34. guhyarōgapratiṣēdhādhyayaḥ

Adhikarana guhyarogapratiShedhAdhyAyaH --------- upadaMshe nave meDhramadhye sirAvyadhAdi (2) · Śloka 2

ਅਥੈਤਚ੍ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਂ ਬ੍ਰੂਤੇ ਅਥਾਤੋ ਗੁਹ੍ਯਰੋਗਪ੍ਰਤਿਸੇਧਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ| (ਗਦ੍ਯਸੂਤ੍ਰੇ)|੨| ਮੇਢ੍ਰਮਧ੍ਯੇ ਸਿਰਾਂ ਵਿਧ੍ਯੇਦੁਪਂਦਸ਼ੇ ਨਵੋਤ੍ਥਿਤੇ| ਸ਼ੀਤਾਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ ਕ੍ਰਿਯਾਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਿਂ ਵਿਰੇਕੇਣ ਵਿਸ਼ੇਸਤਃ||੧|| ਤਿਲਕਲ੍ਕਘਤਕ੍ਸੌਦ੍ਰੈਰ੍ਲੇਪਃ ਪਕ੍ਵੇ ਤੁ ਪਾਟਿਤੇ| |੨|

ਸ੦- ਉਪਦਂਸ਼ੇਚਿਰੋਦ੍ਭੂਤੇ ਲਿਙ੍ਗਸ੍ਯ ਮਧ੍ਯੇ ਸਿਰਾਂ ਮੋਕ੍ਸਯੇਤ੍| ਸ਼ਿਸ਼ਿਰਾਂ ਚ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਂ ਲੇਪਸੇਕਾਦਿਭਿਃ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਵਿਰੇਚਨੇਨ ਸ਼ੁਦ੍ਧਿਂ ਵਿਦਧੀਤ| ਪਕ੍ਵੇ ਪਾਟਿਤੇ ਚ ਤਿਲਕਲ੍ਕਾਜ੍ਯਮਧੁਭਿਰ੍ਲੇਪਃ|

Adhikarana upadaMshe jambvAdikvAthena kShAlanam, upadaMshe jambvAditailena ropaNam (2-4) · Śloka 4

| ਜਮ੍ਬ੍ਵਾਮ੍ਰਸੁਮਨੋਨੀਪਸ਼੍ਵੇਤਕਾਮ੍ਬੋਜਿਕਾਙ੍ਕੁਰਾਨ੍||੨|| ਸ਼ਲ੍ਲਕੀਬਦਰੀਬਿਲ੍ਵਪਲਾਸ਼ਤਿਨਿਸ਼ੋਦ੍ਭਵਾਃ| ਤ੍ਵਚਃ ਕ੍ਸੀਰਿਦ੍ਰੁਮਾਣਾਂ ਚ ਤ੍ਰਿਫਲਾਂ ਚ ਪਚੇਜ੍ਜਲੇ||੩|| ਸ ਕ੍ਵਾਥਃ ਕ੍ਸਾਲਨਂ, ਤੇਨ ਪਕ੍ਵਂ ਤੈਲਂ ਚ ਰੋਪਣਮ੍| |੪|

ਸ੦- ਜਮ੍ਬ੍ਵਾਦ੍ਯਙ੍ਕੁਰਾਨ੍ ਸ਼ਲ੍ਲਕ੍ਯਾਦੀਨਾਂ ਤ੍ਵਚਃ ਕ੍ਸੀਰਿਵਕ੍ਸਾਣਾਂ ਚ ਤ੍ਵਚਸ੍ਤ੍ਰਿਫਲਾਂ ਚ ਜਲੇ ਪਚੇਤ੍| ਸ ਕ੍ਵਾਥਃ ਕ੍ਸਾਲਨਂ ਹਿਤਮ੍| ਤੇਨ ਚ ਕ੍ਵਾਥੇਨ ਤੈਲਂ ਪਕ੍ਵਂ ਰੋਪਣਂ ਸ੍ਯਾਤ੍|

Adhikarana upadaMshe tutthAdilepo vraNaharaH (4-5) · Śloka 5

| ਤੁਤ੍ਥਗੈਰਿਕਲੋਧ੍ਰੈਲਾਮਨੋਹ੍ਵਾਲਰਸਾਞ੍ਜਨੈਃ||੪|| ਹਰੇਣੁਪੁਸ੍ਪਕਾਸੀਸਸੌਰਾਸ੍ਟ੍ਰੀਲਵਣੋਤ੍ਤਮੈਃ| ਲੇਪਃ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੁਤੈਃ ਸਕ੍ਸ੍ਮੈਰੁਪਦਂਸ਼ਵ੍ਰਣਾਪਹਃ||੫||

ਸ੦- ਤੁਤ੍ਥਾਦਿਭਿਰ੍ਮਾਕ੍ਸਿਕਦ੍ਰੁਤੈਃ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮੀਕਤੈਰ੍ਲੇਪ ਉਪਦਂਸ਼ਵ੍ਰਣਹਰਃ|

Adhikarana upadaMshe triphalAmaShIleporopaNam (6) · Śloka 6

ਕਪਾਲੇ ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਦਗ੍ਧਾ ਸਘਤਾ ਰੋਪਣਂ ਪਰਮ੍| |੬|

ਸ੦-ਕਰ੍ਪਰੇ ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਦਗ੍ਧਾ ਘਤਾਨ੍ਵਿਤਾ ਪਰਂ ਰੋਪਣਮ੍|

Adhikarana upadaMshe pratidoShaM shoPavat cikitsitam (6) · Śloka 6

| ਸਾਮਾਨ੍ਯਂ ਸਾਧਨਮਿਦਂ ਪ੍ਰਤਿਦੋਸਂ ਤੁ ਸ਼ੋਫਵਤ੍||੬||

ਸ੦- ਸਾਮਾਨ੍ਯਮੇਤਤ੍ ਸਾਧਨਮ੍| ਸ੦- ਪ੍ਰਤਿਦੋਸਂ ਤੁ ਸ਼ੋਫਤੁਲ੍ਯਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਜ੍ਞੇਯਮ੍|

Adhikarana upadaMshe pAkaM yathAna yAti tathA~atiyatnaH kAryaH (7) · Śloka 7

ਨ ਚ ਯਾਤਿ ਯਥਾ ਪਾਕਂ ਪ੍ਰਯਤੇਤ ਤਥਾ ਭਸ਼ਮ੍| ਪਕ੍ਵੈਃ ਸ੍ਨਾਯੁਸਿਰਾਮਾਂਸੈਃ ਪ੍ਰਾਯੋ ਨਸ਼੍ਯਤਿ ਹਿ ਧ੍ਵਜਃ||੭||

ਸ੦-ਯਥਾ ਚ ਪਾਕਂ ਨ ਯਾਤਿ ਤਥਾਤਿਯਤ੍ਨਃ ਕਾਰ੍ਯਃ| ਯਤਃ ਪਕ੍ਵੈਃ ਸ੍ਨਾਯ੍ਵਾਦਿਭਿਃ ਪ੍ਰਾਯੇਣ ਮੇਢ੍ਰੋ ਨਸ਼੍ਯਤਿ|

Adhikarana arshaHsu CinnadagdheShu upadaMSavat kriyA (8) · Śloka 8

ਅਰ੍ਸ਼ਸਾਂ ਛਿਨ੍ਨਦਗ੍ਧਾਨਾਂ ਕ੍ਰਿਯਾ ਕਾਰ੍ਯੋਪਦਂਸ਼ਵਤ੍| |੮|

ਸ੦- ਅਰ੍ਸ਼ਸਾਂ ਛਿਨ੍ਨਾਨਾਂ ਦਗ੍ਧਾਨਾਂ ਚੋਪਦਂਸ਼ਤੁਲ੍ਯਾ ਕ੍ਰਿਯਾ ਕਾਰ੍ਯਾ|

Adhikarana sarShapikAsu leKanaM kaShAyairavacUrNanAdi (8-9) · Śloka 9

| ਸਰ੍ਸਪਾ ਲਿਖਿਤਾਃ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮੈਃ ਕਸਾਯੈਰਵਚੂਰ੍ਣਯੇਤ੍||੮|| ਤੈਰੇਵਾਭ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਤੈਲਂ ਸਾਧਯੇਤ੍ ਵ੍ਰਣਰੋਪਣਮ੍| |੯|

