17. svēdavidhiradhyāyaḥ

Adhikarana adhyAyopakramaH · Śloka

ஶோதநப்ரஸங்கேந ஸ்நேஹோபயோகஃ| ஸ்நிக்தே ச தேஹே தோஷாணாஂ மார்தவீகரணாய ஸ்வேதஸ்ய ப்ரஸங்கஃ|

Adhikarana svedavidhiradhyAyaH (2) · Śloka 2

அதஸ்தத்பரிஜ்ஞாநார்தோऽயமத்யாய ஆரப்யதே - - - - அதாதஃ ஸ்வேதவிதிமத்யாயஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ| கத்யஸூத்ரே||௨||

ஸ௦-அதாத இதி| ஸ்வேதநஂ-ஸ்வேதஃ, தஸ்ய விதிஃ-விதாநஂ, யத்ர தஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| ஶேஷஂ பூர்வவத்|

Adhikarana svedasya cAturvidhyam (1) · Śloka 1

ஸ்வேதஸ்ய சாதுர்வித்யமாஹ - - - - ஸ்வேதஸ்தாபோபநாஹோஷ்மத்ரவபேதாச்சதுர்விதஃ| |௧|

ஸ௦-ஸ்வேதஶ்சதுர்விதஃ,- தாபாதிபேதாத்|

Adhikarana tApasya lakShaNam (1) · Śloka 1

தத்ர தாபாதீநேவ லக்ஷயிதுமாசஷ்டே - - - - | தாபோऽக்நிதப்தவஸநபாலஹஸ்ததலாதிபிஃ||௧||

ஸ௦-தாபஃ-தாபஸ்வேதஃ, அக்நிதப்தேந வஸநேந, ததா பாலேந-அயோமயேநாக்நிதப்தேந, ததா [ அக்நிதப்தேந ] ஹஸ்ததலேநாபி| ஆதிக்ரஹணாத்தாருவாலுகாகடிகாகாஂஸ்யபாஜநாதயோ கஹ்யந்தே|

Adhikarana upanAhasya lakShaNam (2-4) · Śloka 4

உபநாஹோ வசாகிண்வஶதாஹ்வாதேவதாருபிஃ| தாந்யைஃ ஸமஸ்தைர்கந்தைஶ்ச ராஸ்நைரண்டஜடாமிஷைஃ||௨|| உத்ரிக்தலவணைஃ ஸ்நேஹசுக்ரதக்ரபயஃப்லுதைஃ| கேவலே பவநே, ஶ்லேஷ்மஸஂஸஷ்டே ஸுரஸாதிபிஃ||௩|| பித்தேந பத்மகாத்யைஸ்து ஸால்வணாக்யைஃ புநஃபுநஃ| |௪|

