39. rasāyanavidhiradhyāyaḥ

Adhikarana rasAyanavidhiradhyAyaH ------- rasAyanasya phalam, rasAyanasya niruktiH (2) · Śloka 2

ਅਧੁਨਾ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਹੇਤੁਸਮ੍ਬਨ੍ਧਂ ਰਸਾਯਨਾਧ੍ਯਾਯਂ ਜਿਗਦਿਸੁਰਾਹ ਅਥਾਤੋ ਰਸਾਯਨਵਿਧਿਮਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ| (ਗਦ੍ਯਸੂਤ੍ਰੇ)||੨|| ਦੀਰ੍ਘਮਾਯੁਃ ਸ੍ਮਤਿਂ ਮੇਧਾਮਾਰੋਗ੍ਯਂ ਤਰੁਣਂ ਵਯਃ| ਪ੍ਰਭਾਵਰ੍ਣਸ੍ਵਰੌਦਾਰ੍ਯਂ ਦੇਹੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬਲੋਦਯਮ੍||੧|| ਵਾਕ੍ਸਿਦ੍ਧਿਂ ਵਸਤਾਂ ਕਾਨ੍ਤਿਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਰਸਾਯਨਾਤ੍| ਲਾਭੋਪਾਯੋ ਹਿ ਸ਼ਸ੍ਤਾਨਾਂ ਰਸਾਦੀਨਾਂ ਰਸਾਯਨਮ੍||੨||

ਸ੦- ਦੀਰ੍ਘਾਯੁਃਪ੍ਰਭਤੀਨ੍ ਰਸਾਯਨਾਦਧਿਗਚ੍ਛਤਿ| ਕਸ੍ਮਾਦੇਤਾਨਿ ਰਸਾਯਨਾਲ੍ਲਭ੍ਯਨ੍ਤੇ? ਇਤ੍ਯਾਹ-ਲਾਭੋਪਾਯ ਇਤਿ| ਯਸ੍ਮਾਤ੍ ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਾਨਾਂ ਰਸਰੁਧਿਰਾਦੀਨਾਂ ਯੋ ਲਾਭੋਪਾਯਃ, ਸ ਰਸਾਯਨਮੁਚ੍ਯਤੇ|

Adhikarana rasAyanasya prayogakAlAdiH (3) · Śloka 3

ਪੂਰ੍ਵੇ ਵਯਸਿ ਮਧ੍ਯੇ ਵਾ ਤਤ੍ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਂ ਜਿਤਾਤ੍ਮਨਃ| ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ੍ਯ ਸ੍ਰੁਤਰਕ੍ਤਸ੍ਯ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਚ ਸਰ੍ਵਥਾ||੩||

ਸ੦-ਤਤ੍-ਰਸਾਯਨਂ, ਜਿਤਾਤ੍ਮਨਃ ਪੁਰੁਸਸ੍ਯਾਦ੍ਯੇ ਵਯਸਿ-ਅਤਿਬਾਲ੍ਯਾਤਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਮਾਤ੍ਰੇ, ਅਥਵਾ ਮਧ੍ਯਮੇ ਵਯਸਿ ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਮ੍| ਕੀਦਸ਼ਸ੍ਯ ਪੁਂਸਃ ? ਸ੍ਨਿਗ੍ਧੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਦਿਗੁਣਯੁਕ੍ਤਸ੍ਯ, ਤਥਾ ਸਰ੍ਵਥਾ ਅਧ ਉਪਰਿਸ੍ਟਾਚ੍ਚ ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯ|

Adhikarana rasAyanasya niShphalatvam (4) · Śloka 4

ਅਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧੇ ਸ਼ਰੀਰੇ ਹਿ ਯੁਕ੍ਤੋ ਰਾਸਾਯਨੋ ਵਿਧਿਃ| ਵਾਜੀਕਰੋ ਵਾ ਮਲਿਨੇ ਵਸ੍ਤ੍ਰੇ ਰਙ੍ਗ ਇਵਾਫਲਃ||੪||

ਸ੦-ਯਸ੍ਮਾਦਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧੇ ਸ਼ਰੀਰੇ ਰਾਸਾਯਨੋ ਵਿਧਿਰੁਪਯੁਕ੍ਤੋ ਵਾਜੀਕਰੋ ਵੋਪਯੁਕ੍ਤੋ ਨਿਸ੍ਫਲਃ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਯਥਾ ਮਲਿਨੇ ਵਸ੍ਤ੍ਰੇ ਰਙ੍ਗਃ| ਮਲਿਨਂ ਹਿ ਵਸ੍ਤ੍ਰਂ ਨ ਰਜ੍ਯਤੇ|

Adhikarana rasAyanasya dvividhatvam (5) · Śloka 5

ਰਸਾਯਨਾਨਾਂ ਦ੍ਵਿਵਿਧਂ ਪ੍ਰਯੋਗਮਸਯੋ ਵਿਦੁਃ| ਕੁਟੀਪ੍ਰਾਵੇਸ਼ਿਕਂ ਮੁਖ੍ਯਂ ਵਾਤਾਤਪਿਕਮਨ੍ਯਥਾ||੫||

ਸ੦-ਮੁਨਯੋ ਰਸਾਯਨਾਨਾਂ ਪ੍ਰਯੋਗਂ ਦ੍ਵਿਪ੍ਰਕਾਰਂ ਜਾਨਨ੍ਤਿ| ਤਤ੍ਰ ਮੁਖ੍ਯਂ ਕੁਟੀਪ੍ਰਵੇਸ਼ਨਿਰ੍ਵਤ੍ਤਮ੍| ਵਾਤਾਤਪਿਕਮਨ੍ਯਥਾ-ਅਮੁਖ੍ਯਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ|

Adhikarana rasAyanArthaM kuTI (6-7) · Śloka 7

ਪੁਰੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯੋਪਕਰਣੇ ਹਰ੍ਮ੍ਯਨਿਰ੍ਵਾਤਨਿਰ੍ਭਯੇ| ਦਿਸ਼੍ਯੁਦੀਚ੍ਯਾਂ ਸ਼ੁਭੇ ਦੇਸ਼ੇ ਤ੍ਰਿਗਰ੍ਭਾਂ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਲੋਚਨਾਮ੍||੬|| ਧੂਮਾਤਪਰਜੋਵ੍ਯਾਲਸ੍ਤ੍ਰੀਮੂਰ੍ਖਾਦ੍ਯਵਿਲਙ੍ਘਿਤਾਮ੍| ਸਜ੍ਜਵੈਦ੍ਯੋਪਕਰਣਾਂ ਸੁਮਸ੍ਟਾਂ ਕਾਰਯੇਤ੍ਕੁਟੀਮ੍||੭||

ਸ੦-ਕ੍ਵ ਤਤ੍ਕੁਰ੍ਵੀਤ ? ਪੁਰੇ, ਪ੍ਰਾਪ੍ਯੋਪਕਰਣੀਯੇ, ਹਰ੍ਮ੍ਯਂ-ਧਵਲਗਹਂ, ਨਿਵਾਤਂ ਨਿਰ੍ਭਯਂ ਚ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਤਸ੍ਮਿਨ੍, ਤਥੋਦੀਚ੍ਯਾਂ ਦਿਸ਼ਿ, ਸ਼ੁਭੇ-ਦੁਰ੍ਭਿਕ੍ਸਮਰਕਾਦਿਰਹਿਤੇ, ਕੁਟੀਂ ਤ੍ਰਿਗਰ੍ਭਾਂ ਕਾਰਯੇਤ੍| ਪ੍ਰਥਮਮੇਕਂ ਗਹਮ੍, ਤਸ੍ਯਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰੇ ਦ੍ਵਿਤੀਯਮ੍, ਤਸ੍ਯਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰੇ ਤਤੀਯਮ੍, ਏਵਂ ਤ੍ਰਿਗਰ੍ਭਾ| ਤ੍ਰਯੋ ਗਰ੍ਭਾਃ-ਅਨ੍ਤਰਾਣਿ, ਯਸ੍ਯਾ ਇਤਿ ਕਤ੍ਵਾ| ਤਥਾ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਗਵਾਕ੍ਸਾਮ੍| ਤਥਾ ਧੂਮਾਦਿਭਿਰਵਿਲਿਙ੍ਘਿਤਾਂ-ਅਨਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾਮ੍| ਤਥਾ ਪ੍ਰਗੁਣਾਨਿ ਵੈਦ੍ਯੋਪਕਰਣਾਨਿ-ਭੇਸਜਾਦੀਨਿ, ਯਸ੍ਯਾਂ ਤਾਂ ਤਥਾਵਿਧਾਮ੍| ਸੁਮਸ੍ਟਾਂ-ਉਪਲੇਪਨਾਦਿਕਰਣੇਨ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਮ੍|

Adhikarana puNye~ahni kuTIpraveshaH, rasAyanasevanakarturniyamAH (8-10) · Śloka 10

ਅਥ ਪੁਣ੍ਯੇਹ੍ਨਿ ਸਮ੍ਪੂਜ੍ਯ ਪੂਜ੍ਯਾਂਸ੍ਤਾਂ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ੇਚ੍ਛੁਚਿਃ| ਤਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ੋਧਨੈਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਃ ਸੁਖੀ ਜਾਤਬਲਃ ਪੁਨਃ||੮|| ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਧਤਿਯੁਤਃ ਸ਼੍ਰਦ੍ਦਧਾਨੋ ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ| ਦਾਨਸ਼ੀਲਦਯਾਸਤ੍ਯਵ੍ਰਤਧਰ੍ਮਪਰਾਯਣਃ||੯|| ਦੇਵਤਾਨੁਸ੍ਮਤੌ ਯੁਕ੍ਤੋ ਯੁਕ੍ਤਸ੍ਵਪ੍ਨਪ੍ਰਜਾਗਰਃ| ਪ੍ਰਿਯੌਸਧਃ ਪੇਸ਼ਲਵਾਗਾਰਭੇਤ ਰਸਾਯਨਮ੍||੧੦||

ਸ੦- ਅਥ-ਕਤਮਙ੍ਗਲਃ, ਸ਼ੁਭੇ ਦਿਵਸੇ ਸ਼ੁਚਿਃ ਪੂਜ੍ਯਾਨ੍-ਗੁਰੁਮਿਤ੍ਰਾਦੀਨ੍, ਸਮ੍ਪੂਜ੍ਯ ਤਾਂ-ਪੂਰ੍ਵੋਪਵਰ੍ਣਿਤਾਂ ਕੁਟੀਂ, ਪ੍ਰਵਿਸ਼ੇਤ੍| ਤਸ੍ਯਾਂ ਕੁਟ੍ਯਾਂ ਕਤਸਨ੍ਨਿਵੇਸ਼ਃ ਸਂਸ਼ੋਧਨੈਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਃ| ਸੁਖੀ-ਅਰੋਗਃ| ਏਤਚ੍ਚ ਬਾਹੁਲ੍ਯੇਨੋਕ੍ਤਮ੍| ਸ਼ਿਲਾਜਤੁਚ੍ਯਵਨਪ੍ਰਾਸ਼ਾਦੀਨਾਂ ਵ੍ਯਾਧਿਸ੍ਵਪ੍ਯਨੁਜ੍ਞਾਤਤ੍ਵਾਤ੍| ਤਥਾ ਚ ਵਕ੍ਸਯਤਿ (ਸ਼੍ਲੋ.੧੪੨)-"ਨ ਸੋਸ੍ਤਿ ਰੋਗੋ ਭੁਵਿ ਸਾਧ੍ਯਰੂਪੋ ਜਤ੍ਵਸ਼੍ਮਜਂ ਯਂ ਨ ਜਯੇਤ੍ਪ੍ਰਸਹ੍ਯ|" ਇਤਿ| ਤਥਾ (ਸ਼੍ਲੋ.੩੯)-"ਇਤ੍ਯੇਸ ਚ੍ਯਵਨਪ੍ਰਾਸ਼ੋ ਯਂ ਪ੍ਰਾਸ਼੍ਯ ਚ੍ਯਵਨੋ ਮੁਨਿਃ| ਜਰ੍ਜਰਿਤੋਪ੍ਯਾਸੀਨ੍ਨਾਰੀਨਯਨਨਨ੍ਦਨਃ|| ਕਾਸਂ ਸ਼੍ਵਾਸਂ ਕ੍ਸਯਂ ਸ਼ੋਫਂ ਵੈਸ੍ਵਰ੍ਯਂ ਚ ਵ੍ਯਪੋਹਤਿ||" ਇਤਿ| ਪੁਨਰ੍ਜਾਤਬਲਂ ਇਤਿ ਪ੍ਰਕਤਿਬਲੇਨ ਯੋ ਬਲਵਾਨ੍ਨਾਸੀਤ੍ਤਸ੍ਯ ਸਂਸ਼ੋਧਨੇਨ ਬਲਹੀਨਤ੍ਵੇਨ ਪੁਨਰ੍ਜਾਤਬਲੋ ਬਂਹਣਾਹਾਰਾਦਿਨਾ ਯਦਾ, ਸ ਤਦਾ ਰਸਾਯਨਮਾਰਭੇਤੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਅਸਞ੍ਜਾਤਬਲੋ ਹ੍ਯੁਤ੍ਕਸ੍ਟਵੀਰ੍ਯਾਣਾਂ ਰਸਾਯਨਾਨਾਂ ਵੀਰ੍ਯਂ ਸੋਢੁਂ ਨ ਕ੍ਸਮਤ ਇਤਿ ਪੁਨਰ੍ਜਾਤਬਲ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਮ੍| ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਤ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਨਿਵਤ੍ਤਸ੍ਤ੍ਰੀਸਙ੍ਗਪਰਮ੍| ਤਥਾ ਜਾਤਸਨ੍ਤੋਸਃ| ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਲੁਰਲੋਲੁਪਸ਼੍ਚ| ਤਥਾ ਦਾਨਰਤਃ ਦਯਾਦਿਤਤ੍ਪਰਃ| ਤਥਾ ਦੇਵਤਾਭਕ੍ਤਃ| ਯੁਕ੍ਤੌ ਸ੍ਵਪ੍ਨਪ੍ਰਜਾਗਰੌ ਯਸ੍ਯ ਸ ਏਵਮ੍| ਤਥਾ ਭੇਸਜਾਨੁਰਾਗਵਾਨ੍ ਮਧੁਰਵਚਨਃ|

Adhikarana rasAyane pUrvaM harItakyAdivirecanam (11-12) · Śloka 12

ਹਰੀਤਕੀਮਾਮਲਕਂ ਸੈਨ੍ਧਵਂ ਨਾਗਰਂ ਵਚਾਮ੍| ਹਰਿਦ੍ਰਾਂ ਪਿਪ੍ਪਲੀਂ ਵੇਲ੍ਲਂ ਗੁਡਂ ਚੋਸ੍ਣਾਮ੍ਬੁਨਾ ਪਿਬੇਤ੍||੧੧|| ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ੍ਵਿਨ੍ਨੋ ਨਰਃ ਪੂਰ੍ਵਂ, ਤੇਨ ਸਾਧੁ ਵਿਰਿਚ੍ਯਤੇ| |੧੨|

ਸ੦- ਹਰੀਤਕ੍ਯਾਦਿਕਂ ਯੋਗਮੁਸ੍ਣਜਲੇਨ ਪ੍ਰਾਕ੍ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ੍ਵਿਨ੍ਨੋ ਨਰਃ ਪਿਬੇਤ੍| ਤੇਨ ਯੋਗੇਨ ਸਮ੍ਯਗ੍ ਵਿਰਿਚ੍ਯਤੇ|

Adhikarana tataH shuddhasharIrAya ghRutAnvitaM yAvakaM deyam (12-13) · Śloka 13

| ਤਤਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ਼ਰੀਰਾਯ ਕਤਸਂਸਰ੍ਜਨਾਯ ਚ||੧੨|| ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰਂ ਪਞ੍ਚਰਾਤ੍ਰਂ ਵਾ ਸਪ੍ਤਾਹਂ ਵਾ ਘਤਾਨ੍ਵਿਤਮ੍| ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਯਾਵਕਮਾਸ਼ੁਦ੍ਧੇਃ ਪੁਰਾਣਸ਼ਕਤੋਥਵਾ||੧੩||

ਸ੦- ਅਨਨ੍ਤਰਂ, ਸ਼ੁਦ੍ਧਦੇਹਾਯ ਕਤਪੇਯਾਦਿਕਕ੍ਰਮਾਯ ਚ ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰਂ ਪਞ੍ਚਰਾਤ੍ਰਂ ਵਾ ਸਪ੍ਤਾਹਂ ਵਾ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਯੁਤਂ ਯਾਵਕਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍| ਅਥਵਾ ਪੁਰਾਣਸ਼ਕਤਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਿਂ ਯਾਵਤ੍ ਤਾਵਦ੍ਯਾਵਕਂ ਸਸਰ੍ਪਿਸ੍ਕਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍| ਤ੍ਰਿਵਿਧਮਲਾਪੇਕ੍ਸਯਾ ਤ੍ਰਿਵਿਧਂ ਪਰਿਜ੍ਞਾਨਮ੍,-ਹੀਨਪੁਰੀਸਸ੍ਯ ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰਮ੍, ਮਧ੍ਯਪੁਰੀਸਸ੍ਯ ਪਞ੍ਚਰਾਤ੍ਰਮ੍, ਉਤ੍ਕਸ੍ਟਪੁਰੀਸਸ੍ਯ ਸਪ੍ਤਰਾਤ੍ਰਮਿਤਿ| ਤਥਾ ਹਿ [ਮਧ੍ਯ]ਬਹੁਵਰ੍ਚਸ੍ਕਸ੍ਯ ਪਞ੍ਚਰਾਤ੍ਰੇਣ ਸਪ੍ਤਰਾਤ੍ਰੇਣ ਵਾ ਮਲਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯਤਿ, ਅਲ੍ਪਮਲਸ੍ਯ ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰੇਣੈਵ, ਇਤਿ ਤ੍ਰਿਵਿਧਂ ਪਰਿਜ੍ਞਾਨਂ ਯੁਕ੍ਤਮ੍| ਬਹੁਤਰਮਲਸ੍ਯ ਬਹੁਤਰੈਰੇਵਾਹੋਭਿਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਿਃ ਸ੍ਯਾਦਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤਵਾਨ੍'ਆਸ਼ੁਦ੍ਧੇਃ ਪੁਰਾਣਸ਼ਕਤੋਥਵਾ' ਇਤਿ|

Adhikarana itthaM saMskRutakoShThasya yaugikaM rasAyanaM deyam (14) · Śloka 14

ਇਤ੍ਥਂ ਸਂਸ੍ਕਤਕੋਸ੍ਠਸ੍ਯ ਰਸਾਯਨਮੁਪਾਹਰੇਤ੍| ਯਸ੍ਯ ਯਦ੍ਯੌਗਿਕਂ ਪਸ਼੍ਯੇਤ੍ਸਰ੍ਵਮਾਲੋਚ੍ਯ ਸਾਤ੍ਮ੍ਯਵਿਤ੍||੧੪||

ਸ੦-ਏਵਂ ਸਂਸ੍ਕਤਕੋਸ੍ਠਸ੍ਯ ਨਰਸ੍ਯ ਯਸ੍ਯ ਯਦ੍ਰਸਾਯਨਂ ਯੌਗਿਕਮੁਪਲਭ੍ਯਤੇ, ਸਾਤ੍ਮ੍ਯਜ੍ਞੋ ਭਿਸਕ੍ ਸਰ੍ਵਮਾਲੋਚ੍ਯ ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ਰਸਾਯਨਮੁਪਾਹਰੇਤ੍| ["ਹਰਣਾਤ੍ ਸਰ੍ਵਤੋਗਾਣਂ ਯਾਸਾਵੁਕ੍ਤਾ ਹਰੀਤਕੀ| ਪਥ੍ਯਤ੍ਵਾਤ੍ਸਰ੍ਵਧਾਤੂਨਾਂ ਪਥ੍ਯਾ, ਸ਼ਿਵਤਯਾ ਸ਼ਿਵਾ|| ਯਸ੍ਮਾਦ੍ਵਿਜਯਤੇ ਵ੍ਯਾਧੀਨ੍ ਸਮਗ੍ਰਾਨ੍ ਵਿਜਯਾ ਤਤਃ| ਅਭਯਂ ਸਰ੍ਵਰੋਗੇਭ੍ਯੋ ਭਵਤ੍ਯਾਯੁਸ਼੍ਚ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਮ੍|| ਯਤਃ ਸ਼ੀਲਯਤਾਮੇਨਾਂ ਤੇਨੇਯਮਭਯਾ ਸ੍ਮਤਾ| ਨਵਾ ਵਤ੍ਤਾ ਘਨਾ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾ ਗੁਰ੍ਵੀ ਮਜ੍ਜਤਿ ਚਾਪ੍ਸੁ ਯਾ|| ਬਾਲਸ੍ਯ ਸਾ ਪ੍ਰਯੋਕ੍ਤਵ੍ਯਾ ਨਵਨੀਤਸਮਨ੍ਵਿਤਾ| ਵਾਤੇ ਸਸਰ੍ਪਿਰ੍ਲਵਣਾ ਪਿਤ੍ਤੇ ਸਗੁਡਸ਼ਰ੍ਕਰਾ|| ਕਫੇ ਸਪਿਪ੍ਪਲੀਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾ ਸਰ੍ਵਦਾ ਸਾ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ|" ਇਤਿ ਵਦ੍ਧਵਾਗ੍ਭਟਾਤ੍ (ਸਂ.ਉ. ਅ. ੪੯)|]

Adhikarana brAhmaM rasAyanam (15-23) · Śloka 23

ਪਥ੍ਯਾਸਹਸ੍ਰਂ ਤ੍ਰਿਗੁਣਧਾਤ੍ਰੀਫਲਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍| ਪਞ੍ਚਾਨਾਂ ਪਞ੍ਚਮੂਲਾਨਾਂ ਸਾਰ੍ਧਂ ਪਲਸ਼ਤਦ੍ਵਯਮ੍||੧੫|| ਜਲੇ ਦਸ਼ਗੁਣੇ ਪਕ੍ਤ੍ਵਾ ਦਸ਼ਭਾਗਸ੍ਥਿਤੇ ਰਸੇ| ਆਪੋਥ੍ਯ ਕਤ੍ਵਾ ਵ੍ਯਸ੍ਥੀਨਿ ਵਿਜਯਾਮਲਕਾਨ੍ਯਥਾ||੧੬|| ਵਿਨੀਯ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਿਰ੍ਯੂਹੇ ਯੋਜਯੇਤ੍ਕੁਡਵਾਂਸ਼ਕਮ੍| ਤ੍ਵਗੇਲਾਮੁਸ੍ਤਰਜਨੀਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਗੁਰੁਚਨ੍ਦਨਮ੍||੧੭|| ਮਣ੍ਡੂਕਪਰ੍ਣੀਕਨਕਸ਼ਙ੍ਖਪੁਸ੍ਪੀਵਚਾਪ੍ਲਵਮ੍| ਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਯਂ ਵਿਡਙ੍ਗਂ ਚ ਚੂਰ੍ਣਿਤਂ ਤੁਲਯਾਧਿਕਮ੍||੧੮|| ਸਿਤੋਪਲਾਰ੍ਧਭਾਰਂ ਚ ਪਾਤ੍ਰਾਣਿ ਤ੍ਰੀਣਿ ਸਰ੍ਪਿਸਃ| ਦ੍ਵੇ ਚ ਤੈਲਾਤ੍ ਪਚੇਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਤਦਗ੍ਨੌ ਲੇਹਤਾਂ ਗਤਮ੍||੧੯|| ਅਵਤੀਰ੍ਣਂ ਹਿਮਂ ਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਦ੍ਵਿਂਸ਼ੈਃ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸ਼ਤੈਸ੍ਤ੍ਰਿਭਿਃ| ਤਤਃ ਖਜੇਨ ਮਥਿਤਂ ਨਿਦਧ੍ਯਾਦ੍ ਘਤਭਾਜਨੇ||੨੦|| ਯਾ ਨੋਪਰੁਨ੍ਧ੍ਯਾਦਾਹਾਰਮੇਕਂ ਮਾਤ੍ਰਾਸ੍ਯ ਸਾ ਸ੍ਮਤਾ| ਸਸ੍ਟਿਕਃ ਪਯਸ ਚਾਤ੍ਰ ਜੀਰ੍ਣੇ ਭੋਜਨਮਿਸ੍ਯਤੇ||੨੧|| ਵੈਖਾਨਸਾ ਵਾਲਖਿਲ੍ਯਾਸ੍ਤਥਾ ਚਾਨ੍ਯੇ ਤਪੋਧਨਾਃ| ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਵਿਹਿਤਂ ਧਨ੍ਯਮਿਦਂ ਪ੍ਰਸ਼੍ਯ ਰਸਾਯਨਮ੍||੨੨|| ਤਨ੍ਦ੍ਰਾਸ਼੍ਰਮਾਕ੍ਲਮਵਲੀਪਲਿਤਾਮਯਵਰ੍ਜਿਤਾਃ| ਮੇਘਾਸ੍ਮਤਿਬਲੋਪੇਤਾ ਬਭੂਵੁਰਮਿਤਾਯੁਸਃ||੨੩||

