ரந்திரஷ்டீலோர்த்வஂ ஸமுந்நதஃ|" இதி (ஹ. நி. ஹ. ௧௧|௬௦) அஷ்டீலாலக்ஷணம்| ஸாடோபமத்யுக்ரருஜமாத்மாநமுதரே பஶம்| ஊர்த்வாதோவாதரோதேந தமாநாஹஂ ப்ரசக்ஷதே " இதி (ஹ. நி. அ. ௧௧|௫௯) ஆநாஹலக்ஷம்|

Adhikarana mRuNAlAdiguNAH (91-92) · Śloka 92

| மணாலபிஸஶாலூககுமுதோத்பலகந்தகம்||௯௧|| நந்தீமாஷககேலூடஶங்காடககஸேருகம்| க்ரௌஞ்சாதநஂ கலோட்யஂ ச ரூக்ஷஂ க்ராஹி ஹிமஂ குரு||௯௨||

ஸ௦-மணாலாதி ரூக்ஷஂ ஸங்க்ரஹணஂ ஶீதவீர்யஂ குரு ச| மணாலஂ த்விவிதஂ,-ஸூக்ஷ்மஂ ஸ்தூலஂ ச| தத்ர ஸூக்ஷ்மஂ-மணாலம், இதரத்-பிஸம்| ஶாலூகஂ-பத்மமூலம்| குமுதகந்தம்| குமுதஂ-ஶஶிப்ரியம்| உத்பலகந்தகஂ-ரக்தோத்பலகந்தம்| நந்தீ-துண்டேரிகா| மாஷகோ-வாஸ்துலஃ| கேலூடஂ-கிஸ்மகஸஂஜ்ஞமுதும்பரபேதஃ| ஶங்காடகஂ-த்ரிகோணாகதி ஜலோத்பவஂ கந்தம்| கஸேருகஂ-மாகதம்| க்ரௌஞ்சாதநஂ-தமேதம்| கலோட்யஂ-பத்மபீஜம்|

Adhikarana kalambAdiguNAH (93-96) · Śloka 96

கலம்பநாலிகாமார்ஷகுடிஞ்ஜரகுதும்பகம்| சில்லீலட்வாகலோணீகாகுரூடககவேதுகம்||௯௩|| ஜீவந்தஜுஞ்ஜ்வேடகஜயவஶாகஸுவர்சலாஃ| ஆலுகாநி ச ஸர்வாணி ததா ஸூப்யாநி லக்ஷ்மணம்||௯௪|| ஸ்வாது ரூக்ஷஂ ஸலவணஂ வாதஶ்லேஷ்மகரஂ குரு| ஶீதலஂ ஸஷ்டவிண்மூத்ரஂ ப்ராயோ விஷ்டப்ய ஜீர்யதி||௯௫|| ஸ்விந்நஂ நிஷ்பீடிதரஸஂ ஸ்நேஹாட்யஂ நாதிதோஷலம்| |௯௬|

ஸ௦-கலம்பாதிகஂ மதுரஂ ரூக்ஷஂ கிஞ்சில்லவணஂ வாதஶ்லேஷ்மகரஂ குரு ச| ஶீதவிர்யஂ ஸஷ்டமூத்ரபுரீஷஂ ச| மூத்ரபுரீஷே ஸஜதி-பஹிஃ க்ஷிபதி| பிஷ்டப்ய-உதரப்ரதேஶே பிண்டீபூய, ஜீர்யதி-பரிணமதி| ப்ராயோக்ரஹணஂ கிஞ்சிதேஷாஂ மத்யே நைவஂஸ்வரூபமிதி ஜ்ஞாபநார்தம்| கலம்பஂ-கதம்பஃ| நாலிகா-தீர்கநாலரூபா கலம்புஸஂஜ்ஞா| மார்ஷோ-கந்தாரிகா| குடிஞ்ஜரஂ-தாம்ரமூலகம்| குதும்பகோ-த்ரோணபுஷ்பீ| சில்லீ-பதுபத்ரஂ யவஶாகஂ குநாமஸஂஜ்ஞம்| லட்வாகோ-குக்குலுஶாகம்| லோணீகா-லோணாரஃ| குருடகஃ-ஸ்திதிவாரகஃ| கவேதுகஂ-தணதாந்யவிஶேஷஃ| ஜீவந்தோ-பஹத்காந்தாரம்| ஜுஞ்ஜுஃ-ஜுஞ்ஜுருகஃ| ஏடகஜஃ-ப்ரபுந்நாடஃ| யவஶாகஂ-ஹ்நஸ்வபத்ரா சில்லீ| ஸுவர்சலா-ரவிபக்தா| ஆலுகாநி ச ஸர்வாணி-நாநாவிதாநி ரக்தாலுகமதுகாலுகாதிபேதேந| ஸூப்யாநி-முத்கராஜமாஷாதிபத்ராணீ| லக்ஷ்மணஂ-மதுயஷ்டிகா| ஏதச்ச ஸர்வஂ ஸ்விந்நஂ நிஷ்பீடிதரஸமதிபஹுஸ்நேஹஂ ச நாத்யபத்யம்| ஸுஶ்ருதே(?)சோக்தம்-"ஸஂஸ்கதஂ வேஸவாரேண ஸஸ்நேஹஂ ஶாகமிஷ்யதே| ராஜிகாஸக்துபக்தாதிஸஂஸ்காரஂ சாநுவர்ததே||" இதி|

Adhikarana laghupatrAcillIguNAH (96) · Śloka 96

| லகுபத்ரா து யா சில்லீ ஸா வாஸ்துகஸமா மதா||௯௬||

ஸ௦-லகுபத்ரா யா சில்லீ-யவஶாகவிஶேஷஃ, ஸா து வாஸ்துகஸமா குணைர்மதா|

Adhikarana tarkArIvarUNayorguNAH (97) · Śloka 97

தர்காரீவருணஂ ஸ்வாது ஸதிக்தஂ கபவாதஜித்| |௯௭|

ஸ௦-தர்காரீ-அரணிகா, வருணஃ-தமாலஃ, ஸமாஹாரேண தயோர்த்வந்த்வஃ| ஏதத்ஸ்வாது கிஞ்சித்திக்தஂ கபவாதக்நஂ ச|

Adhikarana punarnavAdiguNAH (97-98) · Śloka 98

| வர்ஷாப்வௌ காலஶாகஂ ச ஸக்ஷாரஂ கடுதிக்தகம்||௯௭|| தீபநஂ பேதநஂ ஹந்தி கரஶோபகபாநிலாந்| |௯௮|

ஸ௦-வர்ஷாப்வௌ-புநர்நவே, ததா காலஶாகஂ, கிஞ்சித்க்ஷாரஂ ரஸே ச கடுதிக்தஂ வஹ்நிதீபநஂ பேதநஂ கராதீஂஶ்ச ஹரதி| கடில்லோऽபி வர்ஷாபூஃ ஸ ச ப்ராகுக்தகுணஃ| ததா ச நிகண்டுஃ (தந்வந்தரீயஃ வர்கஃ ௧|௨௭௪)-"புநர்நவா விஶாகஶ்ச கடில்லஃ ஶஶிவாடிகா| வஶ்சீரஃ க்ஷுத்ரவர்ஷாபூர்தீர்கபத்ரஃ கடில்லகஃ|| புநர்நவோऽபரஃ க்ரூரஃ ஸத்யோ மண்டலபத்ரகஃ| ஶ்வேதமூலோ வர்ஷகேதுர்மஹாவர்ஷாபுருச்யதே||" இதி|

Adhikarana ciribilvA~gkuraguNAH (98) · Śloka 98

| தீபநாஃ கபவாதக்நாஶ்சிரிபில்வாங்குராஃ ஸராஃ||௯௮||

ஸ௦-சிரிபில்வஃ-பூதிகரஞ்ஜஃ, தஸ்யாங்குரா வஹ்நிதீபநாஃ கபவாதக்நாஃ ஸராஶ்ச|

Adhikarana shatAvarya~gkuraguNAH (99) · Śloka 99

ஶதாவர்யங்குராஸ்திக்தா வஷ்யா தோஷத்ரயாபஹாஃ| |௯௯|

ஸ௦-ஶதாவர்யா அங்குராஃ-ப்ரரோஹாஃ, திக்தரஸா வஷ்யாஃ ஶுக்ரகதஸ்த்ரிதோஷக்நாஶ்ச|

Adhikarana vaMshA~gkuraguNAH (99) · Śloka 99

| ரூக்ஷோ வஂஶகரீரஸ்து விதாஹீ வாதபித்தலஃ||௯௯||

ஸ௦-வஂஶகரீரோ-வஂஶாங்குரோ, ரூக்ஷோ விதாஹீ வாதபித்தகத்|

Adhikarana pattUraguNAH (100) · Śloka 100

பத்தூரோ தீபநஸ்திக்தஃ ப்லீஹார்ஶஃகபவாதஜித்| |௧௦௦|

ஸ௦-பத்துரோ தீபநஸ்திக்தரஸஃ ப்லீஹாதிஜித்| பத்தூரோ-மத்ஸ்யாக்ஷகஃ|

Adhikarana kAsamardaguNAH (100) · Śloka 100

| கமிகாஸகபோத்க்லேதாந் காஸமர்தோ ஜயேத்ஸரஃ||௧௦௦||

ஸ௦-காஸமர்தஃ ஸரஃ கம்யாதீஂஶ்ச நாஶயதி| உத்க்லேதஃஸ்ரோதஸாஂ மாலிந்யேநார்த்ரத்வம்|

Adhikarana kusumBashAkaguNAH (101) · Śloka 101

ரூக்ஷோஷ்ணமம்லஂ கௌஸும்பஂ குரு பித்தகரஂ ஸரம்| |௧௦௧|

ஸ௦-குஸும்பஶாகஂ ரூக்ஷமுஷ்ணவீர்யமம்லஂ குரு பித்தகத்ஸரஂ ச|

Adhikarana sArShapashAkaguNAH (101) · Śloka 101

| குரூஷ்ணஂ ஸார்ஷபஂ பத்தவிண்மூத்ரஂ ஸர்வதோஷகத்||௧௦௧||

ஸ௦-ஸார்ஷபஂ ஶாகஂ குரூஷ்ணவீர்யம்| ததா, விஶஂ-ஶகத், மூத்ரஂ ச பத்நாதி| த்ரிதோஷகச்ச| ஸங்க்ரஹே து (ஸூ.அ.௭) ஸக்ஷாரத்வமஸ்யோக்தம்| தத்பாடோ ஹி-"ஸக்ஷாரமதுரஂ ஸ்நிக்தமுஷ்ணஂ ச குரு ஸார்ஷபம்|" இதி| ஸுஶ்ருதேந சோக்தம் (ஸூ.அ.௪௬|௨௩௮ டீகா)-"கபக்நஂ ஸார்ஷபஂ ஶாகமாஸுரஂ ஶாகமேவ ச|" இதி|

Adhikarana bAlamUlakaguNAH (102-103) · Śloka 103

யத்பாலமவ்யக்தரஸஂ கிஞ்சித்க்ஷாரஂ ஸதிக்தகம்| தந்மூலகஂ தோஷஹரஂ லகு ஸோஷ்ணஂ நியச்சதி||௧௦௨|| குல்மகாஸக்ஷயஶ்வாஸவ்ரணநேத்ரகலாமயாந்| ஸ்வராக்நிஸாதோதாவர்தபீநஸாஂஶ்ச|௧௦௩|

ஸ௦-யந்மூலகஂ பாலஂ, அவ்யக்தரஸஂ-அஸ்புடாஸ்வாதம், ததா கிஞ்சித்க்ஷாரஂ-ஈஷத்க்ஷாரகுணயுக்தஂ கார்யதோऽநுமீயமாநம், ததா ஸதிக்தஂ-ஈஷத்திக்தகஂ ரஸநேந்த்ரியஸ்ய கிஞ்சிதுத்வேஜகம், தந்மூலகஂ தோஷாணாஂ ஹரஂ-தோஷஹரம், நாந்யாவஸ்தம்| பாலஂ மூலகஂ தோஷஹரமித்யநேநாஸ்ய விஶிஷ்டா பாலாவஸ்தா தோஷஹரத்வேந நியம்யதே| ந ஸர்வஂ பாலாவஸ்தஂ தோஷஹரம், அபி த்வீதக்ரூபமித்யர்தஃ| அந்யே து தோஷயோர்ஹரஂ-தோஷஹரம், இத்யத்ர ஸமாஸஂ கத்வா |வாதஶ்லேஷ்மக்நத்வமேவாஸ்ய ப்ரதிஜாநதே| யதஃ கிஞ்சிதுஷ்ணவீர்யத்வாத் பித்தகரத்வமஸ்யாஸ்த்யேவ| கிஞ்சித்திக்தரஸோபேதத்வேந பித்தகர்தத்வமஸ்ய வ்யாஹர்துஂ ந யுக்தம்| வக்ஷ்யதி ஹி (ஹ.ஸூ.அ.௯|௨௫)-"ரஸஂ விபாகஸ்தௌ வீர்யஂ ப்ரபாவஸ்தாந்யபோஹதி|" இதி| ஏவஂ சைதந்மூலகஂ வாதஶ்லேஷ்மக்நமேவ யுக்தம், ந து பித்தஹச்ச, இதி தேஷாமபிப்ராயஃ| ஏதச்ச மூலகஂ குல்மாதீந்நியச்சதி| பீநஸாஂஶ்சேதி சஶப்தஃ ஸமுச்சயே| அந்யாநப்யேவஂப்ராயாந் ரோகாந்நியச்சதீதி| ஸுஶ்ருதஸ்து (ஸூ.அ.௪௬|௨௪௦)-ஸர்வதோஷஹரா லக்வீ கண்ட்யா மூலகபோதிகா|" இதி யத்பேதாந்தரமூசே, ததப்யத்ரைவ பாலமூலகலக்ஷணேऽந்தர்பூதமிதி தந்த்ரகதேஹ பதங்நோக்தம்|

