15. śōdhanādigaṇasaṅgrahōdhyāyaḥ

Adhikarana adhyAyopakramaH · Śloka

ਦ੍ਵਿਵਿਧੋਪਕ੍ਰਮਣੀਯਾਧ੍ਯਾਯਾਦਨਨ੍ਤਰਂ ਸ਼ੋਧਨਾਦਿਗਣਸਙ੍ਹ੍ਗ੍ਰਹਾਧ੍ਯਾਯਾਰਮ੍ਭਃ| ਯਤੋ ਦੋਸੋਪਕ੍ਰਮਣੀਯੇ ਦ੍ਵਿਵਿਧੋਪਕ੍ਰਮਣੀਯੇ ਚ ਨਾਨਾਵਿਧਾ ਉਪਕ੍ਰਮਾ ਅਭਿਹਿਤਾਃ | ਤੇ ਚ ਮਦਨਮਧੁਕਾਦਿਭੇਸਜਾਸ਼੍ਰਯਾਃ, ਅਤਸ੍ਤਾਨਿ ਸ਼ੋਧਨਾਦ੍ਯੁਪਯੋਗੀਨਿ ਸਰ੍ਵੋਪਕ੍ਰਮਾਧਿਕਾਰੀਣਿ ਸਞ੍ਜਿਘਕ੍ਸੁਰਧ੍ਯਾਯਮਿਮਮਾਰੇਭੇ-

Adhikarana SodhanAdigaNasa~ggrahodhyAyaH (2) · Śloka 2

ਯਤੋ ਦੋਸੋਪਕ੍ਰਮਣੀਯੇ ਦ੍ਵਿਵਿਧੋਪਕ੍ਰਮਣੀਯੇ ਚ ਨਾਨਾਵਿਧਾ ਉਪਕ੍ਰਮਾ ਅਭਿਹਿਤਾਃ, ਤੇ ਚ ਮਦਨਮਧੁਕਾਦਿਭੇਸਜਾਸ਼੍ਰਯਾਃ, ਅਤਸ੍ਤਾਨਿ ਸ਼ੋਧਨਾਦ੍ਯੁਪਯੋਗੀਨਿ ਸਰ੍ਵੋਪਕ੍ਰਮਾਧਿਕਾਰੀਣਿ ਸਞ੍ਜਿਘਕ੍ਸੁਰਧ੍ਯਾਯਮਿਮਮਾਰੇਭੇ - - - - ਅਥਾਤਃਸ਼ੋਧਨਾਦਿਗਣਸਙ੍ਗ੍ਰਹਮਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ| ਗਦ੍ਯਸੂਤ੍ਰੇ||੨||

ਸ੦-ਸ਼ੋਧਨਂ-ਸ਼ੋਧਨਰੂਪੋ ਦ੍ਰਵ੍ਯਗਣਃ, ਆਦਿਰ੍ਯੇਸਾਂ ਤ ਏਵਮ੍| ਆਦਿ ਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਵਾਤਹਰਾਦਿਗਣਪਰਿਗ੍ਰਹਃ| ਤੇਸਾਂ ਸਙ੍ਗ੍ਰਹੋ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਨਧ੍ਯਾਯੇ ਸ ਸ਼ੋਧਨਾਦਿਗਣਸਙ੍ਗ੍ਰਹਃ, ਤਂ ਸ਼ੋਧਨਾਦਿਗਣਸਙ੍ਗ੍ਰਹਸਂਜ੍ਞਮਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਗਣਃ-ਸਮੂਹਃ| ਵਿਕ੍ਸਿਪ੍ਤਾਨਾਂ ਪਦਾਰ੍ਥਾਨਾਮੇਕਤ੍ਰ ਰਾਸ਼ੀਕਰਣਂ-ਸਙ੍ਗ੍ਰਹਃ| ਤਤ੍ਰ ਸ਼ੋਧਨਗਣਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਦੋਸਵਿਜਯਿਤ੍ਵੇਨ ਪ੍ਰਾਧਾਨ੍ਯਾਤ੍ ਪੂਰ੍ਵਮੁਪਨ੍ਯਾਸਃ|

Adhikarana vamanagaNaH (1) · Śloka 1

ਸ਼ੋਧਨਂ ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਮ੍,- ਵਮਨਵਿਰੇਚਨਾਸ੍ਥਾਪਨਸ਼ਿਰੋਵਿਰੇਚਨਦ੍ਰਵ੍ਯਭੇਦੇਨ| ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਵਮਨਸ੍ਯੌਸਧਗਣਂ ਤਾਵਤ੍ਪੂਰ੍ਵਂ ਵਕ੍ਤਿ - - - - ਮਦਨਮਧੁਕਲਮ੍ਬਾਨਿਮ੍ਬਬਿਮ੍ਬੀਵਿਸ਼ਾਲਾ- ਤ੍ਰਪੁਸਕੁਟਜਮੂਰ੍ਵਾਦੇਵਦਾਲੀਕਮਿਘ੍ਨਮ੍| ਵਿਦੁਲਦਹਨਚਿਤ੍ਰਾਃ ਕੋਸ਼ਵਤ੍ਯੌ ਕਰਞ੍ਜਃ ਕਣਲਵਣਵਚੈਲਾਸਰ੍ਸਪਾਸ਼੍ਰ੍ਛਰ੍ਦਨਾਨਿ||੧||

ਸ੦-ਮਦਨਂ-ਰਾਠਃ| ਮਧੁਕਂ-ਮਧੁਯਸ੍ਟਿਕਾ| ਲਮ੍ਬਾ-ਤੁਮ੍ਬੀ ਦੀਰ੍ਘਤਿਕ੍ਤਾਲਾਬੁਸਂਜ੍ਞਾ| ਨਿਮ੍ਬਃ-ਪਿਚਮਨ੍ਦਃ| ਬਿਮ੍ਬੀ-ਗੋਹ੍ਲਾ, ਓਸ੍ਠੋਪਮਫਲਸਂਜ੍ਞਾ| ਵਿਸ਼ਾਲਾ-ਇਨ੍ਦ੍ਰਵਾਰੁਣੀ| ਤ੍ਰਪੁਸਂ-ਤਿਕ੍ਤਤ੍ਰਪੁਸਂ ਵ੍ਰੇਦ੍ਯਮ੍, ਤਸ੍ਯ ਵਮਨਯੋਗ੍ਯਤ੍ਵਾਤ੍| ਕੁਟਜਂ-ਵਤ੍ਸਕਮ੍| ਮੂਰ੍ਵਾ-ਪੀਲੁਪਰ੍ਣੀ| ਦੇਵਦਾਲੀ-ਗਰਾਗਰੀ| ਕਮਿਘ੍ਨਂ-ਵਿਡਙ੍ਗਮ੍| ਵਿਦੁਲੋ-ਜਲਵੇਤਸਃ| ਦਹਨਃ-ਚਿਤ੍ਰਕਃ| ਚਿਤ੍ਰਾ-ਮੂਸਿਕਪਰ੍ਣੀ| ਕੋਸ਼ਵਤ੍ਯੌ-ਘਣ੍ਟਾਲਿਕੇ, ਏਕਾ ਧਾਮਾਰ੍ਗਵੋ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾ ਰਾਜਕੋਸ਼ਾਤਕੀ| ਕਰਞ੍ਜੋ-ਨਕ੍ਤਮਾਲਃ| ਕਣਾ-ਕਸ੍ਣਾ| ਲਵਣਂ-ਸੈਨ੍ਧਵਮ੍| ਵਚਾ-ਗੋਲੋਮੀ| ਏਲਾ-ਤ੍ਰੁਟੀਃ| ਸਰ੍ਸਪੋ-ਰਕ੍ਸੋਘ੍ਨਃ| ਏਤਾਨਿ ਮਦਨਾਦੀਨਿ ਛਰ੍ਦਨਾਨਿ-ਛਰ੍ਦਿਕਰਾਣਿ| "ਵਸੁਮੁਨਿਵਿਰਤਿਸ਼੍ਚੇਨ੍ਮਾਲਿਨੀ ਨੌ ਮਯੋਃ ਯਃ|" ਅਤ੍ਰ ਚ ਮਦਨਵਿਸ਼ਾਲਾਤ੍ਰਪੁਸਕੁਟਜਵਿਡਙ੍ਗੈਲਾਸਰ੍ਸਪਾਣਾਂ ਫਲਾਨਿ ਵਮਨਕ੍ਰਨ੍ਤਿ| ਮਧੁਕਵਿਦੁਲਚਿਤ੍ਰਕਦਨ੍ਤੀਵਚਾਨਾਂ ਤੁ ਮੂਲਾਨਿ| ਰੋਧ੍ਰਸੁਵਰ੍ਣਕ੍ਸੀਰੀਕਮ੍ਪਿਲ੍ਲਾਨਾਂ ਤ੍ਵਚਃ| ਸ਼ੇਸਾਣਾਂ ਫਲਪਤ੍ਰਪੁਸ੍ਪਾਣਿ ਵੇਦਿਤਵ੍ਯਾਨੀਤਿ|

Adhikarana virecanagaNaH (2) · Śloka 2

ਨਿਕੁਮ੍ਭਕੁਮ੍ਭਤ੍ਰਿਫਲਾਗਵਾਕ੍ਸੀ- ਸ੍ਰੁਕ੍ਸ਼ਙ੍ਖਿਨੀਨੀਲਿਨਿਤਿਲ੍ਵਕਾਨਿ| ਸ਼ਮ੍ਯਾਕਕਮ੍ਪਿਲ੍ਲਕਹੇਮਦੁਗ੍ਧਾ ਦੁਗ੍ਧਂ ਚ ਮੂਤ੍ਰਂ ਚ ਵਿਰੇਚਨਾਨਿ||੨||

ਸ੦-ਨਿਕੁਮ੍ਭੋ-ਦਨ੍ਤੀ| ਕੁਮ੍ਭਃ-ਤ੍ਰਿਵਤ੍| ਤ੍ਰਿਫਲਾ-ਵਰਾ| ਗਵਾਕ੍ਸੀ-ਵਿਸ਼ਾਲਾ, ਦ੍ਵਿਤੀਯੇਨ੍ਦ੍ਰਵਾਰੁਣੀ| ਸ੍ਰੁਕ੍-ਗੁਡਾ| ਸ਼ਙ੍ਖਿਨੀ-ਯਵਤਿਕ੍ਤਾ| ਨੀਲਿਨੀ-ਨੀਲਪੁਸ੍ਪਾ, ਭਾਰਵਾਹੀਸਂਜ੍ਞਾ| ਤਿਲ੍ਵਕੋ-ਰੋਧ੍ਰਃ| ਸ਼ਮ੍ਯਾਕਃ-ਕਰ੍ਣਿਕਾਰਃ| ਕਮ੍ਪਿਲ੍ਲਕੋ-ਰਞ੍ਜਨਕਃ| ਹੇਮਦੁਗ੍ਧਾ-ਕਨਕਕ੍ਸੀਰੀ| ਦੁਗ੍ਧਂ-ਕ੍ਸੀਰਮ੍| ਮੂਤ੍ਰਂ-ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਮ੍| ਨਿਕੁਮ੍ਭਾਦੀਨ੍ਯੇਤਾਨਿ ਵਿਰੇਚਨਾਨਿ| ਉਪਜਾਤਿਰ੍ਵਤ੍ਤਮ੍|

Adhikarana nirUhagaNaH (3) · Śloka 3

ਮਦਨਕੁਟਜਕੁਸ੍ਠਦੇਵਦਾਲੀ- ਮਧੁਕਵਚਾਦਸ਼ਮੂਲਦਾਰੁਰਾਸ੍ਨਾਃ| ਯਵਮਿਸ਼ਿਕਤਵੇਧਨਂ ਕੁਲਤ੍ਥਾ ਮਧੁ ਲਵਣਂ ਤ੍ਰਿਵਤਾ ਨਿਰੂਹਣਾਨਿ||੩||

