36. sarpaviṣapratiṣēdhādhyāyaḥ

Adhikarana adhyAyopakramaH (1) · Śloka 1

|੧|

ਵਿਸਪ੍ਰਕ੍ਰਮਾਤ੍ ਸਰ੍ਪਵਿਸਪ੍ਰਤਿਸੇਧਂ ਵਿਵਕ੍ਸੁਰਾਹ-

Adhikarana sarpaviShapratiShedhAdhyAyaH ---------- bhaumapannagAnAM trividhatvam (2) · Śloka 2

ਅਥਾਤਃ ਸਰ੍ਪਵਿਸਪ੍ਰਤਿਸੇਧਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ| (ਗਦ੍ਯਸੂਤ੍ਰੇ|੨| ) ਦਰ੍ਵੀਕਰਾ ਮਣ੍ਡਲਿਨੋ ਰਾਜੀਮਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਪਨ੍ਨਗਾਃ| ਤ੍ਰਿਧਾ ਸਮਾਸਤੋ ਭੌਮਾਃ, ਭਿਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਤੇ ਤ੍ਵਨੇਕਧਾ||੧|| ਵ੍ਯਾਸਤੋ ਯੋਨਿਭੇਦੇਨ ਨੋਚ੍ਯਨ੍ਤੇਨੁਪਯੋਗਿਨਃ| |੨|

ਸ੦- ਦਰ੍ਵੀਕਰਾਦਿਭੇਦੇਨ ਬੁਜਙ੍ਗਾਃ ਸਙ੍ਕ੍ਸੇਪੇਣ ਤ੍ਰਿਪ੍ਰਕਾਰਾ ਭੌਮਾਃ| ਤੇ ਤੁ ਯੋਨਿਭੇਦੇਨ ਵਿਸ੍ਤਰਤੋਨੇਕਧਾ ਭਿਦ੍ਯਨ੍ਤੇ| ਵਿਸ਼ੇਸਾਸ਼੍ਚੇਹਾਨੁਪਯੋਗਿਨੋ ਯਤਃ, ਤਤੋ ਨ ਨਿਗਦ੍ਯਨ੍ਤੇ|

Adhikarana darvIkarAdInAM viShaM krameNa rUkShakaTukAdikaM vAtAdi kopanaM ca (2-3) · Śloka 3

| ਵਿਸ਼ੇਸਾਦ੍ਰੂਕ੍ਸਕਟੁਕਮਮ੍ਲੋਸ੍ਣਂ ਸ੍ਵਾਦੁਸ਼ੀਤਲਮ੍||੨|| ਵਿਸਂ ਦਰ੍ਵੀਕਰਾਦੀਨਾਂ ਕ੍ਰਮਾਦ੍ਵਾਤਾਦਿਕੋਪਨਮ੍| |੩|

ਸ੦- ਦਰ੍ਵੀਕਰਮਣ੍ਡਲਿਰਾਜੀਮਨ੍ਤਸ੍ਤੇਸਾਂ ਵਿਸਂ ਰੂਕ੍ਸਾਦਿਗੁਣਂ ਕ੍ਰਮੇਣ ਚ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਕਫਾਨਾਂ ਕੋਪਨਂ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਯਦ੍ਯਪਿ ਵਿਸਂ ਰੂਕ੍ਸਾਦਿਗੁਣਂ, ਤਥਾਪ੍ਯਤਿਸ਼ਯਾਰ੍ਥਂ ਪੁਨਰਿਹ ਗੁਣਕਥਨਮ੍| ਵਿਸ਼ੇਸਾਚ੍ਚ ਵਿਸਂ ਹ੍ਯੁਸ੍ਣਮੇਵ ਕਥਿਤਂ ਨ ਸ਼ੀਤਲਮ੍|

Adhikarana darvIkarAdInAM tAruNyAdiShu viSholbaNatvam (3-4) · Śloka 4

| ਤਰੁਣ੍ਯਮਧ੍ਯਵਦ੍ਧਤ੍ਵੇ ਵਸ੍ਟਿਸ਼ੀਤਾਤਪੇਸੁ ਚ||੩|| ਵਿਸੋਲ੍ਬਣਾ ਭਵਨ੍ਤ੍ਯੇਤੇ ਵ੍ਯਨ੍ਤਰਾ ਤੁਸਨ੍ਧਿਸੁ| |੪|

ਸ੦- ਏਤੇ ਚ-ਦਰ੍ਵੀਕਰਾਦ੍ਯਯਃ, ਤਾਰੁਣ੍ਯਾਦਿਸੁ ਯਥਾਕ੍ਰਮਂ ਵਸ੍ਟ੍ਯਾਦਿਸੁ ਚ ਵਿਸੋਲ੍ਬਣਾ ਭਵਨ੍ਤਿ| ਵਸ੍ਟਿਸ਼ਬ੍ਦੇਨੇਹ ਸ਼੍ਰਾਵਣਾਦਯਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰੋ ਮਾਸਾ ਗਹੀਤਾਃ| ਏਵਂ ਸ਼ੀਤਾਤਪਦ੍ਯਾਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰੋ ਮਾਸਾ ਗਹੀਤਾਃ| ਵ੍ਯਨ੍ਤਰਾਃ-ਵਿਜਾਤਯਃ, ਤੁਸਨ੍ਧਿਸੁ ਵਿਸਾਧਿਕਾਃ ਸ੍ਯੁਃ| ਤੁਸਨ੍ਧਿਃਪ੍ਰਾਗੁਕ੍ਤਃ (ਹ. ਸੂ. ਅ. ੩/੫੮)|

Adhikarana darvIkarANAM lakShaNam (4-5) · Śloka 5

| ਰਥਾਙ੍ਗਲਾਙ੍ਗਲਚ੍ਛਤ੍ਰਸ੍ਵਸ੍ਤਿਕਾਙ੍ਕੁਸ਼ਧਾਰਿਣਃ||੪|| ਫਣਿਨਃ ਸ਼ੀਘ੍ਰਗਤਯਃ ਸਰ੍ਪਾ ਦਰ੍ਵੀਕਰਾਃ ਸ੍ਮਤਾਃ| |੫|

ਸ੦- ਰਥਾਙ੍ਗਾਦਿਧਾਰਿਣਃ ਫਣਾਵਨ੍ਤੋ ਦ੍ਰੁਤਗਤਯੋ ਭੁਜਙ੍ਗਾ ਦਰ੍ਵੀਕਰਾ ਇਤਿ ਮੁਨਿਭਿਃ ਸ੍ਮਤਾਃ|

Adhikarana maNDalinAM lakShaNam (5-6) · Śloka 6

| ਜ੍ਞੇਯਾ ਮਣ੍ਡਲਿਨੋਭੋਗਾ ਮਣ੍ਡਲੈਰ੍ਵਿਵਿਧੈਸ਼੍ਚਿਤਾਃ||੫|| ਪ੍ਰਾਂਸ਼ਵੋ ਮਨ੍ਦਗਮਨਾਃ| |੬|

ਸ੦- ਅਭੋਗਾਃ-ਅਲ੍ਪਭੋਗਾਃ ਤਥਾ ਨਾਨਾਪ੍ਰਕਾਰੈਰ੍ਮਣ੍ਡਲੈਸ਼੍ਚਿਤਾਃ ਪ੍ਰਾਂਸ਼ਵੋਸ਼ੀਘ੍ਰਗਤਯੋ ਮਣ੍ਡਲਿਨੋ ਵੇਦ੍ਯਾਃ|

Adhikarana rAjImatAM lakShaNam (6) · Śloka 6

ਰਾਜੀਮਨ੍ਤਸ੍ਤੁ ਰਾਜਿਭਿਃ| ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾ ਵਿਚਿਤ੍ਰਵਰ੍ਣਾਭਿਸ੍ਤਿਰ੍ਯਗੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਚ ਚਿਤ੍ਰਿਤਾਃ||੬||

ਸ੦- ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਭਾ ਨਾਨਾਪ੍ਰਕਾਰਾਭਿਸ੍ਤਿਰ੍ਯਗੂਰ੍ਧ੍ਵਗਰਾਜਿਭਿਰ੍ਵਿਚਿਤ੍ਰਿਤਾ ਰਾਜੀਮਨ੍ਤੋ ਵੇਦ੍ਯਾਃ|

Adhikarana gaudherasya lakShaNam (7) · Śloka 7

ਵਿਜਾਤਯੋਧੁਨੋਚ੍ਯਨ੍ਤੇ - ਗੋਧਾਸੁਤਸ੍ਤੁ ਗੌਧੇਰੋ ਵਿਸੇ ਦਰ੍ਵੀਕਰੈਃ ਸਮਃ| ਚਤੁਸ੍ਪਾਦ੍|੭|

ਸ੦- ਗੋਧਾਪੁਤ੍ਰੋ ਗੌਧੇਰਃ| ਨਨੁ, ਗੌਧੇਰ ਇਤਿ ਨਾਮ੍ਨੈਵ ਗੋਧਾਸੁਤਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਪਾਦਿ| ਤਥਾ ਚ "ਗੋਧਾਯਾ ਢ੍ਰਕ੍" ਇਤ੍ਯਪਤ੍ਯਾਰ੍ਥਵ੍ਯੁਤ੍ਪਾਦਿਤੋਯਮ੍| ਸਤ੍ਯਮਾਹ ਭਵਾਨ੍| ਯਾਦਚ੍ਛਿਕਨਾਮਸ਼ਙ੍ਕਾਨਿਰਾਸਾਯ ਤ੍ਵੇਤਤ੍| ਸ ਚ ਦਰ੍ਵੀਕਰੈਰ੍ਵਿਸੇਣ ਤੁਲ੍ਯਃ, ਤੈਰੇਵ ਜਾਤਤ੍ਵਾਤ੍| ਚਤੁਸ੍ਪਾਤ੍-ਚਤੁਸ੍ਪਾਦੋਸੌ|

Adhikarana eteShAmeva sa~gkarAt vyantarAj~jeyAH (7-8) · Śloka 8

| ਵ੍ਯਨ੍ਤਰਾਨ੍ ਵਿਦ੍ਯਾਦੇਤੇਸਾਮੇਵ ਸਙ੍ਕਰਾਤ੍||੭|| ਵ੍ਯਾਮਿਸ਼੍ਰਲਕ੍ਸਣਾਸ੍ਤੇ ਹਿ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਪ੍ਰਕੋਪਨਾਃ| |੮|

ਸ੦-ਵ੍ਯਨ੍ਤਰਾਂਸ਼੍ਚੈਤੇਸਾਮੇਵ ਸਙ੍ਕਰੇਣ ਜਾਨੀਯਾਤ੍| ਯਤਸ਼੍ਚ ਤੇ ਸਙ੍ਕੀਰ੍ਣਲਕ੍ਸਣਾਃ| ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਪ੍ਰਕੋਪਾਨਾਃ ਸ੍ਯੁਃ|

Adhikarana sarpadashane AhArAdikAraNAni (8-9) · Śloka 9

| ਆਹਾਰਾਰ੍ਥਂ ਭਯਾਤ੍ ਪਾਦਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਦਤਿਵਿਸਾਤ੍ ਕ੍ਰੁਧਃ||੮|| ਪਾਪਵਤ੍ਤਿਤਯਾ ਵੈਰਾਦ੍ਦੇਵਰ੍ਸਿਯਮਚੋਦਨਾਤ੍| ਦਸ਼ਨ੍ਤਿ ਸਰ੍ਪਾਸ੍ਤੇਸੂਕ੍ਤਂ ਵਿਸਾਧਿਕ੍ਯਂ ਯਥੋਤ੍ਤਰਮ੍||੯||

ਸ੦-ਆਹਾਰਾਦਿਭਿਃ ਕਾਰਣੈਰ੍ਭੁਜਙ੍ਗਾ ਦਸ਼ਨ੍ਤਿ| ਤੇਸੁ ਯਥੋਤ੍ਤਰਂ ਵਿਸਸ੍ਯਾਧਿਕ੍ਯਂ ਕਥਿਤਮ੍|

Adhikarana kAraNaM j~jAtvA yathAsvaM pratikriyA (10) · Śloka 10

ਆਦਿਸ੍ਟਾਤ੍ ਕਾਰਣਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਤਿਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਯਥਾਯਥਮ੍| |੧੦|

ਸ੦-ਆਦਿਸ੍ਟਾਤ੍ ਸਰ੍ਪਾਤ੍ ਹੇਤੁਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸੇਤ੍|

Adhikarana vyantarasya mArgAshrayatvam (10) · Śloka 10

| ਵ੍ਯਨ੍ਤਰਃ ਪਾਪਸ਼ੀਲਤ੍ਵਾਨ੍ਮਾਰ੍ਗਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਤਿਸ੍ਠਤਿ||੧੦||