ਸ੦- ਅਭਯਾਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰਮਾਮਲਕਸਹਸ੍ਰਤ੍ਰਿਤਯਯੁਤਮ੍| ਤਥਾ ਪਞ੍ਚਾਨਾਂ ਪਞ੍ਚਮੂਲਾਨਾਂ ਪਲਸ਼ਤਦ੍ਵਯਂ ਸਾਰ੍ਧਂ ਸਲਿਲੇ ਦਸ਼ਗੁਣੇ ਪਕ੍ਤ੍ਵਾ ਦਸ਼ਾਂਸ਼ਸ੍ਥਿਤੇ ਰਸ ਆਪੋਥ੍ਯ-ਮਦਿਤ੍ਵਾ, ਹਰੀਤਕ੍ਯਾਮਲਕਾਨਿ ਵ੍ਯਸ੍ਥੀਨਿ ਕਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਕ੍ਵਾਥੇ ਪ੍ਰਕ੍ਸਿਪ੍ਯ ਕੁਡਵਪ੍ਰਮਾਣਂ ਤ੍ਵਗੇਲਾਦਿਕਂ ਚੂਰ੍ਣਿਤਂ ਯੋਜਯੇਤ੍| ਕਨਕਂ-ਨਾਗਕੇਸਰਮ੍| ਵ੍ਯਸ੍ਥੀਨੀਤਿ "ਨਪੁਂਸਕਮਨਪੁਂਸਕੇਨ" ਇਤ੍ਯੇਕਸ਼ੇਸਃ| ਪਲਸ਼ਤੇਨਾਧਿਕਂ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਯਾ ਅਰ੍ਧਭਾਰਮ੍, ਘਤਸ੍ਯ ਤ੍ਰੀਣ੍ਯਾਢਕਾਨਿ, ਦ੍ਵੇ ਚਾਢਕੇ ਤੈਲਾਤ੍, ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਵਹ੍ਨੌ ਪਚੇਤ੍| ਤਚ੍ਚ ਲੇਹਤਾਂ ਗਤਮਵਤੀਰ੍ਣਂ ਸ਼ੀਤਂ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸ਼ਤੈਸ੍ਤ੍ਰਿਭਿਰ੍ਵਿਂਸ਼ਤ੍ਯਧਿਕੈਰ੍ਯੁਞ੍ਜੀਤ| ਵਿਂਸ਼ੈਰਿਤਿ 'ਵਿਂਸ਼ਤੇਃ ਪੂਰਣੇ' ਇਤਿ ਪੂਰਣੇਰ੍ਥੇ ਡਿਭਿਃ| 'ਵਿਂਸ਼ਤੇਰ੍ਡਿਤ੍' ਇਤਿ ਟਿਲੋਪੇ ਵਿਂਸ਼ਸ਼ਬ੍ਦਃ| ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਖਜੇਨਾਲੋਡਿਤਂ ਘਤਭਾਣ੍ਡੇ ਨਿਦਧ੍ਯਾਤ੍| ਯਾ-ਮਾਤ੍ਰਾ, ਏਕਮਾਹਾਰਂ-ਸਾਯਂਤਨਂ, ਨੋਪਰੁਨ੍ਧ੍ਯਾਤ੍ ਸਾਸ੍ਯ ਰਸਾਯਨਸ੍ਯ ਮਾਤ੍ਰਾ ਸ੍ਮਤਾ| ਆਹਾਰਮੇਕਮਿਤਿ ਵਚਨਾਚ੍ਚ ਪ੍ਰਥਮਾਹਾਰਕਾਲਸ੍ਯ ਰਸਾਯਨਮਾਤ੍ਰਯਾਵਸ਼੍ਯਮੁਪਰੋਧਃ ਕਾਰ੍ਯ ਇਤਿ ਵੇਦਯਤਿ| ਅਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ਚ ਲੇਹੇ ਜੀਰ੍ਣੇ ਸਸ੍ਟਿਕਃ ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਸਹ ਭੋਜਨਮਿਸ੍ਟਮ੍| ਵੈਖਾਨਸਾਦਯੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਨਿਰ੍ਮਿਤਮੇਤਦੁਪਯੁਜ੍ਯ ਰਸਾਯਨਂ ਤਨ੍ਦ੍ਰਾਦਿਵਰ੍ਜਿਤਾ ਮੇਧਾਦਿਯੁਤਾ ਅਮਿਤਜੀਵਿਤਾਸ਼੍ਚਾਭੂਵਨ੍| ਧਨ੍ਯਮਿਤਿ ਧਨਾਯ ਹਿਤਮ੍| ਨਨੁ, ਰਸਾਯਨਸ੍ਯ ਧਨਾਰ੍ਜਨੋਪਾਯਤ੍ਵਾਭਾਵਾਤ੍ ਕਥਂ ਧਨ੍ਯਤ੍ਵਮ੍ ? ਅਤ੍ਰ ਬ੍ਰੂਮਃ| ਕਾਰ੍ਯੇ ਕਾਰਣੋਪਚਾਰਾਦੇਵਮੁਕ੍ਤਮ੍| ਤਥਾ ਹਿ ਰਸਾਯਨਮਿਦਮਾਮਯਘ੍ਨਤ੍ਵਾਦਾਰੋਗ੍ਯੇ ਚ ਸਤਿ ਮੇਧਾਸ੍ਮਤ੍ਯਾਯੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਧਨਾਯੋਦ੍ਯਮਂ ਕੁਰ੍ਵਤੋਵਸ਼੍ਯਂ ਧਨਸਮ੍ਪ[ਮ੍ਪ੍ਰਾ]ਤ੍ਤਿਰਿਤਿ ਯੁਕ੍ਤਮੇਵ| ਨਨੁ, ਆਮਯਵਰ੍ਜੈਤਾ ਇਤ੍ਯਨੇਨੈਵੋਕ੍ਤਾਰ੍ਥਤ੍ਵਾਤ੍ ਤਨ੍ਦ੍ਰਾਦਿਗ੍ਰਹਣਮਵਾਚ੍ਯਮੇਵ| ਅਤ੍ਰਾਚਕ੍ਸਮਹੇ| ਆਮਯਵਰ੍ਜਿਤੇ ਸ੍ਵਾਸ੍ਥ੍ਯਾਨੁਵਤ੍ਤਿਕਰਣਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯਮਸ੍ਯ ਰਸਾਯਨਸ੍ਯਾਵਾਦੀਤ੍ਤਨ੍ਤ੍ਰਕਤ੍| ਤਨ੍ਦ੍ਰਾਦਿਗ੍ਰਹਣਂ ਚ ਰੋਗਨਾਸ਼ੇਪ੍ਯਸ੍ਯ ਜ੍ਯਾਯਸ੍ਤ੍ਵਮਿਤਿ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਨਾਰ੍ਥਮ੍| ["ਅਭਯਾਮਲਕਬਿਭੀਤਕਪਞ੍ਚਾਤ੍ਮਕਪਞ੍ਚਮੂਲਨਿਰ੍ਯੂਹੇ| ਵਲ੍ਲੀਪਲਾਸ਼ਕਰਸੇ ਦ੍ਵਿਗੁਣੇ ਕ੍ਸੀਰੇਸ੍ਟਗੁਣੇ ਚ ਵਿਪਚੇਤ|| ਘਤਸ੍ਯ ਕੁਮ੍ਭਂ ਮਧੁਕਂ ਮਧੂਕਂ ਕਾਕੋਲਿਯੁਗ੍ਮਂ ਚ ਬਲਾਂ ਸ੍ਵਗੁਪ੍ਤਾਮ੍| ਸਕ੍ਸੀਰਸ਼ੁਕ੍ਲਾਮਸਭਂ ਸਜੀਵਂ ਸੁਖਾਮ੍ਬੁਪਸ੍ਤਚ੍ਚ ਪਿਬੇਦ੍ਗੁਣਾਢ੍ਯਮ੍|| (ਸਮ੍. ਉ. ਅ. ੪੯)"]

Adhikarana abhayAmalakaM rasAyanam (24-27) · Śloka 27

ਅਭਯਾਮਲਕਸਹਸ੍ਰਂ ਨਿਰਾਮਯਂ ਪਿਪ੍ਪਲੀਸਹਸ੍ਰਯੁਤਮ੍| ਤਰੁਣਪਲਾਸ਼ਕ੍ਸਰਦ੍ਰਵੀਕਤਂ ਸ੍ਥਾਪਯੇਦ੍ਭਾਣ੍ਡੇ||੨੪|| ਉਪਯੁਕ੍ਤੇ ਚ ਕ੍ਸਾਰੇ ਛਾਯਾਸਂਸ਼ੁਸ੍ਕਚੂਰ੍ਣਿਤਂ ਯੋਜ੍ਯਮ੍| ਪਾਦਾਂਸ਼ੇਨ ਸਿਤਾਯਾਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਗੁਣਾਭ੍ਯਾਂ ਮਧੁਘਤਾਭ੍ਯਾਮ੍||੨੫|| ਤਦ੍ਘਤਕੁਮ੍ਭੇ ਭੂਮੌ ਨਿਧਾਯ ਸਣ੍ਮਾਸਸਂਸ੍ਥਮੁਦ੍ਧਤ੍ਯ| ਪ੍ਰਾਹ੍ਣੇ ਪ੍ਰਾਸ਼੍ਯ ਯਥਾਨਲਮੁਚਿਤਾਹਾਰੋ ਭਵੇਤ੍ਸਤਤਮ੍||੨੬|| ਇਤ੍ਯੁਪਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਸ਼ੇਸਂ ਵਰ੍ਸਸ਼ਤਮਨਾਮਯੋ ਜਰਾਰਹਿਤਃ| ਜੀਵਤਿ ਬਲਪੁਸ੍ਟਿਵਪੁਃਸ੍ਮਤਿਮੇਧਾਦ੍ਯਨ੍ਵਿਤੋ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ||੨੭||

ਸ੦- ਅਭਯਾਮਲਕਾਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰਂ ਦਢਂ ਕਣਾਸਹਸ੍ਰਾਨ੍ਵਿਤਮਜੀਰ੍ਣਪਲਾਸ਼ਕ੍ਸਾਰਦ੍ਰਵੀਕਤਂ ਭਾਜਨੇ ਸ੍ਥਾਪਯੇਤ੍| ਕ੍ਸਾਰੇ ਚੋਪਯੁਕ੍ਤੇ ਸਤਿ ਛਾਯਾਯਾਂ ਸ਼ੁਸ੍ਕਂ ਚੂਰ੍ਣਿਤਂ ਚ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਯਾਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਥਾਂਸ਼ੇਨ ਚਤੁਰ੍ਗੁਣਾਭ੍ਯਾਂ ਘਤਮਾਕ੍ਸੀਕਾਭ੍ਯਾਂ ਯੋਜ੍ਯਮ੍| ਏਤਦ੍ਘਤਕੁਮ੍ਭੇ ਨਿਧਾਯ ਭੂਮੌ ਸਣ੍ਮਾਸਸ੍ਥਿਤਂ ਸਮੁਦ੍ਧਤ੍ਯ ਪੂਰ੍ਵਾਹ੍ਣੇ ਯਥਾਗ੍ਨਿ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸਾਤ੍ਮ੍ਯਾਹਾਰਃ ਸਦਾ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਤਿਸ੍ਰ ਆਰ੍ਯਾਃ| ਏਵਮੇਤਤ੍ਸਰ੍ਵਮੁਪਯੁਜ੍ਯ ਸਂਵਤ੍ਸਰਸ਼ਤਂ ਨੀਰੋਗੋ ਜਰਾਰਹਿਤੋ ਜੀਵਤਿ| ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਬਲਾਦਿਯੁਤਃ| ਗੀਤਿਰਾਰ੍ਯਾ|

Adhikarana AmalakaM rasAyanam (28-32) · Śloka 32

ਨੀਰੁਜਾਰ੍ਦ੍ਰਪਲਾਸ਼ਸ੍ਯ ਛਿਨ੍ਨੇ ਸ਼ਿਰਸਿ ਤਤ੍ਕ੍ਸਤਮ੍| ਅਨ੍ਤਰ੍ਦ੍ਵਿਹਸ੍ਤਂ ਗਮ੍ਭੀਰਂ ਪੂਰ੍ਯਮਾਮਲਕੈਰ੍ਨਵੈਃ||੨੮|| ਆਮੂਲਂ ਵੇਸ੍ਟਿਤਂ ਦਰ੍ਭੈਃ ਪਦ੍ਮਿਨੀਪਙ੍ਕਲੇਪਿਤਮ੍| ਆਦੀਪ੍ਯ ਗੋਮਯੈਰ੍ਵਨ੍ਯੈਰ੍ਨਿਰ੍ਵਾਤੇ ਸ੍ਵੇਦਯੇਤ੍ਤਤਃ||੨੯|| ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਾਨਿ ਤਾਨ੍ਯਾਮਲਕਾਨਿ ਤਪ੍ਤ੍ਯਾ ਖਦੇਨ੍ਨਰਃ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਘਤਾਨ੍ਵਿਤਾਨਿ| ਕ੍ਸੀਰਂ ਸ਼ਤਂ ਚਾਨੁ ਪਿਬੇਤ੍ਪ੍ਰਕਾਮਂ ਤੇਨੈਵ ਵਰ੍ਤੇਤ ਚ ਮਾਸਮੇਕਮ੍||੩੦|| ਵਰ੍ਜ੍ਯਾਨਿ ਵਰ੍ਜ੍ਯਾਨਿ ਚ ਤਤ੍ਰ ਯਤ੍ਨਾਤ੍ ਸ੍ਪਸ਼੍ਯਂ ਚ ਸ਼ੀਤਾਮ੍ਬੁ ਨ ਪਾਣਿਨਾਪਿ| ਏਕਾਦਸ਼ਾਹੇਸ੍ਯ ਤਤੋ ਵ੍ਯਤੀਤੇ ਪਤਨ੍ਤਿ ਕੇਸ਼ਾ ਦਸ਼ਨਾ ਨਖਾਸ਼੍ਚ||੩੧|| ਅਥਾਲ੍ਪਕੈਰੇਵ ਦਿਨੈਃ ਸੁਰੂਪਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਸ੍ਵਕ੍ਸਯਃ ਕੁਞ੍ਜਰਤੁਲ੍ਯਵੀਰ੍ਯਃ| ਵਿਸ਼ਿਸ੍ਟਮੇਧਾਬਲਬੁਦ੍ਧਿਸਤ੍ਤ੍ਵੋ ਭਵਤ੍ਯਸੌ ਵਰ੍ਸਸਹਸ੍ਰਜੀਵੀ||੩੨||

ਸ੦-ਨੀਰੁਜੋ-ਜਨ੍ਤ੍ਵਾਦਿਭਿਰਨੁਪਦ੍ਰੁਤੋ, ਯਃ ਪਲਾਸ਼ਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਿਰਸਿ ਛਿਨ੍ਨੇਨ੍ਤਰ੍ਦ੍ਵਿਹਸ੍ਤਮਾਤ੍ਰਂ ਤਤ੍ਕ੍ਸਤਂ-ਸੁਸਿਰੀਕਤਂ, ਗਮ੍ਭੀਰਂ ਨਵੈਰਾਮਲਕੈਃ ਪੂਰਣੀਯਮ੍| ਪੂਰ੍ਣਂ ਯਾਵਦ੍ਦਰ੍ਭੈਰ੍ਵੇਸ੍ਟਿਤਂ ਪਦ੍ਮਿਨੀਕਰ੍ਦਮੇਨ ਲੇਪਿਤਂ ਤਤ ਆਰਣ੍ਯੈਰ੍ਗੋਮਯੈਰਾਦੀਪ੍ਯ ਨਿਵਾਤੇ ਸ੍ਵੇਦਯੇਤ੍| ਤਾਨਿ ਚਾਮਲਕਾਨਿ ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਾਨਿ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਘਤਯੁਤਾਨਿ ਤਪ੍ਤ੍ਯਾ ਪੁਰੁਸਃ ਖਾਦੇਤ੍| ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਦੁਗ੍ਧਂ ਕ੍ਵਥਿਤਂ ਬਹੁ ਪਿਬੇਤ੍| ਤੇਨੈਵ ਚ ਦੁਗ੍ਧੇਨ ਮਾਸਮੇਕਂ ਵਰ੍ਤੇਤ| ਇਨ੍ਦ੍ਰਵਜ੍ਰਾ| ਰਸਾਯਨਵਿਧੌ ਯਾਨ੍ਯੁਕ੍ਤਾਨਿ ਕ੍ਸਾਰਾਦੀਨਿ ਵਰ੍ਜ੍ਯਾਨਿ ਤਾਨਿ ਪਰਿਹਰ੍ਤਵ੍ਯਾਨਿ ਯਤ੍ਨੇਨ| ਹਸ੍ਤੇਨਾਪਿ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰਂ ਜਲਂ ਨ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਯਿਤਵ੍ਯਮ੍| ਤਤੋਸ੍ਯ ਰਸਾਯਨਵਿਧਾਤੁਰੇਕਾਦਸ਼ੇਹ੍ਨਿ ਵ੍ਯਤਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤੇ ਕੇਸ਼ਾਦਯਃ ਪਤਨ੍ਤਿ| ਤਤੋਲ੍ਪਕੈਰੇਵ ਦਿਨੈ ਰੂਪਵਾਂਸ੍ਤਰੁਣੀਵਿਸਯ ਅਕ੍ਸਯਸ਼ਕ੍ਤਿਰ੍ਗਜਸਮਾਨਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯ ਉਤ੍ਕਸ੍ਟਮੇਧਾਦਿਰਸੌ ਭਵਤਿ| ਵਰ੍ਸਸਹਸ੍ਰਜੀਵੀ ਚ| ਉਪਜਾਤੀ ਵਤ੍ਤੇ|

Adhikarana cyavanaprAsho rasAyanam (33-41) · Śloka 41

ਦਸ਼ਮੂਲਬਲਾਮੁਸ੍ਤਜੀਵਕਰ੍ਸਭਕੋਤ੍ਪਲਮ੍| ਪਰ੍ਣਿਨ੍ਯੌ ਪਿਪ੍ਪਲੀ ਸ਼ਙ੍ਗੀ ਮੇਦਾ ਤਾਮਲਕੀ ਤ੍ਰੁਟਿਃ||੩੩|| ਜੀਵਨ੍ਤੀ ਜੋਙ੍ਗਕਂ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾ ਪੌਸ੍ਕਰਂ ਚਨ੍ਦਨਂ ਸ਼ਠੀ| ਪੁਨਰ੍ਨਵਰ੍ਦ੍ਧਿਕਾਕੋਲੀਕਾਕਨਾਸਾਮਤਾਦ੍ਵਯਮ੍||੩੪|| ਵਿਦਾਰੀ ਵਸਮੂਲਂ ਚ ਤਦੈਕਧ੍ਯਂ ਪਲੋਨ੍ਮਿਤਮ੍| ਜਲਦ੍ਰੋਣੇ ਪਚੇਤ੍ਪਞ੍ਚ ਧਾਤ੍ਰੀਫਲਸ਼ਤਾਨਿ ਚ||੩੫|| ਪਾਦਸ਼ੇਸਂ ਰਸਂ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵ੍ਯਸ੍ਥੀਨ੍ਯਾਮਲਕਾਨਿ ਚ| ਗਹੀਤ੍ਵਾ ਭਰ੍ਜਯੇਤ੍ਤੈਲਘਤਾਦ੍ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਭਿਃ ਪਲੈਃ||੩੬|| ਮਤ੍ਸ੍ਯਣ੍ਡਿਕਾਤੁਲਾਰ੍ਧੇਨ ਯੁਕ੍ਤਂ ਤਲ੍ਲੇਹਵਤ੍ ਪਚੇਤ੍| ਸ੍ਨੇਹਾਰ੍ਧਂ ਮਧੁ ਸਿਦ੍ਧੇ ਤੁ ਤਵਕ੍ਸੀਰ੍ਯਾਸ਼੍ਚਤੁਸ੍ਪਲਮ੍||੩੭|| ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਾ ਦ੍ਵਿਪਲਂ ਦਦ੍ਯਾਚ੍ਚਤੁਰ੍ਜਾਤਂ ਕਣਾਰ੍ਧਿਤਮ੍| ਅਤੋਵਲੇਹਯੇਨ੍ਮਾਤ੍ਰਾਂ ਕੁਟੀਸ੍ਥਃ ਪਥ੍ਯਭੋਜਨਃ||੩੮|| ਇਤ੍ਯੇਸ ਚ੍ਯਵਨਪ੍ਰਾਸ਼ੋ ਯਂ ਪ੍ਰਾਸ਼੍ਯ ਚ੍ਯਵਨੋ ਮੁਨਿਃ| ਜਰਾਜਰ੍ਜਰਿਤੋਪ੍ਯਾਸੀਨ੍ਨਾਰੀਨਯਨਨ੍ਦਨਃ||੩੯|| ਕਾਸਂ ਸ਼੍ਵਾਸਂ ਜ੍ਵਰਂ ਸ਼ੋਸਂ ਹਦ੍ਰੋਗਂ ਵਾਤਸ਼ੋਣਿਤਮ੍| ਮੂਤ੍ਰਸ਼ੁਕ੍ਰਾਸ਼੍ਰਯਾਨ੍ ਦੋਸਾਨ੍ ਵੈਸ੍ਵਰ੍ਯਂ ਚ ਵ੍ਯਪੋਹਤਿ||੪੦|| ਬਾਲਵਦ੍ਧਕ੍ਸਤਕ੍ਸੀਣਕਸ਼ਾਨਾਮਙ੍ਗਵਰ੍ਧਨਃ| ਮੇਧਾਂ ਸ੍ਮਤਿਂ ਕਾਨ੍ਤਿਮਨਾਮਤ੍ਵ- ਮਾਯੁਃਪ੍ਰਕਰ੍ਸਂ ਪਵਨਾਨੁਲੋਮ੍ਯਮ੍| ਸ੍ਤ੍ਰੀਸੁ ਪ੍ਰਹਰ੍ਸਂ ਬਲਮਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਾ- ਮਗ੍ਨੇਸ਼੍ਚ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਵਿਧਿਨੋਪਯੁਕ੍ਤਃ||੪੧||

ਸ੦-ਦਸ਼ਮੂਲਾਦਿਕਂ ਪਲੋਨ੍ਮਿਤਮੈਕਧ੍ਯਂ ਤੋਯਦ੍ਰੋਣ ਆਮਲਕਸ਼ਤਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਪਚੇਤ੍| ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਚਤੁਰ੍ਥਾਸ਼ਂ ਰਸਂ ਵਿਗਤਾਸ੍ਥੀਨਿ ਚਾਮਲਕਾਨ੍ਯਾਦਾਯ ਤੈਲਘਤਯੋਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਭਿਃ ਪਲੈਰ੍ਭਰ੍ਜਯੇਤ੍| ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਤੁਲਾਰ੍ਧੇਨਾਨ੍ਵਿਤਂ ਤਦੇਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਲੇਹਮਿਵ ਪਚੇਤ੍| ਸ੍ਨੇਹਸ੍ਯਾਰ੍ਧਂ ਪਕ੍ਵੇ ਸ਼ੀਤੇ ਮਧੁ ਤਥਾ ਤਵਕ੍ਸੀਰੀਚਤੁਸ੍ਪਲਂ ਕਣਾਦ੍ਵਿਪਲਂ ਕਣਾਰ੍ਧੇਨ ਚਤੁਰ੍ਜਾਤਂ ਚ ਦਦ੍ਯਾਤ੍| ਅਤੋ-ਲੇਹਾਤ੍, ਮਾਤ੍ਰਾਂ ਕੁਟੀਸ੍ਥਿਤਃ ਪਥ੍ਯਾਨ੍ਯਸ਼੍ਨਨ੍ਨਵ ਲੇਹਯੇਤ੍| ਇਤਿ-ਏਵਂ ਪ੍ਰਕਾਰਃ, ਅਯਂ ਚ੍ਯਵਨਪ੍ਰਾਸ਼ਾਖ੍ਯੋ ਲੇਹਃ| ਯਂ ਲੇਹਂ, ਪ੍ਰਾਸ਼੍ਯ ਚ੍ਯਵਨਸਂਜ੍ਞੋ ਮੁਨਿਰ੍ਜਰਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤੋਪਿ ਤਰੁਣੀਲੋਚਨਰਞ੍ਜਨ ਅਸੀਤ੍| ਅਯਂ ਲੇਹਃ ਕਾਸਾਦੀਨ੍ ਵ੍ਯਪੋਹਤਿ| "ਉਪਸਰ੍ਗਾਦਸ੍ਯਤ੍ਯੂਹ੍ਯੋਰ੍ਵਾ ਵਚਨਮ੍ (ਰ੍ਵੇਤਿ ਵਾਚ੍ਯਮ੍)" ਇਤਿ ਤਙ੍| ਬਾਲਾਦੀਨਾਮਙ੍ਗਵਦ੍ਧਿਕਤ੍| ਮੇਧਾਦੀਂਸ਼੍ਚ ਵਿਦਧ੍ਯਾਤ੍ ਵਿਧਿਨਾ ਰਸਾਯਨੋਕ੍ਤੇਨੋਪਯੁਕ੍ਤੋਯਮ੍| ਇਨ੍ਦ੍ਰਵਜ੍ਰਾਵਤ੍ਤਮ੍|

Adhikarana triPalA rasAyanam (42-43) · Śloka 43

ਮਧੁਕੇਨ ਤਵਕ੍ਸੀਰ੍ਯਾ ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਾ ਸਿਨ੍ਧੁਜਨ੍ਮਨਾ| ਪਥਗ੍ਲੋਹੈਃ ਸੁਵਰ੍ਣੇਨ ਵਚਯਾ ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਸਾ||੪੨|| ਸਿਤਯਾ ਵਾ ਸਮਾ ਯੁਕ੍ਤਾ ਸਮਾਯੁਕ੍ਤਾ ਰਸਾਯਨਮ੍| ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਸਰ੍ਵਰੋਗਘ੍ਨੀ ਮੇਧਾਯੁਃਸ੍ਮਤਿਬੁਦ੍ਧਿਦਾ||੪੩||

ਸ੦-ਮਧੁਕੇਨ ਸਮਾ-ਤੁਲ੍ਯਾ, ਯੁਕ੍ਤਾ ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਤਥਾ ਸਮੈਃ ਸਰ੍ਵੈਃ, ਯੁਕ੍ਤਾ-ਉਪਯੁਕ੍ਤਾ, ਰਸਾਯਨਂ ਸਰ੍ਵਰੋਗਘ੍ਨੀ ਮੇਧਾਦਿਦਾ ਚ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਤਵਕ੍ਸੀਰ੍ਯਾਦੀਨਾਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾਙ੍ਗਤ੍ਵੇਨ ਰਸਾਯਨਾਨਿ ਨਿਰੁਪ੍ਯਾਣਿ| ਸਿਨ੍ਧੁਜਨ੍ਮਨਾ-ਸੈਨ੍ਧਵੇਨ, ਲੋਹਾਃ-ਰੂਪ੍ਯਂ ਤਾਮ੍ਰਂ ਸੀਸਂ ਤ੍ਰਪੁ ਅਯ ਇਤਿ ਪਞ੍ਚ, ਤੈਃ ਸੁਵਰ੍ਣੇਨ ਚ, ਪਥਗ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਵਰਾ ਰਸਾਯਨਮਿਤਿ ਯੋਜ੍ਯਮ੍| ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਸੇਤ੍ਯੇਕਵਚਨਨਿਰ੍ਦੇਸ਼ਾਦ੍ ਦ੍ਵਾਭ੍ਯਾਮਪਿ ਯੁਗਪਦ੍ਯੋਗ ਏਕਂ ਰਸਾਯਨਂ ਵੇਦ੍ਯਮ੍|

Adhikarana maNDUkaparNyAdIni rasAyanam (44-45) · Śloka 45

ਮਣ੍ਡੂਕਪਰ੍ਣ੍ਯਾਃ ਸ੍ਵਰਸਂ ਯਥਾਗ੍ਨਿ ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਯਸ੍ਟੀਮਧੁਕਸ੍ਯ ਚੂਰ੍ਣਮ੍| ਰਸਂ ਗੁਡੂਚ੍ਯਾਃ ਸਹਮੂਲਪੁਸ੍ਪ੍ਯਾਃ ਕਲ੍ਕਂ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੀਤ ਚ ਸ਼ਙ੍ਖਪੁਸ੍ਪ੍ਯਾਃ||੪੪|| ਅਯੁਸ੍ਪ੍ਰਦਾਨ੍ਯਾਮਯਨਾਸ਼ਨਾਨਿ ਬਲਾਗ੍ਨਿਵਰ੍ਣਸ੍ਵਰਵਰ੍ਧਨਾਨਿ| ਮੇਧ੍ਯਾਨਿ ਚੈਤਾਨਿ ਰਸਾਯਨਾਨਿ ਮੇਧ੍ਯਾ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਤੁ ਸ਼ਙ੍ਖਪੁਸ੍ਪੀ||੪੫||