ਸ੦-ਮਦਨਂ-ਮਦਨਫਲਮ੍| ਕੁਟਜਂ-ਵਤ੍ਸਕਤ੍ਵਕ੍| ਕੁਸ੍ਠਂ-ਗਦਨਾਮ| ਦਾਰੁ-ਦੇਵਦਾਰੁਃ| ਰਾਸ੍ਨਾ-ਯੁਕ੍ਤਰਸਾ| ਮਿਸ਼ਿਃ-ਸ਼ਤਪੁਸ੍ਪਾ| ਕਤਵੇਧਨਂ-ਧਾਮਾਰ੍ਗਵਃ| ਕੁਲਤ੍ਥਾਃ-ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਾਃ| ਏਤਾਨਿ ਨਿਰੂਹਣਾਨਿ-ਨਿਰੂਹਣਸਾਧਨਾਨਿ| "ਭਵਤਿ ਜਗਤਿ ਨੌ ਤਤਃ ਪਰੌ ਰ੍ਯੌ ਨਜਸਹਿਤੈਰ੍ਜਰਗੈਸ਼੍ਚ ਪੁਸ੍ਪਿਤਾਗ੍ਰਾ|"

Adhikarana nAvanagaNaH (4) · Śloka 4

ਵੇਲ੍ਲਾਪਾਮਾਰ੍ਗਵ੍ਯੋਸਦਾਰ੍ਵੀਸੁਰਾਲਾ ਬੀਜਂ ਸ਼ੈਰੀਸਂ ਬਾਰ੍ਹਤਂ ਸ਼ੈਗ੍ਰਵਂ ਚ| ਸਾਰੋ ਮਾਧੂਕਃ ਸੈਨ੍ਧਵਂ ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ੍ਯਸ਼ੈਲਂ ਤ੍ਰੁਟ੍ਯੌ ਪਥ੍ਵੀਕਾ ਸ਼ੋਧਯਨ੍ਤ੍ਯੁਤ੍ਤਮਾਙ੍ਗਮ੍||੪||

ਸ੦-ਵੇਲ੍ਲਂ-ਵਿਡਙ੍ਗਮ੍| ਅਪਾਮਾਰ੍ਗਃ-ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਕ੍ਪੁਸ੍ਪੀ| ਵ੍ਯੋਸਂ-ਤ੍ਰਿਕਟੁਕਮ੍| ਦਾਰ੍ਵੀ-ਪੀਤਦ੍ਰੁਃ| ਸੁਰਾਲਾ-ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਸਰ੍ਜਰਸਃ| ਸ਼ੈਰੀਸ਼ਂ-ਸ਼ਿਰੀਸਬੀਜਮ੍| ਬਾਰ੍ਹਤਂ-ਬਹਤੀਬੀਜਮ੍| ਸ਼ੈਗ੍ਰਵਂ-ਸ਼ਿਗ੍ਰੁਬੀਜਮ੍| ਸਾਰੋ ਮਾਧੂਕੋ-ਮਧੂਕਪੁਸ੍ਪਸਾਰਃ| ਸੈਨ੍ਧਵਂ-ਸਿਨ੍ਧੂਤ੍ਥਮ੍| ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ੍ਯਸ਼ੈਲਂ-ਸ਼ੁਸ੍ਕਰਸਾਞ੍ਜਨਮ੍| ਤ੍ਰੁਟ੍ਯੌ-ਸੂਕ੍ਸ੍ਮੈਲਾ ਸ੍ਥੂਲੈਲਾ ਚ| ਪਥ੍ਵੀਕਾ-ਹਿਙ੍ਗੁਪਤ੍ਰੀ| ਏਤਾਨ੍ਯੁਤ੍ਤਮਾਙ੍ਗਂ ਸ਼ੋਧਯਨ੍ਤਿ,- ਮੂਰ੍ਧਵਿਰੇਚਨਾਨੀਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| "ਮੌ ਯੌ ਪਞ੍ਚਾਸ਼੍ਵੈਰ੍ਵੈਸ਼੍ਵਦੇਵੀਤਿ ਨਾਮ੍ਨਾ|"

Adhikarana vAtaghnagaNaH (5) · Śloka 5

ਭਦ੍ਰਦਾਰੁ ਨਤਂ ਕੁਸ੍ਠਂ ਦਸ਼ਮੂਲਂ ਬਲਾਦ੍ਵਯਮ੍| ਵਾਯੁਂ ਵੀਰਤਰਾਦਿਸ਼੍ਚ ਵਿਦਾਰ੍ਯਾਦਿਸ਼੍ਚ ਨਾਸ਼ਯੇਤ੍||੫||

ਸ੦-ਭਦ੍ਰਾਦਾਰੁ-ਕਿਲਿਮਮ੍| ਨਤਂ-ਤਗਰਮ੍| ਕੁਸ੍ਠਂ-ਗਦਃ| ਦਸ਼ਮੂਲਂ=ਦ੍ਵਿਪਞ੍ਚਮੂਲਮ੍| ਬਲਾਦ੍ਵਯਂ-ਬਲਾਤਿਬਲਾ ਚ| ਏਤਾਨਿ ਭਦ੍ਰਦਾਰ੍ਵਾਦੀਨਿ, ਚ-ਅਪਰਂ, ਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣੋ ਵੀਰਤਰਾਦਿਰ੍ਵਿਦਾਰ੍ਯਾਦਿਸ਼੍ਚ ਗਣੋ ਵਾਯੁਂ ਨਾਸ਼ਯਤਿ|

Adhikarana pittaghnagaNaH (6) · Śloka 6

ਦੂਰ੍ਵਾਨਨ੍ਤਾ ਨਿਮ੍ਬਵਾਸਾਤ੍ਮਗੁਪ੍ਤਾ ਗੁਨ੍ਦ੍ਰਾਭੀਰੁਃ ਸ਼ੀਤਪਾਕੀ ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਃ| ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਾਦਿਃ ਪਦ੍ਮਕਾਦਿਃ ਸ੍ਥਿਰੇ ਦ੍ਵੇ ਪਦ੍ਮਂ ਵਨ੍ਯਂ ਸਾਰਿਵਾਦਿਸ਼੍ਚ ਪਿਤ੍ਤਮ੍||੬||

ਸ੦-ਦੂਰ੍ਵਾ-ਸ਼ਾਦ੍ਵਲਮ੍| ਅਨਨ੍ਤਾ-ਯਵਾਸਕਃ| ਨਿਮ੍ਬਃ-ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਃ| ਵਾਸਾ-ਆਟਰੂਸਕਃ| ਆਤ੍ਮਗੁਪ੍ਤਾ-ਕਪਿਕਚ੍ਛੂਃ| ਗੁਨ੍ਦ੍ਰਾ-ਪਦਏਰਕਃ| ਅਭੀਰੁਃ-ਸ਼ਤਾਵਰੀ| ਸ਼ੀਤਪਾਕੀ-ਸ਼ਿਖਣ੍ਡਿਕਾ ਕਾਕਣਨ੍ਤਿਕਾਭੇਦਃ| ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਃ-ਸ਼੍ਯਾਮਾ| ਏਸ ਦੂਰ੍ਵਾਦਿਰ੍ਗਣਃ, ਤਥਾ ਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣੋ ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਾਦਿਃ ਪਦ੍ਮਕਾਦਿਸ਼੍ਚ ਗਣਃ, ਤਥਾ ਸ਼ਾਲਿਪਰ੍ਣੀਪਸ਼੍ਨਿਪਰ੍ਣ੍ਯੌ, ਤਥਾ ਪਦ੍ਮਂ-ਜਲਜਮ੍, ਵਨ੍ਯਂ-ਕੁਟਨ੍ਨਟਮ੍, ਤਥਾ ਸਾਵਾਦਿਸ਼੍ਚ ਗਣਃ, ਏਤੇ ਪਿਤ੍ਤਂ ਨਾਸ਼ਯਨ੍ਤਿ| "ਮ੍ਤੌ ਤੌ ਗੌ ਚੇਚ੍ਛਾਲਿਨੀ ਵੇਦਲੋਕੇਃ|"

Adhikarana shleShmaghnagaNaH (7) · Śloka 7

ਆਰਗ੍ਵਧਾਦਿਰਰ੍ਕਾਦਿਰ੍ਮੁਸ੍ਕਕਾਦ੍ਯੋਸਨਾਦਿਕਃ| ਸੁਰਸਾਦਿਃ ਸਮੁਸ੍ਤਾਦਿਰ੍ਵਤ੍ਸਕਾਦਿਰ੍ਬਲਾਸਜਿਤ੍||੭||

ਸ੦-ਆਰਗ੍ਵਧਾਦ੍ਯਾਦਯੋ ਗਣਾਃ ਸਪ੍ਤੈਤੇ ਬਲਾਸਂ-ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਂ ਜਯਨ੍ਤਿ|

Adhikarana jIvanIyAkhyo gaNaH (8) · Śloka 8

ਜੀਵਨ੍ਤਿ ਕਾਕੋਲ੍ਯੌ ਮੇਦੇ ਦ੍ਵੇ ਮੁਦ੍ਗਮਾਸਪਰ੍ਣ੍ਯੌ ਚ| ਸਭਕਜੀਵਕਮਧੁਕਂ ਚੇਤਿ ਗਣੋ ਜੀਵਨੀਯਾਖ੍ਯਃ||੮||

ਸ੦-ਜੀਵਨ੍ਤ੍ਯਾਦਿਰ੍ਗਣੋ ਜੀਵਨੀਯਸਂਜ੍ਞਃ| ਉਦਾਹਰਣਮਾਤ੍ਰਂ ਚੇਦਮ੍| ਧੀਮਤਾ ਸ੍ਵਾਦੁਸ਼ੀਤਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਦੀਨ੍ ਜੀਵਨ੍ਤ੍ਯਾਦਿਸੁ ਸਾਧਾਰਣਗੁਣਾਨਾਲੋਚ੍ਯ ਕ੍ਸੀਰੇਕ੍ਸੁਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਕ੍ਸੋਡਵਿਦਾਰਿਕਨ੍ਦਾਦਿਸੁ (ਸ੍ਵਪਿ) ਤਦ੍ਗੁਣੇਸੁ ਜੀਵਨੀਯਾਦਿਤ੍ਵਮਵਧਾਰਯਿਤੁਂ ਯੁਕ੍ਤਮਿਤਿ| ਜੀਵਨ੍ਤੀ-ਜੀਵਵਰ੍ਦ੍ਧਨੀ| ਕਾਕੋਲ੍ਯੌ ਦ੍ਵੇ-ਏਕਾ ਕਾਕੋਲੀ ਕੇਵਡੀਸਂਜ੍ਞਾ, ਅਨ੍ਯਾ ਕ੍ਸੀਰਕਾਕੋਲੀ ਪਯਸ੍ਵਿਨੀਸਂਜ੍ਞਾ| ਦ੍ਵੇ ਮੇਦੇ-ਏਕਾ ਮੇਦਾ ਮਣਿਚ੍ਛਿਦ੍ਰਾਸਂਜ੍ਞਾ, ਅਨ੍ਯਾ ਮਹਾਮੇਦਾ ਵਕ੍ਸਰੁਹਾਸਂਜ੍ਞਾ| ਮੁਦ੍ਗਪਰ੍ਣ੍ਯਾਦੀਨਾਂ ਨਾਮਾਨਿ ਪ੍ਰਾਗੁਕ੍ਤਾਨੀਤਿ| "ਹ੍ਯਨ੍ਤਾਨ੍ਤਰਾਦਿਗੁਰੁਭਿਃ ਸੋਦਧਿਲੈਃ ਸਪ੍ਤਭਿਰ੍ਗਣੈਰ੍ਗੁਰੁਣਾ| ਆਰ੍ਯਾਰ੍ਧੇ ਨਾਤ੍ਰਾਯੁਜਿ ਜਃ ਸਸ੍ਠੋਯਂ ਨਲਘੁਕੌ ਵਾ|"

Adhikarana vidAryAdigaNaH (9-10) · Śloka 10

ਵਿਦਾਰਿਪਞ੍ਚਾਙ੍ਗੁਲਵਸ਼੍ਚਿਕਾਲੀ- ਵਸ਼੍ਚੀਵਦੇਵਾਹ੍ਵਯਸ਼ੂਰ੍ਪਪਰ੍ਣ੍ਯਃ| ਕਣ੍ਡੂਕਰੀ ਜੀਵਨਹ੍ਰਸ੍ਵਸਂਜ੍ਞੇ ਦ੍ਵੇ ਪਞ੍ਚਕੇ ਗੋਪਸੁਤਾ ਤ੍ਰਿਪਾਦੀ||੯|| ਵਿਦਾਰ੍ਯਾਦਿਰਯਂ ਹਦ੍ਯੋ ਬ੍ਰੂਂਹਣੋ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਹਾ| ਸ਼ੋਸਗੁਲ੍ਮਾਙ੍ਗਮਰ੍ਦੋਰ੍ਧ੍ਵਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਹਰੋ ਗਣਃ||੧੦||

