Adhikarana bhUtavij~jAnIyAdhyAyaH (2) · Śloka 2
ಅಥಾತೋ ಭೂತವಿಜ್ಞಾನೀಯಮಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ|
ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ|
(ಗದ್ಯಸೂತ್ರೇ|೨|
View original
अथातो भूतविज्ञानीयमध्यायं व्याख्यास्यामः|
इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः|
(गद्यसूत्रे|२|
ಅಧುನಾ ಭೂತವಿಜ್ಞಾನಾಧ್ಯಾಯಾರಮ್ಭೋ ಗ್ರಹಸಾಮಾನ್ಯಾತ್|
Adhikarana bhUtavij~jAnIyAdhyAyaH (2) · Śloka 2
ಅಥಾತೋ ಭೂತವಿಜ್ಞಾನೀಯಮಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ|
ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ|
(ಗದ್ಯಸೂತ್ರೇ|೨|
View original
अथातो भूतविज्ञानीयमध्यायं व्याख्यास्यामः|
इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः|
(गद्यसूत्रे|२|
ಅಧುನಾ ಭೂತವಿಜ್ಞಾನಾಧ್ಯಾಯಾರಮ್ಭೋ ಗ್ರಹಸಾಮಾನ್ಯಾತ್|
Adhikarana rUpAdyanukaraNena tattadbhUtAviShTaj~jAnam (2) · Śloka 2
ಭೂತಸ್ಯ ರೂಪಪ್ರಕೃತಿಭಾಷಾಗತ್ಯಾದಿಚೇಷ್ಟಿತೈಃ|
ಯಸ್ಯಾನುಕಾರಂ ಕುರುತೇ ತೇನಾವಿಷ್ಟಂ ತಮಾದಿಶೇತ್||೨||
View original
भूतस्य रूपप्रकृतिभाषागत्यादिचेष्टितैः|
यस्यानुकारं कुरुते तेनाविष्टं तमादिशेत्||२||
ಸ೦-ಯಸ್ಯ ಭೂತಸ್ಯ ರೂಪಾದೇರನುಕಾರಂ ಯಾದೃಶಂ ಭಜತೇ ತೇನ ತಂ ಪುರುಷಮಧಿಷ್ಠಿತಂ ವದೇತ್|
Adhikarana bhUto~aShTAdaSavidhaH (3) · Śloka 3
ಸೋಽಷ್ಟಾದಶವಿಧೋ ದೇವದಾನವಾದಿವಿಭೇದತಃ|
|೩|
View original
सोऽष्टादशविधो देवदानवादिविभेदतः|
|३|
ಸ೦-ಸ ಭೂತೋಽಷ್ಟಾದಶಪ್ರಕಾರೋ ದೇವಾದಿಭೇದೇನ|
Adhikarana bhUtAnuSha~gge hetuH (3-5) · Śloka 5
|
ಹೇತುಸ್ತದನುಷಕ್ತೌ ತು ಸದ್ಯಃ ಪೂರ್ವಕೃತೋಽಥವಾ||೩||
ಪ್ರಜ್ಞಾಪರಾಧಃ, ಸುತರಾಂ ತೇನ ಕಾಮಾದಿಜನ್ಮನಾ|
ಲುಪ್ತಧರ್ಮವ್ರತಾಚಾರಃ ಪೂಜ್ಯಾನಪ್ಯತಿವರ್ತತೇ||೪||
ತಂ ತಥಾ ಭಿನ್ನಮರ್ಯಾದಂ ಪಾಪಮಾತ್ಮೋಪಘಾತಿನಮ್|
ದೇವಾದಯೋಽಪ್ಯನುಘ್ನನ್ತಿ ಗ್ರಹಾಶ್ಛಿದ್ರಪ್ರಹಾರಿಣಃ||೫||
View original
|
हेतुस्तदनुषक्तौ तु सद्यः पूर्वकृतोऽथवा||३||
प्रज्ञापराधः, सुतरां तेन कामादिजन्मना|
