Adhikarana bAlagrahapratiShedhAdhyAyaH||3|| (2) · Śloka 2
അഥാതോ ബാലഗ്രഹപ്രതിഷേധം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ| ഇതി ഹ സ്മാഹുരാത്രേയാദയോ മഹര്ഷയഃ| (ഗദ്യസൂത്രേ|൨|
अथातो बालग्रहप्रतिषेधं व्याख़्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| (गद्यसूत्रे|२|
🔊 Audio coming soon
അസ്മാദനന്തരം ബാലഗ്രഹപ്രതിഷേധ ഉച്യതേ, ഗ്രഹാണാമപി രോഗ ഹേതുത്വാത്| സ൦-ബാലാനാം ഗ്രഹാ ബാലഗ്രഹാഃ, തേഷാം പ്രതിഷേധോ യസ്മിന് സ ബാലഗ്രഹപ്രതിഷേധഃ, തമ്| ശേഷം പൂര്വവത്|
Adhikarana dvAdaSagrahANAM nAmAni (1-3) · Śloka 3
പുരാ ഗുഹസ്യ രക്ഷാര്ഥം നിര്മിതാഃ ശൂലപാണിനാ| മനുഷ്യവിഗ്രഹാഃ പഞ്ച സപ്ത സ്ത്രീവിഗ്രഹാ ഗ്രഹാഃ||൧|| സ്കന്ദോ വിശാഖോ മേഷാഖ്യഃ ശ്വഗ്രഹഃ പിതൃസംജ്ഞിതഃ| ശകുനിഃ പൂതനാ ശീതപൂതനാऽദൃഷ്ടിപൂതനാ||൨|| മുഖമണ്ഡിതികാ തദ്വദ്രേവതീ ശുഷ്കരേവതീ| |൩|
पुरा गुहस्य रक्षार्थं निर्मिताः शूलपाणिना| मनुष्यविग्रहाः पञ्च सप्त स्त्रीविग्रहा ग्रहाः||१|| स्कन्दो विशाख़ो मेषाख़्यः श्वग्रहः पितृसंज्ञितः| शकुनिः पूतना शीतपूतनाऽदृष्टिपूतना||२|| मुख़मण्डितिका तद्वद्रेवती शुष्करेवती| |३|
🔊 Audio coming soon
സ൦-പൂര്വം ശ്രീമഹാദേവേന കാര്തികേയസ്യ രക്ഷാര്ഥം മനുഷ്യശരീരാഃ പഞ്ച ഗ്രഹാ നിര്മിതാഃ| സ്ത്രീശരീരാശ്ച സപ്തോത്പാദിതാഃ| സം-സ്കന്ദാദയഃ പഞ്ച നരരൂപാഃ| ശകുന്യാദയഃ സപ്ത സ്ത്രീരൂപാഃ|
Adhikarana dvAdaSagrahANAM pUrvarUpam (3) · Śloka 3
| തേഷാം ഗ്രഹീഷ്യതാം രൂപം പ്രതതം രോദനം ജ്വരഃ||൩||
| तेषां ग्रहीष्यतां रूपं प्रततं रोदनं ज्वरः||३||
🔊 Audio coming soon
സ൦-തേഷാം-ഗ്രഹാണാം, ഗ്രഹീഷ്യതാം പൂര്വരൂപം പ്രതതം രോദനം ജ്വരശ്ച|
Adhikarana dvAdaSagrahANAM sAmAnyaM rUpam (4-5) · Śloka 5
സാമാന്യം രൂപമുത്ത്രാസജൃമ്ഭാഭ്രൂക്ഷേപദീനതാഃ| ഫേനസ്രാവോര്ധ്വദൃഷ്ട്യോഷ്ഠദന്തദംശപ്രജാഗരാഃ||൪|| രോദനം കൂജനം സ്തന്യവിദ്വേഷഃ സ്വരവൈകൃതമ്| നഖൈരകസ്മാത്പരിതഃ സ്വധാത്ര്യങ്ഗവിലേഖനമ്||൫||
सामान्यं रूपमुत्त्रासजृम्भाभ्रूक्षेपदीनताः| फेनस्रावोर्ध्वदृष्ट्योष्ठदन्तदंशप्रजागराः||४|| रोदनं कूजनं स्तन्यविद्वेषः स्वरवैकृतम्| नख़ैरकस्मात्परितः स्वधात्र्यङ्गविलेख़नम्||५||
🔊 Audio coming soon
സ൦-തേഷാം സാമാന്യം രൂപമുത്ത്രാസ ഇത്യാദി സ്വധാത്ര്യങ്ഗവിലേഖനാന്തമ്|
Adhikarana 1 skandasya lakShaNam (6-9) · Śloka 9
തത്രൈകനയനസ്രാവീ ശിരോ വിക്ഷിപതേ മുഹുഃ| ഹതൈകപക്ഷഃ സ്തബ്ധാങ്ഗഃ സസ്വേദോ നതകന്ധരഃ||൬|| ദന്തഖാദീ സ്തനദ്വേഷീ ത്രസ്യന് രോദിതി വിസ്വരമ്| വക്രവക്ത്രോ വമന് ലാലാം ഭൃശമൂര്ധ്വം നിരീക്ഷതേ||൭|| വസാസൃഗ്ഗന്ധിരുദ്വിഗ്നോ ബദ്ധമുഷ്ടിശകൃച്ഛിശുഃ| ചലിതൈകാക്ഷിഗണ്ഡഭ്രൂഃ സംരക്തോഭയലോചനഃ||൮|| സ്കന്ദാര്തസ്തേന വൈകല്യം മരണം വാ ഭവേദ് ധ്രുവമ്| |൯|