ਸ੦-ਮਣ੍ਡੂਕਪਰ੍ਣੀਸ੍ਵਰਸਂ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੀਤ, ਅਗ੍ਨਿਬਲਾਪੇਕ੍ਸਯਾ| ਦੁਗ੍ਧੇਨ ਮਧੁਯਸ੍ਟੀਚੂਰ੍ਣਂ ਯੁਞ੍ਜੀਤ| ਤਥਾ ਗੁਡੂਚ੍ਯਾ ਰਸਂ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੀਤ| ਤਥਾ ਸਹ ਮੂਲਪੁਸ੍ਪਾਭ੍ਯਾਂ ਵਰ੍ਤਤੇ ਸਹਮੂਲਪੁਸ੍ਪੀ, ਤਸ੍ਯਾਃ ਸ਼ਙ੍ਖਪੁਸ੍ਪ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਕਲ੍ਕਂ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੀਤ| ਇਤ੍ਯੇਤਾਨਿ ਰਸਾਯਨਾਨ੍ਯਾਯੁਸ੍ਪ੍ਰਦਾਨਿ ਰੋਗਘ੍ਨਾਨਿ ਬਲਾਦਿ ਵਰ੍ਧਨਾਨਿ ਮੇਧਾਯੈ ਹਿਤਾਨਿ ਚ| ਅਤਿਸ਼ਯੇਨ ਸ਼ਙ੍ਖਪੁਸ੍ਪੀ ਮੇਧ੍ਯਾ| ਉਪਜਾਤੀ ਵਤ੍ਤੇ|

Adhikarana naladAdi ; vAgmitvAdi karam (46-47) · Śloka 47

ਨਲਦਂ ਕਟੁਰੋਹਿਣੀ ਪਯਸ੍ਯਾ ਮਧੁਕਂ ਚਨ੍ਦਨਸਾਰਿਵੋਗ੍ਰਗਨ੍ਧਾਃ| ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਕਟੁਕਤ੍ਰਯਂ ਹਰਿਦ੍ਰੇ ਸਪਟੋਲਂ ਲਵਣਂ ਚ ਤੈਃ ਸੁਪਿਸ੍ਟੈਃ||੪੬|| ਤ੍ਰਿਗੁਣੇਨ ਰਸੇਨ ਸ਼ਙ੍ਖਪੁਸ੍ਪ੍ਯਾਃ ਸਪਯਸ੍ਕਂ ਘਤਨਲ੍ਵਣਂ ਵਿਪਕ੍ਵਮ੍| ਉਪਯੁਜ੍ਯ ਭਵੇਜ੍ਜਡੋਪਿ ਵਾਗ੍ਮੀ ਸ਼੍ਰੁਤਧਾਰੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾਨਵਾਨਰੋਗਃ||੪੭||

ਸ੦ -ਨਲਦਾਦਿਭਿਃ ਸੁਪਿਸ੍ਟੈਃ ਸਾਮਾਨ੍ਯਪਰਿਭਾਸੋਕ੍ਤਪ੍ਰਮਾਣਾਤ੍ਤ੍ਰਿਗੁਣੇਨ ਸ਼ਙ੍ਖਪੁਸ੍ਪੀਰਸੇਨ ਘਤਸ੍ਯਾਢਕਂ(ਸ੍ਯ ਦ੍ਰੋਣਂ) ਕ੍ਸੀਰਸਹਿਤਂ ਵਿਪਕ੍ਵਂ ਪ੍ਰਸ਼੍ਯ ਜਡੋਪਿ ਨਰੋ ਵਾਗ੍ਮੀ ਸ਼੍ਰੁਤਧਰਃ ਸਪ੍ਰਤਿਭੋ ਨਿਰਾਮਯਸ਼੍ਚ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਔਪਚ੍ਛਨ੍ਦਸਿਕੇ ਵਤ੍ਤੇ|

Adhikarana pa~jcAravindaM rasAyanam pauruShAdikaram (48) · Śloka 48

ਪੈਸ੍ਯੈਰ੍ਮਣਾਲਬਿਸਕੇਸਰਪਤ੍ਰਬੀਜੈਃ ਸਿਦ੍ਧਂ ਸਹੇਮਸ਼ਕਲਂ ਪਯਸਾ ਚ ਸਰ੍ਪਿਃ| ਪਞ੍ਚਾਰਵਿਨ੍ਦਮਿਤਿ ਤਤ੍ਪ੍ਰਥਿਤਂ ਪਥਿਵ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਭ੍ਰਸ੍ਟਪੌਰੁਸਬਲਪ੍ਰਤਿਭੈਰ੍ਨਿਸੇਵ੍ਯਮ੍||੪੮||

ਸ੦-ਮਣਾਲਾਦਿਭਿਃ ਕਲ੍ਕੈਃ ਸੁਵਰ੍ਣਸ਼ਕਲਾਨ੍ਵਿਤਂ ਹੈਯਂਗਵੀਨਂ ਸਕ੍ਸੀਰਂ ਪਕ੍ਵਂ ਪਞ੍ਚਾਰਵਿਨ੍ਦਮਿਤਿ ਪਞ੍ਚਾਰਵਿਨ੍ਦਾਨਿ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਨਿਤਿ ਸਮਾਸਃ, ਏਵਮਗ੍ਰੇਪਿ ਕਾਰ੍ਯਃ| ਏਤਦ੍ਘਤਂ ਨਸ੍ਟਸ਼ੁਕ੍ਰਾਦਿਭਿਰ੍ਨਿਸੇਵਿਤਵ੍ਯਮ੍, ਏਤਨ੍ਨਿਸੇਵਣੇ ਨੈਤਾਨੇ ਸ੍ਯੁਰਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ|

Adhikarana catuShkuvalayaM rasAyanam medhyam (49) · Śloka 49

ਯਨ੍ਨਾਲਕਨ੍ਦਦਲਕੇਸਰਵਦ੍ਵਿਪਕ੍ਵਂ ਨੀਲੋਤ੍ਪਲਸ੍ਯ ਤਦਪਿ ਪ੍ਰਥਿਤਂ ਦ੍ਵਿਤੀਯਮ੍| ਸਰ੍ਪਿਸ਼੍ਚਤੁਸ੍ਕੁਵਲਯਂ ਸਹਰਿਣ੍ਯਪਤ੍ਰਂ ਮੇਧ੍ਯਂ ਗਵਾਮਪਿ ਭਵੇਤ੍ ਕਿਮੁ ਮਾਨੁਸਾਣਾਮ੍||੪੯||

ਸ੦-ਯਦ੍ਘਤਂ ਨੀਲੋਤ੍ਪਲਸ੍ਯ ਨਾਲਾਦਿਮਤ੍ ਕਾਞ੍ਚਨਸ਼ਕਲਾਨ੍ਵਿਤਂ ਸਕ੍ਸੀਰਂ ਵਿਪਕ੍ਵਂ ਤਦਪਿ ਚਤੁਸ੍ਕੁਵਲਯਂ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਮ੍| ਗਵਾਮਪਿਜਡਾਨਾਮਪਿ, ਏਤਨ੍ਮੇਧ੍ਯਮ੍| ਕਿਂ ਪੁਨਰ੍ਮਾਨੁਸਾਣਾਮ੍ ? ਤੇਸਾਂ ਸਮੇਧਾਨਾਮਤਿਸ਼ਯੇਨੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਵਸਨ੍ਤਤਿਲਕੇ ਵਤ੍ਤੇ|

Adhikarana brAhmyAdi rasAyanamkuShThAdinGnam (50-53) · Śloka 53

ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੀਵਚਾਸੈਨ੍ਧਵਸ਼ਙ੍ਖਪੁਸ੍ਪੀ- ਮਤ੍ਸ੍ਯਾਕ੍ਸਕਬ੍ਰਹ੍ਮਸੁਵਰ੍ਚਲੈਨ੍ਦ੍ਰ੍ਯਃ| ਵੈਦੇਹਿਕਾ ਚ ਤ੍ਰਿਯਵਾਃ ਪਥਕ੍ਸ੍ਯੁ- ਰ੍ਯਵੌ ਸੁਵਰ੍ਣਸ੍ਯ ਤਿਲੋ ਵਿਸਸ੍ਯ||੫੦|| ਸਰ੍ਪਿਸਸ਼੍ਚ ਪਲਮੇਕਤ ਏਤ- ਦ੍ਯੋਜਯੇਤ੍ਪਰਿਣਤੇ ਚ ਘਤਾਢ੍ਯਮ੍| ਭੋਜਨਂ ਸਮਧੁ ਵਤ੍ਸਰਮੇਵਂ ਸ਼ੀਲਯਨ੍ਨਧਿਕਧੀਸ੍ਮਤਿਮੇਧਃ||੫੧|| ਅਤਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਜਰਾਵ੍ਯਾਧਿਤਨ੍ਦ੍ਰਾਲਸ੍ਯਸ਼੍ਰਮਕ੍ਲਮਃ| ਜੀਵਤ੍ਯਬ੍ਦਸ਼ਤਂ ਪੂਰ੍ਣਂ ਸ਼੍ਰੀਤੇਜਃਕਾਨ੍ਤਿਦੀਪ੍ਤਿਮਾਨ੍||੫੨|| ਵਿਸ਼ੇਸਤਃ ਕੁਸ੍ਠਕਿਲਾਸਗੁਲ੍ਮ ਵਿਸਜਵਰੋਨ੍ਮਾਦਗਰੋਦਰਾਣਿ| ਅਥਰ੍ਵਮਨ੍ਤ੍ਰਾਦਿਕਤਾਸ਼੍ਚ ਕਤ੍ਯਾਃ ਸ਼ਾਮ੍ਯਨ੍ਤ੍ਯਨੇਨਾਤਿਬਲਾਸ਼੍ਚ ਵਾਤਾਃ||੫੩||

ਸ੦-ਬ੍ਰਾਮ੍ਹ੍ਯਾਦਯਸ੍ਤ੍ਰਿਯਵਪ੍ਰਮਾਣਾਃ ਪਥਕ੍ ਸ੍ਯੁਃ| ਮਤ੍ਸ੍ਯਾਕ੍ਸਕਃਪਤ੍ਤੂਰਃ| ਸੁਵਰ੍ਣਸ੍ਯ ਯਵੌ ਦ੍ਬੌ| ਤਿਲ ਏਕੋ ਵਿਸਸ੍ਯ| ਘਤਸ੍ਯ ਚ ਪਲਮ੍| ਏਤਦੇਕਤੋ ਯੋਜਯੇਤ੍| ਜੀਰ੍ਣੇ ਚਾਸ੍ਮਿਨ੍ ਭੇਸਜੇ ਬਹੁਘਤਂ ਭੋਜਨਂ ਸਮਾਕ੍ਸਿਕਂ ਯੋਜਯੇਤ੍| ਏਵਂ ਵਰ੍ਸਂ ਸ਼ੀਲਯਨ੍ ਵਿਪੁਲਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾਦਿਕਃ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਉਪਜਾਤਿਸ੍ਵਾਗਤੇ ਵਤ੍ਤੇ| ਜਰਾਦਿਰਹਿਤਃ ਪੂਰ੍ਣਲਕ੍ਸ੍ਯਾਦਿਕੋ ਵਰ੍ਸਸ਼ਤਂ ਜੀਵਤਿ| ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਕੁਸ੍ਠਾਦਯੋਨੇਨ ਸ਼ਾਮ੍ਯਨ੍ਤਿ, ਅਤਿਬਲਾ ਵਾਤਾਸ਼੍ਚ| ਉਪਜਾਤਿਃ|

Adhikarana nAdabalArasAyanam (54-55) · Śloka 55

ਸ਼ਰਨ੍ਮੁਖੇ ਨਾਗਬਲਾਂ ਪੁਸ੍ਯਯੋਗੇ ਸਮੁਦ੍ਧਰੇਤ੍| ਅਕ੍ਸਮਾਤ੍ਰਂ ਤਤੋ ਮੂਲਾਚ੍ਚੂਰ੍ਣਿਤਾਤ੍ਪਯਸਾ ਪਿਬੇਤ੍||੫੪|| ਲਿਹ੍ਯਾਨ੍ਮਧੁਘਤਾਭ੍ਯਾਂ ਵ ਕ੍ਸੀਰਵਤ੍ਤਿਰਨਨ੍ਨਭੁਕ੍| ਏਵਂ ਵਰ੍ਸਪ੍ਰਯੋਗੇਣ ਜੀਵੇਦ੍ਵਰ੍ਸਸ਼ਤਂ ਬਲੀ||੫੫||

ਸ੦-ਸ਼ਰਦਾਦੌ ਪੁਸ੍ਯਨਕ੍ਸਤ੍ਰੇ ਨਾਗਬਲਾਮੂਲਂ ਸਮੁਦ੍ਧਰੇਤ੍| ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਮੂਲਾਚ੍ਚੂਰ੍ਣਿਤਾਦਕ੍ਸਮਾਤ੍ਰਂ-ਕਰ੍ਸਮਾਤ੍ਰਂ, ਦੁਗ੍ਧੇਨ ਪਿਬੇਤ੍, ਮਾਕ੍ਸਿਕਾਜ੍ਯਾਭ੍ਯਾਂ ਵਾ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍, ਕ੍ਸੀਰਵਰ੍ਤਨੋਨਨ੍ਨਾਸ਼ੀ| ਏਵਂ ਵਰ੍ਸਪ੍ਰਯੋਗੇਣ ਬਲਵਾਨ੍ ਸਨ੍ ਵਰ੍ਸਸ਼ਤਂ ਜੀਵੇਤ੍|

Adhikarana gokShurakarasAyanam (56-57) · Śloka 57

ਫਲੋਨ੍ਮੁਖ਼ੋ ਗੋਕ੍ਸੁਰਕਃ ਸਮੂਲ- ਸ਼੍ਛਾਯਾਵਿਸ਼ੁਸ੍ਕਃ ਸੁਵਿਚੂਰ੍ਣਿਤਾਙ੍ਗਃ| ਸੁਭਵਿਤਃ ਸ੍ਵੇਨ ਰਸੇਨ ਤਸ੍ਮਾ- ਨ੍ਮਾਤ੍ਰਾਂ ਪਰਾਂ ਪ੍ਰਾਸਤਿਕੀਂ ਪਿਵੇਦ੍ਯਃ||੫੬|| ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਤੇਨੈਵ ਚ ਸ਼ਾਲਿਮਸ਼੍ਨਨ੍ ਜੀਰ੍ਣੇ ਭਵੇਤ੍ਸ ਦ੍ਵਿਤੁਲੋਪਯੋਗਾਤ੍| ਸ਼ਕ੍ਤਃ ਸੁਰੂਪਃ ਸੁਭਗਃ ਸ਼ਤਾਯੁਃ ਕਾਮੀ ਕੁਕੁਦ੍ਮਾਨਿਵ ਗੋਕੁਲਸ੍ਥਃ||੫੭||

ਸ੦-ਗੋਕ੍ਸੁਰਕਃ ਫਲਾਭਿਮੁਖੋ ਮੂਲਯੁਤਸ਼੍ਛਾਯਾਵਿਸ਼ੁਸ੍ਕਃ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣਚੂਰ੍ਣਿਤਃ ਸ੍ਵਰਸੇਨ ਸੁਭਾਬਿਤਃ| ਤਸ੍ਮਾਤ੍-ਗੋਕ੍ਸੁਰਕਾਤ੍, ਮਾਤ੍ਰਾਂ ਪ੍ਰਾਸਤਿਕੀਂ ਪਰਾਂ ਯਃ ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਪਿਬੇਤ੍, ਪਰਿਣਤੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਦੁਗ੍ਧੇਨੈਵ ਚ ਸ਼ਾਲੀਨ੍ ਭਕ੍ਸਯੇਤ੍, ਸ ਪੁਰੁਸਃ ਪਲਸ਼ਤਦ੍ਵਯੋਪਯੋਗਾਤ੍ ਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾਦਿਗੁਣਃ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਉਪਜਾਤੀਨ੍ਦ੍ਰਵਜ੍ਰਾਵਤ੍ਤੇ|

Adhikarana vArAhIkandarasAyanAni (58-59) · Śloka 59

ਵਾਰਾਹੀਕਨ੍ਦਮਾੜ੍ਦ੍ਰਾਦ੍ਰਂ ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਕ੍ਸੀਰਪਃ ਪਿਬੇਤ੍| ਮਾਸਂ ਨਿਰਨ੍ਨੋ ਮਾਸਂ ਚ ਕ੍ਸੀਰਾਨ੍ਨਾਦੋ ਜਰਾਂ ਜਯੇਤ੍||੫੮|| ਤਤ੍ਕਨ੍ਦਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣਚੂਰ੍ਣਂ ਵਾ ਸ੍ਵਰਸੇਨ ਸੁਭਾਵਿਤਮ੍| ਘਤਕ੍ਸੌਦ੍ਰਪ੍ਲੁਤਂ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍ਤਤ੍ਪਕ੍ਵਂ ਵਾ ਘਤਂ ਪਿਬੇਤ੍||੫੯||

ਸ੦-ਵਾਰਾਹ੍ਯਾਃ-ਵਦ੍ਧਦਾਰਕਸ੍ਯ, ਮੂਲਮਤ੍ਯਾਰ੍ਦ੍ਰਂ ਦੁਗ੍ਧੇਨ ਮਾਸਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਜੀਰ੍ਣੇਪਿ ਕ੍ਸੀਰਪੋ ਨਿਰਨ੍ਨਃ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਅਪਰਂ ਚ ਮਾਸਂ ਕ੍ਸੀਰਾਨ੍ਨਾਸ਼ੀ ਸਨ੍ ਜਰਾਂ ਜਯਤਿ| ਸਂ-ਤਸ੍ਯਾਃ-ਵਾਰਾਹ੍ਯਾਃ, ਮੂਲਂ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣਚੂਰ੍ਣਂ ਵਾ ਸ੍ਵਰਸੇਨ ਸੁਸ੍ਠੁ ਭਾਵਿਤਂ ਘਤਮਾਕ੍ਸਿਕਾਪ੍ਲੁਤਂ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍| ਤੇਨ ਵਾ ਮੂਲਕਲ੍ਕੇਨ ਪਕ੍ਵਂ ਘਤਂ ਪਿਬੇਤ੍ ਪੂਰ੍ਵਗੁਣਮ੍|

Adhikarana vidAryAdirasAyanAni (60-61) · Śloka 61

ਤਦ੍ਵਦ੍ਵਿਦਾਰ੍ਯਤਿਬਲਾਬਲਾਮਧੁਕਵਾਯਸੀਃ| ਸ਼੍ਰੇਯਸੀਸ਼੍ਰੇਯਸੀਯੁਕ੍ਤਾਪਥ੍ਯਾਧਾਤ੍ਰੀਸ੍ਥਿਰਾਮਤਾਃ||੬੦|| ਮਣ੍ਡੂਕੀਸ਼ਙ੍ਖਕੁਸੁਮਾਵਾਜਿਗਨ੍ਧਾਸ਼ਤਾਵਰੀਃ| ਉਪਯੁਞ੍ਜੀਤ ਮੇਧਾਧੀਵਯਃ ਸ੍ਥੈਰ੍ਯਬਲਪ੍ਰਦਾਃ||੬੧||

ਸ੦-ਵਿਦਾਰ੍ਯਾਦੀਂਸ਼੍ਚ ਪਥਕ੍ ਪਥਕ੍ ਤਦ੍ਵਤ੍-ਵਦ੍ਧਦਾਰਕਵਤ੍ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਦੁਗ੍ਧ(ਰ੍ਮਧੁ)ਯੁਤਾਨ੍, ਮੇਧਾਦ੍ਯਾਵਹਾਨੁਪਯੁਞ੍ਜੀਤ| ਤਤਸ਼੍ਚੋਪਯੁਕ੍ਤਾ ਵਯਃਸ੍ਥੈਰ੍ਯਾਦਿਪ੍ਰਦਾਃ ਸ੍ਯੁਃ|

Adhikarana citrakarasAyanam (62-65) · Śloka 65

ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਚਿਤ੍ਰਕਃ ਪੁਸ੍ਪੈਰ੍ਜ੍ਞੇਯਃ ਪੀਤਸਿਤਾਸਿਤੈਃ| ਯਥੋਤ੍ਤਰਂ ਸ ਗੁਣਵਾਨ੍ ਵਿਧਿਨਾ ਚ ਰਸਾਯਨਮ੍||੬੨|| ਛਾਯਾਸ਼ੁਸ੍ਕਂ ਤਤੋ ਮੂਲਂ ਮਾਸਂ ਚੂਰ੍ਣੀਕਤਂ ਲਿਹਨ੍| ਸਰ੍ਪਿਸਾ ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਰ੍ਭ੍ਯਾਂ ਪਿਬਨ੍ ਵਾ ਪਯਸਾ ਯਤਿਃ||੬੩|| ਅਮ੍ਭਸਾ ਵਾ ਹਿਤਾਨ੍ਨਾਸ਼ੀ ਸ਼ਤਂ ਜੀਵਤਿ ਨੀਰੁਜਃ| ਮੇਧਾਵੀ ਬਲਵਾਨ੍ ਕਾਨ੍ਤੋ ਵਪੁਸ੍ਮਾਨ੍ ਦੀਪ੍ਤਪਾਵਕਃ||੬੪|| ਤੈਲੇਨ ਲੀਢੋ ਮਾਸੇਨ ਵਾਤਾਨ੍ ਹਨ੍ਤਿ ਸੁਦੁਸ੍ਤਰਾਨ੍| ਮੂਤ੍ਰੇਣ ਸ਼੍ਵਿਤ੍ਰਕੁਸ੍ਠਾਨਿ ਪੀਤਸ੍ਤਕ੍ਰੇਣ ਪਾਯੁਜਾਨ੍||੬੫||

ਸ੦-ਚਿਤ੍ਰਕੋ ਯਥਾਯੋਗਂ ਪੁਸ੍ਪੈਃ ਪੀਤੈਃ ਸ਼ੁਕ੍ਲੈਃ ਕਸ੍ਣੈਸ਼੍ਚ ਯਥੋਤ੍ਤਰਂ ਗੁਣਵਾਨ੍ ਵੇਦਿਤਵ੍ਯਃ| ਵਿਧਿਨਾ ਚ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤੋ ਰਸਾਯਨਂ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਸਂ-ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਚਿਤ੍ਰਕਾਤ੍ ਮੂਲਂ ਛਾਯਾਸ਼ੁਸ੍ਕਂ ਮਾਸਂ ਚੂਰ੍ਣੀਕਤਂ ਘਤੇਨ ਮਧੁਘਤਾਭ੍ਯਾਂ ਵਾ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍| ਪਯਸਾ ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਪਿਬੇਤ੍| ਪਾਨੀਯੇਨ ਵਾ ਹਿਤਾਨ੍ਨਭੋਜਨਃ ਸਨ੍ ਪਿਬੇਤ੍| ਸੁਖੀ ਮੇਧਾਵਾਨ੍ ਬਲਵਾਨ੍ ਰਮਣੀਯੋ ਵਪੁਸ੍ਮਾਨ੍ ਦੀਪ੍ਤਾਗ੍ਨਿਃ ਸਮਾਃ ਸ਼ਤਂ ਜੀਵਤਿ| ਸਂ-ਤੈਲੇਨ ਲੀਢਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਕੋ ਮਾਸੇਨ ਦਾਰੁਣਾਨ੍ ਵਾਤਾਨ੍ ਜਯਤਿ| ਗੋਮੂਤ੍ਰੇਣ ਪੀਤਃ ਸ਼੍ਵਿਤ੍ਰਕੁਸ੍ਠਾਨਿ ਹਨ੍ਤਿ| ਤਕ੍ਰੇਣ ਪੀਤੋਰ੍ਸ਼ਾਂਸਿ ਜਯੇਤ੍|

Adhikarana BallAtakasahasrarasAyanam (66-71) · Śloka 71

ਭਲ੍ਲਾਤਕਾਨਿ ਪੁਸ੍ਟਾਨਿ ਧਾਨ੍ਯਰਾਸ਼ੌ ਨਿਧਾਪਯੇਤ੍| ਗ੍ਰੀਸ੍ਮੇ ਸਂਗਹ੍ਯ ਹੇਮਨ੍ਤੇ ਸ੍ਵਾਦੁਸ੍ਨਿਗ੍ਧਹਿਮੈਰ੍ਵਪੁਃ||੬੬|| ਸਂਸ੍ਕਤ੍ਯ ਤਾਨ੍ਯਸ੍ਟਗੁਣੇ ਸਲਿਲੇਸ੍ਟੌ ਵਿਪਾਚਯੇਤ੍| ਅਸ੍ਟਾਂਸ਼ਸ਼ਿਸ੍ਟਂ ਤਤ੍ਕ੍ਵਾਥਂ ਸਕ੍ਸੀਰਂ ਸ਼ੀਤਲਂ ਪਿਬੇਤ੍||੬੭|| ਵਰ੍ਧਯੇਤ੍ਪ੍ਰਤ੍ਯਹਂ ਚਾਨੁ ਤਤ੍ਰੈਕੈਕਮਰੁਸ੍ਕਰਮ੍| ਸਪ੍ਤਰਾਤ੍ਰਤ੍ਰਯਂ ਯਾਵਤ੍ ਤ੍ਰੀਣਿ ਤ੍ਰੀਣਿ ਤਤਃ ਪਰਮ੍||੬੮|| ਆਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਤਸ੍ਤਾਨਿ ਹ੍ਰਾਸਯੇਦ੍ਦ੍ਵਦ੍ਧਿਵਤ੍ਤਤਃ| ਸਹਸ੍ਰਮੁਪਯੁਞ੍ਜੀਤ ਸਪ੍ਤਾਹੈਰਿਤਿ ਸਪ੍ਤਭਿਃ||੬੯|| ਯਨ੍ਤ੍ਰਿਤਾਤ੍ਮਾ ਗ਼ਤਕ੍ਸੀਰਸ਼ਾਲਿਸਸ੍ਟੀਕਭੋਜਨਃ| ਤਦ੍ਵਤ੍ਤ੍ਰਿਗੁਣਿਤਂ ਕਾਲਂ ਪ੍ਰਯੋਗਾਨ੍ਤੇਪਿ ਚਾਚਰੇਤ੍||੭੦|| ਆਸ਼ੇਸੋ ਲਭਤੇਪੂਰ੍ਵਾ ਵਹ੍ਨੇਰ੍ਦੀਪ੍ਤਿਂ ਵਿਸ਼ੇਸਤਃ| ਪ੍ਰਮੇਹਕਮਿਕੁਸ੍ਠਾਰ੍ਸ਼ੋਮੇਦੋਦੋਸਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ||੭੧||