ਸ੦-ਵਿਦਾਰੀ-ਵਸ੍ਯਕਨ੍ਦਾ| ਪਞ੍ਚਾਙ੍ਗੁਲਃ-ਏਰਣ੍ਡਃ| ਵਸ਼੍ਚਿਕਾਲੀ-ਉਸ੍ਟ੍ਰਧੂਮਕਾ ਮੇਸਸ਼੍ਰਙ੍ਗੀ ਵਾ| ਵਸ਼੍ਚੀਵਃ-ਕ੍ਸੁਦ੍ਰਵਰ੍ਸਾਭੂਃ| ਦੇਵਾਹ੍ਵਯਃ-ਸੁਰਦਾਰੁ| [ਦੇਵਾਦ੍ਵਯੇਤਿ ਪਾਠੇ ਏਕਾ ਸਹਦੇਵਾ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾ ਵਿਸ਼੍ਵਦੇਵਾ ਚੇਤਿ ਦੇਵਾਦ੍ਵਯਮ੍| ] ਸ਼ੂਰ੍ਪਰ੍ਣ੍ਯੌ-ਮੁਦ੍ਗਪਰ੍ਣੀ ਮਾਸਪਰ੍ਣੀ ਚ| ਕਣ੍ਡੂਕਰੀ-ਕਪਿਕਚ੍ਛੂਃ| ਜੀਵਨੇਤ੍ਯਾਦਿ| "ਅਭੀਰੁਵੀਰਾਜੀਵਨ੍ਤੀਜੀਵਕਰ੍ਸਭਕੈਃ ਸ੍ਮਤਮ੍| ਜੀਵਨਾਖ੍ਯਮ੍" (ਹ. ਸੂ. ਅ. ੬|੧੭੦) ਇਤਿ ਜੀਵਨਸਂਜ੍ਞਂ ਪਞ੍ਚਮੂਲਮ੍| ਬਹਤੀ ਕਣ੍ਟਕਾਰਿਕਾ ਸ਼ਾਲਿਪਰ੍ਣੀ ਪਸ਼੍ਨਿਪਰ੍ਣੀ ਗੋਕ੍ਸੁਰਕਮਿਤਿ ਹ੍ਰਸ੍ਵਸਂਜ੍ਞਂ ਪਞ੍ਚਮੂਲਮ੍| ਗੋਪਸੁਤਾ-ਸਾਰਿਵਾ| ਤ੍ਰਿਪਾਦਿ-ਹਂਸਪਾਦੀ ਕੀਟਮਾਰਿਕਾਖ੍ਯਾ| ਏਸ ਵਿਦਾਰ੍ਯਾਦਿਗਣੋ ਬਂਹਣੋ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਘ੍ਨਃ ਸ਼ੋਸਾਦਿਹਰਸ਼੍ਚ| ਉਪਜਾਤਿਰ੍ਵਤ੍ਤਮ੍|

Adhikarana sArivAdigaNaH (11) · Śloka 11

ਸਾਰਿਵੋਸ਼ੀਰਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਮਧੂਕਸ਼ਿਸ਼ਿਰਦ੍ਵਯਮ੍| ਯਸ੍ਟੀ ਪਰੂਸਕਂ ਹਨ੍ਤਿ ਦਾਹਪਿਤ੍ਤਾਸ੍ਰਤਡ੍ਜ੍ਵਰਾਨ੍||੧੧||

ਸ੦-ਸਾਰਿਵਾ-ਕਸ੍ਣਵਲ੍ਲੀ| ਉਸ਼ੀਰਂ-ਵੀਰਤਰੁ (ਰਮ੍)| ਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਃ-ਸਰ੍ਵਤੋਭਦ੍ਰਾ| ਮਧੂਕੋ-ਗੁਡਪੁਸ੍ਪਕਃ| ਸ਼ਿਸ਼ਿਰਦ੍ਵਯਂ-ਏਕਂ ਸਿਤਚਨ੍ਦਨਂ ਮਲਯਜਸਂਜ੍ਞਮਨ੍ਯਦ੍ਰਕ੍ਤਚਨ੍ਦਨਸਂਜ੍ਞਮ੍| ਯਸ੍ਟੀ-ਕ੍ਲੀਤਕਸਂਜ੍ਞਮ੍| ਪਰੂਸਕਂ-ਮਦੁਫਲਮ੍| ਸਾਰਿਵਾਦਿਰਯਂ ਦਾਹਾਦੀਨ੍ ਹਨ੍ਤਿ|

Adhikarana padmakAdigaNaH (12) · Śloka 12

ਪਦ੍ਮਕਪੁਣ੍ਡ੍ਰੌ ਵਦ੍ਧਿਤੁਗਰ੍ਦ੍ਯ੍ਧਃ ਸ਼ਙ੍ਗ੍ਯਮਤਾ ਦਸ਼ ਜੀਵਨਸਂਜ੍ਞਾਃ| ਸ੍ਤਨ੍ਯਕਰਾ ਘ੍ਨਨ੍ਤੀਰਣਪਿਤ੍ਤਂ ਪ੍ਰੀਣਨਜੀਵਨਬਂਹਣਵਸ੍ਯਾਃ||੧੨||

ਸ੦-ਪਦ੍ਮਕਂ-ਹੇਮਪਦ੍ਮਮ੍| ਪੁਣ੍ਡ੍ਰਃ-ਪ੍ਰਪੌਣ੍ਡਰੀਕਮ੍| ਵਦ੍ਧਿਃ-ਮਹਾਸ਼੍ਰਾਵਣੀ| ਤੁਗਾ-ਤੁਗਾਕ੍ਸੀਰੀ| ਦ੍ਧਿਃ-ਸ਼੍ਰਾਵਣੀ| ਸ਼੍ਰਙ੍ਗੀ-ਕੁਲੀਰਸ਼੍ਰਙ੍ਗੀ| ਅਮਤਾ-ਛਿਨ੍ਨਰੁਹਾ| ਦਸ਼ ਜੀਵਨਸਂਜ੍ਞਾਃ-ਜੀਵਨ੍ਤ੍ਯਾਦਿਗਣੋਕ੍ਤਾਃ| ਏਤੇ ਪਦ੍ਮਕਾਦਯਃ ਸ੍ਤਨ੍ਯਹੇਤਵਃ, ਤਥਾ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਂ ਘ੍ਨਨ੍ਤਿ, ਤਥਾ ਪ੍ਰੀਣਨਾਦਿਗੁਣਯੁਕ੍ਤਾਃ| "ਅਸ੍ਟਾਭ੍ਯੋ ਭਦ੍ਗੌ ਯੋਜ੍ਯਾਵੁਪਚਿਤ੍ਰਾ|"

Adhikarana parUShakAdigaNaH (13) · Śloka 13

ਪਰੂਸਕਂ ਵਰਾ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾ ਕਟ੍ਫਲਂ ਕਤਕਾਤ੍ ਫਲਮ੍| ਰਾਜਾਹ੍ਵਂ ਦਾਡਿਮਂ ਸ਼ਾਕਂ ਤਣ੍ਮੂਤ੍ਰਾਮਯਵਾਤਜਿਤ੍||੧੩||

ਸ੦-ਪੁਰੂਸਕੋ-ਮਦੁਫਲੋ ਧਨ੍ਵਨਚ੍ਛਦਃ| ਵਰਾ-ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਾ| ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾ-ਮਧੁਫਲਾ| ਕਟ੍ਫਲਂ-ਰੋਹਿਣੀ ਸੋਮਵਲ੍ਕਃ| ਕਤਕਫਲਂ-ਵਾਰਿਪ੍ਰਸਾਦਨਮ੍| ਰਾਜਾਹ੍ਵਂ-ਕੜ੍ਣਿਕਾਰਮ੍| ਦਾਡਿਮਂ-ਸ਼ੁਕੇਸ੍ਟਮ੍| ਸ਼ਾਕਂ-ਖਰਚ੍ਛਦਵਕ੍ਸਵਿਸ਼ੇਸਃ| ਪਰੂਸਕਾਦਿਰੇਸ ਤਡਾਮਯਾਦਿਜਿਤ੍|

Adhikarana a~jjanAdigaNaH (14) · Śloka 14

ਅਞ੍ਜਨਂ ਫਲਿਨੀ ਮਾਂਸੀ ਪਦ੍ਮੋਤ੍ਪਲਰਸਾਞ੍ਜਨਮ੍| ਸੈਲਾਮਧੁਕਨਾਗਾਹ੍ਵਂ ਵਿਸਾਨ੍ਤਰ੍ਦਾਹਪਿਤ੍ਤਨੁਤ੍||੧੪||

ਸ੦-ਅਞ੍ਜਨਂ ਦ੍ਵਿਧਾ,-ਏਕਂ ਸ੍ਰੋਤੋਞ੍ਜਨਂ ਯਾਮੁਨਸਂਜ੍ਞਮਪਰਂ ਸੌਵੀਰਂ ਨੇਤ੍ਰਭੂਸਣਾਖ੍ਯਮ੍| ਫਲਿਨੀ-ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਃ| ਮਾਂਸੀ-ਕਸ੍ਣਜਟਾ| ਪਦ੍ਮਂ-ਪੁਸ੍ਕਰਮ੍| ਉਤ੍ਪਲਂ-ਸ਼ਸ਼ਿਪ੍ਰਿਯਮ੍| ਰਸਾਞ੍ਜਨਂ-ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ੍ਯਸ਼ੈਲਮ੍| ਏਲਾ-ਬਹੁਲਾ| ਮਧੁਕਂ-ਮਧੁਯਸ੍ਟੀ| ਨਾਗਾਹ੍ਵਂ-ਨਾਗਕੇਸਰਮ੍| ਏਸੋਞ੍ਜਨਾਦਿਰ੍ਵਿਸਾਦਿਜਿਤ੍|

Adhikarana paTolAdigaNaH (15) · Śloka 15

ਪਟੋਲਕਟੁਰੋਹਿਣੀਚਨ੍ਦਨਂ ਮਧੁਸ੍ਰਵਗੁਡੂਚਿਪਾਠਾਨ੍ਵਿਤਮ੍| ਨਿਹਨ੍ਤਿ ਕਫਪਿਤ੍ਤਕੁਸ੍ਠਜ੍ਵਰਾਨ੍ ਵਿਸਂ ਵਮਿਮਰੋਚਕਂ ਕਾਮਲਾਮ੍||੧੫||

ਸ੦-ਪਟੋਲਂ-ਪਾਣ੍ਡੁਫਲਮ੍| ਕਟੁਰੋਹਿਣੀ-ਕਟੁਕਾ| ਚਨ੍ਦਨਂ-ਗਨ੍ਧਸਾਰਮ੍| ਮਧੁਸ੍ਰਵੋ-ਮੁਰਙ੍ਗੀ| ਗੁਡੂਚੀ-ਛਿਨ੍ਨਰੁਹਾ| ਪਾਠਾ-ਅਮ੍ਬਸ੍ਠਾ| ਏਤੈਰ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਮੇਤਤ੍ ਪਟੋਲਾਦਿਕਂ ਕਫਾਦੀਨ੍ ਨਿਹਨ੍ਤਿ| "ਮਾਤ੍ਰਾਸਮਕਂ ਨਵਮੋ ਲ੍ਗਾਨ੍ਤਮ੍ (ਮੋ ਲਗੋਨ੍ਤ੍ਯਃ) " (ਵਤ੍ਤਰਤ੍ਨਾਕਰੇ ਅ. ੨|੩੨)

Adhikarana guDUcyAdigaNaH (16) · Śloka 16

ਗੁਡੂਚੀਪਦ੍ਮਕਾਰਿਸ੍ਟਧਾਨਕਾਰਕ੍ਤਚਨ੍ਦਨਮ੍| ਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਜ੍ਵਰਚ੍ਛਰ੍ਦਿਦਾਹਤਸ੍ਣਾਘ੍ਨਮਗ੍ਨਿਕਤ੍||੧੬||