तत्रैकनयनस्रावी शिरो विक्षिपते मुहुः| हतैकपक्षः स्तब्धाङ्गः सस्वेदो नतकन्धरः||६|| दन्तख़ादी स्तनद्वेषी त्रस्यन् रोदिति विस्वरम्| वक्रवक्त्रो वमन् लालां भृशमूर्ध्वं निरीक्षते||७|| वसासृग्गन्धिरुद्विग्नो बद्धमुष्टिशकृच्छिशुः| चलितैकाक्षिगण्डभ्रूः संरक्तोभयलोचनः||८|| स्कन्दार्तस्तेन वैकल्यं मरणं वा भवेद् ध्रुवम्| |९|
🔊 Audio coming soon
സ൦-തത്ര-തേഷു ഗ്രഹേഷു മധ്യേ, ഏകലോചനസ്രവണശീലസ്തഥാ ശിരോ വിക്ഷിപത ഇത്യാദി സംരക്തലോചനദ്വയാന്തം സ്കന്ദഗൃഹീതസ്യ ലക്ഷണമ്| തേന വൈകല്യം-പങ്ഗുത്വകാണത്വാദി, മൃത്യുരേവ വാ ധ്രുവം നിശ്ചിതം, ഭവേത്|
Adhikarana 2viSAkhasya lakShaNam (9-11) · Śloka 11
സമ്പ്രതി വിശാഖസ്യ സ്കന്ദാപസ്മാരാപരസംജ്ഞസ്യ ലക്ഷണമാഹ | സംജ്ഞാനാശോ മുഹുഃ കേശലുഞ്ചനം കന്ധരാനതിഃ||൯|| വിനമ്യ ജൃമ്ഭമാണസ്യ ശകൃവ്മൂത്രപ്രവര്തനമ്| ഫേനോദ്വമനമൂര്ധ്വേക്ഷാ ഹസ്തഭ്രൂപാദനര്തനമ്||൧൦|| സ്തനസ്വജിഹ്വാസന്ദംശസംരമ്ഭജ്വരജാഗരാഃ| പൂയശോണിതഗന്ധശ്ച സ്കന്ദാപസ്മാരലക്ഷണമ്||൧൧||
सम्प्रति विशाखस्य स्कन्दापस्मारापरसंज्ञस्य लक्षणमाह | संज्ञानाशो मुहुः केशलुञ्चनं कन्धरानतिः||९|| विनम्य जृम्भमाणस्य शकृव्मूत्रप्रवर्तनम्| फेनोद्वमनमूर्ध्वेक्षा हस्तभ्रूपादनर्तनम्||१०|| स्तनस्वजिह्वासन्दंशसंरम्भज्वरजागराः| पूयशोणितगन्धश्च स्कन्दापस्मारलक्षणम्||११||
🔊 Audio coming soon
സ൦-സംജ്ഞാനാശാദികം പൂയശോണിതഗന്ധാന്തം സ്കന്ദാപസ്മാരലക്ഷണമ്|
Adhikarana 3 meShAkhyasya lakShaNam (12-14) · Śloka 14
ആധ്മാനം പാണിപാദസ്യ സ്പന്ദനം ഫേനനിര്വമഃ| തൃണ്മുഷ്ടിബന്ധാതീസാരസ്വരദൈന്യവിവര്ണതാഃ||൧൨|| കൂജനം സ്തനനം ഛര്ദിഃ കാസഹിധ്മാപ്രജാഗരാഃ| ഓഷ്ഠദംശാങ്ഗസങ്കോചസ്തമ്ഭബസ്താഭഗന്ധതാഃ||൧൩|| ഊര്ധ്വം നിരീക്ഷ്യ ഹസനം, മധ്യേ വിനമനം, ജ്വരഃ| മൂര്ച്ഛൈകനേത്രശോഫശ്ച നൈഗമേഷഗ്രഹാകൃതിഃ||൧൪||
आध्मानं पाणिपादस्य स्पन्दनं फेननिर्वमः| तृण्मुष्टिबन्धातीसारस्वरदैन्यविवर्णताः||१२|| कूजनं स्तननं छर्दिः कासहिध्माप्रजागराः| ओष्ठदंशाङ्गसङ्कोचस्तम्भबस्ताभगन्धताः||१३|| ऊर्ध्वं निरीक्ष्य हसनं, मध्ये विनमनं, ज्वरः| मूर्च्छैकनेत्रशोफश्च नैगमेषग्रहाकृतिः||१४||
🔊 Audio coming soon
സ൦-മേഷസ്യ നൈഗമേഷാപരസംജ്ഞസ്യാധ്മാനാദി ഏകനേത്രശോഫാന്തം ലക്ഷണമ്|
Adhikarana 4 shvagrahasya lakShaNam (15-16) · Śloka 16
കമ്പോ ഹൃഷിതരോമത്വം സ്വേദശ്ചക്ഷുര്നിമീലനമ്| ബഹിരായാമനം ജിഹ്വാദംശോऽന്തഃകണ്ഠകൂജനമ്||൧൫|| ധാവനം വിട്സഗന്ധത്വം ക്രോശനം ച ശ്വവച്ഛുനി| |൧൬|
कम्पो हृषितरोमत्वं स्वेदश्चक्षुर्निमीलनम्| बहिरायामनं जिह्वादंशोऽन्तःकण्ठकूजनम्||१५|| धावनं विट्सगन्धत्वं क्रोशनं च श्ववच्छुनि| |१६|
🔊 Audio coming soon
സ൦-ശുനി-ശ്വഗ്രഹേ, കമ്പ ഇത്യാദികം ക്രോശനം ശ്വവദിത്യന്തം ലക്ഷണമ്|
Adhikarana 5 pitRugRuhasya lakShaNam (16-18) · Śloka 18