ਸ੦-ਭਲ੍ਲਾਤਕਾਨਿ ਸੁਨਿਸ੍ਪਨ੍ਨਾਨਿ ਗ੍ਰੀਸ੍ਮੇ ਸਂਗਹ੍ਯ ਧਾਨ੍ਯਰਾਸ਼ੌ ਨਿਧਾਪਯੇਤ੍| ਹੇਮਨ੍ਤੇ ਮਧੁਰਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ਼ੀਤਲੈਃ ਸਂਸ੍ਕਤਸ਼ਰੀਰਸ੍ਤਾਨ੍ਯਸ੍ਟਾਵਸ੍ਟਗੁਣੇ ਜਲੇ ਕ੍ਵਾਥਯੇਤ੍| ਤਤ੍ਕ੍ਵਾਥਮਸ੍ਟਾਂਸ਼ਸ਼ੇਸਂ ਕ੍ਸੀਰਸਹਿਤਂ ਸ਼ੀਤਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਪ੍ਰਤਿਦਿਨਂ ਚੈਕੈਕਂ ਭਲ੍ਲਾਤਕਂ ਵਰ੍ਧਯੇਤ੍-ਅਧਿਕੀਕਤ੍ਯ ਕ੍ਵਾਥਯੇਦਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਸਪ੍ਤਰਾਤ੍ਰਤ੍ਰਯਂ ਯਾਵਤ੍| ਸਪ੍ਤਰਾਤ੍ਰਤ੍ਰਯਾਤ੍ ਪਰਤਸ੍ਤ੍ਰੀਣਿ ਤ੍ਰੀਣ੍ਯਰੁਸ੍ਕਰਾਣਿ ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਤਂ ਯਾਵਦ੍ਵਰ੍ਧਯੇਤ੍| ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਤਾਨਿ-ਅਰੁਸ੍ਕਰਾਣਿ, ਵਦ੍ਧਿਵਦ੍ਧ੍ਰਾਸਯੇਤ੍| ਇਤਿ-ਏਵਂ, ਸਪ੍ਤਭਿਃ ਸਪ੍ਤਾਹੈਃ ਸਹਸ੍ਰਮੁਪਯੁਞ੍ਜੀਤ| ਯਨ੍ਤ੍ਰਿਤਾਤ੍ਮਾ ਪੁਰੁਸੋ ਘਤਕ੍ਸੀਰਸ਼ਾਲਿਸਸ੍ਟਿਕਭੋਜਨਃ| ਤਥੈਵ ਚ ਭਲ੍ਲਾਤਕਪ੍ਰਯੋਗਾਨ੍ਤ ਏਕਵਿਂਸ਼ਤਿਸਪ੍ਤਾਹਾਨ੍ ਘਤਕ੍ਸੀਰਸ਼ਾਲਿਸਸ੍ਟਿਕਭੋਜਨਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਏਵਂ ਕਤਭਲ੍ਲਾਤਕਪ੍ਰਯੋਗੋਪੂਰ੍ਵਾਃ-ਅਭਿਲਸਿਤਾ ਦਯਿਤਾਃ, ਆਸ਼ਿਸੋ ਲਭਤੇ, ਤਥਾ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਵਹ੍ਨਿਪਾਟਵਮ੍| ਪ੍ਰਮੇਹਾਦਿਵਰ੍ਜਿਤਸ਼੍ਚ ਸ੍ਯਾਤ੍|

Adhikarana bhallAtakasvarasarasAyanam (72-74) · Śloka 74

ਪਿਸ੍ਟਸ੍ਵੇਦਨਮਰੁਜੈਃ ਪੂਰ੍ਣਂ ਭਲ੍ਲਾਤਕੈਰ੍ਵਿਜਰ੍ਜਰਿਤੈਃ| ਭੂਮਿਨਿਖਾਤੇ ਕੁਮ੍ਭੇ ਪ੍ਰਤਿਸ੍ਠਿਤਂ ਕਸ੍ਣਮਲ੍ਲਿਪ੍ਤਮ੍||੭੨|| ਪਰਿਵਾਰਿਤਂ ਸਮਨ੍ਤਾਤ੍ਪਚੇਤ੍ਤਤੋ ਗੋਮਯਾਗ੍ਨਿਨਾ ਮਦੁਨਾ| ਤਤ੍ਸ੍ਵਰਸੋ ਯਸ਼੍ਚ੍ਯਵਤੇ ਗਹ੍ਣੀਯਾਤ੍ਤਂ ਦਿਨੇਨ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍||੭੩|| ਅਮੁਮੁਪਯੁਜ੍ਯ ਸ੍ਵਰਸਂ ਮਧ੍ਵਸ੍ਟਮਭਾਗਿਕਂ ਦ੍ਵਿਗੁਣਸਰ੍ਪਿਃ| ਪੂਰ੍ਵਵਿਧਿਯਨ੍ਤ੍ਰਿਤਾਤ੍ਮਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਗੁਣਾਨ੍ ਸ ਤਾਨੇਵ||੭੪||

ਸ੦-ਪਿਸ੍ਟਂ ਸ਼ਾਲਿਚੂਰ੍ਣਂ ਸ੍ਵੇਦ੍ਯਤੇਸ੍ਮਿਨ੍ਨਿਤਿ ਪਿਸ੍ਟਸ੍ਵੇਦਨਂ,- ਭਾਣ੍ਡਮ੍| ਤਦਰੁਜੈਃ-ਦਢੈਃ, ਭਲ੍ਲਾਤਕੈਸ੍ਤਥਾ ਵਿਜਰ੍ਜਰਿਤੈਃ ਪੂਰ੍ਣਂ ਸਤ੍ ਕਤਚ੍ਛਿਦ੍ਰਂ ਭੂਮਿਨਿਖਾਤੇ ਕੁਮ੍ਭੇ ਪ੍ਰਤਿਸ੍ਠਿਤਂ ਕਸ੍ਣਮਤ੍ਤਿਕਯਾ ਲਿਪ੍ਤਮਨਨ੍ਤਰਂ ਗੋਮਯਾਗ੍ਨਿਨਾ ਮਦੁਨਾ ਪਰਿਵਾਰਿਤਂ ਪਚੇਤ੍| ਤਤ੍ਸ੍ਵਰਸੋ ਯਸ੍ਤਤ੍ਰ ਧਰਾਨਿਖਾਤੇ ਕੁਮ੍ਭੇ ਪਤੇਤ੍, ਤਮਨ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਨਹਨਿ ਗਹ੍ਣੀਯਾਤ੍| ਅਮੁਂ-ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਂ, ਸ੍ਵਰਸਂ ਮਾਕ੍ਸਿਕਾਸ੍ਟਮਭਾਗਂ ਦ੍ਵਿਗੁਣਘਤਂ ਪੂਰ੍ਵਵਿਧਿਨਾ ਯਨ੍ਤ੍ਰਿਤਾਤ੍ਮਾ ਸਨ੍ਨੁਪਯੁਜ੍ਯ, ਤਾਨੇਵ-ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਾਨ੍, ਗੁਣਾਨ੍ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ| ਆਰ੍ਯਾਸ੍ਤਿਸ੍ਰਃ, ਮਧ੍ਯਮਾਤ੍ਰ ਮੁਖਚਪਲਾ|

Adhikarana bhallAtakaghRutarasAyanam (75-78) · Śloka 78

ਪੁਸ੍ਟਾਨਿ ਪਾਕੇਨ ਪਰਿਚ੍ਯੁਤਾਨਿ ਭਲ੍ਲਾਤਕਾਨ੍ਯਾਢਕਸਮ੍ਮਿਤਾਨਿ| ਘਸ੍ਟ੍ਵੇਸ੍ਟਿਕਾਚੂਰ੍ਣਕਣੈਰ੍ਜਲੇਨ ਪ੍ਰਕ੍ਸਾਲ੍ਯ ਸਂਸ਼ੋਸ੍ਯ ਚ ਮਾਰੁਤੇਨ||੭੫|| ਜਰ੍ਜਰਾਣਿ ਵਿਪਚੇਜ੍ਜਲਕੁਮ੍ਭੇ ਪਾਦਸ਼ੇਸਧਤਗਾਲਿਤਸ਼ੀਤਮ੍| ਤਦ੍ਰਸਂ ਪੁਨਰਪਿ ਸ਼੍ਰਪਯੇਤ ਕ੍ਸੀਰਕੁਮ੍ਭਸਹਿਤਂ ਚਰਣਸ੍ਥੇ||੭੬|| ਸਰ੍ਪਿਃ ਪਕ੍ਵਂ ਤਤ੍ਰ ਤੁਲ੍ਯਪ੍ਰਮਾਣਂ ਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਤ੍ਸ੍ਵੇਚ੍ਛਂ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਯਾ ਰਜੋਭਿਃ| ਏਕੀਭੂਤਂ ਤਤ੍ਖਜਕ੍ਸੋਭਣੇਨ ਸ੍ਥਾਪ੍ਯਂ ਧਾਨ੍ਯੇ ਸਪ੍ਤਰਾਤ੍ਰਂ ਸੁਗੁਪ੍ਤਮ੍||੭੭|| ਤਮਮਤਰਸਪਾਕਂ ਯਃ ਪ੍ਰਗੇ ਪ੍ਰਾਸ਼ਮਸ਼੍ਨਨ੍ ਅਨੁ ਪਿਬਤਿ ਯਥੇਸ੍ਟਂ ਵਾਰਿ ਦੁਗ੍ਧਂ ਰਸਂ ਵਾ| ਸ੍ਮਤਿਮਤਿਬਲਮੇਧਾਸਤ੍ਤ੍ਵਸਾਰੈਰੁਪੇਤਃ ਕਨਕਨਿਚਯਗੌਰਃ ਸੋਸ਼੍ਨੁਤੇ ਦੀਰ੍ਘਮਾਯੁਃ||੭੮||

ਸ੦-ਸੁਨਿਸ੍ਪਨ੍ਨਾਨਿ ਭਲ੍ਲਾਤਕਾਨਿ ਪਾਕੇਨ ਪਰਿਚ੍ਯੁਤਾਨ੍ਯਾਢਕਸਮ੍ਮਿਤਾਨਿ ਇਸ੍ਟਿਕਾਚੂਰ੍ਣਕਣੈਰ੍ਘਸ੍ਟਾਨਿ ਜਲੇਨ ਪ੍ਰਕ੍ਸਾਲ੍ਯ, ਮਾਰੁਤੇਨ ਸਂਸ਼ੋਸ੍ਯ-ਨ ਤ੍ਵਾਤਪੇ, ਤਤੋ ਜਰ੍ਜਰਾਣਿ ਜਲਦ੍ਰੋਣੇ ਵਿਪਚੇਤ੍| ਪਾਦਸ਼ੇਸਧਤਗਾਲਿਤਂ ਸ਼ੀਤਂ ਚ ਤਦ੍ਰਸਂ ਪੁਨਰਪਿ ਕ੍ਸੀਰਦ੍ਰੋਣਸਹਿਤਂ ਪਚੇਤ੍| [ਤਤ੍ਰ-] ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਪਾਦਸ਼ੇਸਸ੍ਥੇ, ਤੁਲ੍ਯਪ੍ਰਮਾਣਂ ਸਰ੍ਪਿਃ ਪਕ੍ਵਂ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਚੂਰ੍ਣੇਨ ਯੁਤਂ ਯਥੇਚ੍ਛਂ ਪ੍ਰਕਤ੍ਯਾਦਿਵਸ਼ਾਦ੍ਯੁਞ੍ਜੀਤ| ਤਚ੍ਚ ਖਜਲੋਡਨੇਨੈਕੀਭੂਤਂ ਧਾਨ੍ਯਮਧ੍ਯੇ ਸਪ੍ਤਰਾਤ੍ਰਂ ਸੁਗੁਪ੍ਤਂ ਸ੍ਥਾਪ੍ਯਮ੍| ਇਨ੍ਦ੍ਰਵਜ੍ਰਾਸ੍ਵਾਗਤਾਸ਼ਾਲਿਨ੍ਯੋ ਵਤ੍ਤਾਨਿ| ਤਮਮਤਰਸਤੁਲ੍ਯਪਾਕਂ ਯਃ ਪੂਰ੍ਵਾਹ੍ਣੇ ਪ੍ਰਾਸ਼ਂ-ਲੇਹਂ, ਭਕ੍ਸਯਨ੍ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਯਥੇਸ੍ਟਂ ਜਲਂ ਕ੍ਸੀਰਂ ਮਾਂਸਰਸਂ ਵਾ ਪਿਬਤਿ, ਸ ਸ੍ਮਤ੍ਯਾਦਿਯੁਤਃ ਸੁਵਰ੍ਣੌਘਗੌਰੋ ਦੀਰ੍ਘਮਾਯੁਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ| ਮਾਲਿਨੀ|

Adhikarana bhallAtakasiddhatailaM kuShThaghnam (79) · Śloka 79

ਦ੍ਰੋਣੇਂਭਸੋ ਵ੍ਰਣਕਤਾਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ਤਾਦ੍ਵਿਪਕ੍ਵਾਤ੍ ਕ੍ਵਾਥਾਢਕੇ ਪਲਸਮੈਸ੍ਤਿਲਤੈਲਪਾਤ੍ਰਮ੍| ਤਿਕ੍ਤਾਵਿਸਾਦ੍ਵਯਵਰਾਗਿਰਿਜਨ੍ਮਤਾਰ੍ਕ੍ਸ੍ਯੈਃ ਸਿਦ੍ਧਂ ਪਰਂ ਨਿਖਿਲਕੁਸ੍ਠਨਿਬਰ੍ਹਣਾਯ||੭੯||

ਸ੦-ਜਲਦ੍ਰੋਣੇ ਵ੍ਰਣਕਤਾਂ ਭਲ੍ਲਾਤਕਾਨਾਂ ਸ਼ਤਤ੍ਰਯਾਦ੍ਵਿਪਕ੍ਵਾਤ੍ ਕ੍ਵਾਥਸ੍ਯਾਢਕੇਵਸ਼ਿਸ੍ਟੇ ਤਿਲਤੈਲਾਢਕਂ ਤਿਕ੍ਤਾਦਿਭਿਃ ਪਾਲਿਕੈਃ ਕਲ੍ਕਿਤੈਃ ਪਕ੍ਵਂ ਨਿਃਸ਼ੇਸਕੁਸ੍ਠਨਿਸੂਦਨਾਯ ਪਰਂ-ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਮ੍| ਵਸਨ੍ਤਤਿਲਕਮ੍|

Adhikarana bhallAtako AmalakashuktyAdibhirAyuShkaraH (80) · Śloka 80

ਸਹਾਮਲਕਸ਼ੁਕ੍ਤਿਭਿਰ੍ਦਧਿਸਰੇਣ ਤੈਲੇਨ ਵਾ ਗੁਡੇਨ ਪਯਸਾ ਘਤੇਨ ਯਵਸਕ੍ਤੁਭਿਰ੍ਵਾ ਸਹ| ਤਿਲੇਨ ਸਹ ਮਾਕ੍ਸਿਕੇਣ ਪਲਲੇਨ ਸੂਪੇਨ ਵਾ ਵਪੁਸ੍ਕਰਮਰੁਸ੍ਕਰਂ ਪਰਮਮੇਧ੍ਯਮਾਯੁਸ੍ਕਰਮ੍||੮੦||

ਸ੦-ਆਮਲਕਤ੍ਵਗਾਦਿਭਿਰੇਕਾਦਸ਼ਭਿਃ ਸਹ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਭਲ੍ਲਾਤਕਮੁਪਯੁਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਸ਼ਰੀਰਕਰਣਕਾਰਣਮ੍| ਤਥਾ ਪਰਂ-ਅਤਿਸ਼ਯੇਨ, ਮੇਧ੍ਯਮਾਯੁਸ੍ਪ੍ਰਦਂ ਚ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਪਥ੍ਵੀਵਤ੍ਤਮ੍|

Adhikarana bhallAtako yathAvidhiprayukto~amRutakalpaH (81) · Śloka 81

ਭਲ੍ਲਾਤਕਾਨਿ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਾਨਿ ਪਾਕੀਨ੍ਯਗ੍ਨਿਸਮਾਨਿ ਚ| ਭਵਨ੍ਤ੍ਯਮਤਕਲ੍ਪਾਨਿ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਾਨਿ ਯਥਾਵਿਧਿ||੮੧||

ਸ੦-ਭਲ੍ਲਾਤਕਾਨਿ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਾਨਿ ਸੁਨਿਸ੍ਪਨ੍ਨਾਨਿ ਦਹਨਤੁਲ੍ਯਾਨਿ ਤਾਨਿ ਯਥਾਵਿਧਿ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਾਨ੍ਯਮਤਤੁਲ੍ਯਾਨਿ ਭਵਨ੍ਤਿ|

Adhikarana bhallAtakasya kaphajarogAdinAshatve prashaMsA (82) · Śloka 82

ਕਫਜੋ ਨ ਸ ਰੋਗੋਸ੍ਤਿ ਨ ਵਿਬਨ੍ਧੋਸ੍ਤਿ ਕਸ਼੍ਚਨ| ਯਂ ਨ ਭਲ੍ਲਾਤਕਂ ਹਨ੍ਯਾਚ੍ਛੀਘ੍ਰਮਗ੍ਨਿਬਲਪ੍ਰਦਮ੍||੮੨||

ਸ੦-ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮੋਤ੍ਥੋ ਰੋਗਃ ਸ ਨਾਸ੍ਤਿ, ਵਿਬਨ੍ਧਸ਼੍ਚ ਸ ਕਸ਼੍ਚਿਦਪਿ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ, ਯਂ-ਰੋਗਂ ਵਿਬਨ੍ਧਂ ਵਾ, ਭਲ੍ਲਾਤਕਂ ਦ੍ਰੁਤਤਰਂ ਪਟੁਤਰਦਹਨਕਰਂ ਨ ਹਨ੍ਯਾਤ੍|

Adhikarana BllAkasya vAtArapavidhAne~api kulatthAdi varjanam (83) · Śloka 83

ਵਾਤਾਤਪਵਿਧਾਨੇਪਿ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਵਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍| ਕੁਲਤ੍ਥਦਧਿਸ਼ੁਕ੍ਤਾਨਿ ਤੈਲਾਭ੍ਯਙ੍ਗਾਗ੍ਨਿਸੇਵਨਮ੍||੮੩||

ਸ੦-ਵਾਤਾਤਪਵਿਧਾਵਪਿ ਭਲ੍ਲਾਤਕਸ੍ਯ ਕੁਲਤ੍ਥਾਦੀਨਿ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਵਰ੍ਜਯੇਤ੍|

Adhikarana tuvarakatailaM kuShThaghnam (84-91) · Śloka 91

ਵਕ੍ਸਾਸ੍ਤੁਵਰਕਾ ਨਾਮ ਪਸ਼੍ਚਿਮਾਰ੍ਣਵਤੀਰਜਾਃ| ਵੀਚੀਤਰਙ੍ਗਵਿਕ੍ਸੋਭਮਾਰੁਤੋਦ੍ਧੂਤਪਲ੍ਲਵਾਃ||੮੪|| ਤੇਭ੍ਯਃ ਫਲਾਨ੍ਯਾਦਦੀਤ ਸੁਪਕ੍ਵਾਨ੍ਯਮ੍ਬੁਦਾਗਮੇ| ਮਜ੍ਜ੍ਞਃ ਫਲੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚਾਦਾਯ ਸ਼ੋਸਯਿਤ੍ਵਾਵਚੂਰ੍ਣ੍ਯ ਚ||੮੫|| ਤਿਲਵਤ੍ ਪੀਡਯੇਦ੍ ਦ੍ਰੋਣ੍ਯਾਂ, ਕ੍ਵਾਥਯੇਦ੍ਵਾ ਕੁਸੁਮ੍ਭਵਤ੍| ਤਤ੍ਤੈਲਂ ਸਮ੍ਭਤਂ ਭੂਯਃ ਪਚੇਦਾਸਲਿਲਕ੍ਸਯਾਤ੍||੮੬|| ਅਵਤਾਰ੍ਯ ਕਰੀਸੇ ਚ ਪਕ੍ਸਮਾਤ੍ਰਂ ਨਿਧਾਪਯੇਤ੍| ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ੍ਵਿਨ੍ਨੋ ਹਤਮਲਃ ਪਕ੍ਸਾਦੁਦ੍ਧਤ੍ਯ ਤਤ੍ਤਤਃ||੮੭|| ਚਤੁਰ੍ਥਭਕ੍ਤਾਨ੍ਤਰਿਤਃ ਪ੍ਰਾਤਃ ਪਾਣਿਤਲਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣਾਨੇਨ ਪੂਤਸ੍ਯ ਤੈਲਸ੍ਯ ਦਿਵਸੇ ਸ਼ੁਭੇ||੮੮|| "ਮਜ੍ਜਸਾਰ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਧਾਤੂਨ੍ ਵਿਸ਼ੋਧਯ| ਸ਼ਙ੍ਖਚਕ੍ਰਗਦਾਪਾਣਿਸ੍ਤ੍ਵਾਮਾਜ੍ਞਾਪਯਤੇਚ੍ਯੁਤਃ||੮੯|| ਤੇਨਾਸ੍ਯੋਰ੍ਧ੍ਵਮਧਸ੍ਤਾਚ੍ਚ ਦੋਸਾ ਯਾਨ੍ਤ੍ਯਸਕਤ੍ਤਤਃ| ਸਾਯਮਸ੍ਨੇਹਲਵਣਾਂ ਯਵਾਗੂਂ ਸ਼ੀਤਲਾਂ ਪਿਬੇਤ੍||੯੦|| ਪਞ੍ਚਾਹਾਨਿ ਪਿਬੇਤ੍ਤੈਲਮਿਤ੍ਥਂ ਵਰ੍ਜ੍ਯਾਨ੍ ਵਿਵਰ੍ਜਯਨ੍| ਪਕ੍ਸਂ ਮੁਦ੍ਗਰਸਾਨ੍ਨਾਸ਼ੀ ਸਰ੍ਵਕੁਸ੍ਠੈਰ੍ਵਿਮੁਚ੍ਯਤੇ||੯੧||

ਸ੦-ਤੁਵਰਸਂਜ੍ਞਾ ਵਕ੍ਸਾਸ੍ਤੁਵਰਕਾਃ ਪਸ਼੍ਚਿਮਸਮੁਦ੍ਰਤਟੋਦ੍ਭੂਤਾਃ| ਵੀਚੀਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਵਿਸ਼ੇਸਣੇਨ ਤੋਯਨਿਧਿਨਿਕਟਤਰਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਯਤਿ| ਤੇਭ੍ਯੋ ਵਕ੍ਸੇਭ੍ਯੋ ਜਲਦਾਗਮੇ ਸੁਪਕ੍ਵਾਨਿ ਫਲਾਨਿ ਗਹ੍ਣੀਯਾਤ੍| ਫਲੇਭ੍ਯੋਪਿ ਮਜ੍ਜ੍ਞੋ ਗਹੀਤ੍ਵਾ ਸ਼ੋਸਯਿਤ੍ਵਾ ਸੁਸ੍ਠੁ ਚੂਰ੍ਣਯਿਤ੍ਵਾ ਚ ਤਿਲਵਦ੍ ਦ੍ਰੋਣ੍ਯਾਂ ਪੀਡਯੇਤ੍| ਕੁਸੁਮ੍ਭਵਦ੍ਵਾ ਕ੍ਵਾਥਯੇਤ੍ਜ੍| ਤਚ੍ਚ ਤੈਲਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਪੁਨਃ ਪਚੇਤ੍ਤੋਯਕ੍ਸਯਂ ਯਾਵਤ੍| ਪਕ੍ਵਂ ਚਾਵਰ੍ਤਾਯ ਕਰੀਸੇ ਮਾਸਾਰ੍ਧਂ ਨਿਧਾਪਯੇਤ੍| ਯਨ੍ਤ੍ਰਪੀਡਿਤਂ ਤੁ ਪ੍ਰਕਤ੍ਯੈਵ ਨਿਸ੍ਤੋਯਂ ਤੈਲਂ ਤਦਕ੍ਵਥਿਤਮੇਵ ਨਿਧਾਪਯੇਤ੍| ਤਤਃ-ਪਕ੍ਸਾਦਨਨ੍ਤਰਂ, ਤੈਲਮੁਦ੍ਦ੍ਧਤ੍ਯ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ੍ਵਿਨ੍ਨੋ ਹਤਦੋਸੋ ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣਾਨੇਨ ਮਜ੍ਜਸਾਰੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਪਵਿਤ੍ਰਿਤਸ੍ਯ ਤੈਲਸ੍ਯ ਸ਼ੁਭਦਿਵਸੇ ਚਤੁਰ੍ਥੇਨ ਭਕ੍ਤੇਨਾਨ੍ਤਰਿਤੋਹਰ੍ਮੁਖੇ ਕਰ੍ਸਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਤੇਨ ਤੈਲੇਨਾਸ੍ਯ ਪੁਂਸ ਊਰ੍ਧ੍ਵਮਧਸ਼੍ਚ ਪੁਨਃ ਪੁਨਰ੍ਦੋਸਾ ਯਾਨ੍ਤਿ| ਅਨਨ੍ਤਰਮਪਰਾਹ੍ਣੇਸ੍ਨੇਹਲਵਣਾਂ ਯਵਾਗੂਂ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰਾਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਇਤ੍ਥਂ-ਅਨੇਨ ਪ੍ਰਕਾਰੇਣ, ਪਰਿਹਾਰ੍ਯਾਨ੍ ਪਰਿਹਰਨ੍ ਪਞ੍ਚ ਦਿਵਸਾਨਿ ਤੈਲਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਪਕ੍ਸਂ ਮੁਦ੍ਗਰਸਾਨ੍ਨਭੋਜਨਃ ਸਰ੍ਵਕੁਸ੍ਠੈਰ੍ਵਿਮੁਚ੍ਯਤੇ|

Adhikarana tuvarakatailaM khadirakvAthasiddhaM kuShThaghnam (92-93) · Śloka 93

ਤਦੇਵ ਖਦਿਰਕ੍ਵਾਥੇ ਤ੍ਰਿਗੁਣੇ ਸਾਧੁ ਸਾਧਿਤਮ੍| ਨਿਹਿਤਂ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍ਪਕ੍ਸਂ ਪਿਬੇਨ੍ਮਾਸਂ ਸੁਯਨ੍ਤ੍ਰਿਤਃ||੯੨|| ਤੇਨਾਭ੍ਯਕ੍ਤਸ਼ਰੀਰਸ਼੍ਚ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਨਾਹਾਰਮੀਰਿਤਮ੍| | ਭਿਨ੍ਨਸ੍ਵਰਂ ਰਕ੍ਤਨੇਤ੍ਰਂ ਸ਼ੀਰ੍ਣਾਙ੍ਗਂ ਕਮਿਭਕ੍ਸਿਤਮ੍| ] ਅਨੇਨਾਸ਼ੁ ਪ੍ਰਯੋਗੇਣ ਸਾਧਯੇਤ੍ਕੁਸ੍ਠਿਨਂ ਨਰਮ੍||੯੩||

ਸ੦-ਤਦੇਵ-ਤੁਵਰਾਸ੍ਥਿਤੈਲਂ, ਖਦਿਰਕ੍ਵਾਥੇਨ ਤ੍ਰਿਗੁਣੇਨ ਸਮ੍ਯਕ੍ਪਕ੍ਵਂ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍-ਕਰੀਸੇ ਪਕ੍ਸਂ ਨਿਹਿਤਂ, ਮਾਸਂ ਸੁਯਨ੍ਤ੍ਰਿਤਃ ਪਿਬੇਤ੍| ਤੇਨ ਚ ਤੈਲੇਨਾਭ੍ਯਕ੍ਤਸ਼ਰੀਰੋ ਭੋਜਨਂ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਂ ਮੁਦ੍ਗਰਸਾਨ੍ਨਂ ਵਿਦਧ੍ਯਾਤ੍| ਏਤੇਨ ਪ੍ਰਯੋਗੇਣ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਕੁਸ੍ਠਵਨ੍ਤਂ ਪੁਰੁਸਮੁਪਕ੍ਰਮੇਤ੍|

Adhikarana tuvarakatailaM sarpirmadhuyutaM dvishatAyuShkaram (94) · Śloka 94

ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਮਧੁਯੁਤਂ ਪੀਤਂ ਤਦੇਵ ਖਦਿਰਾਦ੍ਵਿਨਾ| ਪਕ੍ਸਂ ਮਾਂਸਰਸਾਹਾਰਂ ਕਰੋਤਿ ਦ੍ਵਿਸ਼ਤਾਯੁਸਮ੍||੯੪||

