Adhikarana adhyAyopakramaH (1) · Śloka 1
|1|
View original
|१|
🔊 Audio coming soon
viṣacikitsāprakramāt mūṣikālarkaviṣamupakramatē-
38. mūṣikālarkaviṣapratiṣēdhādhyāyaḥ
Adhikarana mUShikAlarkaviShapratiShedhAdhyAyaH ------- mUShikANAM aShTAdashatvam (2) · Śloka 2
athātō mūṣikālarkaviṣapratiṣēdhaṁ vyākhyāsyāmaḥ| iti ha smāhurātrēyādayō maharṣayaḥ| (gadyasūtrē||2|| ) lālanaścapalaḥ putrō hasiraścikkirō'jiraḥ| kaṣāyadantaḥ kulakaḥ kōkilaḥ kapilō'sitaḥ||1|| aruṇaḥ śabalaḥ śvētaḥ kapōtaḥ palitōnduraḥ| chucchundarō rasālākhyō daśāṣṭau cēti mūṣikāḥ||2||
View original
अथातो मूषिकालर्कविषप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| (गद्यसूत्रे||२|| ) लालनश्चपलः पुत्रो हसिरश्चिक्किरोऽजिरः| कषायदन्तः कुलकः कोकिलः कपिलोऽसितः||१|| अरुणः शबलः श्वेतः कपोतः पलितोन्दुरः| छुच्छुन्दरो रसालाख्यो दशाष्टौ चेति मूषिकाः||२||
🔊 Audio coming soon
sa0- lālanādibhēdēna daśāṣṭādhikā ityaṣṭādaśa mūṣikā bhavanti|
Adhikarana mUShikANAM shukraviShatvam, mUShikaviShasya sAmAnyaM lakShaNam (3-5) · Śloka 5
śukraṁ patati yatraiṣāṁ śukradigdhaiḥ spr̥śanti vā| yadaṅgamaṅgaistatrāsrē dūṣitē pāṇḍutāṁ gatē||3|| granthayaḥ śvayathuḥ kōṭhō maṇḍalāni bhramō'ruciḥ| śītajvarō'tiruksādō vēpathuḥ parvabhēdanam||4|| rōmaharṣaḥ srutirmūrcchā dīrghakālānubandhanam| ślēṣmānubaddhabahvākhupōtakacchardanaṁ satr̥ṭ||5||
View original
शुक्रं पतति यत्रैषां शुक्रदिग्धैः स्पृशन्ति वा| यदङ्गमङ्गैस्तत्रास्रे दूषिते पाण्डुतां गते||३|| ग्रन्थयः श्वयथुः कोठो मण्डलानि भ्रमोऽरुचिः| शीतज्वरोऽतिरुक्सादो वेपथुः पर्वभेदनम्||४|| रोमहर्षः स्रुतिर्मूर्च्छा दीर्घकालानुबन्धनम्| श्लेष्मानुबद्धबह्वाखुपोतकच्छर्दनं सतृट्||५||
🔊 Audio coming soon
sa0- ēṣāṁ mūṣikāṇāṁ yatra śukraṁ patati, śukradigdhairaṅgairvā yadaṅgaṁ spr̥śanti, tasminnaṅgē raktē dūṣitē pāṇḍutvaṁ yāti sati granthyādayaḥ syuḥ| tathā tatprabhāvāt kaphānugatabahumūṣikapōtakavamanaṁ satr̥ṭ syāt|
Adhikarana mUShikaviShasya kRuccrasAdhyalakShaNam (6) · Śloka 6
vyavāyyākhuviṣaṁ kr̥cchraṁ bhūyō bhūyaśca kupyati| |6|
View original
व्यवाय्याखुविषं कृच्छ्रं भूयो भूयश्च कुप्यति| |६|
🔊 Audio coming soon
sa0-ākhuviṣaṁ vyavāyi-sakalaśarīravyāpanaśīlaṁ, tathā kr̥cchraṁ-kr̥chrasādhyaṁ, punaḥ punaśca kupyati|