ਸ੦-ਵ੍ਯਨ੍ਤਰੋ ਭੁਜਙ੍ਗਮਃ ਪਾਪਸ੍ਵਭਾਵਤ੍ਵਾਦ੍ਵਰ੍ਤ੍ਮ ਆਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯਾਸ੍ਤੇ|

Adhikarana tuNDAhatasya lakShaNam, vyAlIDhasya lakShaNam, vyAlutpasya lakShaNam dashTakasya lakShaNam dashTanipIDitasya lakShaNam, eShAM sAdhyAsAdhyatvam (11-14) · Śloka 14

ਯਤ੍ਰ ਲਾਲਾਪਰਿਕ੍ਲੇਦਮਾਤ੍ਰਂ ਗਾਤ੍ਰੇ ਪ੍ਰਦਸ਼੍ਯਤੇ| ਨ ਤੁ ਦਂਸ੍ਟ੍ਰਾਕਤਂ ਦਂਸ਼ਂ ਤਤ੍ਤੁਣ੍ਡਾਹਤਮਾਦਿਸ਼ੇਤ੍||੧੧|| ਏਕਂ ਦਂਸ੍ਟ੍ਰਾਪਦਂ ਦ੍ਵੇ ਵਾ ਵ੍ਯਾਲੀਢਾਖ੍ਯਮਸ਼ੋਣਿਤਮ੍| ਦਂਸ੍ਟ੍ਰਾਪਦੇ ਸਰਕ੍ਤੇ ਦ੍ਵੇ ਵ੍ਯਾਲੁਪ੍ਤਂ, ਤ੍ਰੀਣਿ ਤਾਨਿ ਤੁ||੧੨|| ਮਾਂਸਚ੍ਛੇਦਾਦਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਰਕ੍ਤਵਾਹੀਨਿ ਦਸ੍ਟਕਮ੍| ਦਂਸ੍ਟ੍ਰਾਪਦਾਨਿ ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਤਦ੍ਵਦ੍ਦਸ੍ਟਨਿਪੀਡਿਤਮ੍||੧੩|| ਨਿਰ੍ਵਿਸਂ ਦ੍ਵਯਮਤ੍ਰਾਦ੍ਯਮਸਾਧ੍ਯਂ ਪਸ਼੍ਚਿਮਂ ਵਦੇਤ੍| |੧੪|

ਸ੦- ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਕਾਯੇ ਲਾਲਾਪਰਿਕ੍ਲੇਦਮਾਤ੍ਰਮ੍ ਉਪਲਭ੍ਯਤੇ, ਨ ਪੁਨਰ੍ਦਂਸ੍ਟ੍ਰਾਕਤਂ ਦਂਸ਼ਮ੍| ਤਤ੍-ਏਵਂਭੂਤਂ, ਤੁਣ੍ਡਾਹਤਂ ਕਥਯਨ੍ਤਿ| ਏਕਂ ਦਂਸ੍ਟ੍ਰਾਪਦਂ ਦ੍ਵੇ ਵਾ ਦਂਸ੍ਟ੍ਰਾਪਦੇ ਰਕ੍ਤਵਰ੍ਜਿਤੇ ਤਦ੍ ਵ੍ਯਾਲੀਢਸਂਜ੍ਞਮ੍| ਦ੍ਵੇ ਦਮ੍ਸ੍ਟ੍ਰਾਪਦੇ ਸਸ਼ੋਣਿਤੇ ਵ੍ਯਾਲੁਪ੍ਤਂ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍| ਤ੍ਰੀਣਿ ਤੁ ਦਂਸ੍ਟ੍ਰਾਪਦਾਨਿ ਮਾਂਸਚ੍ਛੇਦਾਤ੍ ਸਨ੍ਤਤਾਸ੍ਰਵਾਹੀਨਿ ਦਸ੍ਟਕਮਾਦਿਸ਼ੇਤ੍| ਦਂਸ੍ਟ੍ਰਾਪਦਾਨਿ ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਤਦ੍ਵਤ੍-ਦਸ੍ਟਕਮਿਵ, ਦਸ੍ਟਨਿਪੀਡਿਤਂ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਏਸੁ ਮਧ੍ਯੇ ਦ੍ਵਯਮਾਦਿਕਥਿਤਂ ਨਿਰ੍ਵਿਸਂ ਵਦੇਤ੍| ਪਸ਼੍ਚਿਮਂ-ਦਸ੍ਟਨਿਪੀਡਿਤਾਖ੍ਯਂ, ਅਸਾਧ੍ਯਂ ਵਦੇਤ੍| ਵ੍ਯਾਲੁਪ੍ਤਦਸ੍ਟਕਂ ਤੁ ਕਚ੍ਛ੍ਰਸਾਧ੍ਯਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਾਦ੍ਗਮ੍ਯਤੇ|

Adhikarana sarpaviShasya raktaprAptyaiva vardhanam (14-15) · Śloka 15

| ਵਿਸਂ ਨਾਹੇਯਮਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਰਕ੍ਤਂ ਦੂਸਯਤੇ ਵਪੁਃ||੧੪|| ਰਕ੍ਤਮਣ੍ਵਪਿ ਤੁ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਵਰ੍ਧਤੇ ਤੈਲਮਮ੍ਬੁਵਤ੍| |੧੫|

ਸ੦- ਸਰ੍ਪਜਂ ਵਿਸਂ ਨ ਸ਼ੋਣਿਤਮਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸ਼ਰੀਰਂ ਦੂਸਯਤੇ, ਅਪਿ ਤੁ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ| ਕਿਨ੍ਤੁ ਰਕ੍ਤਂ ਸ੍ਤੋਕਮਪਿ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਵਿਸਂ ਵਰ੍ਧਤੇ| ਯਥਾ ਤੈਲਂ ਜਲਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਪ੍ਰਸਰਤਿ ਤਥੈਵ| ਆਹੇਯਮਿਤਿ "ਦਤਿਕੁਕ੍ਸਿ" ਇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਭਵਾਰ੍ਥੇ ਢਞ੍|

Adhikarana sarpA~ggAbhihatasya lakShaNam (15-16) · Śloka 16

| ਭੀਰੋਸ੍ਤੁ ਸਰ੍ਪਸਂਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਦ੍ਭਯੇਨ ਕੁਪਿਤੋਨਿਲਃ||੧੫|| ਕਦਾਚਿਤ੍ਕੁਰੁਤੇ ਸ਼ੋਫਂ ਸਰ੍ਪਾਙ੍ਗਾਭਿਹਤਂ ਤੁ ਤਤ੍| |੧੬|

ਸ੦- ਭੀਰੋਃ-ਸਭਯਸ੍ਯ ਪੁਂਸਃ, ਸਰ੍ਪਸਂਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਦ੍ਧੇਤੋਰ੍ਯਦ੍ਭਯਂ ਤੇਨ ਵਾਯੁਃ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਃ ਕਦਾਚਿਚ੍ਛੋਫਂ ਵਿਧਤ੍ਤੇ| ਤਤ੍ ਸਰ੍ਪਾਙ੍ਗਾਭਿਹਤਂ ਸ੍ਯਾਤ੍|

Adhikarana sha~gkaviShasya lakShaNam (16-17) · Śloka 17

| ਦੁਰ੍ਗਾਨ੍ਧਕਾਰੇ ਵਿਦ੍ਧਸ੍ਯ ਕੇਨਚਿਦ੍ਦਸ੍ਟਸ਼ਙ੍ਕਯਾ||੧੬|| ਵਿਸੋਦ੍ਵੇਗੋ ਜ੍ਵਰਸ਼੍ਚਰ੍ਦਿਰ੍ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾ ਦਾਹੋਪਿ ਵਾ ਭਵੇਤ੍| ਗ੍ਲਾਨਿਰ੍ਮੋਹੋਤਿਸਾਰੋ ਵਾ ਤਚ੍ਛਙ੍ਕਾਵਿਸਮੁਚ੍ਯਤੇ||੧੭||

ਸ੦- ਦੁਰ੍ਗਾਨ੍ਧਕਾਰੇ ਕੇਨਚਿਤ੍ਪ੍ਰਾਣਿਨਾ ਵਿਦ੍ਧਸ੍ਯ ਦਸ੍ਟਸ਼ਙ੍ਕਯਾ ਵਿਸੋਦ੍ਵੇਗਾਦਯਃ ਸ੍ਯੁਃ, ਤਚ੍ਛਙ੍ਕਾਵਿਸਂ ਨਿਗਦ੍ਯਤੇ|

Adhikarana saviShadaMshasya lakShaNam , nirviShadaMshasya lakShaNam (18) · Śloka 18

ਤੁਦ੍ਯਤੇ ਸਵਿਸੋ ਦਂਸ਼ਃ ਕਣ੍ਡੂਸ਼ੋਫਰੁਜਨ੍ਵਿਤਃ| ਦਹ੍ਯਤੇ ਗ੍ਰਥਿਤਃ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਵਿਪਰੀਤਸ੍ਤੁ ਨਿਰ੍ਵਿਸਃ||੧੮||

ਸ੦- ਸਵਿਸੋ ਦਂਸ਼ੋ ਵ੍ਯਥ੍ਯਤੇ, ਕਣ੍ਡ੍ਵਾਦਿਯੁਤੋ ਦਹ੍ਯਤੇ, ਜਾਲਕਵਤ੍ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਗ੍ਰਥਿਤਃ| ਅਸ੍ਮਾਦ੍ਵਿਪਰੀਤਸ਼੍ਚ ਨਿਰ੍ਵਿਸਃ ਸ੍ਯਾਤ੍|

Adhikarana darvIkarANAM prathamavegasya lakShaNam, dvitIyavegasya lakShaNam, tRutIyavegasya lakShaNam, caturthavegasya lakShaNam, pa~jcamavegasya lakShaNam, ShaShThavegasya lakShaNam, saptamavegasya lakShaNam (19-22) · Śloka 22

ਪੂਰ੍ਵੇ ਦਰ੍ਵੀਕਤਾਂ ਵੇਗੇ ਦੁਸ੍ਟਂ ਸ਼੍ਯਾਵੀਭਵਤ੍ਯਸਕ੍| ਸ਼੍ਯਾਵਤਾ ਤੇਨ ਵਕ੍ਤ੍ਰਾਦੌ ਸਰ੍ਪਨ੍ਤੀਵ ਚ ਕੀਟਕਾਃ||੧੯|| ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਗ੍ਰਨ੍ਥਯੋ ਵੇਗੇ, ਤਤੀਯੇ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਗੌਰਵਮ੍| ਦਗ੍ਰੋਧੋ ਦਂਸ਼ਵਿਕ੍ਲੇਦਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਥੇ ਸ੍ਠੀਵਨਂ ਵਮਿਃ||੨੦|| ਸਨ੍ਧਿਵਿਸ਼੍ਲੇਸਣਂ ਤਨ੍ਦ੍ਰਾ ਪਞ੍ਚਮੇ ਪਰ੍ਵਭੇਦਨਮ੍| ਦਾਹੋ ਹਿਧ੍ਮਾ ਚ, ਸਸ੍ਠੇ ਤੁ ਹਤ੍ਪੀਡਾ ਗਾਤ੍ਰਗੌਰਵਮ੍||੨੧|| ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾ ਵਿਪਾਕੋਤੀਸਾਰਃ, ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸ਼ੁਕ੍ਰਂ ਤੁ ਸਪ੍ਤਮੇ| ਸ੍ਕਨ੍ਧਪਸ੍ਠਕਟੀਭਙ੍ਗਃ ਸਰ੍ਵਚੇਸ੍ਟਾਨਿਵਰ੍ਤਨਮ੍||੨੨||

ਸ੦- ਦਰ੍ਵੀਕਰਾਣਾਂ ਪ੍ਰਥਮੇ ਵਿਸਵੇਗੇ ਸ਼੍ਯਾਵਵਰ੍ਣਂ ਦੁਸ੍ਟਂ ਚ ਰਕ੍ਤਂ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਤੇਨ ਚ-ਤਾਦਸ਼ਾ ਰਕ੍ਤੇਨ, ਮੁਖਨਯਨਾਦੌ ਸ਼੍ਯਾਵਤਾ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਕੀਟਕਾਸ਼੍ਚ ਗਾਤ੍ਰੇ ਸਰ੍ਪਨ੍ਤੀਵ| ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਵਿਸਵੇਗੇ ਗ੍ਰਨ੍ਥਯਃ ਸ੍ਯੁਃ| ਤਤੀਯੇ ਸ਼ਿਰੋਗੁਰੁਤ੍ਵਾਦਯਃ ਸ੍ਯੁਃ| ਚਤੁਰ੍ਥੇ ਸ੍ਠੀਵਨਾਦਯਃ| ਪਞ੍ਚਮੇ ਸਨ੍ਧਿਵਿਸ਼੍ਲੇਸਣਂ ਤਨ੍ਦ੍ਰਾ ਪਰ੍ਵਭੇਦਨਂ ਦਾਹੋ ਹਿਕ੍ਕਾ ਚ| ਸਸ੍ਠੇ ਚ ਵੇਗੇ ਹਦਯਪੀਡਾਦ੍ਯਾਃ| ਸਪ੍ਤਮੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸ੍ਕਨ੍ਧਾਦਿਭਙ੍ਗਃ ਸਰ੍ਵਚੇਸ੍ਟਾਨਿਵਰ੍ਤਨਂ ਸ੍ਯਾਤ੍|