ਸ੦-ਤਦੇਵ-ਤੁਵਰਾਸ੍ਥਿਤੈਲਂ, ਖਦਿਰਮਨ੍ਤਰੇਣ ਘਤਮਧੁਯੁਤਂ ਪਕ੍ਸਂ ਪੀਤਂ ਸਨ੍ਮਾਂਸਰਸਾਹਾਰਂ ਨਰਂ ਦ੍ਵਿਸ਼ਤਾਯੁਸਂ ਵਿਧਤ੍ਤੇ|੦

Adhikarana tuvarakatailaM nasyopayojitaM trishatAyuShkaram (95) · Śloka 95

ਤਦੇਵ ਨਸ੍ਯੇ ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਦ੍ਦਿਵਸਾਨੁਪਯੋਜਿਤਮ੍| | ਵਲੀਪਲਿਤਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਂ ਸ੍ਥਿਰਸ੍ਮਤਿਕਚਦ੍ਵਿਜਮ੍| ] ਵਪੁਸ੍ਮਤਂ ਸ਼੍ਰੁਤਧਰਂ ਕਰੋਤਿ ਤ੍ਰਿਸ਼ਤਾਯੁਸਮ੍||੯੫||

ਸ੦-ਤਦੇਵ ਤੈਲਂ ਨਸ੍ਯੇ ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਦ੍ਵਾਸਰਾਨ੍ ਸੇਵਿਤਂ ਵਰਸ਼ਰੀਰਂ ਸ਼੍ਰੁਤਧਰਂ ਤ੍ਰਿਵਰ੍ਸਸ਼ਤਾਯੁਸਂ ਪੁਰੁਸਂ ਕਰੋਤਿ|

Adhikarana pippalIrasAyanam (96) · Śloka 96

ਪਞ੍ਚਾਸ੍ਟੌ ਸਪ੍ਤ ਦਸ਼ ਵਾ ਪਿਪ੍ਪਲੀਰ੍ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਸਾ| ਰਸਾਯਨਗੁਣਾਨ੍ਵੇਸੀ ਸਮਾਮੇਕਾਂ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍||੯੬||

ਸ੦-ਪਞ੍ਚ ਪਿਪ੍ਪਲੀਰਥਵਾ ਸਪ੍ਤਾਸ੍ਟੌ ਵਾ ਦਸ਼ ਵਾ ਮਾਕ੍ਸਿਕਸਰ੍ਪਿਰ੍ਭ੍ਯਾਂ ਰਸਾਯਨਗੁਣਮਭਿਲਸ੍ਯ ਵਰ੍ਸਮੇਕਂ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍|

Adhikarana anyaM pippalI rasAyanam (97-98) · Śloka 98

ਤਿਸ੍ਰਸ੍ਤਿਸ੍ਰਸ੍ਤੁ ਪੂਰ੍ਵਾਹ੍ਣੇ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾਗ੍ਰੇ ਭੋਜਨਸ੍ਯ ਚ| ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਃ ਕਿਂਸ਼ੁਕਕ੍ਸਾਰਭਾਵਿਤਾ ਘਤਭਰ੍ਜਿਤਾਃ||੯੭|| ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਾ ਮਧੁਸਮ੍ਮਿਸ਼੍ਰਾ ਰਸਾਯਨਗੁਣੈਸਿਣਾ| |੯੮|

ਸ੦-ਪਲਾਸ਼ਕ੍ਸਾਰਭਾਵਿਤਾਃ ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਃ ਸਰ੍ਪਿਸਾ ਭਰ੍ਜਿਤਾ ਮਾਕ੍ਸਿਕਾਨ੍ਵਿਤਾਸ੍ਤਿਸ੍ਰਃ ਪੂਰ੍ਵਾਹ੍ਣੇ, ਤਿਸ੍ਰੋ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ, ਤਿਸ੍ਰੋ ਭੋਜਨਸ੍ਯਾਗ੍ਰੇ, ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਾਃ ਰਸਾਯਨਗੁਣਂ ਕਾਮਯਮਾਨੇਨ|

Adhikarana vardhamAnapippalIsahasram (98-1) · Śloka 1

| ਕ੍ਰਮਵਦ੍ਧ੍ਯਾ ਦਸ਼ਾਹਾਨਿ ਦਸ਼ਪੈਪ੍ਪਲਿਕਂ ਦਿਨਮ੍||੯੮|| ਵਰ੍ਧਯੇਤ੍ਪਯਸਾ ਸਾਰ੍ਧਂ ਤਥੈਵਾਪਨਯੇਤ੍ਪੁਨਃ| ਜੀਰ੍ਣੌਸਧਸ਼੍ਚ ਭੁਞ੍ਜੀਤ ਸਸ੍ਟਿਕਂ ਕ੍ਸੀਰਸਰ੍ਪਿਸਾ||੯੯|| ਪਿਪ੍ਪਲੀਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰਸ੍ਯ ਪ੍ਰਯੋਗੋਯਂ ਰਸਾਯਨਮ੍| ਪਿਸ੍ਟਾਸ੍ਤਾ ਬਲਿਭਿਃ ਪੇਯਾਃ ਸ਼ਤਾ ਮਧ੍ਯਬਲੈਰ੍ਨਰੈਃ||੧੦੦|| | ਸ਼ੀਤੀਕਤਾ ਹੀਨਬਲੈਰ੍ਵੀਕ੍ਸ੍ਯ ਦੋਸਾਮਯਾਨ੍ ਪ੍ਰਤਿ| ]||੧||

ਸ੦-ਦਸ਼ ਦਿਨਾਨਿ ਦਸ਼ਪੈਪ੍ਪਲਿਕਂ ਦਿਨਂ ਕ੍ਰਮਵਦ੍ਦ੍ਯਾ ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਸਹ ਯੋਜਯੇਤ੍, ਵਰ੍ਧਮਾਨਾ ਦਸ਼ ਪਿਪ੍ਪਲੀਃ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਦਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਤਥੈਵ ਦਸ਼ਪੈਪ੍ਪਲਿਕਂ ਦਿਨਂ ਪਯਸਾ ਸਹਾਪਨਯੇਤ੍| ਪਰਿਣਤਭੇਸਜਸ਼੍ਚ ਸਸ੍ਟਿਕਂ ਦੁਗ੍ਧਘਤੇਨਾਦ੍ਯਾਤ੍| ਅਯਂ-ਏਵਂਪ੍ਰਕਾਰਃ, ਸਹਸ੍ਰਪਿਪ੍ਪਲੀਨਾਂ ਪ੍ਰਯੋਗੋ ਰਸਾਯਨਂ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਤਾਃ-ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਃ, ਪਿਸ੍ਟਾਃ ਸਤ੍ਯੋ ਬਲਵਦ੍ਭਿਰ੍ਨਰੈਃ ਪਾਤਵ੍ਯਾਃ, ਮਧ੍ਯਬਲੈਰ੍ਨਰੈਃ ਕ੍ਵਥਿਤਾਃ ਪੇਯਾਃ|

Adhikarana vardhamAnapippalIsahasradvayam (101) · Śloka 101

ਤਦ੍ਵਚ੍ਚ ਛਾਗਦੁਗ੍ਧੇਨ ਦ੍ਵੇ ਸਹਸ੍ਰੇ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍| |੧੦੧|

ਸ੦-ਤਦ੍ਵਚ੍ਚੇਤਿ ਅਨੇਨੈਵ ਕ੍ਰਮੇਣ ਛਾਗਕ੍ਸੀਰੇਣ ਸਹ ਦ੍ਵੇ ਸਹਸ੍ਰੇ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍|

Adhikarana eShAM pippalIprayogANAM phalam (101-102) · Śloka 102

| ਏਭਿਃ ਪ੍ਰਯੋਗੈਃ ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਃ ਕਾਸਸ਼੍ਵਾਸਗਲਗ੍ਰਹਾਨ੍||੧੦੧|| ਯਕ੍ਸ੍ਮਮੇਹਗ੍ਰਹਣ੍ਯਰ੍ਸ਼ਃਪਾਣ੍ਡੁਤ੍ਵਵਿਸਮਜ੍ਵਰਾਨ੍| ਘ੍ਨਨ੍ਤਿ ਸ਼ੋਫਂ ਵਮਿਂ ਹਿਧ੍ਮਾਂ ਪ੍ਲੀਹਾਨਂ ਵਾਤਸ਼ੋਣਿਤਮ੍||੧੦੨||

ਸ੦-ਏਭਿਃ-ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤੈਃ ਪ੍ਰਯੋਗੈਃ, ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯ ਉਪਯੁਕ੍ਤਾਃ ਕਾਸਾਦੀਂਸ਼੍ਛੋਫਾਦੀਂਸ਼੍ਚ ਜਯਨ੍ਤਿ|

Adhikarana lohapAtralIptapippalI prayogaH (103) · Śloka 103

ਬਿਲ੍ਵਾਰ੍ਧਮਾਤ੍ਰੇਣ ਚ ਪਿਪ੍ਪਲੀਨਾਂ ਪਾਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਲਿਮ੍ਪੇਦਯਸੋ ਨਿਸ਼ਾਯਾਮ੍| ਪ੍ਰਾਤਃ ਪਿਬੇਤ੍ਤਤ੍ਸਲਿਲਾਞ੍ਜਲਿਭ੍ਯਾਂ ਵਰ੍ਸਂ ਯਥੇਸ੍ਟਾਸ਼ਨਪਾਨਚੇਸ੍ਟਃ||੧੦੩||

ਸ੦-ਪਿਪ੍ਪਲੀਕਰ੍ਸਦ੍ਵਯਮਾਤ੍ਰੇਣ ਨਿਸ਼ਾਯਾਂ ਲੋਹਪਾਤ੍ਰਂ ਲਿਮ੍ਪੇਤ੍| ਤਚ੍ਚ ਜਲਾਞ੍ਜਲਿਯੁਗੇਨ ਪ੍ਰਾਤਃ ਪਿਬੇਤ੍ ਸਂਵਤ੍ਸਰਂ ਸ੍ਵੇਚ੍ਛਾਭੋਜਨਪਾਨਕ੍ਰਿਯਃ| ਏਤਚ੍ਚ ਰਸਾਯਨਂ ਪੂਰ੍ਵਗੁਣਮ੍| ਇਨ੍ਦ੍ਰਵਜ੍ਰਾ ਵ੍ਰਤ੍ਤਮ੍|

Adhikarana lohapAtralIptanAM shuNThacAdInAM prayogaH (104-105) · Śloka 105

ਸ਼ੁਣ੍ਠੀਵਿਡਙ੍ਗਤ੍ਰਿਫਲਾਗੁਡੂਚੀ- ਯਸ੍ਟੀਹਰਿਦ੍ਰਾਤਿਬਲਾਬਲਾਸ਼੍ਚ| ਮੁਸ੍ਤਾਸੁਰਾਹ੍ਵਾਗੁਰੁਚਿਤ੍ਰਕਾਸ਼੍ਚ ਸੌਗਨ੍ਧਿਕਂ ਪਙ੍ਕਜਮੁਤ੍ਪਲਾਨਿ||੧੦੪|| ਧਵਾਸ਼੍ਵਕਰ੍ਣਾਸਨਬਾਲਪਤ੍ਰ- ਸਾਰਾਸ੍ਤਥਾ ਪਿਪ੍ਪਲਿਵਤ੍ ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਾਃ| ਲੋਹੋਪਲਿਪ੍ਤਾਃ ਪਥਗੇਵ ਜੀਵੇ- ਤ੍ਸਮਾਃ ਸ਼ਤਂ ਵ੍ਯਾਧਿਜਰਾਵਿਮੁਕ੍ਤਃ||੧੦੫||

ਸ੦-ਸ਼ੁਣ੍ਠ੍ਯਾਦੀਨ੍ ਪਥਗੇਵ ਪਿਪ੍ਪਲੀਰਿਵ ਲੋਹੋਪਲਿਪ੍ਤਾਨੁਪਯੁਜ੍ਯ ਵਰ੍ਸਸ਼ਤਂ ਰੋਗਜਰਾਰਹਿਤੋ ਜੀਵਤਿ|

Adhikarana eShAM rasAyanAnAM dviguNaprakarShakaraH prayogaH (106) · Śloka 106

ਕ੍ਸੀਰਾਞ੍ਜਲਿਭ੍ਯਾਂ ਚ ਰਸਾਯਨਾਨਿ ਯੁਕ੍ਤਾਨ੍ਯਮੂਨ੍ਯਾਯਸਲੇਪਨਾਨਿ| ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਗੁਣਪ੍ਰਕਰ੍ਸ- ਮਾਯੁਃਪ੍ਰਕਰ੍ਸਂ ਦ੍ਵਿਗੁਣਂ ਤਤਸ਼੍ਚ||੧੦੬||

ਸ੦-ਅਮੂਨਿ-ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਾਨਿ ਰਸਾਯਨਾਨਿ, ਲੋਹਲੇਪਨਾਨਿ ਕ੍ਸੀਰਾਞ੍ਜਲਿਭ੍ਯਾਂ-ਦੁਗ੍ਧਪਲਾਸ੍ਟਕੇਨ, ਉਪਯੁਕ੍ਤਾਨਿ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਗੁਣਾਤਿਸ਼ਯਮਾਯੁਃ ਪ੍ਰਕਰ੍ਸਂ ਚ ਤਤੋ ਦ੍ਵਿਗੁਣਂ ਵਿਦਧਤਿ| ਆਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਇਨ੍ਦ੍ਰਵਜ੍ਰਾਖ੍ਯੇ, ਮਧ੍ਯਮਂ ਤੂਪਜਾਤਿਃ|

Adhikarana somarAjIrasAyanam (107) · Śloka 107

ਅਸਨਖਦਿਰਯੂਸੈਰ੍ਭਾਵਿਤਾਂ ਸੋਮਰਾਜੀਂ ਮਧੁਘਤਸ਼ਿਖਿਪਥ੍ਯਾਲੋਹਚੂਰ੍ਣੈਰੁਪੇਤਾਂ| ਸ਼ਰਦਮਵਲਿਹਾਨਃ ਪਾਰਿਣਾਮਾਨ੍ ਵਿਕਾਰਾਂ- ਸ੍ਤ੍ਯਜਤਿ ਮਿਤਹਿਤਾਸ਼ੀ ਤਦ੍ਵਦਾਹਾਰਜਾਤਾਨ੍||੧੦੭||

ਸ੦-ਅਸਨਾਦਿਕ੍ਵਾਥੇਨ ਭਾਵਿਤਾਂ ਬਾਕੁਚੀਂ ਮਾਕ੍ਸਿਕਾਦਿਭਿਰ੍ਯੁਕ੍ਤਾਂ ਵਰ੍ਸਮਵਿਲਹਨ੍ ਪਾਰਿਣਾਮਾਨ੍-ਵਯਃਪਰਿਣਤਿਜਾਨ੍, ਵਿਕਾਰਾਨ੍ ਜਹਾਤਿ| ਤਥਾ ਹਿਤਮਿਤਭੋਜਨ ਆਹਾਰਜਾਨ੍ ਵਿਕਾਰਾਂਸ੍ਤ੍ਯਜਤਿ| ਮਾਲਿਨੀ|

Adhikarana anyaM somarAjIrasAyanam kuShThaghnam (108) · Śloka 108

ਤੀਵ੍ਰੇਣ ਕੁਸ੍ਠੇਨ ਪਰੀਤਮੂਰ੍ਤਿ- ਰ੍ਯਃ ਸੋਮਰਾਜੀਂ ਨਿਯਮੇਨ ਖਾਦੇਤ੍| ਸਂਵਤ੍ਸਰਂ ਕਸ੍ਣਤਿਲਦ੍ਵਿਤੀਯਾਂ ਸ ਸੋਮਰਾਜੀਂ ਵਪੁਸਾਤਿਸ਼ੇਤੇ||੧੦੮||

ਸ੦-ਦਾਰੁਣੇਨ ਕੁਸ੍ਠੇਨ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਦੇਹੋ ਯਃ ਸ਼ਸ਼ਾਙ੍ਕਲੇਖਾਂ ਕਸ੍ਣਤਿਲਯੁਤਾਂ ਨਿਯਮੇਨ ਵਤ੍ਸਰਂ ਭਕ੍ਸਯੇਤ੍, ਸ ਚਨ੍ਦ੍ਰਕਾਨ੍ਤਿਂ ਸ਼ਰੀਰੇਣ ਜਯੇਤ੍| ਉਪਜਾਤਿਃ|

Adhikarana anyaM somarAjIrasAyanam kuShThaghnam (109-110) · Śloka 110

ਯੇ ਸੋਮਰਾਜ੍ਯਾ ਵਿਤੁਸੀਕਤਾਯਾ- ਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣੈਰੂਪੇਤਾਤ੍ ਪਯਸਃ ਸੁਜਾਤਾਤ੍| ਉਦ੍ਧਤ੍ਯ ਸਾਰਂ ਮਧੁਨਾ ਲਿਹਨ੍ਤਿ ਤਕ੍ਰਂ ਤਦੇਵਾਨੁ ਪਿਬਨ੍ਤਿ ਚਾਨ੍ਤੇ||੧੦੯|| ਕੁਸ੍ਠਿਨਃ ਸ਼ੀਰ੍ਯਮਾਣਾਙ੍ਗਾਸ੍ਤੇ ਜਾਤਾਙ੍ਗੁਲਿਨਾਸਿਕਾਃ| ਭਾਨ੍ਤਿ ਵਕ੍ਸਾ ਇਵ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਰੂਢਨਵਪਲ੍ਲਵਾਃ||੧੧੦||

ਸ੦-ਯੇ ਪੁਰੁਸਾ ਵਿਤੁਸੀਕਤਾਯਾ ਇਨ੍ਦੁਰਾਜ੍ਯਾਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਾਤ੍ ਕ੍ਸੀਰਾਤ੍ ਸੁਜਾਤਾਤ੍ ਸਾਰਂ-ਨਵਨੀਤਾਖ੍ਯਂ, ਉਦ੍ਧਤ੍ਯ ਮਾਕ੍ਸਿਕੇਣ ਸਹ ਲਿਹਨ੍ਤਿ, ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ ਤਦੇਵ ਤਕ੍ਰਂ ਚ ਯੇ ਪਿਬਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਕੁਸ੍ਠਵਨ੍ਤਃ ਸ਼ੀਰ੍ਯਮਾਣਸ਼ਰੀਰਾਃ ਸਮੁਦ੍ਭੂਤਾਙ੍ਗੁਲਿਘ੍ਰਾਣਾਃ ਸ਼ੋਭਨ੍ਤੇ| ਤਰਵ ਇਵ ਭੂਯਃ ਸਞ੍ਜਾਤਪ੍ਰਤ੍ਯਗ੍ਰਪਲ੍ਲਵਾਃ| ਇਨ੍ਦ੍ਰਵਜ੍ਰਾ|

Adhikarana rasonasyotpattiH (1-112) · Śloka 112

| ਸ਼ੀਤਵਾਤਹਿਮਦਗ੍ਧਤਨੂਨਾਂ ਸ੍ਤਬ੍ਧਭਗ੍ਨਕੁਟਿਲਵ੍ਯਥਿਤਾਸ੍ਥ੍ਨਾਮ੍| ਭੇਸਜਸ੍ਯ ਪਵਨੋਪਹਤਾਨਾਂ ਵਕ੍ਸ੍ਯਤੇ ਵਿਧਿਰਤੋ ਲਸ਼ੁਨਸ੍ਯ||੧|| ] ਰਾਹੋਰਮਤਚੌਰ੍ਯੇਣ ਲੂਨਾਦ੍ਯੇ ਪਤਿਤਾ ਗਲਾਤ੍| ਅਮਤਸ੍ਯ ਕਣਾ ਭੂਮੌ ਤੇ ਰਸੋਨਤ੍ਵਮਾਗਤਾਃ||੧੧੧|| ਦ੍ਵਿਜਾ ਨਾਸ਼੍ਨਨ੍ਤਿ ਤਮਤੋ ਦੈਤ੍ਯਦੇਹਸਮੁਦ੍ਭਵਮ੍| ਸਾਕ੍ਸਾਦਮਤਸਮ੍ਭੂਤੇਰ੍ਗ੍ਰਾਮਣੀਃ ਸ ਰਸਾਯਨਮ੍||੧੧੨||

ਅਥ ਲਸ਼ੁਨਕਲ੍ਪਮਾਚਸ੍ਟੇ- ਸਂ-ਸ੍ਵਰ੍ਭਾਨੋਰਮਤਾਪਹਰਣਾਪਰਾਧੇਨ ਕਣ੍ਠਾਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾਦ੍ਯੇਮਤਸ੍ਯ ਬਿਨ੍ਦਵੋ ਧਰਿਤ੍ਰ੍ਯਾਂ ਪਤਿਤਾਸ੍ਤੇ ਲਸ਼ੁਨਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਃ| ਯ(ਅ)-ਅਸ੍ਮਾਦ੍ਧੇਤੋਃ, ਦੈਤ੍ਯਦੇਹੋਤ੍ਥਂ ਲਸ਼ੁਨਮਤੋ ਦ੍ਵਿਜਾ ਨ ਭਕ੍ਸਯਨ੍ਤਿ| ਸਾਕ੍ਸਾਚ੍ਚਾਮਤਸਮ੍ਭੂਤਤ੍ਵਾਦ੍ਧੇਤੋਰਸੌ ਰਸੋਨੋ ਰਸਾਯਨਂ ਗ੍ਰਾਮਣੀਃ ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਃ|

Adhikarana doShovisheSheNa lashunashIlanakAlaH (113-114) · Śloka 114

ਸ਼ੀਲਯੇਲ੍ਲਸ਼ੁਨਂ ਸ਼ੀਤੇ, ਵਸਨ੍ਤੇਪਿ ਕਫੋਲ੍ਬਣਃ| ਘਨੋਦਯੇਪਿ ਵਾਰ੍ਤਾਤਃ, ਸਦਾ ਵਾ ਗ੍ਰੀਸ੍ਮਲੀਲਯਾ||੧੧੩|| ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ਼ੁਦ੍ਧਤਨੁਃ ਸ਼ੀਤਮਧੁਰੋਪਸ੍ਕਤਾਸ਼ਯਃ| ਤਦੁਤ੍ਤਂਸਾਵਤਂਸਾਭ੍ਯਾਂ ਚਰ੍ਚਿਤਾਨੁਚਰਾਜਿਤਃ||੧੧੪||

ਸ੦-ਸ਼ੀਤੇ-ਹੇਮਨ੍ਤਸ਼ਿਸ਼ਿਰਯੋਃ, ਲਸ਼ੁਨਂ ਸ਼ੀਲਯੇਤ੍| ਕਫਾਧਿਕੋ ਵਸਨ੍ਤੇਪਿ ਸ਼ੀਲਯੇਤ੍| ਵਾਤੋਤ੍ਤਰੋ ਵਰ੍ਸਾਸ੍ਵਪਿ ਸ਼ੀਲਯੇਤ੍| ਸਰ੍ਵਦੈਵ ਵਾ ਵਾਤਾਰ੍ਤੌ ਗ੍ਰੀਸ੍ਮਰ੍ਤੁਚਰ੍ਯਾਚਰਣੇਨ ਸ਼ੀਲਯੇਤ੍| ਕੀਦਸ਼ਃ ਸਨ੍ ? ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾ ਚ ਤਨੁਰ੍ਯਸ੍ਯ ਸ ਏਵਮ੍| ਤਥਾ ਸ਼ੀਤਲੈਰ੍ਮਧੁਰੈਸ਼੍ਚੋਪਸ੍ਕਤਃ-ਸਂਸ੍ਕਤਃ, ਆਸ਼ਯੋ ਯਸ੍ਯ ਸ ਏਵਮ੍| ਤਥਾ ਤਸ੍ਯ-ਲਸ਼ੁਨਸ੍ਯ, ਸ਼ੇਖਰਕਰ੍ਣਪੂਰਾਭ੍ਯਾਂ ਮਣ੍ਡਿਤਾ ਅਨੁਚਰਾਃ-ਸੇਵਕਾਃ, ਅਙ੍ਗਣੇ ਯਸ੍ਯ ਸ ਤਥਾ|

Adhikarana lashunasvarasavidhiH kaNThanADIshuddhaye (115-119) · Śloka 119

ਤਸ੍ਯ ਕਨ੍ਦਾਨ੍ ਵਸਨ੍ਤਾਨ੍ਤੇ ਹਿਮਵਚ੍ਛਕਦੇਸ਼ਜਾਨ੍| ਅਪਨੀਤਤ੍ਵਚੋ ਰਾਤ੍ਰੌ ਤਿਮਯੇਨ੍ਮਦਿਰਾਦਿਭਿਃ||੧੧੫|| ਤਤ੍ਕਲ੍ਕਸ੍ਵਰਸਂ ਪ੍ਰਾਤਃ ਸ਼ੁਚਿਤਾਨ੍ਤਵਪੀਡਿਤਮ੍| ਮਦਿਰਾਯਾਃ ਸੂਰੂਢਾਯਾਸ੍ਤ੍ਰਿਭਾਗੇਨ ਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍||੧੧੬|| ਮਦ੍ਯਸ੍ਯਾਨ੍ਯਸ੍ਯ ਤਕ੍ਰਸ੍ਯ ਮਸ੍ਤੁਨਃ ਕਾਞ੍ਜਿਕਸ੍ਯ ਵਾ| ਤਤ੍ਕਾਲ ਏਵ ਵਾ ਯੁਕ੍ਤਂ ਯੁਕ੍ਤਮਾਲੋਚ੍ਯ ਮਾਤ੍ਰਯਾ||੧੧੭|| ਤੈਲਸਰ੍ਪਿਰ੍ਵਸਾਮਜ੍ਜਕ੍ਸੀਰਮਾਂਸਰਸੈਃ ਪਥਕ੍| ਕ੍ਵਾਥੇਨ ਵਾ ਯਥਾਵ੍ਯਾਧਿ ਰਸਂ ਕੇਵਲਮੇਵ ਵਾ||੧੧੮|| ਪਿਬੇਦ੍ਗਣ੍ਡੂਸਮਾਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਾਕ੍ ਕਣ੍ਠਨਾਡੀਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਯੇ| |੧੧੯|

ਸ੦-ਤਸ੍ਯ-ਲਸ਼ੁਨਸ੍ਯ, ਕਨ੍ਦਾਨ੍ ਵਸਨ੍ਤਤਜਾਂਸ੍ਤਥਾ ਹਿਮਵੇਦ੍ਦੇਸ਼ਜਾਂਸ਼੍ਛਕਦੇਸ਼ਜਾਨ੍ ਵਾ ਉਦ੍ਧਤਤ੍ਵਚੋ ਰਾਤ੍ਰੌ ਮਦਿਰਾਬੀਜਪੂਰਰਸਾਦਿਭਿਸ੍ਤਿਮਯੇਤ੍-ਕ੍ਲੇਦਯੇਤ੍| ਤਤ੍ਕਲ੍ਕਸ੍ਯ ਸ੍ਵਰਸਂ ਧੌਤਵਸ੍ਤ੍ਰਪੀਡਿਤਂ ਮਦਿਰਾਯਾਃ ਸੁਰੁਢਾਯਾਸ੍ਤ੍ਰਿਭਾਗੇਨ ਯੁਤਂ, ਮਦ੍ਯਾਦੇਰ੍ਵਾ ਤ੍ਰਿਭਾਗੇਨ ਯੁਤਂ, ਅਥਵਾ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਵ ਕਾਲੇ ਸੁਰਾਦਿਭਿਰ੍ਯੁਤਂ, ਮਾਤ੍ਰਯਾ-ਦੇਸ਼ਕਾਲਾਤੁਰਾਦ੍ਯਪੇਕ੍ਸਿਣ੍ਯਾ, ਆਲੋਚ੍ਯ-ਨਿਰੂਪ੍ਯ, ਤੈਲਾਦਿਭਿਰ੍ਵਾ ਪਥਕ੍ ਯੁਕ੍ਤਂ ਯਦਿ ਵਾ ਕ੍ਵਾਥੇਨ ਯਥਾਵ੍ਯਾਧਿਵਸ਼ਾਦ੍ਯੁਕ੍ਤਂ, ਕੇਵਲਮੇਵ ਵਾ ਰਸਂ, ਪ੍ਰਾਕ੍-ਪੂਰ੍ਵਂ, ਗਣ੍ਡੂਸਮਾਤ੍ਰਂ ਪਿਬੇਤ੍ ਗਲਨਾਡੀਵਿਸ਼ੋਧਨਾਯ|