Adhikarana mUShikaviShasya asAdhyalakShaNam (6-7) · Śloka 7
| mūrcchāṅgaśōphavaivarṇyaklēdaśabdāśrutijvarāḥ||6|| śirōgurutvaṁ lālāsr̥kchardiścāsādhyalakṣaṇam| |7|
View original
| मूर्च्छाङ्गशोफवैवर्ण्यक्लेदशब्दाश्रुतिज्वराः||६|| शिरोगुरुत्वं लालासृक्छर्दिश्चासाध्यलक्षणम्| |७|
🔊 Audio coming soon
sa0-mūrcchādayō'sādhyalakṣaṇam|
Adhikarana mUShikaviShasya varjyalakShaNam (7-8) · Śloka 8
| śūnabastiṁ vivarṇauṣṭhamākhvābhairgranthibhiścitam||7|| chucchundarasagandhaṁ ca varjayēdākhudūṣitam| |8|
View original
| शूनबस्तिं विवर्णौष्ठमाख्वाभैर्ग्रन्थिभिश्चितम्||७|| छुच्छुन्दरसगन्धं च वर्जयेदाखुदूषितम्| |८|
🔊 Audio coming soon
sa0-śūnabastiṁ vivarṇādharaṁ mūṣikanibhairgranthibhirvyāptaṁ chucchundaragandhatulyagandhaṁ ca mūṣikaviṣadūṣitaṁ nōpakramēt|
Adhikarana viShayuktasya shuno lakShaNam (8-10) · Śloka 10
| śunaḥ ślēṣmōlbaṇāṁ dōṣāḥ saṁjñāṁ saṁjñāvahāśritāḥ||8|| muṣṇantaḥ kurvatē kṣōbhaṁ dhātūnāmatidāruṇam| lālāvānandhabadhiraḥ sarvataḥ sō'bhidhāvati||9|| srustapucchahanuskandhaḥ śirōduḥkhī natānanaḥ| |10|
View original
| शुनः श्लेष्मोल्बणां दोषाः संज्ञां संज्ञावहाश्रिताः||८|| मुष्णन्तः कुर्वते क्षोभं धातूनामतिदारुणम्| लालावानन्धबधिरः सर्वतः सोऽभिधावति||९|| स्रुस्तपुच्छहनुस्कन्धः शिरोदुःखी नताननः| |१०|
🔊 Audio coming soon
sa0-śunaḥ-sāramēyasya, ślēṣmādhikā dōṣāḥ saṁjñāvahāni srōtāṁsyāśritāḥ saṁjñāmapaharantō dhātūnāmatighōraṁ kṣōbhaṁ kurvanti| saḥ-śvā, lālāyutō'ndhabadhirō dhvastapucchahanuskandhaḥ śirō duḥkhī natamukhaḥ sarvatō dhāvati|
Adhikarana viShayuktasya daMshasya lakShaNam (10-11) · Śloka 11
| daṁśastēna vidaṣṭasya suptaḥ kr̥ṣṇaṁ kṣaratyasr̥k||10|| hr̥cchirōrugjvarastambhatr̥ṣṇāmūrcchādbhavō'nu ca| |11|
View original
| दंशस्तेन विदष्टस्य सुप्तः कृष्णं क्षरत्यसृक्||१०|| हृच्छिरोरुग्ज्वरस्तम्भतृष्णामूर्च्छाद्भवोऽनु च| |११|
🔊 Audio coming soon
sa0-tēna-śunā, vidaṣṭasya daṁśaḥ suptaḥ-acētanaḥ, kr̥ṣṇaṁ raktaṁ sravati| paścād hr̥tpīḍādyudbhūtiḥ syāt|
Adhikarana evaM shRugAlAdayo vedyAH (11-12) · Śloka 12
| anēnānyē'pi bōddhavyā vyālā daṁṣṭrāprahāriṇaḥ||11|| śr̥gālāśvatarāśvarkṣadvīpivyāghravr̥kādayaḥ| |12|
View original