ਸ੦- ਸਰ੍ਸਪਿਕਾਃ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਲਿਖਿਤਾਃ ਕਸਾਯਦ੍ਰਵ੍ਯੈਰ੍ਜਮ੍ਬ੍ਵਾਦਿਭਿਃ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤੈਃ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਚੂਰ੍ਣੈਰਵਚੂਰ੍ਣਯੇਤ੍| ਤੈਰੇਵ ਕਸਾਯੈਸ੍ਤੈਲਂ ਪਚੇਤ੍| ਤਦਭ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਵ੍ਰਣਰੋਪਣਂ ਸ੍ਯਾਤ੍|

Adhikarana avamanthe~apIyaM kriyA (9) · Śloka 9

| ਕ੍ਰਿਯੇਯਮਵਮਨ੍ਥੇਪਿ ਰਕ੍ਤਂ ਸ੍ਰਾਵ੍ਯਂ ਤਥੋਭਯੋਃ||੯||

ਸ੦-ਏਤਚ੍ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮਵਮਨ੍ਥੇਪਿ ਕਾਰ੍ਯਮ੍| ਤਥੈਤ(ਥੋਭ)-ਯੋਃ-ਸਰ੍ਸਪਾਵਮਨ੍ਥਯੋਃ, ਅਸ੍ਰਂ ਸ੍ਰਾਵ੍ਯਮ੍|

Adhikarana kumbhIkAyAM raktamokShaNaM tinukAdibhirlepastailaM ca (10) · Śloka 10

ਕੁਮ੍ਭੀਕਾਯਾਂ ਹਰੇਦ੍ਰਕ੍ਤਂ ਪਕ੍ਵਾਯਾਂ ਸ਼ੋਧਿਤੇ ਵ੍ਰਣੇ| ਤਿਨ੍ਦੁਕਤ੍ਰਿਫਲਾਰੋਧ੍ਰੈਲੇਪਸ੍ਤੈਲਂ ਚ ਰੋਪਣਮ੍||੧੦||

ਸ੦-ਕੁਮ੍ਭੀਕਾਯਾਂ ਲੋਹਿਤਂ ਮੋਕ੍ਸਯੇਤ੍| ਪਕ੍ਵਾਯਾਂ ਤੁ ਵ੍ਰਣੇ ਸ਼ੋਧਿਤੇ ਸਤਿ ਤਿਨ੍ਦੁਕਾਦਿਭਿਰ੍ਲੇਪਃ| ਤਿਨ੍ਦੁਕਾਦਿਭਿਰੇਵ ਸਿਦ੍ਧਂ ਤੈਲਂ ਰੋਪਣਂ ਸ੍ਯਾਤ੍|

Adhikarana alajyAmayameva kriyAkramaH (11) · Śloka 11

ਅਲਜ੍ਯਾਂ ਸ੍ਰੁਤਰਕ੍ਤਾਯਾਮਯਮੇਵ ਕ੍ਰਿਯਾਕ੍ਰਮਃ| |੧੧|

ਸ੦-ਅਲਜ੍ਯਾਂ ਸ੍ਰੁਤਸ਼ੋਣਿਤਾਯਾਮੇਸ ਏਵੋਪਕ੍ਰਮਃ|

Adhikarana uttamAyAM chedanaM kaShAyakalkacUrNairUpakramashca (11-12) · Śloka 12

| ਉਤ੍ਤਮਾਖ੍ਯਾਂ ਤੁ ਪਿਟਿਕਾਂ ਸਞ੍ਚ੍ਛਿਦ੍ਯ ਬਡਿਸ਼ੋਦ੍ਧਤਾਮ੍||੧੧|| ਕਲ੍ਕੈਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣੈਃ ਕਸਾਯਾਣਾਂ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੁਕ੍ਤੈਰੁਪਾਚਰੇਤ੍| |੧੨|

ਸ੦-ਉਤ੍ਤਮਾਖ੍ਯਾਂ ਪਿਟਿਕਾਂ ਬਡਿਸ਼ੋਦ੍ਧਤਾਂ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਛੇਦਯਿਤ੍ਵਾ ਕਸਾਯਾਣਾਂ ਕਲ੍ਕੈਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣੈਃ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੁਕ੍ਤੈਰੁਪਕ੍ਰਮੇਤ੍|

Adhikarana puShkarikAsaMvyUDhayostvakpAke sparshahAnyAM ca pittavisarpoktaH kramaH (12-13) · Śloka 13

| ਕ੍ਰਮਃ ਪਿਤ੍ਤਵਿਸਰ੍ਪੋਕ੍ਤਃ ਪੁਸ੍ਕਰਵ੍ਯੂਢਯੋਰ੍ਹਿਤਃ||੧੨|| ਤ੍ਵਕ੍ਪਾਕੇ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਹਾਨ੍ਯਾਂ ਚ ਸੇਚਯੇਦ੍| |੧੩|

ਸ੦-ਪੁਸ੍ਕਰਿਕਾਯਾਂ ਸਂਵ੍ਯੂਢੇ ਚ ਪਿਤ੍ਤਵਿਸਰ੍ਪਵਿਹਿਤਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਹਿਤਮ੍| ਸਂ-ਤ੍ਵਕ੍ਪਾਕਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਹਾਨ੍ਯੋਃ ਸੇਚਨਮ੍|

Adhikarana mRudite balAtailena secanaM madhurairupanAhanaM ca (13) · Śloka 13

ਮਦਿਤਂ ਪੁਨਃ| ਬਲਾਤੈਲੇਨ ਕੋਸ੍ਣੇਨ ਮਧੁਰਸ਼੍ਚੋਪਨਾਹਯੇਤ੍||੧੩||

ਸ੦- ਮਦਿਤਂ ਨਾਮ ਲਿਙ੍ਗਰੋਗਂ ਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣੇਨ (ਸ਼੍ਲੋ.੪੨) ਬਲਾ ਤੈਲੇਨ ਸੇਚਯੇਤ੍| ਤਥਾ ਮਧੁਰੈਰ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯੈਃ ਕਲ੍ਕਿਤੈਃ ਸੁਖੋਸ੍ਣੈਰ੍ਘਤਸ੍ਨਿਗ੍ਧੈਰੁਪਨਾਹਸ਼੍ਚ ਕਾਰ੍ਯਃ|

Adhikarana aShThIlikAyAM rakte hRute shleShmagranthivadupakramaH (14) · Śloka 14

ਅਸ੍ਠੀਲਿਕਾਂ ਹਤੇ ਰਕ੍ਤੇ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਗ੍ਰਨ੍ਥਿਵਦਾਚਰੇਤ੍| |੧੪|

ਸ੦- ਅਸ੍ਠੀਲਿਕਾਂ ਰਕ੍ਤੇ ਹਤੇ ਕਫਗ੍ਰਨ੍ਥਿਮਿਵੋਪਕ੍ਰਮੇਤ੍|

Adhikarana nivRutte dhRutAbhya~jjanAdi (14-16) · Śloka 16

| ਨਿਵਤ੍ਤਂ ਸਰ੍ਪਿਸਾਭ੍ਯਜ੍ਯ ਸ੍ਵੇਦਯਿਤ੍ਵੋਪਨਾਹਯੇਤ੍||੧੪|| ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰਂ ਪਞ੍ਚਰਾਤ੍ਰਂ ਵਾ ਸੁਸ੍ਨਿਗ੍ਧੈਃ ਸ਼ਾਲ੍ਵਲਾਦਿਭਿਃ| ਸ੍ਵੇਦਯਿਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਭੂਯਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਚਰ੍ਮ ਸਮਾਨਯੇਤ੍||੧੫|| ਮਣਿਂ ਪ੍ਰਪੀਡ੍ਯ ਸ਼ਨਕੈਃ ਪ੍ਰਵਿਸ੍ਟੇ ਚੋਪਨਾਹਨਮ੍| ਮਣੌ ਪੁਨਃਪੁਨਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਭੋਜਨਂ ਚਾਤ੍ਰ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ||੧੬||