ஸ௦-உபநாஹோ-பந்தநம்| கிண்வஂ-ஸுராப்ரகதிஃ| ஶதாஹ்வா-ஶதபுஷ்பா| தாந்யைரிதி ஸாமாந்யோக்தாவபி திலாதஸீமாஷாதீநியோக்யத்வாத்யாந்யுஷ்ணவீர்யாணி ஸ்நிக்தாநி வா தாநி ப்ராயேண ப்ரயோஜ்யாநீதி| ஸமஸ்தக்ரஹணஂ கந்தைரேவ யுஜ்யதே| அத ஏவ ஸங்க்ரஹேऽவதத் (ஸூ. அ. ௨௬) - "ஸர்வகந்த" இதி| கந்தைஃ-கந்தத்ரவ்யைஃ குஷ்டாகுருதகரஸுரஸாதிபிஃ| ததா, ராஸ்நாதிபிஃ| கிம்பூதைஃ பூர்வோக்தைஃ ? உத்ரிக்தலவணைஃ-லவணாட்யைஃ| ததா, ஸ்நேஹஶ்ச சுக்ரஂ ச தக்ரஂ ச பயஶ்ச, தைஃ ப்லுதைஃ-ஆலோடிதைஃ| சுக்ரஂ-அம்லம்| தக்ரஸ்ய சுக்ரத்வாதேவ க்ரஹணே ஸித்தே தக்ரக்ரஹணமதிஶயார்தம், அதிஶயேந ஸால்வணாக்யே ஸ்வேதே தக்ரஂ ப்ரயோஜ்யமிதி| கேவலே பவநே வசாதிபிருபாநாஹஸ்வேதஃ கார்யஃ| ஶ்லேஷ்மஸஂஸஷ்டே பவநே ஸுரஸாதிபிஃ-ஸுரஸயுகாதிநா கணேந (ஹ. ஸூ. அ. ௧௫|௩௦)| பித்தேந ஸஂஸஷ்டே பவநே பத்மகாத்யைஃ-"பத்மகபுண்ட்ரௌ" (ஹ. ஸூ. அ. ௧௫|௧௨) இத்யாதிபிஃ| பித்தேந ஸஂஸஷ்டே பவந இத்யத்ர கிஞ்சிதேவ பித்தேந ஸஂஸஷ்டே பவநே பத்மகாதிபிருபநாஹஃ கார்ய இத்யவபோத்யம், நாதிகேந பித்தேந யுக்தே பவநே, நாபி துல்யேந பித்தேந யுக்தே பவந இதி| ஏவஂ ஹ்யுக்தம் (ஹ. ஸூ. அ. ௧௩|௧௪)- "க்ரைஷ்மஃ ப்ராயோ மருத்பித்தே" விதிஃ கார்யஃ| க்ரைஷ்மஶ்ச விதிஃ ப்ராயேண ஸர்வஃ ஶீதஃ| தத்ர ஸ்வேதோ தூரோத்ஸாரித ஏவ| தஸ்மாத் கிஞ்சித்பித்தேந ஸஂஸஷ்டே பவநே பத்மகாத்யைருபநாஹஃ கார்ய இதி வேத்யம்| ஏதே ச த்ரய உபநாஹாஃ கேவலே வாயௌ ததா கபயுக்தே பித்தயுக்தே ச க்ரமேண யோஜ்யாஃ| ஏதே ச ஸால்வணாபிதாநாஃ ஸ்வேதா இத்யாஹ-ஸால்வணாக்யைரிதி| புநஃபுநரிதி அஸகத்தைஃ ஸ்வேதயோஜநா கார்யேத்யர்தஃ| நிரபாயோ ஹி யதாऽயஂ ஸால்வணாபரஸஂஜ்ஞ உபநாஹாக்யஃ ஸ்வேதோ ந ததாऽபரே ஸ்வேதா இதி| உபநஹ்யதே-பத்யதே சர்மபடாதிநா, இத்யந்வர்தஂ நாமாஸ்யோபநாஹ இதி| ஸால்வண இத்யஸ்ய தந்த்ராந்தரப்ரஸித்தஂ நாம| ததா ச தந்வந்தரிஃ (ஸு. சி. அ. ௪|௧௪) - "காகோல்யாதிஃ ஸவாதக்நஃ ஸர்வாம்லத்ரவ்யஸஂயுதஃ| ஸாநூபௌதகமாஂஸஸ்து ஸர்வஸ்நேஹஸமந்விதஃ|| ஸுகோஷ்ணஃ ஸ்பஷ்டலவணஃ ஸால்வணஃ பரிகீர்திதஃ|" இதி| 'உத்ரிக்தலவணைஃ ஸ்நேஹசுக்ரதக்ரபயஃப்லுதைஃ|' இதி த்ரிஷ்வபி ஸ்வேதேஷு யோஜ்யம்|

Adhikarana bandhanavidhiH (4-5) · Śloka 5

பந்தாத்மகஶ்சாயஂ ஸ்வேத இதி பந்தாத்மகஸ்வேதோபாயபூதாந் சர்மபட்டாதீநாஹ - - - - | ஸ்நிக்தோஷ்ணவீர்யைர்மதுபிஶ்சர்மபட்டைரபூதிபிஃ||௪|| அலாபே வாதஜித்பத்ரகௌஶேயாவிகஶாடகைஃ| பத்தஂ ராத்ரௌ திவா முஞ்சேந்முஞ்சேத்ராத்ரௌ திவாகதம்||௫||

ஸ௦-சர்மபட்டைர்பத்தஂ-உபநத்தமங்கஂ, ராத்ரௌ திவா முஞ்சேத்| கிம்பூதைஃ ? ஸ்நிக்தோஷ்ணவீர்யைஃ, ததாऽபூதிபிஃ-அதுர்கந்தைஃ ஸுபரிகர்மிதத்வாத்| அலாபே-சர்மபட்டாநாமபாவே, வாதஜித்பத்ரைஃ-ஏரண்டஜாதிபிஃ, ததா கௌஶேயாதிபிஃ| கௌஶேயஂ-ராங்கவாதிவஸ்த்ரவிஶேஷம்| ஆவிகஂ-கம்பலம்| [ ஶாடகஂ-வஸ்த்ரகண்டம்| ] தைர்பத்தஂ ராத்ரௌ திவா முஞ்சேத்| திவா து பத்தஂ ராத்ரௌ மோக்தவ்யம்|

Adhikarana UShmasvedasya lakShaNam (6-7) · Śloka 7

ஊஷ்மா தூத்காரிகாலோஷ்டகபாலோபலபாஂஸுபிஃ| பத்ரபங்கேந தாந்யேந கரீஷஸிகதாதுஷைஃ||௬|| அநேகோபாயஸந்தப்தைஃ ப்ரயோஜ்யோ தேஶகாலதஃ| |௭|