| अनेनान्येऽपि बोद्धव्या व्याला दंष्ट्राप्रहारिणः||११|| शृगालाश्वतराश्वर्क्षद्वीपिव्याघ्रवृकादयः| |१२|
🔊 Audio coming soon
sa0- anēna-daṁśādisvarūpēṇa, aparē vyālāḥ-duṣṭāḥ, daṁṣṭrāprahāriṇaḥ śr̥gālādaya ēvaṁ vēdyāḥ|
Adhikarana saviShadaMshasya lakShaNam,nirviShadaMshasya lakShaNam (12-14) · Śloka 14
| kaṇḍūnistōdavaivarṇyasuptiklēdajvarabhramāḥ||12|| viḍaharāgarukpākaśōphagranthivikuñcanam| daṁśāvadaraṇaṁ sphōṭāḥ karṇikā maṇḍalāni ca||13|| sarvatra saviṣē liṅgaṁ, viparītaṁ tu nirviṣē| |14|
View original
| कण्डूनिस्तोदवैवर्ण्यसुप्तिक्लेदज्वरभ्रमाः||१२|| विडहरागरुक्पाकशोफग्रन्थिविकुञ्चनम्| दंशावदरणं स्फोटाः कर्णिका मण्डलानि च||१३|| सर्वत्र सविषे लिङ्गं, विपरीतं तु निर्विषे| |१४|
🔊 Audio coming soon
sa0-sarvatraiva saviṣē daṁśē kaṇḍvādayō liṅgam| nirviṣē ca daṁśē'tō viparītaṁ lakṣaṇaṁ vidyāt|
Adhikarana daShTasyAsAdhyalakShaNam (14-15) · Śloka 15
| daṣṭō yēna tu taccēṣṭārutaṁ kurvan vinaśyati||14|| paśyaṁstamēva cākasmādādarśasalilādiṣu| |15|
View original
| दष्टो येन तु तच्चेष्टारुतं कुर्वन् विनश्यति||१४|| पश्यंस्तमेव चाकस्मादादर्शसलिलादिषु| |१५|
🔊 Audio coming soon
sa0 -yēna prāṇinā daṣṭastaccēṣṭārutaṁ kurvan mriyatē| tamēva daṣṭāraṁ, ādarśakādiṣu sahasā paśyan vinaśyati|
Adhikarana jalasaMtrAsasya lakShaNam (15-16) · Śloka 16
| yō'dbhyastrasyēdadaṣṭō'pi śabdasaṁsparśadarśanaiḥ||15|| jalasantrāsanāmānaṁ daṣṭaṁ tamapi varjayēt| |16|
View original
| योऽद्भ्यस्त्रस्येददष्टोऽपि शब्दसंस्पर्शदर्शनैः||१५|| जलसन्त्रासनामानं दष्टं तमपि वर्जयेत्| |१६|
🔊 Audio coming soon
sa0-yō jalēbhyō'daṣṭō'pi santrasyēt śabdasaṁsparśadarśanairhētubhiḥ, taṁ jalasantrāsasaṁjñaṁ daṣṭaṁ varjayēt|
Adhikarana AkhunA daShTamAtrasya daMshadAhaH (16-17) · Śloka 17
| ākhunā daṣṭamātrasya daṁśaṁ kāṇḍēna dāhayēt||16|| darpaṇōnāthavā, tīvrarujā syātkarṇikā'nyathā| |17|
View original
| आखुना दष्टमात्रस्य दंशं काण्डेन दाहयेत्||१६|| दर्पणोनाथवा, तीव्ररुजा स्यात्कर्णिकाऽन्यथा| |१७|
🔊 Audio coming soon
sa0-ākhunā daṣṭamātrasya narasya satō daṁśaṁ kāṇḍēna dāhayēt| darpaṇēna vā dāhayēt| anyathā-ēvamadagdhē sati, karṇikā dāruṇapīḍā syāt|
Adhikarana dagdhadaMshasya vistrAvaH shirIShabIjAdiBiH pralepaSca (17-18) · Śloka 18