ਸ੦-ਗੁਡੂਚੀ-ਛਿਨ੍ਨੋਦ੍ਭਵਾ| ਪਦ੍ਮਕੋ-ਮਰੁਦ੍ਭਵਃ| ਅਰਿਸ੍ਟੋ-ਨਿਮ੍ਬਃ| ਧਾਨਕਾ-ਧਾਨ੍ਯਕਮ੍| ਰਕ੍ਤਚਨ੍ਦਨਂ-ਰਕ੍ਤਕਾਸ੍ਠਮ੍| ਏਸ ਗੁਡੂਚ੍ਯਾਦਿਃ ਪਿਤ੍ਤਾਦੀਨ੍ ਹਨ੍ਤਿ, [ਅਗ੍ਨਿਕਰਸ਼੍ਚ ]|

Adhikarana AragvadhAdigaNaH (17-18) · Śloka 18

ਆਰਗ੍ਵਧੇਨ੍ਦ੍ਰਯਵਪਾਟਲਿਕਾਕਤਿਕ੍ਤਾ- ਨਿਮ੍ਬਾਮਤਾਮਧੁਰਸਾਸ੍ਰੁਵਵਕ੍ਸਪਾਠਾਃ| ਭੂਨਿਮ੍ਬਸੈਰ੍ਯਕ੍ਰਪਤੋਲਕਰਞ੍ਜਯੁਗ੍ਮ- ਸਪ੍ਤਚ੍ਛਦਾਗ੍ਨਿਸੁਸਵੀਫਲਬਾਣਘੋਣ੍ਟਾਃ||੧੭|| ਆਰਗ੍ਵਧਾਦਿਰ੍ਜਯਤਿ ਛਰ੍ਦਿਕੁਸ੍ਠਵਿਸਜ੍ਵਰਾਨ੍| ਕਫਂ ਕਣ੍ਡੂਂ ਪ੍ਰਮੇਹਂ ਚ ਦੁਸ੍ਟਵ੍ਰਣਵਿਸ਼ੋਧਨਃ||੧੮||

ਸ੦-ਆਰਗ੍ਵਧਃ-ਸ਼ਮ੍ਯਾਕਃ| ਇਨ੍ਦ੍ਰਯਵਾਃ-ਕਲਿਙ੍ਗਕਾਃ| ਪਾਟਲਿਃ-ਵਸਨ੍ਤਦੂਤੀ| ਕਾਕਪਿਕ੍ਤਾ-ਸ਼ਾਰ੍ਙ੍ਗੇਸ੍ਟਾ| ਨਿਮ੍ਬਃ-ਪਾਰਿਭਦ੍ਰਕਃ| ਅਮਤਾ-ਗੁਡੂਚੀ| ਮਧੁਰਸਾ-ਮੂਰ੍ਵਾ| ਸ੍ਰੁਵਵਕ੍ਸੋ-ਵਿਕਙ੍ਕਤਃ, [ਕਣ੍ਟਕੀਵਕ੍ਸਃ ਕਣ੍ਟਕਾਰਿਕੇਤਿ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਃ ]| ਪਾਠਾ-ਅਮ੍ਬਸ੍ਠਾ| ਭੂਨਿਮ੍ਬਃ-ਕੈਰਾਤਃ| ਸੈਰ੍ਯਕਃ-ਸਹਚਰਃ| ਪਟੋਲਂ-ਕਰ੍ਕਸ਼ਚ੍ਛਦਮ੍| ਕਰਞ੍ਜਯੁਗ੍ਮਂ-ਏਕਃ ਪੂਤਿਕਕਰਞ੍ਜਸ਼੍ਚਿਰਿਬਿਲ੍ਵਾਖ੍ਯੋਪਰੋ ਨਕ੍ਤਮਾਲਾਖ੍ਯਃ| ਸਪ੍ਤਚ੍ਛਦਃ-ਅਯੁਗ੍ਮਚ੍ਛਦਃ| ਅਗ੍ਨਿਃ-ਚਿਤ੍ਰਕਃ| ਸੁਸਵੀ-ਕਾਰਵੀ, ਪਾਨੀਯਵਲ੍ਲੀਸਂਜ੍ਞਾ| ਫਲਂ-ਮਦਨਫਲਮ੍| ਬਾਣਃ-ਸਹਚਰਃ| ਘੋਣ੍ਟਾ-ਪੂਗਵਿਸ਼ੇਸਃ| ਅਯਮਾਰਗ੍ਵਧਾਦਿਸ਼੍ਚ੍ਛਰ੍ਦ੍ਯਾਦੀਨ੍ਨਿਹਨ੍ਤਿ| [ਮੇਦੋਦਰਾਨ੍ ਵਿਸ਼ੋਧਯਤਿ-ਪਰਾਕਰੋਤਿ| ] ਵਸਨ੍ਤਤਿਲਕਾਵਤ੍ਤਮ੍|

Adhikarana asanAdigaNaH (19-20) · Śloka 20

ਅਸਨਤਿਨਿਸ਼ਭੂਰ੍ਜਸ਼੍ਵੇਤਵਾਹਪ੍ਰਕੀਰ੍ਯਾਃ ਖਦਿਰਕਦਰਭਣ੍ਡੀਸ਼ਿਂਸ਼ਿਪਾਮੇਸਸ਼ਙ੍ਗ੍ਯਃ| ਤ੍ਰਿਹਿਮਤਲਪਲਾਸ਼ਾ ਜੋਙ੍ਗਕਃ ਸ਼ਾਕਸ਼ਾਲੌ ਕ੍ਰਮੁਕਧਵਕਲਿਙ੍ਗਚ੍ਛਾਪਕਰ੍ਣਾਸ਼੍ਵਕਰ੍ਣਾਃ||੧੯|| ਅਸਨਾਦਿਰ੍ਵਿਜਯਤੇ ਸ਼੍ਵਿਤ੍ਰਕੁਸ੍ਠਕਫਕ੍ਰਿਮੀਨ੍| ਪਾਣ੍ਡੁਰੋਗਂ ਪ੍ਰਮੇਹਂ ਚ ਮੇਦੋਦੋਸਨਿਬਰ੍ਹਣਃ||੨੦||

ਸ੦-ਅਸਨਃ-ਪੀਤਸ਼ਾਲਾਖ੍ਯਃ| ਤਿਨਿਸ਼ਃ-ਸ੍ਯਨ੍ਦਨਸਂਜ੍ਞਃ| ਭੂਰ੍ਜੋ-ਬਹੁਪੁਟਾਖ੍ਯਃ| ਸ਼੍ਵੇਤਵਾਹਃ-ਅਰ੍ਜੁਨਃ| ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਯਃ-ਪੂਤਿਕਰਞ੍ਜਃ| ਖਦਿਰੋ-ਗਾਯਤ੍ਰੀ| ਕਦਰਃ-ਖਦਿਰਾਕਤਿਃ ਸ਼੍ਵੇਤਸਾਰਃ| ਭਣ੍ਡੀ-ਸ਼ਿਰੀਸਃ| ਸ਼ਿਂਸ਼ਿਪਾ-ਮਣ੍ਡਲਪਤ੍ਰਿਕਾ| ਮੇਸਸ਼ਙ੍ਗੀ-ਅਜਸ਼ਙ੍ਗੀ| ਤ੍ਰਿਹਿਮਂ-ਚਨ੍ਦਨਤ੍ਰਯਮ੍, ਮਲਯਜਰਕ੍ਤਚਨ੍ਦਨਦਾਰੁਹਰਿਦ੍ਰਾਭੇਦੇਨ| ਤਲਃ-ਤਾਲਃ| ਪਲਾਸ਼ਃ-ਕਿਂਸ਼ੁਕਃ| ਜੋਙ੍ਗਕਃ-ਅਗੁਰੁਸਂਜ੍ਞਃ| ਸ਼ਾਕਂ-ਵਰਦਾਰੁ| ਸ਼ਾਲੋ-ਰਸਨਿਰ੍ਯਾਸਾਖ੍ਯਃ| ਕ੍ਰਮੁਕਃ-ਪੂਗਮ੍| ਧਵਃ-ਸ਼ਕਟਾਖ੍ਯਃ| ਕਲਿਙ੍ਗਾਃ-ਸ਼ਕ੍ਰਯਵਾਃ| ਛਾਗਕਰ੍ਣੋ-ਬਸ੍ਤਕਰ੍ਣਃ| ਅਸ਼੍ਵਕਰ੍ਣਃ-ਕੁਸ਼ਿਕਃ| ਅਯਮਸਨਾਦਿਃ ਸ਼੍ਵਿਤ੍ਰਾਦੀਨ੍ ਵਿਜਯਤੇ-ਸ਼ਮਯਤਿ| ਵਿਜਯਤ ਇਤਿ "ਵਿਪਰਾਭ੍ਯਾਂ ਜੇਃ" ਇਤ੍ਯਾਤ੍ਮਨੇਪਦਮ੍| ਤਥਾ, ਮੇਦੋਦੋਸਂ ਨਿਬਰ੍ਹਤਿ-ਪਰਾਕਰੋਤਿ| ਮਾਲਿਨੀਵਤ੍ਤਮ੍|

Adhikarana varUNAdigaNaH (49)) · Śloka 22

ਵਰੁਣਸੈਰ੍ਯਕਯੁਗ੍ਮਸ਼ਤਾਵਰੀ- ਦਹਨਮੋਰਟਬਿਲ੍ਵਵਿਸਾਣਿਕਾਃ| ਦ੍ਵਿਬਹਤੀਦ੍ਵਿਕਰਞ੍ਜਜਯਾਦ੍ਵਯਂ ਬਹਲਪਲ੍ਲਵਦਰ੍ਭਰੁਜਾਕਰਾਃ||੨੧|| ਵਰੁਣਾਦਿਃ ਕਫਂ ਮੇਦੋ ਮਨ੍ਦਾਗ੍ਨਿਤ੍ਵਂ ਨਿਯਚ੍ਛਤਿ| ਆਢ੍ਯਵਾਤਂ ਸ਼ਿਰਃਸ਼ੂਲਂ ਗੁਲ੍ਮਂ ਚਾਨ੍ਤਃ ਸਵਿਦ੍ਰਧਿਮ੍||੨੨||

ਸ੦-ਵਰੁਣਃ-ਤਮਾਲਃ| ਸੈਰ੍ਯਕਯੁਗ੍ਮਂ-ਸਹਚਰਦ੍ਵਯਮ੍, ਏਕੋ ਰਕ੍ਤਪੁਸ੍ਪਃ ਕੁਰਵਕਾਖ੍ਯੋਨ੍ਯਃ ਪੀਤਪੁਸ੍ਪਃ ਕੁਰਣ੍ਟਕਾਖ੍ਯਃ| ਸ਼ਤਾਵਰੀ-ਵਰੀ| ਦਹਨੋ-ਵਹ੍ਨਿਃ| ਮੋਰਟੋ-ਮੂਰ੍ਵਾ| ਬਿਲ੍ਵਃ-ਪੂਤਿਵਾਤਃ| ਵਿਸਾਣਿਕਾ-ਅਜਸ਼ਙ੍ਗੀ| ਦ੍ਵਿਬਹਤ੍ਯੌ-ਕਣ੍ਟਕਾਰਿਕਾਮਹੋਟਿਕਾਖ੍ਯੇ| ਦ੍ਵਿਕਰਞ੍ਜਃ-ਕਰਞ੍ਜਦ੍ਵਯਂ ਪ੍ਰਾਗੁਕ੍ਤਮ੍| ਤਰ੍ਕਾਰੀ ਹਰੀਤਕੀ ਚੇਤਿ-ਜਯਾਦ੍ਵਯਮ੍| ਬਹਲਪਲ੍ਲਵਃ-ਸ਼ੋਭਾਞ੍ਜਨਃ| ਦਰ੍ਭਃ-ਕੁਸ਼ਃ| ਰੁਜਾਕਰੋ-ਹਿਨ੍ਤਾਲਃ| ਵਰੁਣਾਦਿਰਯਂ ਕਫਾਦੀਨ੍ ਹਨ੍ਤਿ| "ਦ੍ਰੁਤਵਿਲਮ੍ਬਿਤਮਾਹਨਭੌ ਭਰੌ" (ਵਤ੍ਤਰਤ੍ਨਾਕਰੇ ਅ. ੩|੪੯)|