Adhikarana maNDalidaShTasya prathamavegasya lakShaNam, dvitIyavegasya lakShaNam, trutIyaIvegasya lakShaNam, caturthavegasya lakShaNam, pa~jcamavegasya lakShaNam, ShaShThavegasya lakShaNam, saptamavegasya lakShaNam (23-24) · Śloka 24

ਅਥ ਮਣ੍ਡਲਿਦਸ੍ਟਸ੍ਯ ਦੁਸ੍ਟਂ ਪੀਤੀਭਵਤ੍ਯਸਕ੍| ਤੇਨ ਪੀਤਾਙ੍ਗਤਾ ਦਾਹੋ, ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਸ਼੍ਵਯਥੂਦ੍ਭਵਃ||੨੩|| ਤਤੀਯੇ ਦਂਸ਼ਵਿਕ੍ਲੇਦਃ ਸ੍ਵੇਦਸ੍ਤਸ੍ਣਾ ਚ ਜਾਯਤੇ| ਚਤੁਰ੍ਥੇ ਜ੍ਵਰ੍ਯਤੇ, ਦਾਹਃ ਪਞ੍ਚਮੇ ਸਰ੍ਵਗਾਤ੍ਰਗਃ||੨੪||

ਸ੦- ਮਣ੍ਡਲਿਨਾ ਦਸ੍ਟਸ੍ਯ ਪ੍ਰਥਮੇ ਵੇਗੇ ਰਕ੍ਤਂ ਦੁਸ੍ਟਂ ਪੀਤੀਭਵਤਿ| ਤੇਨ ਚ ਰਕ੍ਤੇਨ ਪੀਤਾਙ੍ਗਤਾ ਦਾਹਸ਼੍ਚ| ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਸ਼੍ਵਯਥੂਦ੍ਭੂਤਿਃ| ਤਤੀਯੇ ਦਂਸ਼ਵਿਕ੍ਲੇਦਾਦਯਃ| ਚਤੁਰ੍ਥੇ ਵੇਗੇ ਜ੍ਵਰੋ ਦਾਹਃ| ਪਞ੍ਚਮੇ ਸਰ੍ਵਸ਼ਰੀਰਗਤੋ ਦਾਹਃ|

Adhikarana rAjImaddaShTasya prathamavegasya lakShaNam, dvitIyavegasya lakShaNam, tRUtIyavegasya lakShaNam, caturthavegasya lakShaNam, pa~jcamavegasya lakShaNam, ShaShThasaptamavegayoH lakShaNam (25-27) · Śloka 27

ਦਸ੍ਟਸ੍ਯ ਰਾਜਿਲੈਰ੍ਦੁਸ੍ਟਂ ਪਾਣ੍ਡੁਤਾਂ ਯਾਤਿ ਸ਼ੋਣਿਤਮ੍| ਪਾਣ੍ਡੁਤਾ ਤੇਨ ਗਾਤ੍ਰਾਣਾਂ, ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਗੁਰੁਤਾਤਿ ਚ||੨੫|| ਤਤੀਯੇ ਦਂਸ਼ਵਿਕ੍ਲੇਦੋ ਨਾਸਿਕਾਕ੍ਸਿਮੁਖਸ੍ਰਵਾਃ| ਚਤੁਰ੍ਥੇ ਗਰਿਮਾ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨੋ ਮਨ੍ਯਾਸ੍ਤਮ੍ਭਸ਼੍ਚ, ਪਞ੍ਚਮੇ||੨੬|| ਗਾਤ੍ਰਭਙ੍ਗੋ ਜ੍ਵਰਃ ਸ਼ੀਤਃ ਸ਼ੇਸਯੋਃ ਪੂਰ੍ਵਵਦ੍ਵਦੇਤ੍| |੨੭|

ਸ੦- ਰਾਜਿਮਤਾ ਦੁਸ੍ਟਸ੍ਯ ਰਕ੍ਤਂ ਦੁਸ੍ਟਂ ਪਾਣ੍ਡੁਤਾਂ ਗਚ੍ਚਤਿ| ਤੇਨ ਹੇਤੁਨਾ ਗਾਤ੍ਰਾਣਾਂ ਪਾਣ੍ਡੁਤਾ| ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਵੇਗੇਤਿਗਾਤ੍ਰਗੁਰੁਤ੍ਵਮ੍| ਤਤੀਯੇ ਦਂਸ਼ਵਿਕ੍ਲੇਦਾਦਯਃ| ਚਤੁਰ੍ਥੇ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨੋ ਗਰਿਮਾਦਯਃ| ਪਞ੍ਚਮੇ ਗਾਤ੍ਰਭਙ੍ਗਾਦਯਃ| ਸ੦- ਸ਼ੇਸਯੋਃ-ਸਸ੍ਠਸਪ੍ਤਮਯੋਰ੍ਲਕ੍ਸਣਂ, ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍-ਦਰ੍ਵੀਕਰਵਤ੍, ਵਦੇਤ੍|

Adhikarana pa~jcasu vegeShu cikitsA kAryA ShaShThasaptamayorna kAryA (27) · Śloka 27

| ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਪਞ੍ਚਸੁ ਵੇਗੇਸੁ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਂ, ਨ ਤਤਃ ਪਰਮ੍||੨੭||

ਸ੦- ਪਞ੍ਚਸੁ ਵੇਗੇਸੁ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਨ ਤੁ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪਰਮ੍, ਅਸਾਧ੍ਯਤ੍ਵਾਤ੍|

Adhikarana alpaviShasarpANAM lakShaNam (28-30) · Śloka 30

ਜਲਾਪ੍ਲੁਤਾ ਰਤਿਕ੍ਸੀਣਾ ਭੀਤਾ ਨਕੁਲਨਿਰ੍ਜਿਤਾਃ| ਸ਼ੀਤਵਾਤਾਤਪਵ੍ਯਾਧਿਕ੍ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਣਾਸ਼੍ਰਮਪੀਡਿਤਾਃ||੨੮|| ਤੂਰ੍ਣਂ ਦੇਸ਼ਾਨ੍ਤਰਾਯਾਤਾ ਵਿਮੁਕ੍ਤਵਿਸਕਞ੍ਚੁਕਾਃ| ਕੁਸੌਸਧੀਕਣ੍ਟਕਵਦ੍ਯੇ ਚਰਨ੍ਤਿ ਚ ਕਾਨਨਮ੍||੨੯|| ਦੇਸ਼ਂ ਚ ਦਿਵ੍ਯਾਧ੍ਯੁਸਿਤਂ ਸਰ੍ਪਾਸ੍ਤੇਲ੍ਪਵਿਸਾ ਮਤਾਃ| |੩੦|

ਸ੦-ਜਲਾਪ੍ਲੁਤਾਦਯਃ ਸਰ੍ਪਾ ਅਲ੍ਪਵਿਸਾ ਜ੍ਞੇਯਾਃ| ਦਿਵ੍ਯਾਧ੍ਯੁਸਿਤੋ ਦੇਸ਼ੋ-ਯਤ੍ਰ ਦੇਵਤਾਃ ਕਤਸਨ੍ਨਿਧਾਨਾਃ, ਤਂ ਦੇਸ਼ਂ ਚਰਨ੍ਤਿ| [ "ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨਚੈਤ੍ਯਵਲ੍ਮੀਕਯਜ੍ਞਾਸ਼੍ਰਯਸੁਰਾਲਯੇ| ਚਤੁਸ੍ਪਥੇ ਜਲਸ੍ਥਾਨੇ ਜੀਰ੍ਣੋਦ੍ਯਾਨੇਸੁ ਕੋਠਰੇ|| ਕ੍ਸੀਰਦ੍ਰੁਮੇ ਨਿਮ੍ਬਤਰੌ ਨਿਰ੍ਝਰੇ ਗਿਰਿਗਹ੍ਵਰੇ| ਚਕ੍ਰਵਜ੍ਰਗਦਾਕੁਨ੍ਤਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਾਙ੍ਕਜਟਾਧਰਾਃ|| ਰਕ੍ਤਾਸ੍ਯਨਯਨਾ ਯੇ ਚ ਤੇ ਸ੍ਯੁਰਾਸ਼ੀਵਿਸੋਪਮਾਃ| ਨ ਤੇਸੁ ਕਾਲਨਿਯਮੋ ਨ ਚ ਵੇਗੇਸ੍ਵਨੁਕ੍ਰਮਃ| ਮਨ੍ਤ੍ਰਤਨ੍ਤ੍ਰਬਲਾਨ੍ਨਾਪਿ ਪ੍ਰਸਹ੍ਯ ਵਿਨਿਵਰ੍ਤਨਮ੍|" ਵਦ੍ਧਵਾਗ੍ਭਟਾਤ੍| ] (ਸਂ.ਉ.ਅ. ੪੧)

Adhikarana shmashAnAdiShu marmasu ca daShTasyAsAdhyatvam (30-32) · Śloka 32

| ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨਚਿਤਿਚੈਤ੍ਯਾਦੌ ਪਞ੍ਚਮੀਪਕ੍ਸਸਨ੍ਧਿਸੁ||੩੦|| ਅਸ੍ਟਮੀਨਵਮੀਸਨ੍ਧ੍ਯਾਮਧ੍ਯਰਾਤ੍ਰਿਦਿਨੇਸੁ ਚ| ਯਾਮ੍ਯਾਗ੍ਨੇਯਮਘਾਸ਼੍ਲੇਸਾਵਿਸ਼ਾਖਾਪੂਰ੍ਵਨੈਃਤੇ||੩੧|| ਨੈਃ-ਤਾਖ੍ਯੇ ਮੁਹੂਰ੍ਤੇ ਚ ਦਸ੍ਟਂ ਮਰ੍ਮਸੁ ਚ ਤ੍ਯਜੇਤ੍| |੩੨|

ਸ੦- ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨਾਦਿਸੁ ਦਸ੍ਟਂ ਮਰ੍ਮਸੁ ਚ ਦਸ੍ਟਂ ਤ੍ਯਜੇਤ੍| ਯਾਮ੍ਯਂ-ਭਰਣੀ| ਆਗ੍ਨੇਯਂ-ਕਤ੍ਤਿਕਾ| ਨੈਃ-ਤਂ-ਮੂਲਮ੍| ਨੈਃ-ਤਾਖ੍ਯੋ ਮੁਹੂਰ੍ਤੋ-ਸਨ੍ਧ੍ਯੋਦਯ ਏਵ|

Adhikarana sarpadaShTo sitAsyAkShAdiyuto na jIvati (32-33) · Śloka 33

| ਦਸ੍ਟਮਾਤ੍ਰਃ ਸਿਤਾਸ੍ਯਾਕ੍ਸਃ ਸ਼ੀਰ੍ਯਮਾਣਸ਼ਿਰੋਰੁਹਃ||੩੨|| ਸ੍ਤਬ੍ਧਜਿਹ੍ਵੋ ਮੁਹੁਰ੍ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਨ੍ ਸ਼ੀਤੋਚ੍ਛ੍ਵਾਸੋ ਨ ਜੀਵਤਿ| |੩੩|