Adhikarana lashunarasasevane vamimUrcCAyayormukhe shItalajasekaH lashunarasasevane vedanAyAM svedanam (119-120) · Śloka 120

| ਪ੍ਰਤਤਂ ਸ੍ਵੇਦਨਂ ਚਾਨੁ ਵੇਦਨਾਯਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ||੧੧੯|| ਸ਼ੀਤਾਮ੍ਬੁਸੇਕਃ ਸਹਸਾ ਵਮਿਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਯਯੋਰ੍ਮੁਖੇ| |੧੨੦|

ਸ੦-ਵੇਦਨਾਯਾਂ ਸਤ੍ਯਾਂ ਸਤਤਂ ਸ੍ਵੇਦਨਂ ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਮ੍| ਤਥਾ ਵਮੌ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਯੇ ਚ ਸਹਸਾ-ਝਟਿਤ੍ਯੇਵ, ਸ਼ੀਤਲਜਲਸੇਕੋ ਮੁਖੇ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ|

Adhikarana lashunarasasevane klamApAye sheSharasapAnam (120) · Śloka 120

| ਸ਼ੇਸਂ ਪਿਬੇਤ੍ ਕ੍ਲਮਾਪਾਯੇ ਸ੍ਥਿਰਤਾਂ ਗਤ ਓਜਸਿ||੧੨੦||

ਸ੦-ਸ਼ੇਸਂ ਰਸਂ ਕ੍ਲਾਨ੍ਤੇਰਪਗਮ ਓਜਸਿ ਸ੍ਥੈਰ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਸਤਿ ਪਿਬੇਤ੍|

Adhikarana lashunarasasevane vidAhaparihArArthaM shItAnulepanAdi (121) · Śloka 121

ਵਿਦਾਹਪਰਿਹਾਰਾਯ ਪਰਂ ਸ਼ੀਤਾਨੁਲੇਪਨਃ| ਧਾਰਯੇਤ੍ਸਾਮ੍ਬੁਕਣਿਕਾ ਮੁਕ੍ਤਾਕਰ੍ਪੂਰਮਾਲਿਕਾਃ||੧੨੧||

ਸ੦-ਵਿਦਾਹੋਪਸ਼ਾਨ੍ਤਯੇਤਿਸ਼ੀਤਾਨੁਲੇਪਨਃ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਤਥਾ ਮੁਕ੍ਤਾਮਾਲਿਕਾਃ ਕਰ੍ਪੂਤਮਾਲਿਕਾਸ਼੍ਚ ਸਜਲਕਣਾ ਧਾਰਯੇਤ੍|

Adhikarana lashunarasasevane parAmAtrAdi (122) · Śloka 122

ਕੁਡਵੋਸ੍ਯ ਪਰ ਮਾਤ੍ਰਾ ਤਦਰ੍ਧਂ ਕੇਵਲਸ੍ਯ ਤੁ| ਪਲਂ ਪਿਸ੍ਟਸ੍ਯ ਤਨ੍ਮਜ੍ਜ੍ਞਃ ਸਭਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਾਕ੍ ਚ ਸ਼ੀਲਯੇਤ੍||੧੨੨||

ਸ੦-ਅਸ੍ਯੋਤ੍ਤਮਾ ਮਾਤ੍ਰਾ ਸੁਰਾਸਹਿਤਸ੍ਯ ਕੁਡਵਃ| ਕੇਵਲਸ੍ਯ ਤੁ ਰਸਸ੍ਯ ਕੁਡਵਾਰ੍ਧਂ ਪਰਂ ਮਾਤ੍ਰਾ| ਤਨ੍ਮਜ੍ਜ੍ਞਃ ਪਿਸ੍ਟਸ੍ਯ ਪਲਂ ਪਰਾਮਾਤ੍ਰਾ| ਸਭਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਾਕ੍ ਚਾਹਾਰਾਤ੍ ਤਚ੍ਛੀਲਯੇਤ੍|

Adhikarana lashunarasasevane jIrNaSAlyodanaBojanAdi (123) · Śloka 123

ਜੀਰ੍ਣਸ਼ਾਲ੍ਯੋਦਨਂ ਜੀਰ੍ਣੇ ਸ਼ਙ੍ਖਕੁਨ੍ਦੇਨ੍ਦੁਪਾਣ੍ਡੁਰਮ੍| ਭੁਞ੍ਜੀਤ ਯੂਸੈਃ ਪਯਸਾ ਰਸੈਰ੍ਵਾ ਧਨ੍ਵਚਾਰਿਣਾਮ੍||੧੨੩||

ਸ੦-ਪੁਰਾਣਸ਼ਾਲਿਭਕ੍ਤਂ ਪਰਿਣਤੇ ਸ਼ਙ੍ਖਾਦਿਵਤ੍ ਸਿਤਂ ਯੂਸਾਦਿਭਿਃ ਸਾਤ੍ਮ੍ਯਾਦਿਵਸ਼ਾਤ੍ ਭੁਞ੍ਜੀਤ|

Adhikarana lashunarasasevane madyAdipAnam (124) · Śloka 124

ਮਦ੍ਯਮੇਕਂ ਪਿਬੇਤ੍ਤਤ੍ਰ ਤਟ੍ਪ੍ਰਬਨ੍ਧੇ ਜਲਾਨ੍ਵਿਤਮ੍| ਅਮਦ੍ਯਪਸ੍ਤ੍ਵਾਰਨਾਲਂ ਫਲਾਮ੍ਬੁ ਪਰਿਸਿਕ੍ਥਕਾਮ੍||੧੨੪||

ਸ੦-ਤਤ੍ਰ ਚ ਤਸਿ ਜਾਤਾਯਾਂ ਕੇਵਲਂ ਮਦ੍ਯਂ ਜਲਯੁਤਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਅਮਦ੍ਯਪਸ੍ਤੁ ਨਰੋ ਧਾਨ੍ਯਾਮ੍ਲਾਦੀਨਿ ਪਿਬੇਤ੍| ਪਰਿਸਿਕ੍ਥਿਕਾ-ਸਟ੍ਟਕਵਿਸ਼ੇਸਃ, ਕਿਟ੍ਟਿਰਿਤਿ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਾ|

Adhikarana lashunakalkarasAyanam (125) · Śloka 125

ਤਤ੍ਕਲ੍ਕਂ ਵਾ ਸਮਘਤਂ ਘਤਪਾਤ੍ਰੇ ਖਜਾਹਤਮ੍| ਸ੍ਥਿਤਂ ਦਸ਼ਾਹਾਦਸ਼੍ਨੀਯਾਤ੍ਤਦ੍ਵਦ੍ਵਾ ਵਸਯਾ ਸਮਮ੍||੧੨੫||

ਸ੦-ਅਥਵਾ ਤਸ੍ਯ-ਲਸ਼ੁਨਸ੍ਯ, ਕਲ੍ਕਂ ਤੁਲ੍ਯਘਤਂ ਖਜੇਨਾਲੋਡਿਤਂ ਘਤਭਾਣ੍ਡੇ ਸ੍ਥਿਤਂ ਦਸ਼ਾਹਾਦੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਭੁਞ੍ਜੀਤ| ਤਥੈਵ ਵਸਯਾ ਸਹ ਸ੍ਥਿਤਂ ਦਸ਼ਾਹਾਦੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਭੁਞ੍ਜੀਤ|

Adhikarana lashunagarbhashUlyamAMsarasAyanam (126) · Śloka 126

ਵਿਕਞ੍ਚੁਕਪ੍ਰਾਜ੍ਯਰਸੋਨਗਰ੍ਭਾਨ੍ ਸਸ਼ੂਲ੍ਯਮਾਂਸਾਨ੍ ਵਿਵਿਧੋਪਦਂਸ਼ਾਨ੍| ਨਿਮਰ੍ਦਕਾਨ੍ ਵਾ ਘਤਸ਼ੁਕ੍ਤਯੁਕ੍ਤਾਨ੍ ਪ੍ਰਕਾਮਮਦ੍ਯਾਲ੍ਲਘੁ ਤੁਚ੍ਛਮਸ਼੍ਨਨ੍||੧੨੬||

ਸ੦-ਵਿਕਞ੍ਚੁਕੋ-ਵਿਗਤਤ੍ਵਗ੍, ਯਃ ਪ੍ਰਾਜ੍ਯਃ-ਪ੍ਰਭੂਤੋ ਲਸ਼ੁਨਃ, ਸ ਗਰ੍ਭੋ ਯੇਸਾਂ ਤਾਂਸ੍ਤਥਾਵਿਧਾਨ੍, ਤਥਾ ਸਹਸ਼ੂਲ੍ਯਮਾਂਸੇਨ ਸਸ਼ੂਲ੍ਯਮਾਂਸਾਨ੍, ਤਥਾ ਨਾਨਾਵਿਧਰੁਚਕਾਨ੍, ਈਦਸ਼ਾਨ੍ ਵਾ ਨਿਮਰ੍ਦਕਾਨ੍ ਘਤਸ਼ੁਕ੍ਤਕਾਨ੍ਵਿਤਾਨ੍, ਯਥੇਚ੍ਛਂ ਲਘੁ ਤਥਾ ਤੁਚ੍ਛਂ-ਅਲ੍ਪਂ, ਭੁਞ੍ਜਾਨਃ| ਉਪੇਨ੍ਦ੍ਰਵਜ੍ਰਾਵਤ੍ਤਮ੍|

Adhikarana pittaraktavihInasamastAvaraNA vRuteshuddhe ca vAyau lashunAtparaM dravyaM na vidyates (127) · Śloka 127

ਪਿਤ੍ਤਰਕ੍ਤਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਸਮਸ੍ਤਾਵਰਣਾਵਤੇ| ਸ਼ੁਦ੍ਧੇ ਵਾ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਵਾਯੌ ਨ ਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਲਸ਼ੁਨਾਤ੍ਪਰਮ੍||੧੨੭||

ਸ੦-ਵਾਤੇ ਲਸ਼ੁਨਾਤ੍ਪਰਮਨ੍ਯਦ੍ ਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ| ਕਿਮ੍ਭੂਤੇ ? ਪਿਤ੍ਤਰਕ੍ਤਵਿਹੀਨਸਕਲਾਵਰਣਾਵਤੇ| ਸ਼ੁਦ੍ਧੇ-ਕੇਵਲੇ ਵਾ, ਪਵਨੇਪਰਂ ਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ|

Adhikarana priyAmbuguDadugdhAdernarasya rasono vyApattaye (128) · Śloka 128

ਪ੍ਰਿਯਾਮ੍ਬੁਗੁਡਦੁਗ੍ਧਸ੍ਯ ਮਾਂਸਮਦ੍ਯਾਮ੍ਲਵਿਦ੍ਵਿਸਃ| ਅਤਿਤਿਕ੍ਸੋਰਜੀਰ੍ਣਂ ਚ ਰਸੋਨੋ ਵ੍ਯਾਪਦੇ ਧ੍ਰੁਵਮ੍||੧੨੮||

ਸ੦-ਲਸ਼ੁਨਂ ਪ੍ਰਿਯਜਲਾਦੇਰ੍ਨਰਸ੍ਯ, ਮਾਂਸਾਦਿਦ੍ਵੇਸਿਣਃ, ਤਥਾਜੀਰ੍ਣਮਤਿਤਿਕ੍ਸੋਃ, ਨਿਸ਼੍ਚਯੇਨ ਵ੍ਯਾਪਤ੍ਤਯੇ ਸ੍ਯਾਤ੍|

Adhikarana lashunaprayogAnte mRudu virecanam (129) · Śloka 129

ਪਿਤ੍ਤਕੋਪਭਯਾਦਨ੍ਤੇ ਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਨ੍ਮਦੁ ਵਿਰੇਚਨਮ੍| ਰਸਾਯਨਗੁਣਾਨੇਵਂ ਪਰਿਪੂਰ੍ਣਾਨ੍ ਸਮਸ਼੍ਰੁਤੇ||੧੨੯||

ਸ੦-ਲਸ਼ੁਨਪ੍ਰਯੋਗਾਨ੍ਤੇ ਚ ਪਿਤ੍ਤਕੋਪਭਯਾਤ੍ ਮਦੁ-ਅਤੀਕ੍ਸ੍ਣਂ ਵਿਰੇਚਨਂ ਚ ਕਾਰਯੇਤ੍| ਏਵਂ-ਅਨੇਨ ਪ੍ਰਕਾਰੇਣ ਯੁਕ੍ਤੇ ਰਸੋਨੇ, ਰਸਾਯਨਗੁਣਾਨ੍ ਪਰਿਪੂਰ੍ਣਾਨ੍ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ| [ "ਆਮਾਮ੍ਬੁਪਾਨੇਕ੍ਸੁਵਿਕਾਰਮਤ੍ਸ੍ਯਯਾਨਾਧ੍ਵਵਾਤਾਤਪਭਾਸ੍ਯਚਿਨ੍ਤਾਃ| ਸ੍ਵਪ੍ਨਂ ਦਿਵਾ ਜਾਗਰਣਂ ਨਿਸ਼ਾਸੁ ਪਿਸ੍ਟਂ ਵ੍ਯਵਾਯਂ ਦਧਿ ਚਾਤ੍ਰ ਨੇਚ੍ਛੇਤ੍|| ਪਾਣ੍ਡੂਦਰੋਰਃਕ੍ਸਤਸ਼ੋਫਤਸ੍ਣਾਪਾਨਾਤ੍ਯਯਚ੍ਛਰ੍ਦਿਵਿਸਵ੍ਰਣੇਸੁ| ਪੈਤ੍ਤੇ ਵਿਕਾੜ੍ਰੇਕ੍ਸਿਗਦੇਤਿਸਾਰੇ ਕ੍ਸਾਮੇ ਸ਼ਰੀਰੇ ਚ ਸ ਵਰ੍ਜਨੀਯਃ||" ਇਤਿ ਵਦ੍ਧਵਾਗ੍ਭਟਾਤ੍| ਰਸੋਨਸ੍ਯੋਪਰਿ ਏਤਾਨਿ ਵਿਰੁਦ੍ਧਾਨਿ| ]

Adhikarana shilAjatuna utpattiH (130) · Śloka 130

ਅਧੁਨਾ ਸ਼ਿਲਾਜਤੁਕਲ੍ਪਂ ਬ੍ਰੂਤੇ ਗ੍ਰੀਸ੍ਮੇਰ੍ਕਤਪ੍ਤਾ ਗਿਰਯੋ ਜਤੁਤੁਲ੍ਯਂ ਵਮਨ੍ਤਿ ਯਤ੍| ਹੇਮਾਦਿਸਡ੍ਧਾਤੁਰਸਂ ਪ੍ਰੋਚ੍ਯਤੇ ਤਚ੍ਛਿਲਾਜਤੁ||੧੩੦||

ਸ੦ -ਗ੍ਰੀਸ੍ਮੇ ਤੌ ਗਿਰਯੋ ਰਵਿਤਪ੍ਤਾ ਜਤੁਤੁਲ੍ਯਂ ਯਤ੍ ਵਮਨ੍ਤਿਕ੍ਸਰਨ੍ਤਿ, ਸੁਵਰ੍ਣਾਦਯਸ਼੍ਚ ਤੇ ਸਡ੍ਧਾਤਵਸ਼੍ਚ ਤੇਸਾਂ ਰਸਂ, ਤਤ੍ ਸ਼ਿਲਾਜਤੁ ਗਦ੍ਯਤੇ|

Adhikarana shilAjatuna lakShaNam shilAjatuna prAshastyam (131) · Śloka 131

ਸਰ੍ਵਂ ਚ ਤਿਕ੍ਤਕਟੁਕਂ ਨਾਤ੍ਯੁਸ੍ਣਂ ਕਟੁ ਪਾਕਤਃ| ਛੇਦਨਂ ਚ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਲੌਹਂ ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ||੧੩੧||

ਸ੦-ਸਰ੍ਵਂ-ਸਡ੍ਧਾਤੁਜਮਪਿ, ਗਿਰਿਜਂ ਤਿਕ੍ਤਕਟੁਕਂ ਨ ਚਾਤਿਸ਼ਯੇਨੋਸ੍ਣਂ ਪਾਕੇ ਕਟੁਕਂ ਛੇਦਨਂ ਚ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ| ਤਤ੍ਰ ਮਧ੍ਯੇ ਲੌਹਂ ਸ਼ਿਲਾਜਂ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ|

Adhikarana shreShThasya shilAjatuna lakShaNam (132) · Śloka 132

ਗੋਮੂਤ੍ਰਗਨ੍ਧਿ ਕਸ੍ਣਂ ਗੁਗ੍ਗੁਲ੍ਵਾਭਂ ਵਿਸ਼ਰ੍ਕਰਂ ਮਤ੍ਸ੍ਨਮ੍| ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਮਨਮ੍ਲਕਸਾਯਂ ਮਦੁ ਗੁਰੁ ਚ ਸ਼ਿਲਾਜਤੁ ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਮ੍||੧੩੨||

ਸ੦-ਗੋਮੂਤ੍ਰਗਨ੍ਧ੍ਯਾਦਿਗੁਣਂ ਸ਼ਿਲਾਜਤੁ ਵਰਂ ਸ੍ਯਾਤ੍|

Adhikarana lohapAtre shilAjatuna bhAvanA prakAraH (133-135) · Śloka 135

ਵ੍ਯਾਧਿਵ੍ਯਾਧਿਤਸਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਸਮਨੁਸ੍ਮਰਨ੍ ਭਾਵਯੇਦਯਃਪਾਤ੍ਰੇ| ਪ੍ਰਾਕ੍ ਕੇਵਲਜਲਧੌਤਂ ਸ਼ੁਸ੍ਕਂ ਕ੍ਵਾਥੈਸ੍ਤਤੋ ਭਾਵ੍ਯਮ੍||੧੩੩|| ਸਮਗਿਰਿਜਮਸ੍ਟਗੁਣਿਤੇ ਨਿਃਕ੍ਵਾਥ੍ਯਂ ਭਾਵਨੌਸਧਂ ਤੋਯੇ| ਤਨ੍ਨਿਰ੍ਯੂਹੇਸ੍ਟਾਂਸ਼ੇ ਪੂਤੋਸ੍ਣੇ ਪ੍ਰਕ੍ਸਿਪੇਦ੍ ਗਿਰਿਜਮ੍||੧੩੪|| ਤਤ੍ਸਮਰਸਤਾਂ ਯਾਤਂ ਸਂਸ਼ੁਸ੍ਕਂ ਪ੍ਰਕ੍ਸਿਪੇਦ੍ਰਸੇ ਭੂਯਃ| ਸ੍ਵੈਃ ਸ੍ਵੈਰੇਵਂ ਕ੍ਵਾਥੈਰ੍ਭਾਵ੍ਯਂ ਵਾਰਾਨ੍ ਭਵੇਤ੍ਸਪ੍ਤ||੧੩੫||

ਸ੦-ਵ੍ਯਾਧਿਸ਼੍ਚ ਵ੍ਯਾਧਿਤਸ਼੍ਚ ਤਯੋਃ ਸਾਤ੍ਮ੍ਯਂ-ਉਪਸ਼ਯਂ, ਸਮਨੁਸ੍ਮਰਨ੍ ਲੋਹਪਾਤ੍ਰੇ ਗਿਰਿਜਂ ਭਾਵਯੇਤ੍| ਕਥਮ੍ ? ਇਤ੍ਯਾਹ-ਪੂਰ੍ਵਂ ਕੇਵਲਜਲੇਨ ਧੌਤਂ ਤਤਃ ਸ਼ੁਸ੍ਕਂ ਸਤ੍ ਕ੍ਵਾਥੈਰ੍ਭਾਵਨੀਯਮ੍| ਸਂ-ਸਮਂ ਗਿਰਿਜਂ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਭਾਵਨੌਸਧੇ ਤਦੇਵਮਸ੍ਟਗੁਣੇ ਜਲੇ ਨਿਃਕ੍ਵਾਥ੍ਯਮ੍| ਤਤ੍ਕ੍ਵਾਥੇਸ੍ਟਾਂਸ਼ਸ਼ੇਸੇ ਪੂਤੋਸ੍ਣੇ ਸਤਿ ਸ਼ਿਲਾਜਤੁ ਪ੍ਰਕ੍ਸਿਪੇਤ੍| ਤਤ੍ਸਮਰਸਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਸ਼ੁਸ੍ਕਂ ਪੁਨਾ ਰਸੇ ਪ੍ਰਕ੍ਸਿਪੇਤ੍| ਏਵਂ ਸ੍ਵੈਃ ਸ੍ਵੈਃ ਕ੍ਵਾਥੈਃ ਸਪ੍ਤ ਵਾਰਾਨ੍ ਭਾਵਨੀਯਮ੍| ਆਰ੍ਯਾਸ਼੍ਚਤਸ੍ਰਃ|

Adhikarana shilAjatuna sevanavidhiH (136-138) · Śloka 138

ਅਥ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ੍ਯ ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਘਤਂ ਤਿਕ੍ਤਕਸਾਧਿਤਮ੍| ਤ੍ਰ੍ਯਹਂ ਯੁਞ੍ਜੀਤ ਗਿਰਿਜਮੇਕੈਕੇਨ ਤਥਾ ਤ੍ਰ੍ਯਹਮ੍||੧੩੬|| ਫਲਤ੍ਰਯਸ੍ਯ ਯੂਸੇਣ ਪਟੋਲ੍ਯਾ ਮਧੁਕਸ੍ਯ ਚ| ਯੋਗਂ ਯੋਗ੍ਯਂ ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਕਾਲਾਪੇਕ੍ਸਂ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍||੧੩੭|| ਸ਼ਿਲਾਜਮੇਵਂ ਦੇਹਸ੍ਯ ਭਵਤ੍ਯਤ੍ਯੁਪਕਾਰਮ੍| ਗੁਣਾਨ੍ ਸਮਗ੍ਰਾਨ੍ ਕੁਰੁਤੇ ਸਹਸਾ ਵ੍ਯਾਪਦਂ ਨ ਚ||੧੩੮||

ਸ੦ -ਅਥ ਗਿਰਿਜਮੇਵਂ ਭਾਵਯਿਤ੍ਵਾ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ੍ਯ ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਚ ਨਰਸ੍ਯ ਤਿਕ੍ਤਕਸਾਧਿਤਂ ਘਤਂ ਦਿਵਸਤ੍ਰਯਮੁਪਯੁਞ੍ਜੀਤ| ਨਨੁ, ਯਦਿ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ਼ੁਦ੍ਧ ਏਵਾਸੌ, ਤਤ੍ਕਿਮਿਤਿ ਪੁਨਃ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਯੁਜ੍ਯਤੇ ? ਬ੍ਰੂਮਃ| ਕਤਘਤਸ੍ਯ ਸ਼ਿਲਾਜਤੁਵਿਧਾਨਂ ਸੁਤਰਾਂ ਸ਼ਸ੍ਤਮ੍| ਤਥਾ ਚੋਕ੍ਤਮ੍-"ਯਥਾ ਹਿ ਕਵਚੀ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਂ ਪਰੇਭ੍ਯਃ ਸਹਤੇਧਿਕਮ੍| ਤਥਾ ਸ੍ਨੇਹਾਧਿਕੇ ਗਾਤ੍ਰੇ ਸੇਵ੍ਯਮਾਨਂ ਸ਼ਿਲਾਜਤੁ||" ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਤਥਾ ਏਕੈਕੇਨ ਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣੇਨ ਸਹ, ਸ਼ੈਲਜਂ ਤ੍ਰ੍ਯਹਮੁਪਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਤ੍| ਤ੍ਰਿਫਲਾਯਾਃ ਕ੍ਵਾਥੇਨ ਤ੍ਰ੍ਯਹਂ, ਪਟੋਲ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਕ੍ਵਾਥੇਨ ਤ੍ਰ੍ਯਹਂ, ਮਧੁਯਸ੍ਟ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਕ੍ਵਾਥੇਨ ਤ੍ਰਿਦਿਵਸਮ੍| ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਯੋਗ੍ਯਂ ਯੋਗਂ ਕਾਲਾਦੀਨਪੇਕ੍ਸ੍ਯ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍| ਏਵਂ ਅਨੇਨ ਵਿਧਿਨਾ, ਗਿਰਿਜਂ ਯੁਕ੍ਤਂ ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਯੋਪਕਾਰਕਤਰਂ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਸਕਲਾਨ੍ ਗੁਣਾਨ੍ ਵਿਧਤ੍ਤੇ| ਅਕ੍ਸ੍ਮਾਦੇਵ ਚ ਵ੍ਯਾਪਦਂ ਨ ਕਰੋਤਿ|

Adhikarana shilAjatuna hInamadhyottamo yogaH (139) · Śloka 139

ਏਕਤ੍ਰਿਸਪ੍ਤਸਪ੍ਤਾਹਂ ਕਰ੍ਸਮਰ੍ਧਪਲਂ ਪਲਮ੍| ਹੀਨਮਧ੍ਯੋਤ੍ਤਮੋ ਯੋਗਃ ਸ਼ਿਲਾਜਸ੍ਯ ਕ੍ਰਮਾਨ੍ਮਤਃ||੧੩੯||

ਸਂ-ਏਕਂ ਸਪ੍ਤਾਹਂ ਤ੍ਰਿਸਪ੍ਤਾਹਂ ਸਪ੍ਤਸਪ੍ਤਾਹਮਿਤਿ ਕਾਲਯੋਗਃ, ਕਰ੍ਸਮਰ੍ਧਪਲਂ ਪਲਮਿਤਿ ਮਾਤ੍ਰਾਯੋਗਃ, ਇਤਿ ਦ੍ਵਯੇਪ੍ਯਤ੍ਰ ਯਥਾਕ੍ਰਮਂ ਹੀਨਮਧ੍ਯੋਤ੍ਤਮਤ੍ਵਮ੍| ਏਕਸ਼੍ਚ ਤ੍ਰਯਸ਼੍ਚ ਸਪ੍ਤ ਚ ਤੇਸਾਂ ਸਪ੍ਤਾਹਮਿਤਿ ਸਮਾਸਃ| ਮੁਨਿਨਾਪ੍ਯੁਕ੍ਤਮ੍ (ਚ. ਚਿ. ਅ. ੧ ਪਾ. ੩/੫੪)- "ਪ੍ਰਯੋਗਃ ਸਪ੍ਤਸਪ੍ਤਾਹਾਸ੍ਤ੍ਰਯ ਏਕਸ਼੍ਚ ਕਾਲਤਃ| ਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟਸ੍ਤ੍ਰਿਵਿਧਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵਰੋ ਮਧ੍ਯੋਵਰਸ੍ਤਥਾ|| ਪਲਮਰ੍ਧਪਲਂ ਕਰ੍ਸਂ ਮਾਤ੍ਰਾ ਤਸ੍ਯ ਤ੍ਰਿਧਾਮਤਾ|" ਇਤਿ|

