16. sarvākṣirōgapratiṣēdhādhyāyaḥ

Adhikarana sarvAkShirogapratiShedhAdhyAyaH||16|| abhiShyandeShu prAgrUpe tIkShNagaNDUShAdi (2-1) · Śloka 1

ಅಧುನಾ ಸರ್ವಾಕ್ಷಿರೋಗಪ್ರತಿಷೇಧ ಉಪಕ್ರಮ್ಯತೇ ಅಥಾತಃ ಸರ್ವಾಕ್ಷಿರೋಗಪ್ರತಿಷೇಧಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ| (ಗದ್ಯಸೂತ್ರೇ)|೨| ಪ್ರಾಗ್ರೂಪ ಏವ ಸ್ಯನ್ದೇಷು ತೀಕ್ಷ್ಣಂ ಗಣ್ಡೂಷನಾವನಮ್| ಕಾರಯೇದುಪವಾಸಂ ಚ ಕೋಪಾದನ್ಯತ್ರ ವಾತಜಾತ್||೧||

ಸ೦-ಸ್ಯನ್ದೇಷು ಪೂರ್ವರೂಪಾವಸ್ಥಾಯಾಂ ತೀಕ್ಷ್ಣಮೇವ ಗಣ್ಡೂಷಾದಿಕಮುಪವಾಸಂ ಚ ಸ್ಯನ್ದವನ್ತಂ ಕಾರಯೇತ್, ವಾತೋತ್ಥಂ ಕೋಪಂ ಮುಕ್ತ್ವಾ|

Adhikarana abhiShyandeShu dAhAdishAntyarthaM patrAdibiDAlakaH (2-3) · Śloka 3

ದಾಹೋಪದೇಹರಾಗಾಶ್ರುಶೋಫಶಾನ್ತ್ಯೈ ಬಿಡಾಲಕಮ್| ಕುರ್ಯಾತ್ಸರ್ವತ್ರ ಪತ್ರೈಲಾಮರಿಚಸ್ವರ್ಣಗೈರಿಕೈಃ||೨|| ಸರಸಾಞ್ಜನಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವನತಚನ್ದನಸೈನ್ಧವೈಃ| |೩|

ಸ೦-ದಾಹಾದಿಶಾನ್ತ್ಯೈ ಬಿಡಾಲಕಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ಸರ್ವತ್ರ ಸ್ಯನ್ದೇ ಪತ್ರೈಲಾದಿಭಿಃ ಸೈನ್ಧವಾನ್ತೈರ್ಬಿಡಾಲಕಂ ಕುರ್ಯಾತ್|

Adhikarana vAtaje~abhiShyande saindhavAdi pittaraktaje~abhiShyande mAMsyAdilepaH kaphaje~abhiShyande manohvAdilepaH sarvaje~abhiShyande pUrvoktaH sarvalepaH (3-5) · Śloka 5

| ಸೈನ್ಧವಂ ನಾಗರಂ ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯಂ ಭೃಷ್ಟಂ ಮಣ್ಡೇನ ಸರ್ಪಿಷಃ||೩|| ವಾತಜೇ ಘೃತಭೃಷ್ಟಂ ವಾ ಯೋಜ್ಯಂ ಶಬರದೇಶಜಮ್| ಮಾಂಸೀಪದ್ಮಕಕಾಲೀಯಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವೈಃ ಪಿತ್ತರಕ್ತಯೋಃ||೪|| ಮನೋಹ್ವಾಫಲಿನೀಕ್ಷೌದ್ರೈಃ ಕಫೇ, ಸರ್ವೈಸ್ತು ಸರ್ವಜೇ| |೫|

ಸ೦-ಸೈನ್ಧವಾದಿ ಘೃತಮಣ್ಡೇನ ಭೃಷ್ಟಂ ವಾ ಪವನಜೇ ಘೃತಭೃಷ್ಟಂ ವಾ ರೋಧ್ರಂ ಯೋಜ್ಯಮ್| ಮಾಂಸ್ಯಾದಿಭಿಃ ಪಿತ್ತರಕ್ತಯೋರ್ಬಿಡಾಲಕಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ಮನಃಶಿಲಾದಿಭಿಃ ಕಫಜೇ| ಸರ್ವಜೇ ತು ಸ್ಯನ್ದೇ ಸರ್ವೈಃ-ಪೂರ್ವೋಕ್ತೈರ್ಮಿಲಿತೈಃ, ಬಿಡಾಲಕಂ ಕಾರ್ಯಮ್|

Adhikarana sarvaje~abhiShyande prakupitamAtre sitamaricAdyavaguNThanam (5) · Śloka 5

ಸಿತಮರಿಚಭಾಗಮೇಕಂ ಚತುರ್ಮನೋಹ್ವಂ ದ್ವಿರಷ್ಟಶಾಬರ್ಕಮ್| ಸಞ್ಚೂರ್ಣ್ಯ ವಸ್ತ್ರಬದ್ಧಂ ಪ್ರಕುಪಿತಮಾತ್ರೇಽವಗುಣ್ಠನಂ ನೇತ್ರೇ||೫||

ಸ೦-ಚತುರ್ಭಾಗಪ್ರಮಾಣಾ ಮನೋಹ್ವಾ ಯಸ್ಮಿಂಸ್ತಚ್ಚತುರ್ಮನೋಹ್ವಮ್| ದ್ವಿಃ-ದ್ವೌ ವಾರೌ, ಅಷ್ಟಾಷ್ಟಭಾಗಪ್ರಮಾಣಃ ಶಾಬರಕೋ ಯಸ್ಮಿಂಸ್ತತ್ ದ್ವಿರಷ್ಟಶಾಬರಕಮ್| ತೇನ ಸಿತಮರಿಚಸ್ಯೈಕಂ ಭಾಗಂ ಮನಃಶಿಲಾಯಾಶ್ಚತುರೋ ಭಾಗಾನ್ ರೋಧ್ರಸ್ಯ ಷೋಡಶ ಭಾಗಾನ್ ಸಞ್ಚೂರ್ಣ್ಯ ಏತತ್ಸೂಕ್ಷ್ಮವಸ್ತ್ರಬದ್ಧಂ ಪ್ರಕುಪಿತಮಾತ್ರೇ-ಸದ್ಯಃಪ್ರಕುಪಿತೇ, ನಯನೇಽವಗುಣ್ಠನಂ ಹಿತಮ್| ಗೀತಿಃ ಸಮುಖಚಪಲಾ|