| dagdhaṁ visrāvayēddaṁśaṁ pracchitaṁ ca pralēpayēt||17|| śirīṣarajanīvakrakuṅkumāmr̥tavallibhiḥ| |18|
View original
| दग्धं विस्रावयेद्दंशं प्रच्छितं च प्रलेपयेत्||१७|| शिरीषरजनीवक्रकुङ्कुमामृतवल्लिभिः| |१८|
🔊 Audio coming soon
sa0- daṁśaṁ dagdhaṁ pracchitaṁ visrāvayēt| śirīṣabījādibhiḥ pralēpayēcca|
Adhikarana AkhuviShaghnaH karNikApAtanashcAgAradhUmAdilepaH (18-19) · Śloka 19
| agāradhūmamañjiṣṭhārajanīlavaṇōttamaiḥ||18|| lēpō jayatyākhuviṣaṁ karṇikāyāśca pātanaḥ| |19|
View original
| अगारधूममञ्जिष्ठारजनीलवणोत्तमैः||१८|| लेपो जयत्याखुविषं कर्णिकायाश्च पातनः| |१९|
🔊 Audio coming soon
sa0- agāradhūmādikō lēpō hyayaṁ mūṣikaviṣaṁ hanti| karṇikāṁ ca pātayati|
Adhikarana AkhuviShaghnaH tato~amlaiH kShAlanAdi, sirAmokSho vA (19-20) · Śloka 20
| tatō'mlaiḥ kṣālayitvā'nu tōyairanu ca lēpayēt||19|| pālindīśvētakaṭabhībilvamūlaguḍūcibhiḥ| anyaiśca viṣaśōphaghnaiḥ sirāṁ vā mōkṣayēddrutam||20||
View original
| ततोऽम्लैः क्षालयित्वाऽनु तोयैरनु च लेपयेत्||१९|| पालिन्दीश्वेतकटभीबिल्वमूलगुडूचिभिः| अन्यैश्च विषशोफघ्नैः सिरां वा मोक्षयेद्द्रुतम्||२०||
🔊 Audio coming soon
sa0- anantaramamlaiḥ kṣālayitvā'nu jalaiḥ kṣālayēt| paścāt pālindyādibhiraparaiśca viṣaghnaiḥ śvayathughnaiśca lēpayēt| athavā śīghraṁ sirāṁ vyadhayēt| pālindī-mālavikā trivr̥t|
Adhikarana AkhuviShaghnaH nIlinyAdikvAthaiH cchardanam (21) · Śloka 21
chardanaṁ nīlinīkvāthaiḥ śukākhyāṅkōllayōrapi| |21|
View original
छर्दनं नीलिनीक्वाथैः शुकाख्याङ्कोल्लयोरपि| |२१|
🔊 Audio coming soon
sa0- nīlinīkvāthēna chardanaṁ kāryam| śukākhyāṅkōllayōśca kvāthēna vamanam| śukākhyaḥ-śirīṣaḥ|
Adhikarana AkhuviShaghnaH koshAtakyAdicUrNena cchardanam (21-22) · Śloka 22
| kōśātakyāḥ śukākhyāyāḥ phalaṁ jīmūtakasya ca||21|| madanasya ca sañcūrṇya dadhnā pītvā viṣaṁ vamēt| |22|
View original
| कोशातक्याः शुकाख्यायाः फलं जीमूतकस्य च||२१|| मदनस्य च सञ्चूर्ण्य दध्ना पीत्वा विषं वमेत्| |२२|
🔊 Audio coming soon
sa0- kōśātakyādīnāṁ phalāni sañcūrṇya dadhnā pītvā viṣaṁ vamēt|
Adhikarana AkhuviShaghnaH vacAdinA pAnam, trivRudAdinA virecanam (22-23) · Śloka 23