Adhikarana mahatmUlakaguNAH (103-104) · Śloka 104

மஹத்புநஃ||௧௦௩|| ரஸே பாகே ச கடுகமுஷ்ணவீர்யஂ த்ரிதோஷகத்| குர்வபிஷ்யந்தி ச|௧௦௪|

ஸ௦-அவ்யக்தரஸாதிலக்ஷணாவஸ்தாஂ விஹாய யாவத்வ்யக்தரஸாத்யவஸ்தஂ தத்ஸம்பத்யதே| ததோऽநந்தரஂ க்ரமேண ரஸவிபாகயோஃ கடுகமுஷ்ணவீர்யஂ தந்மூலகஂ மஹத்-வத்தஂ த்ரிதோஷகத் குர்வபிஷ்யந்தி ச பவதி| வத்தஸ்ய ச மூலகஸ்யாநேகா அவஸ்தாஃ ஸம்பவந்தி| தத்ர சாஸ்யாத்யாவஸ்தாயாஂ கிஞ்சித்த்ரிதோஷகத்த்வம், அந்த்யாவஸ்தாயாஂ த்வதிஶயேந த்ரிதோஷகத்த்வஂ வேத்யம்| ஸங்க்ரஹே (ஸூ.அ.௭) த்வஸ்ய ஸ்வாதுவிபாகித்வமுக்தம்| தத்பாடே-"மஹத்புநஃ| ரூக்ஷோஷ்ணஂ கடுகஂ ஸ்வாது விபாகே ஸர்வதோஷகத்||" இதி| தச்சாமவிஷயம்|

Adhikarana snigdhasiddhamUlakaguNAH (104) · Śloka 104

| ஸ்நிக்தஸித்தஂ ததபி வாதஜித்||௧௦௪||

ஸ௦-அபிஶப்த ஏவார்தே| ததேவ-மஹந்மூலகஂ ஸ்நிக்தஸ்விந்நஂ வாதஜித்| ஸ்நிக்தஂ ச தத்ஸ்விந்நஂ ச ஸ்நிக்தஸ்விந்நம்| ந த்வஸ்நிக்தஸ்விந்ந்மாத்ரமித்யர்தஃ|

Adhikarana shuShkamUlakaguNAH (105) · Śloka 105

வாதஶ்லேஷ்மஹரஂ ஶுஷ்கஂ ஸர்வம்| |௧௦௫|

ஸ௦-ஸர்வஂ-பாலஂ வத்தஂ ச மூலகஂ, ஶுஷ்கஂ ஸத் வாதஶ்லேஷ்மஹரம்|

Adhikarana AmamUlakaguNAH (105) · Śloka 105

ஆமஂ து தோஷலம்| |௧௦௫|

ஸ௦-ஆமஂ புநர்மூலகஂ ஹரிதகத்வேந யத்பக்ஷ்யதே தத்தோஷலம்| ஸர்வமித்யத்ராயத்நகதேந ஸம்பந்தேந ஸம்பத்யதே| தேநாதோஷலஸ்ய பாலஸ்யாப்யாமஸ்ய தோஷலத்வம், ந து வத்தஸ்யைவேத்யர்தஃ| மூலகஂ நீலகண்டாபரஸஂஜ்ஞம்|

Adhikarana piNDAluguNAH (105) · Śloka 105

| கடூஷ்ணோ வாதகபஹா பிண்டாலுஃ பித்தவர்தநஃ||௧௦௫||

ஸ௦-பிண்டாலுஃ கடுகோ ரஸே, வீர்யே சோஷ்ணோ, வாதகபக்நஃ பித்தகரஶ்ச|

Adhikarana kuTherAdiharitakaguNAH (106-107) · Śloka 107

குடேரஶிக்ருஸுரஸஸுமுகாஸுரிபூஸ்தணம்| பணிஜ்ஜார்ஜகஜம்பீரப்ரபதி க்ராஹி ஶாலநம்||௧௦௬|| விதாஹி கடு ரூக்ஷோஷ்ணஂ ஹத்யஂ தீபநரோசநம்| தக்ஶுக்ரகமிஹத்தீக்ஷ்ணஂ தோஷோத்க்லேஶகரஂ லகு||௧௦௭||

ஸ௦-குடேராதி ஶாலநஂ க்ராஹி விதாஹி கடுகஂ ரஸபாகயோ ரூக்ஷமுஷ்ணவீர்யம் ஹத்யமக்நிதீபநஂ ச| ததா, தகாதிஹத்தீக்ஷ்ணம்| ததா, தோஷாந்-வாதாதீந், உத்க்லேஶயதி-கோபயந் ஸ்தாநாச்சாலயதி, இதீ தோஷோத்க்லேஶகரம், லகு ச| ஶாலநஂ-அவதஂஶஃ, யேந ஸஹாந்நஂ போக்துஂ யுஜ்யதே| குடேரோ-வைகுண்டகஃ| ஶிக்ருஃ-பலபத்ரகஃ| ஸுரஸஃ-கஷ்ணதுலஸீ| ஸுமுகஃ-கடுபத்ரகஃ| ஆஸுரீ-ராஜிகா| பூஸ்தணஂ-குஹ்யபீஜகம்| 'பணிஜ்ஜகோ-மரிசகஸ்தீக்ஷ்ணகந்தஃ ப்ரகீர்திதஃ|' ஆர்ஜகஃ-கரபத்ரகஃ| ஜம்பீரஃ-கரபத்ரகஃ| ப்ரபதிஶப்தேந ஸங்க்ரஹோக்தா கஹ்யந்தே (ஸூ.அ.௭)-"தாந்யதும்பருஸாலேயயவாநீஶங்கபேரகாஃ| பர்ணாஶோ கஞ்ஜநோऽஜாஜீ கண்டீரஂ கஜபிப்பலீ|| பணிஜ்ஜார்ஜகஜம்பீரகராஶ்வாகாலமாலிகாஃ| தீப்யகஃ க்ஷவகோ த்வீபீ பஸ்தகந்தாதி பத்தவிட்||" இதி| தந்த்ராந்தரே சோக்தம்-"கடுதிக்தரஸா ஶீதா கபபித்தவிநாஶிநீ| விபாகே மதுரா லக்வீ தஸ்கராங்குலிகா ஸ்மதா||" இதி|

Adhikarana surasaguNAH (108) · Śloka 108

ஹித்மாகாஸவிஷஶ்வாஸபார்ஶ்வருக்பூதிகந்தஹா| ஸுரஸஃ|௧௦௮|

ஸ௦-ஸுரஸோ ஹித்மாதிக்நஃ| பூதிகந்தஂ-தௌர்கந்த்யஂ, ஸௌரப்யோத்பாதநாத்தந்தி|

Adhikarana sumukhaguNAH (108) · Śloka 108

| ஸுமுகோ நாதிவிதாஹீ கரஶோபஹா||௧௦௮||

ஸ௦-ஸுமுகஃ-கடுபத்ராக்யஃ, கிஞ்சித்விதாஹீ கரஶோபௌ ச ஹந்தி|

Adhikarana ArdrikAguNAH (109) · Śloka 109

ஆர்த்ரிகா திக்தமதுரா மூத்ரலா ந ச பித்தகத்| |௧௦௯|

ஸ௦-ஆர்த்ரிகா-ஆர்த்ரதாநிகா, திக்தமதுரா மூத்ரகரீ பித்தஂ ச ந கரோதி|

Adhikarana lashunaguNAH (109-111) · Śloka 111

| லஶுநோ பஶதீக்ஷ்ணோஷ்ணஃ கடுபாகரஸஃ ஸரஃ||௧௦௯|| ஹத்யஃ கேஶ்யோ குருர்வஷ்யஃ ஸ்நிக்தோ ரோசநதீபநஃ| பக்நஸந்தாநகத்பல்யோ ரக்தபித்தப்ரதூஷணஃ||௧௧௦|| கிலாஸகுஷ்டகுல்மார்ஶோமேஹக்ரிமிகபாநிலாந்| ஸஹித்மாபீநஸஶ்வாஸகாஸாந் ஹந்தி ரஸாயநம்||௧௧௧||

ஸ௦-லஶுநோऽதிதீக்ஷ்ணோऽத்யுஷ்ணவீர்யஃ, கடுபாகரஸஃ ஸரஃ- பேதீ, ஹத்யாதிகுணயுக்தஶ்ச| கிலாஸாதீந் ஹந்தி, ரக்தபித்தஂ ச கரோதி| கிலாஸஂ-ஶ்வித்ரம்| கந்தஸ்யைவாயஂ குணவீர்யநிர்தேஶோ போத்யஃ| பத்ரமத்யயோர்மதுரத்வாத் பஶோஷ்ணத்வாநுபபத்திஃ| ததா சோக்தஂ ஸங்க்ரஹே (ஸூ.அ.௭)-"பத்ரே ஸக்ஷாரமதுரோ மத்யே மதுரபிச்சிலஃ| தீக்ஷ்ணோஷ்ணோ லஶுநஃ கந்தே" இதி|

Adhikarana palANDuguNAH (112) · Śloka 112

பலாண்டுஸ்தத்குணந்யூநஃ ஶ்லேஷ்மலோ நாதிபித்தலஃ| |௧௧௨|

ஸ௦-பலாண்டுஃ-தவலாக்ஷகாக்யஃ, தத்குணந்யூநஃ,-தஸ்ய-ரஸோநஸ்ய குணாஸ்தத்குணாஃ, தைர்ஹீநஃ| லஶுநாத்கிஞ்சித்தீநகுண இத்யர்தஃ| ததா ஶ்லேஷ்மலோ நாதிபித்தஂ ச கரோதி| ந து லஶுநவத்கபக்நோऽதிபித்தகச்ச| கபவாதார்ஶஸாஂ ஸ்வேதே பக்ஷணே ச ப்ரபாவாத்பத்யஃ| தந்த்ராந்தரேऽந்யோऽப்யுக்தஃ, யதா (ஸுஶ்ருதே ஸூ.அ.௪௬|௨௪௭)-"ஸ்நிக்தோ ருசிஷ்யஃ ஸ்திரதாதுகாரீ பல்யோऽத மேதாகபபுஷ்டிதஶ்ச| ஸ்வாதுர்குருஃ ஶோணிதபித்தஶஸ்தஃ ஸபிச்சிலஃ க்ஷீரபலாண்டுருக்தஃ"|| இதி|

Adhikarana gRu~jjanakaguNAH (112-113) · Śloka 113

| கபவாதார்ஶஸாஂ பத்யஃ ஸ்வேதேऽப்யவஹதௌ ததா||௧௧௨|| தீக்ஷ்ணோ க்றஞ்ஜநகோ க்ராஹீ பித்திநாஂ ஹிதகந்ந ஸஃ| |௧௧௩|