Adhikarana sarvaje~abhiShyande prakupitamAtre kulatthacUrNAvacUrNanam (6) · Śloka 6

ಆರಣ್ಯಾಶ್ಛಗಣರಸೇ ಪಟಾವಬದ್ಧಾಃ ಸುಸ್ವಿನ್ನಾ ನಖವಿತುಷೀಕೃತಾಃ ಕುಲತ್ಥಾಃ| ತಚ್ಚೂರ್ಣಂ ಸಕೃದವಚೂರ್ಣನಾನ್ನಿಶೀಥೇ ನೇತ್ರಾಣಾಂ ವಿಧಮತಿ ಸದ್ಯ ಏವ ಕೋಪಮ್||೬||

ಸ೦-ಆರಣ್ಯಾಃ ಕುಲತ್ಥಾಶ್ಛಗಣರಸೇ-ಗೋಶಕೃದ್ರಸೇ, ಪಟಾವಬದ್ಧಾಃ ಸುಸ್ವಿನ್ನಾಸ್ತಥಾ ನಖೈರ್ವಿತುಷೀಕೃತಾಸ್ತೇಷಾಂ ಚೂರ್ಣಮೇಕವಾರಮೇವಾವಚೂರ್ಣನಾತ್ ಸದ್ಯ ಏವ ನೇತ್ರಾಣಾಂ ಕೋಪಂ ವಿಧಮತಿ-ಜಯತಿ| ಪ್ರಹರ್ಷಿಣೀವೃತ್ತಮ್|

Adhikarana sarvaje~abhiShyande prakupitamAtre ghoShAdipoTalI (7) · Śloka 7

ಘೋಷಾಭಯಾತುತ್ಥಕಯಷ್ಟಿರೋಧ್ರೈ- ರ್ಮೂತೀ ಸುಸೂಕ್ಷ್ಮೈಃ ಶ್ಲಥವಸ್ತ್ರಬದ್ಧೈಃ| ತಾಮ್ರಸ್ಥಧಾನ್ಯಾಮ್ಲನಿಮಗ್ನಮೂರ್ತಿ- ರರ್ತಿಂ ಜಯತ್ಯಕ್ಷಿಣಿ ನೈಕರೂಪಾಮ್||೭||

ಸ೦-ಘೋಷಾದಿಭಿಃ ಸುಸೂಕ್ಷ್ಮೈಃ ಶ್ಲಥವಸ್ತ್ರಬದ್ಧೈರ್ಮೂತೀ-ಪೋಟಲಿಕಾ, ತಾಮ್ರಸ್ಥಕಾಞ್ಜಿಕನಿಮಗ್ನಮೂರ್ತಿಃ ಪೀಡಾಂ ನಾನಾವಿಧಾಂ ನೇತ್ರೇ ಧಾರಿತಾ ಜಯತಿ| ಇನ್ದ್ರವಜ್ರಾವೃತ್ತಮ್|

Adhikarana sarvaje~abhiShyande prakupitamAtre kaTa~gkaTerIkvAthasekaH (8) · Śloka 8

ಷೋಡಶಭಿಃ ಸಲಿಲಪಲೈಃ ಪಲಂ ತಥೈಕಂ ಕಟಙ್ಕಟೇರ್ಯಾಃ ಸಿದ್ಧಮ್| ಸೇಕೋಽಷ್ಟಭಾಗಶಿಷ್ಟಃ ಕ್ಷೌದ್ರಯುತಃ ಸರ್ವದೋಷಕುಪಿತೇ ನೇತ್ರೇ||೮||

ಸ೦-ದಾರ್ವ್ಯಾಃ ಪಲಂ ಜಲಪಲೈಃ ಷೋಡಶಭಿಃ ಶೃತಮಷ್ಟಭಾಗಶೇಷಃ ಸೇಕೋ ಮಧುಯುತಃ ಸರ್ವದೋಷಕುಪಿತೇ ಚಕ್ಷುಷಿ ಹಿತಃ| ಆರ್ಯಾ ಗೀತಿಃ|

Adhikarana sarvaje~abhiShyande prakupitamAtre shigrupallavarasaH (9) · Śloka 9

ವಾತಪಿತ್ತಕಫಸನ್ನಿಪಾತಜಾಂ ನೇತ್ರಯೋರ್ಬಹುವಿಧಾಮಪಿ ವ್ಯಥಾಮ್| ಶೀಘ್ರಮೇವ ಜಯತಿ ಪ್ರಯೋಜಿತಃ ಶಿಗ್ರುಪಲ್ಲವರಸಃ ಸಮಾಕ್ಷಿಕಃ||೯||

ಸ೦-ಏಕೈಕದೋಷಜಾಂ ಸನ್ನಿಪಾತಜಾಂ ವಾ ನಯನಯೋರ್ನಾನಾವಿಧಾಂ ಪೀಡಾಂ ಶೀಘ್ರಮೇಕ ಏವ ಶೋಭಾಞ್ಜನಕರಸಃ ಸಕ್ಷೌದ್ರೋ ಜಯತಿ| ರಥೋದ್ಧತಾವೃತ್ತಮ್|

Adhikarana vAtaje~abhiShyande eraNDamUlasiddhakShIram vAtaje~abhiShyande saktupiNDikA (10) · Śloka 10

ತರುಣಮುರುಬೂಕಪತ್ರಂ ಮೂಲಂ ಚ ವಿಭಿದ್ಯ ಸಿದ್ಧಮಾಜೇ ಕ್ಷೀರೇ| ವಾತಾಭಿಷ್ಯನ್ದರುಜಂ ಸದ್ಯೋ ವಿನಿಹನ್ತಿ ಸಕ್ತುಪಿಣ್ಡಿಕಾ ಚೋಷ್ಣಾ||೧೦||

