33. guhyarōgavijñānīyādhyāyaḥ

Adhikarana adhyAyopakramaH · Śloka

Adhikarana guhyarogavij~jAnIyAdhyAyaH - guhyarogANAM nidAnaM samprAtpistrayoviMshatividhatvaM ca (2-5) · Śloka 5

ಅಥಾತೋ ಗುಹ್ಯರೋಗವಿಜ್ಞಾನೀಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ| (ಗದ್ಯಸೂತ್ರೇ)||೨|| ಸ್ತ್ರೀವ್ಯವಾಯನಿವೃತ್ತಸ್ಯ ಸಹಸಾ ಭಜತೋಽಥವಾ| ದೋಷಾಧ್ಯುಷಿತಸಙ್ಕೀರ್ಣಮಲಿನಾಣುರಜಃ ಪಥಾಮ್||೧|| ಅನ್ಯಯೋನಿಮನಿಚ್ಛನ್ತೀಮಗಮ್ಯಾಂ ನವಸೂತಿಕಾಮ್| ದೂಷಿತಂ ಸ್ಪೃಶತಸ್ತೋಯಂ ರತಾನ್ತೇಷ್ವಪಿ ನೈವ ವಾ||೨|| ವಿವರ್ಧಯಿಷಯಾ ತೀಕ್ಷ್ಣಾನ್ ಪ್ರಲೇಪಾದೀನ್ ಪ್ರಯಚ್ಛತಃ| ಮುಷ್ಟಿದನ್ತನಖೋತ್ಪೀಡಾವಿಷವಚ್ಛೂಕಪಾತನೈಃ||೩|| ವೇಗನಿಗ್ರಹದೀರ್ಘಾತಿಖರಸ್ಪರ್ಶವಿಘಟ್ಟನೈಃ| ದೋಷಾ ದುಷ್ಟಾ ಗತಾ ಗುಹ್ಯಂ ತ್ರಯೋವಿಂಶತಿಮಾಮಯಾನ್||೪|| ಜನಯನ್ತ್ಯುಪದಂಶಾದೀನ್| |೫|

ಸ೦- ವನಿತಾಸಮ್ಭೋಗಾನ್ನಿವೃತ್ತಸ್ಯ ಸಹಸಾ-ಅಕಸ್ಮಾದೇವ, ಸ್ತ್ರೀವ್ಯವಾಯಂ ಭಜತಃ| ಕೇಚಿತ್ ಕರಾದಿನೈವ ವ್ಯವಾಯಾಭಾಸಂ ಕುರ್ವನ್ತಿ ತನ್ನಿವೃತ್ತ್ಯೈ ಸ್ತ್ರೀಗ್ರಹಣಮ್| ಅಥವೇತಿ ವಕ್ಷ್ಯಮಾಣಗುಣಾಂ ಸ್ತ್ರಿಯಂ ಸೇವಮಾನಸ್ಯ| ಕಿಮ್ಭೂತಾಮ್ ? ವಾತಾದ್ಯಧಿಷ್ಠಿತಸ್ತಥಾ ಸಙ್ಕೀರ್ಣಃ-ಸಙ್ಕಟೋ, ಮಲಿನೋಽಣುಃ-ಸೂಕ್ಷ್ಮೋ, ರಜೋಮಾರ್ಗೋ ಯಸ್ಯಾಸ್ತಾಂ ತಥಾವಿಧಾಂ ಸ್ತ್ರಿಯಮ್| ತಥಾಽನ್ಯಯೋನಿ-ಮಹಿಷ್ಯಾದಿಮ್| ತಥಾಽನಭಿಲಷನ್ತೀಮ್| ತಥಾಽಗಮ್ಯಾಂ-ಭಗಿನ್ಯಾದಿಮ್| ತಥಾ ನವಪ್ರಸೂತಾಮ್| ತಥಾ ದೂಷಿತಂ ಸವಿಷಜನ್ತ್ವಾದಿಭಿರ್ಜಲಂ ಸ್ಪೃಶತೋ, ರತಾನ್ತೇಷ್ವಪಿ ನೈವ ವಾ ಜಲಂ ಸ್ಪೃಶತಃ| ವಿವರ್ಧಯಿತುಮಿಚ್ಛಯಾ ತೀಕ್ಷ್ಣಾನ್ ಪ್ರಲೇಪಸೇಕಾದೀನ್ ವಾ ಪ್ರಕೃತತ್ವಾತ್ ಗುಹ್ಯೇ ಪ್ರಯಚ್ಛತಃ| ತಥಾ ಮುಷ್ಟ್ಯಾದಿಪಾತನೈಸ್ತಥಾ ವೇಗರೋಧನೇನ ತಥಾ ದೀರ್ಘಾತಿಖರಸ್ಪರ್ಶನೇನ ಚ ಯಾನಿ ವಿಘಟ್ಟನಾನಿ, ತೈರೇವ ದೋಷಾ ದುಷ್ಟಾ ಗುಹ್ಯಂ ಪ್ರಾಪ್ತಾಸ್ತ್ರಯೋವಿಂಶತಿ ವಕ್ಷ್ಯಮಾಣಾನ್ ಉಪದಂಶಾದೀನ್ ಕುರ್ವನ್ತಿ|

Adhikarana 1 upadaMshasya pa~jcavidhatvam (5) · Śloka 5

ಉಪದಂಶೋಽತ್ರ ಪಞ್ಚಧಾ| ಪೃಥಗ್ದೋಷೈಃ ಸರುಧಿರೈಃ ಸಮಸ್ತೈಶ್ಚ|೫|

ಸ೦- ಅತ್ರ-ಏಷು ಮಧ್ಯೇ, ಉಪದಂಶಃ ಪಞ್ಚಪ್ರಕಾರಃ| ಕಥಮ್? ಇತ್ಯಾಹ-ದೋಷೈಃ ಪೃಥಕ್ ತ್ರಯಃ, ರಕ್ತೇನ ಚತುರ್ಥಃ, ಸನ್ನಿಪಾತೇನ ಪಞ್ಚಮಃ|

Adhikarana 1 vAtajasya upadaMshasya lakShaNam (5-6) · Śloka 6

| ಅತ್ರ ಮಾರುತಾತ್||೫|| ಮೇಢ್ರೇ ಶೋಫೋ ರುಜಶ್ಚಿತ್ರಾಃ ಸ್ತಮ್ಭಸ್ತ್ವಕ್ಪರಿಪೋಟನಮ್| |೬|

ಸ೦-ಏಷಾಂ ಮಧ್ಯೇ ವಾತೇನೋಪದಂಶೇ ಮೇಢ್ರೇ ಶೋಫೋ ಭವತಿ| ದಾರುಣಾಃ ಪೀಡಾಃ ಸ್ತಮ್ಭಸ್ತಥಾ ತ್ವಚಃ ಪರಿಪೋಟನಮ್|

Adhikarana 2 pittajasya upadaMshasya lakShaNam (6) · Śloka 6

| ಪಕ್ವೋದುಮ್ಬರಸಙ್ಕಾಶಃ ಪಿತ್ತೇನ ಶ್ವಯಥುರ್ಜ್ವರಃ||೬||

ಸ೦-ಪಿತ್ತೇನ ಶ್ವಯಥುಃ ಪಕ್ವೋದುಮ್ಬರಫಲನಿಭೋ ಜ್ವರಶ್ಚ ಸ್ಯಾತ್|

Adhikarana 3 kaphajasya upadaMshasya lakShaNam (7) · Śloka 7

ಶ್ಲೇಷ್ಮಣಾ ಕಠಿನಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಃ ಕಣ್ಡೂಮಾನ್ ಶೀತಲೋ ಗುರುಃ| |೭|

ಸ೦-ಶ್ಲೇಷ್ಮಣಾ ಶ್ವಯಥುಃ ಕಠಿನಾದಿಗುಣಃ ಸ್ಯಾತ್|

Adhikarana 4 raktajasya upadaMshasya lakShaNam (7) · Śloka 7

| ಶೋಣಿತೇನಾಸಿತಸ್ಫೋಟಸಮ್ಭವೋಽಸ್ರಸ್ರುತಿರ್ಜ್ವರಃ||೭||

ಸ೦-ಲೋಹಿತೇನ ಕೃಷ್ಣಸ್ಫೋಟಸಮ್ಭವಾದಯಃ ಸ್ಯುಃ|

Adhikarana 5 sarvajasya upadaMshasya lakShaNam (8) · Śloka 8

ಸರ್ವಜೇ ಸರ್ವಲಿಙ್ಗತ್ವಂ ಶ್ವಯಥುರ್ಮುಷ್ಕಯೋರಪಿ| ತೀವ್ರಾ ರುಗಾಶುಪಚನಂ ದರಣಂ ಕೃಮಿಸಮ್ಭವಃ||೮||

ಸ೦- ಸರ್ವದೋಷಜೇ ಸರ್ವಲಿಙ್ಗತ್ವಂ ಶ್ವಯಥುಶ್ಚ ಮುಷ್ಕಯೋಃ ಸ್ಯಾತ್| ತೀವ್ರಾ ರುಕ್ ಶೀಘ್ರಪಾಕಾದಿಶ್ಚ|

Adhikarana eteShAM sAdhyAsAdhyatvam (9) · Śloka 9

ಯಾಪ್ಯೋ ರಕ್ತೋದ್ಭವಸ್ತೇಷಾಂ ಮೃತ್ಯವೇ ಸನ್ನಿಪಾತಜಃ| |೯|

ಸ೦-ಏತೇಷಾಂ ಮಧ್ಯೇ ರಕ್ತಜೋ ಯಾಪ್ಯಃ| ಸನ್ನಿಪಾತೋತ್ಥೋ ಮೃತ್ಯುಹೇತುಃ|

Adhikarana 2 arshasAM lakShaNam (9-11) · Śloka 11

| ಜಾಯನ್ತೇ ಕುಪಿತೈರ್ದೋಷೈರ್ಗುಹ್ಯಾಸೃಕ್ಪಿಶಿತಾಶ್ರಯೈಃ||೯|| ಅನ್ತರ್ಬಹಿರ್ವಾ ಮೇಢ್ರಸ್ಯ ಕಣ್ಡೂಲಾ ಮಾಂಸಕೀಲಕಾಃ| ಪಿಚ್ಛಿಲಾಸ್ರಸ್ರವಾ ಯೋನೌ ತದ್ವಚ್ಚ ಚ್ಛತ್ರಸನ್ನಿಭಾಃ||೧೦|| ತೇಽರ್ಶಾಂಸ್ಯುಪೇಕ್ಷಯಾ ಘ್ನನ್ತಿ ಮೇಢ್ರಪುಂಸ್ತ್ವಂ ಭಗಾರ್ತವಮ್| |೧೧|

ಸಂ-ದೋಷೈರ್ಗುಹ್ಯರಕ್ತಮಾಂಸಾಶ್ರಯೈಃ ಕ್ರುದ್ಧೈರ್ಮೇಢ್ರಸ್ಯಾನ್ತರ್ಬಹಿರ್ವಾ ಕಣ್ಡೂಲಾ ಮಾಂಸಕೀಲಕಾಃ-ಶಙ್ಕವೋ, ಜಾಯನ್ತೇ| ತಥಾ ಪಿಚ್ಛಿಲರಕ್ತಸ್ರಾವಿಣಃ| ತಥೈವ ಯೋನೌ ಛತ್ರಸದೃಶಾಃ ಸ್ಯುಃ| ತೇ ಮಾಂಸಕೀಲಾ ಅರ್ಶಾಂಸಿ ಗದ್ಯನ್ತೇ| ಉಪೇಕ್ಷಿತಾಶ್ಚ ಮೇಢ್ರೇ ಜಾತಾಃ ಪುಂಸ್ತ್ವಂ ಘ್ನನ್ತಿ| ಭಗೇ ಜಾತಾ ಆರ್ತವಂ ಘ್ನನ್ತಿ|

Adhikarana 3 sarShapikAnAM lakShaNam (11-12) · Śloka 12

| ಗುಹ್ಯಸ್ಯ ಬಹಿರನ್ತರ್ವಾ ಪಿಟಿಕಾಃ ಕಫರಕ್ತಜಾಃ||೧೧|| ಸರ್ಷಪಾಮಾನಸಂಸ್ಥಾನಾ ಘನಾಃ ಸರ್ಷಪಿಕಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ| |೧೨|

ಸ೦-ಗುಹ್ಯಸ್ಯ ಬಾಹ್ಯತೋಽನ್ತರೇ ವಾ ಕಫರಕ್ತಜಾಃ ಪಿಟಿಕಾಃ ಸರ್ಷಪಪ್ರಮಣಾಃ ಸರ್ಷಪಾಕಾರಾ ಘನಾಃ ಸರ್ಷಪಿಕಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ|

Adhikarana 4 avamanthasya lakShaNam (12-13) · Śloka 13

| ಪಿಟಿಕಾ ಬಹವೋ ದೀರ್ಘಾ ದೀರ್ಯನ್ತೇ ಮಧ್ಯತಶ್ಚ ಯಾಃ||೧೨|| ಸೋಽವಮನ್ಥಃ ಕಫಾಸೃಗ್ಭ್ಯಾಂ ವೇದನಾರೋಮಹರ್ಷವಾನ್| |೧೩|

ಸ೦-ಪಿಟಿಕಾ ಬಹವೋ ದೀರ್ಘಾ ಮಧ್ಯೇ ಚ ಯಾ ದೀರ್ಯನ್ತೇ, ಸೋಽವಮನ್ಥೋ ವೇದನಾರೋಮಾಞ್ಚವಾನ್ ಕಫರಕ್ತಾಭ್ಯಾಂ ಸ್ಯಾತ್|

Adhikarana 5 kumbhIkAyAH lakShaNam (13) · Śloka 13

| ಕುಮ್ಭೀಕಾ ರಕ್ತಪಿತ್ತೋತ್ಥಾ ಜಾಮ್ಬವಾಸ್ಥಿನಿಭಾಽಽಶುಜಾ||೧೩||

ಸ೦-ಜಾಮ್ಬವಾಸ್ಥಿರೂಪಾ ಕುಮ್ಭೀಕಾ ರಕ್ತಪಿತ್ತೋದ್ಭವಾ ಶೀಘ್ರೋತ್ಪತ್ತಿಶ್ಚ|

Adhikarana 6 alajyAH lakShaNam (14) · Śloka 14

ಅಲಜೀಂ ಮೇಹವದ್ವಿದ್ಯಾದ್| |೧೪|

ಸ೦-ಅಲಜೀಂ ಪ್ರಮೇಹೇ ಯಥಾ, ತಥಾಽಸ್ಮಿನ್ನಪಿ ವಿದ್ಯಾತ್|

Adhikarana 7 uttamAyAH lakShaNam (14) · Śloka 14

ಉತ್ತಮಾಂ ಪಿತ್ತರಕ್ತಜಾಮ್| ಪಿಟಿಕಾಂ ಮಾಷಮುದ್ಗಾಭಾಂ|೧೪|

ಸ೦-ಉತ್ತಮಾಖ್ಯಾಂ ಪಿತ್ತರಕ್ತಜಾಂ ಮೇಢ್ರಪಿಟಿಕಾಂ ಮಾಷಸಮಾಂ ಮುದ್ಗಾಭಾಂ ವಿದ್ಯಾತ್|

Adhikarana 8 puShkarikAyAH lakShaNam (14-15) · Śloka 15

| ಪಿಟಿಕಾ ಪಿಟಿಕಾಚಿತಾ||೧೪|| ಕರ್ಣಿಕಾ ಪುಷ್ಕರಸ್ಯೇವ ಜ್ಞೇಯಾ ಪುಷ್ಕರಿಕೇತಿ ಸಾ| |೧೫|

ಸ೦- ಪಿಟಿಕಾಚಿತಾ ಯಾ ಪಿಟಿಕಾ ಸ್ಯಾತ್, ತಥಾ ಪದ್ಮಕರ್ಣಿಕಾಕಾರಾ ಪುಷ್ಕರಕರ್ಕಟಾಭಾ, ತಾಂ ಪುಷ್ಕರಿಕೇತಿ ವಿದ್ಯಾತ್|

Adhikarana 9 saMvyUDhapiTikAyAH lakShaNam (15) · Śloka 15

| ಪಾಣಿಭ್ಯಾಂ ಭೃಶಸಂವ್ಯೂಢೇ ಸಂವ್ಯೂಢಪಿಟಿಕಾ ಭವೇತ್||೧೫||

ಸ೦- ಹಸ್ತಾಭ್ಯಾಮತಿಶಯೇನ ಸಂವ್ಯೂಢೇ-ಘೃಷ್ಟೇ ಸತಿ, ಸಂವ್ಯೂಢಪಿಟಿಕಾಖ್ಯಾ ಸ್ಯಾತ್|

Adhikarana 10 mRuditasya lakShaNam (16) · Śloka 16

ಮೃದಿತಂ ಮೃದಿತಂ ವಸ್ತ್ರಸಂರಬ್ಧಂ ವಾತಕೋಪತಃ| |೧೬|

ಸ೦-ಮೃದಿತಂ-ಮಲಿತಂ, ವಸ್ತ್ರಸಂರಬ್ಧಂ-ವಾಸಸಾ ಕ್ಷೋಭಿತಂ, ವಾತಕೋಪಾನ್ಮೃದಿತಂ ಸ್ಯಾತ್|

Adhikarana 11 aShThIlikAyAH lakShaNam (16) · Śloka 16

| ವಿಷಮಾ ಕಠಿನಾ ಭುಗ್ನಾ ವಾಯುನಾಽಷ್ಠೀಲಿಕಾ ಸ್ಮೃತಾ||೧೬||

ಸ೦-ಯಾ ಪಿಟಿಕಾ ವಿಷಮಾ ಸಮುನ್ನತಾ ತಥಾ ಕಠಿನಾ ಕುಟಿಲಾ ಚ ಪವನೇನಾಷ್ಠೀಲಿಕಾ ಗದಿತಾ|

Adhikarana 12 nivRuttasya lakShaNam (17-18) · Śloka 18

ವಿಮರ್ದನಾದಿದುಷ್ಟೇನ ವಾಯುನಾ ಚರ್ಮ ಮೇಢ್ರಜಮ್| ನಿವರ್ತತೇ ಸರುಗ್ದಾಹಂ ಕ್ವಚಿತ್ಪಾಕಂ ಚ ಗಚ್ಛತಿ||೧೭|| ಪಿಣ್ಡಿತಂ ಗ್ರನ್ಥಿತಂ ಚರ್ಮ ತತ್ಪ್ರಲಮ್ಬಮಧೋ ಮಣೇಃ| ನಿವೃತ್ತಸಂಜ್ಞಂ ಸಕಫಂ ಕಣ್ಡೂಕಾಠಿನ್ಯವತ್ತು ತತ್||೧೮||

ಸ೦-ವಾಯುನಾ ವಿಮರ್ದನಾದಿದುಷ್ಟೇನ ಮೇಢ್ರಜಂ ಚರ್ಮ ಸರುಗ್ದಾಹಂ ನಿವರ್ತತೇ| ಕ್ವಚಿತ್-ಕದಾಚಿತ್, ಪಾಕಮಪಿ ಯಾತಿ| ತತ್-ಚರ್ಮ, ಮಣೇರಧಃ ಪಿಣ್ಡಿತಂ ಗ್ರನ್ಥಿತಂ ಪ್ರಲಮ್ಬಂ ಚ ಸ್ಯಾತ್| ತತ್ಸಕಫಂ-ಕಫೇನ ತು ಸಹ, ಕಣ್ಡೂಕಾಠಿನ್ಯಯುತಂ ನಿವೃತ್ತಸಂಜ್ಞಂ ಸ್ಯಾತ್|

Adhikarana 13 avapATikAyAH lakShaNam (19) · Śloka 19

ದುರುಢಂ ಸ್ಫುಟಿತಂ ಚರ್ಮ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಮವಪಾಟಿಕಾ| |೧೯|

ಸ೦-ಕೃಚ್ಛ್ರೇಣ ರೋಹತಿ ಯಚ್ಚ ದುಃಸ್ಫುಟಿತಂ ಚರ್ಮ, ತತ್ ಕಥಿತಮವಪಾಟಿಕಾ|

Adhikarana 14 niruddhamaNeH lakShaNam (19-20) · Śloka 20

| ವಾತೇನ ದೂಷಿತಂ ಚರ್ಮ ಮಣೌ ಸಕ್ತಂ ರುಣದ್ಧಿ ಚೇತ್||೧೯|| ಸ್ರೋತೋ ಮೂತ್ರಂ ತತೋಽಭ್ಯೇತಿ ಮನ್ದಧಾರಮವೇದನಮ್| ಮಣೇರ್ವಿಕಾಶರೋಧಶ್ಚ ಸ ನಿರುದ್ಧಮಣಿರ್ಗದಃ||೨೦||

ಸ೦- ವಾತೇನ ಚರ್ಮ ದೂಷಿತಂ ಮಣೌ ಸಕ್ತಂ ಚೇತ್ ಸ್ರೋತೋ ರುಣದ್ಧಿ| ತತೋ ಮನ್ದಧಾರಮರುಜಂ ಮೂತ್ರಮೇತಿ| ಮಣೇಶ್ಚ ವಿಕಾಶರೋಧಃ| ಸ ಏವಂ ವಿಧೋ ರೋಗೋ ನಿರುದ್ಧಮಣಿಸಂಜ್ಞಃ|

Adhikarana 15 grathitasya lakShaNam (21) · Śloka 21

ಲಿಙ್ಗಂ ಶೂಕೈರಿವಾಪೂರ್ಣಂ ಗ್ರಥಿತಾಖ್ಯಂ ಕಫೋದ್ಭವಮ್| |೨೧|

ಸ೦-ಲಿಙ್ಗಂ ಶೂಕೈರಾಕೀರ್ಣಮಿವ ಸ್ಯಾತ್, ತದ್ ಗ್ರಥಿತಸಂಜ್ಞಂ ಕಫಜಮ್|

Adhikarana 16 sparshahAneH lakShaNam (21) · Śloka 21

| ಶೂಕದೂಷಿತರಕ್ತೋತ್ಥಾ ಸ್ಪರ್ಶಹಾನಿಸ್ತದಾಹ್ವಯಾ||೨೧||

ಸ೦-ಶೂಕದೂಷಿತರಕ್ತೋದ್ಭವಾ ಸ್ಪರ್ಶಹಾನಿಃ, ಸಾ ಸ್ಪರ್ಶಹಾನಿಸಂಜ್ಞಾ|

Adhikarana 17 shataponakasya lakShaNam (22) · Śloka 22

ಛಿದ್ರೈರಣುಮುಖೈರ್ಯತ್ತು ಮೇಹನಂ ಸರ್ವತಶ್ಚಿತಮ್| ವಾತಶೋಣಿತಕೋಪೇನ ತಂ ವಿದ್ಯಾಚ್ಛತಪೋನಕಮ್||೨೨||

ಸ೦-ಯತ್ಪುನರ್ಮೇಢ್ರಂ ಛಿದ್ರೈಃ ಸೂಕ್ಷ್ಮಮುಖೈಃ ಸರ್ವತಃ-ಪರಿತಃ, ಚಿತಂ ವಾತಶೋಣಿತಕೋಪಾತ್, ತಂ ಶತಪೋನಕಂ ವಿದ್ಯಾತ್|

Adhikarana 18 tvakpAkasya lakShaNam (23) · Śloka 23

ಪಿತ್ತಾಸೃಗ್ಭ್ಯಾಂ ತ್ವಚಃ ಪಾಕಸ್ತ್ವಕ್ಪಾಕೋ ಜ್ವರದಾಹವಾನ್| |೨೩|

ಸ೦-ಪಿತ್ತರಕ್ತಾಭ್ಯಾಂ ತ್ವಚಃ ಪಾಕೋ ಜ್ವರದಾಹಾನ್ವಿತಸ್ತ್ವಕ್ಪಾಕಾಖ್ಯಃ|

Adhikarana 19 mAMsapAkasya lakShaNam (23) · Śloka 23

| ಮಾಂಸ್ಪಾಕಃ ಸರ್ವಜಃ ಸರ್ವವೇದನೋ ಮಾಂಸಶಾತನಃ||೨೩||

ಸ೦-ಸರ್ವದೋಷೋತ್ಥೋ ಮಾಂಸ್ಪಾಕಾಖ್ಯಃ ಸರ್ವವೇದನೋ ಮಾಂಸಶಾತನಃ|

Adhikarana 20 raktArbudasya lakShaNam (24) · Śloka 24

ಸರಾಗೈರಸಿತೈಃ ಸ್ಫೋಟೈಃ ಪಿಟಿಕಾಭಿಶ್ಚ ಪೀಡಿತಮ್| ಮೇಹನಂ ವೇದನಾ ಚೋಗ್ರಾ ತಂ ವಿದ್ಯಾದಸೃಗರ್ಬುದಮ್||೨೪||

ಸ೦-ಈಷಲ್ಲೋಹಿತೈಃ ಕೃಷ್ಣೈಃ ಸ್ಫೋಟೈಃ ಪಿಟಿಕಾಭಿಶ್ಚ ಪೀಡಿತಂ ಲಿಙ್ಗಂ ವೇದನಾಶ್ಚ ದಾರುಣಾಃ, ತಂ-ಏವಂವಿಧಂ, ರಕ್ತಾರ್ಬುದಂ ಜಾನೀಯಾತ್|

Adhikarana 21 mAMsArbudasya lakShaNam (25) · Śloka 25

ಮಾಂಸಾರ್ಬುದಂ ಪ್ರಾಗುದಿತಂ| |೨೫|

ಸ೦-ಮಾಂಸಾರ್ಬುದಂ ಪೂರ್ವಮುಕ್ತಂ ಗ್ರನ್ಥ್ಯಾದಿರೋಗವಿಜ್ಞಾನೀಯೇ(ಉ. ಅ.೨೯)| ತಚ್ಚ ತ್ರಿದೋಷಜಮ್|

Adhikarana 22 vidradheH lakShaNam (25) · Śloka 25

ವಿದ್ರಧಿಶ್ಚ ತ್ರಿದೋಷಜಃ| |೨೫|

ಸ೦-ವಿದ್ರಧಿಶ್ಚ ತ್ರಿದೋಷಜಃ| ಸ ಉಕ್ತೋ ವಿದ್ರಧ್ಯಾದಿನಿದಾನೇ (ನಿ. ಅ. ೧೧/೯)|

Adhikarana 23 tilakAlakAnAM lakShaNam (25-26) · Śloka 26

| ಕೃಷ್ಣಾನಿ ಭೂತ್ವಾ ಮಾಂಸಾನಿ ವಿಶೀರ್ಯನ್ತೇ ಸಮನ್ತತಃ||೨೫|| ಪಕ್ವಾನಿ ಸನ್ನಿಪಾತೇನ ತಾನ್ ವಿದ್ಯಾತ್ತಿಲಕಾಲಕಾನ್| |೨೬|

ಸ೦-ಲಿಙ್ಗೇ ಕೃಷ್ಣಾನಿ ಮಾಂಸಾನಿ ಭೂತ್ವಾ ಪರಿತೋ ವಿಶೀರ್ಯನ್ತೇ ಪಕ್ವಾನಿ ಸನ್ನಿಪಾತೇನ| ತಾನ್-ಏವಂಪ್ರಕಾರಾನ್, ತಿಲಕಾಲಕಾನ್ ವಿದ್ಯಾತ್|

Adhikarana eteShAM sAdhyAsAdhyatvam (26-27) · Śloka 27

| ಮಾಂಸೋತ್ಥಮರ್ಬುದಂ ಪಾಕಂ ವಿದ್ರಧಿಂ ತಿಲಕಾಲಕಾನ್||೨೬|| ಚತುರೋ ವರ್ಜಯೇದೇಷಾಂ ಶೇಷಾಂಶ್ಛೀಘ್ರಮುಪಾಚರೇತ್| |೨೭|

ಸ೦- ಏಷಾಂ ಮಧ್ಯೇ ಮಾಂಸಾರ್ಬುದಾದೀಂಶ್ಚತುರಸ್ತ್ಯಜೇತ್-ನೋಪಕ್ರಮೇತ್| ಶೇಷಾನ್-ಷೋಡಶ ರೋಗಾನ್, ಶೀಘ್ರಮುಪಕ್ರಮೇತ್|

Adhikarana yonivyApado viMshatividhatvam (27) · Śloka 27

| ವಿಂಶತಿರ್ವ್ಯಾಪದೋ ಯೋನೇರ್ಜಾಯನ್ತೇ ದುಷ್ಟಭೋಜನಾತ್||೨೭||

ಸ೦- ಯೋನೇರ್ವ್ಯಾಪದೋ ವಿಂಶತಿರ್ದುಷ್ಟಾಹಾರಾದ್ಭವನ್ತಿ|

Adhikarana 1 vAtikyAH lakShaNam (28-31) · Śloka 31

ವಿಷಮಸ್ಥಾಙ್ಗಶಯನಭೃಶಮೈಥುನಸೇವನೈಃ| ದುಷ್ಟಾರ್ತವಾದಪದ್ರವ್ಯೈರ್ಬೀಜದೋಷೇಣ ದೈವತಃ||೨೮|| ಯೋನೌ ಕ್ರುದ್ಧೋಽನಿಲಃ ಕುರ್ಯಾದ್ ರುಕ್ತೋದಾಯಾಮಸುಪ್ತತಾಃ| ಪಿಪೀಲಿಕಾಸೃಪ್ತಿಮಿವ ಸ್ತಮ್ಭಂ ಕರ್ಕಶತಾಂ ಸ್ವನಮ್||೨೯|| ಫೇನಿಲಾರುಣಕೃಷ್ಣಾಲ್ಪತನುರೂಕ್ಷಾರ್ತವಸ್ತ್ರುತಿಮ್| ಸ್ರಸಂ ವಙ್ಕ್ಷಣಪಾರ್ಶ್ವಾದೌ ವ್ಯಥಾಂ ಗುಲ್ಮಂ ಕ್ರಮೇಣ ಚ||೩೦|| ತಾಂಸ್ತಾಂಶ್ಚ ಸ್ವಾನ್ ಗದಾನ್ ವ್ಯಾಪದ್ವಾತಿಕೀ ನಾಮ ಸಾ ಸ್ಮೃತಾ| |೩೧|

ಸ೦- ವಿಷಮಸ್ಥಾಙ್ಗಶಯನಾದಿಭಿರ್ಯೋನೌ ಪವನಃ ಕುಪಿತೋ ರುಜಾದೀನ್ ಕುರ್ಯಾತ್| ತಥಾ ಪಿಪೀಲಿಕೋಪಸರ್ಪಣಮಿವ ಸ್ತಮ್ಭಂ ಕರ್ಕಶತಾಂ ಸ್ವನಂ, ತಥಾ ಫೇನಿಲಾದಿಗುಣಾರ್ತವಸ್ರುತಿಂ, ತಥಾ ವಙ್ಕ್ಷಣಾದೌ ಭ್ರಂಶಂ ರುಜಾಂ, ಕ್ರಮೇಣ ಚ ಗುಲ್ಮಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ತಂಸ್ತಾಂಶ್ಚ-ಅನೇಕವಿಧಾನ್, ರೋಗನ್ ಕುರ್ಯಾತ್| ಸಾ-ಏವಂವಿಧಾ, ವ್ಯಾಪತ್ ವಾತಿಕೀ ಸ್ಮೃತಾ|

Adhikarana 2 aticaraNAyAH lakShaNam (31) · Śloka 31

| ಸೈವಾತಿಚರಣಾ ಶೋಫಸಂಯುಕ್ತಾಽತಿವ್ಯವಾಯತಃ||೩೧||

ಸ೦-ಸೈವಾತಿಚರಣಾ ಶ್ವಯಥುಯುತಾಽತಿವ್ಯವಾಯಾತ್ ಸ್ಯಾತ್|

Adhikarana 3 prAkcaraNAyAH lakShaNam (32) · Śloka 32

ಮೈಥುನಾದತಿಬಾಲಾಯಾಃ ಪೃಷ್ಠಜಙ್ಗೋರುವಙ್ಕ್ಷಣಮ್| ರುಜನ್ ಸನ್ದೂಷಯೇದ್ಯೋನಿಂ ವಾಯುಃ ಪ್ರಾಕ್ಚರಣೇತಿ ಸಾ||೩೨||

ಸ೦- ಮೈಥುನಾದತಿಬಾಲಾಯಾಃ ಪವನಃ ಪೃಷ್ಠಜಙ್ಘೋರುವಙ್ಕ್ಷಣಂ ಪೀಡಯನ್ ಯೋನಿಂ ಸನ್ದೂಷಯೇತ್| ಪ್ರಾಕ್ಚರಣೇತಿ ಸಾ ಸ್ಯಾತ್|

Adhikarana 4 udAvRuttAyAH lakShaNam (33-34) · Śloka 34

ವೇಗೋದಾವರ್ತನಾದ್ಯೋನಿಂ ಪ್ರಪೀಡಯತಿ ಮಾರುತಃ| ಸಾ ಫೇನಿಲಂ ರಜಃ ಕೃಚ್ಛ್ರಾದುದಾವೃತ್ತಂ ವಿಮುಞ್ಚತಿ||೩೩|| ಇಯಂ ವ್ಯಾಪದುದಾವೃತ್ತಾ| |೩೪|

ಸ೦-ವೇಗೋದಾವರ್ತನೇನ ಮಾರುತೋ ಯೋನಿಂ ಪ್ರಕರ್ಷೇಣ ಪೀಡಯತಿ| ತತಃ ಸಾ-ಯೋನಿಃ, ಫೇನಿಲಂ ರಜಃ ಕೃಚ್ಛ್ರಾದುದಾವೃತ್ತಂ ವಿಸೃಜತಿ| ಏಷಾ ವ್ಯಾಪದುದಾವೃತ್ತಾಖ್ಯಾ|

Adhikarana 5 jAtaghnyAH lakShaNam (34) · Śloka 34

ಜಾತಘ್ನೀ ತು ಯದಾಽನಿಲಃ| ಜಾತಂ ಜಾತಂ ಸುತಂ ಹನ್ತಿ ರೌಕ್ಷ್ಯಾದ್ದುಷ್ಟಾರ್ತವೋದ್ಭವಮ್||೩೪||

ಸ೦- ಯದಾ ತು ವಾಯುಃ ಸುತಮುತ್ಪನ್ನಮುತ್ಪನ್ನಂ ರೌಕ್ಷ್ಯಾದ್ದುಷ್ಟಾರ್ತವಜಂ ಹನ್ತಿ, ತದಾ ಜಾತಘ್ನೀ ಸ್ಯಾತ್|

Adhikarana 6 antarmukhyAH lakShaNam (35-36) · Śloka 36

ಅತ್ಯಾಶಿತಾಯಾ ವಿಷಮಂ ಸ್ಥಿತಾಯಾಃ ಸುರತೇ ಮರುತ್| ಅನ್ನೇನೋತ್ಪೀಡಿತೋ ಯೋನೇಃ ಸ್ಥಿತಃ ಸ್ರೋತಸಿ ವಕ್ರಯೇತ್||೩೫|| ಸಾಸ್ಥಿಮಾಂಸಂ ಮುಖಂ ತೀವ್ರರುಜಮನ್ತರ್ಮುಖೀತಿ ಸಾ| |೩೬|

ಸ೦-ಅತಿಸುಹಿತಾಯಾ ವಿಷಮಂ ಸ್ಥಿತಾಯಾ ನಿಧುವನೇ ಪವನೋಽನ್ನೇನೋತ್ಪೀಡಿತೋ ಯೋನೇಃ ಸಮ್ಬನ್ಧಿನಿ ಸ್ರೋತಸಿ ಸ್ಥಿತೋ ಮುಖಂ ಯೋನೇರೇವ ವಕ್ರೀಕುರ್ಯಾತ್, ಅಸ್ಥಿಮಾಂಸೇನ ಸಹ ದಾರುಣಪೀಡಂ, ಸಾಽನ್ತರ್ಮುಖೀತ್ಯುಚ್ಯತೇ|

Adhikarana 7 sUcImukhyAH lakShaNam (36-37) · Śloka 37

| ವಾತಲಾಹಾರಸೇವಿನ್ಯಾಂ ಜನನ್ಯಾಂ ಕುಪಿತೋಽನಿಲಃ||೩೬|| ಸ್ತ್ರಿಯೋ ಯೋನಿಮಣುದ್ವಾರಾಂ ಕುರ್ಯಾತ್ಸೂಚೀಮುಖೀತಿ ಸಾ| |೩೭|

ಸ೦- ವಾತಲಾಹಾರಸೇವಿನ್ಯಾಂ ಮಾತರಿ ವಾಯುಃ ಕುಪಿತಃ ಸ್ತ್ರಿಯೋ ಗರ್ಭಸ್ಥಾಯಾಃ ಸೂಕ್ಷ್ಮದ್ವಾರಾಂ ಯೋನಿ ಕುರ್ಯಾತ್| ಸೂಚೀಮುಖೀ ಸಾ ಸ್ಯಾತ್|

Adhikarana 8 shuShkAkhyAyAH lakShaNam (37-38) · Śloka 38

| ವೇಗರೋಧಾದೃತೌ ವಾಯುರ್ದುಷ್ಟೋ ವಿಣ್ಮೂತ್ರಸಙ್ಗ್ರಹಮ್||೩೭|| ಕರೋತಿ ಯೋನೇಃ ಶೋಷಂ ಚ ಶುಷ್ಕಾಖ್ಯಾ ಸಾಽತಿವೇದನಾ| |೩೮|

ಸ೦-ಋತೌ ವೇಗಧಾರಣಾದ್ವಾಯುರ್ದುಷ್ಟೋ ವಿಣ್ಮೂತ್ರಸಙ್ಗ್ರಹಂ ಕರೋತಿ| ಯೋನೇಃ ಶೋಷಂ ಚ ಕರೋತಿ| ಸಾ ಶುಷ್ಕಸಂಜ್ಞಾಽತಿರುಜಾ ಸ್ಯಾತ್|

Adhikarana 9 vAminyAH lakShaNam (38-39) · Śloka 39

| ಷಡಹಾತ್ ಸಪ್ತರಾತ್ರಾದ್ವಾ ಶುಕ್ರಂ ಗರ್ಭಾಶಯಾನ್ಮರುತ್||೩೮|| ವಮೇತ್ಸರುಙ್ ನೀರುಜೋ ವಾ ಯಸ್ಯಾಃ ಸಾ ವಾಮಿನೀ ಮತಾ| |೩೯|

ಸ೦-ಷಡಹೇನಾಥವಾ ಸಪ್ತಾಹೇನ ಗರ್ಭಾಶಯಾದ್ವಾಯುಃ ಸರುಜೋ ನೀರುಜೋ ವಾ ಯಸ್ಯಾಃ ಶುಕ್ರಂ ವಮೇತ್, ಸಾ ವಾಮಿನೀ ಗದಿತಾ|

Adhikarana 10 ShaNDhAyAH lakShaNam (39-40) · Śloka 40

| ಯೋನೌ ವಾತೋಪತಪ್ತಾಯಾಂ ಸ್ತ್ರೀಗರ್ಭೇ ಬೀಜದೋಷತಃ||೩೯|| ಮೃದ್ವೇಷಿಣ್ಯಸ್ತನೀ ಚ ಸ್ಯಾತ್ ಷಣ್ಢಸಂಜ್ಞಾಽನುಪಕ್ರಮಾ| |೪೦|

ಸ೦-ವಾತೋಪತಪ್ತಾಯಾಂ ಯೋನೌ ಸ್ತ್ರೀಗರ್ಭೇ ಬೀಜದೋಷಾನ್ನರದ್ವೇಷಿಣೀ ಸ್ತನರಹಿತಾ ಚ ಸ್ತ್ರೀ ಸ್ಯಾತ್| ಸ ಷಣ್ಢಸಂಜ್ಞಾಽನುಪಕ್ರಮಾ|

Adhikarana 11 mahAyonyAH lakShaNam (40-41) · Śloka 41

| ದುಷ್ಟೋ ವಿಷ್ಟಭ್ಯ ಯೋನ್ಯಾಸ್ಯಂ ಗರ್ಭಕೋಷ್ಠಂ ಚ ಮಾರುತಃ||೪೦|| ಕುರುತೇ ವಿವೃತಾಂ ಸ್ರಸ್ತಾಂ ವಾತಿಕೀಮಿವ ದುಃಖಿತಾಮ್| ಉತ್ಸನ್ನಮಾಂಸಾಂ ತಾಮಾಹುರ್ಮಹಾಯೋನಿಂ ಮಹಾರುಜಾಮ್||೪೧||

ಸ೦-ಪವನೋ ದುಷ್ಟೋ ಯೋನ್ಯಾಸ್ಯಂ ವಿಷ್ಟಭ್ಯ ಗರ್ಭಕೋಷ್ಠಂ ಚ ವಿವೃತಮುಖೀಂ ಭ್ರಷ್ಟಾಂ ವಾತಿಕೀಮಿವ ಸುದುಃಖಾಮುತ್ಸೃಷ್ಟಪಿಶಿತಾಂ ಪ್ರಕೃತತ್ವಾದ್ಯೋನಿಂ ಕುರುತೇ| ತಾಂ ಮಹಾರುಜಾಂ ಮಹಾಯೋನಿಂ ವದನ್ತಿ|

Adhikarana 12 paittikyAH lakShaNam (42-43) · Śloka 43

ಯಥಾಸ್ವೈರ್ದೂಷಣೈರ್ದುಷ್ಟಂ ಪಿತ್ತಂ ಯೋನಿಮುಪಾಶ್ರಿತಮ್| ಕರೋತಿ ದಾಹಪಾಕೋಷಾಪೂತಿಗನ್ಧಿಜ್ವರಾನ್ವಿತಾಮ್||೪೨|| ಭೃಶೋಷ್ಣಭೂರಿಕುಣಪನೀಲಪೀತಾಸಿತಾರ್ತವಾಮ್| ಸಾ ವ್ಯಾಪತ್ ಪೈತ್ತಿಕೀ|೪೩|

ಸ೦-ಯಥಾಯೋಗಂ ದೂಷಣೈಃ-ಸರ್ವರೋಗನಿದಾನಾದ್ಯುಕ್ತೈಃ, ದುಷ್ಟಂ ಪಿತ್ತಂ ಯೋನೌ ಸ್ಥಿತಂ ಯೋನಿಂ ದಾಹಾದ್ಯನ್ವಿತಾಂ ಕರೋತಿ, ತಥಾ ಭೃಶೋಷ್ಣಾದಿಗುಣಯುತಾರ್ತವಾಮ್| ಸಾ ಪೈತ್ತಿಕೀ ವ್ಯಾಪತ್|

Adhikarana 13 raktayonyAH lakShaNam (43) · Śloka 43

| ರಕ್ತಯೋನ್ಯಾಖ್ಯಾಽಸೃಗತಿಸ್ರುತೇಃ||೪೩||

ಸ೦-ರಕ್ತಯೋನ್ಯಾಖ್ಯಾ ರಕ್ತಸ್ಯಾತಿಸ್ರುತೇಃ ಸ್ಯಾತ್|

Adhikarana 14 shlaiShmikyAyAH lakShaNam (44-45) · Śloka 45

ಕಫೋಽಭಿಷ್ಯನ್ದಿಭಿಃ ಕ್ರುದ್ಧಃ ಕುರ್ಯಾದ್ಯೋನಿಮವೇದನಾಮ್| ಶೀತಲಾಂ ಕಣ್ಡುಲಾಂ ಪಾಣ್ಡುಪಿಚ್ಛಿಲಾಂ ತದ್ವಿಧಸ್ರುತಿಮ್||೪೪|| ಸಾ ವ್ಯಾಪಚ್ಛ್ಲೈಷ್ಮಿಕೀ| |೪೫|

ಸ೦- ಶ್ಲೇಷ್ಮಾಽಭಿಷ್ಯನ್ದಕರಣಹೇತುಭಿಃ ಕುಪಿತೋ ಯೋನಿಂ ಪೀಡಾರಹಿತಾಂ ಶೀತಲಾದಿಗುಣಾಂ ತಥಾ ತದ್ವಿಧಾ-ಪಾಣ್ಡುಪಿಚ್ಛಿಲಾ, ಸ್ರುತಿರ್ಯಸ್ಯಾಸ್ತಾಂ ತಥಾವಿಧಾಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ಸಾ-ಏವಂವಿಧಾ, ವ್ಯಾಪತ್ ಶ್ಲೈಷ್ಮಿಕೀ ಸ್ಯಾತ್|

Adhikarana 15 lohitakShayAyAH lakShaNam (45) · Śloka 45

ವಾತಪಿತ್ತಾಭ್ಯಾಂ ಕ್ಷೀಯತೇ ರಜಃ| ಸದಾಹಕಾರ್ಶ್ಯವೈವರ್ಣ್ಯಂ ಯಸ್ಯಾಃ ಸಾ ಲೋಹಿತಕ್ಷಯಾ||೪೫||

ಸ೦-ಯಸ್ಯಾಃ ವಾತಪಿತ್ತಾಭ್ಯಾಂ ರಜಃ ಕ್ಷೀಯತೇ ದಾಹಕಾರ್ಶ್ಯವೈವರ್ಣ್ಯಯುತಂ, ಸಾ ಲೋಹಿತಕ್ಷಯಾಖ್ಯಾ|

Adhikarana 16 pariplutAyAH lakShaNam (46-48) · Śloka 48

ಪಿತ್ತಲಾಯಾ ನೃಸಂವಾಸೇ ಕ್ಷವಥೂದ್ಗಾರಧಾರಣಾತ್| ಪಿತ್ತಯುಕ್ತೇನ ಮರುತಾ ಯೋನಿರ್ಭವತಿ ದೂಷಿತಾ||೪೬|| ಶೂನಾ ಸ್ಪರ್ಶಾಸಹಾ ಸಾರ್ತಿರ್ನೀಲಪೀತಾಸ್ರವಾಹಿನೀ| ಬಸ್ತಿಕುಕ್ಷಿಗುರುತ್ವಾತಿಸಾರಾರೋಚಕಕಾರಿಣೀ||೪೭|| ಶ್ರೋಣಿವಙ್ಕ್ಷಣರುಕ್ತೋದಜ್ವರಕೃತ್ ಸಾ ಪರಿಪ್ಲುತಾ| |೪೮|

