Adhikarana adhyAyopakramaH · Śloka
🔊 Audio coming soon
granthyādivijñānamucyatē-
29. granthyarbudaślīpadāpacīnāḍīvijñānīyādhyāyaḥ
Adhikarana granthyarbushlIdApacInADIvij~jAnIyAdhyAyaH grantheH samprAptirniruktishca (2-1) · Śloka 1
athātō grathyarbudaślīpadāpacīnāḍīvijñānīyaṁ vyākhyāsyāmaḥ| iti ha smāhurātrēyādayō maharṣayaḥ| (gadyasūtrē|2| ) kaphapradhānāḥ kurvanti mēdōmāṁsāsragā malāḥ| vr̥ttōnnataṁ yaṁ śvayathuṁ sa granthirgrathanātsmr̥taḥ||1||
View original
अथातो ग्रथ्यर्बुदश्लीपदापचीनाडीविज्ञानीयं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| (गद्यसूत्रे|२| ) कफप्रधानाः कुर्वन्ति मेदोमांसास्रगा मलाः| वृत्तोन्नतं यं श्वयथुं स ग्रन्थिर्ग्रथनात्स्मृतः||१||
🔊 Audio coming soon
saṁ-mēdōmāṁsaraktasthitāḥ kaphapradhānā dōṣā vr̥ttōnnataṁ yaṁ śvayathuṁ, kurvanti, sa grathanād granthiḥ smr̥taḥ|
Adhikarana grantheH navavidhatvam (2) · Śloka 2
dōṣāsramāṁsamēdōsthisirāvraṇabhavā nava| tē|2|
View original
दोषास्रमांसमेदोस्थिसिराव्रणभवा नव| ते|२|
🔊 Audio coming soon
saṁ-tē ca-granthayō, dōṣādyātmakatvāt navasaṅkhyāḥ syuḥ|
Adhikarana 1 vAtajasya grantherlakShaNam (2-3) · Śloka 3
| tatra vātādāyāmatōdambhēdānvitō'sitaḥ||2|| sthānātsthānāntaragatirakasmāddhānivr̥ddhimān| mr̥durbastirivānaddhō vibhinnō'cchaṁ sravatyasr̥k||3||
View original
| तत्र वातादायामतोदम्भेदान्वितोऽसितः||२|| स्थानात्स्थानान्तरगतिरकस्माद्धानिवृद्धिमान्| मृदुर्बस्तिरिवानद्धो विभिन्नोऽच्छं स्रवत्यसृक्||३||
🔊 Audio coming soon
saṁ-tēṣu madhyē vātādāyāmādiguṇaḥ śvayathuḥ syāt| sa ca vibhinnō lōhitamacchaṁ sravati|
Adhikarana 2 pittajasya grantherlakShaNam (4) · Śloka 4
pittātsadāhaḥ pītābhō raktō vā, pacyatē drutam| bhinnō'sramuṣṇaṁ sravati|4|
View original
पित्तात्सदाहः पीताभो रक्तो वा, पच्यते द्रुतम्| भिन्नोऽस्रमुष्णं स्रवति|४|
🔊 Audio coming soon
saṁ-pittēna dāhayutaḥ pītacchavirathavā raktaḥ| śōphaḥ śīghraṁ pacyatē| bhinnaḥ sa uṣṇamasr̥k sravati|
Adhikarana 3 kaPajasya grantherlakShaNam (4-5) · Śloka 5
| ślēṣmaṇā nīrujō ghanaḥ||4|| śītaḥ savarṇaḥ kaṇḍūmān, pakvaḥ pūyaṁ sravēdghanam| |5|
View original
| श्लेष्मणा नीरुजो घनः||४|| शीतः सवर्णः कण्डूमान्, पक्वः पूयं स्रवेद्घनम्| |५|
🔊 Audio coming soon
saṁ-kaphēna nīrujō ghanaḥ śōphaḥ śītasparśaḥ śarīrasamānavarṇaḥ kaṇḍūyutaśca syāt| sa pakvaḥ pūyaṁ ghanaṁ sravēt|
Adhikarana 4 raktajasya grantherlakShaNam (5-6) · Śloka 6
| dōṣairduṣṭē'sr̥ji granthirbhavēnmūrcchatsu jantuṣu||5|| sirāmāṁsaṁ ca saṁśritya sasvāpaḥ pittalakṣaṇaḥ| |6|