ಸ೦-ಏರಣ್ಡಸ್ಯ ತರುಣಂ ಪತ್ರಂ ಮೂಲಂ ಚ ವಿಭಿದ್ಯ-ಸಂಕ್ಷುದ್ಯ, ಛಾಗದುಗ್ಧಸಿದ್ಧಂ ವಾತಾಭಿಷ್ಯನ್ದೇ ಪೀಡಾಂ ಸದ್ಯ ಏವ ನಿಹನ್ತಿ| ದೋಷಾದಿವಶಾತ್ ಸಕ್ತುಪಿಣ್ಡೀ ಉಷ್ಣಾ ವಾ ರುಜಂ ಹನ್ತಿ| ಆರ್ಯಾ ಗೀತಿಃ|

Adhikarana vAtaje~abhiShyande bilvAdikvAthaH Ashcyotane vAtaje~abhiShyande hrIberAdi shUlAshcyotanam raktapittaje~abhiShyande ma~jjiShThAdikvAthasekaH (11-13) · Śloka 13

ಆಶ್ಚ್ಯೋತನಂ ಮಾರುತಜೇ ಕ್ವಾಥೋ ಬಿಲ್ವಾದಿಭಿರ್ಹಿತಃ| ಕೋಷ್ಣಃ ಸಹೈರಣ್ಡಜಟಾಬೃಹತೀಮಧುಶಿಗ್ರುಭಿಃ||೧೧|| ಹ್ರೀಬೇರವಕ್ರಶಾರ್ಙ್ಗೇಷ್ಟೋದುಮ್ಬರತ್ವಕ್ಷು ಸಾಧಿತಮ್| ಸಾಮ್ಭಸಾ ಪಯಸಾಽಽಜೇನ ಶೂಲಾಶ್ಚ್ಯೋತನಮುತ್ತಮಮ್||೧೨|| ಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾರಜನೀಲಾಕ್ಷಾದ್ರಾಕ್ಷರ್ದ್ಧಿಮಧುಕೋತ್ಪಲೈಃ| ಕ್ವಾಥಃ ಸಶರ್ಕರಃ ಶೀತಃ ಸೇಚನಂ ರಕ್ತಪಿತ್ತಜಿತ್||೧೩||

ಸ೦-ವಾತಜೇಽಭಿಷ್ಯನ್ದೇ ಬಿಲ್ವಾದಿಭಿರೇರಣ್ಡಮೂಲಾದಿಭಿಃ ಸಹ ಕ್ವಾಥಃ ಕೃತಃ ಕೋಷ್ಣೋ ಹಿತಮಾಶ್ಚ್ಯೋತನಮ್| ಹ್ರೀಬೇರಾದಿಷು ಸಾಧಿತಂ ಸಜಲೇನಾಜೇನ ಪಯಸಾ ಉತ್ತಮಂ ಶೂಲಾಶ್ಚ್ಯೋತನಂ ಪ್ರಸಾದನಂ ಭವೇತ್| ಹ್ರೀಬೇರಂ-ವಾಲಕಮ್| ವಕ್ರಂ-ತಗರಮ್| ಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾದಿಭಿಃ ಕ್ವಾಥಃ ಸಸಿತಃ ಶಿಶಿರಃ ಸೇಕೋ ರಕ್ತಪಿತ್ತಘ್ನಃ|

Adhikarana raktapittaje~abhiShyande kaserukAdirajaHpAnIyam (14) · Śloka 14

ಕಸೇರುಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವರಜಸ್ತಾನ್ತವೇ ಶಿಥಿಲಂ ಸ್ಥಿತಮ್| ಅಪ್ಸು ದಿವ್ಯಾಸು ನಿಹಿತಂ ಹಿತಂ ಸ್ಯನ್ದೇಽಸ್ರಪಿತ್ತಜೇ||೧೪||

ಸ೦-ಕಸೇರುಕಾದಿರಜೋ ವಸ್ತ್ರೇ ಶಿಥಿಲಂ ಸ್ಥಿತಂ ದಿವ್ಯಜಲೇ ಕ್ಷಿಪ್ತಂ ಸ್ಯನ್ದೇ ರಕ್ತಪಿತ್ತಜೇ ಹಿತಮ್|

Adhikarana raktapittaje~abhiShyande puNDrAdipoTalI (15) · Śloka 15

ಪುಣ್ಡ್ರಯಷ್ಟೀನಿಶಾಮೂತೀ ಪ್ಲುತಾ ಸ್ತನ್ಯೇ ಸಶರ್ಕರೇ| ಛಾಗದುಗ್ಧೇಽಥವಾ ದಾಹರುಗ್ರಾಗಾಶ್ರುನಿವರ್ತನೀ||೧೫||

ಸ೦-ಪುಣ್ಡ್ರಾದಿಭಿರ್ಮೂತೀ ಸ್ತ್ರೀಕ್ಷೀರೇ ಸಶರ್ಕರೇ ಪ್ಲುತಾ ಛಾಗದುಗ್ಧೇ ವಾ ದಾಹಾದಿಹೃತ್|

Adhikarana raktapittaje~abhiShyande shvetarodhrAdipoTalI (16) · Śloka 16

ಶ್ವೇತರೋಧ್ರಂ ಸಮಧುಕಂ ಘೃತಭೃಷ್ಟಂ ಸುಚೂರ್ಣಿತಂ| ವಸ್ತ್ರಸ್ಥಂ ಸ್ತನ್ಯಮೃದಿತಂ ಪಿತ್ತರಕ್ತಾಭಿಘಾತಜಿತ್||೧೬||

ಸ೦-ಶ್ವೇತರೋಧ್ರಂ ಸಮಧುಕಂ ಘೃತಭೃಷ್ಟಂ ಸೂಕ್ಷ್ಮರಜೀಕೃತಂ ವಸನಸ್ಥಂ ಸ್ತನ್ಯೇನ ಮೃದಿತಂ ಪಿತ್ತಾದಿಜಿತ್|