| രോമഹര്ഷോ മുഹുസ്ത്രാസഃ സഹസാ രോദനം ജ്വരഃ||൧൬|| കാസാതിസാരവമഥുജൃമ്ഭാതൃട്ശവഗന്ദതാഃ| അങ്ഗേഷ്വാക്ഷേപവിക്ഷേപശോഷസ്തമ്ഭവിവര്ണതാഃ||൧൭|| മുഷ്ടിബന്ധഃ സ്രുതിശ്ചാക്ഷ്ണോര്ബാലസ്യ സ്യുഃ പിതൃഗ്രഹേ| |൧൮|
| रोमहर्षो मुहुस्त्रासः सहसा रोदनं ज्वरः||१६|| कासातिसारवमथुजृम्भातृट्शवगन्दताः| अङ्गेष्वाक्षेपविक्षेपशोषस्तम्भविवर्णताः||१७|| मुष्टिबन्धः स्रुतिश्चाक्ष्णोर्बालस्य स्युः पितृग्रहे| |१८|
🔊 Audio coming soon
സ൦-പിതൃഗ്രഹേ രോമഹര്ഷം ഇത്യാദികം ബാലസ്യ സ്യുരിത്യന്തം ലക്ഷണമ്|
Adhikarana 6 shakunigrahasya lakShaNam (18-20) · Śloka 20
| സ്രസ്താങ്ഗത്വമതീസാരോ ജിഹ്വാതാലുഗലേ വ്രണാഃ||൧൮|| സ്ഫോടാഃ സദാഹരുക്പാകാഃ സന്ധിഷു സ്യുഃ പുനഃപുനഃ| നിശ്യഹ്നി പ്രവിലീയന്തേ പാകോ വക്ത്രേ ഗുദേऽപി വാ||൧൯|| ഭയം ശകുനിഗന്ധത്വം ജ്വരശ്ച ശകുനിഗ്രഹേ| |൨൦|
| स्रस्ताङ्गत्वमतीसारो जिह्वातालुगले व्रणाः||१८|| स्फोटाः सदाहरुक्पाकाः सन्धिषु स्युः पुनःपुनः| निश्यह्नि प्रविलीयन्ते पाको वक्त्रे गुदेऽपि वा||१९|| भयं शकुनिगन्धत्वं ज्वरश्च शकुनिग्रहे| |२०|
🔊 Audio coming soon
സ൦-ശകുനിഗ്രഹേ സ്രസ്താങ്ഗത്വമിത്യാദികം ജ്വരശ്ചേത്യന്തം ലിങ്ഗമ്|
Adhikarana 7 pUtanAyAH lakShaNam (20-21) · Śloka 21
| പൂതനായാം വമിഃ കമ്പസ്തന്ദ്രാ രാത്രൌ പ്രജാഗരഃ||൨൦|| ഹിധ്മാऽऽധ്മാനം ശകൃദ്ഭേദഃ പിപാസാ മൂത്രനിഗ്രഹഃ| സ്രസ്തഹൃഷ്ടാങ്ഗരോമത്വം കാകവത്പൂതിഗന്ധിതാ||൨൧||
| पूतनायां वमिः कम्पस्तन्द्रा रात्रौ प्रजागरः||२०|| हिध्माऽऽध्मानं शकृद्भेदः पिपासा मूत्रनिग्रहः| स्रस्तहृष्टाङ्गरोमत्वं काकवत्पूतिगन्धिता||२१||
🔊 Audio coming soon
സ൦-വമിഃ കമ്പ ഇത്യാദികം കാകവത്പൂതിഗന്ധിതേത്യന്തം പൂതനാഗ്രഹേ ലിങ്ഗമ്|
Adhikarana 8SItapUtanAyAH lakShaNam (22-23) · Śloka 23
ശീതപൂതനയാ കമ്പോ രോദനം തിര്യഗീക്ഷണമ്| തൃഷ്ണാऽന്ത്രകൂജോऽതീസാരോ വസാവദ്വിസ്രഗന്ധതാ||൨൨|| പാര്ശ്വസ്യൈകസ്യ ശീതത്വമുഷ്ണത്വമപരസ്യ ച| |൨൩|
शीतपूतनया कम्पो रोदनं तिर्यगीक्षणम्| तृष्णाऽन्त्रकूजोऽतीसारो वसावद्विस्रगन्धता||२२|| पार्श्वस्यैकस्य शीतत्वमुष्णत्वमपरस्य च| |२३|
🔊 Audio coming soon
സ൦-ശീതപൂതനയാ കമ്പോ രോദനമിത്യാദികമുഷ്ണത്വമപരസ്യ ചേത്യേവമന്തം ശീതപൂരനാഗ്രഹേ ലിങ്ഗമ്
Adhikarana 9 andhapUtanAyAH lakShaNam (23-25) · Śloka 25
| അന്ധപൂതനയാ ഛര്ദിര്ജ്വരഃ കാസോऽല്പനിദ്രതാ||൨൩|| വര്ചസോ ഭേദവൈവര്ണ്യദൌര്ഗന്ധ്യാന്യങ്ഗശോഷണമ്| ദൃഷ്ടേഃ സാദാതിരുക്കണ്ഡൂപോഥകീജന്മശൂനതാഃ||൨൪|| ഹിധ്മോദ്വേഗസ്തനദ്വേഷവൈവര്ണ്യസ്വരതീക്ഷ്ണതാഃ| വേപഥുര്മത്സ്യഗന്ധത്വമഥവാ സാമ്ലഗന്ധതാ||൨൫||
| अन्धपूतनया छर्दिर्ज्वरः कासोऽल्पनिद्रता||२३|| वर्चसो भेदवैवर्ण्यदौर्गन्ध्यान्यङ्गशोषणम्| दृष्टेः सादातिरुक्कण्डूपोथकीजन्मशूनताः||२४|| हिध्मोद्वेगस्तनद्वेषवैवर्ण्यस्वरतीक्ष्णताः| वेपथुर्मत्स्यगन्धत्वमथवा साम्लगन्धता||२५||