लुप्तधर्मव्रताचारः पूज्यानप्यतिवर्तते||४||
तं तथा भिन्नमर्यादं पापमात्मोपघातिनम्|
देवादयोऽप्यनुघ्नन्ति ग्रहाश्छिद्रप्रहारिणः||५||
ಸ೦-ತಸ್ಯ ಭೂತಸ್ಯಾನುಷಙ್ಗೇ ಪ್ರಜ್ಞಾಪರಾಧಃ ಸದ್ಯಃ-ಅಧುನಾತನಃ, ಪೂರ್ವಜನ್ಮಕೃತೋ ವಾ ಹೇತುಃ| ತೇನ-ಪ್ರಜ್ಞಾಪರಾಧೇನ, ಕಾಮಕ್ರೋಧಾದಿಜೇನ ಸುತರಾಂ ನಷ್ಟಧರ್ಮವ್ರತಾಚಾರಃ ಸನ್ ಪೂಜ್ಯಾನಪ್ಯತಿಕ್ರಾಮತಿ| ತಂ ಪುರುಷಂ ತಥಾ ಲುಪ್ತಧರ್ಮವ್ರತಾಚಾರತ್ವಾದ್ಭಿನ್ನಮರ್ಯಾದಂ ದೇವಾದಯೋ ಗ್ರಹಾ ಅಪ್ಯತ್ಯನ್ತ- ಮರ್ಯಾದಾತಿಕ್ರಮಾದನು-ಪಶ್ಚಾತ್, ಘ್ನನ್ತಿ| ನ ಕೇವಲಂ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕಾನಾಮಕ್ಷಮಾ ಇತಿ ದ್ಯೋತನಾರ್ಥೋಽಪಿಶಬ್ದಃ| ಕೀದೃಶಾಸ್ತೇ ? ಛಿದ್ರಪ್ರಹಾರಿಣಃ| ಹೇತಾವಿಯಂ ಪ್ರಥಮಾ, ಛಿದ್ರಪ್ರಹಾರಿತ್ವಾದಿತ್ಯರ್ಥಃ|
Adhikarana bhUtapraveshakAraNam (6-8) · Śloka 8
ಛಿದ್ರಂ ಪಾಪಕ್ರಿಯಾರಮ್ಭಃ ಪಾಕೋಽನಿಷ್ಟಸ್ಯ ಕರ್ಮಣಃ|
ಏಕಸ್ಯ ಶೂನ್ಯೇಽವಸ್ಥಾನಂ ಶ್ಮಶಾನಾದಿಷು ವಾ ನಿಶಿ||೬||
ದಿಗ್ವಾಸಸ್ತ್ವಂ ಗುರೋರ್ನಿನ್ದಾ ರತೇರವಿಧಿಸೇವನಮ್|
ಅಶುಚೇರ್ದೇವತಾರ್ಚಾದಿ ಪರಸೂತಕಸಙ್ಕರಃ||೭||
ಹೋಮಮನ್ತ್ರಬಲೀಜ್ಯಾನಾಂ ವಿಗುಣಂ ಪರಿಕರ್ಮ ಚ|
ಸಮಾಸಾದ್ದಿನಚರ್ಯಾದಿಪ್ರೋಕ್ತಾಚಾರವ್ಯತಿಕ್ರಮಃ||೮||
View original
छिद्रं पापक्रियारम्भः पाकोऽनिष्टस्य कर्मणः|
एकस्य शून्येऽवस्थानं श्मशानादिषु वा निशि||६||
दिग्वासस्त्वं गुरोर्निन्दा रतेरविधिसेवनम्|
अशुचेर्देवतार्चादि परसूतकसङ्करः||७||
होममन्त्रबलीज्यानां विगुणं परिकर्म च|
समासाद्दिनचर्यादिप्रोक्ताचारव्यतिक्रमः||८||
ಸ೦-ಛಿದ್ರಂ ಪಾಪಕ್ರಿಯಾರಮ್ಭ ಉಚ್ಯತೇ| ಸ ಚಾಶುಭಸ್ಯ ಕರ್ಮಣಃ ಪಾಕಃ-ಫಲಮ್| ಏಕಸ್ಯ-ಅದ್ವಿತೀಯಸ್ಯ, ಶೂನ್ಯೇ ಸ್ಥಾನೇಽವಸ್ಥಿತಿಃ, ಅಥವಾ ಶ್ಮಶಾನಾದಿಷು ನಿಶ್ಯವಸ್ಥಿತಿಃ| ತಥಾ ನಗ್ರೇತ್ಯಾದಿ| ಕಿಂ ವಾ ಬಹುನೋದಿತೇನ ? ಸಙ್ಕ್ಷೇಪೇಣ ದಿನಚರ್ಯಾದಿಕಥಿತಸ್ಯಾಚಾರಸ್ಯ ಚ ವ್ಯತಿಕ್ರಮ ಇತಿ ಗ್ರಹಗ್ರಹಣೇ ಹೇತುಃ|
Adhikarana surAdibhUtAnAM grahaNakAlAH (9-12) · Śloka 12
ಗ್ರೂಹ್ಣನ್ತಿ ಶುಕ್ಲಪ್ರತಿಪತ್ತ್ರಯೋದಶ್ಯೋಃ ಸುರಾ ನರಮ್|
ಶುಕ್ಲತ್ರಯೋದಶೀಕೃಷ್ಣದ್ವಾದಶ್ಯೋರ್ದಾನವಾ ಗ್ರಹಾಃ||೯||
ಗನ್ಧರ್ವಾಸ್ತು ಚರ್ತುರ್ದಶ್ಯಾಂ ದ್ವಾದಶ್ಯಾಂ ಚೋರಗಾಃ ಪುನಃ|
ಪಞ್ಚಮ್ಯಾಂ, ಶುಕ್ಲಸಪ್ತಮ್ಯೇಕಾದಶ್ಯೋಸ್ತು ಧನೇಶ್ವರಾಃ||೧೦||