Adhikarana kaphaje~abhiShyande nAgarAdikvAthaH Ashcyotane sarvaje~abhiShyande mishrairetairAshcotanam (17) · Śloka 17

ನಾಗರತ್ರಿಫಲಾನಿಮ್ಬವಾಸರೋಧ್ರರಸಃ ಕಫೇ| ಕೋಷ್ಣಮಾಶ್ಚ್ಯೋತನಂ ಮಿಶ್ರೈರ್ಭೇಷಜೈಃ ಸಾನ್ನಿಪಾತಿಕೇ||೧೭||

ಸ೦-ನಾಗರಾದಿರಸಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಣ್ಯಾಶ್ಚ್ಯೋತನಂ ಕೋಷ್ಣಂ ಹಿತಮ್| ಸ೦-ಸಾನ್ನಿಪಾತಿಕೇಽಭಿಷ್ಯನ್ದೇ ಮಿಶ್ರೈರೌಷಧೈಃ-ಏತೈರೇವಾನನ್ತರೋಕ್ತೈಃ, ಆಶ್ಚ್ಯೋತನಂ ಕೋಷ್ಣಂ ಹಿತಮ್|

Adhikarana vAtAdyabhiShyande susnigdhaM kRutvArudhirasrAvaH vAtAdyabhiShyande punaH snigdhaM kRutvA virekaH (18-19) · Śloka 19

ಸರ್ಪಿಃ ಪುರಾಣಂ ಪವನೇ, ಪಿತ್ತೇ ಶರ್ಕರಯಾಽನ್ವಿತಮ್| ವ್ಯೋಷಸಿದ್ಧಂ ಕಫೇ ಪೀತ್ವಾ ಯವಕ್ಷಾರಾವಚೂರ್ಣಿತಮ್||೧೮|| ಸ್ರಾವಯೇದ್ರುಧಿರಂ ಭೂಯಸ್ತತಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ವಿರೇಚಯೇತ್| |೧೯|

ಸ೦-ಪವನೇ ಪುರಾಣಂ ಘೃತಂ ಹಿತಮ್| ಪಿತ್ತೇ ಶರ್ಕರಯಾ ಯುತಂ ಘೃತಂ ಹಿತಮ್| ಕಫೇ ವ್ಯೋಷಸಿದ್ಧಂ ಘೃತಂ ಯವಕ್ಷಾರಾವಚೂರ್ಣಿತಂ ಪೀತ್ವಾ ರುಧಿರಂ ಸ್ರಾವಯೇತ್| ಭೂಯಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ತತೋ ವಿರೇಚಯೇತ್|

Adhikarana vAtAdyabhiShyande shUladAhayorAnUpavesavAralepaH (19-20) · Śloka 20

| ಆನೂಪವೇಸವಾರೇಣ ಶಿರೋವದನಲೇಪನಮ್||೧೯|| ಉಷ್ಣೇನ ಶೂಲೇ, ದಾಹೇ ತು ಪಯಃಸರ್ಪಿರ್ಯುತೈರ್ಹಿಮೈಃ| |೨೦|

ಸ೦-ಆನೂಪವೇಸವಾರೇಣ ಶಿರೋವದನಲೇಪನಮುಷ್ಣೇನ ಕಾರ್ಯಂ ಶೂಲೇ ಸತಿ| ದಾಹೇ ತು ಸತಿ ಕ್ಷೀರಘೃತಾನ್ವಿತೈಃ ಶೀತೈಃ ಪ್ರಲೇಪಃ ಕಾರ್ಯಃ|

Adhikarana vAtAdyabhiShyande timirapratiShedhavatpratIkAraH (20) · Śloka 20

| ತಿಮಿರಪ್ರತಿಷೇಧಂ ಚ ವೀಕ್ಷ್ಯ ಯುಞ್ಜ್ಯಾದ್ಯಥಾಯಥಮ್||೨೦||

ಸ೦-ತಿಮಿರಪ್ರತಿಷೇಧಂ ಚ ಪರ್ಯಾಲೋಚ್ಯ ಯಥಾಯೋಗಂ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ಯುಞ್ಜ್ಯಾತ್|

Adhikarana adhimanthAdhiShu ayameva vidhiH adhimanthe~ashAntau bhruvorupari dAhaH (21) · Śloka 21

ಅಯಮೇವ ವಿಧಿಃ ಸರ್ವೋ ಮನ್ಥಾದಿಷ್ವಪಿ ಶಸ್ಯತೇ| ಅಶಾನ್ತೌ ಸರ್ವಥಾ ಮನ್ಥೇ ಭ್ರುವೋರುಪರಿ ದಾಹಯೇತ್||೨೧||

ಸ೦-ಏಷ ಏವ ವಿಧಿರಶೇಷೇಷು ಮನ್ಥಾದಿಷ್ವಪಿ ಶಸ್ಯತೇ| ಸ೦-ಸರ್ವಥೈವಾಶಾನ್ತೌ ಮನ್ಥೇ ಭ್ರುವೋರುಪರಿ ದಾಹಯೇತ್|

Adhikarana vAtaje~adhimanthe godadhivartiH (22) · Śloka 22

ರೂಪ್ಯಂ ರೂಕ್ಷೇಣ ಗೋದಧ್ನಾ ಲಿಮ್ಪೇನ್ನೀಲತ್ವಮಾಗತೇ| ಶುಷ್ಕೇ ತು ಮಸ್ತುನಾ ವರ್ತಿರ್ವಾತಾಕ್ಷ್ಯಾಮಯನಾಶಿನೀ||೨೨||

ಸ೦-ರೂಪ್ಯಂ ಗೋದಧ್ನಾ ರೂಕ್ಷೇಣ ಲಿಮ್ಪೇತ್| ತಸ್ಮಿನ್ ದಧ್ನಿ ನೀಲತ್ವಮಾಗತೇ ಶುಷ್ಕೇ ಚ ಮಸ್ತುನಾ ವರ್ತಿರ್ವಾತಾಕ್ಷಿರೋಗನಾಶಿನೀ|