🔊 Audio coming soon
സ൦-ഛര്ദ്യാദികം സാമ്ലഗന്ധതേത്യന്തമന്ധപൂതനായാ [അ] ദൃഷ്ടിപൂതനാപരസംജ്ഞായാ ലക്ഷണമ്|
Adhikarana 10 mukhamaNDitAyAH lakShaNam (26-27) · Śloka 27
മുഖമണ്ഡിതയാ പാണിപാദാസ്യരമണീയതാ| സിരാഭിരസിതാഭാഭിരാചിതോദരതാ ജ്വരഃ||൨൬|| അരോചകോऽങ്ഗഗ്ലപനം ഗോമൂത്രസമഗന്ധതാ| |൨൭|
मुखमण्डितया पाणिपादास्यरमणीयता| सिराभिरसिताभाभिराचितोदरता ज्वरः||२६|| अरोचकोऽङ्गग्लपनं गोमूत्रसमगन्धता| |२७|
🔊 Audio coming soon
സ൦-മുഖമണ്ഡിതായാം ഗ്രഹേ പാണിപാദാസ്യരമണീയതേത്യാദികം ലക്ഷണമ്|
Adhikarana 11 revatyAH lakShaNam (27-28) · Śloka 28
| രേവത്യാം ശ്യാവനീലത്വം കര്ണനാസാക്ഷിമര്ദനമ്||൨൭|| കാസഹിധ്മാക്ഷിവിക്ഷേപവക്രവക്ത്രത്വരക്തതാഃ| ബസ്തഗന്ധോ ജ്വരഃ ശോഷഃ പുരീഷം ഹരിതം ദ്രവമ്||൨൮||
| रेवत्यां श्यावनीलत्वं कर्णनासाक्षिमर्दनम्||२७|| कासहिध्माक्षिविक्षेपवक्रवक्त्रत्वरक्तताः| बस्तगन्धो ज्वरः शोषः पुरीषं हरितं द्रवम्||२८||
🔊 Audio coming soon
സ൦-രേവത്യാം-രേവതീഗ്രഹേ, ശ്യാവനീലത്വാദി ലിങ്ഗമ്|
Adhikarana 12 shuShkarevatyAH lakShaNam (29) · Śloka 29
അധുനാऽസാധ്യലക്ഷണം വക്തി ജായതേ ശുഷ്കരേവത്യാം ക്രമാത്സര്വാങ്ഗസങ്ക്ഷയഃ| |൨൯|
अधुनाऽसाध्यलक्षणं वक्ति जायते शुष्करेवत्यां क्रमात्सर्वाङ्गसङ्क्षयः| |२९|
🔊 Audio coming soon
സ൦-ശുഷ്കരേവത്യാം ക്രമാത്സര്വാങ്ഗസങ്ക്ഷയ ഇതി ലിങ്ഗമ്|
Adhikarana sarvagrahANAm asAdhyalakShaNam (29-31) · Śloka 31
| കേശശാതോऽന്നവിദ്വേഷഃ സ്വരദൈന്യം വിവര്ണതാ||൨൯|| രോദനം ഗൃധ്രഗന്ധത്വം ദീര്ഘകാലാനുവര്തനമ്| ഉദരേ ഗ്രന്ഥയോ വൃത്താ യസ്യ നാനാവിധം ശകൃത്||൩൦|| ജിഹ്വായാ നിമ്നതാ മധ്യേ ശ്യാവം താലു ച തം ത്യജേത്| |൩൧|
| केशशातोऽन्नविद्वेषः स्वरदैन्यं विवर्णता||२९|| रोदनं गृध्रगन्धत्वं दीर्घकालानुवर्तनम्| उदरे ग्रन्थयो वृत्ता यस्य नानाविधं शकृत्||३०|| जिह्वाया निम्नता मध्ये श्यावं तालु च तं त्यजेत्| |३१|
🔊 Audio coming soon
സ൦-കേശശാത ഇത്യാദികം ശ്യാവം താലു ചേത്യന്തം യസ്യ ബാലസ്യ സ്യാത്, തം ന ചികിത്സേത്|
Adhikarana shuShkarevatyAH asAdhyalakShaNam (31-32) · Śloka 32
| ഭുഞ്ജാനോऽന്നം ബഹുവിധം യോ ബാലഃ പരിഹീയതേ||൩൧|| തൃഷ്ണാഗൃഹീതഃ ക്ഷാമാക്ഷോ ഹന്തി തം ശുഷ്കരേവതീ| |൩൨|
| भुञ्जानोऽन्नं बहुविधं यो बालः परिहीयते||३१|| तृष्णागृहीतः क्षामाक्षो हन्ति तं शुष्करेवती| |३२|
🔊 Audio coming soon
സ൦-ഭുഞ്ജാനോऽന്നമിത്യാദിലക്ഷണം ബാലം ശുഷ്കരേവതീ ഹന്തി|
Adhikarana grahagrahaNe trINi kAraNAni (32) · Śloka 32
ത്രിഭിഃ കാരണൈര്ഗ്രഹാ ഗൃഹ്ണന്തീത്യാഹ | ഹിംസാരത്യര്ചനാകാങ്ക്ഷാ ഗ്രഹഗ്രഹണകാരണമ്||൩൨||
त्रिभिः कारणैर्ग्रहा गृह्णन्तीत्याह | हिंसारत्यर्चनाकाङ्क्षा ग्रहग्रहणकारणम्||३२||
🔊 Audio coming soon