Adhikarana UShakAdigaNaH (23) · Śloka 23

ਊਸਕਸ੍ਤੁਤ੍ਥਕਂ ਹਿਙ੍ਗੁ ਕਾਸੀਸਦ੍ਵਯਸੈਨ੍ਧਵਮ੍| ਸਸ਼ਿਲਾਜਤੁ ਕਚ੍ਛ੍ਰਾਸ਼੍ਮਗੁਲ੍ਮਮੇਦਃਕਫਾਪਹਮ੍||੨੩||

ਸ੦-ਊਸਕੋ-ਵਸਕਃ, ਕਲ੍ਲਰ ਇਤਿ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਃ| ਤੁਤ੍ਥਕਂ-ਖਰ੍ਪਰਂ ਕਿਟਿਹਾਪਰਸਂਜ੍ਞਮ੍| ਹਿਙ੍ਗੁ-ਰਾਮਠਮ੍| ਕਾਸੀਸਦ੍ਵਯਂ-ਏਕਂ ਪਾਂਸ਼ੁਧਾਤੁਸਂਜ੍ਞਮਪਰਂ ਪੁਸ੍ਪਕਾਸੀਸਾਖ੍ਯਮ੍| ਸੈਨ੍ਧਵਂ-ਮਾਣਿਮਨ੍ਥਮ੍| ਸ਼ਿਲਾਜਤੁ-ਸ਼ਿਲਾਜਮ੍| ਊਸਕਾਦਿਰਯਂ ਮੂਤ੍ਰਕਚ੍ਛ੍ਰਾਦੀਨ੍ ਹਨ੍ਤਿ|

Adhikarana vIratarAdigaNaH (24-25) · Śloka 25

ਵੇਲ੍ਲਨ੍ਤਰਾਰਣਿਕਬੂਕਵਸਾਸ਼੍ਮਭੇਦ- ਗੋਕਣ੍ਟਕੇਤ੍ਕਟਸਹਾਚਰਬਾਣਕਾਸ਼ਾਃ| ਵਕ੍ਸਾਦਨੀਨਲਕੁਸ਼ਦ੍ਵਯਗੁਣ੍ਠਗੁਨ੍ਦ੍ਰਾ- ਭਲ੍ਲੂਕਮੋਰਟਕੁਰਣ੍ਟਕਰਮ੍ਭਪਾਰ੍ਥਾਃ||੨੪|| ਵਰ੍ਗੋ ਵੀਰਤਰਾਦ੍ਯੋਯਂ ਹਨ੍ਤਿ ਵਾਤਕਤਾਨ੍ ਗਦਾਨ੍| ਅਸ਼੍ਮਰੀਸ਼ਰ੍ਕਰਾਮੂਤ੍ਰਕਚ੍ਛ੍ਰਾਘਾਤਰੁਜਾਹਰਃ||੨੫||

ਸ੦-ਵੇਲ੍ਲਨ੍ਤਰੋ-ਵੀਰਤਰ ਉਸ਼ੀਰਾਖ੍ਯਃ| ਅਰਣਿਕਃ-ਅਗ੍ਨਿਮਨ੍ਥਃ| ਬੂਕਃ-ਈਸ਼੍ਵਰਮਲ੍ਲਿਕਾ| ਵਸਃ-ਆਟਰੂਸਕਃ| ਅਸ਼੍ਮਭੇਦਃ-ਪਾਸਾਣਭੇਦਃ| ਗੋਕਣ੍ਟਕੋ-ਗੋਕ੍ਸੁਰਕਃ| ਇਤ੍ਕਟਾ-ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਪਤ੍ਰਿਕਾ ਦੀਰ੍ਘਲੋਹਿਤਯਸ੍ਟਿਕਾ ਕਾਣ੍ਡਵਿਸ਼ੇਸਃ, 'ਇਕਡਿ' ਇਤਿ ਲੋਕੇ| ਸਹਾਚਰਃ-ਸਹਚਰਃ| ਬਾਣੋ-ਨੀਲਪੁਸ੍ਪਃ ਸੈਰ੍ਯਕਃ| ਕਾਸ਼ਃ-ਸ਼੍ਵੇਤਚਾਮਰਕਃ| ਵਕ੍ਸਾਦਨੀ-ਕਾਮਵਕ੍ਸਕਃ| ਨਲੋ-ਮਤ੍ਯੁਪੁਸ੍ਪਾਖ੍ਯਃ| ਕੁਸ਼ਦ੍ਵਯਂ-ਸ੍ਥੂਲਸੂਕ੍ਸ੍ਮਭੇਦੇਨ ਦਰ੍ਭਦ੍ਵਯਮ੍| ਗੁਣ੍ਠੋ-ਵਤ੍ਤਤਣਃ, ਕੁਦਗੁਣ੍ਠਿਕਾਪਰਸਂਜ੍ਞਃ| ਗੁਨ੍ਦ੍ਰਾ-ਪਦਏਰਕਃ| ਭਲ੍ਲੂਕਃ-ਸ਼੍ਯੋਨਾਕਃ| ਮੋਰਟਃ-ਕ੍ਸੀਰਮੋਰਟਃ| ਕੁਰਣ੍ਟਃ-ਸਿਤਿਵਾਰਕਃ| ਕਰਮ੍ਭਃ-ਉਤ੍ਤਮਾਰਣਿਃ| ਪਾਰ੍ਥਾ-ਸੁਵਰ੍ਚਲਾ| ਏਸ ਵੀਰਤਰਾਦਿਰ੍ਵਰ੍ਗੋ-ਗਣੋ, ਵਾਤਜਾਨ੍ ਰੋਗਾਨ੍ ਹਨ੍ਤਿ| ਤਥਾ, ਅਸ਼੍ਮਰ੍ਯਾਦਿਹਰਃ| ਵਸਨ੍ਤਤਿਲਕਾਵਤ੍ਤਮ੍|

Adhikarana rodhrAdigaNaH (26-27) · Śloka 27

ਰੋਧ੍ਰਸ਼ਾਬਰਕਰੋਧ੍ਰਪਲਾਸ਼ਾ ਜਿਙ੍ਗਿਣੀਸਰਲਕਟ੍ਫਲਯੁਕ੍ਤਾਃ| ਕੁਤ੍ਸਿਤਾਮ੍ਬਕਦਲੀਗਤਸ਼ੋਕਾਃ ਸੈਲਵਾਲੁਪਰਿਪੇਲਵਮੋਚਾਃ||੨੬|| ਏਸ ਰੋਧ੍ਰਾਦਿਕੋ ਨਾਮ ਮੇਦਃ ਕਫਹਰੋ ਗਣਃ| ਯੋਨਿਦੋਸਹਰਃ ਸ੍ਤਮ੍ਭੀ ਵਰ੍ਣ੍ਯੋ ਵਿਸਵਿਨਾਸ਼ਨਃ||੨੭||

ਸ੦-ਰੋਧ੍ਰਃ-ਤਿਲ੍ਵਕਃ| ਸ਼ਾਬਰਕੋ-ਦ੍ਵਿਤੀਯਰੋਧ੍ਰਃ, ਅਕ੍ਸਿਭੇਸਜਾਪਰਸਂਜ੍ਞਃ| ਕਦਮ੍ਬਪਲਾਸ਼ੌ-ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧੌ| ਜਿਙ੍ਗਿਣੀ-ਕਸ੍ਣਸ਼ਾਲ੍ਮਲੀ| ਸਰਲਂ-ਦੇਵਦਾਰੁ| ਕਟ੍ਫਲਂ-ਕੁਮੁਦਾ, ਰੋਹਿਣੀਭੇਦਃ| ਯੁਕ੍ਤਾ-ਰਾਸ੍ਨਾ, ਗਿਰਿਕਰ੍ਣਿਕੇਤ੍ਯਨ੍ਯੇ| ਕੁਤ੍ਸਿਤਾਮ੍ਬਃ-ਕਦਮ੍ਬਃ| ਕਦਲੀ-ਰਮ੍ਭਾ| ਗਤਸ਼ੋਕਃ-ਅਸ਼ੋਕਃ| ਏਲਵਾਲੁ-ਐਲੇਯਮ੍| ਪਰਿਪੇਲਵਂ-ਕੁਟਨ੍ਨਟਂ ਗੋਪਾਲਦਮਨਕਾਖ੍ਯਮ੍| ਮੋਚਾ-ਸ਼ਲ੍ਲਕੀ| ਅਯਂ ਰੋਧ੍ਰਾਦਿਕੋ ਗਣੋ ਮੇਦਃਕਫਾਪਹੋ ਯੋਨਿਦੋਸਘ੍ਨਸ਼੍ਚ| ਤਥਾ, ਸ੍ਤਮ੍ਭੀ ਦੋਸਾਣਾਂ ਸ਼ਕਦਾਦੇਸ਼੍ਚ| ਤਥਾ, ਵਰ੍ਣਾਯ ਹਿਤੋ ਵਿਸਘ੍ਨਸ਼੍ਚ| ਸ੍ਵਾਗਤਵਤ੍ਤਮ੍|

Adhikarana arkAdigaNaH (28-29) · Śloka 29

ਅਰ੍ਕਾਲਰ੍ਕੌ ਨਾਗਦਨ੍ਤੀ ਵਿਸ਼ਲ੍ਯਾ ਭਾਰ੍ਙ੍ਗੀ ਰਾਸ੍ਨਾ ਵਸ਼੍ਚਿਕਾਲੀ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਯਾ| ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਪੁਸ੍ਪੀ ਪੀਤਤੈਲੋਦਕੀਰ੍ਯਾ ਸ਼੍ਵੇਤਾਯੁਗ੍ਮਂ ਤਾਪਸਾਨਾਂ ਚ ਵਕ੍ਸਃ||੨੮|| ਅਯਮਰ੍ਕਾਦਿਕੋ ਵਰ੍ਗਃ ਕਫਮੇਦੋਵਿਸਾਪਹਃ| ਕਮਿਕੁਸ੍ਠਪ੍ਰਸ਼ਮਨੋ ਵਿਸ਼ੇਸਾਦ੍ਵ੍ਰਣਸ਼ੋਧਨਃ||੨੯||

ਸ੦-ਅਰ੍ਕਃ-ਸਦਾਪੁਸ੍ਪੀ| ਅਲਰ੍ਕੋ-ਮਨ੍ਦਾਰਕਾਖ੍ਯਃ ਸ਼੍ਵੇਤਕੁਸੁਮਃ| ਨਾਗਦਨ੍ਤੀ-ਪਰ੍ਵਪੁਸ੍ਪਿਕਾ| ਵਿਸ਼ਲ੍ਯਾ-ਲਾਙ੍ਗਲੀ| ਭਾਰ੍ਙ੍ਗੀ-ਫਞ੍ਜੀ| ਰਸ੍ਨਾ-ਰਸ੍ਯਾ| ਵਸ਼੍ਚਿਕਾਲੀ-ਉਸ੍ਟ੍ਰਧੂਮਕਃ| ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਯਾ-ਕਰਞ੍ਜਃ| ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਪੁਸ੍ਪੀ-ਅਪਾਮਾਰ੍ਗਃ| ਪੀਤਤੇਲਾ-ਕਾਕਾਦਨੀ| ਉਦਕੀਰ੍ਯਾ-ਕਰਞ੍ਜਃ| ਸ਼੍ਵੇਤਾਯੁਗ੍ਮਂ-ਏਕਾ ਕਿਣਿਹੀਸਂਜ੍ਞਾਨ੍ਯਾ ਮਹਾਸ਼੍ਵੇਤਾ ਪਾਲਿਨ੍ਦੀਸਂਜ੍ਞਾ| ਤਾਪਸਾਨਾਂ ਵਕ੍ਸਃ-ਇਙ੍ਗੁਦੀ| ਏਸੋਰ੍ਕਾਦਿਰ੍ਵਰ੍ਗਃ ਕਫਾਦਿਘ੍ਨੋਤਿਸ਼ਯੇਨ ਵ੍ਰਣਸ਼ੋਧਨਃ| ਸ਼ਾਲਿਨੀਵਤ੍ਤਮ੍|