| vacāmadanajīmūtakuṣṭhaṁ va mūtrapēṣitam||22|| pūrvakalpēna pātavyaṁ sarvōnduraviṣāpaham| virēcanaṁ trivr̥nnīlītriphalākalka iṣyatē||23||
View original
| वचामदनजीमूतकुष्ठं व मूत्रपेषितम्||२२|| पूर्वकल्पेन पातव्यं सर्वोन्दुरविषापहम्| विरेचनं त्रिवृन्नीलीत्रिफलाकल्क इष्यते||२३||
🔊 Audio coming soon
sa0- vacādiṁ vā gōmūtrēṇa sañcūrṇya pūrvakalpēna-dadhnā, pītvā sarvōnduraviṣaṁ hanti| sa0- virēcanaṁ trivr̥tādikalka iṣyatē|
Adhikarana AkhuviShaghnaH shirIShasArAdinA shirovirecanam (24) · Śloka 24
śirōvirēcanē sāraḥ śirīṣasya phalāni ca| |24|
View original
शिरोविरेचने सारः शिरीषस्य फलानि च| |२४|
🔊 Audio coming soon
sa0- śirōvirēcanē śirīṣasya sāraḥ phalaṁ ca yōjyam|
Adhikarana AkhuviShaghnaH gomayarasenA~jjanam (24) · Śloka 24
| añjanaṁ gōmayarasō vyōṣasūkṣmarajōnvitaḥ||24||
View original
| अञ्जनं गोमयरसो व्योषसूक्ष्मरजोन्वितः||२४||
🔊 Audio coming soon
sa0- gōmayarasaścūrṇīkr̥tastrikaṭukānvitō'ñjanam|
Adhikarana AkhuviShaghnaH kapitthAdirasenAvalehaH (25) · Śloka 25
kapitthatōmayarasō madhumānavalēhanam| |25|
View original
कपित्थतोमयरसो मधुमानवलेहनम्| |२५|
🔊 Audio coming soon
sa0- kapitthagōmayarasaḥ samākṣikō'valēhanam|
Adhikarana AkhuviShaghnaH tandulIyakamUlAdisiddhAni ghRutAni (25-26) · Śloka 26
| tandulīyakamūlēna siddhaṁ pānē hitaṁ ghr̥tam||25|| dviniśākaṭabhīraktāyaṣṭyāhvairvā'mr̥tānvitaiḥ| āsphōtamūlasiddhaṁ vā pañcakāpitthamēva vā||26||
View original
| तन्दुलीयकमूलेन सिद्धं पाने हितं घृतम्||२५|| द्विनिशाकटभीरक्तायष्ट्याह्वैर्वाऽमृतान्वितैः| आस्फोतमूलसिद्धं वा पञ्चकापित्थमेव वा||२६||
🔊 Audio coming soon
sa0- tandulīyakamūlēna pakvaṁ sarpiḥ pānē hitam| dviniśādibhirvā sādhitaṁ ghr̥taṁ pānē hitam| athavā'rkamūlēna siddhaṁ ghr̥taṁ pānē hitam| athavā pañcakāpitthasiddhaṁ sarpiḥ pānē hitam| kapitthasyēmāni kāpitthāni,-mūlatvakpatrapuṣpaphalāni pañca, pañca ca tāni kāpitthāni ca, taiḥ siddhaṁ pañcakāpittham|
Adhikarana AkhuviShaghnaH sinduvArAdikvAthaH (27-28) · Śloka 28
sinduvāraṁ nataṁ śigrubilvamūlaṁ punarnavā| vacāśvadaṁṣṭrājīmūtamēṣāṁ kvāthaṁ samākṣikam||27|| pibēcchālyōdanaṁ dadhnā bhuñjānō mūṣikārditaḥ| |28|
View original
सिन्दुवारं नतं शिग्रुबिल्वमूलं पुनर्नवा| वचाश्वदंष्ट्राजीमूतमेषां क्वाथं समाक्षिकम्||२७|| पिबेच्छाल्योदनं दध्ना भुञ्जानो मूषिकार्दितः| |२८|