ਸ੦-ਨਿਵਤ੍ਤਸਂਜ੍ਞਂ ਲਿਙ੍ਗਰੋਗਂ ਘਤੇਨਾਭ੍ਯਜ੍ਯ ਸ੍ਵੇਦਯਿਤ੍ਵਾ ਚੋਪਨਾਹਯੇਤ੍ ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰਂ ਪਞ੍ਚਰਾਤ੍ਰਂ ਵਾ ਸੁਸ੍ਨਿਗ੍ਧੈਃ ਸ਼ਾਲ੍ਵਲਾਦਿਭਿਃ| ਤਤੋ ਭੂਯਃ ਸ੍ਵੇਦਯਿਤ੍ਵਾ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਚਰ੍ਮ ਮਣਿਂ ਸਮਾਨਯੇਤ੍| ਕਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ? ਮਣਿਂ ਸ਼ਨੈਃ ਪ੍ਰਪੀਡ੍ਯ| ਪ੍ਰਵਿਸ੍ਟੇ ਮਣੌ ਚੋਪਨਾਹਂ ਪੁਨਃਪੁਨਃ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਭੋਜਨਂ ਚਾਤ੍ਰ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਹਿਤਮ੍|

Adhikarana avapATyAmapyayameva kramaH (17) · Śloka 17

ਅਯਮੇਵ ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਃ ਸ੍ਯਾਦਵਪਾਟ੍ਯਾਮਪਿ ਕ੍ਰਮਃ| |੧੭|

ਸ੦- ਅਯਮੇਵ ਕ੍ਰਮੋਵਪਾਟਿਕਾਯਾਂ ਯੋਜ੍ਯਃ ਸ੍ਯਾਤ੍|

Adhikarana niruddhamaNau nADyA snehasi~jcanAdi,niruddhamaNau evamasiddhau shastreNa pATanAdi (17-19) · Śloka 19

| ਨਾਡੀਮੁਭਯਤੋਦ੍ਵਾਰਾਂ ਨਿਰੁਦ੍ਧੇ ਜਤੁਨਾ ਸਤਾਮ੍||੧੭|| ਸ੍ਨੇਹਾਕ੍ਤਾਂ ਸ੍ਰੋਤਸਿ ਨ੍ਯਸ੍ਯ ਸਿਞ੍ਚੇਤ੍ਸ੍ਨੇਹੈਸ਼੍ਚਲਾਪਹੈਃ| ਤ੍ਰ੍ਯਹਾਤ੍ਤ੍ਰ੍ਯਹਾਤ੍ਸ੍ਥੂਲਤਰਾਂ ਨ੍ਯਸ੍ਯ ਨਾਡੀਂ ਵਿਵਰ੍ਧਯੇਤ੍||੧੮|| ਸ੍ਰੋਤੋਦ੍ਵਾਰਮਸਿਦ੍ਧੌ ਤੁ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਪਾਟਯੇਤ੍| ਸੇਵਨੀਂ ਵਰ੍ਜਯਨ੍ ਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਤ੍ ਸਦ੍ਯਃਕ੍ਸਤਵਿਧਿਂ ਤਤਃ||੧੯||

ਸ੦- ਨਿਰੁਦ੍ਧੇ-ਨਿਰੁਦ੍ਧਾਖ੍ਯੇ ਨਿਰੁਦ੍ਧਮਣੌ, ਨਾਡੀਂ ਦ੍ਵਿਦ੍ਵਾਰਾਂ ਜਤੁਨਾ ਸਤਾਂ ਲਿਪ੍ਤਾਃ ਸ੍ਨੇਹਾਕ੍ਤਾਂ ਲਿਙ੍ਗੇ ਨ੍ਯਸ੍ਯ ਲਿਙ੍ਗਂ ਬਲਾਤੈਲਾਦਿਭਿਃ ਸ੍ਨੇਹੈਃ ਸਿਞ੍ਚੇਤ੍| ਤ੍ਰ੍ਯਹਾਤ੍ਤ੍ਰ੍ਯਹਾਤ੍ ਸ੍ਥੂਲਤਰਾਂ ਨਾਡੀਂ ਕ੍ਸਿਪ੍ਤ੍ਵਾ ਸ੍ਰੋਤੋਦ੍ਵਾਰਂ ਵਦ੍ਧਿਂ ਨਯੇਤ੍| ਏਵਮਪ੍ਯਸਿਦ੍ਧੌ ਧੀਮਾਨ੍ ਵੈਦ੍ਯਃ ਸੇਵਨੀਂ ਪਰਿਹਰਨ੍ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਪਾਟਯੇਤ੍| ਤਤਃ-ਪਾਟਨਾਦਨਨ੍ਤਰਂ, ਸਦ੍ਯਃਕ੍ਸਤਵਿਧਾਨਂ ਯੁਞ੍ਯਾਤ੍|

Adhikarana grathite svedanamupanAhashca (20) · Śloka 20

ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਤਂ ਸ੍ਵੇਦਿਤਂ ਨਾਡ੍ਯਾ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧੋਸ੍ਣੈਰੁਪਨਾਹਯੇਤ੍| |੨੦|

ਸ੦-ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਤਸਂਜ੍ਞਂ ਨਾਡ੍ਯਾ ਸ੍ਵੇਦਿਤਂ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧੋਸ੍ਣੈਰੁਪਨਾਹਯੇਤ੍|

Adhikarana Sataponake lekhanaM kaShAyairlepaSca (20) · Śloka 20

| ਲਿਮ੍ਪੇਤ੍ਕਸਾਯੈਃ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰੈਰ੍ਲਿਖ਼ਿਤ੍ਵਾ ਸ਼ਤਪੋਨਕਮ੍||੨੦||

ਸ੦- ਸ਼ਤਪੋਨਕਂ ਲਿਙ੍ਗਰੋਗਂ ਲਿਖ਼ਿਤ੍ਵਾ ਕਸਾਯਦ੍ਰਵ੍ਯਚੂਰ੍ਣੈਃ ਸਮਾਕ੍ਸਿਕੈਰ੍ਲਿਮ੍ਪੇਤ੍|

Adhikarana raktArbude raktavidradhivat (21) · Śloka 21

ਰਕ੍ਤਵਿਦ੍ਰਧਿਵਤ੍ਕਾਰ੍ਯਾ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾ ਸ਼ੋਣਿਤਾਰ੍ਬੁਦੇ| |੨੧|

ਸ੦-ਸ਼ੋਣਿਤਾਰ੍ਬੁਦੇ ਰਕ੍ਤਵਿਦ੍ਰਧਿਵਚ੍ਚਿਕਿਤ੍ਸਾ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਾ|

Adhikarana sarveShu yathAvasthaM vraNopacAraH (21) · Śloka 21

| ਵ੍ਰਣੋਪਚਾਰਂ ਸਰ੍ਵੇਸੁ ਯਥਾਵਸ੍ਥਂ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍||੨੧||

ਸ੦-ਸਰ੍ਵੇਸੁ ਲਿਙ੍ਗਰੋਗੇਸੁ ਯਥਾਵਸ੍ਥਂ-ਅਵਸ੍ਥਾਵਸ਼ਾਤ੍, ਵ੍ਰਣੋਪਚਾਰਾਨ੍-ਅਨ੍ਤਃਸ਼ੁਦ੍ਧਿਕਸਾਯਲੇਪਘਤਤੈਲਰਸਕ੍ਰਿਯਾਚੂਰ੍ਣਾਂਸ਼੍ਛੋਧਨਰੋਪਣਾਨ੍, ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍|

Adhikarana yonivyApaccikitsA ------- yonivyApatsu BUyiShThaM vAtajit karma, tatra hetuSca,vAtajAsu visheShataH snehanAdi (22-23) · Śloka 23

ਯੋਨਿਵ੍ਯਾਪਤ੍ਸੁ ਭੂਯਿਸ੍ਠਂ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ ਕਰ੍ਮ ਵਾਤਜਿਤ੍| ਸ੍ਨੇਹਨਸ੍ਵੇਦਬਸ੍ਤ੍ਯਾਦਿ ਵਾਤਜਾਸੁ ਵਿਸ਼ੇਸਤਃ||੨੨|| ਨ ਹਿ ਵਾਤਾਦਤੇ ਯੋਨਿਰ੍ਵਨਿਤਾਨਾਂ ਪ੍ਰਦੁਸ੍ਯਤਿ| ਅਤੋ ਜਿਤ੍ਵਾ ਤਮਨ੍ਯਸ੍ਯ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਦੋਸਸ੍ਯ ਭੇਸਜਮ੍||੨੩||