സ൦-ഹിംസാ ച രതിശ്ചാര്ചനാ ച, താസാമാകാങ്ക്ഷാ-അഭിലാഷഃ, സാ ഗ്രഹാണാം ഗ്രഹണേ കാരണം-ഹേതുഃ|
Adhikarana hiMsAtmakagrahasya lakShaNam (33-37) · Śloka 37
തത്ര ഹിംസാത്മകേ ബാലോ മഹാന് വാ സ്രുതനാസികഃ| ക്ഷതജിഹ്വഃ ക്വണേദ്ബാഢമസുഖീ സാശ്രുലോചനഃ||൩൩|| ദുര്വര്ണോ ഹീനവചനഃ പൂതിഗന്ധിശ്ച ജായതേ| ക്ഷാമോ മൂത്രപുരീഷം സ്വം മൃദ്ഗാതി ന ജുഗുപ്സതേ||൩൪|| ഹസ്തൌ ചോദ്യമ്യ സംരബ്ധോ ഹന്ത്യാത്മാനം തഥാ പരമ്| തദ്വച്ച ശസ്ത്രകാഷ്ഠാദ്യൈരഗ്നിം വാ ദീപ്തമാവിശേത്||൩൫|| അപ്സു മജ്ജേത്പതേത്കൂപേ കുര്യാദന്യച്ച തദ്വിധമ്| തൃഡ്ദാഹമോഹാന് പൂയസ്യ ഛര്ദനം ച പ്രവര്തയേത്||൩൬|| രക്തം ച സര്വമാര്ഗേഭ്യോ രിഷ്ടോത്പത്തിം ച തം ത്യജേത്| |൩൭|
तत्र हिंसात्मके बालो महान् वा स्रुतनासिकः| क्षतजिह्वः क्वणेद्बाढमसुखी साश्रुलोचनः||३३|| दुर्वर्णो हीनवचनः पूतिगन्धिश्च जायते| क्षामो मूत्रपुरीषं स्वं मृद्गाति न जुगुप्सते||३४|| हस्तौ चोद्यम्य संरब्धो हन्त्यात्मानं तथा परम्| तद्वच्च शस्त्रकाष्ठाद्यैरग्निं वा दीप्तमाविशेत्||३५|| अप्सु मज्जेत्पतेत्कूपे कुर्यादन्यच्च तद्विधम्| तृड्दाहमोहान् पूयस्य छर्दनं च प्रवर्तयेत्||३६|| रक्तं च सर्वमार्गेभ्यो रिष्टोत्पत्तिं च तं त्यजेत्| |३७|
🔊 Audio coming soon
സ൦-തത്ര-തേഷു ഗ്രഹേഷു മധ്യാത്, ഹിംസാത്മകേ ഗ്രഹേ സതി ബാലോ മഹാന് വാ പുരുഷഃ സ്രുതനാസികാദിഗുണോ ജായതേ| തഥാ ക്ഷാമഃ സന് ഇദമിദം കുര്യാത്| തദ്വിധം-ആത്മഹനനാദികം, അന്യദപി കുര്യാത്| തൃട്ദാഹമോഹാംസ്തഥാ ഛര്ദനം ച പൂയസ്യ പ്രവര്തയേത്| തഥാ സര്വസ്രോതോഭ്യോ രക്തം ച പ്രവര്തയേത്, രിഷ്ടോത്പത്തിം ച| തം ബാലം നോപക്രമേത്|
Adhikarana ratikAmagrasya lakShaNam (37-38) · Śloka 38
സമ്പ്രത്യര്ചനാകാമം ബ്രൂതേ | രഹഃസ്ത്രീരതിസംലാപഗന്ധസ്രഗ്ഭൂഷണപ്രിയഃ||൩൭|| ഹൃഷ്ടഃ ശാന്തശ്ച ദുഃസാധ്യോ രതികാമേന പീഡിതഃ| |൩൮|
सम्प्रत्यर्चनाकामं ब्रूते | रहःस्त्रीरतिसंलापगन्धस्रग्भूषणप्रियः||३७|| हृष्टः शान्तश्च दुःसाध्यो रतिकामेन पीडितः| |३८|
🔊 Audio coming soon
സ൦-രഹഃസ്ത്രീരത്യാദിപ്രിയോ ഹൃഷ്ടാദിഗുണോ ബാലോ രതികാമേന ഗ്രഹേണ പീഡിതഃ കൃച്ഛ്രസാധ്യഃ സ്യാത്|
Adhikarana arcanAkAmagrasya lakShaNam (38-40) · Śloka 40
അധുനൈഷാം ചികിത്സിതമാഹ | ദീനഃ പരിമൃശന് വക്ത്രം ശുഷ്കൌഷ്ഠഗലതാലുകഃ||൩൮|| ശങ്കിതം വീക്ഷതേ രൌതി ധ്യായത്യായാതി ദീനതാമ്| അന്നമന്നാഭിലാഷേऽപി ദത്തം നാതി ബുഭുക്ഷതേ||൩൯|| ഗൃഹീതം ബലികാമേന തം വിദ്യാത്സുഖസാധനമ്| |൪൦|
अधुनैषां चिकित्सितमाह | दीनः परिमृशन् वक्त्रं शुष्कौष्ठगलतालुकः||३८|| शङ्कितं वीक्षते रौति ध्यायत्यायाति दीनताम्| अन्नमन्नाभिलाषेऽपि दत्तं नाति बुभुक्षते||३९|| गृहीतं बलिकामेन तं विद्यात्सुखसाधनम्| |४०|
🔊 Audio coming soon
സ൦-ദീനാദിഗുണഃ സന് ഇദമിദം കരോതി| തം-ഏവംവിധം, ബലികാമേന ഗൃഹീതം ബാലം സുഖസാധ്യം വിദ്യാത്|
Adhikarana eShAM cikitsitaM lakShaNam (40-41) · Śloka 41