ஸ௦-கஞ்ஜநகஸ்தீக்ஷ்ணோ க்ராஹீ பித்திநாமஹிதஶ்ச|

Adhikarana sUraNaguNAH (113-114) · Śloka 114

| தீபநஃ ஸூரணோ ருச்யஃ கபக்நோ விஶதோ லகுஃ||௧௧௩|| விஶேஷாதர்ஶஸாஂ பத்யஃ| |௧௧௪|

ஸ௦-ஸூரணோ நாம கந்தவிஶேஷோ தீபநோ ருச்யஃ ஶ்லேஷ்மக்நோ விஶதோ லகுரர்ஶஸாமதிபத்யஶ்ச|

Adhikarana BUkandaguNAH (114) · Śloka 114

பூகந்தஸ்த்வதிதோஷலஃ| |௧௧௪|

ஸ௦-பூகந்தஃ பூஸ்போடாக்யஃ ப்ராவடுத்பவஃ ப்ரஸித்த ஏவ| ஸ சாத்யர்தஂ தோஷலஃ|

Adhikarana patrAdInAM yathottaraM gurUtvam (114) · Śloka 114

| பத்ரே புஷ்பே பலே நாலே கந்தே ச குருதா க்ரமாத்||௧௧௪||

ஸ௦-பத்ராதீநாஂ யதோத்தரஂ க்ரமாத்குருத்வம்| தேந பத்ரஶாகமபேக்ஷ்ய புஷ்பஶாகஂ குரு, ததஃ பலஶாகம், ததோ நாலஶாகம், ததோऽபி கந்தஶாகமிதி| ஏவஂ ஹரிதகேஷ்வபி குருத்வஂ வேத்யம்| பாஹுல்யேந சைததுக்தம்| மூலகே ஹி வைபரீத்யஂ தஶ்யதே| ததா ஹி- மூலகஸ்ய ஹி கந்தே லகுத்வம்| அத ஏவ முநிரப்யாஹ (?)-"மூலகே து விபர்யயஃ|"இதி| ஶாகாநாஂ ஹரிதகாநாஂ ச யேஷாமிஹ பர்யாயா நோக்தாஸ்தேஷாஂ ஸத்வைத்யேப்யோऽவகந்தவ்யாஃ| அத வராவரத்வஂ நிர்தாரயதி-

Adhikarana shAkeShu jIvantyAHshreShThatvam sarShapANAmavaratvam (2-115) · Śloka 115

வரா ஶாகேஷு ஜீவந்தீ ஸார்ஷபஂ த்வவரஂ பரம்| இதி ஶாகவர்கஃ||௨|| |௧௧௫|

ஸ௦-ஶாகேஷு மத்யே ஜீவந்தீ வரா| ஸார்ஷபஂ புநரவரம்| இதி ஶாகவர்கஃ|

Adhikarana PalavargaH drAkShAguNAH (115-117) · Śloka 117

அத பலவர்கஃ| | த்ராக்ஷா பலோத்தமா வஷ்யா சக்ஷுஷ்யா ஸஷ்டமூத்ரவிட்||௧௧௫|| ஸ்வாதுபாகரஸா ஸ்நிக்தா ஸகஷாயா ஹிமா குருஃ| நிஹந்த்யநிலபித்தாஸ்ரதிக்தாஸ்யத்வமதாத்யயாந்||௧௧௬|| தஷ்ணாகாஸஶ்ரமஶ்வாஸஸ்வரபேதக்ஷதக்ஷயாந்| |௧௧௭|

பலாநாமாஹாரகாலே ஶாகேப்யோऽல்போபயோகித்வாச்சாகவர்காதநந்தரஂ பலவர்க உச்யதே| கரநாதேऽப்யுக்தம்-"புக்தாவஸாநே பலஂ புஜ்யதே, இதி பலவர்கோऽபிதீயதே" இத்யாஹ ஸ௦-பலேஷுத்தமா-பலோத்தமா கோஸ்தநீபர்யாயா த்ராக்ஷா| ஸா வஷ்யாதிகுணயுக்தா| ஸகஷாயா-ஈஷத்கஷயா| அநிலாதீந் க்ஷயாந்தாந் ஹந்தி| உதாவர்தஹரத்வஂ சரகமுநிநாऽஸ்யா உக்தம்| தச்ச ஸ்நிக்தத்வவஷ்யத்வஸஷ்டவிண்மூத்ரத்வேநேஹோக்தப்ராயம்| அந்யாஸாஂ ச த்ராக்ஷாணாஂ குணஹீநத்வஂ தேஶாத்யநுரோதாத் கல்ப்யம்|

Adhikarana dADimaguNAH (117-118) · Śloka 118

| உத்ரிக்தபித்தாஞ்ஜயதி த்ரீந்தோஷாந்ஸ்வாது தாடிமம்||௧௧௭|| பித்தாவிரோதி நாத்யுஷ்ணமம்லஂ வாதகபாபஹம்| ஸர்வஂ ஹத்யஂ லகு ஸ்நிக்தஂ க்ராஹி ரோசநதீபநம்||௧௧௮||

ஸ௦-உத்ரிக்தஂ-அதிரிக்தஂ, பித்தஂ யேஷாஂ தாஂஸ்ததாவிதாந் த்ரீந் தோஷாந் மதுரஂ தாடிமஂ ஜயதி| மதுரஸ்ய பூர்வகதநஂ ப்ராதாந்யக்யாபநார்தம்| பித்தேத்யாதி| அம்லதாடிமஂ பித்தாவிரோதி-ந பித்தஂ குருதே ந ச பித்தஂ ஶமயதி| அத ஏவைதத்வாதகபாபஹமுக்தம்| ஸர்வஂ-மதுரமம்லஂ, ச, யத்தாடிமஂ தத் ஹத்யாதிகுணஸஂயுக்தம்| முநிநா தூக்தம் (ச.ஸூ.அ.௨௭|௧௪௬)-"ரூக்ஷாம்லஂ தாடிமஂ யத்து தத்பித்தாநிலகோபநம்|" இதி|

Adhikarana mocAdiguNAH (119-122) · Śloka 122

மோசகர்ஜூரபநஸநாரிகேலபரூஷகம்| ஆம்ராததாலகாஶ்மர்யராஜாதநமதூகஜம்||௧௧௯|| ஸைவீரபதராங்கோல்லபல்குஶ்லேஷ்மாதகோத்பவம்| வாதாமாபிஷுகாக்ஷோடமுகூலகநிகோசகம்||௧௨௦|| உருமாணஂ ப்ரியாலஂ ச பஂஹணஂ குரு ஶீதலம்| தாஹக்ஷதக்ஷயஹரஂ ரக்தபித்தப்ரஸாதநம்||௧௨௧|| ஸ்வாதுபாகரஸஂ ஸ்நிக்தஂ விஷ்டம்பி கபஶுக்ரகத்| |௧௨௨|

ஸ௦-மோசாதிப்ரியாலாந்தஂ பஂஹணத்வாதியுக்தம்| மோசஂ-கதலீபலம்| நாரிகேலஂ-ரோமபலாக்யம்| பருஷகோ-மதுபலஃ| ஆம்ராதஃ-கபிசூடஃ| தாலஃ-தலஃ| காஶ்மர்யஂ-காஶ்மரீபலம்| ராஜாதநஂ-க்ஷீரஶுக்லா| ஸௌவீரஂ-பதரம்| பதரஂ-கர்ணிகாபதரம்| அங்கோல்ல இதி பில்வஃ| பல்குஃ-காகோதும்பரிகா| ஶ்லேஷ்மாதகஂ-ஶேலுஃ| அபிஷுகஂ-ஸ்யாராடம்| ஆக்ஷோடஂ-ஸ்நேஹபலாக்யம்| முகூலகஂ- தந்தீபலம்| நிகோசகஂ-ஸரலபலம்| உருமாணஂ-ஸ்நிக்தபலம்| ப்ரியாலஂ-ஸந்நதருஃ|

Adhikarana tAlaphalaguNAH kAshmaryajaguNAH vAtAmAdiguNAH priyAlaguNAH, priyAlamajjaguNAH, kolamajjaguNAH (122-125) · Śloka 125

| பலஂ து பித்தலஂ தாலஂ ஸரஂ காஶ்மர்யஜஂ ஹிமம்||௧௨௨|| ஶகந்மூத்ரவிபந்தக்நஂ கேஶ்யஂ மேத்யஂ ரஸாயநம்| வாதாமாத்யுஷ்ணவீர்யஂ து கபபித்தகரஂ ஸரம்||௧௨௩|| பரஂ வாதஹரஂ ஸ்நிக்தமநுஷ்ணஂ து ப்ரியாலஜம்| ப்ரியாலமஜ்ஜா மதுரோ வஷ்யஃ பித்தாநிலாபஹஃ||௧௨௪|| கோலமஜ்ஜா குணைஸ்தத்வத்தட்சர்திஃகாஸஜிச்ச ஸஃ| |௧௨௫|

ஸ௦-தாலஸ்யேதஂ தாலஂ பலஂ பித்தகாரி| காஶ்மர்யஜஂ பலஂ ஸரஂ ஶீதவீர்யாதிகுணயுக்தம்| மதூகபதரயோரபி விஶேஷாந்தரமுக்தஂ ஸங்க்ரஹே (ஸூ.அ.௭)-"மதூகஜமஹத்யஂ து பதரஂ ஸரணாத்மகம்|" இதி| வாதாமாதீநாஂ குணவிஶேஷப்ரதர்ஶநார்தஂ நிர்தாரிதம்| துஃ-விஶேஷே| வாதாமாதிகமுஷ்ணவீர்யஂ கபபித்தகரஂ ஸரமதிஶயேந வாதக்நஂ ஸ்நிக்தஂ ச| ஆதிஶப்தேநாऽபிஷுகாதீநாஂ க்ரஹணம்| ப்ரியாலஜாதஂ- ப்ரியாலஜஂ பலமநுஷ்ணவீர்யம்| துர்விஶேஷே, விஶேஷஸ்து ஶீதவீர்யத்வமேவ| ஶேஷஂ பஂஹணாதி ஸர்வஂ ஸமாநம்| ப்ரியாலஸ்ய மஜ்ஜா-அஸ்த்யப்யந்தரஂ, மதுராதிகுணயுக்தம்| பதரமஜ்ஜா குணைஸ்தத்வத்-ப்ரியாலமஜ்ஜாவத், தடாதிஜிச்ச| தந்த்ராந்தரே சோக்தம் (ஸுஶ்ருதே ஸூ.அ.௪௩|௨௦௫)-"பைபீதகோ மதகரஃ கோலாநாஂ பித்தநாஶநஃ|" ததா, "தாலகர்ஜூராதீநாஂ மஸ்தகமஜ்ஜாநஃ ஸ்வாதுபாகா வஷ்யாஃ ஶீதவீர்யாஶ்ச|" இதி ஸுஶ்ருதோऽபடத்(?)|

Adhikarana bilvaguNAH (125-126) · Śloka 126

| பக்வஂ ஸுதுர்ஜரஂ பில்வஂ தோஷலஂ பூதிமாருதம்||௧௨௫|| தீபநஂ கபவாதக்நஂ பாலஂ, க்ராஹ்யுபயஂ ச தத்| |௧௨௬|

ஸ௦-பில்வஂ பக்வஂ ஸுதுர்ஜரஂ பூதிமாருதஂ ச-துர்கந்த்யபாநவாதகத் பவதி| பாலஂ-அஸம்பூர்ணமநுபசிதஂ பில்வஂ, தீபநஂ கபவாதக்நம்| உபயஂ-ஆமஂ பக்வஂ ச, க்ராஹி-மூத்ரபுரீஷாதேஃ ஸங்க்ரஹணம்|

Adhikarana kapitthaguNAH (126-127) · Śloka 127

| கபித்தமாமஂ கண்டக்நஂ தோஷலஂ, தோஷகாதி து||௧௨௬|| பக்வஂ ஹித்மாவமதுஜித், ஸர்வஂ க்ராஹி விஷாபஹம்| |௧௨௭|

ஸ௦-ஆமஂ கபித்தஂ கண்டஂ ஹந்தி, தோஷலஂ-த்ரிதோஷகத்| பக்வஂ கபித்தஂ தோஷக்நஂ ஹிக்காச்சர்திஹச்ச| ஸர்வஂ-ஆமஂ பக்வஂ ச கபித்தஂ, க்ராஹி விஷாபஹஂ ச| ஆமகபித்தஸ்ய கஷாயத்வஂ கண்டக்நத்வேநைவோதிதம், அம்லத்வஂ சாம்லவர்கமத்யே பாடாதவகதம்| பக்வஸ்ய ச மதுரத்வஂ ஸுப்ரஸித்தமிதீஹைதந்நோக்தம்| ததா, ஆமகபித்தகுணகதநேந ச ததாவிதாநி கஷாயாம்லஸ்வபாவாநி விவிதாநி கபித்தாநி ஸதைவாமகபித்தகுணாநி வேத்யாநி| பக்வகபித்தகுணகதநேந ச ததாவிதாநி மாதுர்யாநுவித்தாநி ஸதா பக்வகுணாநி வேத்யாநி|

Adhikarana jAmbavaguNAH (127-128) · Śloka 128

| ஜாம்பவஂ குரு விஷ்டம்பி ஶீதலஂ பஶவாதலம்||௧௨௭|| ஸங்க்ராஹி மூத்ரஶகதோரகண்ட்யஂ கபபித்தஜித்| |௧௨௮|