Adhikarana pittaraktaje~adhimanthe sumanaHkorakAdivartiH (23) · Śloka 23

ಸುಮನಃಕೋರಕಾಃ ಶಙ್ಖಸ್ತ್ರಿಫಲಾ ಮಧುಕಂ ಬಲಾ| ಪಿತ್ತರಕ್ತಾಪಹಾ ವರ್ತಿಃ ಪಿಷ್ಟಾ ದಿವ್ಯೇನ ವಾರಿಣಾ||೨೩||

ಸ೦-ಸುಮನಃಕಲಿಕಾದಯೋ ವರ್ತಿರ್ದಿವ್ಯೇನ ಜಲೇನ ಪಿಷ್ಟಾ ಪಿತ್ತರಕ್ತಹೃತ್|

Adhikarana kaphaje~adhimanthe saindhavAdivartiH (24) · Śloka 24

ಸೈನ್ಧವಂ ತ್ರಿಫಲಾ ವ್ಯೋಷಂ ಶಙ್ಖನಾಭಿಃ ಸಮುದ್ರಜಃ| ಫೇನ ಐಲೇಯಕಂ ಸರ್ಜೋ ವರ್ತಿಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾಕ್ಷಿರೋಗನುತ್||೨೪||

ಸ೦-ಸೈನ್ಧವಾದಿಭಿರ್ವರ್ತಿಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾಕ್ಷಿರೋಗಜಿತ್|

Adhikarana sarvaje~adhimanthe pAshupato yogaH (25-27) · Śloka 27

ಪ್ರಪೌಣ್ಡರೀಕಂ ಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಂ ದಾರ್ವೀ ಚಾಷ್ಟಪಲಂ ಪಚೇತ್| ಜಲದ್ರೋಣೇ ರಸೇ ಪೂತೇ ಪುನಃ ಪಕ್ವೇ ಘನೇ ಕ್ಷಿಪೇತ್||೨೫|| ಪುಷ್ಪಾಞ್ಜನಾದ್ದಶಪಲಂ ಕರ್ಷಂ ಚ ಮರಿಚಾತ್ತತಃ| ಕೃತಶ್ಚೂರ್ಣೋಽಥವಾ ವರ್ತಿಃ ಸರ್ವಾಭಿಷ್ಯನ್ದಸಮ್ಭವಾನ್||೨೬|| ಹನ್ತಿ ರಾಗರುಜಾಘರ್ಷಾನ್ ಸದ್ಯೋ ದೃಷ್ಟಿಂ ಪ್ರಸಾದಯೇತ್| ಅಯಂ ಪಾಶುಪತೋ ಯೋಗೋ ರಹಸ್ಯಂ ಭಿಷಜಾಂ ಪರಮ್||೨೭||

ಸ೦-ಪ್ರಪ್ರೌಣ್ಡರೀಕಾದಿಕಮಷ್ಟಪಲಂ ಪೃಥಗ್ಜಲದ್ರೋಣೇ ಪಚೇತ್| ರಸೇ ಪೂತೇ ಪುನಃ ಶೃತೇ ಘನೇ ಚ ಪುಷ್ಪಾಞ್ಜನಾದ್ದಶ ಪಲಾನಿ, ಮರೀಚಾತ್ಕರ್ಷಂ ಚ ಕ್ಷಿಪೇತ್| ಕೃತಶ್ಚೂರ್ಣೋಽಥವಾ ವರ್ತಿಃ ಸರ್ವಾಭಿಷ್ಯನ್ದೋತ್ಥಾನ್ ರಾಗಾದೀನ್ ಹನ್ತಿ| ತಥಾ ಸದ್ಯ ಏವ ದೃಷ್ಟಿಂ ಪ್ರಸಾದಯೇತ್| ಏಷ ಪಾಶುಪತಾಖ್ಯೋ ಯೋಗೋ ಭಿಷಜಾಂ ಪರಂ ರಹಸ್ಯಮ್|

Adhikarana shuShkAkShipAke ghRutapAnatarpaNAdi (28-29) · Śloka 29

ಶುಷ್ಕಾಕ್ಷಿಪಾಕೇ ಹವಿಷಃ ಪಾನಮಕ್ಷ್ಣೋಶ್ಚ ತರ್ಪಣಮ್| ಘೃತೇನ ಜೀವನೀಯೇನ ನಸ್ಯಂ ತೈಲೇನ ವಾಽಣುನಾ||೨೮|| ಪರಿಷೇಕೋ ಹಿತಶ್ಚಾತ್ರ ಪಯಃ ಕೋಷ್ಣಂ ಸಸೈನ್ಧವಮ್| |೨೯|

ಸ೦-ಶುಷ್ಕಾಕ್ಷಿಪಾಕೇ ಘೃತಸ್ಯ ಪಾನಮಕ್ಷ್ಣೋಶ್ಚ ಜೀವನೀಯಸಿದ್ಧೇನ ಘೃತೇನ ತರ್ಪಣಂ ಹಿತಮ್| ಅಣುನಾ ತೈಲೇನ ನಸ್ಯಂ ಹಿತಮ್ ಅತ್ರ ಚ ಕ್ಷೀರಂ ಕೋಷ್ಣಂ ಸೈನ್ಧವಯುತಂ ಪರಿಷೇಕೋ ಹಿತಃ|

Adhikarana shuShkAkShipAke mahauShadhA~jjanam shuShkAkShipAke AnUpasattvotthA vasA~a~jjanam (29-30) · Śloka 30

| ಸರ್ಪಿರ್ಯುಕ್ತಂ ಸ್ತನ್ಯಪಿಷ್ಟಮಞ್ಜನಂ ಚ ಮಹೌಷಧಮ್||೨೯|| ವಸಾ ವಾಽಽನೂಪಸತ್ತ್ವೋತ್ಥಾ ಕಿಞ್ಚಿತ್ಸೈನ್ಧವನಾಗರಾ| |೩೦|