ஸ௦-ஊஷ்மா-பாஷ்பஃ, ததாக்யஃ ஸ்வேத உத்காரிகாதிபிஃ ப்ரயோஜ்யஃ| தத்ர யவமாஷைரண்டபீஜாதஸீகுஸும்பபீஜாதிபிஃ பிஷ்டஸ்விந்நைர்லப்யஸிகாகதிர்யஃ ஸ்வேதநோபாயஃ ஸா உத்காரிகா| லோஷ்டஂ-மத்பிண்டஃ| கபாலஂ-கர்பரம்| உபலஃ-பாஷாணஃ| பாஂஸுஃ-தூலிஃ| ததா, பத்ரபங்கேந-சதஸமூஹேந| ததா, தாந்யேந| கரீஷோ-கவாதிஶகச்சூர்ணஃ| ஸிகதா-வாலுகா| துஷோ-தாந்யத்வக்| ஏதைருத்காரிகாதிபிஸ்துஷாந்தைஃ ஸ்வேதோ விதாதவ்யஃ| கிம்பூதைஃ ? அநேகோபாயஸந்தப்தைஃ,-அநேகே ச த உபாயாஶ்ச, தைஃ ஸந்தப்தாஃ-உஷ்ணீகதா ய உத்காரிகாதயஃ, தைஃ| கதஂ ப்ரயோஜ்யஃ ? இத்யாஹ-தேஶகாலதஃ| ல்யப்லோபே பஞ்சமீ சேயம்| தேந தேஶகாலாவபேக்ஷ்ய| உபலக்ஷணஂ சேதம்| தேந தோஷதூஷ்யாதீநப்யபேக்ஷ்ய ஸ்வேதோऽயஂ ப்ரயோஜ்யஃ| லோஷ்டகபாலபாஷாணாநக்நிதப்தாந் ஸந்தஂஶேந கஹீத்வா ஸ்வேத்யதோஷாத்யபேக்ஷயாऽம்பஸ்யம்லே தாந்யாம்லே ஶுக்தாதௌ வா நிமஜ்ஜயேத்| ததுத்பூதபாஷ்பைஃ ஸ்வேதஃ ஶயநஸ்தஸ்ய கார்யஃ| அதவா கவாதிஶகதாऽऽர்த்ரேண பிண்டீகதேநோஷ்ணேந ஸ்வேதஃ ஸ ச பிண்டஸ்வேதஸஂஜ்ஞஃ| ஸ ஏவ ஸங்கரஸ்வேத உச்யதே| அதவைரண்டாதித்ரவ்யயுக்தாநி யவாதீநி தாந்யாநி ஸாம்லகாதீநி கஹீத்வா பிஹிதமுகாயாமுகாயாஂ ஸம்யகுபஸ்வேத்ய நிவாதே கஹே ஶயநஸ்தே கிலிஞ்ஜே ப்ரஸ்தீர்யாவிககௌஶேயவாதஹரபத்ராந்யதமோத்தரப்ரச்சதே ரௌரவாஜிநப்ராவாராதிஸ்வவச்சந்நஂ ஸ்வேதயேத்| அதவா பூர்வவத்ஸ்வேத்யத்ரவ்யாணி கும்ப்யாமுத்க்வாத்ய தந்நிகடோபவிஷ்டோ கநவஸ்த்ரப்ராவத ஊஷ்மாணஂ கஹ்ணீயாத்| ஏஷ ஸஂஸ்தரஸ்வேதஃ| ஏவமநேகோபாயஸந்தப்தத்வஂ தோஷதூஷ்யாத்யபேக்ஷயா நிரூப்ய ஸ்வேதோ யோஜ்யஃ|

Adhikarana dravasvedaH (7-10) · Śloka 10

அத த்ரவஸ்வேதமாஹ - - - - | ஶிக்ருவாரணகைரண்டகரஞ்ஜஸுரஸார்ஜகாத்||௭|| ஶிரீஷவாஸாவஂஶார்கமாலதீதீர்கவந்ததஃ| பத்ரபங்கைர்வசாத்யைஶ்ச மாஂஸைஶ்சாநூபவாரிஜைஃ||௮|| தஶமூலேந ச பதக் ஸஹிதைர்வா யதாமலம்| ஸ்நேஹவத்பிஃ ஸுராஶுக்தாவாரிக்ஷீராதிஸாதிதைஃ||௯|| கும்பீர்கலந்தீர்நாடீர்வா பூரயித்வா ருஜார்திதம்| வாஸஸாऽऽச்சாதிதஂ காத்ரஂ ஸ்நிக்தஂ ஸிஞ்சேத்யதாஸுகம்||௧௦||

ஸ௦-ஶிக்ர்வாதிஜைஃ பத்ரஸமூஹைஃ, ததா வசாத்யைஃ-வசாதிகணோக்தைஃ, ததா மாஂஸைராநூபஜைர்ஜலஜைஶ்ச, தஶமூலேந ச பதக்-வ்யஸ்தைர்த்வித்ராதிபிஃ, ஸஹிதைர்வா-ஸமஸ்தைர்வா, யதாமலஂ ஸ்நேஹவத்பிஃ-தோஷஹரகதாத்யந்யதமஸ்நேஹயுக்தைர்யதாதோஷஂ ஸுராஶுக்தவாரிக்ஷீராதிஸாதிதைஃ, கும்பீஃ-ஸ்தாலீஃ, பூரயித்வா, அதவா கலந்தீர்நாடீர்வா-அநவரதஂ தாரயா ஜலாதிஸ்ரவந்தீர்வாரிதாநிகாஸஂஜ்ஞாஃ வஂஶாதிமயீஃ பூரயித்வா, ருஜார்திதஂ-பீடார்தஂ, காத்ரஂ-அங்கஂ, வாஸஸாऽऽச்சாதிதஂ ததா ஸ்நிக்தஂ ஸத் யதாஸுகஂ-ஸுகஸ்பர்ஶஂ கதாசிதத்யுஷ்ணஂ கதாசிதீஷதுஷ்ணஂ ஸிஞ்சேத்|