ਸ੦- ਯੋਨਿਵ੍ਯਾਪਤ੍ਸੁ ਵਿਸਯੇ ਪ੍ਰਾਯੇਣ ਪਵਨਵਿਜਯਿ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਯੁਕ੍ਤਮ੍| ਸ੍ਨੇਹਨਾਦਿ ਵਾਤੋਤ੍ਥਾਸੁ ਵ੍ਯਾਪਤ੍ਤਿਸੁ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ| ਸਂ-ਯਤੋ ਵਾਤਮਨ੍ਤਰੇਣ ਯੋਸਿਤੋ ਯੋਨਿਰ੍ਨ ਦੁਸ੍ਯਤਿ| ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਂ ਮਾਰੁਤਂ, ਜਿਤ੍ਵਾ ਪਰਸ੍ਯ ਦੋਸਸ੍ਯੌਸਧਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍|

Adhikarana vAtajAsu balAtailAdipAnam, duHsthitAdiyoneH samatvAdikaraNam, tatra hetushca (24-26) · Śloka 26

ਪਾਯਯੇਤ(ਤ੍ਤਾਂ) ਬਲਾਤੈਲਂ ਮਿਸ਼੍ਰਕਂ ਸੁਕੁਮਾਰਕਮ੍| ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ੍ਵਿਨ੍ਨਾਂ ਤਥਾ ਯੋਨਿਂ ਦੁਃਸ੍ਥਿਤਾਂ ਸ੍ਥਾਪਯੇਤ੍ਸਮਾਮ੍||੨੪|| ਪਾਣਿਨਾ ਨਮਯੇਜ੍ਜਿਹ੍ਯਾਂ ਸਂਵਤਾਂ ਵ੍ਯਧਯੇਤ੍ ਪੁਨਃ| ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਯੇਨ੍ਨਿਃਸਤਾਂ ਚ ਵਿਵਤਾਂ ਪਰਿਵਰ੍ਤਯੇਤ੍||੨੫|| ਸ੍ਥਾਨਾਪਵਤ੍ਤਾ ਯੋਨਿਰ੍ਹਿ ਸ਼ਲ੍ਯਭੂਤਾ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯੋ ਮਤਾ| |੨੬|

ਸ੦- ਤਾਂ-ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਂ, ਬਲਾਤੈਲਂ (ਚਿ. ਅ.੨੧/੭੩), ਮਿਸ਼੍ਰਕਾਖ੍ਯਂ(ਚਿ. ਅ.੧੪/੮੯), ਵਾ, ਸੁਕੁਮਾਰਕਾਹ੍ਵਯਂ (ਚਿ. ਅ.੧੩/੪੧), ਪਾਯਯੇਤ੍| ਤਥਾ ਯੋਨਿਂ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਂ ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਾਂ ਚ ਦੁਃਸ੍ਥਿਤਾਂ ਸਮਾਂ ਸ੍ਥਾਪਯੇਤ੍| ਜਿਹ੍ਯਾਂ-ਕੁਟਿਲਾਂ ਯੋਨਿਂ, ਹਸ੍ਤੇਨ ਨਮਯੇਤ੍| ਸਂਵਤਾਂ ਤੁ ਵ੍ਯਧਯੇਤ੍-ਪ੍ਰਸਾਰਯੇਦਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਨਿਃਸਤਾਂ ਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਯੇਤ੍| ਵਿਵਤਾਂ ਤੁ ਸਤੀਂ ਪਰਿਵਰ੍ਤਯੇਤ੍| ਯਤਃ ਸ੍ਥਾਨਾਦ੍ ਭ੍ਰਸ੍ਟਾ ਯੋਨਿਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ ਸ਼ਲ੍ਯਰੂਪਾ ਭਵੇਤ੍|

Adhikarana vAtajAsu strIShu mRudUni vamanAdikarmANi, strIShu shuddhAsu bastyAdi karma (26-27) · Śloka 27

| ਕਰ੍ਮਭਿਰ੍ਵਮਨਾਦ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਮਦੁਭਿਰ੍ਯੋਜਯੇਤ੍ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਮ੍||੨੬|| ਸਰ੍ਵਤਃ ਸੁਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਾਯਾਃ ਸ਼ੇਸਂ ਕਰ੍ਮ ਵਿਧੀਯਤੇ| ਬਸ੍ਤ੍ਯਭ੍ਯਙ੍ਗਪਰੀਸੇਕਪ੍ਰਲੇਪਪਿਚੁਧਾਰਣਮ੍||੨੭||

ਸ੦- ਵਮਨਾਦੀਨਿ ਚ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਮਦੂਨਿ-ਅਖਰਾਣਿ, ਸ੍ਤ੍ਰੀ(ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾ) ਕਾਰਯਿਤਵ੍ਯਾ(ਨਿ)| ਸਰ੍ਵਤਃ-ਅਧ ਉਪਰਿਸ੍ਟਾਚ੍ਚ, ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਾਯਾ ਨਾਰ੍ਯਾਃ ਪਰਿਸ਼ਿਸ੍ਟਂ ਕਰ੍ਮ-ਬਸ੍ਤ੍ਯਾਦਿਕਂ, ਕ੍ਰਿਯਤੇ|

Adhikarana vAtajAsu kAshmaryAdighRutaM paraM garbhadam (28-29) · Śloka 29

ਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਤ੍ਰਿਫਲਾਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਕਾਸਮਰ੍ਦਨਿਸ਼ਾਦ੍ਵਯੈਃ| ਗੁਡੂਚੀਸੈਰ੍ਯਕਾਭੀਰੁਸ਼ੁਕਨਾਸਾਪੁਨਰ੍ਨਵੈਃ||੨੮|| ਪਰੂਸਕੈਸ਼੍ਚ ਵਿਪਚੇਤ੍ਪ੍ਰਸ੍ਥਮਕ੍ਸਸਮੈਰ੍ਘਤਾਤ੍| ਯੋਨਿਵਾਤਵਿਕਾਰਘ੍ਨਂ ਤਤ੍ਪੀਤਂ ਗਰ੍ਭਦਂ ਪਰਮ੍||੨੯||

ਸ੦- ਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਾਦਿਭਿਃ ਕਲ੍ਕਿਤੈਃ ਕਾਰ੍ਸਿਕੈਰ੍ਘਤਾਤ੍ਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਪਚੇਤ੍| ਤਤ੍-ਘਤਂ, ਪੀਤਂ ਯੋਨਿਵਾਤਵਿਕਾਰਹਰਂ ਸੁਸ੍ਠੁ ਗਰ੍ਭਦਂ ਚ|

Adhikarana vAtajAsu vacAdicUrNaM yonipArshvArtyAdinAshakam (30-31) · Śloka 31

ਵਚੋਪਕੁਞ੍ਚਿਕਾਜਾਜੀਕਸ੍ਣਾਵਸਕਸੈਨ੍ਧਵਮ੍| ਅਜਮੋਦਾਯਵਕ੍ਸਾਰਸ਼ਰ੍ਕਰਾਚਿਤ੍ਰਕਾਨ੍ਵਿਤਮ੍||੩੦|| ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਯਾਲੋਡ੍ਯ ਖਾਦੇਤ੍ਤਦ੍ਘਤਭਰ੍ਜਿਤਮ੍| ਯੋਨਿਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਾਰ੍ਤਿਹਦ੍ਰੋਗਗੁਲ੍ਮਾਰ੍ਸ਼ੋਵਿਨਿਵਤ੍ਤਯੇ||੩੧||

ਸ੦- ਵਚਾਦਿਕਂ ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਯਾਲੋਡ੍ਯ ਘਤਭਰ੍ਜਿਤਂ ਖਾਦੇਤ੍ ਯੋਨਿਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਾਰ੍ਤ੍ਯਾਦਿਸ਼ਾਨ੍ਤਯੇ|