ஸ௦-ஜாம்பவஂ குர்வாதிகுணயுக்தம், மூத்ரஶகதோஶ்ச ஸங்க்ரஹணம்| கண்டாய ந ஹிதம், கபபித்தஜிச்ச| ஜாம்பவமிதி பலார்தே "ஜம்ப்வா வா " இத்யண்|

Adhikarana AmraguNAH (128-129) · Śloka 129

ஆம்ரஸ்ய த்ர்யவஸ்தஸ்யாப்யுபயோகதர்ஶநாத்ததைவ குணாநாஹ | வாதபித்தாஸ்ரகத்பாலஂ, பத்தாஸ்தி கபபித்தகத்||௧௨௮|| குர்வாம்ரஂ வாதஜித்பக்வஂ ஸ்வாத்வம்லஂ கபஶுக்ரகத்| |௧௨௯|

ஸ௦-வாதேத்யாதி| ஆம்ரமிதி வக்ஷ்யமாணேந ஸம்பந்தஃ| ஆம்ரஂ-சூதாக்யஂ, பாலஂ ஸத்வாதபித்தாஸ்ரகத்| பத்தாஸ்தி-ஸஞ்ஜாதாஸ்தி, கபபித்தகத்| பக்வமாம்ரஂ குரு வாதஜித் மதுராம்லஂ கபஶுக்ரகச்ச| ஸங்க்ரஹே (ஸூ.அ.௭) ஸஹகாரரஸஸ்யாபி குணா உக்தாஃ| யதா-"ஸஹகாரரஸோ ஹத்யஃ ஸுரபிஃ ஸ்நிக்தரோசநஃ|" இதி|

Adhikarana vRukShAmlaguNAH (129) · Śloka 129

| வக்ஷாம்லஂ க்ராஹி ரூக்ஷோஷ்ணஂ வாதஶ்லேஷ்மஹரஂ லகு||௧௨௯||

ஸ௦-வக்ஷாம்லஂ க்ராஹ்யாதிகுணைர்யுக்தம்| வாதஶ்லேஷ்மஹல்லகு ச| கோஶாம்ரஂ ச கிஞ்சிதேதஸ்மாந்ந்யூநகுணஂ ஜ்ஞேயம்| ததா ச ஸங்க்ரஹே (ஸூ.அ.௭)-"வக்ஷாம்லஂ க்ராஹி ரூக்ஷோஷ்ணஂ லகு ரோசநதீபநம்| வாதஶ்லேஷ்மஹரஂ கிஞ்சிதூநஂ கோஶாம்ரஜஂ ததஃ|| இதி|

Adhikarana shamIPalaguNAH (130) · Śloka 130

ஶம்யா குரூஷ்ணஂ கேஶக்நஂ ரூக்ஷம்| |௧௩௦|

ஸ௦-பலாபேக்ஷயா ஷஷ்டீ| ஶம்யாஃ பலஂ குரு உஷ்ணவீர்யஂ கேஶக்நஂ ரூக்ஷஂ ச|

Adhikarana pIluguNAH (130-131) · Śloka 131

பீலு து பித்தலம்| கபவாதஹரஂ பேதி ப்லீஹார்ஶஃகமிகுல்மநுத்||௧௩௦|| ஸதிக்தஂ ஸ்வாது யத்பீலு வாத்யுஷ்ணஂ தத்த்ரிதோஷஜித்| |௧௩௧|

ஸ௦-பீலுபலஂ ச பித்தலஂ யாவத்குல்மநுத்| ஸதிக்தஂ-ஈஷத்திக்தஂ மதுரஂ ச யத்பீலு தந்நாத்யுஷ்ணஂ த்ரிதோஷஜிச்ச|

Adhikarana mAtulu~ggaguNAH (131-133) · Śloka 133

மாதுலுங்கஸ்ய த்வங்மாஂஸகேஸராணாஂ பதகுபயோகதர்ஶநாத் பதகேவ குணாநாஹ | த்வக்திக்தகடுகா ஸ்நிக்தா மாதுலுங்கஸ்ய வாதஜித்||௧௩௧|| பஂஹணஂ மதுரஂ மாஂஸஂ வாதபித்தஹரஂ குரு| லகு தத்கேஸரஂ காஸஶ்வாஸஹித்மாமதாத்யயாந்||௧௩௨|| ஆஸ்யஶோஷாநிலஶ்லேஷ்மவிபந்தச்சர்த்யரோசகாந் குல்மோதரார்ஶஃஶூலாநி மந்தாக்நித்வஂ ச நாஶயேத்||௧௩௩||

ஸ௦-பீஜபூரகஸ்ய த்வக் திக்தகடுகா ரஸே, ஸ்நிக்தா வாதக்நீ ச| கரநாதஸ்த்வாஹ-"த்வங்மாதுலுங்காத்கடுகா குர்வீ வாதப்ரகோபநீ| இதி சரகேऽப்யுக்தம் (?)-"குர்வீ த்வகஸ்ய கடுகா மாருதஸ்ய ப்ரகோபநீ|" இதி| ஏதந்மதாநுஸாரிணஸ்த்வத்ரைவஂ பாடஂ படந்தி,-"த்வக்திக்தகடுகாऽஸ்நிக்தா மாதுலுங்கஸ்ய வாதகத்|" இத்யகாரப்ரஶ்லேஷாத்| மாஂஸஂ-கேஸராதர்வாக், பஂஹணஂ மதுரஂ வாதபித்தஹத் குரு ச| தஸ்ய-மாதுலுங்கஸ்ய கேஸரஂ, தத்கேஸரஂ லகு| ததா, காஸாதீந் மந்தாக்நித்வாந்தாந்நாஶயேத்|

Adhikarana BallAtakaguNAH (134) · Śloka 134

பல்லாதகஸ்ய த்வங்மாஂஸஂ பஂஹணஂ ஸ்வாது ஶீதலம்| ததஸ்த்யக்நிஸமஂ மேத்யஂ கபவாதஹரஂ பரம்||௧௩௪||

ஸ௦-த்வக் ச மாஂஸஂ ச த்வங்மாஂஸஂ பல்லாதகஸம்பந்தி, பஂஹணஂ மதுரஂ ஶீதலஂ ச| தஸ்ய-பல்லாதகஸ்யாஸ்தி,-ததஸ்தி, அக்நிஸமஂ-தீக்ஷ்ணத்வாத் அக்நிவத்ஸ்போடககர்தத்வாத்(ச்ச)| அதவா, அக்நிஃ-சித்ரகஃ, தஸ்ய குணதோஷகர்ததயா துல்யஂ பல்லாதகாஸ்தீதி| ததா, மேதாயை ஹிதம்| அதிகபவாதக்நம்|

Adhikarana pAlevataguNAH (135) · Śloka 135

ஸ்வாத்வம்லஂ ஶீதமுஷ்ணஂ ச த்விதா பாலேவதஂ குரு| ருச்யமத்யக்நிஶமநம்|௧௩௫|

ஸ௦-பாலேவதஂ-ரைவதகாக்யஂ த்விதா| கதஂ த்விப்ரகாரம் ? இத்யாஹ-ஸ்வாது அம்லஂ ச, தத்து யதாஸஂக்யேந ஶீதமுஷ்ணஂ ச| ததா, த்வயமபி குரு ருச்யமத்யக்நிஶமநஂ ச| அதவா யதாஸம்பவஂ ஸம்பந்தஃ,-மதுரஂ குரு அத்யக்நிஶமநஂ ச, அம்லஂ ருச்யமிதி|

Adhikarana pakvArukaguNAH (135-136) · Śloka 136

| ருச்யஂ மதுரமாருகம்||௧௩௫|| பக்வமாஶு ஜராஂ யாதி நாத்யுஷ்ணகுருதோஷலம்| |௧௩௬|

ஸ௦-மதுரமாருகஂ ருச்யஂ பவதி| அபக்வஸ்யைவைதே குணா வேத்யாஃ| யஸ்மாதாஹ-பக்வமித்யாதி| பக்வஂ ஸத்ததாஶு-த்ராகேவ பரிணாமஂ யாதி| கிஞ்ஜிதுஷ்ணவீர்யம் கிஞ்சித்குரு, கிஞ்சித்தோஷலஂ-அபத்யம்| நிகண்டாவுக்தம் (தந்வந்தரீயே வ.௫|௩௮)-"ஆருகஂ வீரஸேநஂ ச வீரா வீராருகஂ ததா| வித்யாஜ்ஜாதிவிஶேஷேண தச்சதுர்விதமாருகம்|| இதி|

Adhikarana amladrAkShAparUShakakaramardakaguNAH (136-137) · Śloka 137

| த்ராக்ஷாபரூஷகஂ சார்த்ரமம்லஂ பித்தகபப்ரதம்||௧௩௬|| குரூஷ்ணவீர்யஂ வாதக்நஂ ஸரஂ ஸகரமர்தகம்| |௧௩௭|

ஸ௦-த்ராக்ஷாபரூஷகஂ ஸகரமர்தகஂ சார்த்ரஂ-அஶுஷ்கம், அம்லஂ ஸத் பித்தஶ்லேஷ்மகரஂ குரூஷ்ணவீர்யஂ வாதக்நஂ ஸரஂ சேதி| கரமர்தகஂ-ஸுஷேணம்|

Adhikarana amlakolAdiguNAH (137-138) · Śloka 138

| ததாऽம்லஂ கோலகர்கந்துலகுசாம்ராதகாருகம்||௧௩௭|| ஐராவதஂ தந்தஶடஂ ஸதூதஂ மகலிண்டிகம்| நாதிபித்தகரஂ பக்வஂ ஶுஷ்கஂ ச கரமர்தகம்||௧௩௮||

ஸ௦-அம்லஂ கோலாதிகஂ மகலிண்டிகாந்தஂ தத்வச்சேதி அம்லத்ராக்ஷாதிவத், குணைர்ஜ்ஞேயமித்யர்தஃ| கர்கந்துஃ-ஹ்ரஸ்வபதரீ| லகுசஂ-லிகுசம்| ஆருகஸ்யாம்லஸ்யைவைதே குணா ஜ்ஞேயாஃ| மதுரஸ்ய ஹி விஶேஷேணபூர்வமுக்தா ஏவ குணாஃ| ததா, ஐராவதாதி நாத்யர்தஂ பித்தஂ கரோதி| ஐராவதஂ-நாகரங்கம்| தந்தஶடஂ-ஜம்பீரம்| ததா, தூதஂ மகலிண்டிகஂ ச| ததா, கரமர்தகஂ பக்வஂ ஶுஷ்கஂ ச நாத்யர்தஂ பித்தகரம்|

Adhikarana shuShkAmlIkAPalAdiguNAH (139) · Śloka 139

தீபநஂ பேதநஂ ஶுஷ்கமம்லீகாகோலயோஃ பலம்| தஷ்ணாஶ்ரமக்லமச்சேதி லக்விஷ்டஂ கபவாதயோஃ||௧௩௯||