Adhikarana rAsAyanaphalaH shilAjatuprayogaH (140-141) · Śloka 141

ਸਂਸ੍ਕਤਂ ਸਂਸ੍ਕਤੇ ਦੇਹੇ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਂ ਗਿਰਿਜਾਹ੍ਵਯਮ੍| ਯੁਕ੍ਤਂ ਵ੍ਯਸ੍ਤੈਃ ਸਮਸ੍ਤੈਰ੍ਵਾ ਤਾਮ੍ਰਾਯੋਰੂਪ੍ਯਹੇਮਭਿਃ||੧੪੦|| ਕ੍ਸੀਰੇਣਾਲੋਡਿਤਂ ਕੁਰ੍ਯਾਚ੍ਛੀਘ੍ਰਂ ਰਾਸਾਯਨਂ ਫਲਮ੍| ਕੁਲਤ੍ਥਾਨ੍ ਕਾਕਮਾਚੀਂ ਚ ਕਪੋਤਾਂਸ਼੍ਚ ਸਦਾਤ੍ਯਜੇਤ੍||੧੪੧||

ਸ੦-ਸਂਸ੍ਕਤਂ-ਪਵਨਾਦਿਹਰੈਰ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯੈਰ੍ਭਾਵਿਤਂ, ਸਂਸ੍ਕਤੇ ਦੇਹੇ-ਸ੍ਨੇਹਨਸ਼ੋਧਨੈਃ ਕਤਸਂਸ੍ਕਾਰੇ ਸ਼ਰੀਰੇ, ਸ਼ਿਲਾਜਤੁ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਂ ਤਾਮ੍ਰਾਦਿਭਿਃ ਸਮੁਦਿਤੈਰ੍ਵ੍ਯਸ੍ਤੈਰ੍ਵਾ ਯੁਕ੍ਤਂ ਦੁਗ੍ਧੇਨਾਲੋਡਿਤਂ ਕ੍ਸਿਪ੍ਰਮੇਵ ਰਸਾਯਨਫਲਂ ਵਿਦਧ੍ਯਾਤ੍| ਕੁਲਤ੍ਥਾਦੀਨਿ ਕਤਤਤ੍ਪ੍ਰਯੋਗਃ ਸਦੈਵ ਜਹ੍ਯਾਤ੍| ਖਰਣਾਦੇ ਕਾਕਮਾਚੀਕਪੋਤੌ ਨ ਵਰ੍ਜਿਤੌ| ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਹਿ-"ਸ਼ੁਸ੍ਕਾਮਿਸਂ ਵਿਰੁਢਂ ਪਿਸ੍ਟਂ ਸ਼ੁਕ੍ਤਮ੍ ਵਿਦਾਹਿ ਗੁਰੁ ਚਾਨ੍ਯਤ੍| ਪਾਨਾਸ਼ਨਂ ਕੁਲਤ੍ਥਾਨ੍ ਵਿਸ਼ੇਸਤੋ ਵਰ੍ਜਯੇਚ੍ਚਾਤ੍ਰ||" ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਮੁਨਿਨਾਪਿ ਨੈਤੌ ਵਰ੍ਜਿਤੌ| ਤਥਾ ਚ ਤਦ੍ਗ੍ਰਨ੍ਥਃ (ਚ. ਚਿ. ਅ. ੧ ਪਾ.੩/੬੨) _"ਸ਼ਿਲਾਜਤੁਪ੍ਰਯੋਗੇਸੁ ਵਿਦਾਹੀਨਿ ਗੁਰੂਣਿ ਚ| ਵਰ੍ਜਯੇਤ੍ਸਰ੍ਵਕਾਲੇਸੁ ਕੁਲਤ੍ਥਾਂਸ਼੍ਚ ਸਦਾ ਤ੍ਯਜੇਤ੍||" ਇਤਿ| ਵਿਦਾਹ੍ਯਾਦਿਵਰ੍ਜਨਂ ਰਸਾਯਨਕਾਲਾਦ੍ ਦ੍ਵਿਗੁਣਂ ਕਾਲਂ ਵਿਧੇਯਮ੍| ਕੁਲਤ੍ਥਾਂਸ਼੍ਚ ਯਾਵਜ੍ਜੀਵਮਿਤ੍ਯੇਕੇ| ਅਨ੍ਯੇ ਤੁ ਵਦਨ੍ਤਿ ਸਦਾਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਸਂਵਤ੍ਸਰ ਉਚ੍ਯਤੇ| ਯਤੋ ਯ ਏਤੇ ਸਡ੍ ਤਵਃ| ਏਤਾਵਾਨੇਵ ਕਾਲੋ, ਨ ਸਾਡ੍ ਤੁਵ੍ਯਤਿਰਿਕ੍ਤੋਨ੍ਯਃ ਕਾਲੋਸ੍ਤੀਤਿ ਤੇਸਾਮਯਮਭਿਪ੍ਰਾਯਃ| ਨਨੁ, ਵਿਦਾਹਿਗੁਰ੍ਵਾਦਿਭ੍ਯਃ ਕਿਮਿਤਿ ਕੁਲਤ੍ਥਾਨਾਮਧਿਕਃ ਪਰਿਹਾਰ ਇਸ੍ਯਤੇ ? ਬ੍ਰੂਮਃ| ਪਾਸਾਣਭੇਦੇ ਕੁਲਤ੍ਥਾਨਾਮਧਿਕਤਰਸ੍ਵਭਾਵਤ੍ਵਾਤ੍| ਤਥਾ ਹਿ-ਸਨ੍ਤਪ੍ਤਕੁਲਤ੍ਥਜਲੇਨਾਪ੍ਲੁਤਾਨਾਂ ਪਾਸਾਣਾਨਾਂ ਪਾਸਾਣਹਨ੍ਤਭਿਃ ਸੁਖੇਨੈਵ ਵਿਦਾਰਣਂ ਦਸ੍ਟਮ੍| ਸ਼ਿਲਾਜਤੁ ਚ ਗਿਰਿਜਮਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤਮ੍| ਅਤਃ ਸ਼ਿਲਾਜਤੁਪ੍ਰਯੋਗਾਤ੍ ਤਨ੍ਮਯਮੇਵ ਸ਼ਰੀਰਂ ਸਮ੍ਪਦ੍ਯਤੇ| ਤੇਨ ਤਸ੍ਯ ਕੁਲਤ੍ਥਾ ਬਾਧਾਵਿਧਾਯਿਨਃ, ਇਤਿ ਪਰਿਹਾਰਸ੍ਤੇਸਾਮਧਿਕਃ ਕਤਃ|

Adhikarana sarvaroganAshane shilAjatusAmarthyam,guggulukalpaH (142) · Śloka 142

ਨ ਸੋਸ੍ਤਿ ਰੋਗੋ ਭੁਵਿ ਸਾਧ੍ਯਰੂਪੋ ਜਤ੍ਵਸ਼੍ਮਜਂ ਯਂ ਨ ਜਯੇਤ੍ ਪ੍ਰਸਹ੍ਯ| ਤਤ੍ ਕਾਲਯੋਗੈਰ੍ਵਿਧਿਵਤ੍ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਂ ਸ੍ਵਸ੍ਥਸ੍ਯ ਚੋਰ੍ਜਾਂ ਵਿਪੁਲਾਂ ਦਧਾਤਿ||੧੪੨||