ಶುಕ್ಲಾಷ್ಟಪಞ್ಚಮೀಪೌರ್ಣಮಾಸೀಷು ಬ್ರಹ್ಮರಾಕ್ಷಸಾಃ|
ಕೃಷ್ಣೇ ರಕ್ಷಃ ಪಿಶಾಚಾದ್ಯಾ ನವದ್ವಾದಶಪರ್ವಸು||೧೧||
ದಶಾಮಾವಾಸ್ಯಯೋರಷ್ಟನವಮ್ಯೋಃ ಪಿತರೋಽಪರೇ|
ಗುರುವೃದ್ಧಾದಯಃ ಪ್ರಾಯಃ ಕಾಲಂ ಸನ್ಧ್ಯಾಸು ಲಕ್ಷಯೇತ್||೧೨||
View original
ग्रूह्णन्ति शुक्लप्रतिपत्त्रयोदश्योः सुरा नरम्|
शुक्लत्रयोदशीकृष्णद्वादश्योर्दानवा ग्रहाः||९||
गन्धर्वास्तु चर्तुर्दश्यां द्वादश्यां चोरगाः पुनः|
पञ्चम्यां, शुक्लसप्तम्येकादश्योस्तु धनेश्वराः||१०||
शुक्लाष्टपञ्चमीपौर्णमासीषु ब्रह्मराक्षसाः|
कृष्णे रक्षः पिशाचाद्या नवद्वादशपर्वसु||११||
दशामावास्ययोरष्टनवम्योः पितरोऽपरे|
गुरुवृद्धादयः प्रायः कालं सन्ध्यासु लक्षयेत्||१२||
ಸ೦-ದೇವಾಃ ಶುಕ್ಲಪ್ರತಿಪದಿ ಶುಕ್ಲತ್ರಯೋದಶ್ಯಾಂ ಚ ನರಂ ಗೃಹ್ಣನ್ತಿ| ಶುಕ್ಲತ್ರಯೋದಶ್ಯಾಂ ಕೃಷ್ಣದ್ವಾದಶ್ಯಾಂ ಚ ದಾನವಾ ಗ್ರಹಾ ಗೃಹ್ಣನ್ತಿ| ಗನ್ಧರ್ವಾಶ್ಚ- ತುರ್ದಶ್ಯಾಂ ದ್ವಾದಶ್ಯಾಂ ಚ| ಸರ್ಪಾಸ್ತು ಪಞ್ಚಮ್ಯಾಮ್| ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷಸ್ಯ ಸಪ್ತಮ್ಯಾಮೇಕಾದಶ್ಯಾಂ ಚ ಯಕ್ಷಾ ಗೃಹ್ಣನ್ತಿ| ಶುಕ್ಲಾಷ್ಟಮ್ಯಾದಿಷು ಬ್ರಹ್ಮರಾಕ್ಷಸಾ ಗೃಹ್ಣನ್ತಿ| ರಕ್ಷಃಪಿಶಾಚಾದಯಃ ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷೇ ನವಮೀದ್ವಾದಶ್ಯೋಃ ಪರ್ವಸು ಚ ಗೃಹ್ಣನ್ತಿ| ದಶಮ್ಯಾದಿಷು ಪಿತರೋ ಗೃಹ್ಣನ್ತಿ| ಅಪರೇ-ಅನುಕ್ತಾ ಗುರುವೃದ್ಧಾದಯಃ, ಅಷ್ಟಮೀನವಮ್ಯೋರ್ಗೃಹ್ಣನ್ತಿ| ಪೂರ್ವಾಕ್ತೇಷ್ವೇವ ತಿಥಿಷು ಪ್ರಾಯೇಣ(ಯಃ)-ಬಾಹುಲ್ಯೇನ, ಗ್ರಹಣಕಾಲಂ ಸನ್ಧ್ಯಾಸು-ಪರ್ವಾದಿಷು, ಜಾನೀಯಾತ್
Adhikarana 1devagrahagRuhItasya lakShaNam (13-15) · Śloka 15
ಫುಲ್ಲಪದ್ಮೋಪಮಮುಖಂ ಸೌಮ್ಯದೃಷ್ಟಿಮಕೋಪನಮ್|
ಅಲ್ಪವಾಕ್ಸ್ವೇದವಿಣ್ಮೂತ್ರಂ ಭೋಜನಾನಭಿಲಾಷಿಣಮ್||೧೩||
ದೇವದ್ವಿಜಾತಿಪರಮಂ ಶುಚಿಂ ಸಂಸ್ಕೃತವಾದಿನಮ್|
ಮೀಲಯನ್ತಂ ಚಿರಾನ್ನೇತ್ರೇ ಸುರಭಿಂ ವರದಾಯಿನಮ್||೧೪||
ಶುಕ್ಲಮಾಲ್ಯಾಮ್ಬರಸರಿಚ್ಛೈಲೋಚ್ಚಭವನಪ್ರಿಯಮ್|
ಅನಿದ್ರಮಪ್ರಧೃಷ್ಯಂ ಚ ವಿದ್ಯಾದ್ದೇವವಶೀಕೃತಮ್||೧೫||
View original
फुल्लपद्मोपममुखं सौम्यदृष्टिमकोपनम्|
अल्पवाक्स्वेदविण्मूत्रं भोजनानभिलाषिणम्||१३||