ஸ௦-அம்லீகாபலஂ கோலபலஂ ச ஶுஷ்கஂ ஸத்தீபநஂ பேதநஂ தஷ்ணாதிநாஶநஂ லகு கபவாதயோஶ்ச பத்யம்|

Adhikarana PalAnAM madye lakucamavaram (140) · Śloka 140

பலாநாமவரஂ தத்ர லகுசஂ ஸர்வதோஷகத்| |௧௪௦|

ஸ௦-பலாநாஂ ஸர்வேஷாஂ மத்யே லகுசமவரஂ-அப்ரதாநஂ, த்ரிதோஷகரஂ ச| சரகமுநிஸ்த்வஸ்ய பித்தஶ்லேஷ்மகத்த்வமேவாநுஜஜ்ஞே| தத்பாடோ ஹி (ஸூ.அ. ௨௭|௧௨௮)-"அம்லஂ பரூஷகஂ த்ராக்ஷா பதராண்யாருகாணி ச| பித்தஶ்லேஷ்மப்ரகோபீணி கர்கந்துலகுசாநி ச||" இதி| ஸங்க்ரஹே த்வதோऽப்யதிகமுக்தம் (ஸூ.அ.௭)-"திந்துகாஶ்மந்தகாஸீஸபலிநீபிம்பதோதநம்| டங்காஶ்வகர்ணபகுலகாங்கேருதவதந்வநம்| ஶ்வேதபாகஂ கபித்தாநி ஸிஞ்சதீபவ்யஜாம்பவம்| க்ஷீரிவக்ஷபலஂ பீஜஂ பௌஷ்கரஂ கபபித்தஜித்|| கஷாயமதுரஂ ரூக்ஷஂ ஶீதலஂ குரு லேகநம்| விபந்தாத்மாநஜநநஂ ஸ்தம்பநஂ வாதகோபநம்|| பஂஹணஂ வாதபித்தக்நஂ ஸ்நிக்தஂ ஸிஞ்சிதிகாபலம்| பவ்யஂ விஶதமம்லஂ ச, ஜாம்பவஂ த்வதிவாதலம்|| விஷ்டம்பகதகண்ட்யஂ ச ஸாம்லஂ து க்ஷீரிவக்ஷஜம்| பித்தஶ்லேஷ்மக்நமம்லஂ ச வாதலஂ சாக்ஷகீபலம்|| நீபஂ ஶதாக்ஷிகஂ ப்ராசீநாமலஂ தணஶூல்யஜம்| அஸ்மாதல்பாந்தரகுணஂ ஸேங்குதஂ ஸவிகங்கதம்|| பலஂ கரஞ்ஜஂ விஷ்டம்பி பித்தஶ்லேஷ்மாவிரோதி ச|"இதி| முநிநா த்வதோऽபி கிஞ்சிததிகமுக்தம்| யதா (ச.ஸூ.அ.௨௭|௧௫௦)-"ரோசநோ தீபநோ ஹத்யஃ ஸுகந்திஸ்த்வக்விவர்ஜிதஃ| கர்சூரஃ கபவாதக்நஃ ஶ்வாஸஹிக்கார்ஶஸாஂ ஹிதஃ|| வாதலஂ கபபித்தக்நஂ வித்யாத்கர்படகீபலம்| மதுராண்யதிபாகாநி வாதபித்தஹராணி ச|| அஶ்வத்தோதும்பரப்லக்ஷந்யக்ரோதாநாஂ பலாநி து| ப்ராசீநாமலகஂ சைவ தோஷக்நஂ கரகாதி ச|| இங்குதஂ திக்தமதுரஂ ஸ்நிக்தோஷ்ணஂ கபவாதஜித்|" இதி| ஸுஶ்ருதே சோக்தம் (ஸூ.அ.௪௬|௧௮௯,௧௬௦)-|"ஸுகந்தி மதுரஂ ஸ்நிக்தஂ லவலீபலமுச்யதே| வக்ஷாம்லால்பாந்தரகுணஂ கோஶாம்ரபலமுச்யதே||" இதி| ஸம்ப்ரதி யாதஶஂ பலஂ ஶாகஂ ச த்யாஜ்யம், ததுபதிஶந்நாஹ-

Adhikarana tyAjyAni dhAnyashAkaPalAni (140-3) · Śloka 3

| ஹிமாநலோஷ்ணதுர்வாதவ்யாலலாலாதிதூஷிதம்||௧௪௦|| ஜந்துஜுஷ்டஂ ஜலே மக்நமபூமிஜமநார்தவம்| அந்யதாந்யயுதஂ ஹீநவீர்யஂ ஜீர்ணதயாऽதி ச||௧௪௧|| தாந்யஂ த்யஜேத்ததா ஶாகஂ ரூக்ஷஸித்தமகோமலம்| அஸஞ்ஜாதரஸஂ தத்வச்சூஷ்கஂ சாந்யத்ர மூலகாத்||௧௪௨|| ப்ராயேண பலமப்யேவஂ ததாऽऽமஂ பில்வவர்ஜிதம்| |௧௪௩| இதி பலவர்கஃ||௩||

ஸ௦-தூஷிதஶப்தஃ ப்ரத்யேகஂ ஸம்பத்யதே| தாந்யஂ கேதாரஸ்தஂ ஹிமேந தூஷிதஂ த்யஜேத்| ததா, அநலேந ப்ரவத்தேந தூஷிதஂ, உஷ்ணேந ஆதபாதிநா, துர்வாதேந-புரோவாதாதிநா, ததா, வ்யாலாநாஂ-ஸர்பாதீநாஂ லாலயா தூஷிதஂ த்யஜேத்| ஆதிக்ரஹணேந ஶவகோதமூத்ரபுரீஷாதீநாஂ க்ரஹணம்| ததா, ஜந்துபிஃ-கம்யாதிபிஃ, ஜுஷ்டஂ-ஸேவிதம்| ஜலே மக்நஂ-ஆஶிகஂ புடிதம்| அபூமௌ-விபரீதபுவி ஜாதஂ-அபூமிஜம், யா யஸ்யோசிதா பூமிஸ்ததோऽந்யா-விபரீதா| அநார்தவஂ அப்ராப்தஸமயம், யஸ்மிந்நதௌ யஸ்யோத்பத்திஃ ப்ரஸித்தா ததோऽந்யஸ்மிந் ஜாதமித்யர்தஃ| தல்லக்ஷணஂ ச ரஸாதீநாமபரிபூர்ணத்வேந விஜ்ஞேயம்| அந்யேந-விஜாதீயேந தாந்யேந ஸஂயுதஂ கேதாரகதம்| { யதா, ரக்தஶாலிர்யவகேந ஸஹ விருத்யதே| ததா, முத்கோ மாஷேண| } (ஏவஂ ஶூகதாந்யஂ விஜாதீயேந ஶூகதாந்யேந| ததா, ஶிம்பீதாந்யஂ ஶிம்பீதாந்யேந விஜாதீயேந ஸஹ விருத்தஂ த்யஜேத்) { கேசிச்சூகதாந்யேந ஸஹ விருத்தமிதி வர்ணயந்தி| அந்யே து ஜீர்ணஂ நவேநமிஶ்ரிதமந்யதாந்யயுதமிதி ப்ருவதே| } ஜீர்ணதயா-அதிபுராணத்வேந, ஹீநவீர்யஂ-நஷ்டஶக்தி| ஏவஂவிதஂ தாந்யஂ த்யஜேத்| ததா, ஶாகமபி த்யஜேத்| கீதஶம் ? ரூக்ஷஸித்தஂ-நிஃஸ்நேஹஸித்தமித்யர்தஃ| அதவா, ரூக்ஷேண-காஞ்ஜிகாதிநா ஸித்தஂ-ரூக்ஷஸித்தம்| அகோமலஂ-ஜரடம்| அஸஞ்ஜாதரஸஂ-அபரிபூர்ணஸ்வரூபமித்யர்தஃ| தத்வச்சுஷ்கஂ-ததைவ ஶுஷ்கஶாகமப்யஸஞ்ஜாதரஸவத் த்யஜேத், அந்யத்ர மூலகாத்| ஶுஷ்கமூலகஂ பஜேதேவ| ப்ராயேண பலமப்யேவஂவிதஂ த்யஜேத்| ப்ராயோக்ரஹணஂ த்ராக்ஷாபரூஷகாதீநாஂ ஶுஷ்காணாமபி பத்யத்வாதத்யாஜ்யத்வஜ்ஞாபநார்தம்| ததா, ஆமஂ-அஸம்ப்ராப்தபாகஂ பலஂ, த்யஜேதிதி வர்ததே| கிஂ ஸர்வம் ? நேத்யாஹ-பில்வவர்ஜிதம்| பில்வஂ த்வாமமபி பத்யத்வாத்பஜேதேவேத்யர்தஃ| இதி பலவர்கஃ| பலவர்காதநந்தரஂ விவிதௌஷதவர்காரம்பஃ, ப்ராயேணாஸ்யாऽऽஹாரோபயோகித்வாத்| தத்ராபி லவணாநாஂ பூர்வமுபந்யாஸோ யுக்தஃ, ஸுதராமுபயோகித்வாத்| இத்யாஹ-

Adhikarana auShadhavargaH lavaNasAmAnyaguNAH (143-144) · Śloka 144

அதௌஷதவர்கஃ| | விஷ்யந்தி லவணஂ ஸர்வஂ ஸூக்ஷ்மஂ ஸஷ்டமலஂ மது||௧௪௩|| வாதக்நஂ பாகி தீக்ஷ்ணோஷ்ணஂ ரோசநஂ கபபித்தகத்| |௧௪௪|

ஸ௦-ஸர்வஂ லவணம் விஷ்யந்த்யாதிகுணயுக்தஂ விதுஃ-ஜாநந்தி, ஸத்வைத்யா இதி ஶேஷஃ| விஷ்யந்தயதி தச்சீலஂ-விஷ்யந்தி, ஸ்த்யாநஸ்ய கபாதிஸங்காதஸ்ய விலீநவிக்ரஹதாமுத்பாதயதீத்யர்தஃ| ஸூக்ஷ்மஂ-ஸூக்ஷ்மஸ்ரோதோகாமி| ஸஷ்டஂ மலஂ-மூத்ரபுரீஷாதி யேந தத்ஸஷ்டமலம்| ததா, வாதாபஹம்| பாகி-அந்நவ்ரணாதீநாஂ பாககாரி| தீக்ஷ்ணஂ-அமது, மரீசாதிவத்| உஷ்ணஂ-உஷ்ணவீர்யம்| ரோசநஂ-ருசிகத்| ததா, கபபித்தகத்|

Adhikarana saindhavaguNAH (144-145) · Śloka 145

| ஸைந்தவஂ தத்ர ஸஸ்வாது வஷ்யஂ ஹத்யஂ த்ரிதோஷநுத்||௧௪௪|| லக்வநுஷ்ணஂ தஶஃ பத்யமவிதாஹ்யக்நிதீபநம்| |௧௪௫|

ஸ௦-தத்ர-தேஷு லவணேஷு மத்யே, ஸைந்தவஂ ஸஸ்வாது-ஈஷந்மதுரஂ, வஷ்யஂ ஹத்யஂ த்ரிதோஷக்நஂ லகு ததா கிஞ்சிதுஷ்ணஂ தஷ்டேஃ பத்யஂ கிஞ்சித்விதாஹி அக்நிதீபநஂ ச| ஸாமந்யகுணாஶ்ச விஷ்யந்திஸூக்ஷ்மஸஷ்டமலத்வரோசநாந்யஸ்ய ஸந்த்யேவ|

Adhikarana sauvarcalaguNAH (145-146) · Śloka 146

| லகு ஸௌவர்சலஂ ஹத்யஂ ஸுகந்த்யுத்காரஶோதநம்||௧௪௫|| கடுபாகஂ விபந்தக்நஂ தீபநீயஂ ருசிப்ரதம்| |௧௪௬|

ஸ௦-ஸௌவர்சலஂ லகு ஹதயாய ஹிதஂ ஸுகந்தி உத்காரஂ ஶோதயதி-துஷ்டஂ ஸச்சுத்தஂ கரோதி| கடுபாகஂ ச| ததா, விபந்தஂ ஸ்ரோதஸாஂ ஹந்தி-விபந்தக்நம்| அக்நிதீப்திருசிகத்|

Adhikarana biDaguNAH (146-147) · Śloka 147

| ஊர்த்வாதஃகபவாதாநுலோமநஂ தீபநஂ பிடம்||௧௪௬|| விபந்தாநாஹவிஷ்டம்பஶூலகௌரவநாஶநம்| |௧௪௭|

ஸ௦-பிடஂ ஊர்த்வஂமதஶ்ச கபவாதாநநுலோமயதி| ததா, தீபநஂ விபந்தாதிக்நஂ ச|

Adhikarana sAmudraguNAH (147) · Śloka 147

| விபாகே ஸ்வாது ஸாமுத்ரஂ குரு ஶ்லேஷ்மவிவர்தநம்||௧௪௭||

ஸ௦-ஸாமுத்ரஂ விபாகே மதுரஂ குரு கபவர்தநஂ ச|

Adhikarana audBidaguNAH (148) · Śloka 148

ஸதிக்தகடுகக்ஷாரஂ தீக்ஷ்ணமுத்க்லேதி சௌத்பிதம்| |௧௪௮|

ஸ௦-பூமிமுத்பித்ய யத்பவதி ததௌத்பிதம், ஈஷத்திக்தகடுகக்ஷாரஂ தீக்ஷ்ணமுத்க்லேதி ச- தோஷோத்க்லிஷ்டகரம்|

Adhikarana kRuShNalavaNaguNAH (148) · Śloka 148

| கஷ்ணே ஸௌவர்சலகுணா லவணே கந்தவர்ஜிதாஃ||௧௪௮||

ஸ௦-கஷ்ணே லவணே ஸௌவர்சலகுணாஃ-லகுத்வாதயோ, கந்தேந வர்ஜிதாஃ-ஸௌகந்த்யரஹிதாஃ, ஸந்தீதி ஶேஷஃ|