ಸ೦- ಪಿತ್ತಲಾಯಾಃ ಸ್ತ್ರಿಯಾ ನರಸಂಯೋಗೇ ಕ್ಷವಥೂದ್ಗಾರಧಾರಣಾತ್ ಪಿತ್ತಾನ್ವಿತೇನ ವಾಯುನಾ ಯೋನಿರ್ದೂಷಿತಾ ಶೂನಾದಿಗುಣಾ ಬಸ್ತ್ಯಾದಿಗುರುತ್ವಾದಿವಿಧಾಯಿನೀ ತಥಾ ಶ್ರೋಣ್ಯಾದಿತೋದಕರೀ ಸ್ಯಾತ್| ಸಾ ಪರಿಪ್ಲುತಾಖ್ಯಾ|

Adhikarana 17 upaplutAyAH lakShaNam (48-49) · Śloka 49

| ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮಾಮಯವ್ಯಾಪ್ತಾ ಶ್ವೇತಪಿಚ್ಛಿಲವಾಹಿನೀ||೪೮|| ಉಪಪ್ಲುತಾ ಸ್ಮೃತಾ ಯೋನಿಃ| |೪೯|

ಸ೦- ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮರೋಗೇಣ ವ್ಯಾಪ್ತಾ ಶುಕ್ಲಪಿಚ್ಛಿಲಸ್ರಾವಿಣೀ ಯೋನಿರುಪಪ್ಲುತಾ ಸ್ಯಾತ್|

Adhikarana 18 viplutAyAH lakShaNam (49) · Śloka 49

ವಿಪ್ಲುತಾಖ್ಯಾ ತ್ವಧಾವನಾತ್| ಸಞ್ಜಾತಜನ್ತುಃ ಕಣ್ಡೂಲಾ ಕಣ್ಡ್ವಾ ಚಾತಿರತಿಪ್ರಿಯಾ||೪೯||

ಸ೦- ಅಕ್ಷಾಲನಾತ್ತು ಯೋನಿಃ ಸಮ್ಭೂತಕೃಮಿಃ ಕಣ್ಡೂಯುತಾ, ಕಣ್ಡ್ವಾ ಚ ಹೇತುನಾ ಸುತರಾಂ ಸುರತಾಭಿಲಾಷಿಣೀ ವಿಪ್ಲುತಾಖ್ಯಾ|

Adhikarana 19 karNinyAH lakShaNam (50-51) · Śloka 51

ಅಕಾಲವಾಹನಾದ್ವಾಯುಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮರಕ್ತವಿಮೂರ್ಚ್ಛಿತಃ| ಕರ್ಣಿಕಾಂ ಜನಯೇದ್ಯೋನೌ ರಜೋಮಾರ್ಗನಿರೋಧಿನೀಮ್||೫೦|| ಸಾ ಕರ್ಣಿನೀ| |೫೧|

ಸ೦-ಮರುದಕಾಲವಾಹನಾತ್ ಕಫರಕ್ತಮಿಶ್ರಿತೋ ಯೋನೌ ಕರ್ಣಿಕಾಂ ರಜೋಮಾರ್ಗನಿರೋಧಿನೀಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ಸಾ ಕರ್ಣಿನೀ ಗದ್ಯತೇ|

Adhikarana 20 sAnnipAtikyAH lakShaNam (51) · Śloka 51

ತ್ರಿಭಿರ್ದೋಷೈರ್ಯೋನಿಗರ್ಭಾಶಯಾಶ್ರಿತೈಃ| ಯಥಾಸ್ವೋಪದ್ರವಕರೈರ್ವ್ಯಾಪತ್ಸಾ ಸಾನ್ನಿಪಾತಿಕೀ||೫೧||

ಸ೦-ತ್ರಿಭಿರ್ದೋಷೈರ್ಯೋನಿಗರ್ಭಾಶಯಾಶ್ರಿತೈರ್ಯಥಾಯೋಗಮುಪದ್ರವಕಾರಿಭಿರ್ಯಾ ವ್ಯಾಪತ್ ಸಾ ಸಾನ್ನಿಪಾತಿಕೀ ಸ್ಯಾತ್|

Adhikarana iti yonirogAH yaiH shukraM necchati, garbhaM na gRuhNAti asRugdarAdi rogAMshca prApnoti (33) · Śloka 33

ಇತಿ ಯೋನಿಗದಾ ನಾರೀ ಯೈಃ ಶುಕ್ರಂ ನ ಪ್ರತೀಚ್ಛತಿ| ತತೋ ಗರ್ಭಂ ನ ಗೃಹ್ಣಾತಿ ರೋಗಾಂಶ್ಚಾಪ್ನೋತಿ ದಾರುಣಾನ್||೫೨|| ಅಸೃಗ್ದರಾರ್ಶೋಗುಲ್ಮಾದೀನಾಬಾಧಾಂಶ್ಚಾನಿಲಾದಿಭಿಃ| ೫೨ ೧/೨| ಇತಿ ಶ್ರೀವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸೂನುಶ್ರೀಮದ್ವಾಗ್ಭಟವಿರಚಿತಾಯಾಮಷ್ಟಾಙ್ಗಹೃದಯಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಷಷ್ಠೇ ಉತ್ತರಸ್ಥಾನೇ ಗುಹ್ಯರೋಗವಿಜ್ಞಾನೀಯೋ ನಾಮ ತ್ರಯಸ್ತ್ರಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೩೩||

ಸ೦- ಇತಿ- ಸಮಾಪ್ತೌ| ಏವಂ ಯೋನಿರೋಗಾಃ 'ಕಥಿತಾಃ' ಇತಿ ಶೇಷಃ| ಯೈರಾಮಯೈರ್ಯೋನಿಃ ಶುಕ್ರಂ ನ ಪ್ರತೀಚ್ಛತಿ| ತತೋ ಗರ್ಭಂ ನಾದತ್ತೇ| ರೋಗಾಂಶ್ಚ ದಾರುಣಾನಸೃಗ್ದರಾದೀನಶ್ರುತೇ| ವಾತಪಿತ್ತಕಫೈಶ್ಚಾಬಾಧಾನ್-ಪೀಡಾವಿಶೇಷಾನ್, ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ| ಇತಿ ಶ್ರೀಮೃಗಾಙ್ಕದತ್ತಪುತ್ರಶ್ರೀಮದರುಣದತ್ತವಿರಚಿತಾಯಾಮಷ್ಟಾಙ್ಗಹೃದಯ ಟೀಕಾಯಾಂ ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಷಷ್ಠ ಉತ್ತರಸ್ಥಾನೇ ಗುಹ್ಯರೋಗವಿಜ್ಞಾನೀಯೋ ನಾಮ ತ್ರಯಾಸ್ತ್ರಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ ಸಮಾಪ್ತಃ|| ೩೩||