ਸ੦- ਯਃ ਸ਼ੁਕ੍ਲਮੁਖਨਯਨਃ ਪਤਤ੍ਕਚਃ ਸ੍ਤਬ੍ਧਰਸਨਃ ਪੁਨਃਪੁਨਰ੍ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਨ੍ ਸ਼ੀਤੋਚ੍ਛ੍ਵਾਸਃ, ਸ ਨ ਜੀਵਤਿ| [ "ਵੇਪਥੁਰ੍ਵੇਦਨਾਸ੍ਤੀਵ੍ਰਾ ਗ੍ਰੀਵਾਭਙ੍ਗੋਕ੍ਸਿਰਕ੍ਤਤਾ| ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾ ਗਲਗ੍ਰਹਸ਼੍ਛਰ੍ਦਿਃ ਪ੍ਰੇਤਰਾਜਸ੍ਯ ਕਿਙ੍ਕਰਾਃ|| ਜਾਮ੍ਬਵਪ੍ਰਤਿਮੋ ਦਂਸ਼ਃ ਕੂਰ੍ਮਪਸ੍ਠਵਦੁਨ੍ਨਤਃ| ਰਕ੍ਤਂ ਖੇਭ੍ਯਃ ਸਮਸ੍ਤੇਭ੍ਯੋ ਵਰ੍ਤਤੇ ਨ ਤੁ ਦਂਸ਼ਤਃ|| ਰੋਮਹਰ੍ਸੋ ਨ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰੈਃ ਸ਼੍ਵਯਥੁਰ੍ਲੋਹਿਤੋਸਿਤਃ| ਹਸ੍ਟਮੇਹਨਤਾ ਵਕ੍ਰਵਕ੍ਤ੍ਰਤ੍ਵਂ ਯਸ੍ਯ ਤਂ ਤ੍ਯਜੇਤ੍||" ਵਦ੍ਧਵਾਗ੍ਭਟਾਤ੍| } (ਸਂ.ਉ. ਅ. ੪੧)

Adhikarana sarpadaShTo yugapat hidhmAdiyuto na jIvati (33-34) · Śloka 34

| ਹਿਧ੍ਮਾ ਸ਼੍ਵਾਸੋ ਵਮਿਃ ਕਾਸੋ ਦਸ੍ਟਮਾਤ੍ਰਸ੍ਯ ਦੇਹਿਨਃ||੩੩|| ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਯੁਗਪਦ੍ਯਸ੍ਯ ਸ ਹਚ੍ਛੂਲੀ ਨ ਜੀਵਤਿ| |੩੪|

ਸ੦- ਯਸ੍ਯ ਦੇਹਿਨ ਏਕਕਾਲਮੇਵ ਹਿਧ੍ਮਾਦਯੋ ਹਚ੍ਛੂਲਂ ਚ ਸ੍ਯਾਤ੍, ਸ ਨ ਜੀਵਤਿ|

Adhikarana sarpadaShTo viShapItAdishca phenavamanAdilakShaNayuto na jIvati (34-36) · Śloka 36

| ਫੇਨਂ ਵਮਤਿ ਨਿਃਸਂਜ੍ਞਃ ਸ਼੍ਯਾਵਪਾਦਕਰਾਨਨਃ||੩੪|| ਨਾਸਾਵਸਾਦੋ ਭਙ੍ਗੋਙ੍ਗੇ ਵਿਡ੍ਭੇਦਃ ਸ਼੍ਲਥਸਨ੍ਧਿਤਾ| ਵਿਸਪੀਤਸ੍ਯ ਦਸ੍ਟਸ੍ਯ ਦਿਗ੍ਧੇਨਾਭਿਹਤਸ੍ਯ ਚ||੩੫|| ਭਵਨ੍ਤ੍ਯੇਤਾਨਿ ਰੂਪਾਣਿ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਜੀਵਿਤਕ੍ਸਯੇ| |੩੬|

ਸ੦- ਯਸ਼੍ਚ ਫੇਨਂ ਵਮਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚੇਤਨਃ ਸ਼੍ਯਾਵਪਾਦਾਦਿਸ੍ਤਥਾ ਨਾਸਾਵਸਾਦਾਦਯਸ਼੍ਚ, ਯਸ੍ਯ ਪੁਂਸੋ ਵਿਸਪੀਤਸ੍ਯ ਤਥਾ ਦਸ੍ਟਮਾਤ੍ਰਸ੍ਯ ਵਿਸਲਿਪ੍ਤਕੇਨਾਭਿਹਤਸ੍ਯ ਚ ਸਾਮਾਨ੍ਯੇਨੈਤਾਨਿ ਰੂਪਾਣਿ ਤਸ੍ਯ ਜੀਵਿਤਕ੍ਸਯੇ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਸ੍ਯੁਃ| ਵਿਸਪੀਤਸ੍ਯੇਤ੍ਯਾਹਿਤਾਗ੍ਨਿਸੂਕ੍ਤਤ੍ਵਾਤ੍ ਪਰਨਿਪਾਤਃ|

Adhikarana sarpadaShTo tIkShNanasyaishcetanAbhAvAdirna jIvati (36-37) · Śloka 37

| ਨ ਨਸ੍ਯੈਸ਼੍ਚੇਤਨਾ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੈਰ੍ਨ ਕ੍ਸਤਾਤ੍ ਕ੍ਸਤਜਾਗਮਃ||੩੬|| ਦਣ੍ਡਾਹਤਸ੍ਯ ਨੋ ਰਾਜਿਃ ਪ੍ਰਯਾਤਸ੍ਯ ਯਮਾਨ੍ਤਿਕਮ੍| |੩੭|

ਸ੦-ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੈਰ੍ਨਸ੍ਯੈਰ੍ਨ ਚੇਤਨਾ-ਨ ਚੈਤਨ੍ਯਮ੍| ਤਥਾ ਕ੍ਸਤਾਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾਦ੍ਰਕ੍ਤਾਗਮੋ ਨ ਭਵਤਿ| ਤਥਾ ਦਣ੍ਡੇਨ-ਲਗੁਡੇਨ, ਆਹਤਸ੍ਯ ਰਾਜਿਃ-ਲੇਖਾ, ਨ ਭਵਤਿ| ਯਮਸਮੀਪਂ ਪ੍ਰਯਾਤਸ੍ਯ-ਗਮਿਸ੍ਯਤੋ ਨਰਸ੍ਯ| ਪ੍ਰਯਾਤ ਸ੍ਯੇਤਿ "ਵਰ੍ਤਮਾਨਸਾਮੀਪ੍ਯੇ ਵਰ੍ਤਮਾਨਵਦ੍ਵਾ" ਇਤਿ ਭਵਿਸ੍ਯਤਿ ਕ੍ਤਃ|

Adhikarana ato~anyathA viShamAshu shamaM nayet (37-38) · Śloka 38

| ਅਤੋਨ੍ਯਥਾ ਤੁ ਤ੍ਵਰਯਾ ਪ੍ਰਦੀਪ੍ਤਾਗਾਰਵਦ੍ਭਿਸਕ੍||੩੭|| ਰਕ੍ਸਨ੍ ਕਣ੍ਠਗਤਾਨ੍ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ ਵਿਸਮਾਸ਼ੁ ਸ਼ਮਂ ਨਯੇਤ੍| |੩੮|

ਸ੦- ਅਤੋਨ੍ਯਥਾ-ਸਾਧ੍ਯਤ੍ਵੇ ਸਤਿ, ਤ੍ਵਰਯਾ-ਸਦ੍ਯੋ ਦ੍ਰਾਗੇਵ, ਕਣ੍ਠਗਤਾਨ੍ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ ਜ੍ਵਲਿਤਗਹਮਿਵ ਰਕ੍ਸਨ੍ ਵਿਸਂ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਂ ਨਯੇਤ੍|

Adhikarana daShTasya viShaM mAtrAshatAddehaM prakramate (38-39) · Śloka 39

| ਮਾਤ੍ਰਾਸ਼ਤਂ ਵਿਸਂ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਦਂਸ਼ੇ ਦਸ੍ਟਸ੍ਯ ਦੇਹਿਨਃ||੩੮|| ਦੇਹਂ ਪ੍ਰਕ੍ਰਮਤੇ ਧਾਤੂਨ੍ ਰੁਧਿਰਾਦੀਨ੍ ਪ੍ਰਦੂਸਯਤ੍| |੩੯|

ਸ੦- ਸ਼ਰੀਰਿਣੋ ਦਸ੍ਟਸ੍ਯ ਦਂਸ਼ੇ ਮਾਤ੍ਰਾਸ਼ਰਤੁਲ੍ਯਕਾਲਂ ਵਿਸਂ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਦੇਹਂ ਪ੍ਰਕ੍ਰਮਤੇ ਰੁਧਿਰਾਦੀਨ੍ ਧਾਤੂਨ੍ ਦੂਸਯਤ੍| ਪ੍ਰਕ੍ਰਮਤ ਇਤਿ "ਪ੍ਰੋਪਾਭ੍ਯਾਮ੍" ਇਤਿ ਤਙ੍|

Adhikarana etasminnantare daMshasyotkartanAdikaM kAryam (39-40) · Śloka 40

| ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਨ੍ਤਰੇ ਕਰ੍ਮ ਦਂਸ਼ਸ੍ਯੋਤ੍ਕਰ੍ਤਨਾਦਿਕਮ੍||੩੯|| ਕੁਰ੍ਯਾਚ੍ਛੀਘ੍ਰਂ ਯਥਾ ਦੇਹੇ ਵਿਸਵਲ੍ਲੀ ਨ ਰੋਹਤਿ| |੪੦|

ਸ੦- ਅਸ੍ਮਿਨ੍ਨਨ੍ਤਰੇ-ਅਵਸਰੇ, ਦਂਸ਼ਸ੍ਯੋਤ੍ਕਰ੍ਤਨਾਦਿਕਂ ਕਰ੍ਮ ਚਪਲਂ ਵਿਦਧੀਤ, ਯਥਾ ਵਿਸਵਲ੍ਲੀ ਕਾਯੇ ਨ ਰੋਹਤਿ| ਵਿਸਂ ਵਲ੍ਲੀਵੇਤਿ "ਉਪਮਿਤਂ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਾਦਿਭਿਃ" ਇਤਿ ਸਮਾਸਃ|

Adhikarana daShTamAtrastameva sarpamAshu dashedityAdi (40-41) · Śloka 41

| ਦਸ੍ਟਮਾਤ੍ਰੋ ਦਸ਼ੇਦਾਸ਼ੁ ਤਮੇਵ ਪਵਨਾਸ਼ਿਨਮ੍||੪੦|| ਲੋਸ੍ਟਂ ਮਹੀਂ ਵਾ ਦਸ਼ਨੈਸ੍ਛਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਚਾਨੁ ਸਸਮ੍ਭ੍ਰਮਮ੍| ਨਿਸ੍ਠੀਵੇਨ ਸਮਾਲਿਮ੍ਪੇਦ੍ਦਂਸ਼ਂ ਕਰ੍ਣਮਲੇਨ ਵਾ||੪੧||

ਸ੦- ਦਸ੍ਟਮਾਤ੍ਰਃ ਪੁਰੁਸਸ੍ਤਮੇਵ ਸਰ੍ਪਂ-ਦਸ੍ਟਾਰਂ, ਸ਼ੀਘ੍ਰਮੇਵ ਖਾਦੇਤ੍ (ਦਸ਼ੇਤ੍)| ਅਥਵਾ ਲੋਸ੍ਟਂ ਧਰਣੀਂ ਦਸ਼ਨੈਸ਼੍ਛਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਪਸ਼੍ਚਾਚ੍ਚ ਝਟਿਤਿ ਨਿਸ੍ਠੀਵੇਨ ਦਂਸ਼ਮਾਲਿਮ੍ਪੇਤ੍| ਕਰ੍ਣਮਲੇਨ ਵਾਲਿਮ੍ਪੇਤ੍|

Adhikarana bandhanena viShastambhanaprakAraH (42-43) · Śloka 43

ਦਂਸ਼ਸ੍ਯੋਪਰਿ ਬਧ੍ਨੀਯਾਦਰਿਸ੍ਟਾਂ ਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲੇ| ਕ੍ਸੌਮਾਦਿਭਿਰ੍ਵੇਣਿਕਯਾ ਸਿਦ੍ਧੈਰ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਮਨ੍ਤ੍ਰਵਿਤ੍||੪੨|| ਅਮ੍ਬੁਵਤ੍ ਸੇਤੁਬਨ੍ਧੇਨ ਬਨ੍ਧੇਨ ਸ੍ਤਭ੍ਯਤੇ ਵਿਸਮ੍| ਨ ਵਹਨ੍ਤਿ ਸਿਰਾਸ਼੍ਚਾਸ੍ਯ ਵਿਸਂ ਬਨ੍ਧਾਭਿਪੀਡਿਤਾਃ||੪੩||

ਸ੦- ਦਂਸਸ੍ਯੋਪਰਿਸ੍ਟਾਚ੍ਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲੇਰਿਸ੍ਟਾਂ ਕ੍ਸੌਮਾਦਿਭਿਰ੍ਵੇਣਿਕਯਾ ਸਿਦ੍ਧੈਸ਼੍ਚ ਮਨ੍ਤ੍ਰੈਰੁਪਲਕ੍ਸਿਤੋ ਮਨ੍ਤ੍ਰੈਰੁਪਲਕ੍ਸਿਤੋ ਮਨ੍ਤ੍ਰਜ੍ਞੋ ਬਧ੍ਨੀਯਾਤ੍| ਬਨ੍ਧੇਨ ਹਿ ਵਿਸਂ ਸ੍ਤਭ੍ਯਤੇ| ਜਲਂ ਯਥਾ ਸੇਤੁਬਨ੍ਧੇਨ| ਅਸ੍ਯ ਚ ਦਸ੍ਟਸ੍ਯ, ਸਿਰਾ ਵਿਸਂ ਬਨ੍ਧਨਪੀਡਿਤਾ ਨ ਵਹਨ੍ਤਿ|