ਸ੦ -ਅਤ੍ਰ ਭੂਲੋਕਗ੍ਰਹਣਂ ਸਕਲਭੂਲੋਕਪਰਿਗ੍ਰਹਾਰ੍ਥਮ੍| ਅਨ੍ਯਥਾ ਕਸ਼੍ਚਿਦੇਵ ਦੇਸ਼ੋ ਗਹ੍ਯੇਤ, ਨ ਤ੍ਵਸ਼ੇਸੋ ਭੂਲੋਕਃ| ਰੂਪਗ੍ਰਹਣੇਨ ਸਾਧ੍ਯਃ ਸਵਿਕਲ੍ਪੋਪਿ ਗਹ੍ਯਤੇ, ਤੇਨ ਕਚ੍ਛ੍ਰਸਾਧ੍ਯੋਪਿ ਗਹ੍ਯਤੇ| ਰੂਪ ਪਦਮਨ੍ਤਰੇਣ ਤੁ ਸੁਖਸਾਧ੍ਯ ਏਵ ਕੇਵਲੋ ਗਹ੍ਯੇਤ| ਪ੍ਰਸਹ੍ਯੇਤ੍ਯਨੇਨ ਸ਼ੀਘ੍ਰਤਰਂ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਂ ਚ ਰੋਗਜਯਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਗਮਯਤਿ| ਤਦਯਂ ਭਾਵਃ,-ਕੁਸ੍ਠਘ੍ਨਾਨਿ ਮੂਤ੍ਰਕਚ੍ਛ੍ਰਹਰਾਣਿ ਵਾ ਯਥੌਸਧਾਨਿ ਤੇਸਾਂ ਸ਼ਮਯਤਿ, ਤਤਃ ਕ੍ਸਿਪ੍ਰਤਰਂ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਂ ਚ ਰੋਗਜਯਂ ਕਰੋਤਿ ਗਿਰਿਜਮਿਤਿ| ਨ ਸ ਰੋਗੋ ਸਾਧ੍ਯਰੂਪੋ ਵਿਦ੍ਯਤੇ, ਯਂ ਸ਼ਿਲਾਜਤੁ ਪ੍ਰਸਹ੍ਯ ਨ ਜਯੇਤ੍| ਗਿਰਿਜਂ ਕਾਲਯੋਗੇਨ ਚ ਵਿਧਿਨਾ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਂ ਨੀਰੁਜਸ੍ਯ ਪੁਰੁਸਸ੍ਯ ਮਹਤੀਮੂਰ੍ਜਾਂ ਚ ਕਰੋਤਿ| ਉਪਜਾਤਿਃ| ਅਤ ਏਵ ਸਙ੍ਗ੍ਰਹੇ ਜਗਾਦ (ਉ. ਅ. ੪੯)-"ਜ੍ਵਰੀ ਜ੍ਵਰਘ੍ਨਾਮ੍ਬੁਦਪਰ੍ਪਟਾਦੇਃ ਕ੍ਵਾਥੇਨ ਰਕ੍ਤੀ ਮਧੁਯਸ੍ਟਿਕਾਯਾਃ| ਸ਼ੋਸੀ ਰਸੈਃ ਕ੍ਰਵ੍ਯਭੁਗਾਮਿਸੋਤ੍ਥੈਰ੍ਮਾਯੂਰਮਾਂਸੈਃ ਪਯਸਾ ਚ ਕਾਰ੍ਸ਼੍ਯੇ|| ਮਧ੍ਵਮ੍ਬੁਨਾ ਮੇਦਸਿ ਸਂਪ੍ਰਵਦ੍ਧੇ ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਪਰ੍ਯਾਕੁਲਬੁਦ੍ਧਿਸਤ੍ਤ੍ਵਃ| ਪਾਣ੍ਡੌ ਸਸ਼ੋਫੇ ਜਠਰੇ ਸਕਚ੍ਛ੍ਰੇ ਪਿਬੇਚ੍ਛਿਲਾਜਂ ਮਹਿਸੀਜਲੇਨ|| ਅਸ਼੍ਮ ਵੀਰਤਰਾਦ੍ਯੇਨ ਕੁਸ੍ਠਂ ਖਦਿਰਵਾਰਿਣਾ| ਵਿਸਂ ਵਿਸਘ੍ਨੈਰਗਦੈਰ੍ਹਨ੍ਤ੍ਯੇਵਂ ਤਦ੍ਯਥਾਮਯਮ੍|| ਸ਼ੈਲਜਤ੍ਰਿਕਟੁਕਟੁਕ੍ਸੌਦ੍ਰਕ੍ਸੌਦ੍ਰਧਾਤੂਨ੍ ਵਿਸੇਵਤੇ| ਕ੍ਸੀਰੋਦਨਾਸ਼ੀ ਯੋ ਜੀਰ੍ਣੇ ਯਕ੍ਸ੍ਮਣਾ ਨ ਸ ਬਾਧ੍ਯਤੇ|| ਸੁਭਾਵਿਤਾਂ ਸਾਰਜਲੈਸ੍ਤੁਲਾਂ ਪੀਤ੍ਵਾ ਸ਼ਿਲੋਦ੍ਭਵਾਤ੍| ਸਾਰਾਮ੍ਬੁਨੈਵ ਭੁਞ੍ਜਾਨਃ ਸ਼ਾਲੀਨ੍ ਜਾਙ੍ਗਲਜੈ ਰਸੈਃ|| ਅਪੋਹ੍ਯ ਮਧੁਮੇਹਾਖ੍ਯਮਨ੍ਤਕਂ ਰੋਗਸਙ੍ਕਰਮ੍| ਵਪੁਰ੍ਵਰ੍ਣਬਲੋਪੇਤਃ ਸ਼ਤਂ ਜੀਵਤ੍ਯਨਾਮਯਃ|| ਅਮਰਮਨ੍ਦਿਰਮਨ੍ਦਰਸਮ੍ਭਵਾਤ੍ ਪਲਸ਼ਤਂ ਗਿਰਿਜਾਦੁਪਯੋਜਯ| ਯਦਿ ਜਰਾਮਯਦੁਃਖਵਿਵਰ੍ਜਿਤਾਂ ਸੁਚਿਰਮਿਚ੍ਛਸਿ ਜੀਵਿਤਸਨ੍ਤਿਤਮ੍|| ਦਸ਼ਗੁਣਮੁਪਯੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਯਃ ਸ਼ਤਂ ਸ਼ੈਲਜਾਤਾਲ੍ਲਘੁਹਿਤਮਿਤਭੋਜੀ ਵਰ੍ਜਯਨ੍ ਵਰ੍ਜਨੀਯਾਨ੍| ਸਤਤਸਮਨੁਸਕ੍ਤਾਨ੍ ਵਰ੍ਜਿਤਾਨ੍ ਵੈਦ੍ਯਵਨ੍ਦੈਰ੍ਵਿਧਮਤਿ ਸ ਗਦੌਘਾਨ੍ਨੇਕ੍ਸਤੇ ਚਾਯੁਸੋਨ੍ਤਮ੍||" ਇਤਿ| ਸ਼ਿਵਗੁਟਿਕਾ ਚਾਤ੍ਰੈਵੋਕ੍ਤਾ (ਸਂ. ਉ. ਅ. ੪੯)| ਯਥਾ-"ਸ਼ਿਲਾਹ੍ਵਾਤ੍ ਸੋਡਸ਼ਪਲਂ ਤ੍ਰਿਸ੍ਤ੍ਰਿਰੇਕਤ੍ਰ ਭਾਵਯੇਤ੍| ਵਰਾਯਾ ਦਸ਼ਮੂਲਸ੍ਯ ਗੁਡੂਚ੍ਯਾਃ ਕਰ੍ਕਟਸ੍ਯ ਚ|| ਬਲਾਯਾ ਮਧੁਯਸ੍ਟ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਰਸੇ ਗਵ੍ਯੇ ਚ ਵਾਰਿਣਿ| ਕ੍ਸੀਰੇ ਸਕਤ੍ ਕ੍ਰਮੇਣੈਵਂ ਸਪ੍ਤਕਤ੍ਵਸ੍ਤਥਾ ਪੁਨਃ|| ਕਾਕੋਲਿਯੁਗ੍ਮਘਨਪੁਸ੍ਕਰਵਹ੍ਨਿਰਾਸ੍ਨਾਮੇਦਾਯੁਗਰ੍ਦ੍ਧਿਚਵਿਕਾਗਜਪਿਪ੍ਪਲੀਨਾਮ੍| ਪਾਠਾਦ੍ਵਿਜੀਵਕਨਿਕੁਮ੍ਭਵਿਦਾਰਿਯੁਗ੍ਮਵੀਰਾਵਰੀਮਧੁਫਲਾਂਸ਼ੁਮਤੀਦ੍ਵਯਾਨਾਮ੍|| ਪਲਿਕਾਨਾਮਬ੍ਦ੍ਰੋਣੇ ਸਿਦ੍ਧਾਨਾਂ ਪਾਦਸ਼ੇਸਿਤੇ ਕ੍ਵਾਥੇ| ਭਾਵਿਤਮਿਤ੍ਥਂ ਗਿਰਿਜਂ ਦ੍ਵਿਪਲੈਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣੀਕਤੈਰ੍ਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਤ੍|) ਕਰ੍ਕਟਸ਼ਙ੍ਗੀਧਾਤ੍ਰੀਵ੍ਯੋਸੈਸ੍ਤਾਲੀਸਪਤ੍ਰਕੁਡਵੇਨ| ਚੂਰ੍ਣਪਲੇਨ ਵਿਦਾਰ੍ਯਾਸ੍ਤ੍ਵਕ੍ਕ੍ਸੀਰ੍ਯਾਃ ਕਰ੍ਸਯੁਗ੍ਮੇਨ|| ਕੁਡਵੇਨ ਚਤੁਰ੍ਜਾਤਾਤ੍ਤੈਲਘਤਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸ਼ਰ੍ਕਰਾਭਿਸ਼੍ਚ| ਦ੍ਵਿਪਲਾਦਿਦ੍ਵਿਗੁਣਾਭਿਃ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਗੁਲਿਕਾਸ੍ਤਤੋਕ੍ਸਸਮਾਃ|| ਤਾਃ ਸ਼ੁਸ੍ਕਾ ਨਵਕੁਮ੍ਭੇ ਜਾਤੀਪੁਸ੍ਪਾਧਿਵਾਸਿਤੇ ਸ੍ਥਾਪ੍ਯਾਃ| ਤਾਸਾਮੇਕਾਂ ਖਾਦੇਤ੍ ਪ੍ਰਤਿਦਿਨਮਨੁਪਾਨਮਤ੍ਰੇਸ੍ਟਮ੍|| ਕ੍ਸੀਰਰਸਦਾਡਿਮਾਮ੍ਭੋਮਾਰ੍ਦ੍ਵੀਕਸੁਰਾਸਵਾਨ੍ਯਤਮਮ੍| ਜੀਰ੍ਣੇਨ੍ਨਂ ਲਘੁ ਭੋਜ੍ਯਂ ਯੂਸਪਯਃਪਿਸ਼ਿਤਨਿਰ੍ਯੂਹੈਃ|| ਸਪ੍ਤਾਹਮਾਤ੍ਰਮੇਵਂ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਨੀਨਃ ਕ੍ਰਮਾਦ੍ਭਵੇਤ੍ਪਰਤਃ| ਭਕ੍ਤਸ੍ਯਾਨ੍ਤੇ ਪ੍ਰਾਗ੍ਵਾ ਗੁਲਿਕਾ ਨ ਵਿਰੁਧ੍ਯਤੇ ਚੈਸਾ|| ਨਿਰਪਾਯਾ ਭੂਰਿਫਲਾ ਪਰਿਹਾਰਸੁਖੋਪਯੋਜਿਤਾ ਜਯਤਿ| ਪ੍ਰਬਲਮਪਿ ਵਾਤਸ਼ੋਣਿਤਮੂਰੁਸ੍ਤਮ੍ਭਂ ਜ੍ਵਰਂ ਦੀਰ੍ਘਮ੍|| ਭਗਮੂਤ੍ਰਸ਼ੁਕ੍ਰਦੋਸਪ੍ਲੀਹਯਕਦ੍ਰਕ੍ਤਪਾਣ੍ਡੁਹਦ੍ਰੋਗਾਨ੍| ਵਰ੍ਧ੍ਮਵਮਿਗੁਲ੍ਮਪੀਨਸਹਿਧ੍ਮਾਕਾਸਾਰੁਚਿਸ਼੍ਵਾਸਾਨ੍|| ਵਿਦ੍ਰਧਿਮੁਦਰਂ ਕੁਸ੍ਠਂ ਸ਼੍ਵਿਤ੍ਰਂ ਸਾਣ੍ਢ੍ਯਂ ਕ੍ਸਯਂ ਮਦਂ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਮ੍| ਉਨ੍ਮਾਦਮਪਸ੍ਮਾਰਂ ਮੁਖਨੇਤ੍ਰਸ਼ਿਰੋਗਦਾਂਸ੍ਤਾਂਸ੍ਤਾਨ੍|| ਆਨਾਹਮਤੀਸਾਰਂ ਹਲੀਮਕਂ ਕਾਮਲਾਗ੍ਰਹਣਿਰੋਗਾਨ੍| ਗ੍ਰਨ੍ਥ੍ਯਰ੍ਬੁਦਾਨ੍ ਸਪਿਡਕਾਨ੍ ਭਗਨ੍ਦਰਂ ਗਣ੍ਡਮਾਲਾਂ ਚ|| ਅਤਿਕਾਰ੍ਸ਼੍ਯਮਤਿਸ੍ਥੌਲ੍ਯਂ ਸ੍ਵੇਦਮਪਿ ਸ਼੍ਲੀਪਦਂ ਗੁਦੇ ਕੀਲਾਨ੍| ਦਂਸ੍ਟ੍ਰਾਵਿਸਂ ਸਮੂਲਂ ਗਰਪ੍ਰਯੋਗਾਨ੍ ਸੁਘੋਰਾਂਸ਼੍ਚ|| ਅਭਿਚਾਰਮਰਾਤਿਕਤਂ ਦੁਃਸ੍ਵਪ੍ਨਂ ਭੌਤਿਕੀਂ ਤਥਾ ਬਾਧਾਮ੍| ਪਾਪ੍ਮਾਲਕ੍ਸ੍ਮੀਂ ਚੇਯਂ ਗੁਲਿਕਾ ਸ਼ਮਯੇਚ੍ਛਿਵਾ ਨਾਮ|| ਵਸ੍ਯਾਯੁਸ੍ਯਾ ਧਨ੍ਯਾ ਕਾਨ੍ਤਿਯਸ਼ਃ ਸ਼੍ਰੀਵਿਬੋਧਨੀ ਮੇਧ੍ਯਾ| ਕੁਰੁਤੇ ਨਪਵਲ੍ਲਭਤਾਂ ਜਯਂ ਵਿਵਾਦੇ ਚ ਵਕ੍ਤ੍ਰਸ੍ਥਾ|| ਜਿਤਖਲਤਿਵਲੀਪਲਿਤਂ ਜੀਵਯਤਿ ਸੁਖਂ ਸ਼ਤਦ੍ਵਯਂ ਸ਼ਰਦਾਮ੍| ਵਰ੍ਸਦ੍ਵਯਪ੍ਰਯੋਗਾਦ੍ਵਰ੍ਸਸ਼ਤਚਤੁਸ੍ਟਯਂ ਜੀਵੇਤ੍||" [ਇਤਿ|] ਖਰਨਾਦੇ ਤੂਕ੍ਤਮ੍-"ਕਨਕਾਦ੍ਰਜਤਾਤ੍ਤਾਮ੍ਰਾਦਯਸਃ ਸੀਸਾਤ੍ਤਥਾ ਤ੍ਰਪੁਣਃ| ਗਿਰਿਵਿਵਰਨਿਃਸਤਂ ਤਤ੍ਕ੍ਵਾਥਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਤਿਮਦੁਮਤ੍ਸ੍ਨਮ੍|| ਜਤ੍ਵਾਭਂ ਚ ਸ਼ਿਲਾਜਤੁ ਵਿਦ੍ਯਾਦੇਤਜ੍ਜਡਾਤ੍ਮਕਂ ਗਿਰਿਜਮ੍| ਸਂਰਕ੍ਤਪੀਤਵਰ੍ਣਂ ਸਤਿਕ੍ਤਮਧੁਰਂ ਰਸੇ ਕਟੁਵਿਪਾਕਿ|| ਸ਼ੀਤਂ ਕਨਕਸ਼ਿਲਾਜਤੁ ਵਿਸ਼ੇਸਤਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਪਿਤ੍ਤਘ੍ਨਮ੍|| ਸ਼੍ਵੇਤਂ ਚ ਤਿਕ੍ਤਮਧੁਰਂ ਪਾਚਨਵਲ੍ਲੇਖਨਂ ਸ਼ੀਤਮ੍| ਕਿਞ੍ਚਿਲ੍ਲਵਣਂ ਵਿਦ੍ਯਾ(ਰੂਪ੍ਯਾ)ਦ੍ਵਿਸ਼ੇਸਤੋ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਘ੍ਨਮ੍|| ਸ਼ਿਤਿਕਣ੍ਠਤੁਲ੍ਯਵਰ੍ਣਂ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੋਸ੍ਣਂ ਲੇਖਨਂ ਵਿਪਾਕਕਟੁ| ਕਿਞ੍ਚਿਲ੍ਲਵਣਂ ਤਾਮ੍ਰਾਤ੍ਮਕਂ ਸ੍ਮਤਂ ਕਫਕ(ਹ)ਦ੍ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ|| ਗੁਗ੍ਗੁਲੁਕਾਭਂ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਤਿਕ੍ਤਂ ਲਵਣਂ ਸਰਂ ਵਿਸ਼ਦਤੀਕ੍ਸ੍ਣਮ੍|| ਕਟੁਪਾਕਿਨਾਤਿਸ਼ੀਤਂ ਤ੍ਰਿਮਲਘ੍ਨਂ ਤ੍ਵਾਯਸਂ ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਮ੍|| ਸ੍ਵਾਕਰਸਮਾਨਵਰ੍ਣੇ ਸੀਸਤ੍ਰਪੁਸਮ੍ਭਵੇ ਸ਼ਿਲਾਜਤੁਨੀ|| ਅਲ੍ਪਾਨ੍ਤਰਕਰ੍ਮਗੁਣੇ ਕਸ੍ਣਾਯਸਜਾਚ੍ਛਿਲਾਜਤੁਨਃ|| ਗੋਮੂਤ੍ਰਗਨ੍ਧਮਸਿਤਂ ਗੁਗ੍ਗੁਲੁਕਾਭਂ ਵਿਸ਼ਰ੍ਕਰਂ ਮਤ੍ਸ੍ਨਮ੍| ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਮਨਮ੍ਲਕਸਾਯਂ ਸ਼ਿਲੋਦ੍ਭਵਂ ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਣ੍ਯਮ੍||" ਇਤ੍ਯਤ੍ਰ ਗੁਰੁਮਦੁਗੁਣੌ ਨੋਕ੍ਤੌ| ਤਥੋਕ੍ਤਮ੍-"ਸਸ੍ਨੇਹਲਵਣਭਾਵਾਦ੍ਵਾਤਘ੍ਨਂ ਪਿਤ੍ਤਨੁਤ੍ ਸਰਤ੍ਵਾਤ੍ਤਤ੍| ਰਸਪਾਕਯੋਃ ਕਟੁਤ੍ਵਾਤ੍ਤੈਕ੍ਸ੍ਣ੍ਯਾਚ੍ਚ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਮੇਦੋਘ੍ਨਮ੍|| ਕਟੁਤੀਕ੍ਸ੍ਣਤ੍ਵਾਦ੍ਦੀਪਨਮਗ੍ਨੇਰੁਦ੍ਦੀਪਨਾਨ੍ਮਲਾਨ੍ ਪਚਤਿ| ਤਿਕ੍ਤਤ੍ਵਾਦ੍ਰਕ੍ਤਘ੍ਨਂ ਕਟੁਤੈਕ੍ਸ੍ਣੌਸ੍ਣ੍ਯਾਤ੍ ਕਮਿਘ੍ਨਂ ਚ|| ਸ਼ੋਭਨਭਾਵਾਦ੍ਦਸ੍ਯਂ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਤ੍ਵਾਤ੍ ਪੌਸ੍ਟਿਕਂ ਚ ਬਲ੍ਯਂ ਚ| ਆਯੁਸ੍ਯਂ ਚ ਵਿਸਘ੍ਨਂ ਮਙ੍ਗਲ੍ਯਮਮਤਾਨ੍ਵਯਤ੍ਵਾਚ੍ਚ|| ਸ਼ੋਧਨਭਾਵਾਤ੍ ਸ੍ਰੋਤੋਧਾਤ੍ਵਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬੁਦ੍ਧਿਸ਼ੋਧਨਂ ਵਰ੍ਣ੍ਯਮ੍| ਪੁਤ੍ਰ੍ਯਂ ਚ ਵਸ੍ਯਭਾਵਾਨ੍ਮੇਧ੍ਯਂ ਯੋਨਿਸ੍ਵਭਾਵਾਚ੍ਚ||" ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਤਥਾ "ਭਾਵਿਤਮਨ੍ਯੈਰ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯੈਰ੍ਵੀਰ੍ਯੋਤ੍ਕਰ੍ਸਾਦ੍ਵਿਸ਼ੇਸਕਰ੍ਮਣ੍ਯਮ੍| ਤਤ੍ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਭਾਵ੍ਯਂ ਵਾਤਾਦਿਹਰੌਸਧਕਸਾਯੈਃ|| 'ਰਾਸ੍ਨਾਦਸ਼ਮੂਲਬਲਾਪੁਨਰ੍ਨਵੈਰਣ੍ਡਸ਼ੁਣ੍ਠਿਮਧੁਕਾਨਾਮ੍| ਕ੍ਵਾਥੇਨ ਭਾਵਿਤਂ ਤਦ੍ਵਿਸ਼ੇਸਤੋ ਵਾਤਰੋਗਘ੍ਨਮ੍|| ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾ ਭੀਰੁਪਟੋਲੀਤ੍ਰਾਯਨ੍ਤਿਗੁਡੂਚਿਜੀਵਨੀਯਾਨਾਮ੍| ਕ੍ਵਾਥੇਨ ਭਾਵਿਤਂ ਤਦ੍ਵਿਸ਼ੇਸਤਃ ਪਿਤ੍ਤਰੋਗਘ੍ਨਮ੍|| ਤ੍ਰਿਫਲਾਵਚਾਵਿਡਙ੍ਗਕਰਞ੍ਜ ਘਨਮੁਖ੍ਯਪਞ੍ਚਮੂਲਾਨਾਮ੍| ਸਹਪਞ੍ਚਕੋਲਾਕਾਨਾਂ ਕ੍ਵਾਥੇਨ ਕਫਾਮਯੇ ਭਾਵ੍ਯਮ੍|| ਲਘੁਪਞ੍ਚਮੂਲਸ਼ੁਣ੍ਠੀਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਵਾਜਿਗਨ੍ਧਾਨਾਮ੍| ਸੁਗੁਡੂਚਿਸ਼ਰਬਲਾਨਾਂ ਰਸੇਨ ਪਿਤ੍ਤਾਨਿਲਗਦੇਸੁ|| ਘਨਕੁਸ੍ਠਵਚਾਤ੍ਰਿਫਲਾਸੁਰਦਾਰੁਵਿਡਙ੍ਗਪਞ੍ਚਕੋਲਾਨਾਮ੍| ਰਜਨੀਮਰਿਚਾਤਿਵਿਸਾਯੁਕ੍ਤਾਨਾਂ ਵਾਤਕਫਜੇਸੁ|| ਪਾਠਾਪਟੋਲਨਿਮ੍ਬਤ੍ਰਿਫਲਾਘਨਕੁਟਜਸਪ੍ਤਪਰ੍ਣਾਨਾਮ੍| ਤ੍ਰਾਯਨ੍ਤ੍ਯਮਤਾਤਿਵਿਸਾਸਹਿਤਾਨਾਂ ਪਿਤ੍ਤਕਫਜੇਸੁ (ਸਂ. ਉ. ਅ. ੪੯)||" ਤ੍ਰਿਮਲੇਸੁ ਯਥਾਦੋਸਂ ਯੋਗਾਨੇਤਾਨ੍ ਵਿਕਲ੍ਪ੍ਯ ਭਾਵ੍ਯਂ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਪ੍ਰਾਕ੍ਕੇਵਲਜਲਧੌਤਂ ਸ਼ੁਸ੍ਕਂ ਕ੍ਵਾਥੈਸ੍ਤਤੋ ਭਾਵ੍ਯਮ੍|| ਗਿਰਿਜਂ ਚਤੁਰ੍ਗੁਣਜਲਂ ਕ੍ਵਾਥ੍ਯਂ ਸ੍ਯਾਦ੍ਭਾਵਨੌਸਧਂ ਤਤ੍ਰ| ਚਤੁਰ੍ਥਸ਼ੇਸੇ ਕ੍ਵਾਥੇ ਪੂਤੋਸ੍ਣੇ ਪ੍ਰਕ੍ਸਿਪੇਦ੍ਗਿਰਿਜਮ੍||" ਇਤਿ| ਅਤ੍ਰ ਚਤੁਰ੍ਗੁਣਜਲਸ੍ਯੌਸਧਸ੍ਯ ਕ੍ਵਾਥੇਨ ਮੁਕ੍ਤਰਸਤਾ ਨ ਤਥਾ ਸ੍ਯਾਦਿਤਿ ਵਾਗ੍ਭਟੋਕ੍ਤਮੇਵਾਸ੍ਟਗੁਣਜਲਕ੍ਵਾਥੇਨ ਕਾਰ੍ਯਮਿਤਿ ਮਨ੍ਯਾਮਹੇ| ਤਥੋਕ੍ਤਮ੍-"ਸਲਿਲਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਾਦ੍ਗਿਰਿਜਾਤ੍ ਪਿਬੇਦਰੋਗਃ ਫਲਤ੍ਰਿਕਰਸੇਨ| ਮਾਤ੍ਰਾਂ ਕ੍ਰਮਾਭਿਵਦ੍ਧਾਂ ਤ੍ਰ੍ਯਹਂ ਪਟੋਲਸ੍ਯ ਚ ਰਸੇਨ|| ਮੂਤ੍ਰੇਣ ਗਵਾਂ ਤਦ੍ਵਤ੍ ਤ੍ਰ੍ਯਹਂ ਕਸਾਯੇਣ ਮਧੁਕਸ੍ਯ|" ਇਤਿ| "ਰੋਗਾਨ੍ਵਿਤੇਸੁ ਗਿਰਿਜਂ ਜਲਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਭਾਵਿਤਂ ਕਸਾਯੈਸ਼੍ਚ| ਦੋਸਵ੍ਯਾਧਿਬਲਾਤੁਰਕਾਲਾਪੇਕ੍ਸੀ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੀਤ|| ਜੀਰ੍ਣੌਸਧਃ ਸੁਖੋਦਕਪਰਿਸਿਕ੍ਤੋ ਮਾਂਸਰਸਪਯੋਯੂਸੈਃ| ਰਕ੍ਤਾਦਿਸਸ੍ਟਿਕੌਦਨਮਨਵਮਰੋਗੋ ਗਦੀ ਵਾਦ੍ਯਾਤ੍|| ਵ੍ਯਾਧ੍ਯਾਤੁਰਦੋਸਬਲਂ ਦਸ੍ਟ੍ਵਾ ਤਸ੍ਯ ਤ੍ਰਿਧਾ ਪ੍ਰਯੋਗਃ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਸ੍ਤ੍ਰਿਸਸ੍ਟਿਰਾਤ੍ਰਂ ਮਾਸੋ ਮਧ੍ਯਸ੍ਤ੍ਰਿਸਪ੍ਤਰਾਤ੍ਰਮਵਰਃ|| ਪਾਨਾਵਗਾਹਯੋਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ਦਿਵ੍ਯਂ ਸ਼ੈਲੋਦ੍ਭਵਂ ਕੌਪਮ੍|" ਮੁਨਿਸ੍ਤ੍ਵਸ੍ਯ ਚਤੁਰ੍ਧਾਤੁਜਤ੍ਵਮੇਵ ਸਂਗਿਰਤੇ| ਤਥਾ ਚ ਤਦ੍ਗ੍ਰਨ੍ਥਃ (ਚ. ਚਿ. ਅ. ੧ ਪਾ. ੨/੪੭)- "ਅਨਮ੍ਲਂ ਚ ਕਸਾਯਂ ਚ ਕਾਤੁਪਾਕੇ ਸ਼ਿਲਾਜਤੁ| ਨਾਤ੍ਯੁਸ੍ਣਸ਼ੀਤਂ ਚਾਤੁਭ੍ਯਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਭ੍ਯਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸਮ੍ਭਵਃ||| ਹੇਮ੍ਨਃ ਸਰਜਤਾਤ੍ਤਾਮ੍ਰਾਦ੍ਵਰਂ ਕਸ੍ਣਾਯਸਾਦਪਿ|" ਇਤਿ| ਸਙ੍ਗ੍ਰਹੇ ਚ ਗੁਗ੍ਗੁਲੁਕਲ੍ਪੋਭਿਹਿਤਃ| ਯਥਾ (ਉ. ਅ. ੪੯)- "ਦਾਨਵੇਨ੍ਦ੍ਰਵਿਜਿਤਾਨ੍ ਪੁਰਾ ਸੁਰਾਨ੍ ਭ੍ਰਸ੍ਟਕਾਨ੍ਤਿਧਤਿਸ਼ੌਰ੍ਯਤੇਜਸਃ| ਵੀਕ੍ਸ੍ਯ ਵਿਸ੍ਣੁਰਮਤਂ ਕਿਲਾਸਜਦ੍ਗੁਗ੍ਗੁਲੁਂ ਬਲਵਪੁਰ੍ਜਯਪ੍ਰਦਮ੍|| ਅਦ੍ਯਾਪ੍ਯਤਃ ਸੁਰਗਣਾਃ ਕਿਲ ਧੂਪਮੁਖ੍ਯਾਨ੍ ਹਿਤ੍ਵਾ ਵਰਾਗੁਰੁਤੁਰੁਸ੍ਕਹਿਮੇਨ੍ਦੁਦਰ੍ਪਾਨ੍| ਨਿਰ੍ਦਹ੍ਯਮਾਨਵਪੁਸੋਪਿ ਸ਼ਿਖਾਂ ਪਿਬਨ੍ਤੋ ਗਨ੍ਧੇਨ ਯਸ੍ਯ ਮੁਦਿਤਾ ਦਧਤਿ ਪ੍ਰਸਾਦਮ੍|| ਸ ਯੋਗਵਾਹੀ ਸ ਸ਼ਿਵਃ ਸ ਸਾਰ੍ਵਃ ਸਰ੍ਵਰ੍ਤੁਸੇਵ੍ਯਃ ਸੁਖਸ਼ੀਲਨੀਯਃ| ਹਰ੍ਤਾ ਜਰਾਪਾਪ੍ਮਮਲਾਮਯਾਨਾਂ ਕਰ੍ਤਾਗ੍ਨਿਮੇਧਾਸ੍ਮਤਿਪਾਟਵਾਨਾਮ੍|| ਗਨ੍ਧੋਤ੍ਕਟਃ ਸ ਦਾਹੇ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਦ੍ਰਵਪਿਚ੍ਛਿਲੋ ਵਿਗਤਸ਼ਲ੍ਯਃ| ਮਹਿਸਾਖ੍ਯਃ ਪੁਸ੍ਪਰਾਗਸ੍ਫਟਿਕਾਸਿਤਨੀਰਦਚ੍ਛਾਯਃ|| ਯਃ ਪਦ੍ਮਰਾਗਰਾਗੋ ਯਃ ਕਨਕਚ੍ਛੇਦਪਾਤਲੋ ਯੋ ਵਾ| ਜਯਤੀਨ੍ਦ੍ਰਨੀਲਮਮਲਂ ਭਗ੍ਨੋਪ੍ਯਤਿਕਾਨ੍ਤਿਮਤ੍ਤ੍ਵੇਨ|| ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਃ ਪ੍ਰਯੋਗੋਸ੍ਯ ਤੁਲਾ ਪਲਾਨ੍ਨੈਵਾਧਿਕਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਆਤ੍ਰੇਯਮੁਨਿਗੀਤਸ਼੍ਚ ਮਨ੍ਤ੍ਰੋਯਂ ਕਰ੍ਮਸਿਦ੍ਧਿਕਤ੍|| 'ਭਗਵਾਨ੍ ਪੁਣ੍ਡਰੀਕਾਕ੍ਸੋ ਦੇਵਾਸ਼੍ਚ ਸਪੁਰਨ੍ਦਰਾਃ| ਆਜ੍ਞਾਪਯਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਂ ਚਾਦਿਸ਼ਨ੍ਤਿ ਤੇ|| ਜਰਾਮਰਣਦੁਃਖੇਭ੍ਯੋ ਯਥਾ ਤੇਭ੍ਯੁਤ੍ਥਿਤਾਃ ਸੁਰਾਃ| ਉਪਯੋਕ੍ਤੁਸ੍ਤਥੈਵਾਸ੍ਯ ਭਵ ਤ੍ਵਂ ਹਿ ਮਹਾਬਲਃ||' ਇਤਿ| ਪਞ੍ਚਮੂਲਸ੍ਯ ਮਹਤਃ ਕ੍ਵਾਥੇਨ ਹਿਤਭੋਜਿਨਾ| ਗੁਗ੍ਗੁਲੁਃ ਸ਼ੀਲਿਤੋ ਹਨ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਵਾਤਕਫਾਮਯਾਨ੍|| ਲਘੀਯਸੋਪਿ ਤਦ੍ਵਚ੍ਚ ਸੁਖੋਸ੍ਣੇਨ ਜਲੇਨ ਵਾ| ਮਸ੍ਤੁਧਾਨ੍ਯਾਮ੍ਲਮਦ੍ਯੈਰ੍ਵਾ ਵਚਾਦੇਃ ਸਲਿਲੇਨ ਵਾ|| ਵਰਣਾਦੇਸ੍ਤੁ ਬਾਧਿਰ੍ਯਂ ਦਨ੍ਤਕਰ੍ਣਸ਼ਿਰੋਰੁਜਃ| ਸ੍ਵਰਭੇਦੋਦਰਸ਼੍ਚਾਸਵਰ੍ਧ੍ਮਾਨ੍ਤਰ੍ਗੁਲ੍ਮਵਿਦ੍ਰਧੀਨ੍|| ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਾਸ੍ਰਰੋਗੇਸੁ ਬਂਹਣਾਰ੍ਥਿਨਿ ਚੇਸ੍ਯਤੇ| ਕ੍ਵਾਥੇਨ ਵਾਜਿਗਨ੍ਧਾਯਾ ਜੀਵਨੀਯਗਣਸ੍ਯ ਵਾ|| ਕ੍ਵਾਥੇਨੋਤ੍ਪਲਮਦ੍ਵੀਕਾਰਕ੍ਤਚਨ੍ਦਨਜਨ੍ਮਨਾ| ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਂ ਨਿਹਨ੍ਤ੍ਯੇਸ ਪਦ੍ਮਕਾਦਿਗਣਸ੍ਯ ਵਾ|| ਚਵ੍ਯਕੁਸ੍ਠਵਿਡਙ੍ਗਾਨਾਂ ਯਵਾਨ੍ਯਾ ਨਾਗਰਸ੍ਯ ਵਾ| ਪ੍ਰਸਾਰਣ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਤੋਯੇਨ ਗੁਗ੍ਗੁਲੁਃ ਕਫਵਾਤਜਿਤ੍|| ਤ੍ਰ੍ਯੂਸਣਾਗ੍ਨਿਘਨਵੇਲ੍ਲਵਰਾਭਿਰ੍ਭਕ੍ਸਯਨ੍ ਸਮਧਤਂ ਮਹਿਸਾਕ੍ਸਮ੍| ਆਸ਼ੁ ਹਨ੍ਤਿ ਕਫਮਾਰੁਤਮੇਦੋਦੋਸਜਾਨ੍ ਬਲਵਤੋਪਿ ਵਿਕਾਰਾਨ੍|| ਪਟੋਲਨਿਮ੍ਬਤ੍ਰਿਫਲਾਗੁਡੂਚੀਗਾਯਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰਿਦ੍ਵਯਬੀਜਕਾਨਾਮ੍| ਕ੍ਵਾਥੈਃ ਪਥਕ੍ ਪਥ੍ਯਪਰਸ੍ਯ ਹਨ੍ਤਿ ਮਾਸੇਨ ਘੋਰਾਨ੍ ਕਫਪਿਤ੍ਤਰੋਗਾਨ੍|| ਵਿਸ਼ੇਸਾਚ੍ਛੋਫਵੀਰ੍ਸਰ੍ਪਦੁਸ੍ਟਵ੍ਰਣਭਗਨ੍ਦਰਾਨ੍| ਸ਼ੁਕ੍ਰਾਰ੍ਤਵਮਨੋਦੋਸਪ੍ਰਮੇਹਸ਼੍ਵਿਤ੍ਰਪਾਣ੍ਡੁਤਾਃ|| ਪਟੋਲਾਰਿਸ੍ਟਨਿਰ੍ਯੂਹਪਿਸ੍ਟਸ੍ਤੁਲ੍ਯਰਸਾਞ੍ਜਨਃ| ਗਲਰੋਗਾਪਚੀਵ੍ਯਙ੍ਗਗ੍ਰਨ੍ਥਿਸ੍ਥੌਲ੍ਯਕਮਿਪ੍ਰਣੁਤ੍|| ਸ਼ਿਲਾਜਤੁਸਮਃ ਪੀਤਃ ਪਯਸਾ ਵਾਤਸ਼ੋਣਿਤਮ੍| ਨਿਵਰ੍ਤਯਤ੍ਯਤਿਬਲਂ ਕ੍ਸੀਰਮਾਂਸਘਤਾਸ਼ਿਨਃ|| ਰਸੇਨ ਪਯਸਾ ਮੂਤ੍ਰੈਰ੍ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਕਫਾਪਹਃ| ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੀਮਣ੍ਡੂਕਸ਼ਙ੍ਖਾਨਾਂ ਪਥਙ੍ਹ੍ ਮੇਧਾਦਿਕਦ੍ਰਸੈਃ|| ਮਾਗਧਿਕਾਗ੍ਨਿਵਿਡਙ੍ਗਕਲਿਙ੍ਗੈਰ੍ਬਿਲ੍ਵਧਤੈਃ ਸਵਚਾਪਲਸਟ੍ਕੈਃ| ਗੁਗ੍ਗੁਲੁਨਾ ਸਦਸ਼ੇਨ ਸਮੇਤੈਃ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੁਤੈਃ ਸਕਲਾਮਯਨਾਸ਼ਃ|| ਪਿਬੇਤ੍ਪਲਸ਼ਤਂ ਯੋਸ੍ਯ ਵਿਧਿਨਾ ਨਿਯਤੋ ਯਤਿਃ| ਨਾਕਾਲਮਤ੍ਯੋਰ੍ਨ ਵ੍ਯਾਧੇਰ੍ਨ ਤਸ੍ਯ ਜਰਸੋ ਭਯਮ੍|| ਕਲ੍ਪਯੇਦੋਸਧੈਃ ਸ੍ਵੈਃ ਸ੍ਵੈਰ੍ਵ੍ਯਾਧਿਸੁ ਵ੍ਯਾਧਿਨਾਸ਼ਨੈਃ| ਸ਼ਿਲਾਜਤੁਵਿਧਾਨਂ ਚ ਗੁਗ੍ਗੁਲੋਃ ਸਰ੍ਵਮਿਸ੍ਯਤੇ|| ਗੁਣਨਿਧਿਰਪਿ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ ਸੋਤਿਮਾਤ੍ਰੋਪਯੁਕ੍ਤਸ੍ਤਿਮਿਰਵਦਨਸ਼ੋਸਕ੍ਲੀਬਤਾਕਾਰ੍ਸ਼੍ਯਮੇਹਾਨ੍| ਸ਼ਮਲਸ਼ਿਥਿਲਭਾਵਂ ਦੇਹਰੌਕ੍ਸ੍ਯਂ ਚ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਰਜਨਿਚਰਨਿਸੇਵੀ ਸ੍ਯਾਨ੍ਨ ਰੋਗੇਸ੍ਵਮੀਸੁ||" [ਇਤਿ|]

Adhikarana kuTIpraveshavidherviShayaH,sauryamArUtikavidherviShayaH (143) · Śloka 143

ਕੁਟੀਪ੍ਰਵੇਸ਼ਃ ਕ੍ਸਣਿਨਾਂ ਪਰਿਚ੍ਛਦਵਤਾਂ ਹਿਤਃ| ਅਤੋਨ੍ਯਥਾ ਤੁ ਯੇ ਤੇਸਾਂ ਸੌਰ੍ਯਮਾਰੁਤਿਕੋ ਵਿਧਿਃ||੧੪੩||

ਸ੦-ਕ੍ਸਣਿਨਾਂ-ਵ੍ਯਾਪਾਰਕਰਣਂ ਪ੍ਰਤਿ ਸ੍ਵਤਨ੍ਤ੍ਰਾਣਾਮ੍, ਤਥਾ ਪਰਿਚ੍ਛਦਵਤਾਂ-ਸਪਰਿਵਾਰਾਣਾਮ੍, ਕੁਟੀਪ੍ਰਵੇਸ਼ਲਕ੍ਸਣੋ ਵਿਧਿਰ੍ਹਿਤਃ| ਅਤਃ-ਅਸ੍ਮਾਤ੍, ਯੇਨ੍ਯਥਾ-ਪਰਤਨ੍ਤ੍ਰਾਃ ਪਰਿਵਾਰਰਹਿਤਾਃ, ਤੇਸਾਂ ਸੌਰ੍ਯਮਾਰੁਤਿਕੋ ਵਿਧਿਰ੍ਹਿਤਃ|

Adhikarana ato vAtAtapasahA yogAH (144) · Śloka 144

ਵਾਤਾਤਪਸਹਾ ਯੋਗਾ ਵਕ੍ਸ੍ਯਨ੍ਤੇਤੋ ਵਿਸ਼ੇਸਤਃ| ਸੁਖੋਪਚਾਰਾ ਭ੍ਰਂਸ਼ੇਪਿ ਯੇ ਨ ਦੇਹਸ੍ਯ ਬਾਧਕਾਃ||੧੪੪||

ਸ੦-ਅਤਃ-ਅਸ੍ਮਾਚ੍ਚ ਹੇਤੋਃ, ਯੇ ਵਾਤਾਤਪਸਹਾ ਯੋਗਾਸ੍ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਵਕ੍ਸ੍ਯਨ੍ਤੇ| ਤਥਾ ਯੇ ਨ ਦੁਃਖਾਵਹਾਃ, ਭ੍ਰਂਸ਼ੇਪਿ-ਵ੍ਯਾਪਤ੍ਤਾਵਪਿ, ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਯ ਨ ਪੀਡਾਕਤਃ|

Adhikarana vayaH sthApakAH shItodakAdiyogAH (145) · Śloka 145

ਸ਼ੀਤੋਦਕਂ ਪਯਃ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਘਤਮੇਕੈਕਸ਼ੋ ਦ੍ਵਿਸ਼ਃ| ਤ੍ਰਿਸ਼ਃ ਸਮਸ੍ਤਮਥਵਾ ਪ੍ਰਾਕ੍ ਪੀਤਂ ਸ੍ਥਾਪਯੇਦ੍ਵਯਃ||੧੪੫||

ਸ੦-ਸ਼ਿਸ਼ਿਰਜਲਾਦਿਕਮੇਕੈਕਸ਼ੋ ਦ੍ਵਿਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਿਸ਼ੋ ਵਾ ਪ੍ਰਾਗ੍ਭੋਜਨਾਤ੍ ਪੀਤਂ ਵਯਃ ਸ੍ਥਾਪਯੇਤ੍| ਤੇਨ ਸ਼ੀਤਾਮ੍ਭੋ ਵਾ, ਕ੍ਸੀਰਂ ਵਾ, ਮਧੁ-ਮਾਕ੍ਸਿਕਂ ਵਾ, ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਵਾ, ਪੀਤਮਥਵਾ ਸ਼ੀਤਾਮ੍ਭਃਪਯਸੀ, ਸ਼ੀਤਜਲਕ੍ਸੌਦ੍ਰੇ, ਸ਼ੀਤਦਲਘਤੇ, ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਂ ਦ੍ਵੇ ਸਂਯੁਕ੍ਤੇ ਪ੍ਰਾਕ੍ਪੀਤੇਥਵਾ ਤ੍ਰੀਣਿ ਸਂਯੁਕ੍ਤਾਨਿ ਪੀਤਾਨਿ ਸਮਸ੍ਤਂ ਵਾ ਚਤੁਸ੍ਟਯਮਿਤ੍ਯੇਵਮਵਤਿਸ੍ਠਤੇ|

Adhikarana varShashatajIvano harItakIyogaH (146) · Śloka 146

ਗੁਡੇਨ ਮਧੁਨਾ ਸ਼ੁਣ੍ਠ੍ਯਾ ਕਸ੍ਣਯਾ ਲਵਣੇਨ ਵਾ| ਦ੍ਵੇ ਦ੍ਵੇ ਖਾਦਨ੍ ਸਦਾ ਪਥ੍ਯੇ ਜੀਵੇਦ੍ਵਰ੍ਸਸ਼ਤਂ ਸੁਖੀ||੧੪੬||

ਸ੦-ਗੁਡਾਦਿਨਾ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਦ੍ਵੇ ਦ੍ਵੇ ਹਰੀਤਕ੍ਯੌ ਸਰ੍ਵਦਾ ਭਕ੍ਸਯਨ੍ ਸਮਾਸ਼ਤਂ ਸੁਖਂ ਜੀਵੇਤ੍|

Adhikarana cirasthAyibalakaro kIyogAH (147) · Śloka 147

ਹਰੀਤਕੀਂ ਸਰ੍ਪਿਸਿ ਸਮ੍ਪ੍ਰਤਾਪ੍ਯ ਸਮਸ਼੍ਨਤਸ੍ਤਤ੍ ਪਿਬੇਤੋ ਘਤਂ ਚ| ਭਵੇਚ੍ਚਿਰਸ੍ਥਾਯਿ ਬਲਂ ਸ਼ਰੀਰੇ ਸਕਤ੍ ਕਤਂ ਸਾਧੁ ਯਥਾ ਕਤਜ੍ਞੇ||੧੪੭||

ਸ੦-ਘਤੇ ਹਰੀਤਕੀਂ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਤਾਪਯਿਤ੍ਵਾ ਭਕ੍ਸਯਤਸ੍ਤਚ੍ਚ ਘਤਂ ਪਿਬਤੋ ਦੇਹੇਤਿਦਢਂ ਬਲਂ ਸ੍ਥਿਰਤਰਂ ਭਵੇਤ੍| ਯਥਾ ਕਤਜ੍ਞੇ ਨਰੇ ਸਕਤ੍-ਏਕਵਾਰਂ, ਸ਼ੋਭਨਂ ਕਤਂ ਚਿਰਸ੍ਥਾਯਿ ਭਵੇਤ੍| ਉਪੇਨ੍ਦ੍ਰਵਜ੍ਰਾ|