| ഹന്തുകാമം ജയേദ്ധോമൈഃ സിദ്ധമന്ത്രപ്രവര്തിതൈഃ||൪൦|| ഇതരൌ തു യഥാകാമം രതിബല്യാദിദാനതഃ| |൪൧|
| हन्तुकामं जयेद्धोमैः सिद्धमन्त्रप्रवर्तितैः||४०|| इतरौ तु यथाकामं रतिबल्यादिदानतः| |४१|
🔊 Audio coming soon
സ൦-ജിഘാംസുഗ്രഹം ഹോമാദിഭിര്ജയേത്| നനു, ഹിംസാകാമോऽസാധ്യസ്തം ത്യജേദിത്യുക്തമ്, തത്കഥം തസ്യ സാധനമുക്തമ് ? ബ്രൂമഃ| അസാധ്യസ്യാപി ചികിത്സാ കാര്യൈവ| തഥാ ച സങ്ഗ്രഹേऽഭ്യധായി "തസ്മാദാചരമോച്ഛ്വാസാച്ചികിത്സേത്|" ഇത്യാദി| അപി ച മന്ത്രപ്രഭാവസ്യാചിന്ത്യത്വാത്| ഇതരൌ തു-രത്യര്ചനാകാമൌ, യഥാഭിലാഷം രതിബല്യാദിദാനേന ജയേത്|
Adhikarana sAdhyagrahasya cikitsA (41-47) · Śloka 47
| അഥ സാധ്യഗ്രഹം ബാലം വിവിക്തേ ശരണേ സ്ഥിതമ്||൪൧|| ത്രിരഹ്നഃ സിക്തസംമൃഷ്ടേ സദാ സന്നിഹിതാനലേ| വികീര്ണഭൂതികുസുമപത്രബീജാന്നസര്ഷപേ||൪൨|| രക്ഷോഘ്നതൈലജ്വലിതപ്രദീപഹതപാപ്മനി| വ്യവായമദ്യപിശിതനിവൃത്തപരിചാരകേ||൪൩|| പുരാണസര്പിഷാऽഭ്യക്തം പരിഷിക്തം സുഖാമ്ബുനാ| സാധിതേന ബലാനിമ്ബവൈജയന്തീനൃപദ്രുമൈഃ||൪൪|| പാരിഭദ്രകകട്വങ്ഗജമ്ബൂവരുണകടൂതൃണൈഃ| കപോതവങ്കാപാമാര്ഗപാടലാമധുശിഗ്രുഭിഃ||൪൫|| കാകജങ്ഘാമഹാശ്വേതാകപിത്ഥക്ഷീരിപാദപൈഃ| സകദമ്ബകരഞ്ജൈശ്ച, ധൂപം സ്നാതസ്യ ചാചരേത്||൪൬|| ദ്വീപിവ്യാഘ്രാഹിസിംഹര്ക്ഷചര്മഭിര്ഘൃതമിശ്രിതൈഃ| |൪൭|
| अथ साध्यग्रहं बालं विविक्ते शरणे स्थितम्||४१|| त्रिरह्नः सिक्तसंमृष्टे सदा सन्निहितानले| विकीर्णभूतिकुसुमपत्रबीजान्नसर्षपे||४२|| रक्षोघ्नतैलज्वलितप्रदीपहतपाप्मनि| व्यवायमद्यपिशितनिवृत्तपरिचारके||४३|| पुराणसर्पिषाऽभ्यक्तं परिषिक्तं सुखाम्बुना| साधितेन बलानिम्बवैजयन्तीनृपद्रुमैः||४४|| पारिभद्रककट्वङ्गजम्बूवरुणकटूतृणैः| कपोतवङ्कापामार्गपाटलामधुशिग्रुभिः||४५|| काकजङ्घामहाश्वेताकपित्थक्षीरिपादपैः| सकदम्बकरञ्जैश्च, धूपं स्नातस्य चाचरेत्||४६|| द्वीपिव्याघ्राहिसिंहर्क्षचर्मभिर्घृतमिश्रितैः| |४७|
🔊 Audio coming soon
സ൦-അഥേതി കൃതമങ്ഗലമ്| സാധ്യഗ്രഹം ബാലം വിവിക്തേ ഗൃഹേ സ്ഥിതമ്| കിമ്ഭൂതേ ? [ ത്രിഃ- ] ത്രീന് വാരാന്, ശോധിതേ സിക്തേ ച| ത്രിരഹ്ന ഇതി "കൃത്വോऽര്ഥപ്രയോഗേ കാലേऽധികരണേ" ഇത്യധികരണേ ഷഷ്ഠീ| തഥാ സര്വദാ നികടാഗ്നൌ| തഥാ വിക്ഷിപ്തഭൂത്യാദികേ, രക്ഷോഘ്നതൈലപ്രദീപ്തപ്രദീപഹതപാപേ, വ്യവായാദിനിവൃത്തപരിചാരകേ| കിമ്ഭൂതം ബാലമ് ? പുരാണഘൃതാഭ്യക്തമ്| തഥാ സ്നാതമുഷ്ണാമ്ബുനാ| കിമ്ഭൂതേന ജലേന ? ബലാദിഭിഃ സാധിതേന| വൈജയന്തീ-അരണികാ| മഹാശ്വേതാ_കടഭീ| പരിഷിക്തസ്യ ചാസ്യ ദ്വീപ്യാദിചര്മാദിഭിര്ഘൃത മിശ്രിതൈര്ധൂപനം കുര്യാത്|
Adhikarana sarvagrahamokShaNaH pUtyAdidhUpaH (47-48) · Śloka 48
| പൂതീദശാങ്ഗസിദ്ധാര്ഥവചാഭല്ലാതദീപ്യകൈഃ||൪൭|| സകുഷ്ഠൈഃ സഘൃതൈര്ധൂപഃ സര്വഗ്രഹവിമോക്ഷണഃ| |൪൮|
| पूतीदशाङ्गसिद्धार्थवचाभल्लातदीप्यकैः||४७|| सकुष्ठैः सघृतैर्धूपः सर्वग्रहविमोक्षणः| |४८|