Adhikarana surasAdigaNaH (30-31) · Śloka 31

ਸੁਰਸਯੁਗਫਣਿਜ੍ਜਂ ਕਾਲਮਾਲਾ ਵਿਡਙ੍ਗਂ ਖਰਬੁਸਵਸਕਰ੍ਣੀਕਟ੍ਫਲਂ ਕਾਸਮਰ੍ਦਃ| ਕ੍ਸਵਕਸਰਸਿਭਾਙ੍ਗੀਕਾਰ੍ਮੁਕਾਃ ਕਾਕਮਾਚੀ ਕੁਲਹਲਵਿਸਮੁਸ੍ਟੀਭੂਸ੍ਤਣੋ ਭੂਤਕੇਸ਼ੀ||੩੦|| ਸੁਰਸਾਦਿਰ੍ਗਣਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਮੇਦਃਕਮਿਨਿਸੂਦਨਃ| ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਾਰੁਚਿਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਘ੍ਨੋ ਵ੍ਰਣਸ਼ੋਧਨਃ||੩੧||

ਸ੦-ਸੁਰਸਯੁਗਂ-ਤੁਲਸੀਦ੍ਵਯਂ ਗੌਰਕਸ੍ਣਭੇਦੇਨ| ਫਣਿਜ੍ਜੋ-ਮਰੀਚਕਃ| ਕਾਲਮਾਲਾ-ਕਸ੍ਣਾਰ੍ਜਕਃ, ਕੁਠੇਰਕਭੇਦਃ| ਵਿਡਙ੍ਗਂ-ਵੇਲ੍ਲਮ੍| ਖਰਬੁਸੋ-ਮਰੁਬਕਃ| ਵਸਕਰ੍ਣੀ-ਮੂਸਿਕਕਰ੍ਣੀ| ਕਟ੍ਫਲਂ-ਸੋਮਵਲ੍ਕਮ੍| ਕਾਸਮਰ੍ਦਃ-ਕਾਸਘ੍ਨਃ| ਕ੍ਸਵਕਃ-ਕ੍ਸੁਦ੍ਵਿਬੋਧਨਃ| ਸਰਸੀ-ਤੁਮ੍ਬਰਪਤ੍ਰਿਕਾ| ਭਾਰ੍ਙ੍ਗੀ-ਅਙ੍ਗਾਰਵਲ੍ਲੀ| ਕਾਰ੍ਮੁਕਾ-ਰਕ੍ਤਮਞ੍ਜਰੀ, ਅਤਿਮੁਕ੍ਤਕ ਇਤ੍ਯਨ੍ਯੇ| ਕਾਕਮਾਚੀ-ਗੁਡਫਲਾ| ਕੁਲਹਲੋ-ਭੂਕਦਮ੍ਬਕੋਲਮ੍ਬੁਸਾਖ੍ਯਃ| ਵਿਸਮੁਸ੍ਟਿਃ-ਕਰ੍ਕੋਟੀ, ਮਹਾਨਿਮ੍ਬ ਇਤ੍ਯਨ੍ਯੇ| ਭੂਸ੍ਤਣਂ-ਗੁਹ੍ਯਬੀਜਮਤਿਚ੍ਛਤ੍ਰਾਖ੍ਯਮ੍| ਭੂਤਕੇਸ਼ੀ-ਮਾਂਸੀ ਪੁਤ੍ਰਜਾਰੀ| ਸੁਰਸਾਦਿਰੇਸ ਗਣਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਦਿਘ੍ਨਃ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਾਦਿਹਰੋ ਵ੍ਰਣਸ਼ੁਦ੍ਧਿਕਤ੍ [ਚ]| ਮਾਲਿਨੀਵਤ੍ਤਮ੍|

Adhikarana muShkakAdigaNaH (32) · Śloka 32

ਮੁਸ੍ਕਕਸ੍ਨੁਗ੍ਵਰਾਦ੍ਵੀਪਿਪਲਾਸ਼ਧਵਸ਼ਿਂਸ਼ਿਪਾਃ| ਗੁਲ੍ਮਮੇਹਾਸ਼੍ਮਰੀਪਾਣ੍ਡੁਮੇਦੋਰ੍ਸ਼ਃਕਫਸ਼ੁਕ੍ਰਜਿਤ੍||੩੨||

ਸ੦-ਮੁਸ੍ਕਕੋ-ਮੋਕ੍ਸਕਃ| ਸ੍ਨੁਕ੍-ਗੁਡਾ ਉਗ੍ਰਕਾਣ੍ਡਃ| ਵਰਾਦੀਨਾਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਨਿ ਨਾਮਾਨਿ| ਮੁਸ੍ਕਕਾਦਿਰੇਸ ਗੁਲ੍ਮਾਦਿਜਿਤ੍|

Adhikarana vatsAkAdigaNaH (33-34) · Śloka 34

ਵਤ੍ਸਕਮੂਰ੍ਵਾਭਾਰ੍ਙ੍ਗੀ- ਕਟੁਕਾ ਮਰੀਚਂ ਘੁਣਪ੍ਰਿਯਾ ਚ ਗਣ੍ਡੀਰਮ੍| ਏਲਾ ਪਾਠਾਜਾਜੀ ਕਟ੍ਵਙ੍ਗਫਲਾਜਮੋਦਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥਵਚਾਃ||੩੩|| ਜੀਰਕਹਿਙ੍ਗੁਵਿਡਙ੍ਗਂ ਪਸ਼ੁਗਨ੍ਧਾ ਪਞ੍ਚਕੋਲਕਂ ਹਨ੍ਤਿ| ਚਲਕਫਮੇਦਃਪੀਨਸਗੁਲ੍ਮਜ੍ਵਰਸ਼ੂਲਦੁਰ੍ਨਾਮ੍ਨਃ||੩੪||

ਸ੦-ਵਤ੍ਸਕੋ-ਵਨਤਿਕ੍ਤਕਃ| ਮੂਰ੍ਵਾ-ਮਧੁਰਸਾ| ਮਰਿਚਂ-ਊਸਣਮ੍| ਘੁਣਪ੍ਰਿਯਾ-ਅਤਿਵਿਸਾ| ਗਣ੍ਡੀਰਂ-ਸ੍ਨੁਹੀ| ਏਲਾ-ਬਾਲੈਲਾ| ਪਾਠਾ-ਪ੍ਰਾਚੀਨਾ| ਅਜਾਜੀ-ਜੀਰਕਃ| ਕਟ੍ਵਙ੍ਗਫਲਂ-ਅਰਲੁਕਫਲਮ੍| ਕੇਚਿਤੁ ਕਟ੍ਵਙ੍ਗਫਲਂ-ਤਿਨ੍ਦੁਕੀਫਲਮਿਤ੍ਯਾਹੁਃ| ਅਜਮੋਦੋ-ਦੀਪ੍ਯਕਃ| ਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥੋ-ਗੌਰਸਰ੍ਸਪਃ| ਅਨ੍ਯੇਸਾਂ ਨਾਮਾਨ੍ਯੁਕ੍ਤਾਨਿ| "ਗੁਰ੍ਵਨ੍ਤਾਸ੍ਟਗਣਾਭਾਗਾਰ੍ਯਾ ਪੂਰ੍ਵਾਰ੍ਦ੍ਧਸਦਸ਼ਸ਼ਕਲਦ੍ਵਿਤਯਾ| ਆਰ੍ਯੈਰਾਰ੍ਯਾਗੀਤਿਃ ਸਙ੍ਗੀਤਾ ਸਙ੍ਗੀਤਗੀਤਸਂਵਿਧ੍ਯੈਃ||" ਪਸ਼ੁਗਨ੍ਧਾ-ਅਜਗਨ੍ਧਾ ਮਕਰਨ੍ਤਰਾਖ੍ਯਾ| ਪਞ੍ਚਕੋਲਕਂ-ਪ੍ਰਾਗੁਕ੍ਤਮ੍| ਵਤ੍ਸਕਾਦਿਰਸੌ ਵਾਤਾਦੀਨ੍ਨਿਹਨ੍ਤਿ| ਆਰ੍ਯਾ|

Adhikarana vacAharidrAdigaNau (35-36) · Śloka 36

ਵਚਾਜਲਦਦੇਵਾਹ੍ਵਨਾਗਰਾਤਿਵਿਸਾਭਯਾਃ| ਹਰਿਦ੍ਰਾਦ੍ਵਯਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਕਲਸ਼ੀਕੁਟਜੋਦ੍ਭਵਾਃ||੩੫|| ਵਚਾਹਰਿਦ੍ਰਾਦਿਗਣਾਵਾਮਾਤੀਸਾਰਨਾਸ਼ਨੌ| ਮੇਦਃਕਫਾਢ੍ਯਪਵਨਸ੍ਤਨ੍ਯਦੋਸਨਿਬਰ੍ਹਣੌ||੩੬||

ਸ੦-ਵਚਾ-ਗੋਲੋਮੀ| ਜਲਦਃ-ਅਮ੍ਬੁਧਰਃ| ਦੇਵਾਹ੍ਵਂ-ਕਿਲਿਮਮ੍| ਨਾਗਰਂ-ਵਿਸ਼੍ਵਮ੍| ਅਤਿਵਿਸਾ-ਭਙ੍ਗੁਰਾ| ਅਭਯਾ-ਅਮਤਾ| ਹਰਿਦ੍ਰਾਦ੍ਵਯਂ-ਏਕਾ ਪਿਣ੍ਡਾ, ਅਪਰਾ ਪਚਮ੍ਪਚਾ ਦਾਰੁਹਰਿਦ੍ਰਾ| ਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਂ-ਕ੍ਲੀਤਿਕਾ| ਕਲਸ਼ੀ-ਪਸ਼੍ਨਿਪਰ੍ਣੀ| ਕੁਟਜੋਦ੍ਭਵਾਃ-ਇਨ੍ਦ੍ਰਯਵਾਃ| ਏਤੌ ਵਚਾਦਿਹਰਿਦ੍ਰਾਦਿਗਣਾਵਾਮਾਤੀਸਾਰਘ੍ਨੌ ਮੇਦਃਕਫਾਦਿਹਰੌ ਚ|

Adhikarana priya~ggvambaShThAdigaNau (21)) · Śloka 39

ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਪੁਸ੍ਪਾਞ੍ਜਨਯੁਗ੍ਮਪਦ੍ਮਾਃ ਪਦ੍ਮਾਦ੍ਰਜੋ ਯੋਜਨਵਲ੍ਲ੍ਯਨਨ੍ਤਾ| ਮਾਨਦ੍ਰੁਮੋ ਮੋਚਰਸਃ ਸਮਙ੍ਗਾ ਪੁਨ੍ਨਾਗਸ਼ੀਤਂ ਮਦਨੀਯਹੇਤੁਃ||੩੭|| ਅਮ੍ਬਸ੍ਠਾ ਮਧੁਕਂ ਨਮਸ੍ਕਰੀ ਨਨ੍ਦੀਵਕ੍ਸਪਲਾਸ਼ਕਚ੍ਛੁਰਾਃ| ਰੋਧ੍ਰਂ ਧਾਤਕਿਬਿਲ੍ਵਪੇਸ਼ਿਕੇ ਕਟ੍ਵਙ੍ਗਃ ਕਮਲੋਦ੍ਭਵਂ ਰਜਃ||੩੮|| ਗਣੌ ਪ੍ਰਿਯਡ੍ਗ੍ਵਮ੍ਬਸ੍ਠਾਦੀ ਪਕ੍ਵਾਤੀਸਾਰਨਾਸ਼ਨੌ| ਸਨ੍ਧਾਨੀਯੌ ਹਿਤੌ ਪਿਤ੍ਤੇ ਵ੍ਰਣਾਨਾਮਪਿ ਰੋਪਣੌ||੩੯||