ಸ೦-ನಾಗರಂ ಸ್ತನ್ಯಪಿಷ್ಟಂ ಘೃತಾನ್ವಿತಮಞ್ಜನಂ ಹಿತಮ್| ಆನೂಪಪ್ರಾಣಿಜಾ ವಾ ವಸಾ ಕಿಞ್ಚಿತ್ಸೈನ್ಧವಶುಣ್ಠೀಯುತಾ [ ಅಞ್ಜನಂ ] ಶಸ್ಯತೇ|

Adhikarana shuShkAkShipAke keshamaShI a~jjanam (30-31) · Śloka 31

| ಘೃತಾಕ್ತಾನ್ ದರ್ಪಣೇ ಘೃಷ್ಟಾನ್ ಕೇಶಾನ್ ಮಲ್ಲಕಸಮ್ಪುಟೇ||೩೦|| ದಗ್ಧ್ವಾಽಽಜ್ಯಪಿಷ್ಟಾ ಲೋಹಸ್ಥಾ ಸಾ ಮಷೀ ಶ್ರೇಷ್ಠಮಞ್ಜನಮ್| |೩೧|

ಸ೦-ಕೇಶಾನ್ ಘೃತಾಕ್ತಾನ್ ದರ್ಪಣೇ ಘೃಷ್ಟಾನ್ ಮಲ್ಲಕಸಮ್ಪುಟೇ ದಗ್ಧ್ವಾ ಘೃತಪಿಷ್ಟಾ ಲೋಹಪಾತ್ರಸ್ಥಾ ಸಾ ಮಷೀ ಶ್ರೇಷ್ಠಮಞ್ಜನಮ್|

Adhikarana sashophe alpashophe ca snigdhasya sirAvyadhaH sashophe alpashophe punaHsnigdhaM kRutvA virekaH (31-32) · Śloka 32

| ಸಶೋಫೇವಾಽಲ್ಪಶೋಫೇ ಚ ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ಯ ವ್ಯಧಯೇತ್ಸಿರಾಮ್||೩೧|| ರೇಕಃ ಸ್ನಿಗ್ಧೇ ಪುನರ್ದ್ರಾಕ್ಷಾಪಥ್ಯಾಕ್ವಾಥತ್ರಿವೃದ್ಘೃತೈಃ| |೩೨|

ಸ೦-ಸಶೋಫೇಽಲ್ಪಶೋಫೇ ವಾ ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ಯ ಸಿರಾಂ ವಿಧ್ಯೇತ್| ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ಯ ಪುನರ್ದ್ರಾಕ್ಷಾದಿಭಿರ್ವಿರೇಕಃ|

Adhikarana saSoPe alpaSoPe SUlaharaH SvetarodhrapoTalIsekaH (32-33) · Śloka 33

| ಶ್ವೇತರೋಧ್ರಂ ಘೃತೇ ಭೃಷ್ಟಂ ಚೂರ್ಣಿತಂ ತಾನ್ತವಸ್ಥಿತಮ್||೩೨|| ಉಷ್ಣಾಮ್ಬುನಾ ವಿಮೃದಿತಂ ಸೇಕಃ ಶೂಲಹರಃ ಪರಮ್| |೩೩|

ಸ೦-ಶ್ವೇತರೋಧ್ರಂ ಘೃತೇ ಭೃಷ್ಟಂ ಚೂರ್ಣಿತಂ ವಸ್ತ್ರಸ್ಥಿತಮುಷ್ಣಾಮ್ಬುನಾ ಮೃದಿತಂ ಸೇಕಃ ಶೂಲಹೃತ್ಪರಮ್|

Adhikarana sashophe alpashophe dArvyAdikvAthaH Ashcyotane (33) · Śloka 33

| ದಾರ್ವೀಪ್ರಪೌಣ್ಡರೀಕಸ್ಯ ಕ್ವಾಥೋ ವಾಽಽಶ್ಚ್ಯೋತನೇ ಹಿತಃ|೩೩|

ಸ೦-ದಾರ್ವೀಪ್ರಪೌಣ್ಡರೀಕಯೋಶ್ಚ ಕ್ವಾಥ ಆಶ್ಚ್ಯೋತನೇ ಹಿತಃ|

Adhikarana sashophe alpashophe gharShAdiharA vakShyamANAH sandhAvAH (33) · Śloka 33

ಸನ್ಧವಾಂಶ್ಚ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತ ಘರ್ಷರಾಗಾಶ್ರುರುಗ್ಘರಾನ್| ||೩೩||

ಸ೦-ಸನ್ಧಾವಾಂಶ್ಚ ವಕ್ಷ್ಯಮಾಣಾನ್ ಘರ್ಷಾದಿಹರಾನ್ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತ|

Adhikarana sashophe alpashophe gharShAdiharA tAmraghRuShTAdiH sandhAvaH sashophe alpashophe gharShAdiharA gavyadadhisarAdiH sandhAvaH (34.5) · Śloka

ತಾಮ್ರಂ ಲೋಹೇ ಮೂತ್ರಘೃಷ್ಟಂ ಪ್ರಯುಕ್ತಂ ನೇತ್ರೇ ಸರ್ಪಿರ್ಧೂಪಿತಂ ವೇದನಾಘ್ನಮ್| ತಾಮ್ರೇ ಘೃಷ್ಟೋ ಗವ್ಯದಧ್ನಃ ಸರೋ ವಾ ಯುಕ್ತಃ ಕೃಷ್ಣಾಸೈನ್ಧವಾಭ್ಯಾಂ ವರಿಷ್ಠಃ||೩೪.೫||