Adhikarana vAtajAsu vRuShakAdicUrNaM tathaiva (32) · Śloka 32

ਵਸਕਂ ਮਾਤੁਲੁਙ੍ਗਸ੍ਯ ਮੂਲਾਨਿ ਮਦਯਨ੍ਤਿਕਾਮ੍| ਪਿਬੇਨ੍ਮਦ੍ਯੈਃ ਸਲਵਣੈਸ੍ਤਥਾ ਕਸ੍ਣੋਪਕੁਞ੍ਚਿਕੇ||੩੨||

ਸ੦- ਵਸਕਾਦੀਨਿ ਮਦ੍ਯੈਃ ਸਲਵਣੈਃ ਪਿਬੇਤ੍| ਤਥਾ ਪਿਪ੍ਪਲੀ ਸ੍ਥੂਲਜੀਰਕੇ ਵਾ ਮਦ੍ਯੈਃ ਸਲਵਣੈਃ ਪਿਬੇਤ੍|

Adhikarana vAtajAsu rAsnAdishRutaM payaH shUlaharam (33) · Śloka 33

ਰਾਸ੍ਨਾਸ਼੍ਵਦਂਸ੍ਟ੍ਰਾਵਸਕੈਃ ਸ਼ਤਂ ਸ਼ੂਲਹਰਂ ਪਯਃ| |੩੩|

ਸ੦- ਰਾਸ੍ਨਾਦਿਭਿਃ ਸ਼ਤਂ ਪਯਃ ਸ਼ੂਲਘ੍ਨਮ੍|

Adhikarana vAtajAsu guDUcyAdikvAthaiH secanam (33) · Śloka 33

| ਗੁਡੂਚੀਤ੍ਰਿਫਲਾਦਨ੍ਤੀਕ੍ਵਾਥੈਸ਼੍ਚ ਪਰਿਸੇਚਨਮ੍||੩੩||

ਸ੦- ਗੁਡੂਚ੍ਯਾਦਿਭਿਃ ਕ੍ਵਾਥੈਃ ਪਰਿਸੇਚਨਂ ਸੁਖੋਸ੍ਣਂ ਹਿਤਮ੍, ਪ੍ਰਕਤਤ੍ਵਾਦ੍ਯੋਨੇਃ|

Adhikarana vAtajAsu natAdisAdhitatailapicuH shUlaghnaH (34) · Śloka 34

ਨਤਵਾਰ੍ਤਾਕਿਨੀਕੁਸ੍ਠਸੈਨ੍ਧਵਾਮਰਦਾਰੁਭਿਃ| ਤੈਲਾਤ੍ਪ੍ਰਸਾਧਿਤਾਦ੍ਧਾਰ੍ਯਃ ਪਿਚੁਰ੍ਯੋਨੌ ਰੁਜਾਪਹਃ||੩੪||

ਸ੦- ਨਤਾਦਿਭਿਸ੍ਤੈਲਾਤ੍ ਪਕ੍ਵਾਤ੍ ਪਿਚੁਰ੍ਯੋਨੌ ਧਤੋ ਰੁਜਾਘ੍ਨਃ|

Adhikarana pittalAsu shItAH yonisekAdayaH (35) · Śloka 35

ਪਿਤ੍ਤਲਾਨਾਂ ਤੁ ਯੋਨੀਨਾਂ ਸੇਕਾਭ੍ਯਙ੍ਗਪਿਚੁਕ੍ਰਿਯਾਃ| ਸ਼ੀਤਾਃ ਪਿਤ੍ਤਜਿਤਃ ਕਾਰ੍ਯਾਃ ਸ੍ਨੇਹਨਾਰ੍ਥਂ ਘਤਾਨਿ ਚ||੩੫||

ਸ੦- ਪਿਤ੍ਤਲਾਨਾਂ ਚ ਯੋਨੀਨਾਂ ਸ਼ੀਤਾਦਿਕਾਃ ਕ੍ਰਿਯਾਃ ਸੇਕਾਦ੍ਯਾਃ ਕਾਰ੍ਯਾਃ| ਸ੍ਨੇਹਨਾਰ੍ਥਂ ਘਤਾਨਿ ਚ ਦੇਯਾਨਿ|

Adhikarana pittalAsu shatAvaryAdilehaH (36-40) · Śloka 40

ਸ਼ਤਾਵਰੀਮੂਲਤੁਲਾਚਤੁਸ੍ਕਾਤ੍ ਕ੍ਸੁਣ੍ਣਪੀਡਿਤਾਤ੍| ਰਸੇਨ ਕ੍ਸੀਰਤੁਲ੍ਯੇਨ ਪਾਚਯੇਤ ਘਤਾਢਕਮ੍||੩੬|| ਜੀਵਨੀਯੈਃ ਸ਼ਤਾਵਰ੍ਯਾ ਮਦ੍ਵੀਕਾਭਿਃ ਪਰੂਸਕੈਃ| ਪਿਸ੍ਟੈਃ ਪ੍ਰਿਯਾਲੈਸ਼੍ਚਾਕ੍ਸਾਂਸ਼ੌਰ੍ਦ੍ਵਿਬਲਾਮਧੁਕਾਨ੍ਵਿਤੈਃ||੩੭|| ਸਿਦ੍ਧਸ਼ੀਤੇ ਤੁ ਮਧੁਨਃ ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਪਲਾਸ੍ਟਕਮ੍| ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਯਾ ਦਸ਼ਪਲਂ ਕ੍ਸਿਪੇਲ੍ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍ਪਿਚੁਂ ਤਤਃ||੩੮|| ਯੋਨ੍ਯਸਕ੍ਸ਼ੁਕ੍ਰਦੋਸਘ੍ਨਂ ਵਸ੍ਯਂ ਪੁਂਸਵਨਂ ਪਰਮ੍| ਕ੍ਸਤਂ ਕ੍ਸਯਮਸਕ੍ਪਿਤ੍ਤਂ ਕਾਸਂ ਸ਼੍ਵਾਸਂ ਹਲੀਮਕਮ੍||੩੯|| ਕਾਮਲਾਂ ਵਾਤਰੁਧਿਰਂ ਵਿਸਰ੍ਪਂ ਹਚ੍ਛਿਰੋਗ੍ਰਹਮ੍| ਅਪਸ੍ਮਾਰਾਰ੍ਦਿਤਾਯਾਮਮਦੋਨ੍ਮਾਦਾਂਸ਼੍ਚ ਨਾਸ਼ਯੇਤ੍||੪੦||

ਸ੦- ਸ਼ਤਾਵਰੀਮੂਲਤੁਲਾਚਤੁਸ੍ਟਯਾਤ੍ ਕ੍ਸੁਣ੍ਣਪੀਡਿਤਾਦ੍ ਰਸੇਨ ਦੁਗ੍ਧਸਮੇਨ ਸਰ੍ਪਿਸ ਆਢਕਂ ਪਚੇਜ੍ਜੀਵਨੀਯਾਦਿਭਿਃ ਕਰ੍ਸਾਂਸ਼ੈਃ ਕਲ੍ਕੀਕਤੈਃ| ਪਕ੍ਵੇ ਸ਼ੀਤੇ ਚ ਮਾਕ੍ਸਿਕਪਲਾਸ੍ਟਕਂ, ਕਣਾਸ੍ਟਪਲਂ, ਸਿਤਾਪਲਾਨਿ ਚ ਦਸ਼, ਕ੍ਸਿਪੇਤ੍| ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਚ ਕਰ੍ਸਮਾਤ੍ਰਂ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍ ਯੋਨ੍ਯਾਦਿਦੋਸਘ੍ਨਂ ਵਸ੍ਯਾਦਿਗੁਣਂ ਚ|

Adhikarana pittalAsu evameva payaH sarpiH (41) · Śloka 41

ਏਵਮੇਵ ਪਯਃ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਜੀਵਨੀਯੋਪਸਾਧਿਤਮ੍| ਗਰ੍ਭਦਂ ਪਿਤ੍ਤਜਾਨਾਂ ਚ ਰੋਗਾਣਾਂ ਪਰਮਂ ਹਿਤਮ੍||੪੧||