ਸ੦-ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਃ-ਸ਼੍ਯਾਮਾ| ਪੁਸ੍ਪਾਞ੍ਜਨਂ-ਰੀਤਿਪੁਸ੍ਪਮ੍| ਯੁਗ੍ਮੇਤ੍ਯਤ੍ਰਾਨੁਵਤ੍ਤਿਕਤੇਨ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇਨਾਞ੍ਜਨਮਿਤਿ ਸਮ੍ਬਧ੍ਯਤੇ| ਤੇਨਾਞ੍ਜਨਯੁਗ੍ਮਂ-ਏਕਂ ਸ੍ਰੋਤੋਞ੍ਜਨਮਨ੍ਯਤ੍ਸੌਵੀਰਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥੋਵਤਿਸ੍ਠਤੇ| ਪਦ੍ਮਾ-ਪਦ੍ਮਚਾਰਿਣੀ| ਪਦ੍ਮਾਤ੍-ਕਮਲਾਤ੍, ਰਜਃ-ਕੇਸਰਮ੍| ਯੋਜਨਵਲ੍ਲੀ-ਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾ| ਅਨਨ੍ਤਾ-ਯਵਾਸਕਃ| ਮਾਨਦ੍ਰੁਮਃ-ਸ਼ਾਲ੍ਮਲੀ| ਮੋਚਰਸਃ-ਸ਼ਾਲ੍ਮਲੀਨਿਰ੍ਯਾਸਃ| ਸਮਙ੍ਗਾ-ਨਮਸ੍ਕਾਰੀ ਰਕ੍ਤਮੂਲਾਖ੍ਯਾ| ਪੁਨ੍ਨਾਗਃ-ਤੁਙ੍ਗੋ ਰਕ੍ਤਕੇਸਰਾਖ੍ਯਃ| ਸ਼ੀਤਂ-ਚਨ੍ਦਨਮ੍| ਮਦਨੀਯਹੇਤੁਃ-ਧਾਤੁਕੀ| ਉਪਜਾਤਿਵਤ੍ਤਮ੍| ਅਮ੍ਬਸ੍ਠਾ-ਪਾਠਾ ਮਯੂਰਸ਼ਿਖਾਖ੍ਯਾ| ਮਧੁਕਂ-ਮਧੁਯਸ੍ਟਿਕਾ| ਨਮਸ੍ਕਰੀ-ਸਮਙ੍ਗਾ| ਨਨ੍ਦੀਵਕ੍ਸਃ-ਪ੍ਰਰੋਹੀ| ਪਲਾਸ਼ਃ-ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਃ| ਕਚ੍ਛੁਰਾ-ਫਣਿਹਾਰੀ ਧਨ੍ਵਯਵਾਸਕਾਖ੍ਯਃ| ਬਿਲ੍ਵਪੇਸ਼ਿਕਾ-ਬਿਲ੍ਵਮਜ੍ਜਾ| ਕਟ੍ਵਙ੍ਗਃ-ਸ੍ਯੋਨਾਕਃ| ਕਮਲੋਦ੍ਭਵਂ ਰਜਃ-ਪਦ੍ਮਰੇਣੁਃ| ਏਤੌ ਪ੍ਰਿਯਡ੍ਗ੍ਵਂਬਸ੍ਠਾਦੀ ਗਣੋ ਪਕ੍ਵਾਤੀਸਾਰਨਾਸ਼ਨੌ ਸਨ੍ਧਾਨੀਯੌ ਪਿਤ੍ਤੇ ਹਿਤੌ ਵ੍ਰਣਰੋਪਣੌ ਚ| "ਮ੍ਸੋ ਜ੍ਗੌ ਸ਼ੁਦ੍ਧਵਿਰਾਡਿਤਂ ਮਤਮ੍" (ਵਤ੍ਤਰਤ੍ਨਾਕਰੇ ਅ. ੩|੨੧)|

Adhikarana mustAdigaNaH (40) · Śloka 40

ਮੁਸ੍ਤਾਵਚਾਗ੍ਨਿਦ੍ਵਿਨਿਸ਼ਾਦ੍ਵਿਤਿਕ੍ਤਾ- ਭਲ੍ਲਾਤਪਾਠਾਤ੍ਰਿਫਲਾਵਿਸਾਖ੍ਯਾਃ| ਕੁਸ੍ਠਂ ਤ੍ਰੁਟੀ ਹੈਮਵਤੀ ਚ ਯੋਨਿ- ਸ੍ਤਨ੍ਯਾਮਯਘ੍ਨਾ ਮਲਪਾਚਨਾਸ਼੍ਚ||੪੦||

ਸ੦-ਮੁਸ੍ਤਾ-ਗਾਙ੍ਗੇਯੀ| ਤਿਕ੍ਤਾਦ੍ਵਯਂ-ਏਕਾ ਕਟੁਕਾਨ੍ਯਾ ਕਾਕਤਿਕ੍ਤਾ| ਵਿਸਾਖ੍ਯਾ-ਸ਼ੁਕ੍ਲਕਨ੍ਦਾ| ਹੈਮਵਤੀ-ਸ਼੍ਵੇਤਵਚਾ| ਏਤੇ ਯੋਨ੍ਯਾਮਯਘ੍ਨਾਃ ਸ੍ਤਨ੍ਯਾਮਯਘ੍ਨਾ ਮਲਪਾਚਨਾਸ਼੍ਚ| "ਤੌ ਜੋ ਗੁਰੁ ਚੇਦ੍ਭਵਤੀਨ੍ਦ੍ਰਵਜ੍ਰਾ|"

Adhikarana nyagrodhAdigaNaH (41-42) · Śloka 42

ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਪਿਪ੍ਪਲਸਦਾਫਲਰੋਧ੍ਰਯੁਗ੍ਮਂ ਜਮ੍ਬੂਦ੍ਵਯਾਰ੍ਜੁਨਕਪੀਤਨਸੋਮਵਲ੍ਕਾਃ| ਪ੍ਲਕ੍ਸਾਮ੍ਰਵਞ੍ਜੁਲਪਿਯਾਲਪਲਾਸ਼ਨਨ੍ਦੀ- ਕੋਲੀਕਦਮ੍ਬਵਿਰਲਾਮਧੁਕਂ ਮਧੂਕਮ੍||੪੧|| ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਾਦਿਰ੍ਗਣੋ ਵ੍ਰਣ੍ਯਃ ਸਙ੍ਗ੍ਰਾਹੀ ਭਗ੍ਨਸਾਧਨਃ| ਮੇਦਃਪਿਤ੍ਤਾਸ੍ਰਤਡ੍ਦਾਹਯੋਨਿਰੋਗਨਿਬਰ੍ਹਣਃ||੪੨||

ਸ੦-ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧੋ-ਵਟਃ| ਪਿਪ੍ਪਲਃ-ਆਸ਼੍ਵਤ੍ਥਃ| ਸਦਾਫਲਃ-ਉਦੁਮ੍ਬਰਃ| ਜਮ੍ਬੂਦ੍ਵਯਂ-ਏਕਾ ਰਾਜਜਮ੍ਬੂਰ੍ਬਹਤ੍ਫਲਾਨ੍ਯਾ ਹ੍ਰਸ੍ਵਫਲਾ ਕਾਕਜਮ੍ਬੂਃ| ਅਰ੍ਜੁਨਃ-ਪਾਰ੍ਥਃ| ਕਪੀਤਨਃ-ਕਪਿਚੂਡੋ ਵਾਨੀਰਾਖ੍ਯਃ| ਸੋਮਵਲ੍ਕਃ-ਸ਼੍ਵੇਤਸਾਰਃ ਖਦਿਰਃ| ਪ੍ਲਕ੍ਸਃ-ਸ਼ਙ੍ਗੀ ਪ੍ਲਵਾਖ੍ਯਃ| ਆਮ੍ਰਃ-ਚੂਤਃ| ਵਞ੍ਜੁਲੋ-ਵੇਤਸਃ| ਪਿਯਾਲੋ-ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਰਸਪ੍ਰਿਯਃ ਖਰਸ੍ਕਨ੍ਧਾਖ੍ਯਃ| ਨਨ੍ਦੀ-ਜਯਵਕ੍ਸਃ| ਕੋਲੀ-ਬਦਰੀ| ਵਿਰਲਾ-ਤਿਨ੍ਦੁਕੀ| ਮਧੁਕਂ-ਯਸ੍ਟੀ| ਮਧੂਕਂ-ਮਧੂਕਪੁਸ੍ਪਮ੍| ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਾਦਿਰਯਂ ਸਙ੍ਗ੍ਰਹਣਾਦਿਗੁਣਯੁਕ੍ਤਃ| ਵਸਨ੍ਤਤਿਲਕਾਵਤ੍ਤਮ੍|

Adhikarana elAdigaNaH (43-44) · Śloka 44

ਏਲਾਯੁਗ੍ਮਤੁਰੁਸ੍ਕਕੁਸ੍ਠਫਲਿਨੀਮਾਂਸੀਜਲਧ੍ਯਾਮਕਂ ਸ੍ਪਕ੍ਕਾਚੋਰਕਚੋਚਪਤ੍ਰਤਗਰਸ੍ਥੌਣੇਯਜਾਤੀਰਸਾਃ| ਸ਼ੁਕ੍ਤਿਰ੍ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਨਖੋਮਰਾਹ੍ਵਮਗੁਰੁਃ ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਕਃ ਕੁਙ੍ਕੁਮਂ ਚਣ੍ਡਾਗੁਗ੍ਗੁਲੁਦੇਵਧੂਪਖਪੁਰਾਃ ਪੁਨ੍ਨਾਗਨਾਗਾਹ੍ਵਯਮ੍||੪੩|| ਏਲਾਦਿਕੋ ਵਾਤਕਫੌ ਵਿਸਂ ਚ ਵਿਨਿਯਚ੍ਛਤਿ| ਵਰ੍ਣਪ੍ਰਸਾਦਨਃ ਕਣ੍ਡੂਪਿਟਿਕਾਕੋਠਨਾਸ਼ਨਃ||੪੪||

ਸ੦-ਏਲਾਯੁਗ੍ਮਂ-ਸੂਕ੍ਸ੍ਮੈਲਾ ਸ੍ਥੂਲੈਲਾ ਚ| ਤੁਰੁਸ੍ਕਃ-ਕਤ੍ਰਿਮੋ ਨਿਰ੍ਯਾਸਵਿਸ਼ੇਸਃ| ਕੁਸ੍ਠਂ-ਗਦਃ| ਫਲਿਨੀ-ਗਨ੍ਧਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਃ| ਮਾਂਸੀ-ਨਲਦਮ੍| ਜਲਂ-ਹ੍ਰੀਬੇਰਮ੍| ਧ੍ਯਾਮਕਂ-ਦੇਵਦਗ੍ਧਕਮ੍| ਸ੍ਪਕ੍ਕਾ-ਦੇਵੀ| ਚੋਰਕੋ-ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਪਰ੍ਣਃ| ਚੋਚਂ-ਤ੍ਵਕ੍| ਪਤ੍ਰਂ-ਤਮਾਲਪਤ੍ਰਮ੍| ਤਗਰਂ-ਵਕ੍ਰਮ੍| ਸ੍ਥੌਣੇਯਂ-ਤੈਲਪੀਤਕਮ੍| ਜਾਤਿਰਸੋ-ਬੋਲਃ| ਸ਼ੁਕ੍ਤਿਃ-ਨਖਃ| ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਨਖਃ-ਸਮੁਦ੍ਰਜਃ| ਅਮਰਾਹ੍ਵਂ-ਦੇਵਦਾਰੁ| ਅਗੁਰੁਃ-ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਃ| ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਕਃ-ਚੀਡਾ ਸ਼੍ਰੀਵੇਸ੍ਟਕਾਖ੍ਯਃ| ਕੁਙ੍ਕੁਮਂ-ਬਾਹ੍ਲੀਕਮ੍| ਚਣ੍ਡਾ-ਕੋਪਨਾ| ਗੁਗ੍ਗੁਲੁਃ-ਪੁਰਃ| ਦੇਵਧੂਪਃ-ਸਰ੍ਜਰਸਃ| ਖਪੁਰਃ-ਕੁਨ੍ਦੁਰੁਕਃ| ਪੁਨ੍ਨਾਗੋ-ਰਕ੍ਤਕੇਸਰਃ| ਨਾਗਾਹ੍ਵਯਂ-ਨਾਗਕੇਸਰਮ੍| ਏਲਾਦਿਰਯਂ ਵਾਤਾਦੀਨ੍ ਹਨ੍ਤਿ| ਤਥਾ, ਵਰ੍ਣਪ੍ਰਸਨ੍ਨਤ੍ਵਕਤ੍ ਕਣ੍ਡ੍ਵਾਦਿਹਚ੍ਚ| "ਮ੍ਸੌ ਜ੍ਸੌ ਤੌ ਗੁਰੁਕਂ ਚ ਸੂਰ੍ਯਤੁਰਗੈਃ ਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲਵਿਕ੍ਰੀਡਿਤਮ੍|"