ಸ೦-ಲೋಹಭಾಣ್ಡೇ ತಾಮ್ರಂ ಗೋಮೂತ್ರೇಣ ಘೃಷ್ಟಂ ಸರ್ಪಿರ್ಧೂಪಿತಂ ನೇತ್ರೇ ಪ್ರಯುಕ್ತಂ ಪೀಡಾಹೃತ್| ಗವ್ಯದಧಿಸರಸ್ತಾಮ್ರೇ ಘೃಷ್ಟಃ ಕೃಷ್ಣಾಸೈನ್ಧವಯುಕ್ತೋ ನೇತ್ರೇ ಪ್ರಯುಕ್ತೋ ವರೀಯಾನ್ ವೇದನಾಘ್ನಃ ಸನ್ಧಾವಃ|

Adhikarana sashophe alpashophe gharShAdiharA sha~gkhaghRuShTAdiH sandhAvaH (35.5) · Śloka

ಶಙ್ಖಂ ತಾಮ್ರೇ ಸ್ತನ್ಯಘೃಷ್ಟಂ ಘೃತಾಕ್ತೈಃ ಶಮ್ಯಾಃ ಪತ್ರೈರ್ಧೂಪಿತಂ ತದ್ಯವೈಶ್ಚ| ನೇತ್ರೇ ಯುಕ್ತಂ ಹನ್ತಿ ಸನ್ಧಾವಸಂಜ್ಞಂ ಕ್ಷಿಪ್ರಂ ಘರ್ಷಂ ವೇದನಾಂ ಚಾತಿತೀವ್ರಾಮ್||೩೫.೫||

ಸ೦-ಶಙ್ಖಂ ಸ್ತನ್ಯೇನ ತಾಮ್ರೇ ಘೃಷ್ಟಂ ಶಮೀಪತ್ರೈರ್ಯವೈಶ್ಚ ಘೃತಾಕ್ತೈರ್ಧೂಪಿತಂ ತತ್ಸನ್ಧಾವಸಂಜ್ಞಂ ನೇತ್ರೇ ಪ್ರಯುಕ್ತಂ ಶೀಘ್ರಂ ಘರ್ಷಂ ವೇದನಾಮತಿದಾರುಣಾಂ ಚ ಹನ್ತಿ| ಶಾಲಿನ್ಯೌ ವೃತ್ತೇ|

Adhikarana sashophe alpashophe gharShAdiharA udumbaraphalAdiH sandhAvaH (36-37) · Śloka 37

| ಉದುಮ್ಬರಫಲಂ ಲೋಹೇ ಘೃಷ್ಟಂ ಸ್ತನ್ಯೇನ ಧೂಪಿತಮ್||೩೬|| ಸಾಜ್ಯೈಃ ಶಮೀಚ್ಛದೈರ್ದಾಹಶೂಲರಾಗಾಶ್ರುಹರ್ಷಜಿತ್| |೩೭|

ಸ೦-ಉದುಮ್ಬರಫಲಂ ಲೋಹೇ ಸ್ತನ್ಯೇನ ಘೃಷ್ಟಂ ಘೃತಾಕ್ತೈಃ ಶಮೀಪತ್ರೈರ್ಧೂಪಿತಂ ದಾಹಾದಿಜಿತ್|

Adhikarana sashophe alpashophe gharShAdiharA shigrupallavaniryAsAdiH sandhAvaH (37-38) · Śloka 38

| ಶಿಗ್ರುಪಲ್ಲವನಿರ್ಯಾಸಃ ಸುಘೃಷ್ಟಸ್ತಾಮ್ರಸಮ್ಪುಟೇ||೩೭|| ಘೃತೇನ ಧೂಪಿತೋ ಹನ್ತಿ ಶೋಫಘರ್ಷಾಶ್ರುವೇದನಾಃ| |೩೮|

ಸ೦-ಶಿಗ್ರುಪಲ್ಲವರಸಃ ಸುಘೃಷ್ಟಸ್ತಾಮ್ರಸಮ್ಪುಟೇ ಘೃತೇನ ಧೂಪಿತಃ ಶೋಫಾದೀನ್ ಹನ್ತಿ|

Adhikarana sashophe alpashophe gharShAdiharA mRutkapAlAdiH sandhAvaH (38-39) · Śloka 39

| ತಿಲಾಮ್ಭಸಾ ಮೃತ್ಕಪಾಲಂ ಕಾಂಸ್ಯೇ ಘೃಷ್ಟಂ ಸುಧೂಪಿತಮ್||೩೮|| ನಿಮ್ಬಪತ್ರೈರ್ಘೃತಾಭ್ಯಕ್ತೈರ್ಘರ್ಷಶೂಲಾಶ್ರುರಾಗಜಿತ್| |೩೯|

ಸ೦-ಮೃತ್ಕಪಾಲಂ ತಿಲಾಮ್ಭಸಾ ಕಾಂಸ್ಯೇ ಘೃಷ್ಟಂ ತಥಾ ನಿಮ್ಬಪತ್ರೈರ್ಘೃತಾಭ್ಯಕ್ತೈರ್ಧೂಪಿತಂ ಘರ್ಷಾದಿಜಿತ್|

Adhikarana sandhAvenA~jjite netre stanyAshcyotanam (39-40) · Śloka 40

| ಸನ್ಧಾವೇನಾಞ್ಜಿತೇ ನೇತ್ರೇ ವಿಗತೌಷಧವೇದನೇ||೩೯|| ಸ್ತನ್ಯೇನಾಶ್ಚ್ಯೋತನಂ ಕಾರ್ಯಂ ತ್ರಿಃ ಪರಂ ನಾಞ್ಜಯೇಚ್ಚ ತೈಃ| |೪೦|

ಸ೦-ಸನ್ಧಾವೇನ ನೇತ್ರೇಽಞ್ಜಿತೇ ವಿಗತೌಷಧವೇದನೇ ಸತಿ ಸ್ತನ್ಯೇನಾಶ್ಚ್ಯೋತನಂ ಹಿತಂ ಕಾರ್ಯಂ ತ್ರೀನ್ ವಾರಾನ್| ತೈಶ್ಚ-ಸನ್ಧಾವೈಃ, ಪರಂ-ತ್ರಿಭ್ಯೋ ವಾರೇಭ್ಯೋ, ನಾಞ್ಜಯೇತ್|