देवद्विजातिपरमं शुचिं संस्कृतवादिनम्|
मीलयन्तं चिरान्नेत्रे सुरभिं वरदायिनम्||१४||
शुक्लमाल्याम्बरसरिच्छैलोच्चभवनप्रियम्|
अनिद्रमप्रधृष्यं च विद्याद्देववशीकृतम्||१५||
ಸ೦-ಫುಲ್ಲಪದ್ಮೋಪಮಮುಖಮಿತ್ಯಾದಿ ದೇವಗ್ರಹಗೃಹೀತಂ ವಿದ್ಯಾತ್|
Adhikarana 2daityagrahagRuhItasya lakShaNam (16-17) · Śloka 17
ಜಿಹ್ಮದೃಷ್ಟಿಂ ದುರಾತ್ಮಾನಂ ಗುರುದೇವದ್ವಿಜದ್ವಿಷಮ್|
ನಿರ್ಭಯಂ ಮಾನಿನಂ ಶೂರಂ ಕ್ರೋಧನಂ ವ್ಯವಸಾಯಿನಮ್||೧೬||
ರುದ್ರಃ ಸ್ಕನ್ದೋ ವಿಶಾಖೋಽಹಮಿನ್ದ್ರೋಽಹಮಿತಿ ವಾದಿನಮ್|
ಸುರಾಮಾಂಸರುಚಿಂ ವಿದ್ಯಾತ್ ದೈತ್ಯಗ್ರಹಗೃಹೀತಕಮ್||೧೭||
View original
जिह्मदृष्टिं दुरात्मानं गुरुदेवद्विजद्विषम्|
निर्भयं मानिनं शूरं क्रोधनं व्यवसायिनम्||१६||
रुद्रः स्कन्दो विशाखोऽहमिन्द्रोऽहमिति वादिनम्|
सुरामांसरुचिं विद्यात् दैत्यग्रहगृहीतकम्||१७||
ಸ೦-ಜಿಹ್ಮದೃಷ್ಟಿಮಿತ್ಯಾದಿಲಕ್ಷಣಲಕ್ಷಿತಂ ದೈತ್ಯವಶೀಕೃತಂ ವಿದ್ಯಾತ್|
Adhikarana 3gandharvagRuhItasya lakShaNam (18-19) · Śloka 19
ಸ್ವಾಚಾರಂ ಸುರಭಿಂ ಹೃಷ್ಟಂ ಗೀತನರ್ತನಕಾರಿಣಮ್|
ಸ್ನಾನೋದ್ಯಾನರುಚಿಂ ರಕ್ತವಸ್ತ್ರಮಾಲ್ಯಾನುಲೇಪನಮ್||೧೮||
ಶೃಙ್ಗಾರಲೀಲಾಭಿರತಂ ಗನ್ಧರ್ವಾಧ್ಯುಷಿತಂ ವದೇತ್|
|೧೯|
View original
स्वाचारं सुरभिं हृष्टं गीतनर्तनकारिणम्|
स्नानोद्यानरुचिं रक्तवस्त्रमाल्यानुलेपनम्||१८||
शृङ्गारलीलाभिरतं गन्धर्वाध्युषितं वदेत्|
|१९|
ಸ೦-ಸ್ವಾಚಾರಮಿತ್ಯಾದಿಲಕ್ಷಣಲಕ್ಷಿತಂ ಗನ್ಧರ್ವೇಣ ಗೃಹೀತಂ ವಿದ್ಯಾತ್
Adhikarana 4 uragagRuhItasya lakShaNam (19-21) · Śloka 21
|
ರಕ್ತಾಕ್ಷಂ ಕ್ರೋಧನಂ ಸ್ತಬ್ಧದೃಷ್ಟಿಂ ವಕ್ರಗತಿಂ ಚಲಮ್||೧೯||
ಶ್ವಸನ್ತಮನಿಶಂ ಹಿಹ್ವಾಲೋಲಿನಂ ಸೃಕ್ಕಿಣೀಲಿಹಮ್|
ಪ್ರಿಯದುಗ್ಧಗುಡಸ್ನಾನಮಧೋವದನಶಾಯಿನಮ್||೨೦||
ಉರಗಾಧಿಷ್ಠಿತಂ ವಿದ್ಯಾತ್ತ್ರಸ್ಯಾನ್ತಂ ಚಾತಪತ್ರತಃ|
|೨೧|
View original
|
रक्ताक्षं क्रोधनं स्तब्धदृष्टिं वक्रगतिं चलम्||१९||
श्वसन्तमनिशं हिह्वालोलिनं सृक्किणीलिहम्|
प्रियदुग्धगुडस्नानमधोवदनशायिनम्||२०||
उरगाधिष्ठितं विद्यात्त्रस्यान्तं चातपत्रतः|
|२१|
ಸ೦-ರಕ್ತಾಕ್ಷಮಿತ್ಯಾದಿಲಕ್ಷಣಂ ಛತ್ರಾಚ್ಚ ತ್ರಸ್ಯನ್ತಂ ಸರ್ಪಾಧಿಷ್ಠಿತಂ ವಿದ್ಯಾತ್|