Adhikarana avagAhasvedaH (11) · Śloka 11

இதி தோஷபீடாவஶாத் பரிஷேகஸ்வேதமாக்யாயாவகாஹஸ்வேதஂ த்ரவபேதமாஹ - - - - தைரேவ வா த்ரவைஃ பூர்ணஂ குண்டஂ ஸர்வாங்ககேऽநிலே| அவகாஹ்யாதுரஸ்திஷ்டேதர்ஶஃகச்ச்ராதிருக்ஷு ச||௧௧||

ஸ௦-தைரேவ-பூர்வோக்தைஃ, ஸ்வேதத்ரவைஃ பூர்ணஂ குண்டஂ பஶமவகாஹ்ய-ப்ரவிஶ்ய, ஆதுரோ-ரோகீ திஷ்டேத்| கீதஶே தோஷே ? இத்யாஹ-ஸர்வாங்ககேऽநிலே,-ஸர்வஶரீரவ்யாபிநி வாயௌ| ததா, அர்ஶஃப்ரபதிரோககஷ்டபீடாஸு| ஆதிக்ரஹணேந ஹஸ்தபாதபீடாஸு ச| குண்டக்ரஹணமுபலக்ஷணார்தம்| தேந கூபகுடீஸ்வேதௌ ச வேத்யௌ| ஸங்க்ரஹே சோக்தம் (ஸூ. அ. ௨௬)- "ஶயநஸ்யாதோவிஸ்தாரத்விகுணகாதே கூபே வாதஹரதாருகரீஷாந்யதரபூர்ணதக்தே விகததூமே ஸ்வாஸ்தீர்ணஶயநஸ்தஂ ஸ்வேதயேதிதி கூபஸ்வேதஃ| குடீஂ நாத்யுச்சவிஸ்தாராஂ வத்தாமச்சித்ராமுபநாஹத்ரவ்யகல்ககநப்ரதிக்தகுட்யாஂ ஸர்வதோ விதூமப்ரதீப்தகதிராங்காரபூர்ணஹஸந்திகாஸமூஹபரிவதாஂ விதாய தந்மத்யஸ்திதஶய்யாஸ்தஂ ஸ்வேதயேதிதி குடீஸ்வேதஃ| பத்மோத்பலாதிபிஃ ஸக்துபிண்ட்யா வாऽऽச்சாத்ய சக்ஷுஷீ| ஶீதைர்முக்தாவலீபத்மமுகுலோத்பலபாஜநைஃ|| முஹுஃ கரைஶ்ச ஸஜலைஃ ஸ்வித்யதோ ஹதயஂ ஸ்பஶேத்|" இதி|

Adhikarana svedavidhiH (12) · Śloka 12

நிவாதேऽந்தர்பஹிஃஸ்நிக்தோ ஜீர்ணாந்நஃ ஸ்வேதமாசரேத்| |௧௨|

ஸ௦-அபகதவாதே தேஶே ஸ்வேதமாசரேத்| கிம்பூதஃ ? அந்தஃ ஸ்நேஹபாநேந பஹிஶ்சாப்யங்காதிநா ஸ்நிக்தஃ| ததா, ஜீர்ணாந்நஶ்ச,-யேந (யஸ்ய) ஹ்யஸ்தநமந்நஂ ஜீர்ணம், ஆமஜீர்ணாத்யாக்ராந்தஂ நரஂ வர்ஜயித்வா தேந ஸ்வேதார்ஹேண நரேண ஸ்வேத ஆசரணீயஃ|

Adhikarana vyAdhyAdyapekShayA svedaprakAraH (12) · Śloka 12

கீதஶஂ ஸ்வேதமாசரேத் ? இத்யாஹ - - - - | வ்யாதிவ்யாதிததேஶர்துவஶாந்மத்யவராவரம்||௧௨||

ஸ௦-வ்யாத்யபேக்ஷயா வ்யாதிதாபேக்ஷயா தேஶாபேக்ஷயா த்வபேக்ஷயா ச யதாவிதமேவ மத்யமமுத்கஷ்டஂ ஹீநஂ வா ஸ்வேதமாசரேத்|