Adhikarana anu niShpIDya daMshamuddharet (44) · Śloka 44

ਨਿਸ੍ਪੀਡ੍ਯਾਨੂਦ੍ਧੇਰਦ੍ਦਂਸ਼ਂ ਮਰ੍ਮਸਨ੍ਧ੍ਯਗਤਂ ਤਥਾ| ਨ ਜਾਯਤੇ ਵਿਸਾਦ੍ਵੇਗੋ ਬੀਜਨਾਸ਼ਾਦਿਵਾਙ੍ਕੁਰਃ||੪੪||

ਸ੦- ਅਨੁ-ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍, ਨਿਸ੍ਪੀਡ੍ਯ ਦਂਸ਼ਮੁਦ੍ਧਰੇਤ੍ ਮਰ੍ਮਸਨ੍ਧਿਂ ਵਰ੍ਜਯਿਤ੍ਵਾ| ਤਥਾ-ਏਵਂ ਕਤੇ ਸਤਿ, ਵਿਸਵੇਗੋ ਨ ਜਾਯਤੇ| ਯਥਾ-ਅਙ੍ਕੁਰੋ ਬੀਜਨਾਸ਼ਾਤ੍|

Adhikarana maNDalItaradaMshasya prataptahemAdinA dahanam (45-46) · Śloka 46

ਦਂਸ਼ਂ ਮਣ੍ਡਲਿਨਾਂ ਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪਿਤ੍ਤਲਤ੍ਵਾਦਥਾਪਰਮ੍| ਪ੍ਰਤਪ੍ਤੈਰ੍ਹੇਮਲੋਹਾਦ੍ਯੈਰ੍ਦਹੇਦਾਸ਼ੂਲ੍ਮੁਕੇਨ ਵਾ||੪੫|| ਕਰੋਤਿ ਭਸ੍ਮਸਾਤ੍ਸਦ੍ਯੋ ਵਹ੍ਨਿਃ ਕਿਂ ਨਾਮ ਤੁ ਕ੍ਸਤਮ੍| |੪੬|

ਸ੦- ਮਣ੍ਡਲਿਨਾਂ ਚ ਦਂਸ਼ਂ ਪਿਤ੍ਤਲਤ੍ਵਾਦ੍ਧੇਤੋਰ੍ਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ, ਅਥਾਪਰਂ ਦਂਸ਼ਂ ਹੇਮਾਦਿਭਿਃ ਪ੍ਰਤਪ੍ਤੈਃ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਦਹੇਦੁਲ੍ਮੁਕੇਨ ਵਾ| ਯਤੋਗ੍ਨਿਃ ਸਦ੍ਯ ਏਵ ਭਸ੍ਮਤਾਂ ਸਰ੍ਵਮੇਵ ਵਸ੍ਤੁ ਨਯਤਿ| ਕ੍ਸਤਂ ਤੁ ਕਿਯਨ੍ਮਾਤ੍ਰਮ੍|

Adhikarana maNDalItaradaMshasya mRudAdipUrNavatkreNa vA~a~acUShaNam, agadairmuhura~ggalepaH, candanAdisalilena secanam (46-48) · Śloka 48

| ਆਚੂਸੇਤ੍ ਪੂਰ੍ਣਵਕ੍ਤ੍ਰੋ ਵਾ ਮਦ੍ਭਸ੍ਮਾਗਦਗੋਮਯੈਃ||੪੬|| ਪ੍ਰਚ੍ਛਾਯਾਨ੍ਤਰਰਿਸ੍ਟਾਯਾਂ ਮਾਂਸਲਂ ਤੁ ਵਿਸ਼ੇਸਤਃ| ਅਙ੍ਗਂ ਸਹੈਵ ਦਂਸ਼ੇਨ ਲੇਪਯੇਦਗਦੈਰ੍ਮੁਹੁਃ||੪੭|| ਚਨ੍ਦਨੋਸ਼ੀਰਯੁਕ੍ਤੇਨ ਸਲਿਲੇਨ ਚ ਸੇਚਯੇਤ੍| |੪੮|

ਸ੦- ਅਥਵਾ ਪਿਤ੍ਤਲਪ੍ਰਾਯਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਤਦਾ ਮਦਾਦਿਭਿਃ ਪੂਰ੍ਣਵਦਨੋਰਿਸ੍ਟਾਮਧ੍ਯਂ ਪ੍ਰਚ੍ਛਾਯ-ਪ੍ਰਚ੍ਛਾਨਂ ਕਤ੍ਵਾ, ਆਚੂਸੇਤ੍| ਮਾਂਸਲਂ ਤੁ ਸ੍ਥਾਨਂ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਪ੍ਰਚ੍ਛਾਯਾਚੂਸੇਤ੍| ਤਥਾ ਦਂਸ਼ੇਨ ਸਾਰ੍ਧਮਙ੍ਗਮਗਦੇਨ ਪੁਨਃਪੁਨਰ੍ਲੇਪਯੇਤ੍| ਚਨ੍ਦਨੋਸ਼ੀਰਾਨ੍ਵਿਤੇਨੋਦਕੇਨ ਸੇਚਯੇਚ੍ਚ ਸ਼ਰੀਰਮ੍|

Adhikarana maNDalItaradaMshasya viShe pravisRute sirAvyadhaH (48-49) · Śloka 49

| ਵਿਸੇ ਪ੍ਰਵਿਸਤੇ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍ਸਿਰਾਂ ਸਾ ਪਰਮਾ ਕ੍ਰਿਯਾ||੪੮|| ਰਕ੍ਤੇ ਨਿਰ੍ਹ੍ਰਿਯਮਾਣੇ ਹਿ ਕਤ੍ਸ੍ਨਂ ਨਿਰ੍ਹ੍ਰੀਯਤੇ ਵਿਸਮ੍| |੪੯|

ਸ੦- ਵਿਸੇ ਪ੍ਰਵਿਸਤੇ ਸਤਿ ਸਿਰਾਂ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍| ਸਾ ਹਿ ਉਤ੍ਤਮਾ ਕ੍ਰਿਯਾ| ਯਤੋਸ੍ਯਾਸਜਿ ਨਿਰ੍ਹ੍ਰਿਯਮਾਣੇ ਵਿਸਂ ਸਰ੍ਵਮੇਵ ਨਿਰ੍ਹ੍ਰਿਯਤੇ, ਤਦਾਸ਼੍ਰਿਤਤ੍ਵਾਤ੍|

Adhikarana saviShaparaktasya lakShaNam (49-50) · Śloka 50

| ਦੁਰ੍ਗਨ੍ਧਂ ਸਵਿਸਂ ਰਕ੍ਤਮਗ੍ਨੌ ਚਟਚਟਾਯਤੇ||੪੯|| ਯਥਾਦੋਸਂ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਚ ਪੂਰ੍ਵਵਲ੍ਲਕ੍ਸਯੇਦਸਕ੍| |੫੦|

ਸ੦-ਸਵਿਸਂ ਸ਼ੋਣਿਤਂ ਦੁਰ੍ਗਨ੍ਧਂ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਵਹ੍ਨੌ ਚ ਕ੍ਸਿਪ੍ਤਂ ਚਟਚਟਾਯਤੇ| ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਚ ਰਕ੍ਤਂ ਦੋਸਾਨੁਸਾਰੇਣ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍-ਸਿਰਾਵ੍ਯਧਵਿਧ੍ਯੁਕ੍ਤੇਨ (ਹ.ਸੂ. ਅ. ੨੭) ਲਕ੍ਸਣੇਨ, ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍|

Adhikarana sirAsvadRushyamAnAsu shRu~ggAdinA raktamokShaNam (50) · Śloka 50

| ਸਿਰਾਸ੍ਵਦਸ੍ਯਮਾਨਾਸੁ ਯੋਜ੍ਯਾਃ ਸ਼ਙ੍ਗਜਲੌਕਸਃ||੫੦||

ਸ੦- ਸਿਰਾਸੁ ਤੁ ਸ਼ੋਫਾਦਿਨਾਨੁਪਲਭ੍ਯਮਾਨਾਸੁ ਸ਼ਙ੍ਗਂ ਜਲੌਕਸੋ ਵਾ ਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਤ੍|

Adhikarana srutasheSharaktasya shItalepAdinA stambhanam (51) · Śloka 51

ਸ਼ੋਣਿਤਂ ਸ੍ਰੁਤਸ਼ੇਸਂ ਚ ਪ੍ਰਵਿਲੀਨਂ ਵਿਸੋਸ੍ਮਣਾ| ਲੇਪਸੇਕੈਃ ਸੁਬਹੁਸ਼ਃ ਸ੍ਤਮ੍ਭਯੇਦ੍ਭਸ਼ਸ਼ੀਤਲੈਃ||੫੧||

ਸ੦- ਸ੍ਰੁਤਸ਼ੇਸਂ ਚ ਲੋਹਿਤਂ ਵਿਸੋਸ੍ਮਣਾ ਪ੍ਰਵਿਲੀਨਂ ਲੇਪਾਦਿਭਿਃ ਪੁਨਃਪੁਨਰੁਪਯੁਕ੍ਤੈਰਤਿਸ਼ੀਤਲੈਃ ਸ੍ਤਮ੍ਭਯੇਤ੍|

Adhikarana askanne rakte mUrcchAdayaH, teShu shItopacArAdishca (52) · Śloka 52

ਅਸ੍ਕਨ੍ਨੇ ਵਿਸਵੇਗਾਦ੍ਧਿ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਯਮਦਹਦ੍ਦ੍ਰਵਾਃ| ਭਵਨ੍ਤਿ ਤਾਨ੍ ਜਯੇਚ੍ਛੀਤੈਰ੍ਬੀਜੇਚ੍ਚਾਰੋਮਹਰ੍ਸਤਃ||੫੨||

ਸ੦- ਅਸ੍ਕਨ੍ਨੇ-ਅਸ੍ਰੁਤੇਸ੍ਤ੍ਯਾਨੇ, ਹਿ ਰਕ੍ਤੇ ਵਿਸਵੇਗੇਨ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਦ੍ਯਾ ਭਵਨ੍ਤਿ| ਤਾਂਸ਼੍ਚ ਸ਼ੀਤੈਰ੍ਲੇਪਾਦਿਭਿਰ੍ਜਯੇਤ੍| ਤਥਾ ਰੋਮਾਞ੍ਚੋ ਯਾਵਚ੍ਛੀਤੇ ਨ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਤਾਵਦ੍ਬੀਜੇਚ੍ਚ|

Adhikarana skanne rakte viShavegashAntiH (53) · Śloka 53

ਸ੍ਕਨ੍ਨੇ ਤੁ ਰੁਧਿਰੇ ਸਦ੍ਯੋ ਵਿਸਵੇਗਃ ਪ੍ਰਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ| |੫੩|

ਸ੦- ਅਸ੍ਰੇ ਤੁ ਸ੍ਕਨ੍ਨੇ ਸਤਿ ਵਿਸਵੇਗਃ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮੇਵ ਪ੍ਰਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ|

Adhikarana viShaM tIkShNatvAt hRudayakarShaNam, hRudayarakShaNAya ghRutAdi pAnam, hRudayAvaraNe hRudishleShmopacayaH (53-54) · Śloka 54

| ਵਿਸਂ ਕਰ੍ਸਤਿ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਤ੍ਵਾਦ੍ ਹਦਯਂ ਤਸ੍ਯ ਗੁਪ੍ਤਯੇ||੫੩|| ਪਿਬੇਦ੍ਧਤਂ ਘਤਕ੍ਸੌਦ੍ਰਮਗਦਂ ਵਾ ਘਤਾਪ੍ਲੁਤਮ੍| ਹਦਯਾਵਰਣੇ ਚਾਸ੍ਯ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾ ਹਦ੍ਯੁਪਚੀਯਤੇ||੫੪||

ਸ੦- ਵਿਸਂ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਾਦਿਯੋਗਾਦ੍ ਹਦਯਂ ਕਰ੍ਸਤਿ| ਤਸ੍ਯ-ਹਦਯਸ੍ਯ, ਗੁਪ੍ਤਯੇ-ਰਕ੍ਸਣਾਯ, ਘਤਂ ਘਤਕ੍ਸੌਦ੍ਰਮਗਦਂ ਵਾ ਪਿਬੇਤ੍ ਘਤਾਪ੍ਲੁਤਮ੍| ਅਸ੍ਯ-ਪੁਰੁਸਸ੍ਯ, ਹਦਯਾਵਰਣੇ ਸਤਿ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾ ਹਦਯੇ ਚਯਂ ਯਾਤਿ|