Adhikarana 5yakShagRuhItasya lakShaNam (21-24) · Śloka 24
|
ವಿಪ್ಲುತತ್ರಸ್ತರಕ್ತಾಂಕ್ಷಂ ಶುಭಗನ್ಧಂ ಸುತೇಜಸಮ್||೨೧||
ಪ್ರಿಯನೃತ್ಯಕಥಾಗೀತಸ್ನಾನಮಾಲ್ಯಾನುಲೇಪನಮ್|
ಮತ್ಸ್ಯಮಾಂಸರುಚಿಂ ಹೃಷ್ಟಂ ತುಷ್ಟಂ ಬಲಿನಮವ್ಯಥಮ್||೨೨||
ಚಲಿತಾಗ್ರಕರಂ ಕಸ್ಮೈ ಕಿಂ ದದಾಮೀತಿ ವಾದಿನಮ್|
ರಹಸ್ಯಭಾಷಿಣಂ ವೈದ್ಯದ್ವಿಜಾತಿಪರಿಭಾವಿನಮ್||೨೩||
ಅಲ್ಪರೋಷಂ ದ್ರುತಗತಿಂ ವಿದ್ಯಾದ್ಯಕ್ಷಗೃಹೀತಕಮ್|
|೨೪|
View original
|
विप्लुतत्रस्तरक्तांक्षं शुभगन्धं सुतेजसम्||२१||
प्रियनृत्यकथागीतस्नानमाल्यानुलेपनम्|
मत्स्यमांसरुचिं हृष्टं तुष्टं बलिनमव्यथम्||२२||
चलिताग्रकरं कस्मै किं ददामीति वादिनम्|
रहस्यभाषिणं वैद्यद्विजातिपरिभाविनम्||२३||
अल्परोषं द्रुतगतिं विद्याद्यक्षगृहीतकम्|
|२४|
ಸ೦-ವಿಪ್ಲುತತ್ರಸ್ತರಕ್ತಾಕ್ಷಮಿತ್ಯಾದಿಲಕ್ಷಣಂ ಯಕ್ಷಗೃಹೀತಂ ವಿದ್ಯಾತ್|
Adhikarana 6brahmarAkShasagRuhItasya lakShaNam (24-26) · Śloka 26
|
ಹಾಸ್ಯನೃತ್ಯಪ್ರಿಯಂ ರೌದ್ರಚೇಷ್ಟಂ ಛಿದ್ರಪ್ರಹಾರಿಣಮ್||೨೪||
ಆಕ್ರೋಶಿನಂ ಶೀಘ್ರಗತಿಂ ದೇವದ್ವಿಜಭಿಷಗ್ದ್ವಿಷಮ್|
ಆತ್ಮಾನಂ ಕಾಷ್ಠಶಸ್ತ್ರಾದ್ಯೈರ್ಘ್ನನ್ತಂ ಭೋಃಶಬ್ದವಾದಿನಮ್||೨೫||
ಶಾಸ್ತ್ರವೇದಪಠಂ ವಿದ್ಯಾದ್ ಗೃಹೀತಂ ಬ್ರಹ್ಮರಾಕ್ಷಸೈಃ|
|೨೬|
View original
|
हास्यनृत्यप्रियं रौद्रचेष्टं छिद्रप्रहारिणम्||२४||
आक्रोशिनं शीघ्रगतिं देवद्विजभिषग्द्विषम्|
आत्मानं काष्ठशस्त्राद्यैर्घ्नन्तं भोःशब्दवादिनम्||२५||
शास्त्रवेदपठं विद्याद् गृहीतं ब्रह्मराक्षसैः|
|२६|
ಸ೦-ಹಾಸ್ಯನೃತ್ಯಪ್ರಿಯಮಿತ್ಯಾದಿಲಕ್ಷಣಂ ಬ್ರಹ್ಮರಾಕ್ಷಸಗೃಹೀತಂ ವಿದ್ಯಾತ್|
Adhikarana 7rAkShasagRuhItasya lakShaNam (26-29) · Śloka 29
|
ಸಕ್ರೋಧದೃಷ್ಟಿಂ ಭೃಕುಟಿಮುದ್ವಹನ್ತಂ ಸಸಂಭ್ರಮಮ್||೨೬||
ಪ್ರಹರನ್ತಂ ಪ್ರಧಾವನ್ತಂ ಶಬ್ದನ್ತಂ ಭೈರವಾನನಮ್|
ಅನ್ನಾದ್ವಿನಾಽಪಿ ಬಲಿನಂ ನಷ್ಟನಿದ್ರಂ ನಿಶಾಚರಮ್||೨೭||
ನಿರ್ಲಜ್ಜಮಶುಚಿಂ ಶೂರಂ ಕ್ರೂರಂ ಪರುಷಭಾಷಿಣಮ್|
ರೋಷಣಂ ರಕ್ತಮಾಲ್ಯಸ್ತ್ರೀರಕ್ತಮದ್ಯಾಮಿಷಪ್ರಿಯಮ್||೨೮||
ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಚ ರಕ್ತಂ ಮಾಂಸಂ ವಾಽಽಲಿಹಾನಂ ದಶನಚ್ಛದೌ|
