32. kṣudrarōgapratiṣēdhādhyayaḥ

Adhikarana kShudrarogapratiShedhAdhyAyaH ----- ajagallikAyAmapakvAyAM jalaukobhirvisrAvaH (2-1) · Śloka 1

அதைஷாஂ சிகித்ஸிதஂ விவக்ஷுராஹ அதாதஃ க்ஷுத்ரரோகப்ரதிஷேதஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ| (கத்யஸூத்ரே)|௨| விஸ்ராவயேஜ்ஜலௌகாபிரபக்வாமஜகல்லிகாம்| |௧|

ஸ௦ - அஜகல்லிகாமபக்வாஂ ஜலஜந்மபிர்விஸ்ராவயேத்|

Adhikarana yavaprakhyAyAM svedo dArvAdibhiH pralepashca (1-2) · Śloka 2

| ஸ்வேதயித்வா யவப்ரக்யாஂ விலயாய ப்ரலேபயேத்||௧|| தாருகுஷ்டமநோஹ்வாலைர்| |௨|

ஸ௦-யவப்ரக்யாஂ ஸ்வேதயித்வா விலாயநார்தஂ ப்ரலேபயேத்தார்வாதிபிஃ|

Adhikarana alajIkacchapIpanasikApAShANagardabheShu eSha vidhiH, jagallikeShveteShu pakveShu vraNavat vidhiH (2) · Śloka 2

இத்யாபாஷாணகர்தபாத்| விதிஸ்தாஂஶ்சாசரேத்பக்வாந் வ்ரணவத்ஸாஜகல்லிகாந்||௨||

ஸ௦- பாஷாணகர்தபஂ யாவதேஷ விதிஃ| தேந க்ரந்தி(அலஜீ)கச்சபஶாலூக(பநஸிகா)பாஷாணகர்தபாநாஂ பூர்வோக்தஂ கார்யமித்யவதிஷ்டதே| தாஂஶ்ச பக்வாந் அஜகல்லிகாஂ ச வ்ரணவதுபக்ரமேத்|

Adhikarana mukhadUShike rodhrAdipralepaH, nArikelashuktipralepaH, ashAntau vamanaM nasyaM ca, ashAntau lalATe sirAvyadhaH (3-4) · Śloka 4

ரோத்ரகுஸ்தும்பருவசாஃ ப்ரலேபோ முகதூஷிகே| வடபல்லவயுக்தா வா நாரிகேலோத்தஶுக்தயஃ||௩|| அஶாந்தௌ வமநஂ நஸ்யஂ லலாடே ச ஸிராவ்யதஃ| |௪|

ஸ௦- முகதூஷிகே ரோத்ராதயஃ ப்ரலேபஃ, வடபல்லவயுக்தா நாரிகேலஶுக்தயோ வா| ஏவமப்யநுபஶமே வமநஂ நஸ்யஂ ச ஹிதம்| லலாடே ச ஸிராமோக்ஷஃ|

Adhikarana padmakaNTake vamanaM nimbaghRutapAnaM, nimbAdilepashca (4-5) · Śloka 5

| நிம்பாம்புவாந்தோ நிம்பாம்புஸாதிதஂ பத்மகண்டகே||௪|| பிபேத்க்ஷௌத்ராந்விதஂ ஸர்பிர்நிம்பாரக்வதலேபநம்| |௫|

ஸ௦- பத்மகண்டகே நிம்பாம்புநா கதவமநோ நிம்பக்வாதபக்வஂ கதஂ ஸக்ஷௌத்ரஂ பிபேத்| நிம்பகர்ணிகாராப்யாஂ லேபஃ|

Adhikarana vivRutAmasUrikAvisphoTaviddhAgardabhIkakShAgandhanAmArAjikAjAlagardabherivellikAsu pittavIsarpavat, agnirohiNyAM pratyAkhyAya pittavIsarpavat (5) · Śloka 5

விவதாதீஂஸ்து ஜாலாந்தாஂஶ்சிகித்ஸேத்ஸேரிவேல்லிகாந்| பித்தவீஸர்பவத்தத்வத் ப்ரத்யாக்யாயாக்நிரோஹிணீம்||௫||

ஸ௦-விவதாதீந் ஜாலாந்தாந்நிரிவேல்லிகாஂ ச பித்தவிஸர்பமிவ சிகித்ஸேத்| அக்நிரோஹிணீஂ ச ப்ரத்யாக்யாய சிகித்ஸேத்|

Adhikarana jAlagardabhe la~gghanAdi sadAkuryAt (6) · Śloka 6

விலங்கநஂ ரக்தவிமோக்ஷணஂ ச விரூக்ஷணஂ காயவிஶோதநஂ ச| தாத்ரீப்ரயோகாந் ஶிஶிரப்ரதேஹாந் குர்யாத்ஸதா ஜாலககர்தபஸ்ய||௬||

ஸ௦- ஜாலககர்தபஸ்ய லங்கநாதி யதாவஸ்தஂ ஸதா குர்யாத்|

Adhikarana vidArikAyAM rakte hRute shleShmagranthivat (7) · Śloka 7

விதாரிகாஂ ஹதே ரக்தே ஶ்லேஷ்மக்ரந்திவதாசரேத்| |௭|

ஸ௦-விதாரிகாஂ ரக்தே ஸ்ருதே கபக்ரந்திமிவ சிகித்ஸேத்|

Adhikarana sharkarArbude medorbudakriyA (7) · Śloka 7

| மேதோர்புதக்ரியாஂ குர்யாத்ஸுதராஂ ஶர்கரார்புதே||௭||

ஸ௦- ஶர்கராபுதே ஸுஷ்டு மேதோர்புதக்ரியாஂ குர்யாத்|

Adhikarana valmIke pravRuddhatvAdiyukte varjanIyatvam (8) · Śloka 8

ப்ரவத்தஂ ஸுபஹுச்சித்ரஂ ஸஶோபஂ மர்மணி ஸ்திதம்| வல்மீகஂ ஹஸ்தபாதே ச வர்ஜயேத்|௮|

ஸ௦- வல்மீகஂ ப்ரவத்தாதிகுணஂ ஹஸ்தபாதே ஜாதஂ ச வர்ஜயேத்|

Adhikarana valmIke itarasmin raktastrAvaH shyAmAdibhirlepashca (8-9) · Śloka 9

| இதரத்புநஃ||௮|| ஶுத்தஸ்யாஸ்ரே ஹதே லிம்பேத் ஸபட்வாரேவதாமதைஃ| ஶ்யாமாகுலத்திகாமூலதந்தீபலலஸக்துபிஃ||௯||

ஸ௦- இதரத் புநர்வல்மீகஂ ஶுத்தஸ்ய ரக்தே ஹதே ஶ்யாமாதிபிஃ ஸலவணகர்ணிகாரகுடூசீபிர்லிம்பேத்|

Adhikarana valmIke pakve duShTamAMsashodhanAdi (10) · Śloka 10

பக்வே து துஷ்டமாஂஸாநி கதீஃ ஸர்வாஶ்ச ஶோதயேத்| ஶஸ்த்ரேண ஸம்யகநு ச க்ஷாரேண ஜ்வலநேந வா||௧௦||

ஸ௦- பக்வே து [வல்மீகே] துஷ்டமாஂஸாநி ஸர்வாஶ்ச கதீஃ ஶோதயேத்| கேந ? ஶஸ்த்ரேண| கதம் ? ஸம்யக்| பஶ்சாத் க்ஷாரேணாக்நிநா ச (வா)|

Adhikarana kadare utkRutya dahanam (11) · Śloka 11

ஶஸ்த்ரேணோத்கத்ய நிஃஶேஷஂ ஸ்நேஹேந கதரஂ தஹேத்| |௧௧|

ஸ௦-கதரஂ ஶஸ்த்ரேண நிஃஶேஷமுத்கத்ய ஸ்நேஹேந தஹேத்|

Adhikarana ruddhagude niruddhamaNivat cikitsitam (11) · Śloka 11

| நிருத்தமணிவத்கார்யஂ ருத்தபாயோஶ்சிகித்ஸிதம்||௧௧||

ஸ௦-ருத்தகுதே சிகித்ஸிதஂ நிருத்தமணிஸதஶஂ கார்யம்|

Adhikarana cippe shuddhipUrvakaM shastrakarma (12) · Śloka 12

சிப்யஂ ஶுத்த்யா ஜிதோஷ்மாணஂ ஸாதயேச்சஸ்த்ரகர்மணா| |௧௨|

ஸ௦-சிப்யஂ ஶுத்த்யா-விரேகாதிகயா, ஜிதோஷ்மாணஂ ஸந்தஂ ஶஸ்த்ரகர்மணா ஸாதயேத்|

Adhikarana kunakhe~apyevameva (12) · Śloka 12

| துஷ்டஂ குநகமப்யேவஂ|௧௨|

ஸ௦-குநகஂ துஷ்டமப்யேவமேவ ஸாதயேத்|

Adhikarana alase caraNayoH kAsIsAdilepaH (12-13) · Śloka 13

| சரணாவலஸே புநஃ||௧௨|| தாந்யாம்லஸிக்தௌ காஸீஸபடோலீரோசநாதிலைஃ| ஸநிம்பபத்ரைராலிம்பேத்|௧௩|

ஸ௦- அலஸே து சரணௌ கஞ்ஜிகஸிக்தௌ காஸீஸாதிபிஃ ஸநிம்பபத்ரைராலிம்பேத்|

Adhikarana tilakAlakeShu maSheShu ca sUryaMkAntAdinA dahanam (13-14) · Śloka 14

| தஹேத்து திலகாலகாந்||௧௩|| மஷாஂஶ்ச ஸூர்யகாந்தேந க்ஷாரேண யதி வாऽக்நிநா| |௧௪|

ஸ௦-திலகாலகாந் மஷாஂஶ்ச ஸூர்யகாந்ததிபிர்தஹேத்|

Adhikarana carmakIlajatUmaNyorutkRutya tadvaddahet (14) · Śloka 14

| தத்வதுத்கத்ய ஶஸ்த்ரேண சர்மகீலஜதூமணீ||௧௪||

ஸ௦-சர்மகீலஜதூமணீ ஶஸ்த்ரேணோத்த(த்க)த்ய ததைவ ஸூர்யகாந்தாதிபிர்தஹேத்|

Adhikarana lA~jchana vya~gganIlikAsu yathAsannaM sirAvyadho kShIrivRukShatvagAdilepashca (15) · Śloka 15

லாஞ்சநாதித்ரயே குர்யாத்யதாஸந்நஂ ஸிராவ்யதம்| லேபயேத்க்ஷீரபிஷ்டைஶ்ச க்ஷீரிவக்ஷத்வகங்குரைஃ||௧௫||

ஸ௦-லாஞ்சநாதிஷு த்ரிஷு-லாஞ்சநவ்யங்கநீலிகாஸு, யதாஸந்நஂ ஸிராஂ வித்யேத்| க்ஷீரிவக்ஷாணாஂ த்வக்பிரங்குரைஶ்ச க்ஷீரபிஷ்டைர்லேபயேத்|

Adhikarana vya~ggeShu arjunatvagAdilepAH (16) · Śloka 16

வ்யங்கேஷு சார்ஜுநத்வக்வா மஞ்ஜிஷ்டா வா ஸமாக்ஷிகா| லேபஃ ஸநவநீதா வா ஶ்வேதாஶ்வகுரஜா மஷீ||௧௬||

ஸ௦-வ்யங்காதிஷு சாயஂ லேபோऽர்ஜுநவல்கஂ க்ஷீரபிஷ்டஂ வா| மஞ்ஜிஷ்டா மாக்ஷிகஸஹிதா வா| ஶ்வேதாஶ்வகுரஜா மஷீ ஸநவநீதா வா|

Adhikarana vya~ggeShu raktacandanAdilepAH (17) · Śloka 17

ரக்தசந்தநமஞ்ஜிஷ்டாகுஷ்டரோத்ரப்ரியங்கவஃ வடாங்குரா மஸூராஶ்ச வ்யங்கக்நா முககாந்திதாஃ||௧௭||

ஸ௦-ரக்தசந்தநாதயோ வ்யங்கஹரா முககாந்திகராஃ 'லேபாஃ' இதி ப்ரகதத்வாத் கம்யதே|

Adhikarana vya~ggeShu dvijIrakAdilepaH, masUrAdilepaH, kolamajjAdilepaH, kuShThAdilepaH, maushalIjaTAlepaH, gavyAsthilepaH (18-21) · Śloka 21

த்வே ஜீரகே கஷ்ணதிலாஃ ஸர்ஷபாஃ பயஸா ஸஹ| பிஷ்டாஃ குர்வந்தி வக்த்ரேந்துமபாஸ்தவ்யங்கலாஞ்சநம்||௧௮|| க்ஷீரபிஷ்டா கதக்ஷௌத்ரயுக்தா வா பஷ்டநிஸ்துஷாஃ| மஸூராஃ க்ஷீரபிஷ்டா வா தீக்ஷ்ணாஃ ஶால்மலிகண்டகாஃ||௧௯|| ஸகுடஃ கோலமஜ்ஜா வா ஶஶாஸக்ஷௌத்ரகல்கிதஃ| ஸப்தாஹஂ மாதுலுங்கஸ்தஂ குஷ்டஂ வா மதுநாऽந்விதம்||௨௦|| பிஷ்டா வா சாகபயஸா ஸக்ஷௌத்ரா மௌஶலீ ஜடா| கோரஸ்தி முஶலீமூலயுக்தஂ வா ஸாஜ்யமாக்ஷிகம்||௨௧||

ஸ௦- ஜீரகத்வயாதயோ லேபே ப்ரயுக்தாஃ பயஸா பிஷ்டா வக்த்ரசந்த்ரஂ நிரஸ்தவ்யங்கலாஞ்சநஂ விதததி| வக்த்ரமேவேந்துஃ, வ்யங்கமேவ லாஞ்சநமிதி ரூபகாலங்காரஃ| மஸூரா பஷ்டா நிஸ்துஷாஶ்ச க்ஷீரபிஷ்டாஃ ஸர்பிர்மாக்ஷிகாந்விதா லேபஃ| ஶால்மலீகண்டகாஸ்தீக்ஷ்ணாஃ க்ஷீரபிஷ்டா வா லேபஃ| கோலஸ்ய-அம்லபதரஸ்ய, மஜ்ஜா ஶஶாஸக்க்ஷௌத்ரபிஷ்டோ குடாந்விதோ லேபஃ| ஸப்தாஹஂ பீஜபூரஸ்யாந்தரஸ்திதஂ குஷ்டஂ மாக்ஷிகயுதஂ வா லேபஃ| மோஉஶலீ ஜடா-ஶால்மலீமூலஂ, சகலீக்ஷீரபிஷ்டஂ ஸக்ஷௌத்ரஂ வா லேபஃ| கவ்யமஸ்தி தாலபத்ரீமூலாந்விதஂ ஸகதமாக்ஷிகஂ வா லேபஃ

Adhikarana vya~ggeShu savarNakRut jambvAmrapallavAdiko lepaH (22) · Śloka 22

ஜம்ப்வாம்ரபல்லவா மஸ்து ஹரித்ரே த்வே நவோ குடஃ| லேபஃ ஸவர்ணகத் பிஷ்டஂ ஸ்வரஸேந ச திந்துகம்||௨௨||

ஸ௦-ஜம்ப்வாம்ரபல்லவாதிகோ லேபஃ ஸவர்ணகரஃ| திந்துகஂ ச ஸ்வரஸேந பிஷ்டஂ லேபஃ ஸவர்ணகரஃ|

Adhikarana vya~ggeShu utpalAdikamudvartanam (23) · Śloka 23

உத்பலமுத்பலகுஷ்டஂ ப்ரியங்குகாலீயகஂ பதரமஜ்ஜா| இதமுத்வர்தநமாஸ்யஂ கரோதி ஶதபத்ரஸஂகாஶம்||௨௩||

ஸ௦-உத்பலாதிகமேததுத்வர்தநஂ பத்மஸதஶஂ முகஂ விதத்தே| ஆர்யா|

Adhikarana vya~ggeShu ebhirevauShadhaiH siddhaH sneho mukhAbhya~ggAya (24) · Śloka 24

ஏபிரேவௌஷதைஃ பிஷ்டைர்முகாப்யங்காய ஸாதயேத்| யதாதோஷர்துகாந் ஸ்நேஹாந் மதுகக்வாதஸஂயுதைஃ||௨௪||

ஸ௦- ஏபிரேவ-பூர்வோதிதைஃ, பிஷ்டைர்மதுகக்வாதாந்விதைர்முகாப்யங்கார்தஂ யதாதோஷஂ யதர்து ஸ்நேஹாந் பாசயேத்|

Adhikarana vya~ggeShu yavAdyabhya~ggaH (25-26) · Śloka 26

யவாந் ஸர்ஜரஸஂ ரோத்ரமுஶீரஂ மதநஂ மது| கதஂ குடஂ ச கோமூத்ரே பசேதாதர்விலேபநாத்||௨௫|| ததப்யங்காந்நிஹந்த்யாஶு நீலிகாவ்யங்கதூஷிகாந்| முகஂ கரோதி பத்மாபஂ பாதௌ பத்மதலோபமௌ||௨௬||

ஸ௦- யவாதீந் தர்வீலேபஂ யாவத் கோமூத்ரே பாசயேத்| ஏததப்யங்காத் த்ராகேவ நீலிகாதீந் ஹந்தி| வக்த்ரஂ ஶதபத்ரஸதஶஂ கரோதி| சரணௌ பங்கஜபத்ரதுல்யௌ விததாதி|

Adhikarana vya~ggeShu ku~gkumAditailanasyaM nIlikAdighnam (27-30) · Śloka 30

குங்குமோஶீரகாலீயலாக்ஷாயஷ்ட்யாஹ்வசந்தநம்| ந்யக்ரோதபாதாஂஸ்தருணாந் பத்மகஂ பத்மகேஸரம்||௨௭|| ஸநீலோத்பலமஞ்ஜிஷ்டஂ பாலிகஂ ஸஸிலாடகே| பக்த்வா பாதாவஶேஷேண தேந பிஷ்டைஶ்ச கார்ஷிகைஃ||௨௮|| லாக்ஷாபத்தங்கமஞ்ஜிஷ்டாயஷ்டீமதுககுங்குமைஃ| அஜாக்ஷீரஂ த்விகுணிதஂ தைலஸ்ய குடவஂ பசேத்||௨௯|| நீலிகாபலிதவ்யங்கவலீதிலகதூஷிகாந்| ஹந்தி தந்நஸ்யமப்யஸ்தஂ முகோபசயவர்ணகத்||௩௦||

ஸ௦-குங்குமாதிகஂ ஸநீலோத்பலமஞ்ஜிஷ்டஂ பலப்ரமாணஂ ஜலாடகே பக்த்வா தேந பாதாவஶேஷேண லாக்ஷாதிபிஶ்ச பிஷ்டைஃ கார்ஷிகைஸ்தைலஸ்ய குடவஂ சாகீக்ஷீரஂ த்விகுடவஂ பசேத்| தத்-தைலஂ, நஸ்யஂ ஶீலிதஂ நீலிகாதீந் ஹந்தி| முகோபசயகரஂ வர்ணகரஂ ச|