🔊 Audio coming soon
സ൦-പൂത്യാദിഭിര്ധൂപഃ സര്വഗ്രഹവിമോക്ഷണഃ സ്യാത്| പൂതീ-പൂതീകരഞ്ജഃ| "വചാഹിങ്ഗുവിഡങ്ഗാനി സൈന്ധവം ഗജപിപ്പലീ| പാഠാ പ്രതിവിഷാ വ്യോഷം" (ഹൃ. ഉ. അ. ൩൭|൨൭) ഇതി ദശാങ്ഗഃ കാശ്യപേന വിനിര്മിതഃ|
Adhikarana sarvagrahamokShaNaH sarShapAdidhUpaH (48-49) · Śloka 49
| സര്ഷപാ നിമ്ബപത്രാണി മൂലമശ്വഖുരാ വചാ||൪൮|| ഭൂര്ജപത്രം ഘൃതം ധൂപഃ സര്വഗ്രഹനിവാരണഃ| |൪൯|
| सर्षपा निम्बपत्राणि मूलमश्वखुरा वचा||४८|| भूर्जपत्रं घृतं धूपः सर्वग्रहनिवारणः| |४९|
🔊 Audio coming soon
സ൦-സര്ഷപാദിഭിര്ധൂപോऽശേഷഗ്രഹനിവാരണഃ| അശ്വഖുരാ-ഗിരികര്ണികാ|
Adhikarana sarvagrahamokShaNaH anantAdighRutam (49-50) · Śloka 50
| അനന്താമ്രാസ്ഥിതഗരം മരിചം മധുരോ ഗണഃ||൪൯|| ശൃഗാലവിന്നാ മുസ്താ ച കല്കിതൈസ്തൈര്ഘൃതം പചേത്| ദശമൂലരസക്ഷീരയുക്തം തദ് ഗ്രഹജിത്പരമ്||൫൦||
| अनन्ताम्रास्थितगरं मरिचं मधुरो गणः||४९|| शृगालविन्ना मुस्ता च कल्कितैस्तैर्घृतं पचेत्| दशमूलरसक्षीरयुक्तं तद् ग्रहजित्परम्||५०||
🔊 Audio coming soon
സ൦-യവാസാദിഭിഃ കല്കിതൈര്ദശമൂലരസക്ഷീരയുതം ഘൃതം പചേത്| തച്ച ശിശോഃ പഥ്യം പരം ഗ്രഹജിത്|
Adhikarana sarvagrahamokShaNaH rAsnAdighRutam (51-53) · Śloka 53
രാസ്നാഹ്യംശുമതീവൃദ്ധപഞ്ചമൂലബലാഘനാത്| ക്വാഥേ സര്പിഃ പചേത്പിഷ്ടൈഃ സാരിവാവ്യോഷചിത്രകൈഃ||൫൧|| പാഠാവിഡങ്ഗമധുകപയസ്യാഹിങ്ഗുദാരുഭിഃ| സഗ്രന്ഥികൈഃ സേന്ദ്രയവൈഃ ശിശോസ്തത്സതതം ഹിതമ്||൫൨|| സര്വരോഗഗ്രഹഹരം ദീപനം ബലവര്ണദമ്| |൫൩|
रास्नाह्यंशुमतीवृद्धपञ्चमूलबलाघनात्| क्वाथे सर्पिः पचेत्पिष्टैः सारिवाव्योषचित्रकैः||५१|| पाठाविडङ्गमधुकपयस्याहिङ्गुदारुभिः| सग्रन्थिकैः सेन्द्रयवैः शिशोस्तत्सततं हितम्||५२|| सर्वरोगग्रहहरं दीपनं बलवर्णदम्| |५३|
🔊 Audio coming soon
സ൦-രാസ്നാദിക്വാഥേ സാരിവാദിഭിഃ കല്കൈഃ സര്പിഃ പചേത്| തച്ച ശിശോഃ സദാ പഥ്യം സര്വരോഗഗ്രഹഘ്നം ദീപനം ബലവര്ണദം ച|
Adhikarana sarvagrahamokShaNaH sArivAdighRutam (53-54) · Śloka 54
| സാരിവാസുരഭിബ്രാഹ്മീശങ്ഖിനീകുഷ്ഠസര്ഷപൈഃ||൫൩|| വചാശ്വഗന്ധാസുരസയുക്തൈഃ സര്പിര്വിപാചയേത്| തന്നാശയേദ്ഗ്രഹാന് സര്വാന് പാനേനാഭ്യഞ്ജനേന ച||൫൪||
| सारिवासुरभिब्राह्मीशङ्खिनीकुष्ठसर्षपैः||५३|| वचाश्वगन्धासुरसयुक्तैः सर्पिर्विपाचयेत्| तन्नाशयेद्ग्रहान् सर्वान् पानेनाभ्यञ्जनेन च||५४||
🔊 Audio coming soon
സ൦-സാരിവാദിഭിഃ സുരസയുക്തൈഃ സര്പിര്വിപാചയേത്| തച്ച പാനാഭ്യഞ്ജനാഭ്യാം സര്വഗ്രഹനാശനമ്|
Adhikarana sarvagrahamokShaNaH goshRu~ggAdidhUpanam (55-57) · Śloka 57
ഗോശൃങ്ഗചര്മവാലാഹിനിര്മോകം വൃഷദംശവിട്| നിമ്ബപത്രാജ്യകടുകാമദനം ബൃഹതീദ്വയമ്||൫൫|| കാര്പാസാസ്ഥിയവച്ഛാഗരോമദേവാഹ്വസര്ഷപമ്| മയൂരപത്രശ്രീവാസം തുഷകേശം സരാമഠമ്||൫൬|| മൃദ്ഭാണ്ഡേ ബസ്തമൂത്രേണ ഭാവിതം ശ്ലക്ഷ്ണചൂര്ണിതമ്| ധൂപനം ച ഹിതം സര്വഭൂതേഷു വിഷമജ്വരേ||൫൭||