ಹಸನ್ತಮನ್ನಕಾಲೇ ಚ ರಾಕ್ಷಸಾಧಿಷ್ಠಿತಂ ವದೇತ್||೨೯||
View original
|
सक्रोधदृष्टिं भृकुटिमुद्वहन्तं ससंभ्रमम्||२६||
प्रहरन्तं प्रधावन्तं शब्दन्तं भैरवाननम्|
अन्नाद्विनाऽपि बलिनं नष्टनिद्रं निशाचरम्||२७||
निर्लज्जमशुचिं शूरं क्रूरं परुषभाषिणम्|
रोषणं रक्तमाल्यस्त्रीरक्तमद्यामिषप्रियम्||२८||
दृष्ट्वा च रक्तं मांसं वाऽऽलिहानं दशनच्छदौ|
हसन्तमन्नकाले च राक्षसाधिष्ठितं वदेत्||२९||
ಸ೦-ಸಕ್ರೋಧದೃಷ್ಟಿಮಿತ್ಯಾದಿಲಕ್ಷಣಂ ರಾಕ್ಷಸಾಧಿಷ್ಠಿತಂ ವದೇತ್|
Adhikarana 8pishAcagRuhItasya lakShaNam (30-34) · Śloka 34
ಅವಸ್ಥಚಿತ್ತಂ ನೈಕತ್ರ ತಿಷ್ಠನ್ತಂ ಪರಿಧಾವಿನಮ್|
ಉಚ್ಛಿಷ್ಟನೃತ್ಯಗಾನ್ಧರ್ವಹಾಸಮದ್ಯಾಮಿಷಪ್ರಿಯಮ್||೩೦||
ನಿರ್ಭರ್ತ್ಸನಾದ್ದೀನಮುಖಂ ರುದನ್ತಮನಿಮಿತ್ತತಃ|
ನಖೈರ್ಲಿಖನ್ತಮಾತ್ಮಾನಂ ರೂಕ್ಷಧ್ವಸ್ತವಪುಃಸ್ವರಮ್||೩೧||
ಆವೇದಯನ್ತಂ ದುಃಖಾನಿ ಸಮ್ಬದ್ಧಾಬದ್ಧಭಾಷಿಣಮ್|
ನಷ್ಟಸ್ಮೃತಿಂ ಶೂನ್ಯರತಿಂ ಲೋಲಂ ನಗ್ನಂ ಮಲೀಮಸಮ್||೩೨||
ರಥ್ಯಾಚೈಲಪರೀಧಾನಂ ತೃಣಮಾಲಾವಿಭೂಷಣಮ್|
ಆರೋಹನ್ತಂ ಚ ಕಾಷ್ಠಾಶ್ವಂ ತಥಾ ಸಙ್ಕರಕೂಟಕಮ್||೩೩||
ಬಹ್ವಾಶಿನಂ ಪಿಶಾಚೇನ ವಿಜಾನೀಯಾದಧಿಷ್ಠಿತಮ್|
|೩೪|
View original
अवस्थचित्तं नैकत्र तिष्ठन्तं परिधाविनम्|
उच्छिष्टनृत्यगान्धर्वहासमद्यामिषप्रियम्||३०||
निर्भर्त्सनाद्दीनमुखं रुदन्तमनिमित्ततः|
नखैर्लिखन्तमात्मानं रूक्षध्वस्तवपुःस्वरम्||३१||
आवेदयन्तं दुःखानि सम्बद्धाबद्धभाषिणम्|
नष्टस्मृतिं शून्यरतिं लोलं नग्नं मलीमसम्||३२||
रथ्याचैलपरीधानं तृणमालाविभूषणम्|
आरोहन्तं च काष्ठाश्वं तथा सङ्करकूटकम्||३३||
बह्वाशिनं पिशाचेन विजानीयादधिष्ठितम्|
|३४|
ಸ೦-ಅವಸ್ಥಚಿತ್ತಮಿತ್ಯಾದಿಲಕ್ಷಣಂ ಪಿಶಾಚಗೃಹೀತಂ ವಿದ್ಯಾತ್|
Adhikarana 9pretagRuhItasya lakShaNam (34-35) · Śloka 35
|
ಪ್ರೇತಾಕೃತಿಕ್ರಿಯಾಗನ್ಧಂ ಭೀತಮಾಹಾರವಿದ್ವಿಷಮ್||೩೪||
ತೃಣಚ್ಛಿದಂ ಚ ಪ್ರೇತೇನ ಗೃಹೀತಂ ನರಮಾದಿಶೇತ್|
|೩೫|
View original
|
प्रेताकृतिक्रियागन्धं भीतमाहारविद्विषम्||३४||
तृणच्छिदं च प्रेतेन गृहीतं नरमादिशेत्|
|३५|
ಸ೦-ಪ್ರೇತಾಕೃತಿಕ್ರಿಯಾಗನ್ಧಮಿತ್ಯಾದಿಲಕ್ಷಣಂ ಪ್ರೇತಗೃಹೀತಂ ನರಂ ವಿದ್ಯಾತ್