Adhikarana kaphe svedavisheShaH, kaphAnile visheShaH (13) · Śloka 13

கபார்தோ ரூக்ஷணஂ ரூக்ஷோ, ரூக்ஷஃ ஸ்நிக்தஂ கபாநிலே| |௧௩|

ஸ௦-கபார்தஃ-கபக்ரஸ்தோ, ரூக்ஷஃ ஸந்-அந்தர்பஹிரஸ்நிக்தோ, ரூக்ஷணஂ-ந ச ஸ்நிக்தஂ, ஸ்வேதமாசரேத்| அபரஂ ஶ்லேஷ்மவாதே ரூக்ஷஸ்நிக்தஂ-கேநசிதஂஶேந ரூக்ஷஂ கேநசிதஂஶேந ஸ்நிக்தஂ, பர்யாயேண வா ரூக்ஷஸ்நிக்தஂ, ஏவஂவிதஂ ஸ்வேதமாசரேத்|

Adhikarana sthAnabhedena visheShaH (13-14) · Śloka 14

| ஆமாஶயகதே வாயௌ கபே பக்வாஶயாஶ்ரிதே||௧௩|| ரூக்ஷபூர்வஂ ததா ஸ்நேஹபூர்வஂ ஸ்தாநாநுரோததஃ| |௧௪|

ஸ௦-ஆமாஶயஂ கதஃ-ஆமாஶயகதஃ, பக்வாஶயமாஶ்ரிதஃ-பக்வாஶயாஶ்ரிதஃ, த்விதீயா ஶ்ரிதேதி ஸமாஸஃ| வாயாவாமாஶயகதே கபே ச பக்வாஶயாஶ்ரிதே யதாஸங்க்யேந ரூக்ஷபூர்வஂ ஸ்நேஹபூர்வஂ ச ஸ்வேதமாசரேத்| ஆமாஶயகதே வாத ஆதௌ ரூக்ஷஃ ஸ்வேதஃ கார்யஃ பஶ்சாத்ஸ்நிக்தஃ| ததா, பக்வாஶயகதே கப ஆதௌ ஸ்நிக்தஃ ஸ்வேதஃ, பஶ்சாத்ரூக்ஷ இத்யர்தஃ| குத ஏவஂ நியமஃ ? இத்யாஹ-ஸ்தாநாநுரோததஃ,-ஸ்தாநவஶாத்| வாயுர்யதஃ ஆமாஶய ஆகந்துஃ, ஸ்தாநஂ ச தத் ஶ்லேஷ்மணஃ, தத்வஶாத்தத்ராதௌ ரூக்ஷ ஏவ ஸ்வேதோ யோஜ்யஃ, பஶ்சாத் ஸ்நிக்த இதி| கபஶ்ச பக்வாஶய ஆகந்துஃ, ஸ்தாநஂ ச தத்வாயோஃ, அதஃ பூர்வஂ ஸ்நிக்தஃ ஸ்வேதோ யோஜ்யஃ, பஶ்சாத்ரூக்ஷ இதி பூர்வோக்த ஏவ ந்யாயோ யோஜ்யஃ| ததா சோக்தம் (ஹ. ஸூ. அ. ௧௩|௨௦) - "தத்ராந்யஸ்தாநஸஂஸ்தேஷு ததீயாம்" இதி| ததா (ஹ. ஸூ. அ. ௧௩|௨௯) - "ஆகந்துஂ ஶமயேத்தோஷஂ ஸ்தாநிநஂ ப்ரதிகத்ய வா|" இதி| தஸ்மாத்பூர்வஂ ரூக்ஷேண ஸ்தாநிநஂ கபஂ ப்ரதிகத்ய பஶ்சாதாகந்துகஸ்ய வாயோஃ ஶமநஂ ஸ்நிக்தஸ்வேதாக்யஂ ப்ரயோஜ்யமிதி| நநு, வாயோராமாஶயே கோபோऽநுபபந்நஃ| யதோ மருத் லக்வாதிகுணயுக்தஃ| ஆமாஶயஸ்து குருமதுபிச்சிலாதியுக்தஃ| அதஃ ஶம ஏவோபபந்ந இதி கேசித்| ஏதச்சாயுக்தம்| பலிநோ ஹ்யந்யாஶ்ரயஸ்தஸ்யாபி கோபோ யுக்தஃ| மார்கரோதாச்ச வாயோராமாஶயேऽபி ப்ரகோபஸம்பவ இதி| ததா ச வக்ஷ்யதி (ஹ. சி. அ. ௬|௫௭) - "ப்ராயோऽநிலோ ருத்தகதிஃ குப்யத்யாமாஶயே கதஃ|" இதி| ததா சோக்தம் (ஹ. ஸூ. அ. ௧௩|௧௯) - "தே காலாதிபலஂ லப்த்வா குப்யந்த்யந்யாஶ்ரயேஷ்வபி|" இதி|

Adhikarana avayavabhedena visheShaH (14) · Śloka 14

| அல்பஂ வங்க்ஷணயோஃ, ஸ்வல்பஂ தங்முஷ்கஹதயே ந வா||௧௪||

ஸ௦-வங்க்ஷ்ணயோரல்பமேவேதி யோஜ்யம்| தஶோர்முஷ்கயோர்ஹதி சாத்யல்பமேவேதி| அதவா தகாதிஷு ஸ்வேதஂ நாசரேதேவ|