ਸ੦- ਅਨੇਨੈਵ ਕ੍ਰਮੇਣ ਕ੍ਸੀਰਂ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਵਾ ਜੀਵਨੀਯੈਃ ਪਕ੍ਵਂ ਗਰ੍ਭਪ੍ਰਦਂ ਪਿਤ੍ਤਜਾਨਾਂ ਚ ਰੋਗਾਣਾਂ ਪਰਂ ਹਿਤਮ੍|

Adhikarana pitta balAdighRutatailaM garbhadam (42-44) · Śloka 44

ਬਲਾਦ੍ਰੋਣਦ੍ਵਯਕ੍ਵਾਥੇ ਘਤਤੈਲਾਢਕਂ ਪਚੇਤ੍| ਕ੍ਸੀਰੇ ਚਤੁਰ੍ਗੁਣੇ ਕਸ੍ਣਾਕਾਕਨਾਸਾਸਿਤਾਨ੍ਵਿਤੈਃ||੪੨|| ਜੀਵਨ੍ਤੀਕ੍ਸੀਰਕਾਕੋਲੀਸ੍ਥਿਰਾਵੀਰਰ੍ਧਿਜੀਵਕੈਃ| ਪਯਸ੍ਯਾਸ਼੍ਰਾਵਣੀਮੁਦ੍ਗਪੀਲੁਮਾਸਾਖ੍ਯਪਰ੍ਣਿਭਿਃ||੪੩|| ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਾਮਯਾਨ੍ ਹਤ੍ਵਾ ਪਾਨਾਦ੍ ਗਰ੍ਭਂ ਦਧਾਤਿ ਤਤ੍| |੪੪|

ਸ੦-ਬਲਾਯਾ ਦ੍ਰੋਣਦ੍ਵਯਸ੍ਯ ਕਸਾਯੇ ਘਤਤੈਲਯੋਰਾਢਕਂ ਪਚੇਤ੍| ਕ੍ਸੀਰੇ ਚਤੁਰਾਢਕੇ ਕਸ੍ਣਾਦਿਭਿਃ ਕਲ੍ਕਿਤੈਃ ਸਾਮਾਨ੍ਯਪਰਿਭਾਸਯੋਕ੍ਤਪ੍ਰਮਾਣੈਃ| ਤਤ੍-ਘਤਂ, ਪਾਨੇਨ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਰੋਗਾਨ੍ ਹਤ੍ਵਾ ਗਰ੍ਭਂ ਧਤ੍ਤੇ| ਮੁਦ੍ਗਾਦੀਨਾਂ ਪਰ੍ਣ੍ਯਾ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ,- ਮੁਦ੍ਗਪਰ੍ਣੀ ਪੀਲੁਪਰ੍ਣੀ ਮਾਸਪਰ੍ਣੀਤਿ|

Adhikarana raktayonyAM yathAdoShaM raktasthApanamauShadham (44-45) · Śloka 45

| ਰਕ੍ਤਯੋਨ੍ਯਾਮਸਗ੍ਵਰ੍ਣੈਰਨੁਬਨ੍ਧਮਵੇਕ੍ਸ੍ਯ ਚ||੪੪|| ਯਥਾਦੋਸੋਦਯਂ ਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਦ੍ ਰਕ੍ਤਸ੍ਥਾਪਨਮੌਸਧਮ੍| |੪੫|

ਸ੦- ਰਕ੍ਤਯੋਨ੍ਯਾਂ ਲੋਹਿਤਂ ਵਰ੍ਣੈਰ੍ਲਕ੍ਸਯਿਤ੍ਵਾਨੁਬਨ੍ਧਂ ਚ ਯਥਾਦੋਸੋਦਯਂ, ਰਕ੍ਤਸ੍ਥਾਪਨਂ ਭੇਸਜਂ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੀਤ|

Adhikarana raktayonyAM puShyAnugaM cUrNam, shlaiShmikyAM sarvaM rukShoShNamauShadham (45-50) · Śloka 50

| ਪਾਠਾਂ ਜਮ੍ਬ੍ਵਾਮ੍ਰਯੋਰਸ੍ਥਿ ਸ਼ਿਲੋਦ੍ਭੇਦਂ ਰਸਾਞ੍ਜਨਮ੍||੪੫|| ਅਮ੍ਬਸ੍ਠਾਂ ਸ਼ਾਲ੍ਮਲੀਪਿਚ੍ਛਾਂ ਸਮਙ੍ਗਾਂ ਵਤ੍ਸਕਤ੍ਵਚਮ੍| ਬਾਹ੍ਲੀਕਬਿਲ੍ਵਾਤਿਵਿਸਾਰੋਧ੍ਰਤੋਯਦਗੈਰਿਕਮ੍||੪੬|| ਸ਼ੁਣ੍ਠੀਮਧੂਕਮਾਚੀਕਰਕ੍ਤਚਨ੍ਦਨਕਟੂਫਲਮ੍| ਕਟ੍ਵਙ੍ਗਵਤ੍ਸਕਾਨਨ੍ਤਾਧਾਤਕੀਮਧੁਕਾਰ੍ਜੁਨਮ੍||੪੭|| ਪੁਸ੍ਯੇ ਗਹੀਤ੍ਵਾ ਸਞ੍ਚੂਰ੍ਣ੍ਯ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਤਨ੍ਦੁਲਾਮ੍ਭਸਾ| ਪਿਬੇਦਰ੍ਸ਼ਃਸ੍ਵਤੀਸਾਰੇ ਰਕ੍ਤਂ ਯਸ਼੍ਚੋਪਵੇਸ਼੍ਯਤੇ||੪੮|| ਦੋਸਾ ਜਨ੍ਤੁਕਤਾ ਯੇ ਚ ਬਾਲਾਨਾਂ ਤਾਂਸ਼੍ਚ ਨਾਸ਼ਯੇਤ੍| ਯੋਨਿਦੋਸਂ ਰਜੋਦੋਸਂ ਸ਼੍ਯਾਵਸ਼੍ਵੇਤਾਰੁਣਾਸਿਤਮ੍||੪੯|| ਚੂਰ੍ਣਂ ਪੁਸ੍ਯਾਨੁਗਂ ਨਾਮ ਹਿਤਮਾਤ੍ਰੇਯਪੂਜਿਤਮ੍| ਯੋਨ੍ਯਾਂ ਬਲਾਸਦੁਸ੍ਟਾਯਾਂ ਸਰ੍ਵਂ ਰੂਕ੍ਸੋਸ੍ਣਮੌਸਧਮ੍||੫੦||

ਸ੦- ਪਾਠਾਦਿਕਂ ਪੁਸ੍ਯੇ ਗਹੀਤ੍ਵਾ ਸਞ੍ਚੂਰ੍ਣ੍ਯ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਨ੍ਵਿਤਂ ਤਨ੍ਦੁਲਾਮ੍ਭਸਾ ਪਿਬੇਤ੍ ਅਰ੍ਸ਼ੋਵਿਸਯਾਦਿਸੁ| ਯੇ ਚ ਦੋਸਾ ਜਨ੍ਤੁਕਤਾ ਬਾਲਾਨਾਂ, ਤਾਂਸ਼੍ਚ ਯੋਨਿਦੋਸਾਦੀਨ੍ ਹਨ੍ਤਿ| ਪੁਸ੍ਯਾਨੁਗਸਂਜ੍ਞਮੇਤਚ੍ਚੂਰ੍ਣਂ ਹਿਤਮਾਤ੍ਰੇਯਪੂਜਿਤਂ ਚ| ਸ੦- ਯੋਨ੍ਯਾਂ ਬਲਾਸੇਨਾ ਦੁਸ੍ਟਾਯਾਂ ਸਰ੍ਵਮੇਵ ਰੂਕ੍ਸੋਸ੍ਣਂ ਹਿਤਮ੍|

Adhikarana shUnonnatAstabdhApicchilAsrAviNIviplutopaplutAdyAsu yoniShu dhAtakyAditailenAbhya~ggAdikam (51-54) · Śloka 54

ਧਾਤਕ੍ਯਾਮਲਕੀਪਤ੍ਰਸ੍ਰੋਤੋਜਮਧੁਕੋਤ੍ਪਲੈਃ| ਜਮ੍ਬ੍ਵਾਮ੍ਰਸਾਰਕਾਸੀਸਰੋਧ੍ਰਕਟ੍ਫਲਤਿਨ੍ਦੁਕੈਃ||੫੧|| ਸੌਰਾਸ੍ਟ੍ਰਿਕਾਦਾਡਿਮਤ੍ਵਗੁਦੁਮ੍ਬਰਸ਼ਲਾਟੁਭਿਃ| ਅਕ੍ਸਮਾਤ੍ਰੈਰਜਾਮੂਤ੍ਰੇ ਕ੍ਸੀਰੇ ਚ ਦ੍ਵਿਗੁਣੇ ਪਚੇਤ੍||੫੨|| ਤੈਲਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਤਦਭ੍ਯਙ੍ਗਪਿਚੁਬਸ੍ਤਿਸੁ ਯੋਜਯੇਤ੍| ਤੇਨ ਸ਼ੂਨੋਨ੍ਨਤਾ ਸ੍ਤਬ੍ਧਾ ਪਿਚ੍ਛਿਲਾ ਸ੍ਰਾਵਿਣੀ ਤਥਾ||੫੩|| ਵਿਪ੍ਲੁਤੋਪਪ੍ਲੁਤਾ ਯੋਨਿਃ ਸਿਦ੍ਧ੍ਯੇਤਤ੍ਸ੍ਫੋਟਸ਼ੂਲਿਨੀ| |੫੪|

ਸ੦- ਧਾਤਕ੍ਯਾਦਿਭਿਃ ਕਾਰ੍ਸਿਕੈਸ਼੍ਛਾਗਮੂਤ੍ਰੇ ਦ੍ਵਿਗੁਣੇ, ਕ੍ਸੀਰੇ ਚ ਦ੍ਵਿਗੁਣੇ, ਤੈਲਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਪਚੇਤ੍| ਤਤ੍ਤੈਲਮਭ੍ਯਙ੍ਗਾਦਿਸੁ ਯੋਜ੍ਯਮ੍| ਅਨੇਨ ਤੈਲੇਨ ਸ਼ੂਨਾਦਿਗੁਣਾ ਯੋਨਿਃ ਸਿਧ੍ਯਤਿ|

Adhikarana shUnonnatAstabdhApicchilAsrAviNIviplutopaplutAdyAsu yoniShu yavAnnAdishIlanam (54-55) · Śloka 55

| ਯਵਾਨ੍ਨਮਭਯਾਰਿਸ੍ਟਂ ਸੀਧੁ ਤੈਲਂ ਚ ਸ਼ੀਲਯੇਤ੍||੫੪|| ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਯੋਰਜਃ ਪਥ੍ਯਾਪ੍ਰਯੋਗਾਂਸ਼੍ਚ ਸਮਾਕ੍ਸਿਕਾਨ੍| |੫੫|

ਸ੦- ਤਥਾ ਯਵਾਨ੍ਨਾਦਿਕਂ ਸ਼ੀਲਯੇਤ੍| ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਾਦਿਪ੍ਰਯੋਗਾਂਸ਼੍ਚ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਨ੍ਵਿਤਾਨਭ੍ਯਸੇਤ੍|

Adhikarana paicchilye kAsIsAdicUrNo vaishadyakArakaH (55-56) · Śloka 56

| ਕਾਸੀਸਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਕਾਙ੍ਕ੍ਸੀ ਸਾਮ੍ਰਜਮ੍ਬ੍ਵਸ੍ਥਿ ਧਾਤੁਕੀ||੫੫|| ਪੈਚ੍ਛਿਲ੍ਯੇ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸਂਯੁਕ੍ਤਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣੋ ਵੈਸ਼ਦ੍ਯਕਾਰਕਃ| |੫੬|

ਸ੦- ਕਾਸੀਸਾਦਿਕਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣੋ ਮਾਕ੍ਸਿਕਾਨ੍ਵਿਤਃ ਪੈਚ੍ਛਿਲ੍ਯੇ ਵਿਸ਼ਦਤ੍ਵਕਤ੍|

Adhikarana paicchilye durgandhe palAshAdicUrNaH, AragvadhAdikvAthena secanam (56-57) · Śloka 57

| ਪਲਾਸ਼ਧਾਤਕੀਜਮ੍ਬੂਸਮਙ੍ਗਾਮੋਚਸਰ੍ਜਜਃ||੫੬|| ਦੁਰ੍ਗਨ੍ਧੇ ਪਿਚ੍ਛਿਲੇ ਕ੍ਲੇਦੇ ਸ੍ਤਮ੍ਭਨਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣ ਇਸ੍ਯਤੇ| ਆਰਗ੍ਵਧਾਦਿਵਰ੍ਗਸ੍ਯ ਕਸਾਯਃ ਪਰਿਸੇਚਨਮ੍||੫੭||

ਸ੦- ਪਲਾਸ਼ਾਦਿਜਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣੋ ਦੁਰ੍ਗਨ੍ਧਾਦਿਸੁ ਸ੍ਤਮ੍ਭਨਮਿਸ੍ਯਤੇ| ਆਰਗ੍ਵਧਾਦਿਵਰ੍ਗਕ੍ਵਾਥੋ (ਹ.ਸੂ. ਅ. ੧੫/੧੭) ਦੁਰ੍ਗਨ੍ਧਾਦੌ ਪਰਿਸੇਕਃ|

Adhikarana stabdhAsu karkashAsu mArdavakaraM vesavArAdi dhAraNam (58) · Śloka 58

ਸ੍ਤਮ੍ਬ੍ਧਾਨਾਂ ਕਰ੍ਕਸ਼ਾਨਾਂ ਚ ਕਾਰ੍ਯਂ ਮਾਰ੍ਦਵਕਾਰਕਮ੍| ਧਾਰਣਂ ਵੇਸਵਾਰਸ੍ਯ ਕਸਰਾਪਾਯਸਸ੍ਯ ਚ||੫੮||

ਸਂ-ਸ੍ਤਮ੍ਬ੍ਧਾਨਾਂ ਖਰਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਨਾਂ ਚ ਯੋਨੀਨਾਂ ਮਦੁਤ੍ਵਕਰਂ ਵੇਸਵਾਰਾਦਿਧਾਰਣਂ ਵਿਧੇਯਮ੍| ਵੇਸਵਾਰਃ-ਕੁਟ੍ਟਿਤਸ੍ਵਿਨ੍ਨਸਂਸ੍ਕਤਮਾਂਸਵਿਸ਼ੇਸਃ| ਕਸਰਾ ਚ ਪਾਯਸਂ ਚ ਕਸਰਾਪਾਯਸਮ੍|

Adhikarana durgandhAsu yoniShu sarvagandhAnAM kaShAyAdi (59) · Śloka 59

ਦੁਰ੍ਗਨ੍ਧਾਨਾਂ ਕਸਾਯਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤੈਲਂ ਵਾ ਕਲ੍ਕ ਏਵ ਵਾ| ਚੂਰ੍ਣੇ ਵਾ ਸਰ੍ਵਗਨ੍ਧਾਨਾਂ ਪੂਤਿਗਨ੍ਧਾ(ਨ੍ਧ੍ਯ)ਪਕਰ੍ਸਣਃ||੫੯||

ਸਂ-ਦੁਰ੍ਗਨ੍ਧਾਨਾਂ ਯੋਨੀਨਾਂ ਸਰ੍ਵਗਨ੍ਧਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਾਂ ਕਸਾਯਃ-ਕ੍ਵਾਥੋ, ਹਿਤਃ| ਤਤ੍ਪਕ੍ਵਂ ਤੈਲਂ ਤਤ੍ਕਲ੍ਕ ਏਵ ਵਾ| ਅਥਵਾ ਸਰ੍ਵਗਨ੍ਧਾਨਾਂ ਚੂਰ੍ਣਃ ਪੂਤਿਗਨ੍ਧਾ(ਨ੍ਧ੍ਯ) ਪਹਃ|

Adhikarana shleShmalAsu kaTuprAyA bastayaH, pitte samadhukakShIrAH bastayaH, vAte tailAmlayutAH bastayaH (60) · Śloka 60

ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਲਾਨਾਂ ਕਟੁਪ੍ਰਾਯਾਃ ਸਮੂਤ੍ਰਾ ਬਸ੍ਤਯੋ ਹਿਤਾਃ| ਪਿਤ੍ਤੇ ਸਮਧੁਕਕ੍ਸੀਰਾ ਵਾਤੇ ਤੈਲਾਮ੍ਲਸਂਯੁਤਾਃ||੬੦||