Adhikarana 10kUShmANDagRuhItasya lakShaNam (35-36) · Śloka 36
|
ಬಹುಪ್ರಲಾಪಂ ಕೃಷ್ಣಾಸ್ಯಂ ಪ್ರವಿಲಮ್ಬಿತಯಾಯಿನಮ್||೩೫||
ಶೂನಪ್ರಲಮ್ಬವೃಷಣಂ ಕೂಷ್ಮಾಣ್ಡಾಧಿಷ್ಠಿತಂ ವದೇತ್|
|೩೬|
View original
|
बहुप्रलापं कृष्णास्यं प्रविलम्बितयायिनम्||३५||
शूनप्रलम्बवृषणं कूष्माण्डाधिष्ठितं वदेत्|
|३६|
ಸ೦-ಬಹುಪ್ರಲಾಪಾದಿಲಕ್ಷಣಂ ಕೂಷ್ಮಾಣ್ಡಾಧಿಷ್ಠಿತಂ ವದೇತ್|
Adhikarana 11niShAdagRuhItasya lakShaNam (36-38) · Śloka 38
|
ಗೃಹೀತ್ವಾ ಕಾಷ್ಠಲೋಷ್ಟಾದಿ ಭ್ರಮನ್ತಂ ಚೀರವಾಸಸಮ್||೩೬||
ನಗ್ನಂ ಧಾವನ್ತಮುತ್ತ್ರಸ್ತದೃಷ್ಟಿಂ ತೃಣವಿಭೂಷಣಮ್|
ಶ್ಮಶಾನಶೂನ್ಯಾಯತನರಥ್ಯೈಕದ್ರುಮಸೇವಿನಮ್||೩೭||
ತಿಲಾನ್ನಮದ್ಯಮಾಂಸೇಷು ಸತತಂ ಸಕ್ತಲೋಚನಮ್|
ನಿಷಾದಾಧಿಷ್ಠಿತಂ ವಿದ್ಯಾದ್ ವದನ್ತಂ ಪರುಷಾಣಿ ಚ||೩೮||
View original
|
गृहीत्वा काष्ठलोष्टादि भ्रमन्तं चीरवाससम्||३६||
नग्नं धावन्तमुत्त्रस्तदृष्टिं तृणविभूषणम्|
श्मशानशून्यायतनरथ्यैकद्रुमसेविनम्||३७||
तिलान्नमद्यमांसेषु सततं सक्तलोचनम्|
निषादाधिष्ठितं विद्याद् वदन्तं परुषाणि च||३८||
ಸ೦-ಗೃಹೀತ್ವಾ ಕಾಷ್ಠಮಿತ್ಯಾದಿಲಕ್ಷಣಂ ತಥಾ ಪರುಷಾಣಿ ಭಾಷಮಾಣಂ ನಿಷಾದಗೃಹೀತಂ ವಿದ್ಯಾತ್|
Adhikarana 12aukaraNagRuhItasya lakShaNam (39) · Śloka 39
ಯಾಚನ್ತಮುದಕಂ ಚಾನ್ನಂ ತ್ರಸ್ತಲೋಹಿತಲೋಚನಮ್|
ಉಗ್ರವಾಕ್ಯಂ ಚ ಜಾನೀಯಾನ್ನರಮೌಕಿರಣಾರ್ದಿತಮ್||೩೯||
View original
याचन्तमुदकं चान्नं त्रस्तलोहितलोचनम्|
उग्रवाक्यं च जानीयान्नरमौकिरणार्दितम्||३९||
ಸ೦-ಯಾಚನ್ತಮುದಕಮಿತ್ಯಾದಿಲಕ್ಷಣಮೌಕಿರಣಾರ್ದಿತಂ ವಿದ್ಯಾತ್
Adhikarana 13vaitAlagRuhItasya lakShaNam (40) · Śloka 40
ಗನ್ಧಮಾಲ್ಯರತಿಂ ಸತ್ಯವಾದಿನಂ ಪರಿವೇಪಿನಮ್|
ಬಹುನಿದ್ರಂ ಚ ಜಾನೀಯಾದ್ವೇತಾಲೇನ ವಶೀಕೃತಮ್||೪೦||
View original
गन्धमाल्यरतिं सत्यवादिनं परिवेपिनम्|
बहुनिद्रं च जानीयाद्वेतालेन वशीकृतम्||४०||
ಸ೦-ಗನ್ಧಮಾಲ್ಯರತಿಮಿತ್ಯಾದಿಲಕ್ಷಣಂ ವೇತಾಲಗೃಹೀತಂ ವಿದ್ಯಾತ್|
Adhikarana 14pitRugrahagRuhItasya lakShaNam (41-42) · Śloka 42
ಅಪ್ರಸನ್ನದೃಶಂ ದೀನವದನಂ ಶುಷ್ಕತಾಲುಕಮ್|
ಚಲನ್ನಯನಪಕ್ಷ್ಮಾಣಂ ನಿದ್ರಾಲುಂ ಮನ್ದಪಾವಕಮ್||೪೧||
ಅಪಸವ್ಯಪರೀಧಾನಂ ತಿಲಮಾಂಸಗುಡಪ್ರಿಯಮ್|
ಸ್ಖಲದ್ವಾಚಂ ಚ ಜಾನೀಯಾತ್ ಪಿತೃಗ್ರಹವಶೀಕೃತಮ್||೪೨||
View original
अप्रसन्नदृशं दीनवदनं शुष्कतालुकम्|
चलन्नयनपक्ष्माणं निद्रालुं मन्दपावकम्||४१||
अपसव्यपरीधानं तिलमांसगुडप्रियम्|
स्खलद्वाचं च जानीयात् पितृग्रहवशीकृतम्||४२||
ಸ೦-ಅಪ್ರಸನ್ನದೃಶಮಿತ್ಯಾದಿಲಕ್ಷಣಂ ಪಿತೃಗ್ರಹಗೃಹೀತಂ ವಿದ್ಯಾತ್|
Adhikarana 15,16,17,18 guruvRuddharShisiddhAbhiSApAdinA tattadgrahaj~jAnam (43) · Śloka 43
ಗುರುವೃದ್ಧರ್ಷಿಸಿದ್ಧಾಭಿಶಾಪಚಿನ್ತಾನುರೂಪತಃ|
ವ್ಯಾಹಾರಾಹಾರಚೇಷ್ಟಾಭಿರ್ಯಥಾಸ್ವಂ ತದ್ಗ್ರಹಂ ವದೇತ್||೪೩||
View original
गुरुवृद्धर्षिसिद्धाभिशापचिन्तानुरूपतः|
व्याहाराहारचेष्टाभिर्यथास्वं तद्ग्रहं वदेत्||४३||
ಸ೦-ಗುರ್ವಾದೀನಾಂ ಶಾಪಚಿನ್ತಾನುರೂಪವಚನಾದಿಭಿರ್ಯಥಾಯೋಗಂ ತದ್ಗ್ರಹಂ ವಿದ್ಯಾತ್|
Adhikarana asAdhyalakShaNam (4) · Śloka 4
ಕುಮಾರವೃದಾನುಗತಂ ನಗ್ನಮುದ್ಧತಮೂರ್ಧಜಮ್|
ಅಸ್ವಸ್ಥಮನಸಂ ದೈರ್ಘ್ಯಕಾಲಿಕಂ ಸಗ್ರಹಂ ತ್ಯಜೇತ್||೪೪||
ಇತಿ ಶ್ರೀವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸೂನುಶ್ರೀಮದ್ವಾಗ್ಭಟವಿರಚಿತಾ- ಯಾಮಷ್ಟಾಙ್ಗಹೃದಯಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಷಷ್ಠೇ ಉತ್ತರಸ್ಥಾನೇ ಭೂತ ವಿಜ್ಞಾನೀಯೋ ನಾಮ ಚತುರ್ಥೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೪||
View original
कुमारवृदानुगतं नग्नमुद्धतमूर्धजम्|
अस्वस्थमनसं दैर्घ्यकालिकं सग्रहं त्यजेत्||४४||
इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचिता- यामष्टाङ्गहृदयसंहितायां षष्ठे उत्तरस्थाने भूत विज्ञानीयो नाम चतुर्थोऽध्यायः||४||
ಸ೦-ಸರ್ವಗ್ರಹಗೃಹೀತಂ ತ್ಯಜೇತ್| ಕೀದೃಶಮ್ ? ಕುಮಾರಸಮೂಹೇನಾನುಯಾತಂ, ತಥಾ ನಗ್ನಮುದ್ಧತಕೇಶಂ, ತಥಾಽಸ್ವಸ್ಥಚಿತ್ತಂ, ತಥಾ ದೀರ್ಘಕಾಲಾನುವರ್ತಿನಂ ಚೇತಿ| ಇತಿ ಶ್ರೀಮೃಗಾಙ್ಕದತ್ತಪುತ್ರಶ್ರೀಮದರುಣದತ್ತವಿರಚಿತಾಯಾಮಷ್ಟಾಙ್ಗಹೃದಯಟೀಕಾಯಾಂ ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಷಷ್ಠೇ ಉತ್ತರಸ್ಥಾನೇ ಭೂತವಿಜ್ಞಾನೀಯೋ ನಾಮ ಚತುರ್ಥೋಽಧ್ಯಾಯಃ ಸಮಾಪ್ತಃ|| ೪||