Adhikarana tataH pravRuttagauravAdervamanam (55-56) · Śloka 56

ਪ੍ਰਵਤ੍ਤਗੌਰਵੋਤ੍ਕ੍ਲੇਸ਼ਹਲ੍ਲਾਸਂ ਵਾਮਯੇਤ੍ਤਤਃ| ਦ੍ਰਵੈਃ ਕਾਞ੍ਜਿਕਕੌਲਤ੍ਥਤੈਲਮਦ੍ਯਾਦਿਵਰ੍ਜਿਤੈਃ||੫੫|| ਵਮਨੈਰ੍ਵਿਸਹਦ੍ਭਿਸ਼੍ਚ ਨੈਵਂ ਵ੍ਯਾਪ੍ਨੋਤਿ ਤਦ੍ਵਪੁਃ| |੫੬|

ਸ੦-ਪ੍ਰਵਤ੍ਤਾਃ-ਸਞ੍ਜਾਤਾਃ, ਗੌਰਵੋਤ੍ਕ੍ਲੇਸ਼ਹਲ੍ਲਾਸਾ ਯਸ੍ਯ ਸ ਏਵਂ ਭੂਤਸ੍ਤਂ ਦ੍ਰਵੈਃ ਕਾਞ੍ਜਿਕਾਦਿਰਹਿਤੈਰ੍ਵਮਨੈਰ੍ਵਾਮਯੇਤ੍ ਵਿਸਹਰੈਸ਼੍ਚ ਵਾਮਯੇਤ੍| ਏਵਂ ਕਤੇ ਸਤਿ ਤਸ੍ਯ-ਵਿਸਾਰ੍ਤਸ੍ਯ, ਸ਼ਰੀਰਂ ਵਿਸਂ ਨ ਵ੍ਯਾਪ੍ਨੋਤਿ|

Adhikarana bhuja~ggadoShAdyavalokanapUrvaM vishiShTA kriyA (56-57) · Śloka 57

| ਭੁਜਙ੍ਗਦੋਸਪ੍ਰਕਤਿਸ੍ਥਾਨਵੇਗਵਿਸ਼ੇਸਤਃ||੫੬|| ਸੁਸੂਕ੍ਸ੍ਮਂ ਸਮ੍ਯਗਾਲੋਚ੍ਯ ਵਿਸ਼ਿਸ੍ਟਾਂ ਚਾਚਰੇਤ੍ਕ੍ਰਿਯਾਮ੍| |੫੭|

ਸ੦- ਭੁਜਙ੍ਗਦੋਸਾਦਿਕਂ ਸੁਸੂਕ੍ਸ੍ਮਯਾ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਸਮ੍ਯਗਾਲੋਚ੍ਯ ਵਿਸ਼ਿਸ੍ਟਾਂ ਕ੍ਰਿਯਾਂ ਸਮਾਚਰੇਤ੍|

Adhikarana darvIkarairdaShTe sinduvAritamUlAdikaM pAnaM nasyaM ca (57-58) · Śloka 58

| ਸਿਨ੍ਦੁਵਾਰਿਤਮੂਲਾਨਿ ਸ਼੍ਵੇਤਾ ਚ ਗਿਰਿਕਰ੍ਣਿਕਾ||੫੭|| ਪਾਨਂ ਦਰ੍ਵੀਕਰੈਰ੍ਦਸ੍ਟੇ ਨਸ੍ਯਂ ਮਧੁ ਸਪਾਕਲਮ੍| |੫੮|

ਸ੦- ਸਿਨ੍ਦੁਵਾਰਿਤਮੂਲਾਦਿਕਂ ਜਲਾਨ੍ਵਿਤਂ ਦਰ੍ਵੀਕਰੈਰ੍ਦਸ੍ਟੇ ਪਾਨਂ ਨਸ੍ਯਂ ਮਾਕ੍ਸਿਕਂ ਕੁਸ੍ਠਸਹਿਤਂ ਹਿਤਮ੍|

Adhikarana kRuShNasarpeNa daShTe cAraTyAdi lepaH kShaudrAdiyutaghRutapAnaM ca (58-59) · Śloka 59

| ਕਸ੍ਣਸਰ੍ਪੇਣ ਦਸ੍ਟਸ੍ਯ ਲਿਮ੍ਪੇਦ੍ਦਂਸ਼ਂ ਹਤੇਸਜਿ||੫੮|| ਚਾਰਟੀਨਾਕੁਲੀਭ੍ਯਾਂ ਵਾ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਮੂਲਵਿਸੇਣ ਵਾ| ਪਾਨਂ ਚ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਗਹਧੂਮਯੁਤਂ ਘਤਮ੍||੫੯||

ਸ੦- ਕਸ੍ਣਭੁਜਙ੍ਗਦਸ੍ਟਸ੍ਯ ਰਕ੍ਤੇ ਹਤੇ ਸਤਿ ਦਂਸ਼ਂ ਗੁਞ੍ਜਾਨਾਕੁਲੀਭ੍ਯਾਂ ਲਿਮ੍ਪੇਤ੍| ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੇਨ ਮੂਲਵਿਸੇਨ ਵਾ ਲਿਮ੍ਪੇਤ੍| ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਦਿਯੁਤਂ ਚ ਸਰ੍ਪਿਃ ਪਾਨਮ੍|

Adhikarana phaNinAM rAjImatAM ca viShe tandulIyakAdyagadaH (60-61) · Śloka 61

ਤਨ੍ਦੁਲੀਯਕਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਕਿਣਿਹੀਗਿਰਿਕਰ੍ਣਿਕਾਃ| ਮਾਤੁਲੁਙ੍ਗੀ ਸਿਤਾ ਸ਼ੇਲੁਃ ਪਾਨਨਸ੍ਯਾਞ੍ਜਨੈਰ੍ਹਿਤਃ||੬੦|| ਅਗਦਃ ਫਣਿਨਾਂ ਘੋਰੇ ਵਿਸੇ ਰਾਜੀਮਤਾਮਪਿ| |੬੧|

ਸ੦- ਤਨ੍ਦੁਲੀਯਕਾਦਿਕਃ ਪਾਨਾਦਿਭਿਰਗਦਃ ਫਣਿਨਾਂ ਰਾਜੀਮਤਾਂ ਚ ਦਾਰੁਣੇ ਵਿਸੇ ਹਿਤਃ|

Adhikarana maNDaliviShe sugandhAdyagadaH (61-62) · Śloka 62

| ਸਮਾਃ ਸੁਗਨ੍ਧਾਮਦ੍ਵੀਕਾਸ਼੍ਵੇਤਾਖ੍ਯਾਗਜਦਨ੍ਤਿਕਾਃ||੬੧|| ਅਰ੍ਧਾਂਸ਼ਂ ਸੌਰਸਂ ਪਤ੍ਰਂ ਕਪਿਤ੍ਥਂ ਬਿਲ੍ਵਦਾਡਿਮਮ੍| ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰੋ ਮਣ੍ਡਲਿਵਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸਾਦਗਦੋ ਹਿਤਃ||੬੨||

ਸ੦-ਸੁਗਨ੍ਧਾਦਯਃ ਸਮਾਃ-ਸਮਭਾਗਾਃ, ਅਰ੍ਧਭਾਗੇਨ ਸੁਰਸਪਤ੍ਰਾਦਿਕਮਿਤਿ ਸਮਾਕ੍ਸਿਕੋ ਮਣ੍ਡਲਿਨੋ ਵਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣਾਗਦੋ ਹਿਤਃ|

Adhikarana maNDaliviShe himavAnnAmAgadaH (63-64) · Śloka 64

ਪਞ੍ਚਵਲ੍ਕਵਰਾਯਸ੍ਟੀਨਾਗਪੁਸ੍ਪੈਲਵਾਲੁਕਮ੍| ਜੀਵਕਰ੍ਸਭਕੌ ਸ਼ੀਤਂ ਸਿਤਾ ਪਦ੍ਮਕਮੁਤ੍ਪਲਮ੍||੬੩|| ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰੋ ਹਿਮਵਾਨ੍ਨਾਮ ਹਨ੍ਤਿ ਮਣ੍ਡਲਿਨਾਂ ਵਿਸਮ੍| ਲੇਪਾਚ੍ਛ੍ਵਯਥੁਵੀਸਰ੍ਪਵਿਸ੍ਫੋਟਜ੍ਵਰਦਾਹਹਾ||੬੪||

ਸ੦- ਪਞ੍ਚਵਲ੍ਕਾਦਿਕੋ ਮਾਕ੍ਸਿਕਯੁਤੋ ਹਿਮਵਾਨ੍ਨਾਮਾਗਦੋ ਮਣ੍ਡਲਿਵਿਸਂ ਲੇਪੇਨ ਹਨ੍ਤਿ, ਸ਼ੋਫਾਦਿਹਾ ਚ| ਸ਼ਿਰੀਸਪਿਪ੍ਪਲਵਟਪ੍ਲਕ੍ਸਵੇਤਸਾਨਾਂ ਪਞ੍ਚਾਨਾਂ ਤ੍ਵਕ੍-ਪਞ੍ਚਵਲ੍ਕਮੁਚ੍ਯਤੇ|

Adhikarana maNDaliviShe kAshmaryAdipAnam (65) · Śloka 65

ਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਂ ਵਟਸ਼ੁਙ੍ਗਾਨਿ ਜੀਵਕਰ੍ਸਭਕੌ ਸਿਤਾ| ਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾ ਮਧੁਕਂ ਚੇਤਿ ਦਸ੍ਟੋ ਮਣ੍ਡਲਿਨਾ ਪਿਬੇਤ੍||੬੫||

ਸ੦- ਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਾਦਿਕਂ ਮਣ੍ਡਲਿਦਸ੍ਟੋ ਨਰਃ ਪਿਬੇਤ੍|

Adhikarana gonasaviShe vaMshatvagAdiko~aShTA~ggo~agadaH (66-67) · Śloka 67

ਵਂਸ਼ਤ੍ਵਗ੍ਬੀਜਕਟੁਕਾਪਾਟਲੀਬੀਜਨਾਗਰਮ੍| ਸ਼ਿਰੀਪਬੀਜਾਤਿਵਿਸੇ ਮੂਲਂ ਗਾਵੇਧੁਕਂ ਵਚਾ||੬੬|| ਪਿਸ੍ਟੋ ਗੋਵਾਰਿਣਾਸ੍ਟਾਙ੍ਗੋ ਹਨ੍ਤਿ ਗੋਨਸਜਂ ਵਿਸਮ੍| |੬੭|

ਸ੦- ਵਂਸ਼ਤ੍ਵਗਾਦਿਕੋਸ੍ਟਾਙ੍ਗੋਗਦੋ ਗੋਮੂਤ੍ਰਪਿਸ੍ਟੋ ਗੋਨਸਵਿਸਂ ਹਨ੍ਤਿ| ਵਂਸ਼ਸ੍ਯ ਤ੍ਵਗ੍ਬੀਜੇ|

Adhikarana rAjImatAM viShe kaTukAdayaH (67-68) · Śloka 68

| ਕਟੁਕਾਤਿਵਿਸਾਕੁਸ੍ਠਗਹਧੂਮਹਰੇਣੁਕਾਃ||੬੭|| ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਵ੍ਯੋਸਤਗਰਾ ਘ੍ਨਨ੍ਤਿ ਰਾਜੀਮਤਾਂ ਵਿਸਮ੍| |੬੮|

ਸ੦-ਕਟੁਕਾਦਯੋ ਰਾਜੀਮਤਾਂ ਵਿਸਂ ਘ੍ਨਨ੍ਤਿ|

Adhikarana kANDacitrAyA viShe daMshaM bhuvi nikhanet tataH pracchitaM sarpiH - pralepAdi (68-70) · Śloka 70

| ਨਿਖਨੇਤ੍ਕਾਣ੍ਡਚਿਤ੍ਰਾਯਾ ਦਂਸ਼ਂ ਯਾਮਦ੍ਵਯਂ ਭੁਵਿ||੬੮|| ਉਦ੍ਧਤ੍ਯ ਪ੍ਰਚ੍ਛਿਤਂ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਧਾਨ੍ਯਮਦ੍ਭ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਲੇਪਯੇਤ੍| ਪਿਬੇਤ੍ਪੁਰਾਣਂ ਚ ਘਤਂ ਵਰਾਚੂਰ੍ਣਾਵਚੂਰ੍ਣਿਤਮ੍||੬੯|| ਜੀਰ੍ਣੇ ਵਿਰਿਕ੍ਤੋ ਭੁਞ੍ਜੀਤ ਯਵਾਨ੍ਨਂ ਸੂਪਸਂਸ੍ਕਤਮ੍| |੭੦|