गोशृङ्गचर्मवालाहिनिर्मोकं वृषदंशविट्| निम्बपत्राज्यकटुकामदनं बृहतीद्वयम्||५५|| कार्पासास्थियवच्छागरोमदेवाह्वसर्षपम्| मयूरपत्रश्रीवासं तुषकेशं सरामठम्||५६|| मृद्भाण्डे बस्तमूत्रेण भावितं श्लक्ष्णचूर्णितम्| धूपनं च हितं सर्वभूतेषु विषमज्वरे||५७||
🔊 Audio coming soon
സ൦-ഗോശൃങ്ഗാദി സര്പനിര്മോകാദി ച മൃന്മയേ ഭാണ്ഡേ ഛാഗമൂത്രേണ ഭാവിതം സൂക്ഷ്മരജീകൃതം സര്വഭൂതേഷു വിഷമജ്വരേ ച ധൂപനാര്ഥം ഹിതമ്|
Adhikarana sarvagrahamokShaNaH vakShyamANaM bhUtavidyoktaM ghRutAdi (58) · Śloka 58
ഘൃതാനി ഭൂതവിദ്യായാം വക്ഷ്യന്തേ യാനി താനി ച| യുഞ്ജ്യാത്തഥാ ബലിം ഹോമം സ്നപനം മന്ത്രതന്ത്രവിത്||൫൮||
घृतानि भूतविद्यायां वक्ष्यन्ते यानि तानि च| युञ्ज्यात्तथा बलिं होमं स्नपनं मन्त्रतन्त्रवित्||५८||
🔊 Audio coming soon
സ൦-യാനി ച സര്പീഷി ഭൂതവിദ്യായാം വക്ഷ്യന്തേ താനി ച യുഞ്ജ്യാത്| തഥാ മന്ത്രാഃ-സങ്ഗ്രഹോക്താഃ, തന്ത്രാണി ച, ഏതാനി വേത്തീതി മന്ത്രതന്ത്രവിത്,-വൈദ്യോ, ബലിം ഹോമം സ്നപനം ച യുഞ്ജ്യാത്|
Adhikarana pUtIkara~jjAdisnapanam (59-60) · Śloka 60
പൂതീകരഞ്ജ(ഞ്ജാത്)ത്വക്പത്രം ക്ഷീരിഭ്യോ ബര്ബരാദപി| തുമ്ബീവിശാലാരലുകശമീബില്വകപിത്ഥതഃ||൫൯|| ഉത്ക്വാഥ്യ തോയം തദ്രാത്രൌ ബാലാനാം സ്നപനം ശിവമ്| |൬൦|
पूतीकरञ्ज(ञ्जात्)त्वक्पत्रं क्षीरिभ्यो बर्बरादपि| तुम्बीविशालारलुकशमीबिल्वकपित्थतः||५९|| उत्क्वाथ्य तोयं तद्रात्रौ बालानां स्नपनं शिवम्| |६०|
🔊 Audio coming soon
സ൦-പൂതീകരഞ്ജത്വക് തഥാ പത്രം ക്ഷീരിവൃക്ഷാദ്ബര്ബരാദിഭ്യശ്ച തോയമുത്ക്വാഥ്യ തദ്രാത്രൌ ബാലാനാം സ്നപനം ശിവം സ്യാത്|
Adhikarana upadravacikitsitam (60-3) · Śloka 3
| അനുബന്ധാന് യഥാകൃച്ഛ്രം ഗ്രഹാപായേऽപ്യുപദ്രവാന്||൬൦|| ബാലാമയനിഷേധോക്തഭേഷജൈഃ സമുപാചരേത്| ൬൦ ൧/൨| ഇതി ശ്രീവൈദ്യപതിസിംഹഗുപ്തസൂനുശ്രീമദ്വാഗ്ഭടവിര ചിതായാമഷ്ടാങ്ഗഹൃദയസംഹിതായാം ഷഷ്ഠേ ഉത്തര- സ്ഥാനേ ബാലഗ്രഹപ്രതിഷേധോ നാമ തൃതീയോऽധ്യായഃ||൩||
| अनुबन्धान् यथाकृच्छ्रं ग्रहापायेऽप्युपद्रवान्||६०|| बालामयनिषेधोक्तभेषजैः समुपाचरेत्| ६० १/२| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविर चितायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां षष्ठे उत्तर- स्थाने बालग्रहप्रतिषेधो नाम तृतीयोऽध्यायः||३||
🔊 Audio coming soon
സ൦-അനുബന്ധാന് യഥാകൃച്ഛ്രം തഥാ ഗ്രഹാണാമപായേ-മോക്ഷേ, ച യേ ഉപദ്രവാസ്താംശ്ച ബാലാമയപ്രതിഷേധാധ്യായോക്തൈരൌഷധൈഃ സമുപക്രമേത്| ഇതി ശ്രീമൃഗാങ്കദത്തപുത്ര ശ്രീമദരുണദത്തവിരചിതായാമഷ്ടാങ്ഗഹൃദയ- ടീകായാം സര്വാങ്ഗസുന്ദരാഖ്യായാം ഷഷ്ഠേ ഉത്തരസ്ഥാനേ ബാലഗ്ര- ഹപ്രതിഷേധോ നാമ തൃതീയോऽധ്യായഃ സമാപ്തഃ|| ൩|| ഇത്യഷ്ടാങ്ഗഹൃദയേ ദ്വിതീയം കൌമാരതന്ത്രം സമാപ്തമ്|