Adhikarana vya~ggeShu ma~jjiShThAdikam (31-32) · Śloka 32

மஞ்ஜிஷ்டா ஶபரோத்பவஸ்துவரிகா லாக்ஷா ஹரித்ராத்வயஂ நேபாலீ ஹரிதாலகுங்குமகதா கோரோசநா கைரிகம்| பத்ரஂ பாண்டு வடஸ்ய சந்தநயுகஂ காலீயகஂ பாரதஂ பதங்கஂ கநகத்வசஂ கமலஜஂ பீஜஂ ததா கேஸரம்||௩௧|| ஸிக்தஂ துத்தஂ பத்மகாத்யோ வஸாऽऽஜ்யஂ மஜ்ஜா க்ஷீரஂ க்ஷீரிவக்ஷாம்பு சாக்நௌ| ஸித்தஂ ஸித்தஂ வ்யங்கநீல்யாதிநாஶே வக்த்ரே சாயாமைந்தவீஂ சாஶு தத்தே||௩௨||

ஸ௦- கநகஸ்ய த்வக்-கநகத்வக், தாஂ கநகத்வசம்| மஞ்ஜிஷ்டாதீநி வஸா கதஂ மஜ்ஜா கோக்ஷீரஂ க்ஷீரிவக்ஷக்வாத ஏததக்நௌ பக்வஂ வ்யங்காதிநாஶே ஸித்தஂ-அவ்யாஹதஶக்தி| முகஸ்ய காந்திஂ சாந்த்ரமஸீஂ ஶீக்ரஂ கரோதி| ஶார்தூலவிக்ரீடிதஶாலிந்யௌ வத்தே|

Adhikarana vya~ggeShu mArkavasvarasAdinAvanam (33) · Śloka 33

மார்கவஸ்வரஸக்ஷீரதோயாநீஷ்டாநி நாவநே| |௩௩|

ஸ௦- நாவநே-நஸ்யே, மார்கவஸ்வரஸாதீநி|

Adhikarana prasuptau vAtakuShThoktaM vahnidAhashca (33) · Śloka 33

| ப்ரஸுப்தௌ வாதகுஷ்டோக்தஂ குர்யாத்தாஹஂ ச வஹ்நிநா||௩௩||

ஸ௦- ப்ரஸுப்தௌ வாதகுஷ்டவிஹிதஂ குர்யாத்| வஹ்நிநா ச தஹேத்|

Adhikarana utkoThe kaphapittoktam (34) · Śloka 34

உத்கோடே கபபித்தோக்தஂ| ||௩௪||

ஸ௦- உத்கோடே கபபித்தவிஹிதஂ கார்யம்|

Adhikarana koThe sarvaM kuShThoktam (32) · Śloka 32

கோடே ஸர்வஂ ச கௌஷ்டிகம்| ௩௩ ௧/௨| இதி ஶ்ரீவைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸூநுஶ்ரீமத்வாக்படவிரசிதாயாமஷ்டாங்கஹதயஸஂஹிதாயாஂ ஷஷ்டே உத்தரஸ்தாநே க்ஷுத்ரரோகப்ரதிஷேதோ நாம த்வாத்ரிஂஶோऽத்யாயஃ||௩௨||

ஸ௦- கோடே ச ஸர்வஂ குஷ்டோக்தமிதி| இதி ஶ்ரீமகாங்கதத்தபுத்ரஶ்ரீமதருணதத்தவிரசிதாயாமஷ்டாங்கஹதயடீகாயாஂ ஸர்வாங்கஸுந்தராக்யாயாஂ ஷஷ்டே உத்தரஸ்தாநே க்ஷுத்ரரோகப்ரதிஷேதோ நாம த்வாத்ரிஂஶோऽத்யாயஃ ஸமாப்தஃ||௩௨||