ਸ੦- ਕਾਣ੍ਡਚਿਤ੍ਰਾਯਾਃ-ਸਰ੍ਪਵਿਸ਼ੇਸਸ੍ਯ, ਦਂਸ਼ਂ ਯਾਮਦ੍ਵਯਂ ਭੁਵਿ ਨਿਖਨੇਤ੍| ਤਤ ਉਦ੍ਧਤ੍ਯ ਪ੍ਰਚ੍ਛਿਤਂ ਸਰ੍ਪੈਰ੍ਧਾਨ੍ਯਮਦ੍ਭ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਲੇਪਯੇਤ੍| ਧਾਨ੍ਯਸ੍ਯ ਮਦ੍ ਧਾਨ੍ਯਮਤ੍| ਤਥਾ ਪੁਰਾਣਂ ਘਤਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾਚੂਰ੍ਣਯੁਤਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਜੀਰ੍ਣੇ ਵਿਰਿਕ੍ਤੋ ਯਵਾਨ੍ਨਂ ਸ਼ਾਲ੍ਯਾਦਿਕਂ ਸੂਪੇਨ ਸਂਸ੍ਕਤਮਦ੍ਯਾਤ੍|

Adhikarana vyantaradaShTaviShe karavIrAdyagadaH (70-71) · Śloka 71

| ਕਰਵੀਰਾਰ੍ਕਕੁਸੁਮਮੂਲਲਾਙ੍ਗਲਿਕਾਕਣਾਃ||੭੦|| ਕਲ੍ਕਯੇਦਾਰਨਾਲੇਨ ਪਾਠਾਮਰਿਚਸਂਯੁਤਾਃ| ਏਸ ਵ੍ਯਨ੍ਤਰਦਸ੍ਟਾਨਾਮਗਦਃ ਸਾਰ੍ਵਕਾਰ੍ਮਿਕਃ||੭੧||

ਸ੦- ਕਰਵੀਰਾਰ੍ਕਯੋਃ ਕੁਸੁਮਮੂਲਂ ਲਾਙ੍ਗਲਿਕਾਦੀਂਸ਼੍ਚ ਕਾਞ੍ਜਿਕੇਨ ਕਲ੍ਕਯੇਤ੍| ਏਸੋਗਦਃ ਸਾਰ੍ਵਕਾਰ੍ਮਿਕੋ ਵ੍ਯਨ੍ਤਰਦਸ੍ਟਾਨਾਂ ਹਿਤਃ| ਸਾਰ੍ਵਕਾਰ੍ਮਿਕ ਇਤਿ "ਅਨੁਸ਼ਤਿਕਾਦਿਤ੍ਵਾਤ੍(ਦੀਨਾਂ ਚ)" [ਇਤਿ] ਉਭਯਪਦਵਦ੍ਧਿਃ|

Adhikarana sarpadaShTaviShe bhAvitasitamaricasya pAnanasyA~jjanam (72) · Śloka 72

ਸ਼ਿਰੀਸਪੁਸ੍ਪਸ੍ਵਰਸੇ ਸਪ੍ਤਾਹਂ ਮਰਿਚਂ ਸਿਤਮ੍| ਭਾਵਿਤਂ ਸਰ੍ਪਦਸ੍ਟਾਨਾਂ ਪਾਨਨਸ੍ਯਾਞ੍ਜਨੇ ਹਿਤਮ੍||੭੨||

ਸ੦-ਸ਼ਿਰੀਸਕੁਸੁਮਰਸੇ ਸਪ੍ਤਵਾਸਰਾਣਿ ਸਿਤਮਰਿਚਂ ਭਾਵਿਤਂ ਭੁਜਙ੍ਗਦਸ੍ਟਾਨਾਂ ਪਾਨਾਦੌ ਹਿਤਮ੍|

Adhikarana takShakadaShTaviShe natAdipAnam (73) · Śloka 73

ਦ੍ਵਿਪਲਂ ਨਤਕੁਸ੍ਠਾਭ੍ਯਾਂ ਘਤਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਚਤੁਸ੍ਪਲਮ੍| ਅਪਿ ਤਕ੍ਸਕਦਸ੍ਟਾਨਾਂ ਪਾਨਮੇਤਤ੍ਸੁਖਪ੍ਰਦਮ੍||੭੩||

ਸ੦-ਤਗਰਕੁਸ੍ਠਯੋਰ੍ਦ੍ਵੇ ਪਲੇ ਘਤਮਾਕ੍ਸਿਕਯੋਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਪਲਾਨਿ| ਤਕ੍ਸਕੇਣਾਪਿ ਦਸ੍ਟਾਨਾਂ ਤਤ੍ਪੀਤਂ ਸ਼ਰ੍ਮਦਮ੍|

Adhikarana darvIkRutAM prathame vege raktasrAvAdi (74) · Śloka 74

ਅਥ ਦਰ੍ਵੀਕਤਾਂ ਵੇਗੇ ਪੂਰ੍ਵੇ ਵਿਸ੍ਤ੍ਰਾਵ੍ਯ ਸ਼ੋਣਿਤਮ੍| ਅਗਦਂ ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਰ੍ਭ੍ਯਾਂ ਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਤ੍ਵਰਿਤਂ ਪਿਬੇਤ੍||੭੪||

ਸ੦- ਦਰ੍ਵੀਕਤਾਂ ਚ ਪ੍ਰਥਮੇ ਵੇਗੇ ਪੂਰ੍ਵਂ ਰਕ੍ਤਂ ਵਿਸ੍ਰਾਵ੍ਯਾਨਨ੍ਤਰਂ ਮਧੁਘਤਯੁਤਮਗਦਂ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮੇਵ ਪਿਬੇਤ੍|

Adhikarana darvIkRutAM dvitIye vege vamanAdi (75) · Śloka 75

ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਵਮਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਦ੍ਵਦੇਵਾਗਦਂ ਪਿਬੇਤ੍| |੭੫|

ਸ੦- ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਵੇਗੇ ਵਮਨਂ ਵਿਧਾਯ ਤਥੈਵਾਗਦਂ ਪਿਬੇਤ੍|

Adhikarana darvIkRutAM tRutIye vege viShaghnama~jjanAdi (75) · Śloka 75

| ਵਿਸਾਪਹੇ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੀਤ ਤਤੀਯੇਞ੍ਜਨਨਾਵਨੇ||੭੫||

ਸ੦- ਤਤੀਯੇ ਵੇਗੇ ਵਿਸਘ੍ਨਮਞ੍ਜਨਾਦਿ ਦਦ੍ਯਾਤ੍|

Adhikarana darvIkRutAM caturthe vege vamanaM yavAgUshca (76) · Śloka 76

ਪਿਬੇਚ੍ਚਤੁਰ੍ਥੇ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਾਂ ਯਵਾਗੂਂ ਵਮਨੇ ਕਤੇ| |੭੬|

ਸ੦- ਚਤੁਰ੍ਥੇ ਵੇਗੇ ਕਤਵਮਨਃ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਾਂ ਯਵਾਗੂਂ ਪਿਬੇਤ੍|

Adhikarana darvIkRutAM pa~jcame ShaShThe ca vege vamanaM, yavAgU, shItalepAdi¶É (76-77) · Śloka 77

| ਸਸ੍ਠਪਞ੍ਚਮਯੋਃ ਸ਼ੀਤੈਰ੍ਦਿਗ੍ਧਂ ਸਿਕ੍ਤਮਭੀਕ੍ਸ੍ਣਸ਼ਃ||੭੬|| ਪਾਯਯੇਦ੍ਵਮਨਂ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਂ ਯਵਾਗੂਂ ਚ ਵਿਸਾਪਹੈਃ| |੭੭|

ਸ੦- ਸਸ੍ਠਪਞ੍ਚਮਯੋਰ੍ਵੇਗਯੋਃ ਪੁਰੁਸਂ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰੈਰ੍ਮੁਹੁਰ੍ਲਿਪ੍ਤਂ ਸਿਕ੍ਤਂ ਚ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਂ ਵਮਨਂ ਪਾਯਯੇਤ੍| ਯਵਾਗੂਂ ਚ ਵਿਸਘ੍ਨੈਃ ਕਤਾਂ ਪਾਯਯੇਤ੍|

Adhikarana darvIkRutAm saptame vege tIkShNA~jjanAdi (77-78) · Śloka 78

| ਅਗਦਂ ਸਪ੍ਤਮੇ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਂ ਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਦਞ੍ਜਨਨਸ੍ਯਯੋਃ||੭੭|| ਕਤ੍ਵਾਵਗਾਢਂ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਕਾਕਪਦਂ ਤਤਃ| ਮਾਂਸਂ ਸਰੁਧਿਰਂ ਤਸ੍ਯ ਚਰ੍ਮ ਵਾ ਤਤ੍ਰ ਨਿਕ੍ਸਿਪੇਤ੍||੭੮||

ਸ੦- ਸਪ੍ਤਮੇ ਵੇਗੇ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਮਗਦਮਞ੍ਜਨੇ ਨਸ੍ਯੇ ਚ ਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਤ੍| ਤਤਃ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਕਾਕਪਦਮਵਗਾਢਂ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਵਿਧਾਯ ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਯ-ਦਸ੍ਟਸ੍ਯ, ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਕਾਕਪਦੇ ਮਾਂਸਂ ਸਸ਼ੋਣਿਤਂ ਨ੍ਯਸੇਤ੍, ਅਥਵਾ ਚਰ੍ਮ ਨਿਕ੍ਸਿਪੇਤ੍|

Adhikarana maNDalinAM tRutIye vege vamanaM peyA ca (79) · Śloka 79

ਤਤੀਯੇ ਵਮਿਤਃ ਪੇਯਾਂ ਵੇਗੇ ਮਣ੍ਡਲਿਨਾਂ ਪਿਬੇਤ੍| |੭੯|

ਸ੦- ਤਤੀਯੇ ਮਣ੍ਡਲਿਨਾਂ ਵੇਗੇ ਵਮਿਤਃ ਪੇਯਾਂ ਪਿਬੇਤ੍|

Adhikarana maNDalinAM ShaShThe vege tIkShaNAgadAdi (79) · Śloka 79

| ਅਤੀਕ੍ਸ੍ਣਮਗਦਂ ਸਸ੍ਠੇ ਗਣਂ ਵਾ ਪਦ੍ਮਕਾਦਿਕਮ੍||੭੯||

ਸ੦- ਸਸ੍ਠੇਤੀਕ੍ਸ੍ਣਮਗਦਂ ਪਦ੍ਮਕਾਦਿਂ ਵਾ ਗਣਂ (ਹ.ਸੂ. ਅ. ੧੫/੧੨) ਯੋਜਯੇਤ੍|

Adhikarana rAjImatAM prathame vege raktasrAvAdi (80) · Śloka 80

ਅਦ੍ਯੇਵਗਾਢਂ ਪ੍ਰਚ੍ਛਾਯ ਵੇਗੇ ਦਸ੍ਟਸ੍ਯ ਰਾਜਿਲੈਃ| ਅਲਾਬੁਨਾ ਹਰੇਦ੍ਰਕ੍ਤਂ ਪੂਰ੍ਵਵਚ੍ਚਾਗਦਂ ਪਿਬੇਤ੍||੮੦||

ਸ੦- ਰਾਜੀਮਤਾਂ ਪ੍ਰਥਮੇ ਵੇਗੇਤਿਸ਼ਯੇਨ ਪ੍ਰਚ੍ਛਾਯਾਲਾਬੁਨਾ ਰਕ੍ਤਂ ਹਰੇਤ੍| ਪੂਰ੍ਵਵਚ੍ਚਾਗਦਂ ਪਿਬੇਤ੍|

Adhikarana rAjImatAM ShaShThe vege tIkShNA~jjanAdi (81) · Śloka 81

ਸਸ੍ਠੇਞ੍ਜਨਂ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਤਮਮਵਪੀਡਂ ਚ ਯੋਜਯੇਤ੍| |੮੧|

ਸ੦-ਸਸ੍ਠੇਞ੍ਜਨਮਤਿਤੀਕ੍ਸ੍ਣਂ ਯੋਜਯੇਦਵਪੀਡਂ ਚ| ਨਨੁ, ਅਤ੍ਰ ਕੇਚਿਦ੍ਵੇਗਾ ਨੋਦਿਤਾ ਏਵ| ਤੇਸੁ ਕਿਂ ਵਿਧੇਯਮ੍ ? ਇਤ੍ਯਾਹ-