View original
| दोषैर्दुष्टेऽसृजि ग्रन्थिर्भवेन्मूर्च्छत्सु जन्तुषु||५|| सिरामांसं च संश्रित्य सस्वापः पित्तलक्षणः| |६|
🔊 Audio coming soon
saṁ-dōṣairduṣṭē lōhitē sati granthirbhavēt| jantuṣu-kr̥miṣu, vr̥ddhiṁ gacchatsu sirāmāṁsaṁ ca saṁśritya svāpānvitaḥ śōphaḥ pittasamānalakṣaṇaḥ syāt|
Adhikarana 5 mAMsajasya grantherlakShaNam (6-7) · Śloka 7
| māṁsalairdūṣitaṁ māṁsamāhārairgranthimāvahēt||6|| snigdhaṁ mahāntaṁ kaṭhinaṁ sirānaddhaṁ kaphākr̥tim| |7|
View original
| मांसलैर्दूषितं मांसमाहारैर्ग्रन्थिमावहेत्||६|| स्निग्धं महान्तं कठिनं सिरानद्धं कफाकृतिम्| |७|
🔊 Audio coming soon
saṁ-māṁsalairāhārairmāṁsaṁ dūṣitaṁ granthi snigdhādiguṇayuktaṁ kaphākāraṁ karōti|
Adhikarana 6 modojasya grantherlakShaNam (7-9) · Śloka 9
| pravr̥ddhaṁ mēdurairmēdō nītaṁ māṁsē'thavā tvaci||7|| vāyunā kurutē granthi bhr̥śaṁ snigdhaṁ mr̥duṁ calam| ślēṣamatulyākr̥tiṁ dēhakṣayavr̥ddhikṣayōdayam||8|| sa vibhinnō ghanaṁ mēdastāmrāsitasitaṁ sravēt| |9|
View original
| प्रवृद्धं मेदुरैर्मेदो नीतं मांसेऽथवा त्वचि||७|| वायुना कुरुते ग्रन्थि भृशं स्निग्धं मृदुं चलम्| श्लेषमतुल्याकृतिं देहक्षयवृद्धिक्षयोदयम्||८|| स विभिन्नो घनं मेदस्ताम्रासितसितं स्रवेत्| |९|
🔊 Audio coming soon
saṁ-mēdurairbhōjanairmēdaḥ pravr̥ddhaṁ vāyunā māṁsē nītamathavā tvaci nītaṁ mēdōgranthiṁ bhr̥śaṁ snigdhādiguṇaṁ ślēṣmasamānākāraṁ tathā śarīrakṣayavr̥ddhibhyāṁ kṣayōdayau yasya taṁ tādr̥śaṁ karōti| sa ca granthibhinnaḥ san ghanaṁ tāmramasitaṁ sitaṁ ca mēdaḥ sravati|
Adhikarana 7 asthijasya grantherlakShaNam (9-10) · Śloka 10
| asthibhāṅgābhighātābhyāmunnatāvanataṁ tu yat||9|| sō'sthigranthiḥ| |10|
View original
| अस्थिभाङ्गाभिघाताभ्यामुन्नतावनतं तु यत्||९|| सोऽस्थिग्रन्थिः| |१०|
🔊 Audio coming soon
saṁ-asthibhāṅgēnābhighātēna vā'sthnyunnatamavanataṁ vā yat syāt, sō'sthigranthiḥ |
Adhikarana 8 sirAjasya grantherlakShaNam (10-11) · Śloka 11
padātēstu sahasā'mbhōvagāhanāt| vyāyāmādvā pratāntasya sirājālaṁ saśōṇitam||10|| vāyuḥ sampīḍya saṅkōcya vakrīkr̥tya viśōṣya ca| niḥṣphuraṁ nīrujaṁ granthiṁ kurutē sa sirāhvayaḥ||11||
View original
पदातेस्तु सहसाऽम्भोवगाहनात्| व्यायामाद्वा प्रतान्तस्य सिराजालं सशोणितम्||१०|| वायुः सम्पीड्य सङ्कोच्य वक्रीकृत्य विशोष्य च| निःष्फुरं नीरुजं ग्रन्थिं कुरुते स सिराह्वयः||११||
🔊 Audio coming soon
saṁ-padātēḥ sahasaiva jalāvagāhād vyāyāmādvā pratāntasyaglānasya, pavanaḥ kruddhaḥ saraktaṁ sirājālaṁ sampīḍya tathā saṅkōcya vakrīkr̥tya viśōṣya ca niḥṣphuraṁ nīrujaṁ granthiṁ kurutē sa sirāsaṁjñaḥ| niḥṣphuramiti "sphuratisphulatyōḥ" ityādinā ṣatvam|