🔊 Audio coming soon
sa0- sinduvārādīnāṁ kvāthaṁ samākṣikaṁ pibēt| mūṣikaviṣapīḍitō dadhnā śālyōdanaṁ bhuñjānaḥ|
Adhikarana AkhuviShaghnaH sharapu~gkhAbIjacUrNam (28) · Śloka 28
| takrēṇa śarapuṅkhāyā bījaṁ sañcūrṇya vā pibēt||28||
View original
| तक्रेण शरपुङ्खाया बीजं सञ्चूर्ण्य वा पिबेत्||२८||
🔊 Audio coming soon
sa0- athavā śarapuṅkhāyā bījaṁ sañcūrṇya mathitēna pibēt|
Adhikarana AkhuviShaghnaH a~gkolamUlakalkaH (29) · Śloka 29
aṅkōllamūlakalkō vā bastamūtrēṇa kalkitaḥ| pānālēpanayōryuktaḥ sarvākhuviṣanāśanaḥ||29||
View original
अङ्कोल्लमूलकल्को वा बस्तमूत्रेण कल्कितः| पानालेपनयोर्युक्तः सर्वाखुविषनाशनः||२९||
🔊 Audio coming soon
sa0- aṅkōlamūlakalkō vā chāgamūtrēṇa piṣṭaḥ pānalēpanayōryuktaḥ sarvākhuviṣahā|
Adhikarana AkhuviShaghnaH kapitthamadhyAdikam, tilakama~jjarI (30) · Śloka 30
kapitthamadhyatilakatilāṅkōllajaṭāḥ pibēt| gavāṁ mūtrēṇa, payasā mañjarīṁ tilakasya vā||30||
View original
कपित्थमध्यतिलकतिलाङ्कोल्लजटाः पिबेत्| गवां मूत्रेण, पयसा मञ्जरीं तिलकस्य वा||३०||
🔊 Audio coming soon
sa0- kapitthabījādikaṁ gōmūtrēṇa pibēt| kṣīrēṇa vā tilakamañjarīṁ pibēt|
Adhikarana AkhuviShaghnaH sairyakamUlam (31) · Śloka 31
athavā sairyakānmūlaṁ sakṣaudraṁ tandulāmbunā| |31|
View original
अथवा सैर्यकान्मूलं सक्षौद्रं तन्दुलाम्बुना| |३१|
🔊 Audio coming soon
sa0- sairyakamūlaṁ vā samākṣikaṁ jyēṣṭhāmbhasā pibēt|
Adhikarana AkhuviShaghnaH kaTukAlAbuvinyastaM jalam (31) · Śloka 31
| kaṭukālābuvinyastaṁ pītaṁ vā'mbu niśōṣitam||31||
View original
| कटुकालाबुविन्यस्तं पीतं वाऽम्बु निशोषितम्||३१||
🔊 Audio coming soon
sa0- athavā kaṭukālābuni jalaṁ nikṣiptaṁ rātristhitaṁ pītaṁ mūṣikaviṣanāśanaṁ syāt|
Adhikarana AkhuviShaghnaH sinduvAramUlAdyagadaH (32) · Śloka 32
sinduvārasya mūlāni biḍālāsthi viṣaṁ natam| jalapiṣṭō'gadō hanti nasyādyairākhujaṁ viṣam||32||
View original
सिन्दुवारस्य मूलानि बिडालास्थि विषं नतम्| जलपिष्टोऽगदो हन्ति नस्याद्यैराखुजं विषम्||३२||
🔊 Audio coming soon
sa0- sinduvāramūlādikō jalapiṣṭō'gadō nasyādyairmūṣikaviṣaṁ hanti|
Adhikarana sasheShamUShikaviShasyAbhradarshanAdau prakopaH (33) · Śloka 33