Adhikarana romakalavaNaguNAHpAMsujaguNAH (149) · Śloka 149

ரோமகஂ லகு, பாஂஸூத்தஂ ஸக்ஷாரஂ ஶ்லேஷ்மலஂ குரு| |௧௪௯|

ஸ௦-ரோமகஂ லவணஂ லகு| பாஂஸூத்தஂ-ஶிலாலவணம், ஈஷத் க்ஷாரஂ ஶ்லேஷ்மலஂ குரு ச|

Adhikarana lavaNAnAM prayoge saindhavAdiprayojanam (149) · Śloka 149

| லவணாநாஂ ப்ரயோகே து ஸைந்தவாதி ப்ரயோஜயேத்||௧௪௯||

ஸ௦-லவணாநாஂ ப்ரயோகே ஸைந்தவமாதி கத்வா ப்ரயோஜயேத்-அந்யத்ர ப்ரதேஶே லவணாநி த்வித்ராணி த்ரிசதுராணி வா யத்ர ப்ரயுஜ்யந்தே தத்ர ஸைந்தவமாதி கத்வா ப்ரயோஜ்யாநி| யதா-ஹிங்க்வாதிசூர்ணே "த்விபடு" இத்யுக்தம்| தத்ர ஸைந்தவஸௌவர்சலே ப்ரயோஜ்யே| { யத்ர த்ரயாணாஂ ப்ரயோகஃ, தத்ர ஸைந்தவஸௌவர்சலபிடாநி| ஏவமௌத்பிதாதீநாஂ லவணவர்கே படிதாநாமந்யத்ராऽபி } வேத்யம்| கரநாதே சோக்தம்-"ஸைந்தவஂ ஸாரஸஂ பாக்யஂ ஸௌவர்சலமதௌத்பிதம்| பூர்வஂ பூர்வஂ குணோத்கஷ்டமௌஷ்ண்யஂ தேஷாஂ யதோத்தரம்|| இதி|

Adhikarana yavakShAraguNAH (150) · Śloka 150

குல்மஹத்க்ரஹணீபாண்டுப்லீஹாநாஹகலாமயாந்| ஶ்வாஸார்ஶஃகபகாஸாஂஶ்ச ஶமயேத்யவஶூகஜஃ||௧௫௦||

ஸ௦-யவஶூகஜோ-யவக்ஷாரோ, குல்மாதீந் ஶமயதி|

Adhikarana sAmAnyakShAraguNAH (151-152) · Śloka 152

க்ஷாரஃ ஸர்வஶ்ச பரமஂ தீக்ஷ்ணோஷ்ணஃ கமிஜில்லகுஃ| பித்தாஸக்தூஷணஃ பாகீ சேத்யஹத்யோ விதாரணஃ||௧௫௧|| அபத்யஃ கடுலாவண்யாச்சுக்ரௌஜஃகேஶசக்ஷுஷாம்| |௧௫௨|

ஸ௦-க்ஷாரஃ ஸர்வஶ்ச பரமஂ-அதிஶயேந, தீக்ஷ்ணோஷ்ணஃ கமிஜித் லகுஶ்ச| பித்தாஸஜீ தூஷயதி| பாகீ-பாககாரீ| சேதீ-மேதஃ ஶ்லேஷ்மாதிக்ரந்திக்நஃ| அஹத்யோ-ஹதயாய ந ஹிதஃ| விதாரணஃ பக்வகண்டாதீநாம்| கடுலாவண்யாச்சுக்ராதீநாமபத்யஃ|

Adhikarana hi~gguguNAH (152-153) · Śloka 153

| ஹிங்கு வாதகபாநாஹஶூலக்நஂ பித்தகோபநம்||௧௫௨|| கடுபாகரஸஂ ருச்யஂ தீபநஂ பாசநஂ லகு| |௧௫௩|

ஸ௦-ஹிங்கு வாதாதிக்நஂ பித்தகோபநஂ கட்வாதிகுணயுக்தஂ ச|

Adhikarana harItakIguNAH (153-157) · Śloka 157

| கஷாயா மதுரா பாகே ரூக்ஷா விலவணா லகு||௧௫௩|| தீபநீ பாசநீ மேத்யா வயஸஃ ஸ்தாபநீ பரம்| உஷ்ணவீர்யா ஸராऽऽயுஷ்யா புத்தீந்த்ரியபலப்ரதா||௧௫௪|| குஷ்டவைவர்ண்யவைஸ்வர்யபுராணவிஷமஜ்வராந்| ஶிரோऽக்ஷிபாண்டுஹத்ரோககாமலாக்ரஹணீகதாந்||௧௫௫|| ஸஶோஷஶோபாதீஸாரமேதமோஹவமிக்ரிமீந்| ஶ்வாஸகாஸப்ரஸேகார்ஶஃப்லீஹாநாஹகரோதரம்||௧௫௬|| விபந்தஂ ஸ்ரோதஸாஂ குல்மமூருஸ்தம்பமரோசகம்| ஹரீதகீ ஜயேத்வ்யாதீஂஸ்தாஂஸ்தாஂஶ்ச கபவாதஜாந்||௧௫௭||

ஸ௦-ஹரீதகீ கஷாயா-கஷாயரஸா| கஷாயரஸத்வாத்கடுவிபாகித்வஂ ப்ராப்தமித்யாஹ-மதுரா பாக இதி| ததா, ரூக்ஷா| விலவணேதி வசநஂ லவணஂ வர்ஜயித்வா ஶேஷாஃ பஞ்சரஸா அஸ்யாஃ ஸந்தீதி வேதயதி| நநு, ஏவஂ கஷாயேத்யநர்தகம், யதஃ பஞ்சஸு ரஸேஷு லவணஹீநேஷு மத்யே கஷாயோऽநுப்ரவிஷ்ட ஏவ| அஸ்த்யேவைதத்| கஷாயேத்யேதததிஶயக்யாபநாய, கஷாயோ ரஸோऽஸ்யாஂ பாஹுல்யேநாஸ்தீத்யர்தஃ| ததா ச முநிஃ (ச.சி.அ.௧|௨௯)-"ஹரீதகீஂ பஞ்சரஸாமுஷ்ணாஂ விலவணாஂ ஶிவாம்|" இதி| ததா, லகு| தீபநீ-அக்ரேஃ| பாசநீ-ஆமாதேஃ| மேத்யா-மேதாயை ஹிதா| வயஸ இத்யாதி,- காலகதா ஶரீராவஸ்தா யௌவநாதிர்வயஸ்தஸ்ய, பரஂ-அதிஶயேந, ஸ்தாபநீ-ஸ்திரீகரணீ| உஷ்ணேத்யேதாவதைவோஷ்ணவீர்யேத்யஸ்யார்தஸ்ய லப்தத்வாத் வீர்யக்ரஹணமதிஶயோஷ்ணவீர்யத்வக்யாபநார்தம்| ஸரா- பேதநீ| ததா, ஆயுஷே ஹிதா| புத்திஃ-வர்தமாநார்தக்ராஹிணீ ப்ரஜ்ஞா, இந்த்ரியாணி-சக்ஷுராதீநி, தேஷாஂ பலஂ ப்ரததாதி யா ஸைவம்| குஷ்டாதீந் ரோகாந் ஜயதி| கரநாதே த்வேவமப்யதாயி-"ஸ்வாத்வம்லபாவாத்பவநஂ, கடுதிக்ததயா கபம்| கஷாயமதுரத்வாச்ச பித்தஂ ஹந்தி ஹரீதகீ||" இதி|

Adhikarana AmalakaguNAH (158) · Śloka 158

தத்வதாமலகஂ ஶீதமம்லஂ பித்தகபாபஹம்| |௧௫௮|

ஸ௦-தயா-ஹரீதக்யா, துல்யஂ வர்தத இதி ததீயாந்தாத்வதிஃ| ஹரீதகீஸமாநகுணமாமலகமித்யர்தஃ| விஶேஷஂ த்வஸ்யாஹ-அபயோஷ்ணா இதஂ ஶீதஂ,- ஶீதவீர்யம்| ததா, அம்லஂ-அம்லரஸஂ, பித்தகபக்நஂ சேதி| கஷ்ணாத்ரேயஸ்த்வாமலகஂ த்ரிதோஷக்நமாக்யத்| யதா-"அம்லபாவாஜ்ஜயேத்வாதஂ பித்தஂ மாதுர்யஶைத்யதஃ| கபஂ ரூக்ஷகஷாயத்வாதேவமேதத்த்ரிதோஷநுத்||" ஸுஶ்ருதேऽபி (ஸூ.அ.௪௬|௧௪௩) த்ரிதோஷக்நத்வமுக்தம்| தத்க்ரந்தோ ஹி-"சக்ஷுஷ்யஂ ஸர்வதோஷக்நஂ வஷ்யமாமலகீபலம்| ஹந்தி வாதஂ ததம்லத்வாத் பித்தஂ மாதுர்யஶைத்யதஃ|| கபஂ ரூக்ஷகஷாயத்வாத் பலேப்யோऽப்யதிகஂ து தத்|" இதி|

Adhikarana akShaguNAH (158) · Śloka 158

| கடு பாகே ஹிமஂ கேஶ்யமக்ஷமீஷச்ச தத்குணம்||௧௫௮||

ஸ௦-அக்ஷஂ-பிபீதகஂ, பாகே கடுகஂ ஶீதவீர்யஂ கேஶேப்யோ ஹிதம்| ததா, ஈஷதத்குணஂ,-தாப்யாஂ-ஹரீதகீதாத்ரீப்யாஂ, ஸமாநா குணா யஸ்ய தத்தத்குணஂ கிஞ்சிதக்ஷம்| நநு, ஹரீதக்யாதீநாஂ ஸ்தூலஸூக்ஷ்மாதிபேதேநாநியதஸ்வரூபத்வாத்கதமிவோபயோகஃ க்ரியதாம் ? இதி கேசித்| தாந் ப்ரூமஹே| அக்ஷஂ தாவதத்ர கர்ஷப்ரமாணஂ க்ராஹ்யம்| ததா ச தந்வந்தரிராக்யத் (தஂஇகண்டௌ வ.௧|௨௯௨)-"பிபீதகஃ கர்ஷபலோ" இத்யாதி| அந்வர்தா ஹீயஂ ஸஂஜ்ஞா| கர்ஷஂ-கர்ஷப்ரமாணஂ, பலஂ யஸ்ய ஸ கர்ஷபல இதி| ததேவஂ பிபீதகஸ்ய பலஂ யத்கர்ஷப்ரமாணஂ தத்க்ராஹ்யமித்யவதிஷ்டதே| ஹரீதக்யா அபி ப்ரமாணஂ நியதமேவ| ஹரீதக்யா அபி ப்ரமாணஂ நியதமேவ| தந்த்ராந்தரேऽப்யுக்தம்-"நவா ஸ்நிக்தா கநா வத்தா குர்வீ க்ஷிப்தா ததாऽம்பஸி| நிமஜ்ஜேத்யா ப்ரஶஸ்தத்வாத் குணகத்ஸா ப்ரகீர்திதா| நவாதிகுணயுக்தத்வஂ ததைகத்வஂ த்விகர்ஷதா| ஹரீதக்யாஃ பலே யேநஂ தேநைதச்ச்ரேஷ்டமுச்யதே||" இதி| ததேவஂ த்விகர்ஷப்ரமாணத்வஂ ஹரீதக்யாஃ ஸ்திதம்| தாத்ரீபலஸ்யபி யுக்த்யா நியதப்ரமாணத்வமேவ| ததா சோக்தஂ தந்த்ராந்தரே "அபயைக ப்ரதாதவ்யா த்வாவேவ து பிபீதகௌ| தாத்ரீபலாநி சத்வாரி த்ரிபலேயஂ ப்ரகீர்திதா|| இதி| ததேவமாமலகாநாமர்தகர்ஷப்ரமாணத்வமவதிஷ்டதே| தஸ்மாந்நியதப்ரமாணத்வஂ த்ரிபலாயாஃ ஸ்திதம்|

Adhikarana triphalAguNAH (159) · Śloka 159

இயஂ ரஸாயநவரா த்ரிபலாऽக்ஷ்யாமயாபஹா| ரோபணீ த்வக்க்தக்லேதமேதோமேஹகபாஸ்த்ரஜித்||௧௫௯||

ஸ௦-இயஂ-ஈதஶீ, த்ரிபலா ரஸாயநவரா| சக்ஷூரோகக்நீ| ரோபணீ-வ்ரணாநாம்| த்வக்கதாஃ-குஷ்டாதயஃ, க்லேதோ-வ்ரணாதீநாஂ ஸ்ராவஃ மேதஃ-சதுர்தோ தாதுஃ, மேஹஃ-ப்ரமேஹஃ, கபஃ-ஶ்லேஷ்மா, அஸ்ரஂ-ரக்தம், தாநி ஜயதி யா ஸைவம்|

Adhikarana caturjAtaguNAH trijAtakaguNAH (160) · Śloka 160

ஸகேஸரஂ சதுர்ஜாதஂ த்வக்பத்ரைலஂ த்ரிஜாதகம்| பித்தப்ரகோபி தீக்ஷ்ணோஷ்ணஂ ரூக்ஷஂ ரோசநதீபநம்||௧௬௦||