Adhikarana shyAmAdigaNaH (45) · Śloka 45

ਸ਼੍ਯਾਮਾਦਨ੍ਤੀਦ੍ਰਵਨ੍ਤੀਕ੍ਰਮੁਕਕੁਟਰਣਾ- ਸ਼ਙ੍ਖਿਨੀਚਰ੍ਮਸਾਹ੍ਵਾ- ਸ੍ਵਰ੍ਣਕ੍ਸੀਰੀਗਵਾਕ੍ਸੀਸ਼ਿਖਰਿਰਜਨਕ- ਚ੍ਛਿਨ੍ਨਰੋਹਾਕਰਞ੍ਜਾਃ| ਬਸ੍ਤਾਨ੍ਤ੍ਰੀ ਵ੍ਯਾਧਿਘਾਤੋ ਬਹਲਬਹੁਰਸ- ਸ੍ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਵਕ੍ਸਾਤ੍ ਫਲਾਨਿ ਸ਼੍ਯਾਮਾਦ੍ਯੋ ਹਨ੍ਤਿ ਗੁਲ੍ਮਂ ਵਿਸਮਰੁਚਿਕਫੌ ਹਦ੍ਰੁਜਂ ਮੂਤ੍ਰਕਚ੍ਛ੍ਰਮ੍||੪੫||

ਸ੦-ਸ਼੍ਯਾਮਾ-ਮਾਲਵਿਕਾ ਤ੍ਰਿਵਤ੍ ਮਸੂਰਵਿਦਲਾਖ੍ਯਾ| ਦਨ੍ਤੀ-ਮੁਕੂਲਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਾਖ੍ਯਃ| ਦ੍ਰਵਨ੍ਤੀ-ਉਨ੍ਦੁਰਕਰ੍ਣਿਕਾ| ਕ੍ਰਮੁਕਃ-ਪਟ੍ਟਿਕਾਰੋਧ੍ਰਃ| ਕੁਟਰਣਾ-ਸ਼ੁਕ੍ਲਾ ਤ੍ਰਿਵਤ੍| ਸ਼ਙ੍ਖਿਨੀ-ਯਵਤਿਕ੍ਤਾ| ਚਰ੍ਮਸਾਹ੍ਵਾ-ਸਾਤਲਾ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੀਤ੍ਯਨ੍ਯੇ| ਸ੍ਵਰ੍ਣਕ੍ਸੀਰੀ-ਕਙ੍ਕੁਸ੍ਠਮ੍| ਗਵਾਕ੍ਸੀ-ਗਵਾਦਨੀ ਸ੍ਥਾਣੁਕਰ੍ਣੀਸਂਜ੍ਞਾ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਵਾਰੁਣੀਤ੍ਯਨ੍ਯੇ| ਸ਼ਿਖਰੀ-ਅਪਾਮਾਰ੍ਗਃ| ਰਜਨਕਃ-ਕਮ੍ਪਿਲ੍ਲਕਃ| ਛਿਨ੍ਨਰੋਹਾ-ਅਮਤਵਲ੍ਲੀ| ਕਰਞ੍ਜਃ-ਕੈਡਰ੍ਯਃ| ਬਸ੍ਤਾਨ੍ਤ੍ਰੀ-ਵਸਗਨ੍ਧਾ| ਵ੍ਯਾਧਿਘਾਤਃ- ਕਤਮਾਲਃ| ਬਹੁਲੋ-ਬਹੁਫਲਃ| ਬਹੁਰਸਃ-ਇਕ੍ਸੁਃ| ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਵਕ੍ਸਾਤ੍-ਪੀਲੋਃ ਫਲਾਨਿ| ਸ਼੍ਯਾਮਾਦਿਰੇਸ ਗੁਲ੍ਮਾਦੀਨ੍ ਹਨ੍ਤਿ| [ਅਤ੍ਰ ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਾਦਿਃ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਤ੍ਵਾਨ੍ਨੋਕ੍ਤਃ| ] "ਮ੍ਰੌ ਭ੍ਰੌ ਯਾਸ਼੍ਚ ਤ੍ਰਯਃ ਸ੍ਯੁਃ ਸ੍ਵਰਮੁਨਿਤੁਰਗੈਃ ਸ੍ਰਗ੍ਧਰਾਸ੍ਯਾਦ੍ਵਿਰਾਮੈਃ|"

Adhikarana iti trayastriMshadgaNAH (46) · Śloka 46

ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦਿਤਿ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਵਰ੍ਗਾਸ੍ਤੇਸੁ ਤ੍ਵਲਾਭਤਃ| ਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਤ੍ਤਦ੍ਵਿਧਮਨ੍ਯਚ੍ਚ ਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਜਹ੍ਯਾਦਯੌਗਿਕਮ੍||੪੬||

ਸ੦-ਇਤਿ-ਏਵਂ ਪ੍ਰਕਾਰੇਣ, ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਸਙ੍ਖ੍ਯਾ ਵਰ੍ਗਾਃ ਕਥਿਤਾਃ| ਅਤ੍ਰ ਸਙ੍ਖ੍ਯੋਪਾਦਾਨਮੇਸਾਂ ਪ੍ਰਾਧਾਨ੍ਯਖ੍ਯਾਪਨਾਰ੍ਥਮ੍| ਅਨ੍ਯੇਪ੍ਯੇਵਂਪ੍ਰਕਾਰਾਃ ਸਨ੍ਤਿ, ਏਤੇ ਤੁ ਪ੍ਰਧਾਨਾ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਸੁਖਸ੍ਮਰਣਾਰ੍ਥਂ ਚ ਸਙ੍ਖ੍ਯਾਵਚਨਮ੍| ਏਸੁ ਚ ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਸੁ ਵਰ੍ਗੇਸ੍ਵਲਾਭਤਃ-ਅਲਾਭੇ ਸਤਿ, ਤਦ੍ਵਿਧਂ-ਰਸਵੀਰ੍ਯਪਾਕੈਸ੍ਤੁਲ੍ਯਂ, ਦ੍ਰਵ੍ਯਮਨ੍ਯਤ੍-ਅਨੁਕ੍ਤਮਪਿ ਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਤ੍| ਨ ਕੇਵਲਮੇਤਾਵਦੇਵ ਵਿਧੇਯਮਿਤ੍ਯਾਹ-ਜਹ੍ਯਾਦਯੌਗਿਕਮ੍,-ਨ ਕੇਵਲਮੇਸੁ ਵਰ੍ਗੇਸੁ ਤਦ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯਲਾਭੇ ਯਥਾਲਾਭਮਨ੍ਯਤ੍ਤਦ੍ਵਿਧਂ ਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਤ੍, ਯਾਵਦਯੌਗਿਕਂ ਯਤ੍ ਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਤਚ੍ਚ ਤ੍ਯਜੇਤ੍| ਦੋਸਰੋਗਾਦ੍ਯਪੇਕ੍ਸਯਾ ਪੁਰੁਸਸ੍ਯਾਸ੍ਮਿਨ੍ ਕਾਲੇ ਵਯਸਿ ਵਾ ਅਯਮੇਵ ਗਣਃ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਃ, ਤਦਾ ਤਤ੍ਸਮਸ੍ਤਗਣਦ੍ਰਵ੍ਯਲਾਭੇ ਤਦ੍ਵਿਧਮੇਕਂ ਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਦ੍ਵੇ ਵਾ ਬਹੂਨਿ ਵਾ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿ ਸਂਯੋਜ੍ਯ ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯ ਏਵ, ਨ ਸਮਸ੍ਤਦ੍ਰਵ੍ਯਾਪੇਕ੍ਸਾ ਕਾਰ੍ਯੇਤਿ| ਤਥਾ ਚ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਃ (ਸੁ. ਅ. ੩੮|੮੨) - "ਸਮੀਕ੍ਸ੍ਯ ਦੋਸਭੇਦਾਂਸ਼੍ਚ ਗਣਾਨ੍ ਭਿਨ੍ਨਾਨ੍ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍| ਪਥਙ੍ਮਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ ਸਮਸ੍ਤਾਂਸ਼੍ਚ ਗਣਾਨ੍ ਵਾ ਵ੍ਯਸ੍ਤਸਂਹਤਾਨ੍||" ਇਤਿ| ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦਿਤਿ "ਤ੍ਰੇਸ੍ਤ੍ਰਯਸ਼੍ਚ" ਇਤਿ ਤ੍ਰਯਸਾਦੇਸ਼ਃ| ਅਯੌਗਿਕਮਿਤਿ ਅਯੋਗਾਯ ਪ੍ਰਭਵਤੀਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਯੋਗਾਦ੍ਯਚ੍ਚੇਤਿ ਠਞ੍|

Adhikarana teShu kasyacidravyasyAlAbhe tadvidhamanyadyojyam, ete vargAH sarvakalpayogyAshca (15) · Śloka 15

ਏਤੇ ਵਰ੍ਗਾ ਦੋਸਦੂਸ੍ਯਾਦ੍ਯਪੇਕ੍ਸ੍ਯ ਕਲ੍ਕਕ੍ਕਾਥਸ੍ਨੇਹਲੇਹਾਦਿਯੁਕ੍ਤਾਃ| ਪਾਨੇ ਨਸ੍ਯੇਨ੍ਵਾਸਨੇਨ੍ਤਰ੍ਬਹਿਰ੍ਵਾ ਲੇਪਾਭ੍ਯਙ੍ਗੈਰ੍ਘ੍ਨਨ੍ਤਿ ਰੋਗਾਨ੍ ਸੁਕਚ੍ਛ੍ਰਾਨ੍||੪੭|| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸੂਨੁਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਗ੍ਭਟਵਿਰਚਿਤਾਯਾਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਹਦਯਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਸੂਤ੍ਰਸ੍ਥਾਨੇ ਸ਼ੋਧਨਾਦਿਗਣਸਙ੍ਗ੍ਰਹੋ ਨਾਮ ਪਞ੍ਚਦਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੧੫||

ਸ੦-ਏਤੇ-ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਾਃ, ਵਰ੍ਗਾ ਦੋਸਦੂਸ੍ਯਵਯੋਬਲਾਦੀਨ੍ਯਪੇਕ੍ਸ੍ਯਵਿਕਲ੍ਪ੍ਯ, ਕਲ੍ਕਾਦਿਯੁਕ੍ਤਾਃ ਸੁਕਚ੍ਛ੍ਰਾਨ੍ ਰੋਗਾਨ੍-ਆਮਯਾਨ੍ ਘ੍ਨਨ੍ਤਿ| ਯੁਕ੍ਤਾ ਇਤ੍ਯਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰ੍ਭਾਵਿਤਣ੍ਯਰ੍ਥੋ ਯੁਜਿਃ| ਤਤਃ ਕਲ੍ਕਾਦਿਸੁ ਵੈਦ੍ਯੇਨ ਯੋਜਿਤਾ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥੋਵਤਿਸ੍ਠਤੇ| ਆਦਿਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਫਾਣ੍ਟਸ਼ੀਤਕਸਾਯਾਦਿਪਰਿਗ੍ਰਹਃ| ਕਥਮੇਤੇ ਘ੍ਨਨ੍ਤਿ ? ਇਤਿ ਪ੍ਰਕਾਰਂ ਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾਹ-ਪਾਨ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਪਾਨੇ-ਪਾਨਾਦ੍ਯੁਪਯੋਗੇ ਸਤਿ| ਲੇਪਾਭ੍ਯਙ੍ਗੈਰਿਤਿ ਬਹੁਵਚਨੇਨ ਲੇਪਾਭ੍ਯਙ੍ਗਸ੍ਰਾਨਾਦਿਭਿਸ਼੍ਚੇਤਿ ਯੋਜ੍ਯਮ੍| ਸ਼ਾਲਿਨੀਵਤ੍ਤਮ੍| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਗਾਙ੍ਕਦਤ੍ਤਪੁਤ੍ਰਸ਼੍ਰੀਮਦਰੁਣਦਤ੍ਤਵਿਰਚਿਤਾਯਾਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਹਦਯਟੀਕਾਯਾਂ ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਸੂਤ੍ਰਸ੍ਥਾਨੇ ਸ਼ੋਧਨਾਦਿਗਣਸਙ੍ਗ੍ਰਹਾਧ੍ਯਾਯਃ ਪਞ੍ਚਦਸ਼ਃ ਸਮਾਪ੍ਤਃ|| ੧੫||