ਸ੦- ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਲਾਨਾਂ ਯੋਨੀਨਾਂ ਕਟੁਪ੍ਰਾਯਾ ਗੋਮੂਤ੍ਰਯੁਤਾਸ਼੍ਚ ਬਸ੍ਤਯੋ ਹਿਤਾਃ| ਪਿਤ੍ਤੇ ਮਧੁਯਸ੍ਟੀਕ੍ਸੀਰਯੁਕ੍ਤਾ ਬਸ੍ਤਯਃ| ਵਾਤੇ ਤੈਲਾਮ੍ਲਯੁਤਾ ਬਸ੍ਤਯੋ ਹਿਤਾਃ|

Adhikarana sannipAtajAyAM sAdhAraNaM karma (61) · Śloka 61

ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਸਮੁਤ੍ਥਾਯਾਃ ਕਰ੍ਮ ਸਾਧਾਰਣਂ ਹਿਤਮ੍| |੬੧|

ਸ੦-ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੋਤ੍ਥਾਯਾਃ ਸਾਧਾਰਣਂ ਕਰ੍ਮ ਹਿਤਮ੍|

Adhikarana evaM yoniShu shuddhAsu garbhadhAraNam (61-62) · Śloka 62

| ਏਵਂ ਯੋਨਿਸੁ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਸੁ ਗਰ੍ਭਂ ਵਿਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਯੋਸਿਤਃ||੬੧|| ਅਦੁਸ੍ਟੇ ਪ੍ਰਾਕਤੇ ਬੀਜੇ ਜੀਵੋਪਕ੍ਰਮਣੇ ਸਤਿ| |੬੨|

ਸ੦- ਏਵਂ-ਅਨੇਨ ਪ੍ਰਕਾਰੇਣ, ਯੋਨਿਸੁ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਾਸੁ ਸਤੀਸੁ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯੋ ਗਰ੍ਭਂ ਲਭਨ੍ਤੇ| ਪ੍ਰਾਕਤੇ ਬੀਜੇਦੁਸ੍ਟੇ ਸਤਿ ਤਥਾ ਜੀਵਸ੍ਯੋਪਕ੍ਰਮਣੇ ਕ੍ਸੇਪੇ ਸਤਿ|

Adhikarana puruShasyApi duShTaM shukraM parIkShyopakramaH (62-63) · Śloka 63

| ਪਞ੍ਚਕਰ੍ਮਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਪੁਰੁਸਸ੍ਯਾਪਿ ਚੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮ੍||੬੨|| ਪਰੀਕ੍ਸ੍ਯ ਵਰ੍ਣੈਰ੍ਦੋਸਾਣਾਂ ਦੁਸ੍ਟਂ ਤਦ੍ਘ੍ਨੈਰੁਪਾਚਰੇਤ੍| |੬੩|

ਸ੦- ਨਰਸ੍ਯ ਪਞ੍ਚਭਿਃ ਕਰ੍ਮਭਿਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ,ਸ਼ੁਕ੍ਰਂ, ਦੋਸਾਣਾਂ ਵਰ੍ਣੈਰ੍ਦੁਸ੍ਟਂ ਪਰੀਕ੍ਸ੍ਯ ਤਦ੍ਘ੍ਨੈਃ-ਦੋਸਘ੍ਨੈਃ, ਉਪਕ੍ਰਮੇਤ੍|

Adhikarana phalasarpiH yonishukradoSheShu shastamAyuShyAdikaraM ca (63-34) · Śloka 34

| ਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਕੁਸ੍ਠਤਗਰਤ੍ਰਿਫਲਾਸ਼ਰ੍ਕਰਾਵਚਾਃ||੬੩|| ਦ੍ਵੇ ਨਿਸ਼ੇ ਮਧੁਕਂ ਮੇਦਾਂ ਦੀਪ੍ਯਕਂ ਕਟੁਰੋਹਿਣੀਮ੍| ਪਯਸ੍ਯਾਹਿਙ੍ਗੁਕਾਕੋਲੀਵਾਜਿਗਨ੍ਧਾਸ਼ਤਾਵਰੀਃ||੬੪|| ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾਕ੍ਸਾਂਸ਼ਾ ਘਤਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਪਚੇਤ੍ਕ੍ਸੀਰਚਤੁਰ੍ਗੁਣਮ੍| ਯੋਨਿਸ਼ੁਕ੍ਰਪ੍ਰਦੋਸੇਸੁ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵੇਸੁ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ||੬੫|| ਆਯੁਸ੍ਯਂ ਪੌਸ੍ਟਿਕਂ ਮੇਧ੍ਯਂ ਧਨ੍ਯਂ ਪੁਂਸਵਨਂ ਪਰਮ੍| ਫਲਸਰ੍ਪਿਰਿਤਿ ਖ੍ਯਾਤਂ ਪੁਸ੍ਪੇ ਪੀਤਂ ਫਲਾਯ ਯਤ੍||੬੬|| ਮ੍ਰਿਯਮਾਣਪ੍ਰਜਾਨਾਂ ਚ ਗਰ੍ਭਿਣੀਨਾਂ ਚ ਪੂਜਿਤਮ੍| ਏਤਤ੍ਪਰਂ ਚ ਬਾਲਾਨਾਂ ਗ੍ਰਹਘ੍ਨਂ ਦੇਹਵਰ੍ਧਨਮ੍||੬੭|| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸੂਨੁਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਗ੍ਭਟਵਿਰਚਿਤਾਯਾਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਹਦਯਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਸਸ੍ਠੇ ਉਤ੍ਤਰਸ੍ਥਾਨੇ ਗੁਹ੍ਯਰੋਗਪ੍ਰਤਿਸੇਧੋ ਨਾਮ ਚਤੁਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੩੪||

ਸਂ-ਮਞ੍ਜਿਸ੍ਟਾਦਿਭਿਃ ਕਾਰ੍ਸਿਕੈਃ ਪਿਸ੍ਟੈਰ੍ਘਤਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਕ੍ਸੀਰਚਤੁਰ੍ਗੁਣਂ ਪਚੇਤ੍| ਤਦ੍ਧਤਂ ਸਰ੍ਵੇਸੁ ਯੋਨਿਸ਼ੁਕ੍ਰਪ੍ਰਦੋਸੇਸੁ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ| ਆਯੁਸ੍ਯਾਦਿ ਗੁਣਂ ਪਰਂ ਪੁਂਸਵਨਂ ਮ੍ਰਿਯਮਾਣਗਰ੍ਭਾਣਾਂ ਗਰ੍ਭਿਣੀਨਾਂ ਚ ਹਿਤਮ੍| ਫਲਸਰ੍ਪਿਰਿਤਿ ਨਾਮ੍ਨਾ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਮ੍| ਕੁਤਃ ? ਯਸ੍ਮਾਤ੍ ਪੁਸ੍ਪੇ-ਆਰ੍ਤਵਸਮਯੇ, ਪੀਤਂ ਫਲਾਯ ਜਾਯਤੇ| ਤਥਾ ਪਰਂ ਬਾਲਾਨਾਂ ਗ੍ਰਹਘ੍ਨਂ ਸ਼ਰੀਰਵਦ੍ਧਿਕਰਂ ਚੇਤਿ| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਗਾਙ੍ਕਦਤ੍ਤਪੁਤ੍ਰਸ਼੍ਰੀਮਦਰੁਣਦਤ੍ਤਵਿਰਚਿਤਾਯਾਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਹਦਯ ਟੀਕਾਯਾਂ ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਸਸ੍ਠ ਉਤ੍ਤਰਸ੍ਥਾਨੇ ਗੁਹ੍ਯਰੋਗ ਪ੍ਰਤਿਸੇਧੋ ਨਾਮ ਚਤੁਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ ਸਮਾਪ੍ਤਃ|| ੩੪|| ਇਤਿ ਸ਼ਲ੍ਯਤਨ੍ਤ੍ਰਂ ਨਾਮ ਪਞ੍ਚਮਮਙ੍ਗਂ ਸਮਾਪ੍ਤਮ੍|