Adhikarana anuktavegeShu darvIkarakriyA (81) · Śloka 81

| ਅਨੁਕ੍ਤੇਸੁ ਚ ਵੇਗੇਸੁ ਕ੍ਰਿਯਾਂ ਦਰ੍ਵੀਕਰੋਦਿਤਾਮ੍||੮੧||

ਸ੦-ਅਕਥਿਤੇਸੁ ਦਰ੍ਵੀਕਰੋਕ੍ਤਾਂ ਕ੍ਰਿਯਾਂ ਯੋਜਯੇਤ੍|

Adhikarana garbhiNyAdiShu mRudukriyAdi (82) · Śloka 82

ਗਰ੍ਭਿਣੀਬਾਲਵਦ੍ਧੇਸੁ ਮਦੁਂ, ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍ਸਿਰਾਂ ਨ ਚ| |੮੨|

ਸ੦-ਗਰ੍ਭੀਣ੍ਯਾਦਿਸੁ ਮਦੁਂ ਕ੍ਰਿਯਾਂ ਯੋਜਯੇਤ੍| ਸਿਰਾਂ ਚ ਨ ਵ੍ਯਧਯੇਤ੍|

Adhikarana sarvaviShaghnaM vajram (82-83) · Śloka 83

| ਤ੍ਵਙ੍ਮਨੋਹ੍ਵਾ ਨਿਸ਼ੇ ਵਕ੍ਰਂ ਰਸਃ ਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲਜੋ ਨਖਃ||੮੨|| ਤਮਾਲਃ ਕੇਸਰਂ ਸ਼ੀਤਂ ਪੀਤਂ ਤਨ੍ਦੁਲਵਾਰਿਣਾ| ਹਨ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵਵਿਸਾਣ੍ਯੇਤਦ੍ਵਜ੍ਰਂ ਵਜ੍ਰਮਿਵਾਸੁਰਾਨ੍||੮੩||

ਸ੦- ਤ੍ਵਗਾਦਿਕਮਿਦਂ ਜ੍ਯੇਸ੍ਠਾਮ੍ਭਸਾ ਪੀਤਂ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਵਿਸਾਣਿ ਹਨ੍ਤਿ| ਵਜ੍ਰਿਵਜ੍ਰਮਿਵਾਸੁਰਾਨਿਤ੍ਯੁਪਮਾਲਙ੍ਕਾਰਃ|

Adhikarana sarvaviShaghnaM bilvamUlAdya~jjanAdi (84-85) · Śloka 85

ਬਿਲ੍ਵਸ੍ਯ ਮੂਲਂ ਸੁਰਸਸ੍ਯ ਪੁਸ੍ਪਂ ਫਲਂ ਕਰਞ੍ਜਸ੍ਯ ਨਤਂ ਸੁਰਾਹ੍ਵਮ੍| ਫਲਤ੍ਰਿਕਂ ਵ੍ਯੋਸਨਿਸ਼ਾਦ੍ਵਯਂ ਚ ਵਸ੍ਤਸ੍ਯ ਮੂਤ੍ਰੇਣ ਸੁਸੂਕ੍ਸ੍ਮਪਿਸ੍ਟਮ੍||੮੪|| ਭੁਜਙ੍ਗਲੂਤੋਨ੍ਦੁਰਵਸ਼੍ਚਿਕਾਦ੍ਯੈਰ੍ਵਿਸੂਚਿਕਾਜੀਰ੍ਣਗਰਜ੍ਵਰੈਸ਼੍ਚ| ਆਰ੍ਤਾਨ੍ਨਰਾਨ੍ ਭੂਤਵਿਧਰ੍ਸਿਤਾਂਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਸ੍ਥੀਕਰੋਤ੍ਯਞ੍ਜਨਪਾਨਨਸ੍ਯੈਃ||੮੫||

ਸ੦- ਬਿਲ੍ਵਮੂਲਾਦਿਕਂ ਛਾਗਮੂਤ੍ਰੇਣ ਸੁਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣਪਿਸ੍ਟਮਞ੍ਜਨਾਦਿਭਿਰ੍ਭੁਜਙ੍ਗਾਦਿਭਿਰਾਰ੍ਤਾਨ੍ ਪੁਰੁਸਾਨ੍ ਭੂਤੋਪਦ੍ਰੁਤਾਂਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਸ੍ਥਯਤਿ| ਉਪਜਾਤਿਵਤ੍ਤੇ|

Adhikarana daMshAdapi niHsheShaM viShamuddharet, sheShaM hi viShaM punarvegAya jAyeta (86) · Śloka 86

ਪ੍ਰਲੇਪਾਦ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਨਿਃਸ਼ੇਸਂ ਦਂਸ਼ਾਦਪ੍ਯੁਦ੍ਧਰੇਦ੍ਵਿਸਮ੍| ਭੂਯੋ ਵੇਗਾਯ ਜਾਯੇਤ੍ ਸ਼ੇਸਂ ਦੂਸੀਵਿਸਾਯ ਵਾ||੮੬||

ਸ੦- ਦਂਸ਼ਾਦਪਿ-ਕਿਂ ਪੁਨਃ ਕਾਯਾਤ੍, ਸਰ੍ਵਂ ਵਿਸਮੁਦ੍ਧਰੇਤ੍| ਸ਼ੇਸਂ ਹਿ ਵਿਸਂ ਪੁਨਰ੍ਵੇਗਾਯ ਸਮ੍ਪਦ੍ਯਤੇ, ਦੂਸੀਵਿਸਾਯ ਵਾ|

Adhikarana viShApAye kupitavAyvAdInAM snehAdyupakramaH (87-88) · Śloka 88

ਵਿਸਾਪਾਯੇਨਿਲਂ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਂ ਸ੍ਨੇਹਾਦਿਭਿਰੁਪਾਚਰੇਤ੍| ਤੈਲਮਦ੍ਯਕੁਲਤ੍ਥਾਮ੍ਲਵਰ੍ਜ੍ਯੈਃ ਪਵਨਨਾਸ਼ਨੈਃ||੮੭|| ਪਿਤ੍ਤਂ ਪਿਤ੍ਤਜ੍ਵਰਹਰੈਃ ਕਸਾਯਸ੍ਨੇਹਬਸ੍ਤਿਭਿਃ| ਸਮਾਕ੍ਸਿਕੇਣ ਵਰ੍ਗੇਣ ਕਫਮਾਰਗ੍ਵਧਾਦਿਨਾ||੮੮||

ਸ੦-ਵਿਸਾਪਗਮੇ ਸਤਿ ਵਾਯੁਂ ਕੁਪਿਤਂ ਸ੍ਨੇਹਾਦਿਭਿਰੁਪਕ੍ਰਮੇਤ੍, ਤੈਲਾਦਿਵਰ੍ਜਿਤੈਰ੍ਵਾਤਨਾਸ਼ਨੈਃ| ਪਿਤ੍ਤਂ ਪਿਤ੍ਤਜ੍ਵਰਹਰੈਃ ਕ੍ਵਾਥੈਃ ਸ੍ਨੇਹਬਸ੍ਤਿਭਿਸ਼੍ਚੋਪਕ੍ਰਮੇਤ੍| ਆਰਗ੍ਵਧਾਦਿਗਣੇਨ (ਹ. ਸੂ. ਅ. ੧੫/੧੭) ਸਮਾਕ੍ਸਿਕੇਣ ਕਫਮੁਪਾਚਰੇਤ੍|

Adhikarana sarpA~ggABihate Sa~gkAviShArdite ca sitAdipAnaM prokShaNAdi (89-90) · Śloka 90

ਸਿਤਾ ਵੈਗਨ੍ਧਿਕੋ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾ ਪਯਸ੍ਯਾ ਮਧੁਕਂ ਮਧੁ| ਪਾਨਂ ਸਮਨ੍ਤ੍ਰਪੂਤਾਮ੍ਬੁ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸਣਂ ਸਾਨ੍ਤ੍ਵਹਰ੍ਸਣਮ੍||੮੯|| ਸਰ੍ਪਾਙ੍ਗਾਭਿਹਤੇ ਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਤ੍ਤਥਾ ਸ਼ਙ੍ਕਾਵਿਸਾਰ੍ਦਿਤੇ| |੯੦|

ਸ੦- ਸਿਤਾਦਿਕਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਪੂਤਜਲੇਨ ਸਹਿਤਂ ਪਾਨਮ੍| ਪ੍ਰੋਕ੍ਸਣਂ ਪ੍ਰਕਤਤ੍ਵਾਨ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰਪੂਤਜਲੇਨ ਵੇਗਸ਼ੋਙ੍ਗਸ਼ਸ਼੍ਚ| ਤਥਾ ਸਾਨ੍ਤ੍ਵਨਹਰ੍ਸਣਂ ਸਰ੍ਪਾਙ੍ਗਾਭਿਹਤੇ ਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਤ੍, ਸ਼ਙ੍ਕਾਵਿਸਪੀਡਿਤੇ ਚ ਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਤ੍|

Adhikarana viShashAntyarthaM karketanAdidhAraNam (90-92) · Śloka 92

| ਕਰ੍ਕੇਤਨਂ ਮਰਕਤਂ ਵਜ੍ਰਂ ਵਾਰਣਮੌਕ੍ਤਿਕਮ੍||੯੦|| ਵੈਢੂਰ੍ਯਂ ਗਰ੍ਦਭਮਣਿਂ ਪਿਚੁਕਂ ਵਿਸਮੂਸਿਕਾਮ੍| ਹਿਮਵਦ੍ਗਿਰਿਸਮ੍ਭੂਤਾਂ ਸੋਮਰਾਜੀਂ ਪੁਨਰ੍ਨਵਾਮ੍||੯੧|| ਤਥਾ ਦ੍ਰੋਣਾਂ ਮਹਾਦ੍ਰੋਣਾਂ ਮਾਨਸੀਂ ਸਰ੍ਪਜਂ ਮਣਿਮ੍| ਵਿਸਾਣਿ ਵਿਸਸ਼ਾਨ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਵੀਰ੍ਯਵਨ੍ਤਿ ਚ ਧਾਰਯੇਤ੍||੯੨||

ਸ੦-ਕਰ੍ਕੇਤਨਾਦੀਨਿ ਵਿਸਾਣਿ ਚ ਵੀਰ੍ਯਵਨ੍ਤਿ ਵਿਸਸ਼ਾਨ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਧਾਰਯੇਤ੍|

Adhikarana rAtrisa~jcAre chatrajharjharadhAraNam (36) · Śloka 36

ਛਤ੍ਰੀ ਝਰ੍ਝਰਪਾਣਿਸ਼੍ਚ ਚਰੇਦ੍ਰਾਤ੍ਰੌ ਵਿਸ਼ੇਸਤਃ| ਤਚ੍ਛਾਯਾਸ਼ਬ੍ਦਵਿਤ੍ਰਸ੍ਤਾਃ ਪ੍ਰਣਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਭੁਜਙ੍ਗਮਾਃ||੯੩|| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸੂਨੁਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਗ੍ਭਟਵਿਰਚਿਤਾਯਾਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਹਦਯਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਸਸ੍ਠੇ ਉਤ੍ਤਰਸ੍ਥਾਨੇ ਸਰ੍ਪਵਿਸਪ੍ਰਤਿਸੇਧੋ ਨਾਮ ਸਟ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੩੬||

ਸ੦- ਛਤ੍ਰਵਾਨ੍ ਝਰ੍ਝਰਹਸ੍ਤਸ਼੍ਚ ਚਰੇਤ੍, ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਰਾਤ੍ਰੌ| ਤਯੋਃ ਛਤ੍ਰਝਰ੍ਝਰਯੋਃ, ਯਥਾਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਛਾਯਾਸ਼ਬ੍ਦਾਭ੍ਯਾਂ ਵਿਤ੍ਰਸ੍ਤਾਃ ਸਰ੍ਪਾਃ ਪ੍ਰਣਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾਦੇਵਮਾਚਰਣੀਯਮਿਤਿ| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਗਾਙ੍ਕਦਤ੍ਤਪੁਤ੍ਰਸ਼੍ਰੀਮਦਰੁਣਦਤ੍ਤਵਿਰਚਿਤਾਯਾਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਹਦਯਟੀਕਾਯਾਂ ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਸਸ੍ਠੇ ਉਤ੍ਤਰਸ੍ਥਾਨੇ ਸਰ੍ਪਵਿਸਪ੍ਰਤਿਸੇਧੋ ਨਾਮ ਸਟ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ ਸਮਾਪ੍ਤਃ|| ੩੬||