Adhikarana 9 vraNajasya grantherlakShaNam (12-13) · Śloka 13
aruḍhē rūḍhamātrē vā vraṇē sarvarasāśinaḥ| sārdrē vā bandharahitē gātrē'śmābhihatē'thavā||12|| vātō'sramasrutaṁ duṣṭaṁ saṁśōṣya grathitaṁ vraṇam| kuryātsadāhaḥ kaṇḍūmān vraṇagranthirayaṁ smr̥taḥ||13||
View original
अरुढे रूढमात्रे वा व्रणे सर्वरसाशिनः| सार्द्रे वा बन्धरहिते गात्रेऽश्माभिहतेऽथवा||१२|| वातोऽस्रमस्रुतं दुष्टं संशोष्य ग्रथितं व्रणम्| कुर्यात्सदाहः कण्डूमान् व्रणग्रन्थिरयं स्मृतः||१३||
🔊 Audio coming soon
saṁ-aruḍhē vraṇē tathā rūḍhamātrē-sadyōrūḍhē vraṇē, sarvarasāśinō narasyāthavā sārdrē vraṇē bandharahitē śarīrē'śmābhihatē vā vātō raktamasrutaṁ duṣṭaṁ saṁśōṣya grathitaṁ vraṇaṁ kuryāt| dāhādiyuta ēṣa vraṇagranthiḥ smr̥tō munibhiḥ|
Adhikarana eteShAM sAdhyAsAdhyatvam (14) · Śloka 14
sādhyā dōṣāsramēdōjāḥ, na tu sthūlakharāścalāḥ| marmakaṇṭhōdarasthāśca|14|
View original
साध्या दोषास्रमेदोजाः, न तु स्थूलखराश्चलाः| मर्मकण्ठोदरस्थाश्च|१४|
🔊 Audio coming soon
saṁ-dōṣāsramēdōjā granthayaḥ sādhyāḥ| na punaḥ sthūlāḥ kharāścalāstathā marmasthāḥ kaṇṭhasthā udarasthāśca granthayaḥ sādhyāḥ |
Adhikarana arbudasya granthito mahatvam,arbuda ShaDUvidhatvam,arbudaM prAyo na pacyate, (14-15) · Śloka 15
| mahattu granthitō'rbudam||14|| tallakṣaṇaṁ ca mēdōntaiḥ ṣōḍhā dōṣādibhistu tat| prāyō mēdaḥ kaphāḍhyatvāsthiratvācca na pacyatē||15||
View original
| महत्तु ग्रन्थितोऽर्बुदम्||१४|| तल्लक्षणं च मेदोन्तैः षोढा दोषादिभिस्तु तत्| प्रायो मेदः कफाढ्यत्वास्थिरत्वाच्च न पच्यते||१५||
🔊 Audio coming soon
saṁ-granthēryanmahat tadarbudam| tasya cārbudasya lakṣaṇaṁ ṣaṭ prakāram| katham ? dōṣaistrīṇi, raktamāṁsamēdōbhistrīṇīti| tacca-arbudaṁ, mēdaḥkaphabāhulyāt sthiratvācca prāyaḥ pacanaṁ na yāti|
Adhikarana 1/2/3/4/5/ vAtajapittajakaPajamAMsajamedojAnAmrbudAnAM lakShaNaM tattadranthilakShaNa tulyaMj~jeyam,6 shoNitArbudasya lakShaNam (16-17) · Śloka 17
sirāsthaṁ śōṇitaṁ dōṣaḥ saṅkōcyāntaḥ prapīḍya ca| pācayēta tadānaddhaṁ sāsrāvaṁ māṁsapiṇḍitam||16|| māṁsāṅkuraiścitaṁ yāti vr̥ddhi cāśu sravēttataḥ| ajasraṁ duṣṭarudhiraṁ bhūri tacchōṇitārbudam||17||
View original
सिरास्थं शोणितं दोषः सङ्कोच्यान्तः प्रपीड्य च| पाचयेत तदानद्धं सास्रावं मांसपिण्डितम्||१६|| मांसाङ्कुरैश्चितं याति वृद्धि चाशु स्रवेत्ततः| अजस्रं दुष्टरुधिरं भूरि तच्छोणितार्बुदम्||१७||
🔊 Audio coming soon