ஸ௦-தீபநரோசநமித்யேதத்பர்யந்தம்| த்வக் ச பத்ரஂ சைலா சேதி த்வந்த்வைகவத்பாவஃ| ஏதஸ்ய நாம த்ரிஜாதகஂ த்ரிஸுகந்தமிதி| ஏதத்த்ரிஜாதகஂ கேஸரயுக்தஂ சதுர்ஜாதகமித்யுச்யதே| தச்ச பித்தப்ரகோபித்வாதிகுணம்| பித்தப்ரகோபி தீக்ஷ்ணாதிகுணயுக்தம்|

Adhikarana maricaguNAH (161) · Śloka 161

ரஸே பாகே ச கடுகஂ கபக்நஂ மரிசஂ லகு| |௧௬௧|

ஸ௦-ரஸே பாகே ச கடுகஂ மரிசஂ கபக்நஂ லகு ச| கடுரஸத்வேந கடுபாகத்வே லப்தே பாகக்ரஹண்மதிஶயார்தம்|

Adhikarana pippalIguNAH (161-163) · Śloka 163

| ஶ்லேஷ்மலா ஸ்வாதுஶீதாऽऽர்த்ரா குர்வீ ஸ்நிக்தா ச பிப்பலீ||௧௬௧|| ஸா ஶுஷ்கா விபரீதாऽதஃ ஸ்நிக்தா வஷ்யா ரஸே கடுஃ| ஸ்வாதுபாகாऽநிலஶ்லேஷ்மஶ்வாஸகாஸாபஹா ஸரா||௧௬௨|| ந தாமத்யுபயுஞ்ஜீத ரஸாயநவிதிஂ விநா| |௧௬௩|

ஸ௦-ஆர்த்ரா-அஶுஷ்கா, பிப்பலீ ஶ்லேஷ்மலா ஸ்வாதுரஸா ஶீதவீர்யா குருஃ ஸ்நிக்தா ச| ஸா-பிப்பலீ, ஶுஷ்கா அதஃ-ஆர்த்ராயாஃ பிப்பல்யாஃ ஸகாஶாத், விபரீதா-ஶீதவிபர்யயேணோஷ்ணா, குருவிபர்யயேண லகுஃ, ஸ்நிக்தவிபர்யயஸ்த்வத்ர நாஸ்தி ஸ்நிக்தேத்யுக்தத்வாத்| ததா, வஷ்யா ரஸே கடுஶ்ச| கடுரஸத்வாச்ச கடுபாகத்வஂ ப்ராப்தமித்யாஹ-ஸ்வாதுபாகா| ததா, அநிலாதீந் ஹந்தி, ஸரா ச| ஏவஂவிதாமபி தாஂ-பிப்பலீஂ, நாத்யர்தஂ யுஞ்ஜீத, ரஸாயநவிதிஂ விநா| பிப்பலீஂ வர்தமாநாதிரஸாயநவிதாந ஏவாதிஶயேநோபயுஞ்ஜீத|

Adhikarana nAgaraguNAH (163-164) · Śloka 164

| நாகரஂ தீபநஂ வஷ்யஂ க்ராஹி ஹத்யஂ விபந்தநுத்||௧௬௩|| ருச்யஂ லகு ஸ்வாதுபாகஂ ஸ்நிக்தோஷ்ணஂ கபவாதஜித்| |௧௬௪|

ஸ௦-நாகரஂ-ஶ்ருங்கபேரஂ, தீபநாதிகுணயுக்தம்| க்ராஹி-விட்விபந்தகத்| ததா, ஹத்யம்| விபந்தநுத்-ஸ்ரோதஃஶுத்திகத்|

Adhikarana ArdrakaguNAH,trikaTukaguNAH (164-165) · Śloka 165

| தத்வதார்த்ரகமேதச்ச த்ரயஂ த்ரிகடுகஂ ஜயேத்||௧௬௪|| ஸ்தௌல்யாக்நிஸதநஶ்வாஸகாஸஶ்லீபதபீநஸாந்| |௧௬௫|

ஸ௦-ஆர்த்ரகஂ ஶுண்டீஸமாநகுணமேவ| ஏதச்ச த்ரயஂ-மரிசபிப்பலீஶுண்ட்யாக்யஂ, த்ரிகடுஸஂஜ்ஞஂ ஸ்தௌல்யாதீந் ஜயேத்|

Adhikarana cavikApippalImUlayorguNAH (165) · Śloka 165

| சவிகாபிப்பலீமுலஂ மரிசால்பாந்தரஂ குணைஃ||௧௬௫||

ஸ௦-சவிகாபிப்பலீமூலஂ மரிசாத் ஸ்தோகவிஶேஷஂ குணைர்பவதி கடுரஸவிபாகஂ கபக்நஂ லகூஷ்ணவீர்யஂ சேத்யர்தஃ| குணஶப்தேந ரஸவிபாகாதயோऽபி பாரதந்த்ர்யாத்கஹ்யந்தே, ந து பாரிபாஷிகா ஏவ குருலக்வாதயஃ, வ்யாப்தேர்ந்யாயாத்|

Adhikarana citrakaguNAH (166) · Śloka 166

சித்ரகோऽக்நிஸமஃ பாகே ஶோபார்ஶஃகமிகுஷ்டஹா| |௧௬௬|

ஸ௦-சித்ரகோ-தஹநஸஂஜ்ஞஃ, அக்நிஸமஃ பாகே-அத்யந்தோஷ்ண இத்யர்தஃ| ததா, ஶோபாதீந் ஹந்தி|

Adhikarana pa~jcakolaguNAH (166-167) · Śloka 167

| பஞ்சகோலகமேதச்ச மரிசேந விநா ஸ்மதம்||௧௬௬|| குல்மப்லீஹோதராநாஹஶூலக்நஂ தீபநஂ பரம்| |௧௬௭|

ஸ௦-ஏதச்ச-பூர்வோக்தஂ, மரிசரஹிதஂ-பிப்பலீபிப்பலீமூலசவ்யசித்ரகஶுண்ட்யாக்யஂ, பஞ்சகோலஸஂஜ்ஞஂ ஸ்மதஂ வைத்யகே தந்த்ரே| ததா, குல்மாதிக்நமதிதீபநஂ ச|

Adhikarana bRuhatpa~jcamUlaguNAH (167-168) · Śloka 168

| பில்வகாஶ்மர்யதர்காரீபாடலாடிண்டுகைர்மஹத்||௧௬௭|| ஜயேத்கஷாயதிக்தோஷ்ணஂ பஞ்சமூலஂ கபநிலௌ| |௧௬௮|

ஸ௦-பில்வாதீநாமுபலக்ஷணார்தே ததீயா| பில்வாதிபிருபலக்ஷிதஂ மஹத்பஞ்சமூலஂ கபாநிலௌ ஜயேத்| தச்ச கஷாயதிக்தரஸமுஷ்ணவீர்யஂ ச| பில்வஂ-ஶ்ரீபலம்| காஶ்மர்யஂ-கம்பாரீ| தர்காரீ-அரணிகா| பாடலா-தாம்ரபுஷ்பா| டிண்டுகஃ-ஸ்யோநாகஃ| மஹத் குரு பஹத் அநல்பமிதி பர்யாயாஃ|

Adhikarana hasvapa~jcamUlaguNAH (168-169) · Śloka 169

| ஹ்ரஸ்வஂ பஹத்யஂஶுமதீத்வயகோக்ஷுரகைஃ ஸ்மதம்||௧௬௮|| ஸ்வாதுபாகரஸஂ நாதிஶீதோஷ்ணஂ ஸர்வதோஷஜித்| |௧௬௯|

ஸ௦-பஞ்சமூலமிதி வர்ததே| ஹஸ்வஂ கநீயோ லகு அல்பமிதி பர்யாயாஃ பஹதீத்வயஂ-க்ஷுத்ரபஹதீ மஹாபஹதீ ச| அஂஶுமதீத்வயஂ- ஶாலிபர்ணீ பஶ்நிபர்ணீ ச கோக்ஷுரகோ-பக்ஷடகஃ| இதஂ ஹஸ்வஂ பஞ்சமூலஂ ஸ்வாதுபாகரஸஂ நாதிஶீதஂ நாத்யுஷ்ணஂ ஸர்வதோஷஜிச்ச| [ கோக்ஷுராதிபிஃ பஞ்சபிர்லகு த்விதீயஂ பஞ்சமூலம்|]

Adhikarana madhyamapa~jcamUlaguNAH (169-170) · Śloka 170

| பலாபுநர்நவைரண்டஶூர்பபர்ணீத்வயேந து||௧௬௯|| மத்யமஂ கபவாதக்நஂ வாதிபித்தகரஂ ஸரம்| |௧௭௦|

ஸ௦-பலாதிபிஃ பஞ்சபிர்மத்யமஂ பஞ்சமூலம்| ஏதச்ச கபவாதக்நஂ நாதிபித்தகரஂ ஸரஂ ச| { பலாதிபிஃ பஞ்சபிஸ்ததீயஂ பஞ்சமூலம்| } அதுநா சதுர்தஂ பஞ்சமூலமாஹ-

Adhikarana jIvanAkhyapa~jcamUlaguNAH (170-171) · Śloka 171

| அபீருவீராஜீவந்தீஜீவகர்ஷபகைஃ ஸ்மதம்||௧௭௦|| ஜீவநாக்யஂ து சக்ஷுஷ்யஂ வஷ்யஂ பித்தாநிலாபஹம்| |௧௭௧|