Adhikarana sashophe alpashophe gharShAdiharA tAlIsapatrAdiguTikA sandhAvaH (40-42) · Śloka 42

| ತಾಲೀಸಪತ್ರಚಪಲಾನತಲೋಹರಜೋಞ್ಜನೈಃ||೪೦|| ಜಾತೀಮುಕುಲಕಾಸೀಸಸೈನ್ಧವೈರ್ಮೂತ್ರಪೇಷಿತೈಃ| ತಾಮ್ರಮಾಲಿಪ್ಯ ಸಪ್ತಾಹಂ ಧಾರಯೇತ್ಪೇಷಯೇತ್ತತಃ||೪೧|| ಮೂತ್ರೇಣೈವಾನು ಗುಟಿಕಾಃ ಕಾರ್ಯಾಶ್ಛಾಯವಿಶೋಷಿತಾಃ| ತಾಃ ಸ್ತನ್ಯಘೃಷ್ಟಾ ಘರ್ಷಾಶ್ರುಶೋಫಕಣ್ಡೂವಿನಾಶನಾಃ||೪೨||

ಸ೦-ತಾಲೀಸಪತ್ರಾದಿಭಿರ್ಮೂತ್ರಪಿಷ್ಟೈಸ್ತಾಮ್ರಮಾಲಿಪ್ಯ ಸಪ್ತಾಹಂ ಧಾರಯೇತ್| ತತಃ ಸಪ್ತಾಹಾದೂರ್ಧ್ವಂ ಗೋಮೂತ್ರೇಣೈವ ಗುಟಿಕಾಃ ಕುರ್ಯಾತ್| ತಾಶ್ಚ ಛಾಯಾವಿಶೋಷಿತಾಃ ಸ್ತನ್ಯಘೃಷ್ಟಾ ಘರ್ಷಾದಿಘ್ನಾಃ|

Adhikarana sashophe alpashophe vyAghryAdikaH sandhAvaH (43) · Śloka 43

ವ್ಯಾಘ್ರೀತ್ವಙ್ಽಽಮಧುಕಂ ತಾಮ್ರರಜೋಽಜಾಕ್ಷೀರಕಲ್ಕಿತಮ್| ಶಮ್ಯಾಮಲಕಪತ್ರಾಜ್ಯಧೂಪಿತಂ ಶೋಫರುಕ್ಪ್ರಣುತ್||೪೩||

ಸ೦-ವ್ಯಾಘ್ರ್ಯಾದಿಕಮಜಾಕ್ಷೀರಕಲ್ಕಿತಂ ಶಮ್ಯಾಮಲಕಪತ್ರೈರ್ಘೃತಾನ್ವಿತೈರ್ಧೂಪಿತಂ ಶೋಫರುಕ್ಪ್ರಣುತ್|

Adhikarana amloShite pittAbhiShyandacikitsA (44) · Śloka 44

ಅಮ್ಲೋಷಿತೇ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತ ಪಿತ್ತಾಭಿಷ್ಯನ್ದಸಾಧನಮ್| |೪೪|

ಸ೦-ಅಮ್ಲೋಷಿತೇ ನೇತ್ರರೋಗೇ ಪಿತ್ತಾಭಿಷ್ಯನ್ದಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ಕುರ್ಯಾತ್|

Adhikarana dIrghakAlAnubandhitvAdukliShTAdayo~aShTAdasha rogAH pillasaMj~jAH (44-46) · Śloka 46

| ಉತ್ಕ್ಲಿಷ್ಟಾಃ ಕಫಪಿತ್ತಾಸ್ರನಿಚಯೋತ್ಥಾಃ ಕುಕೂಣಕಃ||೪೪|| ಪಕ್ಷ್ಮೋಪರೋಧಃ ಶುಷ್ಕಾಕ್ಷಿಪಾಕಃ ಪೂಯಾಲಸೋ ಬಿಸಃ| ಪೋಥಕ್ಯಮ್ಲೋಷಿತೋಽಲ್ಪಾಖ್ಯಃ ಸ್ಯನ್ದಮನ್ಥಾ ವಿನಾಽನಿಲಾತ್||೪೫|| ಏತೇಽಷ್ಟಾದಶ ಪಿಲ್ಲಾಖ್ಯಾ ದೀರ್ಘಕಾಲಾನುಬನ್ಧಿನಃ| |೪೬|

ಸ೦-ಉತ್ಕ್ಲಿಷ್ಟಾದಯೋಽಷ್ಟಾದಶ ರೋಗಾ ಇಮೇ ಪಿಲ್ಲಾಖ್ಯಾ ದೀರ್ಘಕಾಲಾನುಬನ್ಧಿನಃ|

Adhikarana pilleShu vakShyamANA sAmAnyacikitsA pilleShu vartmanirlekhanam (46-48) · Śloka 48

| ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪೃಥಗೇತೇಷಾಂ ಸ್ವಂಸ್ವಮುಕ್ತಾ ಅಥ ವಕ್ಷ್ಯತೇ||೪೬|| ಪಿಲ್ಲೀಭೂತೇಷು ಸಾಮಾನ್ಯಾತ್ ಅಥ ಪಿಲ್ಲಾಖ್ಯರೋಗಿಣಃ| ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ಯ ಛರ್ದಿತವತಃ ಸಿರಾವ್ಯಧಹೃತಾಸೃಜಃ||೪೭|| ವಿರಿಕ್ತಸ್ಯ ಚ ವರ್ತ್ಮಾನು ನಿರ್ಲಿಖೇದಾವಿಶುದ್ಧಿತಃ| |೪೮|

ಸ೦-ಏತೇಷಾಂ ಪೃಥಕ್ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಯಥಾಸ್ವಮುಕ್ತಾ| ಸ೦-ಅಥ ಭಣಿಷ್ಯತೇ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪಿಲ್ಲೀಭೂತೇಷು ಸಾಮಾನ್ಯೇನ| ಸ೦-ಅಥ ಪಿಲ್ಲಾಖ್ಯಾಕ್ಷಿರೋಗವತಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ಯ ