22. mukharōgapratiṣēdhādhyāyaḥ

Adhikarana mukharogapratiShedhAdhyAyaH||22|| oShThagatarogANAM cikitsA| khaNDauShThe vilikhya syUtvA vraNavat (2-1) · Śloka 1

ਅਥਾਤੋ ਮੁਖਰੋਗਪ੍ਰਤਿਸੇਧਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ| (ਗਦ੍ਯਸੂਤ੍ਰੇ|੨| ) ਖਣ੍ਡੌਸ੍ਠਸ੍ਯ ਵਿਲਿਖ੍ਯਾਨ੍ਤੌ ਸ੍ਯੂਤ੍ਵਾ ਵ੍ਰਣਵਦਾਚਰੇਤ੍| |੧|

ਪ੦ ਚ੦-ਖਾਣ੍ਡੌਸ੍ਠਸ੍ਯ-ਛਿਨ੍ਨੌਸ੍ਠਸ੍ਯ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ੍ਵਿਨ੍ਨਸ੍ਯ, ਓਸ੍ਠਪ੍ਰਾਨ੍ਤੌ ਵਿਲਿਖ੍ਯ ਸੁਸ੍ਲਿਸ੍ਟੌ ਕ੍ਸੌਮਸੂਤ੍ਰੇਣ ਸ੍ਯੂਤ੍ਵਾ ਸਦ੍ਯੋਵ੍ਰਣਵਦੁਪਚਾਰਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍,-ਸ਼ਤਧੌਤਘਤਾਭ੍ਯਕ੍ਤਾਂ ਵ੍ਰਣਸ੍ਯੋਪਰਿ ਕਵਲਿਕਾਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍|

Adhikarana khaNDauShThe yaShTyAditailenAbhya~jjanam khaNDauShThe vAtaghnAditailena nasyam (1-2) · Śloka 2

| ਯਸ੍ਟਿਜ੍ਯੋਤਿਸ੍ਮਤੀਰੋਧ੍ਰਸ਼੍ਰਾਵਣੀਸਾਰਿਵੋਤ੍ਪਲੈਃ||੧|| ਪਟੋਲ੍ਯਾ ਕਾਕਮਾਚ੍ਯਾ ਚ ਤੈਲਮਭ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਪਚੇਤ੍| ਨਸ੍ਯਂ ਚ ਤੈਲਂ ਵਾਤਘ੍ਨਮਧੁਰਸ੍ਕਨ੍ਧਸਾਧਿਤਮ੍||੨||

ਪ੦ ਚ੦-ਮਧੁਯਸ੍ਟ੍ਯਾਦਿਭਿਃ ਕਲ੍ਕਿਤੈਸ੍ਤੈਲਮਭ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਪਚੇਤ੍| ਪ੦ ਚ੦-ਵਾਤਹਰਮਧੁਰੌਸਧਸਾਧਿਤਂ ਤੈਲਂ ਨਸ੍ਯਂ ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਮ੍|

Adhikarana vAtaje oShThakope devadhUpAdi mahAsnehena picuryojyaH vAtaje oShThakope yaShTIcUrNayuktamahAsnehena pratisAraNam (3-4) · Śloka 4

ਮਹਾਸ੍ਨੇਹੇਨ ਵਾਤੌਸ੍ਠੇ ਸਿਦ੍ਧੇਨਾਕ੍ਤਃ ਪਿਚੁਰ੍ਹਿਤਃ| ਦੇਵਧੂਪਮਧੂਚ੍ਛਿਸ੍ਟਗੁਗ੍ਗੁਲ੍ਵਮਰਦਾਰੁਭਿਃ||੩|| ਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਚੂਰ੍ਣਯੁਕ੍ਤੇਨ ਤੇਨੈਵ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਣਮ੍| |੪|

ਪ੦ ਚ੦-ਸਰ੍ਜਰਸਸਿਕ੍ਥਕਗੁਗ੍ਗੁਲੁਦੇਵਦਾਰੁਭਿਃ ਸਿਦ੍ਧੇਨ ਮਹਾਸ੍ਨੇਹੇਨ-ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਮਜ੍ਜਵਸਾਤੈਲਾਖ੍ਯੇਨਾਕ੍ਤਃ, ਪਿਚੁਰ੍ਵਾਤੌਸ੍ਠੇ-ਵਾਤਜ ਓਸ੍ਠਕੋਪੇ, ਹਿਤਃ| ਪ੦ ਚ੦-ਤੇਨੈਵ-ਮਹਾਸ੍ਨੇਹੇਨ, ਮਧੁਯਸ੍ਟੀਚੂਰ੍ਣਯੁਕ੍ਤੇਨ ਵਾਤੌਸ੍ਠੇ ਵਾ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਣਂ ਹਿਤਮ੍|

Adhikarana vAtaje oShThakope eraNDapallavairnADyA svedanam vAtaje oShThakope khaNDauShThavihitaM nasyaM shirobhya~ggashca (4-5) · Śloka 5

| ਨਾਡ੍ਯੋਸ੍ਠਂ ਸ੍ਵੇਦਯੇਦ੍ਦੁਗ੍ਧਸਿਦ੍ਧੈਰੇਰਣ੍ਡਪਲ੍ਲਵੈਃ||੪|| ਖਣ੍ਡੌਸ੍ਠਵਿਹਿਤਂ ਨਸ੍ਯਂ ਤਸ੍ਯ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਚ ਤਰ੍ਪਣਮ੍| |੫|

ਪ੦ ਚ੦- ਓਸ੍ਠਂ-ਵਾਤੌਸ੍ਠਂ, ਦੁਗ੍ਧਸਿਦ੍ਧੈਰੇਰਣ੍ਡਪਲ੍ਲਵੈਰ੍ਨਾਡ੍ਯਾ ਸ੍ਵੇਦਯੇਤ੍| ਪਂ ਚਂ-ਖਣ੍ਡੌਸ੍ਠਵਿਹਿਤਂ-ਖਣ੍ਡੌਸ੍ਠੋਕ੍ਤਂ, ਨਸ੍ਯਂ ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਮ੍| ਤਥਾ ਤਸ੍ਯ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਤਰ੍ਪਣਂ-ਸ਼ਿਰੋਭ੍ਯਙ੍ਗਃ, ਕਾਰ੍ਯਃ|

Adhikarana pittaje kShataje ca jalaukAbhIraktamokShaNaM pittaje kShataje ca rodhrAdibhiHpratisAraNam (5-6) · Śloka 6

| ਪਿਤ੍ਤਾਭਿਘਾਤਜਾਵੋਸ੍ਠੌ ਜਲੌਕੋਭਿਰੁਪਾਚਰੇਤ੍||੫|| ਰੋਧ੍ਰਸਰ੍ਜਰਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਮਧੁਕੈਃ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਣਮ੍| |੬|

ਪ੦ ਚ੦-ਪਿਤ੍ਤਜਮਭਿਘਾਤਜਮੋ(ਜਂ ਚੌ)ਸ੍ਠਕੋਪਂ ਜਲੌਕੋਭਿਰੁਪਾਚਰੇਤ੍-ਚਿਕਿਤ੍ਸੇਤ੍ਤਾਭੀ ਰਕ੍ਤਂ ਸ੍ਰਾਵਯੇਤ੍| ਪ੦ ਚ੦-ਪਿਤ੍ਤੋਤ੍ਥੇਭਿਘਾਤਜੇ ਚੌਸ੍ਠਕੋਪੇ ਰੋਧ੍ਰਾਦਿਭਿਃ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਣਂ ਹਿਤਮ੍|

Adhikarana pittaje kShataje ca guDUcyAdighRutenAbhya~jjanam pittaje kShataje ca pittavidradhivat kriyA raktaje oShThakope nave idameva karma (6-7) · Śloka 7

| ਗੁਡੂਚੀਯਸ੍ਟਿਪਤ੍ਤਙ੍ਗਸਿਦ੍ਧਮਭ੍ਯਞ੍ਜਨੇ ਘਤਮ੍||੬|| ਪਿਤ੍ਤਵਿਦ੍ਰਧਿਵਚ੍ਚਾਤ੍ਰ ਕ੍ਰਿਯਾ ਸ਼ੋਣਿਤਜੇਪਿ ਚ| ਇਦਮੇਵ ਨਵੇ ਕਾਰ੍ਯਂ ਕਰ੍ਮ|੭|

ਪ੦ ਚ੦-ਗੁਡੂਚ੍ਯਾਦਿਭਿਃ ਕਲ੍ਕਿਤੈਰ੍ਘਤਂ ਸਿਦ੍ਧਮਭ੍ਯਞ੍ਜਨੇ ਹਿਤਮ੍| ਪ੦ ਚ੦-ਅਤ੍ਰ-[ਏ]ਤਯੋਃ ਪਿਤ੍ਤਾਭਿਘਾਤਜਯੋਃ, ਪਿਤ੍ਤਵਿਦ੍ਰਧਿਵਤ੍ ਕ੍ਰਿਯਾ-ਚਿਕਿਤ੍ਸਾ, ਕਾਰ੍ਯਾ| ਪਂ ਚਂ-ਸ਼ੋਣਿਤਜੇ ਰਕ੍ਤੋ(ਨਵੋ)ਤ੍ਥੇ ਇਦਮੇਵ-ਪਿਤ੍ਤੋਕ੍ਤਂ, ਕਰ੍ਮਕਾਰ੍ਯਮ੍|

Adhikarana kaphaje oShThakope hratAsre pAThAdipratisAraNam kaphaje kaphaghnA dhUmanAvanagaNDUShAH (7-8) · Śloka 8

| ਓਸ੍ਠੇ ਤੁ ਕਫਾਤੁਰੇ||੭|| ਪਾਠਾਕ੍ਸਾਰਮਧੁਵ੍ਯੋਸੈਰ੍ਹਤਾਸ੍ਰੇ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਣਮ੍| ਧੂਮਨਾਵਨਗਣ੍ਡੂਸਾਃ ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਕਫਚ੍ਛਿਦਃ||੮||

ਸ੦-ਕਫਾਤੁਰ ਓਸ੍ਠੇ ਹਤਾਸ੍ਰੇ-ਹਤਰਕ੍ਤੇ, ਪਾਠਾਦਿਭਿਃ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਣਂ ਹਿਤਮ੍| ਤਥਾ ਧੂਮਾਦਯਃ ਕਫਘ੍ਨਾ ਹਿਤਾਃ|

Adhikarana medoje kaphaghnA svinnAdikRutvA~agninA dahet medoje kaphaghnA priya~ggvAdinA pratisAraNam jalArbude bhinnashuddhe tIkShNA gharShaNam jalArbude avagADhe~ativRuddhe vA kShAro~agnirvA (9-11) · Śloka 11

ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਭਿਨ੍ਨਂ ਵਿਮੇਦਸ੍ਕਂ ਦਹੇਨ੍ਮੇਦੋਜਮਗ੍ਨਿਨਾ| ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਰੋਧ੍ਰਤ੍ਰਿਫਲਾਮਾਕ੍ਸਿਕੈਃ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਯੇਤ੍||੯|| ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾ ਘਰ੍ਸਣਂ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਾ ਭਿਨ੍ਨਸ਼ੁਦ੍ਧੇ ਜਲਾਰ੍ਬੁਦੇ| ਅਵਗਾਢੇਤਿਵਦ੍ਧੇ ਵਾ ਕ੍ਸਾਰੋਗ੍ਨਿਰ੍ਵਾ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਯਾ||੧੦|| ਆਮਾਦ੍ਯਵਸ੍ਥਾਸ੍ਵਲਜੀਂ ਗਣ੍ਡੇ ਸ਼ੋਫਵਦਾਚਰੇਤ੍| |੧੧|

ਸ੦-ਮੇਦੋਜਮੋਸ੍ਠਂ ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਭਿਨ੍ਨਂ-ਵਿਦਾਰਿਤਂ, ਵਿਗਤਮੇਦਸਂ ਸਨ੍ਤਮਗ੍ਨਿਨਾ ਦਹੇਤ੍| ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗ੍ਵਾਦਿਭਿਃ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਯੇਤ੍| ਸ੦-ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਾਃ-ਪਿਪ੍ਪਲੀਮਰਿਚਾਦਯਃ, ਸਮਾਕ੍ਸਿਕਾ ਭਿਨ੍ਨਸ਼ੁਦ੍ਧੇ ਜਲਾਰ੍ਬੁਦੇ ਘਰ੍ਸਣਮ੍| ਅਵਗਾਢੇਤਿਵਦ੍ਧੇ ਜਲਾਰ੍ਬੁਦੇ ਕ੍ਸਾਰੋਗ੍ਨਿਰਥਵਾ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮ੍|

Adhikarana (sannipAtaraktamAMsajauShThakopArbudAnAmasAdhyatvAccikitsA noktA) gaNDagatarogasya cikitsA| gaNDAlajyAM shophavat dantagatarogANAM cikitsA| shItadante tailena pAlIdahanam shItadante dADimatvagAdibhiH pratisAraNam shItadante kShIrikvAthaiH kavalaH shItadante aNutailena nasyam (11-14) · Śloka 14

ਆਮਾਦ੍ਯਵਸ੍ਥਾਸ੍ਵਲਜੀਂ ਗਣ੍ਡੇ ਸ਼ੋਫਵਦਾਚਰੇਤ੍| ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਸ੍ਯ ਸ਼ੀਤਦਨ੍ਤਸ੍ਯ ਪਾਲੀਂ ਵਿਲਿਖਿਤਾਂ ਦਹੇਤ੍||੧੧|| ਤੈਲੇਨ, ਪ੍ਰਤਿਸਾਰ੍ਯਾ ਚ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਘਨਸੈਨ੍ਧਵੈਃ| ਦਾਡਿਮਤ੍ਵਗ੍ਵਰਾਤਾਰ੍ਕ੍ਸ੍ਯਕਾਨ੍ਤਾਜਮ੍ਬ੍ਵਸ੍ਥਿਨਾਗਰੈਃ||੧੨|| ਕਵਲਃ ਕ੍ਸੀਰਿਣਾਂ ਕ੍ਵਾਥੈਰਣੁਤੈਲਂ ਚ ਨਾਵਨਮ੍| ਦਨ੍ਤਹਰ੍ਸੇ ਤਥਾ ਭੇਦੇ ਸਰ੍ਵਾ ਵਾਤਹਰਾ ਕ੍ਰਿਯਾ||੧੩|| ਤਿਲਯਸ੍ਟੀਮਧੁਸ਼ਤਂ ਕ੍ਸੀਰਂ ਗਣ੍ਡੂਸਧਾਰਣਮ੍| |੧੪|