saśēṣaṁ mūṣikaviṣaṁ prakupyatyabhradarśanē| yathāyathaṁ vā kālēṣu dōṣāṇāṁ vr̥ddhihētuṣu||33||
View original
सशेषं मूषिकविषं प्रकुप्यत्यभ्रदर्शने| यथायथं वा कालेषु दोषाणां वृद्धिहेतुषु||३३||
🔊 Audio coming soon
sa0- mūṣikaviṣaṁ kiñcicchēṣaṁ jaladōnnatau kupyati| athavā vātādīnāṁ yathāsvaṁ kālēṣu vr̥ddhikāraṇēṣu prakupyati|
Adhikarana tatra yathAvasthamupakramAH,tatra dUShIviShApahAshcopakramAH (34) · Śloka 34
tatra sarvē yathāvasthaṁ prayōjyāḥ syurupakramāḥ| yathāsvaṁ yē ca nirdiṣṭāstathā dūṣīviṣāpahāḥ||34||
View original
तत्र सर्वे यथावस्थं प्रयोज्याः स्युरुपक्रमाः| यथास्वं ये च निर्दिष्टास्तथा दूषीविषापहाः||३४||
🔊 Audio coming soon
sa0- tatrāvasthāvaśādupakramāḥ sarvē yathāyōgaṁ prayōjyāḥ syuḥ| yē ca dūṣīviṣaghnāḥ nirdiṣṭāstē ca prayōjyāḥ
Adhikarana alarkadaMshe dAho lepaH purANaghRutapAnaM ca (35) · Śloka 35
daṁśaṁ tvalarkadaṣṭasya dagdhamuṣṇēna sarpiṣā| pradihyādagadaistaistaiḥ purāṇaṁ ca ghr̥taṁ pibēt||35||
View original
दंशं त्वलर्कदष्टस्य दग्धमुष्णेन सर्पिषा| प्रदिह्यादगदैस्तैस्तैः पुराणं च घृतं पिबेत्||३५||
🔊 Audio coming soon
sa0- alarkadaṣṭasya daṁśamuṣṇēna ghr̥tēna dagdhamagadaistaistaiḥ pūrvōktaiḥ, lēpayēt| purāṇaṁ ca sarpiḥ pibēt|
Adhikarana alarkadaMshe arkakShIrayutaM virecanam (36) · Śloka 36
arkakṣīrayutaṁ cāsya yōjyamāśu virēcanam| |36|
View original
अर्कक्षीरयुतं चास्य योज्यमाशु विरेचनम्| |३६|
🔊 Audio coming soon
sa0- arkakṣīrānvitaṁ cāsya virēcanaṁ kṣipraṁ yōjyam|
Adhikarana alarkadaMshe a~gkollottaramUlajalam, shvetapunarnavA (36-37) · Śloka 37
| aṅkōllōttaramūlāmbu tripalaṁ sahaviḥpalam||36|| pibētsadhattūraphalāṁ śvētāṁ vā'pi punarnavām| |37|
View original
| अङ्कोल्लोत्तरमूलाम्बु त्रिपलं सहविःपलम्||३६|| पिबेत्सधत्तूरफलां श्वेतां वाऽपि पुनर्नवाम्| |३७|
🔊 Audio coming soon
sa0- aṅkōllōttaramūlajalaṁ palatrayamātraṁ saghr̥tapalaṁ pibēt| dhattūraphalayutāṁ śvētāṁ vā punarnavāṁ jalēna pibēt|
Adhikarana alarkadaMshe palalatailAdi (37-38) · Śloka 38
| aikadhyaṁ palalaṁ tailaṁ rūpikāyāḥ payō guḍaḥ||37|| bhinatti viṣamālarkaṁ ghanavr̥ndamivānilaḥ| |38|
View original
| ऐकध्यं पललं तैलं रूपिकायाः पयो गुडः||३७|| भिनत्ति विषमालर्कं घनवृन्दमिवानिलः| |३८|