Adhikarana samyaksvinnalakShaNamsvinnasya kRutyam (15) · Śloka 15

ஶீதஶூலக்ஷயே ஸ்விந்நோ ஜாதேऽங்காநாஂ ச மார்தவே| ஸ்யாச்சநைர்மதிதஃ ஸ்நாதஸ்ததஃ ஸ்நேஹவிதிஂ பஜேத்||௧௫||

ஸ௦-ஶீதஶூலயோஃ க்ஷயே ஸஞ்ஜாதே ஸதி, அங்காநாஂ-பாணிபாதாதீநாஂ ச, மார்தவே-மதுத்வே ஜாதே ஸதி, ஸ்விந்நோ நரஃ ஸ்யாத்| ஸ ச ஸ்விந்நஃ ஶநைர்மதிதோ-மந்தஂ மர்திதாங்கஃ, ஸ்நாதஃ-உஷ்ணோதகேந, [ ததஃ- ] அநந்தரஂ, ஸ்நேஹோக்த (ஸ்நேஹ) விதிஂ-'உஷ்ணோதகோபசாரீ ஸ்யாத்' இத்யாதிகஂ, பஜேத்|

Adhikarana atisvinnalakShaNam, atisvinnasyauShadham, viShAdiShvapi stambhanamauShadham (16-17) · Śloka 17

இதி ஸ்வேதஸ்ய ஸம்யக்லக்ஷணமுக்த்வாऽதியோகலக்ஷணமாஹ - - - - பித்தாஸ்ரகோபதண்மூர்ச்சாஸ்வராங்கஸதநப்ரமாஃ| ஸந்திபீடா ஜ்வரஃ ஶ்யாவரக்தமண்டலதர்ஶநம்||௧௬|| ஸ்வேதாதியோகாச்சர்திஶ்ச, தத்ர ஸ்தம்பநமௌஷதம்| விஷக்ஷாராக்ந்யதீஸாரச்சர்திமோஹாதுரேஷு ச||௧௭||

ஸ௦-ஸ்வேதஸ்யாதியோகாத் ரக்தபித்தகோபாதயோ பவந்தி, சர்திஶ்ச| மூர்ச்சா-மோஹஃ| ஸ்வராங்கயோஃ ஸதநேந ஸம்பந்தஃ| ப்ரமஃ-அஜ்ஞாநம்| ஶ்யாவாநி ச ரக்தாநி ச ஶ்யாவரக்தாநி, தாந்யேவஂபூதாநி யாநி மண்டலாநி தேஷாஂ தர்ஶநஂ-உபலம்பஃ| தத்ர-ஸ்வேதாதியோகே, ஸ்தம்பநஂ-வக்ஷ்யமாணமௌஷதஂ கார்யம்| ததா, விஷாத்யாதுரேஷ்வபி ஸ்தம்பநமேவௌஷதஂ கார்யம்| ததா, விஷாத்யாதுரேஷ்வபி ஸ்தம்பநமேவௌஷதஂ ந்யாய்யமித்யர்தஃ|

Adhikarana svedanadravyam, stambhana dravyam (18-19) · Śloka 19

ஸ்வேதநஂ குரு தீக்ஷ்ணோஷ்ணஂ ப்ராயஃ, ஸ்தம்பநமந்யதா| த்ரவஸ்திரஸரஸ்நிக்தரூக்ஷஸூக்ஷ்மஂ ச பேஷஜம்||௧௮|| ஸ்வேதநஂ, ஸ்தம்பநஂ ஶ்லக்ஷ்ணஂ ரூக்ஷஸூக்ஷ்மஸரத்ரவம்| ப்ராயாஸ்திக்தஂ கஷாயஂ ச மதுரஂ ச ஸமாஸதஃ||௧௯||

ஸ௦-குரு யத்த்ரவ்யஂ தீக்ஷ்ணமுஷ்ணஂ ச, தத்பாஹுல்யேந ஸ்வேதநஂ பவதி| ப்ராயோக்ரஹணாத் பயஶோகாதிகமகுர்வபி கஹ்யதே| அந்யதா-அதோ வைபரீத்யேந, ஸ்தம்பநஂ பவதி| த்ரவாதிகுணயுக்தஂ யத் தத் த்ரவ்யஂ ஸ்வேதநஂ பவதி| ததா, ஶ்லக்ஷ்ணாதியுக்தஂ தத் ஸமாஸதஃ ஸ்தம்பநஂ பவதி| அதுநா ரஸதஃ ஸ்தம்பநஂ நிர்திஶந்நாஹ-ப்ராய இத்யாதி| ப்ராயஃ ஸங்க்ஷேபேண திக்தஂ கஷாயஂ மதுரஂ ச ஸ்தம்பநஂ பவதி|

Adhikarana stambhitasya lakShaNam (20) · Śloka 20

ஸ்தம்பிதஸ்ய லக்ஷணமாஹ - - - - ஸ்தம்பிதஃ ஸ்யாத்பலே லப்தே யதோக்தாமயஸங்க்ஷயாத்| |௨௦|

ஸ௦-பலே லப்தே-ஜாதே ஸதி, யதோக்தாநாஂ ரோகாணாஂ ச ஸங்க்ஷயாத் ஸ்தம்பிதோ நரஃ ஸ்யாத்|

Adhikarana atistambhitalakShaNam (20-21) · Śloka 21

அதிஸ்தம்பிதஂ ஸம்ப்ரதி லக்ஷயதி - - - - | ஸ்தம்பத்வக்ஸ்நாயுஸங்கோசகம்பஹத்வாக்தநுக்ரஹைஃ||௨௦|| பாதௌஷ்டத்வக்கரைஃ ஶ்யாவைரதிஸ்தம்பிதமாதிஶேத்| |௨௧|

ஸ௦-த்வக் ச ஸ்நாயுஶ்ச, தயோஃ ஸங்கோசஃ| ஹதயாதீநாஂ க்ரஹேண ஸம்பந்தஃ| ததஃ ஸ்தம்பாதீநாஂ த்வந்த்வஃ| ஸ்தம்பாதிபிஸ்ததா ஶ்யாவைஃ பாதாதிபிரதிஸ்தம்பிதஂ கதயேத்|

Adhikarana atisthUlAdInAM svedaniShedhaH, Atyayike gade mRudusvedaH (21-24) · Śloka 24

| ந ஸ்வேதயேததிஸ்தூலரூக்ஷதுர்பலமூர்ச்சிதாந்||௨௧|| ஸ்தம்பநீயக்ஷதக்ஷீணக்ஷாமமத்யவிகாரிணஃ| திமிரோதரவீஸர்பகுஷ்டஶோஷாட்யரோகிணஃ||௨௨|| பீததுக்தததிஸ்நேஹமதூந் கதவிரேசநாந்| ப்ரஷ்டதக்தகுதக்லாநிக்ரோதஶோகபயார்திதாந்||௨௩|| க்ஷுத்தஷ்ணாகாமலாபாண்டுமேஹிநஃ பித்தபீடிதாந்| கர்பிணீஂ புஷ்பிதாஂ ஸூதாஂ, மது சாத்யயிகே கதே||௨௪||

ஸ௦-அதிஸ்தூலதீந்ந ஸ்வேதயேத்| அதிஸ்தூலஸ்ய ஸ்வேதேந மேதோவிலயநாதத்யந்தஂ ஶரீரக்ஷோபஃ ஸ்யாத்| ரூக்ஷாதீநாஂ கார்ஶ்யமதிஶயேந பவேத்| 'மத்யவிகாரிணஃ' இத்யவிஶேஷோக்தாவபி பித்தாத்யந்யேஷாஂ ஸங்க்ரஹஃ| பித்தமத்யவிகாரிணஸ்து 'பித்தபீடிதாந்' இத்யநேநைவ ஸங்கஹீதாஃ| ஆட்யரோகே-வாதரக்தம்| ப்ரஷ்டதக்தகுதாஃ-அதீஸாரக்ஷாராக்ந்யாதிபிஃ| க்லாந்யாதீநாமர்திதேந ஸம்பந்தஃ| க்ஷுதாதீநாஂ மேஹாந்தாநாஂ த்வந்த்வஃ, ததோ மத்வர்தீய இநிஃ| க்ஷுத்வதஃ ஸ்வேதாதத்யந்தஂ தேஹக்லாநிஃ| காமலாபாண்டுமதோஃ ஸ்வேதேந பித்தவத்த்யா ரோகவத்திஃ| யஸ்மாதத்யேஷ்யதே (ஹ. நி. அ. ௧௩|௧௫) - "பித்தப்ரதாநாஃ குபிதாஃ" இத்யாதி| ததா, (ஹ. நி. அ. ௧௩|௧௫) - "யஃ பாண்டுரோகீ ஸேவேத பித்தலஂ தஸ்ய காமலாம்|" இத்யாதி| மேஹிநஸ்து ஸ்வேதவத்த்யா ரோகவத்திஃ| கர்பிண்யாஃ ஸ்வேதேந கர்பவ்யாபத்| புஷ்பிதாயா ரக்தாதிப்ரவத்திஃ| ஸூதாயாஃ கார்ஶ்யம்| மது சேதி| யதைஷாமதிஸ்தூலாதீநாமாத்யயிகோ வ்யாதிஃ-விஸூசிகாதிஃ ஸ்யாத், ததைதே மது ஸ்வேதயிதவ்யா ஏவ|

Adhikarana svedasAdhyA rOgAH (25-27) · Śloka 27

ஶ்வாஸகாஸப்ரதிஶ்யாயஹித்மாத்மாநவிபந்திஷு| ஸ்வரபேதாநிலவ்யாதிஶ்லேஷ்மாமஸ்தம்பகௌரவே||௨௫|| அங்கமர்தகடீபார்ஶ்வபஷ்டகுக்ஷிஹநுக்ரஹே| மஹத்வே முஷ்கயோஃ கல்யாமாயாமே வாதகண்டகே||௨௬|| மூத்ரகச்ச்ரார்புதக்ரந்திஶுக்ரகாதாட்யமாருதே| ஸ்வேதஂ யதாயதஂ குர்யாத்ததௌஷதவிபாகதஃ||௨௭||

ஸ௦-ஶ்வாஸாதீநாஂ விபந்தாந்தாநாஂ த்வந்த்வஃ| ஶ்வாஸாதிமத்ஸு யதாஸ்வஂ ஸ்வேதஂ குர்யாத்,- க்வசித்தாபஂ க்வசிதுபநாஹஂ க்வசிதூஷ்மாணஂ க்வசித்த்ரவமிதி| கதம் ? தேஷ்வௌஷதாநி ததௌஷதாநி, தேஷாஂ விபாகோ-யதாஸ்வமுபயோகஃ, தேந,- ததௌஷதவிபாகேந ஸ்வேதஂ குர்யாத்| "கல்லீ தீவ்ரருஜாந்விதா|" இதி (ஹ. நி. அ. ௧௫|௫௫) வாதவ்யாதௌ வக்ஷ்யதே, ஆயாமவாதகண்டகௌ ச| ஆட்யமாருதஃ-ஊருஸ்தம்பஃ|

Adhikarana anAgneyasvedasya viShayaH (28) · Śloka 28

ஸ்வேதோ ஹிதஸ்த்வநாக்நேயோ வாதே மேதஃகபாவதே| |௨௮|

ஸ௦-மேதஃகபாப்யாஂ பவந ஆவதே ஸத்யநாக்நேயஃ ஸ்வேதோ ஹிதஃ| அமாக்நேய இத்யக்நேர்டக், ததோ நஞ்ऽऽஸமாஸஃ|

Adhikarana anAgneyasvedasya bhedAH (28-30) · Śloka 30

கோऽஸாவநாக்நேயஃ ? இத்யாஹ - - - - | நிவாதஂ கஹமாயாஸோ குருப்ராவரணஂ பயம்||௨௮|| உபநாஹாஹவக்ரோதா பூரிபாநஂ க்ஷுதாऽऽதபஃ| ௨௮ ௧/௨||௩௦||

ஸ௦-நிவாதகஹாதயோऽநாக்நேயாஃ ஸ்வேதாஃ| ஆயாஸோ-வ்யாயாமஃ| குருப்ராவரணஂ-ரல்லகாதி| பயஂ-கட்கஹஸ்தராஜபுருஷதர்ஶநாதிநா| உபநாஹோऽப்யநாக்நேயஃ ஸ்வேதஃ, உபநாஹஸ்ய த்வைவித்யாத்| தத்ர "உபநாஹோ வசாகிண்வ" இத்யாதிராக்நேயஃ, தத்ர "தாபோऽக்நிதப்தவஸந" இத்யநுவத்தேஃ| அநாக்நேயஸ்து-"ஸ்நிக்தோஷ்ணவீர்யைர்மதுபிஶ்சர்மபட்டைஃ" இத்யாதிகஃ| ஆஹவஃ-ஸமரஃ| பூரிபாநஂ-பஹுமத்யபாநம்|

Adhikarana svedanasya shodhanA~ggatvam (17) · Śloka 17

ஸ்நேஹக்லிந்நாஃ கோஷ்டகா தாதுகா வா ஸ்ரோதோலீநா யே ச ஶாகாஸ்திஸஂஸ்தாஃ| தோஷாஃ ஸ்வேதைஸ்தே த்ரவீகத்ய கோஷ்டஂ நீதாஃ ஸம்யக் ஶுத்திபிர்நிர்ஹ்ரியந்தே| ௨௯ ௧/௨| இதி ஶ்ரீ வைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸூநுஶ்ரீமத்வாக்படவிரசிதாயாமஷ்டாங்கஹதயஸஂஹிதாயாஂ ஸூத்ரஸ்தாநே ஸ்வேதவிதிர்நாம ஸப்ததஶோऽத்யாயஃ||௧௭||

ஸ௦-தே தோஷாஃ ஸம்யக்-ஸுஷ்டு, ஶுத்திபிஃ-வமநவிரேசநலக்ஷணாபிஃ, நிர்ஹ்ரியந்தே-நிஷ்காஸ்யந்தே| கே தோஷாஃ ? இத்யாஹ-ஸ்நேஹக்லிந்நா யே, ததா கோஷ்டகா தாதுஸ்தாஶ்ச, ததா ஸ்ரோதோலீநாஃ, ததா ஶாகாஸ்வஸ்திஷு ச ஸ்திதாஃ| கிம்பூதாஃ ? ஸ்வேதைர்த்ரவீகத்ய கோஷ்டஂ நீதாஃ-உதரஂ ப்ராபிதாஃ| ஶாலிநீவத்தம்| இதி ஶ்ரீமகாங்கதத்தபுத்ரஶ்ரீமதருணதத்தவிரசிதாயாமஷ்டாங்கஹதயடீகாயாஂ ஸர்வாங்கஸுந்தராக்யாயாஂ ஸூத்ரஸ்தாநே ஸ்வேதவித்யத்யாயஃ ஸப்ததஶஃ ஸமாப்தஃ|| ௧௭||