ਸ੦-ਆਮਾਦ੍ਯਵਸ੍ਥਾਸ੍ਵਲਜੀਂ ਗਣ੍ਡੇ ਸ਼ੋਫਵਦੁਪਕ੍ਰਮੇਤ੍| ਸ੦-ਸ਼ੀਤਦਨ੍ਤਸ੍ਯ ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਸ੍ਯ ਪਾਲੀਂ ਵਿਲਿਖਿਤਾਂ ਤੈਲੇਨ ਦਹੇਤ੍| ਦਾਡਿਮਤ੍ਵਗਾਦਿਭਿਃ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਦਿਯੁਤੈਃ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰ੍ਯਾ ਚ| ਕ੍ਸੀਰਿਣਾਂ ਕ੍ਵਾਥੈਃ ਕਵਲੋ ਹਿਤਃ| ਨਸ੍ਯਮਣੁਤੈਲਂ ਹਿਤਮ੍| ਸ੦-ਦਨ੍ਤਭੇਦੇ ਹਰ੍ਸੇ ਚ ਸਰ੍ਵਾ ਵਾਤਘ੍ਨੀ ਕ੍ਰਿਯਾ ਸ਼ਸ੍ਤਾ| ਤਿਲਯਸ੍ਟੀਮਧੁਸ਼ਤਂ ਕ੍ਸੀਰਂ ਗਣ੍ਡੂਸਧਾਰਣਮ੍|

Adhikarana pracaladvije dashamUlAmbu gaNDUShaH pracaladvije tutthAdibhirgharShaNam pracaladvije snigdhA nasyAdayaH (14-15) · Śloka 15

| ਸਸ੍ਨੇਹਂ ਦਸ਼ਮੂਲਾਮ੍ਬੁ ਗਣ੍ਡੂਸਃ ਪ੍ਰਚਲਦ੍ਵਿਜੇ||੧੪|| ਤੁਤ੍ਥਰੋਧ੍ਰਕਣਾਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਾਪਤ੍ਤਙ੍ਗਪਟੁਘਰ੍ਸਣਮ੍| ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਃ ਸ਼ੀਲ੍ਯਾ ਯਥਾਵਸ੍ਥਂ ਨਸ੍ਯਾਨ੍ਨਕਵਲਾਦਯਃ||੧੫||

ਸ੦-ਪ੍ਰਚਲਦ੍ਵਿਜੇ ਦਸ਼ਮੂਲਾਮ੍ਬੁ ਸਸ੍ਨੇਹਂ ਗਣ੍ਡੂਸਃ| ਤੁਤ੍ਥਾਦਿਭਿਰ੍ਘਰ੍ਸਣਮ੍| ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾ ਨਸ੍ਯਾਦਯੋਵਸ੍ਥਾਵਸ਼ਾਦਭ੍ਯਸਨੀਯਾਃ|

Adhikarana adhidante kRumidantavaccikitsA adhidante anavasthitarakte dagdhavraNavat (16-17) · Śloka 17

ਅਧਿਦਨ੍ਤਕਮਾਲਿਪ੍ਤਂ ਯਦਾ ਕ੍ਸਾਰੇਣ ਜਰ੍ਜਰਮ੍| ਕਮਿਦਨ੍ਤਮਿਵੋਤ੍ਪਾਟ੍ਯ ਤਦ੍ਵਚ੍ਚੋਪਚਰੇਤ੍ਤਦਾ||੧੬|| ਅਨਵਸ੍ਥਿਤਰਕ੍ਤੇ ਚ ਦਗ੍ਧੇ ਵ੍ਰਣ ਇਵ ਕ੍ਰਿਯਾ| |੧੭|

ਸ੦-ਅਧਿਦਨ੍ਤਕਂ ਕ੍ਸਾਰੇਣਾਲਿਪ੍ਤਂ ਯਦਾ ਜਰ੍ਜਰਂ ਸ੍ਯਾਤ੍, ਤਦਾ ਕਮਿਦਨ੍ਤਂ ਯਥੋਤ੍ਪਾਟ੍ਯ ਤਥੈਵੋਪਕ੍ਰਮੇਤ੍| ਅਨਵਸ੍ਥਿਤਰਕ੍ਤੇ ਚ ਦਗ੍ਧੇਵ੍ਰਣ ਇਵ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾ ਕਾਰ੍ਯਾ|

Adhikarana sharkarAyAM vilekhanam sharkarAyAM tataH kShAracUrNaiH pratisAraNam kapAlikAyAM dantaharShoktA kriyA (17-18) · Śloka 18

| ਅਹਿਂਸਨ੍ ਦਨ੍ਤਮੂਲਾਨਿ ਦਨ੍ਤੇਭ੍ਯਃ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਂ ਹਰੇਤ੍||੧੭|| ਕ੍ਸਾਰਚੂਰ੍ਣੈਰ੍ਮਧੁਯੁਤੈਸ੍ਤਤਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਯੇਤ੍| ਕਪਾਲਿਕਾਯਾਮਪ੍ਯੇਵਂ ਹਰ੍ਸੋਕ੍ਤਂ ਚ ਸਮਾਚਰੇਤ੍||੧੮||

ਸ੦-ਦਨ੍ਤੇਭ੍ਯਃ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਂ ਹਰੇਤ੍, ਦਨ੍ਤਮੂਲਾਨ੍ਯਹਿਂਸਨ੍-ਅਪੀਡਯਨ੍ ਰਕ੍ਸਨ੍| ਤਤਃ-ਅਨਨ੍ਤਰਂ, ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਂ ਵਿਲਿਖ੍ਯ ਕ੍ਸਾਰਚੂਰ੍ਣੈਰ੍ਮਧੁਯੁਤੈਃ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਯੇਤ੍| ਸ੦-ਕਪਾਲਿਕਾਯਾਮਪ੍ਯੇਵਂ-ਏਸ ਏਵੋਪਕ੍ਰਮਃ ਕਾਰ੍ਯਃ| ਦਨ੍ਤਹਰ੍ਸੋਕ੍ਤਂ ਚ ਸਮਾਚਰੇਤ੍|

Adhikarana kRumidante svedo raktavisrAvaNaM ca kRumidante vAtaghnAH snigdhA lepAdayaH kRumidante guDena madenana vA dAhaH kRumidante saptacchadArkakShIrAbhyAM pUraNam (19-20) · Śloka 20

ਜਯੇਦ੍ਵਿਸ੍ਰਾਵਣੈਃ ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਮਚਲਂ ਕਮਿਦਨ੍ਤਕਮ੍| ਸ੍ਨਿਗ੍ਧੈਸ਼੍ਚਾਲੇਪਗਣ੍ਡੂਸਨਸ੍ਯਾਹਾਰੈਸ਼੍ਚਲਾਪਹੈਃ||੧੯|| ਗੁਡੇਨ ਪੂਰ੍ਣਂ ਸੁਸਿਰਂ ਮਧੂਚ੍ਛਿਸ੍ਟੇਨ ਵਾ ਦਹੇਤ੍| ਸਪ੍ਤਚ੍ਛਦਾਰ੍ਕਕ੍ਸੀਰਾਭ੍ਯਾਂ ਪੂਰਣਂ ਕਮਿਸ਼ੂਲਜਿਤ੍||੨੦||

ਸ੦-ਕਮਿਦਨਤਕਂ ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਮਚਲਂ ਵਿਸ੍ਰਾਵਰ੍ਣੈਰ੍ਵਿਸ੍ਰਾਵਯੇਤ੍(ਜਯੇਤ੍)| ਤਥਾ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧੈਰ੍ਵਾਤਘ੍ਨੈਰਾਲੇਪਾਦਿਭਿਃ| ਗੁਡੇਨ ਪੂਰ੍ਣਂ ਸੁਸਿਰਂ ਮਦਨੇਨ ਦਹੇਦ੍ਵਾ| ਸਪ੍ਤਪਰ੍ਣਾਰ੍ਕਕ੍ਸੀਰਾਭ੍ਯਾਂ ਪੂਰਣਂ ਹਿਤਮ੍| ਤਤ੍ ਕਮਿਸ਼ੂਲਜਿਤ੍|

Adhikarana kRumidante hi~ggvAdicUrNapoTalI dashane dhRutA rujAhRut kRumidante hiMgvAdisiddhatailena gaNDUShaH kRumidante eraNDAdikvAthayuktena tailena gaNDUShaH (21-22) · Śloka 22

ਹਿਙ੍ਗੁਕਟ੍ਫਲਕਾਸੀਸਸ੍ਵਰ੍ਜਿਕਾਕੁਸ੍ਠਵੇਲ੍ਲਜਮ੍| ਰਜੋ ਰੁਜਂ ਜਯਤ੍ਯਾਸ਼ੁ ਵਸ੍ਤ੍ਰਸ੍ਥਂ ਦਸ਼ਨੇ ਧਤਮ੍||੨੧|| ਗਣ੍ਡੂਸਂ ਗ੍ਰਾਹਯੇਤ੍ਤੈਲਮੇਭਿਰੇਵ ਚ ਸਾਧਿਤਮ੍| ਕ੍ਵਾੜ੍ਥੈਰ੍ਵਾ ਯੁਕ੍ਤਮੇਰਣ੍ਡਦ੍ਵਿਵ੍ਯਾਘ੍ਰੀਭੂਕਦਮ੍ਬਜੈਃ||੨੨||

ਸ੦-ਹਿਙ੍ਗ੍ਵਾਦਿਕਂ ਚੂਰ੍ਣਂ ਵਸਨਸ੍ਥਿਤਂ ਦਨ੍ਤੇ ਧਤਂ ਰੁਜਾਹਤ੍| ਸ੦-ਏਭਿਰੇਵ-ਹਿਙ੍ਗ੍ਵਾਦਿਭਿਃ, ਕ੍ਵਾਥਯੁਕ੍ਤਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਤੈਲਂ ਗਣ੍ਡੂਸਂ ਰੋਗਿਣਂ ਗ੍ਰਾਹਯੇਤ੍| ਏਰਣ੍ਡਾਦਿਜੈਃ ਕ੍ਵਾਥੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਤੈਲਂ ਗਣ੍ਡੂਸਂ ਧਾਰਯੇਦ੍ਵਾ|

Adhikarana kRumidante evamapyashAntarujasya dantasyoddaraNam kRumidante tataH sayaShTitailena madhunA vA gaNDUShaH (23-24) · Śloka 24

ਕ੍ਰਿਯਾਯੋਗੈਰ੍ਬਹੁਵਿਧੈਰਿਤ੍ਯਸ਼ਾਨ੍ਤਰੁਜਂ ਭਸ਼ਮ੍| ਦਢਮਪ੍ਯੁਦ੍ਧਰੇਦ੍ਦਨ੍ਤਂ ਪੂਰ੍ਵਂ ਮੂਲਾਦ੍ਵਿਮੋਕ੍ਸਿਤਮ੍||੨੩|| ਸਨ੍ਦਂਸ਼ਕੇਨ ਲਘੁਨਾ ਦਨ੍ਤਨਿਰ੍ਘਾਤਨੇਨ ਵਾ| ਤੈਲਂ ਸਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਰਜੋ ਗਣ੍ਡੂਸੋ ਮਧੁ ਵਾ ਤਤਃ||੨੪||

ਸ੦-ਇਤਿ-ਏਵਮਾਦਿਭਿਃ, ਕ੍ਰਿਯਾਯੋਗੈਰ੍ਬਹੁਪ੍ਰਕਾਰੈਃ ਕਤੈਰਪ੍ਯੁਪਕ੍ਰਮੈਰਸ਼ਾਨ੍ਤਪੀਡਂ ਦਨ੍ਤਂ ਸੁਦਢਮਪਿ ਪੂਰ੍ਵਂ ਮੂਲਾਦ੍ਵਿਮੋਕ੍ਸਿਤਂ ਲਘੁਨਾ ਸਨ੍ਦਂਸ਼ਕੇਨ ਦਨ੍ਤਨਿਰ੍ਘਾਤਨੇਨ ਯਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਵੋਦ੍ਧਰੇਤ੍| ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਤੈਲਂ ਮਧੁਯਸ੍ਟੀਚੂਰ੍ਣਯੁਤਂ ਗਣ੍ਡੂਸਂ ਧਾਰਯੇਤ੍| ਮਾਕ੍ਸਿਕਂ ਵਾ ਮਧੁਯਸ੍ਟੀਚੂਰ੍ਣਯੁਤਮ੍|

Adhikarana kRumidante tato vidAryAditailena nasyam kRumidante kRushAdInAM dantaM noddharet kRumidante eShAmapyuddhRutau snigdhAdikramaH (karAlashyAvayorasAdhyatvAccikitsA noktA) (25-27) · Śloka 27

ਤਤੋ ਵਿਦਾਰਿਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਸ਼ਙ੍ਗਾਟਕਕਸੇਰੁਭਿਃ| ਤੈਲਂ ਦਸ਼ਗੁਣਕ੍ਸੀਰਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਯੁਞ੍ਜੀਤ ਨਾਵਨਮ੍||੨੫|| ਕਸ਼ਦੁਰ੍ਬਲਵਦ੍ਧਾਨਾਂ ਵਾਤਾਰ੍ਤਾਨਾਂ ਚ ਨੋਦ੍ਧਰੇਤ੍| ਨੋਦ੍ਧਰੇਚ੍ਚੋਤ੍ਤਰਂ ਦਨ੍ਤਂ ਬਹੂਪਦ੍ਰਵਕਦ੍ਧਿ ਸਃ||੨੬|| ਏਸਾਮਪ੍ਯੁਦ੍ਧਤੌ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ੍ਵਾਦੁਸ਼ੀਤਕ੍ਰਮੋ ਹਿਤਃ| |੨੭|

ਸ੦-ਤਤੋ ਵਿਦਾਰ੍ਯਾਦਿਭਿਰ੍ਦਸ਼ਗੁਣਕ੍ਸੀਰਂ ਤੈਲਂ ਪਕ੍ਵਂ ਨਸ੍ਯਂ ਯੁਞ੍ਜੀਤ| ਸ੦-ਕਸ਼ਾਦੀਨਾਂ ਦਨ੍ਤਂ ਨੋਦ੍ਧਰੇਤ੍| ਉਤ੍ਤਰਂ ਚ ਦਨ੍ਤਂ ਨੋਦ੍ਧਰੇਤ੍| ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਸ ਉਦ੍ਧਤੋ ਬਹੂਪਦ੍ਰਵਕਰਃ| ਏਸਾਮਪਿ ਦਨ੍ਤੈਰੁਦ੍ਧਤੈਃ(ਦਨ੍ਤੋਦ੍ਧਤੌ) ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ੍ਵਾਦੁਸ਼ੀਤਕ੍ਰਮੋ ਹਿਤਃ|

Adhikarana dantamUlagatarogANAM cikitsA| shItAde raktasrAvo mustAdibhiH pratisAraNaM ca shItAde mustAdikvAthena kavalaH shItAde madhurasAdhitatailena nasyam (27-28) · Śloka 28

| ਵਿਸ੍ਰਾਵਿਤਾਸ੍ਰੇ ਸ਼ੀਤਾਦੇ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰੈਃ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਣਮ੍||੨੭|| ਮੁਸ੍ਤਾਰ੍ਜੁਨਤ੍ਵਕ੍ਤ੍ਰਿਫਲਾਫਲਿਨੀਤਾੜ੍ਰ੍ਕ੍ਸ੍ਯਨਾਗਰੈਃ| ਤਤ੍ਕ੍ਵਾਥਃ ਕਵਲੋ, ਨਸ੍ਯਂ ਤੈਲਂ ਮਧੁਰਸਾਧਿਤਮ੍||੨੮||

ਸ੦-ਵਿਸ੍ਰਾਵਿਤਰਕ੍ਤੇ ਸ਼ੀਤਾਦੇ ਮੁਸ੍ਤਾਦਿਭਿਃ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰੈਃ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਣਂ ਹਿਤਮ੍| ਤੇਸਾਂ-ਮੁਸ੍ਤਾਦੀਨਾਂ, ਕ੍ਵਾਥਃ ਕਵਲਃ| ਮਧੁਰੈਃ ਸਾਧਿਤਂ ਤੈਲਂ ਨਸ੍ਯਮ੍|

Adhikarana upakushe uShNAmbusvinnadantamAMsAnAM maNDalAgrAdinA lekhanam upakushe tato lAkShAdibhiH pratisAraNam upakushe tato ghRutamaNDAdinA kavalagrahaH upakushe madhurasiddhaghRutena kavalo nasyaM ca (29-32) · Śloka 32

ਦਨ੍ਤਮਾਂਸਾਨ੍ਯੁਪਕੁਸ਼ੇ ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਾਨ੍ਯੁਸ੍ਣਾਮ੍ਬੁਧਾਰਣੈਃ| ਮਣ੍ਡਲਾਗ੍ਰੇਣ ਸ਼ਾਕਾਦਿਪਤ੍ਰੈਰ੍ਵਾ ਬਹੁਸ਼ੋ ਲਿਖੇਤ੍||੨੯|| ਤਤਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰ੍ਯਾਣਿ ਘਤਮਣ੍ਡਮਧੁਦ੍ਰੁਤੈਃ| ਲਾਕ੍ਸਾਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਪਤ੍ਤਙ੍ਗਲਵਣੋਤ੍ਤਮਗੈਰਿਕੈਃ||੩੦|| ਸਕੁਸ੍ਠਸ਼ੁਣ੍ਠੀਮਰਿਚਯਸ੍ਟੀਮਧੁਰਸਾਞ੍ਜਨੈਃ| ਸੁਖੋਸ੍ਣੋ ਘਤਮਣ੍ਡੋ ਤੈਲਂ ਵਾ ਕਵਲਗ੍ਰਹਃ||੩੧|| ਘਤਂ ਚ ਮਧੁਰੈਃ ਸਿਦ੍ਧਂ ਹਿਤਂ ਕਵਲਨਸ੍ਯਯੋਃ| |੩੨|

ਸ੦-ਉਪਕੁਸ਼ੇ ਦਨ੍ਤਮਾਸਾਨਿ ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਾਨ੍ਯੁਸ੍ਣਾਮ੍ਬੁਗਣ੍ਡੂਸਧਾਰਣੇਨ| ਤਤੋ ਮਣ੍ਡਲਾਗ੍ਰੇਣ ਸ਼ਾਕਾਦਿਪਤ੍ਰੈਰ੍ਵਾ ਬਹੁਸ਼ੋ ਲਿਖੇਤ੍| ਤਤੋ ਲਾਕ੍ਸਾਦਿਭਿਰ੍ਘਤਮਣ੍ਡਮਧੁਦ੍ਰੁਤੈਃ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਣੀਯਾਨਿ| ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਸੁਖੋਸ੍ਣੋ ਘਤਮਣ੍ਡਸ੍ਤੈਲਂ ਵਾ ਕਵਲਗ੍ਰਹਃ| ਮਧੁਰੈਸ਼੍ਚ ਪਕ੍ਵਂ ਘਤਂ ਕਵਲਨਸ੍ਯਯੋਰ੍ਹਿਤਮ੍|

Adhikarana dantapuppuTake svinnacchinnAdikRute yaShTyAdibhiH pratisAraNam (32-33) · Śloka 33

| ਦਨ੍ਤਪੁਪ੍ਪੁਟਕੇ ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਛਿਨ੍ਨਭਿਨ੍ਨਵਿਲੇਖਿਤੇ||੩੨|| ਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਸ੍ਵਰ੍ਜਿਕਾਸ਼ੁਣ੍ਠੀਸੈਨ੍ਧਵੈਃ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਣਮ੍| |੩੩|

ਸ੦-ਦਨ੍ਤਪੁਪ੍ਪੁਟਕੇ ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਛਿਨ੍ਨਭਿਨ੍ਨਵਿਲਿਖਿਤੇ ਯਸ੍ਟ੍ਯਾਦਿਭਿਃ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਣਮ੍|

Adhikarana dantavidradhau kaTvAdibhiH kavalalepanam dantavidradhau kaTukAdibhirgharShaNam dantavidradhau himaiH pAkaM rakShet dantavidradhau pakvaH pATyaH, avagADhako dAhyaH (33-34) · Śloka 34

| ਵਿਦ੍ਰਧੌ ਕਟੁਤੀਕ੍ਸ੍ਣੋਸ੍ਣਰੂਕ੍ਸੈਃ ਕਵਲਲੇਪਨਮ੍||੩੩|| ਘਰ੍ਸਣਂ ਕਟੁਕਾਕੁਸ੍ਠਵਸ਼੍ਚਿਕਾਲੀਯਵੋਦ੍ਭਵੈਃ| ਰਕ੍ਸੇਤ੍ਪਾਕਂ ਹਿਮੈਃ ਪਕ੍ਵਃ ਪਾਟ੍ਯੋ ਦਾਹ੍ਯੋਵਗਾਢਕਃ||੩੪||

ਸ੦-ਵਿਦ੍ਰਧੌ ਕਟ੍ਵਾਦਿਭਿਃ ਕਵਲਲੇਪਨਂ ਹਿਤਮ੍| ਕਟੁਕਾਦਿਭਿਰ੍ਘਰ੍ਸਣਂ ਹਿਤਮ੍| ਹਿਮੈਃ-ਸ਼ੀਤਲੈਃ, ਪਾਕਂ ਰਕ੍ਸੇਤ੍| ਪਕ੍ਵਃ ਪਾਟਨੀਯਃ| ਦਾਹ੍ਯੋਵਗਾਢਃ|

Adhikarana suShire chinnalikhite rodhrAdibhiH pratisAraNam suShire chinnalikhite rodhrAdikvAthairgaNDUShaH suShire chinnalikhite yaShTyAditailena nAvanam (35-37) · Śloka 37

ਸੁਸਿਰੇ ਛਿਨ੍ਨਲਿਖਿਤੇ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰੈਃ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਣਮ੍| ਰੋਧ੍ਰਮੁਸ੍ਤਮਿਸ਼ਿਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਾਤਾਰ੍ਕ੍ਸ੍ਯਪਤ੍ਤਙ੍ਗਕਿਂਸ਼ੁਕੈਃ||੩੫|| ਸਕਟ੍ਫਲੈਃ, ਕਸਾਯੈਸ਼੍ਚ ਤੇਸਾਂ ਗਣ੍ਡੂਸ ਇਸ੍ਯਤੇ| ਯਸ੍ਟੀਰੋਧ੍ਰੋਤ੍ਪਲਾਨਨ੍ਤਾਸਾਰਿਵਾਗੁਰੁਚਨ੍ਦਨੈਃ||੩੬|| ਸਗੈਰਿਕਸਿਤਾਪੁਣ੍ਡ੍ਰੈਃ ਸਿਦ੍ਧਂ ਤੈਲਂ ਚ ਨਾਵਨਮ੍| |੩੭|

ਸ੦-ਸੌਸਿਰੇ ਛਿਨ੍ਨੇ ਲਿਖਿਤੇ ਚ ਰੋਧ੍ਰਾਦਿਭਿਰ੍ਮਾਧ੍ਵੀਕਯੁਤੈਃ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਣਮ੍| ਤੈਰੇਵ ਕਸਾਯੈਰ੍ਗਣ੍ਡੂਸਸ਼੍ਚ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਯਸ੍ਟ੍ਯਾਦਿਭਿਃ ਪਕ੍ਵਂ ਤੈਲਂ ਨਾਵਨਮ੍|

Adhikarana adhimAMsake chedanaM vacAdicUrNaiH pratisAraNaM ca adhimAMsake paTolAdikvAthena kavalaH (37-38) · Śloka 38

| ਛਿਤ੍ਤ੍ਵਾਧਿਮਾਂਸਕਂ ਚੂਰ੍ਣੈਃ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰੈਃ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਯੇਤ੍||੩੭|| ਵਚਾਤੇਜੋਵਤੀਪਾਠਾਸ੍ਵਰ੍ਜਿਕਾਯਵਸ਼ੂਕਜੈਃ| ਪਟੋਲਨਿਮ੍ਬਤ੍ਰਿਫਲਾਕਸਾਯਃ ਕਵਲੋ ਹਿਤਃ||੩੮||

ਸ੦-ਅਧਿਮਾਂਸਕਂ ਛਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਵਚਾਦਿਜੈਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣੈਃ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰੈਃ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਯੇਤ੍| ਪਟੋਲਾਦਿਕ੍ਵਾਥਃ ਕਵਲੋ ਹਿਤਃ|

Adhikarana vidarbhe dantamUlAnAM chedanam vidarbhe tataH kShAranasyAdi (39) · Śloka 39

ਵਿਦਰ੍ਭੇ ਦਨ੍ਤਮੂਲਾਨਿ ਮਣ੍ਡਲਾਗ੍ਰੇਣ ਸ਼ੋਧਯੇਤ੍| ਕ੍ਸਾਰਂ ਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਤ੍ਤਤੋ ਨਸ੍ਯਂ ਗਣ੍ਡੂਸਾਦਿ ਚ ਸ਼ੀਤਲਮ੍||੩੯||

ਸ੦-ਵਿਦਰ੍ਭੇ ਦਨ੍ਤਮੂਲਾਨਿ ਮਣ੍ਡਲਾਗ੍ਰੇਣ ਸ਼ੋਧਯੇਤ੍| ਕ੍ਸਾਰਂ ਯੁਞ੍ਜੀਤ| ਤਤੋ ਨਸ੍ਯਮ੍| ਗਣ੍ਡੂਸਾਦਿ ਚ ਸ਼ੀਤਲਮ੍|

Adhikarana dantanADyAM kAyashirovirekaH dantanADyAM tato dantoddharaNamagnyAdinA dAhaH dantanADyAM jAtyAdikvAthena dhAvanam dantanADyAM kShIrivRukShAmbunnA gaNDUShaH dantanADyAM kShIrivRukShasiddhatailena nasyam (mahAsuShirasyAsAdhyatvAccikitsA noktA) (40-42) · Śloka 42

ਸਂਸ਼ੋਧ੍ਯੋਭਯਤਃ ਕਾਯਂ ਸ਼ਿਰਸ਼੍ਚੋਪਚਰੇਤ੍ਤਤਃ| ਨਾਡੀਂ ਦਨ੍ਤਾਨੁਗਾਂ ਦਨ੍ਤਂ ਸਮੁਦ੍ਧਤ੍ਯਾਗ੍ਨਿਨਾ ਦਹੇਤ੍||੪੦|| ਕੁਬ੍ਜਾਂ ਨੈਕਗਤਿਂ ਪੂਰ੍ਣਾਂ ਗੁਡੇਨ ਮਦਨੇਨ ਵਾ| ਧਾਵਨਂ ਜਾਤਿਮਦਨਖਦਿਰਸ੍ਵਾਦੁਕਣ੍ਟਕੈਃ||੪੧|| ਕ੍ਸੀਰਿਵਕ੍ਸਾਮ੍ਬੁਗਣ੍ਡੂਸੋ, ਨਸ੍ਯਂ ਤੈਲਂ ਚ ਤਤ੍ਕਤਮ੍| |੪੨|

ਸ੦-ਉਭਯਤਃ-ਊਰ੍ਧ੍ਵਮਧਸ਼੍ਚ, ਕਾਯਂ ਮੂਰ੍ਧਾਨਂ ਚ, ਵਿਰੇਕੇਣ ਨਸ੍ਯਾਦਿਨਾ ਚ ਸਂਸ਼ੋਧ੍ਯ ਤਤੋ ਨਾਡੀਂ ਦਨ੍ਤਾਨੁਗਾਮੁਪਚਰੇਤ੍| ਦਨ੍ਤਂ ਸਮੁਦ੍ਧਤ੍ਯਾਗ੍ਨਿਨਾ ਦਹੇਤ੍| ਕੁਬ੍ਜਾਂ ਨੈਕਗਤਿਂ ਪੂਰ੍ਣਾਂ ਗੁਡੇਨ ਮਦਨੇਨ ਸਮੁਦ੍ਧਤ੍ਯਾਗ੍ਨਿਨਾ ਦਹੇਤ੍| ਕੁਬ੍ਜਾਂ ਨੈਕਗਤਿਂ ਪੂਰ੍ਣਾਂ ਗੁਡੇਨ ਮਦਨੇਨ ਵਾ ਦਹੇਤ੍| ਜਾਤ੍ਯਾਦਿਭਿਰ੍ਧਾਵਨਂ ਹਿਤਮ੍| ਕ੍ਸੀਰਵਕ੍ਸਾਮ੍ਬੁਗਣ੍ਡੂਸਃ| ਤਤ੍ਪਕ੍ਵਂ ਚ ਤੈਲਂ ਨਸ੍ਯਮ੍|

Adhikarana jihvAgatarogANAM cikitsA| vAtajihvAyaaM vAtauShThakopokto vidhiH pittajihvAyAM gharShaNena srute rudhire madhuraiH pratisAraNAdi jihvAlase nave eShaH evopakramaH jihvAlase kintu shastreNainaM na spRushet (42-44) · Śloka 44

| ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਵਾਤੌਸ੍ਠਕੋਪੋਕ੍ਤਂ ਕਣ੍ਟਕੇਸ੍ਵਨਿਲਾਤ੍ਮਸੁ||੪੨|| ਜਿਹ੍ਵਾਯਾਂ ਪਿਤ੍ਤਜਾਤੇਸੁ ਘਸ੍ਟੇਸੁ ਰੁਧਿਰੇ ਸ੍ਰੁਤੇ| ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਣਗਣ੍ਡੂਸਨਾਵਨਂ ਮਧੁਰੈਰ੍ਹਿਤਮ੍||੪੩|| ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੈਃ ਕਫੋਤ੍ਥੇਸ੍ਵੇਵਂ ਚ ਸਰ੍ਸਪਤ੍ਰ੍ਯੂਸਣਾਦਿਭਿਃ| ਨਵੇ ਜਿਹ੍ਵਾਲਸੇਪ੍ਯੇਵਂ, ਤਂ ਤੁ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਨ ਸ੍ਪਸ਼ੇਤ੍||੪੪||

ਸ੦-ਜਿਹ੍ਵਾਯਾਂ ਵਾਤੋਤ੍ਥੇਸੁ ਕਣ੍ਟਕੇਸੁ ਵਾਤੌਸ੍ਠਕੋਪੋਕ੍ਤਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਸ੦-ਜਿਹ੍ਵਾਯਾਂ ਪਿਤ੍ਤਜਾਤੇਸੁ ਕਣ੍ਟਕੇਸੁ ਘਸ੍ਟੇਸੁ ਰੁਧਿਰੇ ਸ੍ਰੁਤੇ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਣਾਦਿ ਮਧੁਰੈਰ੍ਹਿਤਮ੍| ਸਂ-ਕਫੋਤ੍ਥੇਸ੍ਵਪ੍ਯੇਵਂ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੈਃ ਸਰ੍ਸਪਾਦਿਭਿਃ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਣਾਦਿ ਹਿਤਮ੍| ਸ੦-ਨਵੇ ਚ ਜਿਹ੍ਵਾਲਸੇ ਏਸ ਏਵੋਪਕ੍ਰਮਃ| ਕਿਂ ਤੁ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣੈਨਂ ਨ ਸ੍ਪਸ਼ੇਤ੍| ਏਤਤ੍ ਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਚ ਪੂਰ੍ਵੇਸਾਂ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਨਂ ਕਾਰ੍ਯਮਿਤ੍ਯਨੁਜਜ੍ਞੇ|

Adhikarana adhijihvikAyAM AkRuShTajihvAcchedanam adhijihvikAyAM tIkShNoShNairghaShaNAdi (45) · Śloka 45

ਉਨ੍ਨਮ੍ਯ ਜਿਹ੍ਵਾਮਾਕਸ੍ਟਾਂ ਬਡਿਸ਼ੇਨਾਧਿਜਿਹ੍ਵਿਕਾਮ੍| ਛੇਦਯੇਨ੍ਮਣ੍ਡਲਾਗ੍ਰੇਣ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੋਸ੍ਣੈਰ੍ਘਰ੍ਸਣਾਦਿ ਚ||੪੫||

ਸ੦-ਅਧਿਜਿਹ੍ਵਿਕਾਂ ਬਡਿਸ਼ੇਨਾਕਸ੍ਟਾਂ ਮਣ੍ਡਲਾਗ੍ਰੇਣ ਛੇਦਯੇਤ੍| ਕਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ? ਉਨ੍ਨਮ੍ਯ ਜਿਹ੍ਵਾਮ੍| ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੋਸ੍ਣੈਰ੍ਘਰ੍ਸਣਾਦਿ ਚ ਕਾਰ੍ਯਮ੍|

Adhikarana upajihvAyAM raktasrAvo yavakShAreNa gharShaNaM ca tAlurogANAM cikitsA| shuNDikAyAM kaphaghnA nasyAdayaH (46) · Śloka 46

ਉਪਜਿਹ੍ਵਾਂ ਪਰਿਸ੍ਰਾਵ੍ਯ ਯਵਕ੍ਸਾਰੇਣ ਘਰ੍ਸਯੇਤ੍| ਕਫਘ੍ਨੈਃ ਸ਼ੁਣ੍ਡਿਕਾ ਸਾਧ੍ਯਾ ਨਸ੍ਯਗਣ੍ਡੂਸਘਰ੍ਸਣੈਃ||੪੬||

ਸ੦-ਉਪਜਿਹ੍ਵਾਂ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਪਰਿਸ੍ਰਾਵ੍ਯ ਯਵਕ੍ਸਾਰੇਣ ਘਰ੍ਸਯੇਤ੍| ਸ੦-ਸ਼ੁਣ੍ਡਿਕਾ ਕਫਘ੍ਨੈਰ੍ਨਸ੍ਯਾਦਿਭਿਃ ਸਾਧਨੀਯਾ|

Adhikarana shuNDikAyAM vRuddhAyAM jihvAgracchedanam shuNDikAyAM aticchede mRutyuH shuNDikAyAM hInacchede vyAdhivRuddhiH (47-48) · Śloka 48

ਏਰ੍ਵਾਰੁਬੀਜਪ੍ਰਤਿਮਂ ਵਦ੍ਧਾਯਾਮਸਿਰਾਤਤਮ੍| ਅਗ੍ਰਂ ਨਿਵਿਸ੍ਟਂ ਜਿਹ੍ਵਾਯਾ ਬਡਿਸ਼ਾਦ੍ਯਵਲਮ੍ਬਿਤਮ੍||੪੭|| ਛੇਦਯੇਨ੍ਮਣ੍ਡਲਾਗ੍ਰੇਣ ਨਾਤ੍ਯਗ੍ਰੇ ਨ ਚ ਮੂਲਤਃ| ਛੇਦੇਤ੍ਯਸਕ੍ਕ੍ਸਯਾਨ੍ਮਤ੍ਯੁਰ੍ਹੀਨੇ ਵ੍ਯਾਧਿਰ੍ਵਿਵਰ੍ਦ੍ਧਤੇ||੪੮||

ਸ੦-ਵਦ੍ਧਯਾਂ ਸ਼ੁਣ੍ਡਿਕਾਯਾਂ ਸਤ੍ਯਾਂ ਜਿਹ੍ਵਾਯਾ ਅਗ੍ਰੇ(ਗ੍ਰਂ) ਨਿਵਿਸ੍ਟਂ ਕਸ੍ਣਦੀਰ੍ਘਕਰ੍ਕਟਿਕਾਬੀਜਸਦਸ਼ਂ ਬਡਿਸ਼ਾਦਿਨਾਵਲਮ੍ਬਿਤਂ ਮਣ੍ਡਲਾਗ੍ਰੇਣ ਛੇਦਯੇਤ੍| ਕਥਮ੍ ? ਨਾਤਿਸ਼ਯੇਨ ਪ੍ਰਾਨ੍ਤੇ ਨ ਚਾਤਿਸ਼ਯੇਨ ਮੂਲੇ| ਯਤੋਤਿਚ੍ਛੇਦੇ ਸਤ੍ਯਸਕ੍ਕ੍ਸਯਾਨ੍ਮਤ੍ਯੁਃ| ਹੀਨਚ੍ਛਿਨ੍ਨੇ ਸਤਿ ਵ੍ਯਾਧਿਰ੍ਵਿਵਰ੍ਦ੍ਧਤੇ|

Adhikarana shuNDikAyAM chinnAyAM maricAdibhirgharShaNam shuNDikAyAM chinnAyAM kaTukAdikvAthena kavalaH (49-50) · Śloka 50

ਮਰਿਚਾਤਿਵਿਸਾਪਾਠਾਵਚਾਕੁਸ੍ਠਕੁਟਨ੍ਨਟੈਃ| ਛਿਨ੍ਨਾਯਾਂ ਸਪਟੁਕ੍ਸੌਦ੍ਰੈਰ੍ਘਰ੍ਸਣਂ, ਕਵਲਃ ਪੁਨਃ||੪੯|| ਕਟੁਕਾਤਿਵਿਸਾਪਾਠਾਨਿਮ੍ਬਰਾਸ੍ਨਾਵਚਾਮ੍ਬੁਭਿਃ| |੫੦|

ਸ੦-ਛਿਨ੍ਨਾਯਾਂ ਮਰਿਚਾਦਿਭਿਃ ਸਸੈਨ੍ਧਵੈਃ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰੈਰ੍ਘਰ੍ਸਣਮ੍| ਕਵਲਃ ਕਟੁਕਾਦਿਕ੍ਵਾਥੇਨ|

Adhikarana tAlusaMhatau vilikhya evaM samAcaret puppuTake vilikhya evaM samAcaret kacchape ca vilikhya evaM samAcaret (50) · Śloka 50

| ਸਙ੍ਘਾਤੇ ਪੁਪ੍ਪੁਟੇ ਕੂਰ੍ਮੇ ਵਿਲਿਖ੍ਯੈਵਂ ਸਮਾਚਰੇਤ੍||੫੦||

ਸ੦-[ਤਾਲੁ]ਸਂਹਤੌ ਪੁਪ੍ਪੁਟਕੇ ਕਚ੍ਛਪੇ[ਚ] ਵਿਲਿਖ੍ਯੈਵਂ-ਅਨੇਨ ਕ੍ਰਮੇਣ, ਸਮਾਚਰੇਤ੍|

Adhikarana tAlupAke apakve kAsIsAdibhirgharShaNam tAlupAke apakve shItAdyauShadhaiH kavalaH (51) · Śloka 51

ਅਪਕ੍ਵੇ ਤਾਲੁਪਾਕੇ ਤੁ ਕਾਸੀਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਤਾਰ੍ਕ੍ਸ੍ਯਜੈਃ| ਘਰ੍ਸਣਂ, ਕਵਲਃ ਸ਼ੀਤਕਸਾਯਮਧੁਰੌਸਧੈਃ||੫੧||

ਸ੦-ਅਪਕ੍ਵੇ ਤੁ ਤਾਲੁਪਾਕੇ ਕਾਸੀਸਾਦਿਭਿਰ੍ਘਰ੍ਸਣਮ੍| ਸ਼ੀਤਕਸਾਯਮਧੁਰੌਸਧੈਃ ਕਵਲਃ|

Adhikarana tAlupAke pakve tIkShNoShNaiH pratisAraNam tAlupAke pakve vRuShAdibhistiktaiH kavalaH (52) · Śloka 52

ਪਕ੍ਵੇਸ੍ਟਾਪਦਵਦ੍ਭਿਨ੍ਨੇ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੋਸ੍ਣੈਃ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਣਮ੍| ਵਸਨਿਮ੍ਬਪਟੋਲਾਦ੍ਯੈਸ੍ਤਿਕ੍ਤੈਃ ਕਵਲਧਾਰਣਮ੍||੫੨||

ਸ੦-ਪਕ੍ਵੇਸ੍ਟਾਪਦਵਦ੍ਭਿਨ੍ਨੇ ਸਤਿ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੋਸ੍ਣੈਃ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਣਂ ਕਾਰ੍ਯਮ੍| ਅਸ੍ਟਾਪਦਂ-ਚਤੁਰਙ੍ਗਪੀਠਮ੍| ਵਸਾਦਿਭਿਸ੍ਤਿਕ੍ਤਦ੍ਰਵ੍ਯੈਃ ਕਵਲਧਾਰਣਮ੍|

Adhikarana tAlushoShe~atRuShNasyottarabhaktikaM sarpiH tAlushoShe kaNAshuNThIshRutaM jalapAnam tAlushoShe amlairgaNDUShadhAraNam tAlushoShe snigdhA dhanvamAMsarasAH tAlushoShe kShIrasarpiShA nAvanam (tAlupiTikArbudayorasAdhyatvAccikitsA noktA) (53-54) · Śloka 54

ਤਾਲੁਸ਼ੋਸੇ ਤ੍ਵਤਸ੍ਣਸ੍ਯ ਸਰ੍ਪਿਰੁਤ੍ਤਰਭਕ੍ਤਿਕਮ੍| ਕਣਾਸ਼ੁਣ੍ਠੀਸ਼ਤਂ ਪਾਨਮਮ੍ਲੈਰ੍ਗਣ੍ਡੂਸਧਾਰਣਮ੍||੫੩|| ਧਨ੍ਵਮਾਂਸਰਸਾਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਃ, ਕ੍ਸੀਰਸਰ੍ਪਿਸ਼੍ਚ ਨਾਵਨਮ੍| |੫੪|

ਸ੦-ਤਾਲੁਸ਼ੋਸੇ ਤ੍ਵਤਸ੍ਣਸ੍ਯ ਸਤਃ ਸਰ੍ਪਿਰੁਤ੍ਤਰਭਕ੍ਤਿਕਂ ਯੋਜ੍ਯਮ੍| ਪਿਪ੍ਪਲੀਸ਼ੁਣ੍ਠੀਭ੍ਯਾਂ ਸ਼ਤਂ ਜਲਪਾਨਮ੍| ਅਮ੍ਲੈਃ-ਕਾਞ੍ਜਿਕਾਦਿਭਿਃ, ਗਣ੍ਡੂਸਧਾਰਣਮ੍| ਧਨ੍ਵਮਾਂਸਰਸਾਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਃ| ਤਥਾਕ੍ਸੀਰਸ੍ਯ ਸਰ੍ਪਿਸ਼੍ਚ ਨਾਵਨਂ ਹਿਤਮ੍|

Adhikarana galarogANAM cikitsA| kaNTharogeShu sarveShu raktamokShaH kaNTharogeShu tIkShNairnasyAdikarma kaNTharogeShu dArvItvagAdikvAthasya pAnam kaNTharogeShu harItakIkvAthasya pAnam (54-55) · Śloka 55

ਕਣ੍ਠਰੋਗੇਸ੍ਵਸਙ੍ਮੋਕ੍ਸਸ੍ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੈਰ੍ਨਸ੍ਯਾਦਿ ਕਰ੍ਮ ਚ||੫੪|| ਕ੍ਵਾਥਃ ਪਾਨਂ ਚ ਦਾਰ੍ਵੀਤ੍ਵਙ੍ਨਿਮ੍ਬਤਾਰ੍ਕ੍ਸ੍ਯਕਲਿਙ੍ਗਜਃ| ਹਰੀਤਕੀਕਸਾਯੋ ਵਾ ਪੇਯੋ ਮਾਕ੍ਸਿਕਸਂਯੁਤਃ| ||੫੫||

ਸ੦-ਕਣ੍ਠਰੋਗੇਸੁ ਸਰ੍ਵੇਸੁ ਸਿਰਾਦਿਭੀ ਰਕ੍ਤਮੋਕ੍ਸਃ| ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੈਰ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯੈਰ੍ਨਸ੍ਯਗਣ੍ਡੂਸਾਦਿ ਚ| ਦਾੜ੍ਵੀਤ੍ਵਗਾਦੀਨਾਂ ਕ੍ਵਾਥਃ ਪਾਤਵ੍ਯਃ| ਹਰੀਤਕ੍ਯਾ ਵਾ ਕ੍ਵਾਥਃ ਸਮਾਕ੍ਸਿਕਃ ਪੇਯਃ|

Adhikarana kaNTharogeShu shreShThAdibhiH kavalaH kaNTharogeShu shreShThAdiguTikayA pratisAraNam (56-57) · Śloka 57

ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਾਵ੍ਯੋਸਯਵਕ੍ਸਾਰਦਾਰ੍ਵੀਦ੍ਵੀਪਿਰਸਾਞ੍ਜਨੈਃ| ਸਪਾਠਾਤੇਜਿਨੀਨਿਮ੍ਬੈਃ ਸੁਕ੍ਤਗੋਮੂਤ੍ਰਸਾਧਿਤੈਃ|੫੬| ਕਵਲੋ, ਗੁਟਿਕਾ ਵਾਤ੍ਰ ਕਲ੍ਪਿਤਾ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਣਮ੍| |੫੭|

ਸ੦-ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਾਦਿਭਿਃ ਸੁਕ੍ਤਗੋਮੂਤ੍ਰਸਾਧਿਤੈਃ ਕਵਲਃ| ਗੁਟਿਕਾ ਵਾਤ੍ਰ-ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਕ੍ਵਾਥੇ, ਪਰਿਕਲ੍ਪਿਤਾ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਣਮ੍|

Adhikarana kaNTharogeShu shreShThAdibhiH kavalaH kaNTharogeShu shreShThAdiguTikayA pratisAraNam (56-57) · Śloka 57

ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਾਵ੍ਯੋਸਯਵਕ੍ਸਾਰਦਾਰ੍ਵੀਦ੍ਵੀਪਿਰਸਾਞ੍ਜਨੈਃ| ਸਪਾਠਾਤੇਜਿਨੀਨਿਮ੍ਬੈਃ ਸੁਕ੍ਤਗੋਮੂਤ੍ਰਸਾਧਿਤੈਃ||੫੬|| ਕਵਲੋ, ਗੁਟਿਕਾ ਵਾਤ੍ਰ ਕਲ੍ਪਿਤਾ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਣਮ੍| ||੫੭||

ਸ੦-ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਾਦਿਭਿਃ ਸੁਕ੍ਤਗੋਮੂਤ੍ਰਸਾਧਿਤੈਃ ਕਵਲਃ| ਗੁਟਿਕਾ ਵਾਤ੍ਰ-ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਕ੍ਵਾਥੇ, ਪਰਿਕਲ੍ਪਿਤਾ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਣਮ੍|

Adhikarana vAtarohiNikAyAM lekhanam vAtarohiNikAyAM pa~jcamUlakvAthena kavalastailaM gaNDUSho nasyaM ca (58-59) · Śloka 59

ਅਥਾਨ੍ਤਰ੍ਬਾਹ੍ਯਤਃ ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਾਂ ਵਾਤਰੋਹਿਣਿਕਾਂ ਲਿਖੇਤ੍||੫੮|| ਅਙ੍ਗੁਲੀਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕੇਣਾਸ਼ੁ ਪਟੁਯੁਕ੍ਤਨਖੇਨ ਵਾ| ਪਞ੍ਚਮੂਲਾਮ੍ਬੁ ਕਵਲਸ੍ਤੈਲਂ ਗਣ੍ਡੂਸਨਾਵਨਮ੍||੫੯||

ਸ੦-ਅਥੇਤਿ ਮਙ੍ਗਲੇ| ਮਙ੍ਗਲਪੁਰ੍ਵਕਂ ਵਾਤਜਾਂ ਰੋਹਿਣਿਕਾਮਨ੍ਤਰ੍ਬਾਹ੍ਯਤਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਾਮਙ੍ਗੁਲਿਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕੇਣਾਥਵਾ ਪਟੁਯੁਕ੍ਤੇਨ ਨਖੇਨ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮੇਵ ਲਿਖੇਤ੍| ਪਞ੍ਚਮੂਲਕ੍ਵਾਥਃ ਕਵਲਃ| ਤੈਲਂ ਗਣ੍ਡੂਸੋ ਨਸ੍ਯਂ ਚ|

Adhikarana pittarohiNyAM visrAvya sitAdibhirgharShayet pittarohiNyAM sitAdikvAthena kavalaH pittarohiNyAM drAkShAdikvAthena kavalaH (60-61) · Śloka 61

ਵਿਸ੍ਰਾਵ੍ਯ ਪਿਤ੍ਤਸਮ੍ਭੂਤਾਂ ਸਿਤਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਭਿਃ| ਘਰ੍ਸੇਤ੍ਸਰੋਧ੍ਰਪਤ੍ਤਙ੍ਗੈਃ ਕਵਲਃ ਕ੍ਵਥਿਤੈਸ਼੍ਚ ਤੈਃ||੬੦|| ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਪਰੂਸਕਕ੍ਵਾਥੋ ਹਿਤਸ਼੍ਚ ਕਵਲਗ੍ਰਹੇ| |੬੧|

ਸ੦-ਪਿਤ੍ਤਜਾਂ ਰੋਹਿਣੀਂ ਵਿਸ੍ਰਾਵ੍ਯ-ਰਕ੍ਤਂ ਨਿਰ੍ਹਤ੍ਯ, ਸਿਤਾਦਿਭਿਰ੍ਘਰ੍ਸਯੇਤ੍| ਤੈਸ਼੍ਚ-ਸਿਤਾਦਿਭਿਃ, ਕ੍ਵਥਿਤੈਃ ਸਰੋਧ੍ਰਾਦਿਭਿਃ ਕਵਲਃ| ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਪਰੂਸਕਯੋਃ ਕ੍ਵਾਥਃ[ਚ] ਕਵਲੋ ਹਿਤਃ|

Adhikarana raktarohiNyAM pratyAkhyAya pittajAyAmivopakramaH kapharohiNyAM kaTukaiH pratisAraNam kapharohiNyAM apAmArgaphalAditailena nasyagaNDUShau (61-63) · Śloka 63

| ਉਪਾਚਰੇਦੇਵਮੇਵ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਖ੍ਯਾਯਾਸ੍ਰਸਮ੍ਭਵਾਮ੍||੬੧|| ਸਾਗਾਰਧੂਮੈਃ ਕਟੁਕੈਃ ਕਫਜਾਂ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਯੇਤ੍| ਨਸ੍ਯਗਣ੍ਡੂਸਯੋਸ੍ਤੈਲਂ ਸਾਧਿਤਂ ਚ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ||੬੨|| ਅਪਾਮਾਰ੍ਗਫਲਸ਼੍ਵੇਤਾਦਨ੍ਤੀਜਨ੍ਤੁਘ੍ਨਸੈਨ੍ਧਵੈਃ| |੬੩|

ਸ੦-ਰਕ੍ਤਜਾਂ ਰੋਹਿਣਿਕਾਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਖ੍ਯਾਯ ਪਿਤ੍ਤਜਾਮਿਵੋਪਕ੍ਰਮੇਤ੍| ਸ੦-ਕਟੁਕੈਃ-ਕਟੁਵਰ੍ਗੋਕ੍ਤੈਃ, ਸਾਗਾਰਧੂਮੈਃ ਕਫੋਤ੍ਥਾਂ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਯੇਤ੍| ਅਪਾਮਾਰ੍ਗਾਦਿਭਿਃ ਕਲ੍ਕਿਤੈਃ ਸਾਧਿਤਂ ਤੈਲਂ ਕਫਰੋਹਿਣ੍ਯਾਂ ਨਸ੍ਯਗਣ੍ਡੂਸਯੋਃ ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਮ੍|

Adhikarana vRunde kapharohiNIvaccikitsA shAlUke kapharohiNIvaccikitsA tuNDikeryAM kapharohiNIvaccikitsA gilAyau ca kapharohiNIvaccikitsA galavidradhau srAvitau shreShThAdibhirgaNDUShagharShaNe (63-64) · Śloka 64

| ਤਦ੍ਵਚ੍ਚ ਵਨ੍ਦਸ਼ਾਲੂਕਤੁਣ੍ਡਿਕੇਰੀਗਿਲਾਯੁਸੁ||੬੩|| ਵਿਦ੍ਰਧੌ ਸ੍ਰਾਵਿਤੇ ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਾਰੋਚਨਾਤਾਰ੍ਕ੍ਸ੍ਯਗੈਰਿਕੈਃ| ਸਰੋਧ੍ਰਪਟੁਪਤ੍ਤਙ੍ਗਕਣੈਰ੍ਗਣ੍ਡੂਸਘਰ੍ਸਣੇ||੬੪||

ਸ੦-ਏਸੈਵ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾ ਵਨ੍ਦਾਦਿਸੁ| ਸ੦-ਵਿਦ੍ਰਧੌ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਸ੍ਰਾਵਿਤੇ ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਾਦਿਭਿਰ੍ਗਣ੍ਡੂਸਾਦਿ ਹਿਤਮ੍|

Adhikarana vAtaje galagaNDe svedo raktasrAvo tilAdibhirupanAhashca vAtaje galagaNDe rUDhe vraNe shigrvAdibhiH pralepaH vAtaje galagaNDe guDUcyAditailasya pAnam kaphaje galagaNDe~apyetaccikitsA (65-68) · Śloka 68

ਗਲਗਣ੍ਡਃ ਪਵਨਜਃ ਸ੍ਵਿਨ੍ਨੋ ਨਿਃਸ੍ਰੁਤਸ਼ੋਣਿਤਃ| ਤਿਲੈਰ੍ਬੀਜੈਸ਼੍ਚ ਲਟ੍ਵੋਮਾਪ੍ਰਿਯਾਲਸ਼ਣਸਮ੍ਭਵੈਃ||੬੫|| ਉਪਨਾਹ੍ਯੋ, ਵ੍ਰਣੇ ਰੂਢੇ ਪ੍ਰਲੇਪ੍ਯਸ਼੍ਚ ਪੁਨਃਪੁਨਃ| ਸ਼ਿਗ੍ਰੁਤਿਲ੍ਵਕਤਰ੍ਕਾਰੀਗਜਕਸ੍ਣਾਪੁਨਰ੍ਨਵੈਃ||੬੬|| ਕਾਲਾਮਤਾਰ੍ਕਮੂਲੈਸ਼੍ਚ ਪੁਸ੍ਪੈਸ਼੍ਚ ਕਰਹਾਟਜੈਃ| ਏਕੈਸਿਕਾਨ੍ਵਿਤੈਃ ਪਿਸ੍ਟੈਃ ਸੁਰਯਾ ਕਾਞ੍ਜਿਕੇਨ ਵਾ||੬੭|| ਗੁਡੂਚੀਨਿਮ੍ਬਕੁਟਜਹਂਸਪਾਦੀਬਲਾਦ੍ਵਯੈਃ| ਸਾਧਿਤਂ ਪਾਯਯੇਤ੍ਤੈਲਂ ਸਕਸ੍ਣਾਦੇਵਦਾਰੁਭਿਃ||੬੮||

ਸ੦-ਗਲਗਣ੍ਡੋ ਵਾਤੋਦ੍ਭਵਃ ਸ੍ਵਿਨ੍ਨੋ ਨਿਃਸ੍ਰੁਤਾਸ੍ਰਸ੍ਤਿਲੈਰ੍ਲਟ੍ਵਾਦਿਬੀਜੈਸ਼੍ਚ ਉਪਨਾਹ੍ਯਃ| ਰੁਢੇ ਵ੍ਰਣੇ ਸਤਿ ਪ੍ਰਲੇਪ੍ਯਸ਼੍ਚ ਬਹੁਸ਼ਃ ਸ਼ਿਗ੍ਰ੍ਵਾਦਿਭਿਃ ਸੁਰਯਾ ਕਾਞ੍ਜਿਕੇਨ ਵਾ ਪਿਸ੍ਟੈਃ| ਏਕੈਸਿਕਾ-ਤ੍ਰਿਵਤ੍| ਗੁਡੂਚ੍ਯਾਦਿਭਿਃ ਸਕਸ੍ਣਾਦੇਵਦਾਰੁਭਿਃ ਕਲ੍ਕਿਤੈਰ੍ਗਲਣ੍ਡਿਨਮਾਤੁਰਂ ਪਕ੍ਵਂ ਤੈਲਂ ਪਾਯਯੇਤ੍|

Adhikarana kaphaje galagaNDe atishayena svedavimlApane kaphaje galagaNDe ajagandhAdibhirlepaH (69-70) · Śloka 70

ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਕਫਜੇਪ੍ਯੇਤਤ੍ਸ੍ਵੇਦਵਿਮ੍ਲਾਪਨੇ ਤ੍ਵਤਿ| ਲੇਪੋਜਗਨ੍ਧਾਤਿਵਿਸਾਵਿਸ਼ਲ੍ਯਾਃ ਸਵਿਸਾਣਿਕਾਃ||੬੯|| ਗੁਞ੍ਜਾਲਾਬੁਸ਼ੁਕਾਹ੍ਵਾਸ਼੍ਚ ਪਲਾਸ਼ਕ੍ਸਾਰਕਲ੍ਕਿਤਾਃ| |੭੦|

ਸ੦-ਕਫੋਤ੍ਥੇਪ੍ਯੇਤਤ੍-ਵਾਤਗਲਗਣ੍ਡੋਕ੍ਤਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ, ਕਾਰ੍ਯਮ੍| ਕਿਨ੍ਤੁ ਸ੍ਵੇਦਵਿਮ੍ਲਾਪਨੇ ਚਾਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਕਾਰ੍ਯੇ| ਸ੦-ਕਫਜੇ ਗਲਗਣ੍ਡੇਜਗਨ੍ਧਾਦਯਃ ਪਲਾਸ਼ਕ੍ਸਾਰਨਿਸ਼੍ਚੋਤਕਲ੍ਕਿਤਾਃ ਲੇਪਃ|

Adhikarana kaphaje galagaNDe haThakShArasya pAnam vatsakAditailasya pAnam kaphaje galagaNDe kaphaghnA dhUmAdayaH (70-71) · Śloka 71

| ਮੂਤ੍ਰਸ੍ਰੁਤਂ ਹਠਕ੍ਸਾਰਂ ਪਕ੍ਤ੍ਵਾ ਕੋਦ੍ਰਵਭੁਕ੍ ਪਿਬੇਤ੍||੭੦|| ਸਾਧਿਤਂ ਵਤ੍ਸਕਾਦ੍ਯੈਰ੍ਵਾ ਤੈਲਂ ਸਪਟੁਪਞ੍ਚਕੈਃ| ਕਫਘ੍ਨਾਨ੍ ਧੂਮਵਮਨਨਾਵਨਾਦੀਂਸ਼੍ਚ ਸ਼ੀਲਯੇਤ੍||੭੧||

ਸ੦-ਹਠੋ-ਮਿਮ੍ਮਿਣਿਃ, ਤਸ੍ਯ ਕ੍ਸਾਰਂ ਗੋਮੂਤ੍ਰੇ ਸ੍ਰੁਤਂ ਪਕ੍ਤ੍ਵਾ ਕ੍ਸਾਰਨ੍ਯਾਯੇਨ ਪਿਬੇਜ੍ਜਲੇਨ, 'ਪੇਸਣਾਲੋਡਨੇ ਵਾਰਿ' (ਹ.ਕ.ਅ. ੬/੨੩) ਇਤਿ ਵਚਨਾਤ੍| ਕਿਮ੍ਭੂਤਃ ਸਨ੍ ? ਕੋਦ੍ਰਵਭੁਕ੍| ਵਤ੍ਸਕਾਦਿਭਿਰ੍ਵਾ (ਹ.ਸੂ.ਅ. ੧੫/੩੩) ਤੈਲਂ ਸਾਧਿਤਂ ਹਿਤਮ੍| ਕਫਘ੍ਨਾਨ੍ ਧੂਮਾਦੀਨ੍ ਸ਼ੀਲਯੇਤ੍|

Adhikarana medoje galagaNDe sirAvyadhaH medoje kaphaghno vidhiH medoje asanAdicUrNasya pAnam medoje ashAntau pAcayitvA vraNavadAcaraH (raktarohiNIsannipAtarohiNIgalaughavalayashataghnIgalArbudasvaraghnAnAmasAdhyatvAccikitsA noktA) (72-73) · Śloka 73

ਮੇਦੋਭਵੇ ਸਿਰਾਂ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍ਕਫਘ੍ਨਂ ਚ ਵਿਧਿਂ ਭਜੇਤ੍| ਅਸਨਾਦਿਰਜਸ਼੍ਚੈਨਂ ਪ੍ਰਾਤਰ੍ਮੂਤ੍ਰੇਣ ਪਾਯਯੇਤ੍||੭੨|| ਅਸ਼ਾਨ੍ਤੌ ਪਾਚਯਿਤ੍ਵਾ ਚ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਵ੍ਰਣਵਦਾਚਰੇਤ੍| |੭੩|

ਸ੦-ਮੇਦੋਭਵੇ ਗਲਗਣ੍ਡੇ ਸਿਰਾਂ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍| ਕਫਘ੍ਨਂ ਚ ਵਿਧਿਂ ਸੇਵੇਤ| ਅਸਨਾਦਿਚੂਰ੍ਣਂ (ਹ.ਸੂ.ਅ.੧੫/੧੯) ਚੈਨਂ ਪ੍ਰਾਤਰ੍ਗੋਮੂਤ੍ਰੇਣ ਪਾਯਯੇਤ੍| ਸਂ-ਅਸ਼ਾਨ੍ਤੌ ਸਤ੍ਯਾਂ ਪਾਚਯਿਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਵ੍ਰਣਵਦੁਪਕ੍ਰਮੇਤ੍|

Adhikarana sarvavaktragarogANAM cikitsA| mukhapAkeShu triphalAdikvAthena mukhadhAvanam mukhapAkeShu triphalAdIn kuTherAdiM vA bhakShayitvA niShThIvanam (73-74) · Śloka 74

| ਮੁਖਪਾਕੇਸੁ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾ ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਾ ਮੁਖਧਾਵਨਾਃ||੭੩|| ਕ੍ਵਥਿਤਾਸ੍ਤ੍ਰਿਫਲਾਪਾਠਾਮਦ੍ਵੀਕਾਜਾਤਿਪਲ੍ਲਵਾਃ| ਨਿਸ੍ਠੇਵ੍ਯਾ ਭਕ੍ਸਯਿਤ੍ਵਾ ਵਾ ਕੁਠੇਰਾਦਿਰ੍ਗਣੋਥਵਾ||੭੪||

ਸ੦-ਮੁਖਪਾਕੇਸੁ ਸਮਾਕ੍ਸਿਕਾ ਮੁਖਧਾਵਨਾਃ ਕ੍ਵਥਿਤਾਸ੍ਤ੍ਰਿਫਲਾਦਯਃ ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਾਃ| ਅਥਵਾ ਤ੍ਰਿਫਲਾਦੀਨ੍ ਭਕ੍ਸਯਿਤ੍ਵਾ ਨਿਸ੍ਠੇਵ੍ਯਾਃਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਨਿਸ੍ਠੀਵੇਤ੍| ਕੁਠੇਰਾਦਿਰ੍ਗਣੋ ਵਾ-ਹਰੀਤਕਵਰ੍ਗੋਕ੍ਤੋ (ਹ.ਸੂ.ਅ.੬/੧੦੬), ਭਕ੍ਸਯਿਤ੍ਵਾ ਨਿਸ੍ਠੇਵ੍ਯਃ|

Adhikarana vAtaje mukhapAke kRuShNAdibhiH pratisAraNam vAtaje vAtaharasiddhatailena kavalanasye (75) · Śloka 75

ਮੁਖਪਾਕੇਨਿਲਾਤ੍ ਕਸ੍ਣਾਪਟ੍ਵੇਲਾਃ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਣਮ੍| ਤੈਲਂ ਵਾਤਹਰੈਃ ਸਿਦ੍ਧਂ ਹਿਤਂ ਕਵਲਨਸ੍ਯਯੋਃ||੭੫||

ਸ੦-ਮੁਖਪਾਕੇਨਿਲਾਤ੍ ਕਸ੍ਣਾਦਯਃ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਣਮ੍| ਵਾਤਘ੍ਨੈਃ ਸਿਦ੍ਧਂ ਤੈਲਂ ਕਵਲੇ ਨਸ੍ਯੇ ਚ ਹਿਤਮ੍|

Adhikarana pittaje mukhapAke pittaraktaghno vidhiH raktaje ca mukhapAke pittaraktaghno vidhiH kaphaje mukhapAke kaphaghno vidhiH kaphaje piTikAnAM shAkAdipatrairlekhanam (76) · Śloka 76

ਪਿਤ੍ਤਾਸ੍ਰੇ ਪਿਤ੍ਤਰਕ੍ਤਘ੍ਨਃ ਕਫਘ੍ਨਸ਼੍ਚ ਕਫੇ ਵਿਧਿਃ| ਲਿਖੇਚ੍ਛਾਕਾਦਿਪਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਪਿਟਿਕਾਃ ਕਠਿਨਾਃ ਸ੍ਥਿਰਾਃ||੭੬||

ਸ੦-ਪਿਤ੍ਤਾਸ੍ਰੇ ਪਿਤ੍ਤਰਕ੍ਤਘ੍ਨੋ ਵਿਧਿਃ| ਸਂ-ਕਫੇ ਚ ਕਫਹਤ੍ ਵਿਧਿਃ| ਪਿਟਿਕਾਃ ਕਠਿਨਾਃ ਸ੍ਥਿਰਾਃ ਸ਼ਾਕਾਦਿਪਤ੍ਰੈਰ੍ਲਿਖੇਤ੍|

Adhikarana sannipAtaje yathAdoShodayaM cikitsA arbude nave asaMvRuddhe chedanaM svarjikAdibhiH pratisAraNam (77-78) · Śloka 78

ਯਥਾਦੋਸੋਦਯਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੇ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮ੍| ਨਵੇਰ੍ਬੁਦੇ ਤ੍ਵਸਂਵਦ੍ਧੇ ਛੇਦਿਤੇ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਣਮ੍||੭੭|| ਸ੍ਵਰ੍ਜਿਕਾਨਾਗਰਕ੍ਸੌਦ੍ਰੈਃ, ਕ੍ਵਾਥੋ ਗਣ੍ਡੂਸ ਇਸ੍ਯਤੇ| |੭੮|

ਸ੦-ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੇ ਯਥਾਦੋਸੋਦਯਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਸ੦-ਅਰ੍ਬੁਦੇ ਨਵੋਤ੍ਥੇਸਂਵਦ੍ਧੇ ਛੇਦਿਤੇ ਚ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਣਂ ਸ੍ਵਰ੍ਜਿਕਾਦਿਭਿਃ| ਗਣ੍ਡੂਸ ਇਸ੍ਟੋ ਗੁਡੂਚੀਨਿਮ੍ਬਕਲ੍ਕੋਦ੍ਭਵਃ ਕ੍ਵਾਥੋ ਮਧੁਤੈਲਯੁਕ੍ਤਃ| ਤਥਾ ਯਵਾਨ੍ਨਭੋਜੀ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਤੈਲਨਸ੍ਯਾਭ੍ਯਙ੍ਗਾਨਾਚਰੇਤ੍|

Adhikarana arbude guDUcyAdikvAthena gaNDUShaH kaphaje yavAnnabhuk tIkShNatailanasyAdayaH (78-79) · Śloka 79

| ਗੁਡੂਚੀਨਿਮ੍ਬਕਲ੍ਕੋਤ੍ਥੋ ਮਧੁਤੈਲਸਮਨ੍ਵਿਤਃ||੭੮|| ਯਵਾਨ੍ਨਭੁਕ੍ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਤੈਲਨਸ੍ਯਾਭ੍ਯਙ੍ਗਾਂਸ੍ਤਥਾਚਰੇਤ੍| |੭੯|

ਸ੦-ਅਰ੍ਬੁਦੇ ਨਵੋਤ੍ਥੇਸਂਵਦ੍ਧੇ ਛੇਦਿਤੇ ਚ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਣਂ ਸ੍ਵਰ੍ਜਿਕਾਦਿਭਿਃ| ਗਣ੍ਡੂਸ ਇਸ੍ਟੋ ਗੁਡੂਚੀਨਿਮ੍ਬਕਲ੍ਕੋਦ੍ਭਵਃ ਕ੍ਵਾਥੋ ਮਧੁਤੈਲਯੁਕ੍ਤਃ| ਤਥਾ ਯਵਾਨ੍ਨਭੋਜੀ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਤੈਲਨਸ੍ਯਾਭ੍ਯਙ੍ਗਾਨਾਚਰੇਤ੍|

Adhikarana pUtivadane vamite tIkShNadhUmAdayaH pUtivadane sama~ggAdibhirantardhAvanam pUtivadane shItAdopakushoktaM nasyAdi (UrdhvagudatyAsAdhyatvAccikitsA noktA|) (79-81) · Śloka 81

| ਵਮਿਤੇ ਪੂਤਿਵਦਨੇ ਧੂਮਸ੍ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਃ ਸਨਾਵਨਃ||੭੯|| ਸਮਙ੍ਗਾਧਾਤਕੀਰੋਧ੍ਰਫਲਿਨੀਪਦ੍ਮਕੈਰ੍ਜਲਮ੍| ਧਾਵਨਂ ਵਦਨਸ੍ਯਾਨ੍ਤਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣਿਤੈਰਵਚੂਰ੍ਣਿਤਮ੍||੮੦|| ਸ਼ੀਤਾਦੋਪਕੁਸ਼ੋਕ੍ਤਂ ਚ ਨਾਵਨਾਦਿ ਚ ਸ਼ੀਲਯੇਤ੍| |੮੧|

ਸ੦-ਪੂਤਿਮੁਖੇ ਵਮਿਤੇ ਸਤਿ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਧੂਮੋ ਨਸ੍ਯਂ ਚ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਂ ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਮ੍| ਸਮਙ੍ਗਾਦਿਜਲੇਨ ਵਦਨਸ੍ਯਾਨ੍ਤਃ ਕ੍ਸਾਲਯੇਤ੍| ਏਤੈਰੇਵ ਮੁਖਾਨ੍ਤਰਂ ਚੂਰ੍ਣਿਤੈਰਵਚੂਰ੍ਣਯੇਤ੍| ਸ਼ੀਤਾਦੋਪਕੁਸ਼ੋਕ੍ਤਂ ਚ ਨਸ੍ਯਾਦਿਕਮਭ੍ਯਸੇਤ੍|

Adhikarana kaNThAdirogaghnAH phalatrayAdiguTikA videhapraNItAH (81-83) · Śloka 83

ਫਲਤ੍ਰਯਦ੍ਵੀਪਿਕਿਰਾਤਤਿਕ੍ਤ- ਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥਕਟੁਤ੍ਰਿਕਾਣਿ| ਮੁਸ੍ਤਾਹਰਿਦ੍ਰਾਦ੍ਵਯਯਾਵਸ਼ੂਕ- ਵਕ੍ਸਾਮ੍ਲਕਾਮ੍ਲਾਗ੍ਰਿਮਵੇਤਸਾਸ਼੍ਚ||੮੧|| ਅਸ਼੍ਵਤ੍ਥਜਮ੍ਬ੍ਵਾਮ੍ਰਧਨਞ੍ਜਯਤ੍ਵਕ੍ ਤ੍ਵਕ੍ ਚਾਹਿਮਾਰਾਤ੍ਖਦਿਰਸ੍ਯ ਸਾਰਃ| ਕ੍ਵਾਥੇਨ ਤੇਸਾਂ ਘਨਤਾਂ ਗਤੇਨ ਤਚ੍ਚੂਰ੍ਣਯੁਕ੍ਤਾ ਗੁਟਿਕਾ ਵਿਧੇਯਾਃ||੮੨|| ਤਾ ਧਾਰਿਤਾ ਘ੍ਨਨ੍ਤਿ ਮੁਖੇਨ ਨਿਤ੍ਯਂ ਕਣ੍ਠੌਸ੍ਠਤਾਲ੍ਵਾਦਿਗਦਾਨ੍ ਸੁਕਚ੍ਛ੍ਰਾਨ੍| ਵਿਸ਼ੇਸਤੋ ਰੋਹਿਣਿਕਾਸ੍ਯਸ਼ੋਸ- ਗਨ੍ਧਾਨ੍ ਵਿਦੇਹਾਧਿਪਤਿਪ੍ਰਣੀਤਾਃ||੮੩||

ਸ੦-ਤ੍ਰਿਫਲਾਦੀਨਾਂ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਾਂ ਕ੍ਵਾਥੇਨ ਘਨਤ੍ਵਂ ਗਤੇਨ ਤਚ੍ਚੂਰ੍ਣੇਨ ਤ੍ਰਿਫਲਾਦਿਰਜਸਾਨ੍ਵਿਤਾ ਗੁਲਿਕਾਃ ਕਾਰ੍ਯਾਃ| ਤਾ ਮੁਖੇਨ ਨਿਤ੍ਯਂ ਧਾਰਿਤਾਃ ਕਣ੍ਠਾਦਿਰੋਗਾਨ੍ ਦਾਰੁਣਾਨਪਿ ਘ੍ਨਨ੍ਤਿ| ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਰੋਹਿਣਿਕਾਦੀਨ੍| ਵਿਦੇਹਪਤਿਨਾ ਨਿਰ੍ਮਿਤਾ ਏਤਾਃ| ਅਮ੍ਲਾਗ੍ਰਿਮਵੇਤਸਃ-ਅਮ੍ਲਵੇਤਸਃ| ਅਤ੍ਰਾ[ਨ੍ਤ੍ਯਾ]ਦ੍ਯੇ ਵਤ੍ਤੇ ਉਪਜਾਤੀ, ਮਧ੍ਯਮਮਿਨ੍ਦ੍ਰਵਜ੍ਰਾ|

Adhikarana sarvamukharogaharaM khadirAditailam (84-86) · Śloka 86

ਖਦਿਰਤੁਲਾਮਮ੍ਬੁਘਟੇ ਪਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੋਯੇਨ ਤੇਨ ਪਿਸ੍ਟੈਸ਼੍ਚ| ਚਨ੍ਦਨਜੋਙ੍ਗਕਕੁਙ੍ਕੁਮਪਰਿਪੇਲਵਵਾਲਕੋਸ਼ੀਰੈਃ||੮੪|| ਸੁਰਤਰੁਰੋਧ੍ਰਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਚੋਚਪਦ੍ਮਕਵਿਡਙ੍ਗੈਃ| ਸ੍ਪਕ੍ਕਾਨਤਨਖਕਟ੍ਫਲਸੂਕ੍ਸ੍ਮੈਲਾਧ੍ਯਾਮਕੈਃ ਸਪਤ੍ਤਙ੍ਗੈਃ||੮੫|| ਤੈਲਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਵਿਪਚੇਤ੍ ਕਰ੍ਸਾਂਸ਼ੈਃ ਪਾਨਨਸ੍ਯਗਣ੍ਡੂਸੈਸ੍ਤਤ੍| ਹਤ੍ਵਾਸ੍ਯੇ ਸਰ੍ਵਗਦਾਨ੍ ਜਨਯਤਿ ਗਾਰ੍ਧੀਂ ਦਸ਼ਂ ਸ਼੍ਰੁਤਿਂ ਚ ਵਾਰਾਹੀਮ੍||੮੬||

ਸ੦-ਖਦਿਰਪਲਸ਼ਤਂ ਜਲਦ੍ਰੋਣੇ ਪਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪਾਦਾਵਸ਼ੇਸਿਤੇਨ ਤੇਨ ਜਲੇਨ ਪਿਸ੍ਟੈਸ਼੍ਚਨ੍ਦਨਾਦਿਭਿਃ ਕਰ੍ਸਾਸ਼ੈਸ੍ਤੈਲਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਪਚੇਤ੍| ਤਚ੍ਚ ਪਾਨਨਸ੍ਯਗਣ੍ਡੂਸੈਰਾਸ੍ਯੇ ਧਾਰਿਤਂ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਰੋਗਾਨ੍ ਜਿਤ੍ਵਾ ਗਧ੍ਰਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਨੀਂ ਦਸ੍ਟਿਂ ਵਰਾਹਤੁਲ੍ਯਾਂ ਸ਼੍ਰੁਤਿਂ[ਚ] ਵਿਧਤ੍ਤੇ| ਆਰ੍ਯਾ(ਰ੍ਯੇ) ਗੀਤਿਃ[ਚ]|

Adhikarana vya~ggAdiharaM prapunATAdibhirudvartanaM anena tailenAbhya~ggashca (87) · Śloka 87

ਉਦ੍ਵਰ੍ਤਿਤਂ ਚ ਪ੍ਰਪੁਨਾਟਰੋਧ੍ਰ- ਦਾਰ੍ਵੀਭਿਰਭ੍ਯਕ੍ਤਮਨੇਨ ਵਕ੍ਤ੍ਰਮ੍| ਨਿਰ੍ਵ੍ਯਙ੍ਗਨੀਲੀਮੁਖਦੂਸਿਕਾਦਿ ਸਞ੍ਜਾਯਤੇ ਚਨ੍ਦ੍ਰਸਮਾਨਕਾਨ੍ਤਿ||੮੭||

ਸ੦-ਪ੍ਰਪੁਨ੍ਨਾਟਾਦਿਭਿਤੁਦ੍ਵਰ੍ਤਿਤਂ ਮੁਖਂ ਤੈਲੇਨਾਨੇਨਾਭ੍ਯਕ੍ਤਂ ਵ੍ਯਙ੍ਗਾਦਿਰਹਿਤਂ ਚਨ੍ਦ੍ਰਤੁਲ੍ਯਕਾਨ੍ਤਿ ਸਞ੍ਜਾਯਤੇ| ਉਪਜਾਤਿਃ|

Adhikarana sarvamukharogaharaM bANAditailam (88-89) · Śloka 89

ਪਲਸ਼ਤਂ ਬਾਣਾਤ੍ਤੋਯਘਟੇ ਪਕ੍ਤ੍ਵਾ ਰਸੇਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ਚ ਪਲਾਰ੍ਧਿਕੈਃ ਖਦਿਰਜਮ੍ਬੂਯਸ੍ਟ੍ਯਾਨਨ੍ਤਾਮ੍ਰੈਰਹਿਮਾਰਨੀਲੋਤ੍ਪਲਾਨ੍ਵਿਤੈਃ||੮੮|| ਤੈਲਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਪਾਚਯੇਚ੍ਛ੍ਲਕ੍ਸ੍ਣਪਿਸ੍ਟੈ- ਰੇਭਿਰ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯੈਰ੍ਧਾਰਿਤਂ ਤਨ੍ਮੁਖੇਨ| ਰੋਗਾਨ੍ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਹਨ੍ਤਿ ਵਕ੍ਤ੍ਰੇ ਵਿਸ਼ੇਸਾ- ਤ੍ਸ੍ਥੈਰ੍ਯਂ ਧਤ੍ਤੇ ਦਨ੍ਤਪਙ੍ਕ੍ਤੇਸ਼੍ਚਲਾਯਾਃ||੮੯||

ਸ੦-ਨੀਲਸਹਚਰਾਤ੍ ਪਲਸ਼ਤਂ ਜਲਘਟੇ ਪਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਰਸੇਦ੍ਵਿਕਾਰ੍ਸਿਕੈਃ ਖਦਿਰਾਦਿਭਿਃ ਕਲ੍ਕਿਤੈਃ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਰਜੀਕਤੈਸ੍ਤੈਲਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਵਿਪਾਚਯੇਤ੍| ਤਨ੍ਮੁਖੇਨ ਧਾਰਿਤਂ ਸਰ੍ਵਮੁਖਰੋਗਹਤ੍| ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਦਨ੍ਤਪਙ੍ਕ੍ਤੇਸ਼੍ਚਲਾਯਾਃ ਸ੍ਥੈਰ੍ਯਕਚ੍ਚ| ਵਤ੍ਤਂ (?) ਸ਼ਾਲਿਨੀ [ਚ]|

Adhikarana sarvamukharogaharAH khadirasArAdiguTikAH (90-94) · Śloka 94

ਖਦਿਰਸਾਰਾਦ੍ ਦ੍ਵੇ ਤੁਲੇ ਪਚੇਦ੍ਵਲ੍ਕਾਤ੍ਤੁਲਾਂ ਚਾਰਿਮੇਦਸਃ| ਘਟਚਤੁਸ੍ਕੇ ਪਾਦਸ਼ੇਸੇਸ੍ਮਿਨ੍ ਪੂਤੇ ਪੁਨਃ ਕ੍ਵਥਨਾਦ੍ਘਨੇ||੯੦|| ਆਕ੍ਸਿਕਂ ਕ੍ਸਿਪੇਤ੍ਸੁਸੂਕ੍ਸ੍ਮਂ ਰਜਃ ਸੇਵ੍ਯਾਮ੍ਬੁਪਤ੍ਤਙ੍ਗਗੈਰਿਕਮ੍| ਚਨ੍ਦਨਦ੍ਵਯ(ਸ਼੍ਯਾਮਾ) ਰੋਧ੍ਰਪੁਣ੍ਡ੍ਰਾ- ਹ੍ਵਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਲਾਕ੍ਸਾਞ੍ਜਨਦ੍ਵਯਮ੍||੯੧|| ਧਾਤਕੀਕਟੁਫਲਦ੍ਵਿਨਿਸ਼ਾਤ੍ਰਿਫਲਾਚਤੁਰ੍ਜਾਤਜੋਙ੍ਗਕਮ੍| ਮੁਸ੍ਤਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਪ੍ਰਰੋਹ|ਵਚਾ]ਮਾਂਸੀਯਵਾਸਕਮ੍||੯੨|| ਪਦ੍ਮਕੈਲਾਸਮਙ੍ਗਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ੀਤੇ ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤਥਾ ਪਾਲਿਕਾਂ ਪਥਕ੍| ਜਾਤਿਪਤ੍ਰਿਕਾਂ ਸਜਾਤੀਫਲਾਂ ਸਹ- (ਨਖ)ਲਵਙ੍ਗਕਙ੍ਕੋਲ੍ਲਕਾਮ੍||੯੩|| ਸ੍ਫਟਿਕਸ਼ੁਭ੍ਰਸੁਰਭਿਕਰ੍ਪੂਰਕੁਡਵਂ ਚ ਤਤ੍ਰਾਵਪੇਤ੍ਤਤਃ| ਕਾਰਯੇਦ੍ਗੁਟਿਕਾਃ ਸਦਾ ਚੈਤਾ ਧਾਰ੍ਯਾ ਮੁਖੇ ਤਦ੍ਵਦਾਪਹਾਃ||੯੪||

ਸ੦-ਖਦਿਰਸਾਰਦ੍ ਦ੍ਵੇ ਤੁਲੇ, ਤੁਲਾਂ ਚਾਰਿਮੇਦਸੋ ਵਲ੍ਕਾਤ੍, ਜਲਘਟਚਤੁਸ੍ਟਯੇ ਪਚੇਤ੍| ਪਾਦਾਵਸ਼ੇਸਿਤੇ ਪੂਤੇਸ੍ਮਿਨ੍ ਪੁਨਃ ਕ੍ਵਥਨਾਦ੍ ਘਨੀਭੂਤੇ ਕਾਰ੍ਸਿਕਾਣਿ ਸੂਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣਚੂਰ੍ਣਾਨਿ ਸੇਵ੍ਯਾਦੀਨਿ ਕ੍ਸਿਪੇਤ੍| ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਸ਼ੀਤੇ ਜਾਤੀਪਤ੍ਰਾਦੀਨ੍ ਪਥਕ੍ਪਾਲਿਕਾਨ੍ ਕ੍ਸਿਪੇਤ੍| ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਤਮੋਜ੍ਜ੍ਵਲਕਰ੍ਪੂਰਕੁਡਵਂ ਚਾਤ੍ਰ ਕ੍ਸਿਪੇਤ੍| ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਗੁਟਿਕਾਃ ਕਾਰਯੇਤ੍| ਏਤਾਃ ਸਦਾ ਮੁਖੇ ਧਾਰ੍ਯਾਃ ਸਰ੍ਵਮੁਖਰੋਗਹਰਾਃ| [ਵਤ੍ਤਾਨਿ(?) ਪਞ੍ਚ|]

Adhikarana sarvamukharogaharaM arimedAdi tailam (95) · Śloka 95

ਕ੍ਵਾਥ੍ਯੌਸਧਵ੍ਯਤ੍ਯਯਯੋਜਨੇਨ ਤੈਲਂ ਪਚੇਤ੍ਕਲ੍ਪਨਯਾਨਯੈਵ| ਸਰ੍ਵਾਸ੍ਯਰੋਗੋਦ੍ਧਤਯੇ ਤਦਾਹੁ- ਰ੍ਦਨ੍ਤਸ੍ਥਿਰਤ੍ਵੇ ਤ੍ਵਿਦਮੇਵ ਮੁਖ੍ਯਮ੍||੯੫||

ਸ੦-ਕ੍ਵਾਥ੍ਯੌਸਧਯੋਃ-ਖਦਿਰਸਾਰਾਰਿਮੇਦਸੋਃ, ਵ੍ਯਤ੍ਯਯੋ-ਵੈਪਰੀਤ੍ਯਂ,-ਅਰਿਮੇਦਸਃ-ਵਿਟ੍ਖਦਿਰਵਲ੍ਕਲਾਦ੍ ਦ੍ਵੇ ਤੁਲੇ ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯੇ, ਖਦਿਰਸਾਰਤ੍ਤੁਲਾਮ੍, ਅਨ੍ਯਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਪੂਰ੍ਵਵਦ੍ਦੇਯਮਿਤਿ| ਤੈਲਂ ਪਚੇਦਨਯੈਵ ਕਲ੍ਪਨਯਾ| ਤਤ੍-ਤੈਲਂ, ਸਰ੍ਵਮੁਖਰੋਗਘ੍ਨਮ੍| ਦਨ੍ਤਸ੍ਥਿਰਕਤੌ ਚੇਦਮੇਵ ਪ੍ਰਧਾਨਮਾਹੁਃ| ਇਨ੍ਦ੍ਰਵਜ੍ਰਾ|

Adhikarana dRuDhadvijakarametadvayam (96) · Śloka 96

ਖਦਿਰੇਣੈਤਾ ਗੁਟਿਕਾ- ਸ੍ਤੈਲਮਿਦਂ ਚਾਰਿਮੇਦਸਾ ਪ੍ਰਥਿਤਮ੍| ਅਨੁਸ਼ੀਲਯਨ੍ ਪ੍ਰਤਿਦਿਨਂ ਸ੍ਵਸ੍ਥੋਪਿ ਦਢਦ੍ਵਿਜੋ ਭਵਤਿ||੯੬||

ਸ੦-ਖਦਿਰੇਣੈਤਾ ਗੁਟਿਕਾਸ੍ਤੈਲਂ ਚੈਤਦਰਿਮੇਦਸਾ ਪ੍ਰਥਿਤਮ੍| ਦ੍ਵਯਮਪ੍ਯੇਤਤ੍ ਪ੍ਰਤਿਦਿਨਮਭ੍ਯਸ੍ਤਂ ਸ੍ਵਸ੍ਥਸ੍ਯਾਪਿ ਦ੍ਵਿਜਦਾਰ੍ਢ੍ਯਕਤ੍| ਆਰ੍ਯਾ|

Adhikarana sarvamukharogaharo kShudrAdikavalagrahaH dantamAMsarogaharaH pAThAdicUrNaH (97-98) · Śloka 98

ਕ੍ਸੁਦ੍ਰਾਗੁਡੂਚੀਸੁਮਨਃਪ੍ਰਵਾਲ- ਦਾਰ੍ਵੀਯਵਾਸਤ੍ਰਿਫਲਾਕਸਾਯਃ| ਕ੍ਸੌਦ੍ਰੇਣ ਯੁਕ੍ਤਃ ਕਵਲਗ੍ਰਹੋਯਂ ਸਰ੍ਵਾਮਯਾਨ੍ ਵਕ੍ਤ੍ਰਗਤਾਨ੍ਨਿਹਨ੍ਤਿ||੯੭|| ਪਾਠਾਦਾਰ੍ਵੀਤ੍ਵਕ੍ਕੁਸ੍ਠਮੁਸ੍ਤਾਸਮਙ੍ਗਾ- ਤਿਕ੍ਤਾਪੀਤਾਙ੍ਗੀਰੋਧ੍ਰਤੇਜੋਵਤੀਨਾਮ੍| ਚੂਰ੍ਣਃ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰੋ ਦਨ੍ਤਮਾਂਸਾਰ੍ਤਿਕਣ੍ਡੂ- ਪਾਕਸ੍ਰਾਵਾਣਂ ਨਾਸ਼ਨੋ ਘਰ੍ਸਣੇਨ||੯੮||

ਸ੦-ਕ੍ਸੁਦ੍ਰਾਦਿਭਿਃ ਕਸਾਯਃ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰੇਣ ਯੁਤਃ ਕਵਲਗ੍ਰਹੋਯਂ ਸਰ੍ਵਮੁਖਰੋਗਾਨ੍ ਹਨ੍ਤਿ| ਇਨ੍ਦ੍ਰਵਜ੍ਰਾ| ਸਂ-ਪਾਠਾਦੀਨਾਂ ਚੂਰ੍ਣਃ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੁਤੋ ਦਨ੍ਤਮਾਂਸਾਰ੍ਤ੍ਯਾਦੀਨਾਂ ਘਰ੍ਸਣੇਨ ਨਾਸ਼ਨਃ| ਵੈਸ਼੍ਵਦੇਵੀ|

Adhikarana mukhAdirogaharaH kAlakacUrNaH dantAdirogaharaH pItakacUrNaH (99-100) · Śloka 100

ਗਹਧੂਮਤਾਰ੍ਕ੍ਸ੍ਯਪਾਠਾਵ੍ਯੋਸਕ੍ਸਾਰਾਗ੍ਨ੍ਯਯੋਵਰਾਤੇਜੋਹ੍ਵੈਃ| ਮੁਖਦਨ੍ਤਗਲਵਿਕਾਰੇ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਃ ਕਾਲਕੋ ਵਿਧਾਰ੍ਯਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣਃ||੯੯|| ਦਾਰ੍ਵੀਤ੍ਵਕ੍ਸਿਨ੍ਧੂਦ੍ਭਵਮਨਃ ਸ਼ਿਲਾਯਾਵਸ਼ੂਕਹਰਿਤਾਲੈਃ| ਧਾਰ੍ਯਃ ਪੀਤਕਚੂਰ੍ਣੋ ਦਨ੍ਤਾਸ੍ਯਗਲਾਮਯੇ ਸਮਧ੍ਵਾਜ੍ਯਃ||੧੦੦||

ਸ੦-ਗਹਧੂਮਾਦਿਭਿਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣਃ ਸਮਾਕ੍ਸਿਕਃ ਕਾਲਕਾਖ੍ਯੋ ਮੁਖ[ਦਿ]ਵਿਕਾਰੇ ਧਾਰ੍ਯਃ| ਆਰ੍ਯਾ ਗੀਤਿਃ| ਸ੦-ਦਾਰ੍ਵ੍ਯਾਦਿਭਿਃ ਪੀਤਕਾਖ੍ਯਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣੋ ਦਨ੍ਤਾਦ੍ਯਾਮਯੇ ਸਮਧੁਘਤੋ ਧਾਰ੍ਯਃ| ਗੀਤਿਰਾਰ੍ਯਾ|

Adhikarana galAmayaghnI dvikShArAdirasakriyA mukharogaharaH pathyAcUrNaH (101-102) · Śloka 102

ਦ੍ਵਿਕ੍ਸਾਰਧੂਮਕਵਰਾਪਞ੍ਚਪਟੁਵ੍ਯੋਸਵੇਲ੍ਲਗਿਰਿਤਾਰ੍ਕ੍ਸ੍ਯੈਃ| ਗੋਮੂਤ੍ਰੇਣ ਵਿਪਕ੍ਵਾ ਗਲਾਮਯਘ੍ਨੀ ਰਸਕ੍ਰਿਯਾ ਏਸਾ||੧੦੧|| ਗੋਮੂਤ੍ਰਕ੍ਵਥਨਵਿਲੀਨਵਿਗ੍ਰਹਾਣਾਂ ਪਥ੍ਯਾਨਾਂ ਜਲਮਿਸ਼ਿਕੁਸ੍ਠਭਾਵਿਤਾਨਾਮ੍| ਅਤ੍ਤਾਰਂ ਨਰਮਣਵੋਪਿ ਵਕ੍ਤ੍ਰਰੋਗਾਃ ਸ਼੍ਰੋਤਾਰਂ ਨਪਮਿਵ ਨ ਸ੍ਪਸ਼ਨ੍ਤ੍ਯਨਰ੍ਥਾਃ||੧੦੨||

ਸ੦-ਦ੍ਵਿਕ੍ਸਾਰਾਦਿਭਿਰ੍ਗੋਮੂਤ੍ਰੇਣ ਵਿਪਕ੍ਵਾ ਏਸਾ ਰਸਕ੍ਰਿਯਾ ਗੁਟਿਕਾ ਗਲਰੋਗਘ੍ਨੀ ਭਵਤਿ| [ਗੀਤਿਰਾਰ੍ਯਾ|] ਸ੦-ਗੋਮੂਤ੍ਰਕ੍ਵਾਥੇਨ ਵਿਲੀਨਸ਼ਰੀਰਾਣਾਂ ਪਥ੍ਯਾਨਾਂ ਵਾਲਕਸ਼ਤਪੁਸ੍ਪਾਕੁਸ੍ਟੈਰ੍ਭਾਵਿਤਾਨਾਂ ਭਕ੍ਸਯਿਤਾਰਂ ਨਰਂ ਸ੍ਵਲ੍ਪਾ ਅਪਿ ਵਕ੍ਤ੍ਰਰੋਗਾ ਨ ਸ੍ਪਸ਼ਨ੍ਤਿ| ਅਨਰ੍ਥਾਃ ਸ਼੍ਰੋਤਾਰਂ ਨਪਮਿਵੇਤ੍ਯੁਪਮਾਲਙ੍ਕਾਰਃ| ਪ੍ਰਹਰ੍ਸਿਣੀ|

Adhikarana mukhapAkaharaH saptacchadAdikvAthaH sarvamukharogaharaH paTolAdikvAthaH (103-104) · Śloka 104

ਸਪ੍ਤਚ੍ਛਦੋਸ਼ੀਰਪਟੋਲਮੁਸ੍ਤ- ਹਰੀਤਕੀਤਿਕ੍ਤਕਰੋਹਿਣੀਭਿਃ| ਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਰਾਜਦ੍ਰੁਮਚਨ੍ਦਨੈਸ਼੍ਚ ਕ੍ਵਾਥਂ ਪਿਬੇਤ੍ਪਾਕਹਰਂ ਮੁਖਸ੍ਯ||੧੦੩|| ਪਟੋਲਸ਼ੁਣ੍ਠੀਤ੍ਰਿਫਲਾਵਿਸ਼ਾਲਾ- ਤ੍ਰਾਯਨ੍ਤਿਤਿਕ੍ਤਾਦ੍ਵਿਨਿਸ਼ਾਮਤਾਨਾਮ੍| ਪੀਤਃ ਕਸਾਯੋ ਮਧੁਨਾ ਨਿਹਨ੍ਤਿ ਮੁਖੇ ਸ੍ਥਿਤਸ਼੍ਚਾਸ੍ਯਗਦਾਨਸ਼ੇਸਾਨ੍||੧੦੪||

ਸ੦-ਸਪ੍ਤਚ੍ਛਦਾਦਿਭਿਃ ਕ੍ਵਾਥਂ ਮੁਖਪਾਕਹਰਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਸ੦-ਪਟੋਲਾਦੀਨਾਂ ਕਸਾਯੋ ਮਧੁਮਾਨ੍ ਪੀਤੋ ਮੁਖੇ ਚ ਸ੍ਥਿਤੋਗਣ੍ਡੂਸੋ ਧਾਰਿਤੋ, ਮੁਖਗਦਾਨਸ਼ੇਸਾਨ੍ਨਿਹਨ੍ਤਿ| ਉਪਜਾਤੀ

Adhikarana mukhapAkAdiharA dArvIrasakriyA mukhapAkAdiharA paTolAdirasakriyA (105-106) · Śloka 106

ਸ੍ਵਰਸਃ ਕ੍ਵਥਿਤੋ ਦਾਰ੍ਵ੍ਯਾ ਘਨੀਭੂਤਃ ਸਗੈਰਿਕਃ| ਆਸ੍ਯਸ੍ਥਃ ਸਮਧੁਰ੍ਵਕ੍ਤ੍ਰਪਾਕਨਾਡੀਵ੍ਰਣਾਪਹਃ||੧੦੫|| ਪਟੋਲਨਿਮ੍ਬਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਵਾਸਾਜਾਤ੍ਯਰਿਮੇਦਸਾਮ੍| ਖਦਿਰਸ੍ਯ ਵਰਾਯਾਸ਼੍ਚ ਪਥਗੇਵਂ ਪ੍ਰਕਲ੍ਪਨਾ||੧੦੬||

ਸ੦-ਦਾਰ੍ਵ੍ਯਾ ਰਸਃ ਕ੍ਵਥਿਤੋ ਘਨੀਭੂਤਃ ਸਗੈਰਿਕਕ੍ਸੌਦ੍ਰੋ ਮੁਖਸ੍ਥੋ ਵਕ੍ਤ੍ਰਪਾਕਾਦਿਘ੍ਨਃ| ਸ੦-ਪਟੋਲਾਦੀਨਾਂ ਪਥਗੇਵਂ ਪ੍ਰਕਲ੍ਪਨਾ ਕਾਰ੍ਯਾ|

Adhikarana dvijadArDhyakRut khadirAdigaNDUShaH mukhAdirogeShu punaH punaH duShTaraktasrAvaH (107-108) · Śloka 108

ਖਦਿਰਾਯੋਵਰਾਪਾਰ੍ਥਮਦਯਨ੍ਤ੍ਯਹਿਮਾਰਕੈਃ| ਗਾਣ੍ਡੂਸੋਮ੍ਬੁਸ਼ਤੈਰ੍ਧਾਰ੍ਯੋ ਦੁਰ੍ਬਲਦ੍ਵਿਜਸ਼ਾਨ੍ਤਯੇ||੧੦੭|| ਮੁਖਦਨ੍ਤਮੂਲਗਲਜਾਃ ਪ੍ਰਾਯੋ ਰੋਗਾਃ ਕਫਾਸ੍ਰਭੂਯਿਸ੍ਠਾਃ| ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤੇਸਾਮਸਕਦ੍ ਰੁਧਿਰਂ ਵਿਸ੍ਰਾਵਯੇਦ੍ਦੁਸ੍ਟਮ੍||੧੦੮||

ਸ੦-ਖਦਿਰਾਦਿਭਿਰ੍ਜਲਸ਼ਤੈਰ੍ਗਣ੍ਡੂਸ਼ੋ ਦ੍ਵਿਜਦਾਰ੍ਢ੍ਯਕਦ੍ਧਾਰ੍ਯਃ| ਅਹਿਮਾਰਕਃ-ਅਰਿਮੇਦਃ| ਸ੦-ਮੁਖਾਦਿਗਦਾ ਬਾਹੁਲ੍ਯੇਨ ਕਫਰਕ੍ਤਭੂਯਿਸ੍ਠਾ ਯਤਃ, ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਧੇਤੋਸ੍ਤੇਸਾਂ ਦੁਸ੍ਟਂ ਰੁਧਿਰਂ ਪੁਨਃ ਪੁਨਰ੍ਵਿਸ੍ਰਾਵਯੇਤ੍|

Adhikarana mukhAdirogeShu kAyashirasorvirekAdi mukhAdirogeShu kapharaktaharaM karma (109-110) · Śloka 110

ਕਾਯਸ਼ਿਰਸੋਰ੍ਵਿਰੇਕੋ ਵਮਨਂ ਕਵਲਗ੍ਰਹਾਸ਼੍ਚ ਕਟੁਤਿਕ੍ਤਾਃ| ਪ੍ਰਾਯਃ ਸ਼ਸ੍ਤਂ ਤੇਸਾਂ ਕਫਰਕ੍ਤਹਰਂ ਤਥਾ ਕਰ੍ਮ||੧੦੯|| ਯਵਤਣਧਾਨ੍ਯਂ ਭਕ੍ਤਂ ਵਿਦਲੈਃ ਕ੍ਸਾਰੋਸਿਤੈਰਪਸ੍ਨੇਹਾਃ| ਯੂਸਾ ਭਕ੍ਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਹਿਤਾ ਯਚ੍ਚਾਨ੍ਯਚ੍ਛ੍ਲੇਸ੍ਮਨਾਸ਼ਾਯ||੧੧੦||

ਸ੦-ਕਾਯਸ਼ਿਰੋਵਿਰੇਕਾਦਿਕਂ ਬਾਹੁਲ੍ਯੇਨ ਤੇਸਾਂ ਸ਼ਸ੍ਤਮ੍| ਕਫਰਕ੍ਤਹਰਂ ਚ ਯਤ੍ਕਰ੍ਮ ਤਤ੍ ਸ਼ਸ੍ਤਮ੍| ਸ੦-ਯਵਾਦਯੋ ਹਿਤਾਃ| ਯਚ੍ਚਾਪਰਂ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਨਾਸ਼ਨਂ ਤਚ੍ਚ ਸ਼ਸ੍ਤਮ੍|

Adhikarana mukhAdirogeShu yavatRuNadhAnyAdi bhojanam mukhAdirogeShu tvaritamupakramaH (22) · Śloka 22

ਪ੍ਰਾਣਾਨਿਲਪਥਸਂਸ੍ਥਾਃ ਸ਼੍ਵਸਿਤਮਪਿ ਨਿਰੁਨ੍ਧਤੇ ਪ੍ਰਮਾਦਵਤਃ| ਕਣ੍ਠਾਮਯਾਸ਼੍ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤ- ਮਤੋ ਦ੍ਰੁਤਂ ਤੇਸੁ ਕੁਰ੍ਵੀਤ||੧੧੧|| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸੂਨੁਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਗ੍ਭਟਵਿਰਚਿ- ਤਾਯਾਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਹਦਯਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਸਸ੍ਠੇ ਉਤ੍ਤਰ- ਸ੍ਥਾਨੇ ਮੁਖਰੋਗਪ੍ਰਤਿਸੇਧੋ ਨਾਮ ਦ੍ਵਾਵਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੨੨||

ਸ੦-ਪ੍ਰਾਣਪਵਨਮਾਰ੍ਗਸ੍ਥਿਤਾ ਕਣ੍ਠਰੋਗਾਃ ਪ੍ਰਮਾਦ੍ਯਤਃ ਸ਼੍ਵਾਸਮਪਿ ਨਿਰੁਨ੍ਧਨ੍ਤਿ ਯਤਃ, ਅਤਃ-ਅਸ੍ਮਾਦ੍ਧੇਤੋਃ, ਤੇਸੁ ਰੋਗੇਸੂਪਕ੍ਰਮਂ ਦ੍ਰਾਗ੍ ਵਿਦਧੀਤ| ਆਰ੍ਯਾਸ਼੍ਚਤਸ੍ਰਃ| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਗਾਙ੍ਕਦਤ੍ਤਪੁਤ੍ਰਸ਼੍ਰੀਮਦਰੁਣਤ੍ਤਵਿਰਚਿਤਾਯਾਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਹਦਯ- ਟੀਕਾਯਾਂ ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਸਸ੍ਠੇ ਉਤ੍ਤਰਸ੍ਥਾਨੇ ਮੁਖਰੋਗ- ਪ੍ਰਤਿਸੇਧੋ ਨਾਮ ਦ੍ਵਾਵਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ ਸਮਾਪ੍ਤਃ|| ੨੨||