ஸ௦-அபீருவீராதிபிஃ பஞ்சபிர்ஜீவநாக்யஂ பஞ்சமூலஂ சக்ஷுஷ்யாதிகுணயுக்தம்|

Adhikarana tRuNasaMj~jakapa~jcamUlaguNAH (171-7) · Śloka 7

| தணாக்யஂ பித்தஜித்தர்பகாஸேக்ஷுஶரஶாலிபிஃ||௧௭௧|| இத்யௌஷதவர்கஃ||௭||

ஸ௦-தணஸஂஜ்ஞஂ பஞ்சமூலஂ தர்பகாஸேக்ஷுஶரஶாலிபிஃ| தச்ச பித்தஜித்| ஸங்க்ரஹே த்வதிகமுக்தம் (ஸூ.அ.௧௨)| யதா-"ஸுவர்ணஂ பஹணஂ ஸ்நிக்தஂ மதுரஂ ரஸபாகயோஃ| விஷதோஷஹரஂ ஶீதஂ ஸகஷாயஂ ரஸாயநம்| ரூப்யஂ ஸ்நிக்தஂ கஷாயாம்லஂ விபாகே மதுரஂ ஸரம்| வயஸஃ ஸ்தாபநஂ ஶீதஂ லேகநஂ வாதபித்தஜித்|| தாம்ரஂ ஸதிக்தமதுரஂ கஷாயஂ லேகநஂ லகு| கடுபாகரஸஂ ஶீதஂ ரோபணஂ கபபித்தஜித்|| காஂஸ்யஂ கஷாயாநுரஸஂ விஶதஂ லேகநஂ ஸரம்| தஷ்டிப்ரஸாதநஂ ரூக்ஷஂ திக்தஂ பித்தகபாபஹம்|| ஸதிக்தலவணஂ பேதி பாண்டுத்வகமிவாதநுத்| லேகநஂ பித்தலஂ கிஞ்சித் த்ரபு, ஸீஸஂ ச தத்குணம்|| சக்ஷுஷ்யஂ கஷ்ணலோஹஂ து கஷாயஂ ஸ்வாது திக்தகம்| லேகநஂ வாதலஂ ஶீதஂ கமிபித்தகபப்ரணுத்|| (காத்ரஶைதில்யபாலித்யபாண்டுக்நஂ ஶோஷஶோபஜித்| தத்வத்தீக்ஷ்ணஂ விஶேஷேண தத்விகாஶி ஸுதுர்ஜரம்|| பத்மராகமஹாநீலபுஷ்பராகவிதூரகாஃ|) முக்தாவித்குமவஜ்ரேந்த்ரவைடூர்யஸ்படிகாதிகம்|| மணிரத்நஂ ஸரஂ ஶீதஂ கஷாயஂ ஸ்வாது லேகநம்| சக்ஷுஷ்யஂ தாரணாத்தத்து பாப்மாऽலக்ஷ்மீவிஷாபஹம்|| ஸக்ஷார உஷ்ணவிர்யஶ்ச காசோ தஷ்டிகதஞ்ஜநாத்| ஶங்கோததிமலௌ ஶீதௌ கஷாயாவதிலேகநௌ|| துத்தகஂ கடு ஸக்ஷாரஂ கஷாயஂ விஶதஂ லகு| லேகநஂ பேதி சக்ஷுஷ்யஂ கண்டூகமிவிஷாபஹம்|| விஶதோ கைரிகஃ ஸ்நிக்தஃ கஷாயமதுரோ ஹிமஃ| கபக்நீ திக்தகடுகா மநோஹ்வா லேகநீ ஸரா|| ஸ்நிக்தஂ கஷாயகடுகஂ ஹரிதாலஂ விஷப்ரணுத்| கஷாயமதுரஂ ஶீதஂ லேகநஂ ஸ்நிக்தமஞ்ஜநம்|| ரக்தபித்தவிஷச்சர்திஹித்மாக்நஂ தக்ப்ரஸாதநம்| ஸ்ரோதோऽஞ்ஜநஂ வரஂ தத்ர ததஃ ஸௌவீரகாஞ்ஜநம்|| (ஸர்வதோஷப்ரஶமநஂ காஸமேஹக்ஷயாபஹம்||) கபக்நமுஷ்ணஂ கடுகஂ ஶிலாஜது ரஸாயநம்| (திக்தஂ ச சேதநஂ யோகவாஹித்வாத்ஸர்வரோகஜித்||) கஷாயா மதுரா ரூக்ஷா காஸக்நீ வஂஶரோசநா| துகாக்ஷீரீ க்ஷயஶ்வாஸகாஸக்நீ மதுரா ஹிமா|| காரவ்யௌ குஞ்ஜிகாऽஜாஜீ கபரீ தாந்யதும்பரு| அந்நகந்தஹரஂ ருச்யஂ தீபநஂ கபவாதஜித்|| பாஷ்பிகா கடுதிக்தோஷ்ணா கமிஶ்லேஷ்மஹரா பரம்| தத்வச்ச ராஜிகா (விக்நஸாதநீ தீபநீ பரம்|| ஶூலாடோபஹரா) ருச்யா, தீப்யகஃ கோஷ்டஶூலஜித்| அஹத்யாஃ ஸர்ஷபாஃ ஸ்நிக்தா பாஷ்பிகாவத்ப்ரகீர்திதாஃ|| ஶதாஹ்வாகுஷ்டதகரஸுரதாருஹரேணவஃ| ஏலைலவாலுஸரலத்வக்வ்யாக்ரநகசோரகாஃ|| லகூஷ்ணாஃ கடுகாஃ பாகே கபவாதநிபர்ஹணாஃ| ஸைர்யகஸ்திக்தமதுரஃ ஸ்நிக்தோஷ்ணஃ கபவாதஜித்|| பஸ்திமூத்ரவிபந்தக்நோ வஷ்யோ கோக்ஷுரகோ ஹிமஃ| பாசநஂ கபபித்தக்நஂ திக்தஂ ஶீதஂ விஷாத்வயம்|| கபக்நஂ திக்தகடுகஂ முஸ்தஂ ஸங்க்ராஹி பாசநம்| திக்தாऽமதா த்ரிதோஷக்நீ க்ராஹிண்யுஷ்ணா ரஸாயநீ|| தீபநீ ஜ்வரதட்தாஹகாமலாவாதரக்தநுத்| திக்தஶீதௌ ஜ்வரஹரௌ லகூ பூநிம்பபர்படௌ|| நிம்பஸ்திக்தோ ஹிமஃ குஷ்டகமிபித்தகபாபஹஃ| மஹாநிம்பஃ பரஂ க்ராஹீ கஷாயோ ரூக்ஷஶீதலஃ|| குக்குலுஃ பிச்சிலஃ ஸ்பர்ஶே விஶதோऽப்யவஹாரதஃ| ஸஸ்வாதுஃ ஸகடுஸ்திக்தஃ ஸகஷாயோ ரஸாயநம்|| வ்ரண்யஃ ஸ்வர்யஃ கடுஃ பாகே ரூக்ஷஃ ஸூக்ஷ்மோऽக்நிதீபநஃ| க்லேதமேதோநிலஶ்லேஷ்மகண்டமேஹாபசீகமீந்|| பிடிகாக்ரந்திஶோபாஂஶ்ச ஹந்த்யுஷ்ணஃ ஸ்ரஂஸநோ லகுஃ| ஶங்கபுஷ்பீ ஸராதிக்தா மேத்யா கமிவிஷாபஹா|| கடுதிக்தோஷ்ணமகுரு ஸ்நிக்தஂ வாதகபாபஹம்| பித்தாஸ்ரவிஷதட்தாஹகமிக்நஂ குரு ரூக்ஷணம்|| ஸர்வஂ ஸதிக்தமதுரஂ சந்தநஂ ஶிஶிரஂ பரம்| லகு ரக்தஂ, ததோஶீரஂ வாதலஂ பாசநஂ ச தத்| ஜ்வராதிஸாரவமதுரக்தபித்தகபாபஹம்| மதுகஂ ரக்தபித்தக்நஂ வ்ரணஶோதநரோபணம்|| குரு ஸ்வாது ஹிமஂ வஷ்யஂ சக்ஷுஷ்யஂ ஸ்வரவர்ணகத்| கடுதிக்தே நிஶே குஷ்டமேஹபித்தகபாபஹே|| ப்ரலேபாஜ்ஜயதஃ கண்டூஂ ஶோபஂ துஷ்டவ்ரணஂ விஷம்| ப்ரபௌண்டரீகஂ சக்ஷுஷ்யஂ ஶிஶிரஂ வ்ரணரோபணம்|| கஷாயமதுரஂ திக்தஂ ரக்தபித்தப்ரஸாதநம்| பலாத்ரயஂ ஸ்வாது வஷ்யஂ ஸ்நிக்தஂ ஶீதஂ பலப்ரதம்|| தத்ர நாகாऽதிகஂ பல்யா க்ஷதக்ஷீணஹிதா குருஃ| தாம்பூலஂ கடு ஸக்ஷாரஂ ருச்யமுஷ்ணஂ கபப்ரணுத்|| பேதி ஸம்மோஹகத்பூகஂ கஷாயஂ ஸ்வாது ரோசநம்| ஜாதிபத்ரீ கடுபலஂ கங்கோலகலவங்ககம்|| லகு தஷ்ணாபஹஂ ஹத்யஂ வக்த்ரதௌர்கந்த்யநாஶநம்| ஸஸ்வாதுதிக்தஸ்தஷ்ணாக்நஃ கர்பூரஶ்சேதநோ ஹிமஃ|| லதாகஸ்தூரிகா தத்வந்முகஶோஷஹரா பரம்| கஷாயமதுரஂ ஶீதஂ பத்மஂ பித்தகபாஸ்த்ரஜித்|| தத்வத்பகுலபுந்நாககுமுதோத்பலபாடலம்| ஸசம்பகஂ ததோ ந்யூநஂ குணைஃ கோரண்டகிஂஶுகம்|| மாலதீமல்லிகாபுஷ்பஂ திக்தஂ ஜயதி மாருதம்| விஷபித்தகபாந்நாகஂ ஸிந்துவாரஂ ச தத்குணம்|| கபக்நஂ கைதகஂ திக்தஂ ஶைரீஷஂ விஷஹாரி ச| வாதலஂ புஷ்பமாகஸ்த்யஂ கஷாயஂ கபபித்தஜித்|| பந்தூகஂ ஶ்லேஷ்மலஂ க்ராஹி தத்வதேவ ச யூதிகா| கபக்நமுஷ்ணவீர்யஂ ச குங்குமஂ வ்ரணஶோதநம்|| அவல்குஜைடகஜஜஂ பீஜஂ வாதகபப்ரணுத்| ஆஸ்யா வர்ணஶ்லேஷ்மமேதஃஸௌகுமார்யகதந்யதா|| அதோऽத்வாऽக்நிபலாயூஂஷி குர்யாச்சங்க்ரமணஂ ஸுகம்| மாருதஸ்யாநுலோம்யஂ ச குடஸ்தம்பஶ்ரமாபஹம்|| அந்வர்தஸஂஜ்ஞஂ பாதத்ரஂ பலகச்சுக்ரலஂ ததா| வர்ண்யஂ நேத்ரஹிதஂ சத்ரஂ வாதவர்ஷாதபாபஹம்|| ப்ரவாதஂ ரௌக்ஷ்யவைவர்ண்யஸ்தம்பகத்தாஹதட்ப்ரமாந்| ஶ்ரமாக்நிமூர்ச்சாஶ்ச ஜயேதப்ரவாதமதோऽந்யதா|| ப்ராக்வாயுருஷ்ணோऽபிஷ்யந்தீ த்வக்தோஷார்ஶோவிஷேகமீந்| ஸந்நிபாதஜ்வரஶ்வாஸமாமவாயுஂ ச கோபயேத்|| யாம்யோऽஸக்வாதகபகச்சீதஃ ஸ்வாதுகஷாயகஃ| கஷாயஃ பஶ்சிமோ ரூக்ஷோ லகுர்நாதிவிதஹ்யதே|| வாதகத் கபபித்தக்நோ மூர்ச்சாதாஹப்ரமாபாஹஃ| ஸ்நிக்தஃ ஶீதோ லகுஃஸாத்ம்ய உத்தரஃ ஷட்ரஸோऽநிலஃ|| ஐஶாநஃ கடுரூக்ஷோஷ்ண ஆக்நேயஶ்சைவ மாருதஃ| அம்லோ விதாஹீ நைத்யோ வாயவ்யஸ்திக்த உச்யதே|| ஆதபோ ப்ரமதட்ஸ்வேததாஹமூர்ச்சாவிவர்ணதாஃ| குர்யாத்பித்தாஸ்ரவஹ்நீஂஶ்ச, சாயா த்வேதாந்வ்யபோஹதி|| தமஃ கஷாயகடுகஂ, ஜ்யோஸ்நா மதுரஶீதலா|| இதி|

Adhikarana saMgrahashlokaH (96) · Śloka 6

ஶூகஶிம்பீஜபக்வாந்நமாஂஸஶாகபலௌஷதைஃ| வர்கிதைரந்நலேஶோऽயமுக்தோ நித்யோபயோகிகஃ||௧௭௨|| இதி ஶ்ரீவைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸூநுஶ்ரீமத்வாக்படவிரசி தாயமஷ்டாங்கஹதயஸஂஹிதாயாஂ ஸூத்ரஸ்தாநேऽந்நஸ்வரூபவிஜ்ஞாநியோ நாம ஷஷ்டோऽத்யாயஃ||௬||

ஸ௦-ஸம்ப்ரதி ஸுகக்ரஹணதாரணார்தஂ ஸங்க்ரஹஶ்லோகமாஹ-ஸ௦-ஶூகதாந்யாதிபிர்வர்கிதைஃ-வர்கீகதைஃ, அயமந்நஸ்ய லேஶஃ-ஏகதஶஃ ஸ்தோகமாத்ரோ, நிர்திஷ்டஃ| கிம்பூதஃ? நித்யோபயோகோ வித்யதே யஸ்ய ஸ நித்யோபயோகிகஃ, ஸதோபயோகவாநித்யர்தஃ| மாத்ராயோகக்ரியாதேஶகாலாவஸ்தாதிவிஶேஷாச்சோக்தாநாமபி த்ரவ்யாணாமந்யதாத்வஂ தஷ்டம்| யதா-"திலஶோ நிஷேவ்யமாணஂ விஷமபி ஸஞ்ஜாயதேऽமதஸமாநம்| பல்லாதகஃ ஸஹ திலைஸ்தத்கார்யபி குஷ்டமுபஹந்தி|| ஸஂஸ்காரேண லகுப்யஃ ஸக்துப்யஃ ஸித்தபிண்டிகா குரவஃ| மருவாஸிஷு து ஸாத்ம்யஂ ததிபீலுஶமீகரீராணாம்|| கததுக்தைர்ஹேமந்தே மந்தாக்நிஃ கபோத்தரோ பவேத்ப்ராயஃ| ததிதுக்தஂ வாதக்நஂ ததஜாதஂ வாதகத்பவதி|| ரேசநமபி ச க்ஷீரஂ கவ்யஂ ஸங்க்ராஹி கஸ்யசித்பவதி|" இதி| தஸ்மாதேவமாதி ஸ்வபுத்த்யைவோஹ்யம்| ஶாஸ்த்ரகதா து க்ரந்தகௌரவபயாத்ஸ்பஷ்டஂ கத்வா நோக்தம், ப்ரதேஶாந்தரேஷு யுக்த்யைவ ப்ரதிபாதிதமிதி| இதி ஶ்ரீமகாங்கதத்தபுத்ரஶ்ரீமதருணதத்தவிரசிதாயாமஷ்டாங்கஹதயடீகாயாஂ ஸர்வாங்காஸுந்தராக்யாயாஂ ஸூத்ரஸ்தாநேऽந்நஸ்வரூபாதிவிஜ்ஞாநீயோऽத்யாயஃ ஷஷ்டஃ|| ௯௬||