saṁ-sirāsthitaṁ raktaṁ dōṣō-vātādyanyatamaḥ, saṅkōcyāntaḥ abhyantarē, ca prapīḍya pācayēt| tatpakvaṁ ca sadānaddhaṁ sāsrāvaṁ māṁsapiṇḍitaṁ māṁsāṅkuraiścitaṁ vr̥ddhiṁ gacchati| vr̥ddhaṁ ca sadāśu satataṁ duṣṭaṁ rudhiraṁ prabhūtaṁ sravati| tat-ēvaṁvidhaṁ, śōṇitārbudaṁ gadyatē| māṁsārbudamēdōrbudayōśca lakṣaṇaṁ tadgranthilakṣaṇēnaivōktaprāyatvānnēhōktam|
Adhikarana arbudAnAM sAdhyAsAdhyatvam (18) · Śloka 18
tēṣvasr̥ṅmāṁsajē varjyē, catvāryanyāni sādhayēt| |18|
View original
तेष्वसृङ्मांसजे वर्ज्ये, चत्वार्यन्यानि साधयेत्| |१८|
🔊 Audio coming soon
saṁ-tēṣu-ṣaṭsvarbudēṣu madhyē,śōṇitamāṁsajē dvē arbudē nōpakramēt| aparāṇi catvāri sādhayēt|
Adhikarana shlIpadasya samprAtpitlakShaNaM ca (18-19) · Śloka 19
| prasthitā vaṅkṣaṇōōrvādimadhaḥkāyaṁ kaphōlbaṇāḥ||18|| dōṣā māṁsāsragāḥ pādau kālēnāśritya kurvatē| śanaiḥśanairghanaṁ śōphaṁ ślīpadaṁ tatpracakṣatē||19||
View original
| प्रस्थिता वङ्क्षणोओर्वादिमधःकायं कफोल्बणाः||१८|| दोषा मांसास्रगाः पादौ कालेनाश्रित्य कुर्वते| शनैःशनैर्घनं शोफं श्लीपदं तत्प्रचक्षते||१९||
🔊 Audio coming soon
saṁ-adhaḥkāyaṁ vaṅkṣaṇōruprabhr̥ti dōṣā gatāḥ kaphōlbaṇā māṁsalōhitagāḥ kālēna pādau samāśritya nibiḍaṁ śvayathuṁ śanaiḥśanairvidadhati| tadētadchlīpadaṁ pracakṣatē |
Adhikarana vAtajasya shlIpadasya lakShaNam (20) · Śloka 20
paripōṭayutaṁ kr̥ṣṇamanimittarujaṁ kharam| rūkṣaṁ ca vātāt|20|
View original
परिपोटयुतं कृष्णमनिमित्तरुजं खरम्| रूक्षं च वातात्|२०|
🔊 Audio coming soon
saṁ-ślīpadaṁ vātāt paripōṭēna yuktaṁ kr̥ṣṇavarṇamahētupīḍaṁ kharaṁ rūkṣaṁ ca syāt|
Adhikarana pittajasya shlIpadasya lakShaNam (20) · Śloka 20
| pittāttu pītaṁ dāhajvarānvitam||20||
View original
| पित्तात्तु पीतं दाहज्वरान्वितम्||२०||
🔊 Audio coming soon
saṁ-pittāt pītaṁ dāhajvarayutaṁ ca syāt|
Adhikarana kaPajasya shlIpadasya lakShaNam (21) · Śloka 21
| kaphādguru snigdhamaruk citaṁ māṁsāṅkurairbr̥hat|21|
View original
| कफाद्गुरु स्निग्धमरुक् चितं मांसाङ्कुरैर्बृहत्|२१|
🔊 Audio coming soon
saṁ-kaphēna guru snigdhaṁ rujārahitaṁ māṁsāṅkuraiścitaṁ mahacca syāt|
Adhikarana shlIpadasya sAdhyAsAdhyatvam (21) · Śloka 21
| tattyajēdvatsarātītaṁ sumahat suparisruti||21||
View original
| तत्त्यजेद्वत्सरातीतं सुमहत् सुपरिस्रुति||२१||
🔊 Audio coming soon
saṁ-tat-ślīpadaṁ, varṣātikrāntaṁ sumahat suparisrāvaṁ ca tyajēt|
Adhikarana pANyAdiShvapi shlIpadamityeke (22) · Śloka 22
pāṇināsauṣṭhakarṇēṣu vadantyēkē tu pādavat| ślīpadaṁ jāyatē tacca dēśē'nūpē bhr̥śaṁ bhr̥śam||22||
View original
पाणिनासौष्ठकर्णेषु वदन्त्येके तु पादवत्| श्लीपदं जायते तच्च देशेऽनूपे भृशं भृशम्||२२||
🔊 Audio coming soon
saṁ-pāṇyādiṣvapi pādavacchlīpadaṁ jāyata ityēkē vadanti| taccānūpadēśē'tiśayēna rōgasvabhāvājjāyatē|
Adhikarana gaNDamAlAyAH samprAtpirlakShaNaM ca (23-25) · Śloka 25
mēdasthāḥ kaṇṭhamanyākṣakakṣāvaṅkṣaṇagā malāḥ| savarṇān kaṭhinān snigdhān vārtākāmalakākr̥tīn||23|| avagāḍhān bahūn gaṇḍāṁścirapākāṁśca kurvatē| pacyantē'lparujastē'nyē sravantyanyē'tikaṇḍurāḥ||24|| naśyantyanyē bhavantyanyē dīrghakālānubandhinaḥ| gaṇḍamālā'pacī cēyaṁ dūrvēva kṣayavr̥ddhibhāk|25|
View original
मेदस्थाः कण्ठमन्याक्षकक्षावङ्क्षणगा मलाः| सवर्णान् कठिनान् स्निग्धान् वार्ताकामलकाकृतीन्||२३|| अवगाढान् बहून् गण्डांश्चिरपाकांश्च कुर्वते| पच्यन्तेऽल्परुजस्तेऽन्ये स्रवन्त्यन्येऽतिकण्डुराः||२४|| नश्यन्त्यन्ये भवन्त्यन्ये दीर्घकालानुबन्धिनः| गण्डमालाऽपची चेयं दूर्वेव क्षयवृद्धिभाक्|२५|
🔊 Audio coming soon
saṁ-mēdasthāḥ kaṇṭhādigā dōṣāḥ savarṇān kaṭhinān snigdhān vārtākāmalakākārānavagāḍhān bahūn gaṇḍāṁścirapākāṁśca kurvatē| tē ca-gaṇḍāḥ stōkapīḍāḥ pacyantē| anyē ca sravanti| aparē cātikaṇḍurāḥ, kaṇḍuṁ rānti dadata iti kaṇḍurāḥ| naśyantyanyē| anyē jāyantē dīrghakālānubandhinaḥ| iyaṁ-īdr̥śī, gaṇḍamālā apacī cōcyatē| dūrvēva kṣayavr̥ddhibhāk|
Adhikarana gaNDA asAdhyalakShaNam (25) · Śloka 25
tāṁ tyajētsajvaracchardipārśvarukkāsapīnasām| ||25||
View original
तां त्यजेत्सज्वरच्छर्दिपार्श्वरुक्कासपीनसाम्| ||२५||
🔊 Audio coming soon
saṁ-tāṁ-gaṇḍamālāṁ, jvarādiyutāṁ tyajēt| atha nāḍīvijñānamāha--
Adhikarana nADyAH samprAtpirlakShaNaM ca (26-28) · Śloka 28
| abhēdātpakvaśōphasya vraṇē cāpathyasēvinaḥ||26|| anupraviśya māṁsādīn dūraṁ pūyō'bhidhāvati| gatiḥ sā dūragamanānnāḍī nāḍīva saṁsrutēḥ||27|| nāḍyēkā'nr̥juranyēṣāṁ saivānēkagatirgatiḥ| |28|
View original
| अभेदात्पक्वशोफस्य व्रणे चापथ्यसेविनः||२६|| अनुप्रविश्य मांसादीन् दूरं पूयोऽभिधावति| गतिः सा दूरगमनान्नाडी नाडीव संस्रुतेः||२७|| नाड्येकाऽनृजुरन्येषां सैवानेकगतिर्गतिः| |२८|
🔊 Audio coming soon
śām-pakvaśōphasyābhēdanādapathyasēvinaśca puṁsō vraṇē pūyō māṁsādīnanupraviśya dūraṁ vrajati| sā dūragamanāt gatirityucyatē| nāḍīva saṁsrutērnāḍītyucyatē| anyēṣāṁ tu tantrakr̥tāṁ mata ēkā nāḍyanr̥juḥ-vakrā, nāḍītyucyatē| saiva nāḍyanēkagatirgatirityucyata iti |
Adhikarana nADcA pa~jcavidhatvam (28) · Śloka 28
| sā dōṣaiḥ pr̥thagēkasthaiḥ śalyahētuśca pañcamī||28||
View original
| सा दोषैः पृथगेकस्थैः शल्यहेतुश्च पञ्चमी||२८||
🔊 Audio coming soon
saṁ-sā-nāḍī, pr̥thagdōṣaistrisaṅkhyā, sannipātēna caturthī, pañcamī śalyahētuḥ |
Adhikarana 1 vAtajAyA nADyAH lakShaNam (29) · Śloka 29
vātāt saruksūkṣmamūkhī vivarṇā phēnilōdvamā| sravatyabhyadhikaṁ rātrau|29|
View original
वातात् सरुक्सूक्ष्ममूखी विवर्णा फेनिलोद्वमा| स्रवत्यभ्यधिकं रात्रौ|२९|
🔊 Audio coming soon
saṁ-vātāt sarujādiguṇā|
Adhikarana 2 pittajAyAH nADyAH lakShaNam (29-30) · Śloka 30
| pittāttr̥ḍjvaradāhakr̥t||29|| pītōṣṇapūtipūyasruddivā cāti niṣiñcati| |30|
View original
| पित्तात्तृड्ज्वरदाहकृत्||२९|| पीतोष्णपूतिपूयस्रुद्दिवा चाति निषिञ्चति| |३०|
🔊 Audio coming soon
saṁ-pittāttr̥ḍādikr̥t| pītōṣṇapūtipūyasrāvī| divasē cātiśayēna sravati |
Adhikarana 3 kaphajAyAH nADyAH lakShaNamy (30-31) · Śloka 31
| ghanapicchilasaṁsrāvā kaṇḍūlā kaṭhinā kaphāt|30| niśi cābhyadhikaklēdā| |31|
View original
| घनपिच्छिलसंस्रावा कण्डूला कठिना कफात्|३०| निशि चाभ्यधिकक्लेदा| |३१|
🔊 Audio coming soon
saṁ-kaphāt ghanapicchilasrāvā kaṇḍūmatī kaṭhinā niśicābhyadhiklēdā syāt|
Adhikarana 3 kaphajAyAH nADyAH lakShaNamy (30-31) · Śloka 31
| ghanapicchilasaṁsrāvā kaṇḍūlā kaṭhinā kaphāt||30|| niśi cābhyadhikaklēdā| |31|
View original
| घनपिच्छिलसंस्रावा कण्डूला कठिना कफात्||३०|| निशि चाभ्यधिकक्लेदा| |३१|
🔊 Audio coming soon
saṁ-kaphāt ghanapicchilasrāvā kaṇḍūmatī kaṭhinā niśicābhyadhiklēdā syāt|
Adhikarana 5 shalyajAyAH nADyAH lakShaNam (29) · Śloka 29
antaḥsthitaṁ śalyamanāhr̥taṁ tu karōti nāḍīṁ vahatē ca sā'sya| phēnānuviddhaṁ tanumalpamuṣṇaṁ sāsraṁ ca pūyaṁ sarujaṁ ca nityam||31|| iti śrīvaidyapatisiṁhaguptasūnuśrīmadvāgbhaṭaviraci- tāyāmaṣṭāṅgahr̥dayasaṁhitāyāṁ ṣaṣṭhē uttarasthānē granthyarbudaślīpadāpacīnāḍīvijñānīyaṁ nāmaikōnatriṁśō'dhyāyaḥ||29||
View original
अन्तःस्थितं शल्यमनाहृतं तु करोति नाडीं वहते च साऽस्य| फेनानुविद्धं तनुमल्पमुष्णं सास्रं च पूयं सरुजं च नित्यम्||३१|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचि- तायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां षष्ठे उत्तरस्थाने ग्रन्थ्यर्बुदश्लीपदापचीनाडीविज्ञानीयं नामैकोनत्रिंशोऽध्यायः||२९||
🔊 Audio coming soon
saṁ-antarē sthitaṁ śalyamanākr̥ṣṭaṁ sannāḍīṁ karōti| asya ca-śalyavataḥ puṁsaḥ, sā-nāḍī, phēnilaṁ tanvādiguṇaṁ ca pūyaṁ nityamēva sarujaṁ vahata iti| upajātivr̥ttam| iti śrīmRr̥gāṅkadattaputraśrīmadaruṇadattaviracitāyāmaṣṭāṅgahr̥daya- ṭīkāyāṁ sarvāṅgasundarākhyāyāṁ ṣaṣṭha uttarasthānē granthya rbudaślīpadāpacīnāḍīvijñānīyaṁ nāma ēkōnatriṁ- śō'dhyāyaḥ samāptaḥ|| 29||