🔊 Audio coming soon
sa0- bhr̥ṣṭatilacūrṇaṁ, tailaṁ, rūṣikāyāḥ-arkasya kṣīraṁ, guḍaḥ, ēkatra miśritaṁ prakr̥tatvājjalēna pītaṁ viṣamalarkaṁ bhinatti| payōdaughamiva vāyuḥ|
Adhikarana alarkadaMshe samantrauShadhIratnaM snapanam (38) · Śloka 38
| samantraṁ sauṣadhīratnaṁ snapanaṁ ca prayōjayēt||38||
View original
| समन्त्रं सौषधीरत्नं स्नपनं च प्रयोजयेत्||३८||
🔊 Audio coming soon
sa0-mantrānvitamauṣadhīratnayutaṁ snapanaṁ ca kārayēt| ["aṣṭōttaraśataṁ vārān siddhamantrābhimantritaiḥ| aṣṭōttaraśatōnmānaiḥ puṣpamālāvaguṇṭhitaiḥ|| gōcarmamātrakē liptē jvalitē'gnau kuśāstr̥tē| sthaṇḍilē saritastīrē snānaṁ vā'sya catuṣpathē|| alarkādhipatē yakṣa sāramēyagaṇādhipa| alarkajuṣṭamētanmē nirviṣaṁ kuru mā cirāt|| svāhēti mantrō'larkārtē sarvakarmasu śasyatē|" iti vr̥ddhavāgbhaṭāt (saṁ.u. a. 46)|]
Adhikarana catuShpAdAdinakhadantaparikShatasya lakShaNam (39) · Śloka 39
catuṣpādbhirdvipādbhirvā nakhadantaparikṣatam| śūyatē pacyatē rāgajvarasrāvarujānvitam||39||
View original
चतुष्पाद्भिर्द्विपाद्भिर्वा नखदन्तपरिक्षतम्| शूयते पच्यते रागज्वरस्रावरुजान्वितम्||३९||
🔊 Audio coming soon
sa0-catuṣpādbhiḥ-dantyaśvaprabhr̥tibhiḥ prāṇibhiḥ, dvipādbhiḥ-manuṣyamayūrakukkuṭādibhiḥ, vā nakhaparikṣataṁ dantaparikṣataṁ ca śūyatē pacyatē ca rāgādyanvitam|
Adhikarana nakhadantaviShaghnaH somavalkAdilepaH (40-38) · Śloka 38
sōmavalkō'śvakarṇaśca gōjihvā haṁsapādikā| rajanyau gairikaṁ lēpō nakhadantaviṣāpahaḥ||40|| iti śrīvaidyapatisiṁhaguptasūnuśrīmadvāgbhaṭaviracitāyāmaṣṭāṅahr̥dayasaṁhitāyāṁ ṣaṣṭhē uttarasthānē mūṣikālarkaviṣapratiṣēdhō nāmāṣṭatriṁśō'dhyāyaḥ||38||
View original
सोमवल्कोऽश्वकर्णश्च गोजिह्वा हंसपादिका| रजन्यौ गैरिकं लेपो नखदन्तविषापहः||४०|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचितायामष्टाङहृदयसंहितायां षष्ठे उत्तरस्थाने मूषिकालर्कविषप्रतिषेधो नामाष्टत्रिंशोऽध्यायः||३८||
🔊 Audio coming soon
sa0- khadirādibhirlēpō nakhadantaviṣaghnaḥ iti| iti śrīmr̥gāṅkadattaputraśrīmadaruṇadattaviracitāyāmaṣṭāṅgahr̥dayaṭīkāyāṁ sarvāṅgasundarākhyāyāṁ ṣaṣṭha uttarasthānē mūṣikālarkaviṣapratiṣēdhō nāmāṣṭatriṁśō'dhyāyaḥ samāptaḥ|| 38|| iti viṣatantraṁ nāma ṣaṣṭamaṅgaṁ samāptam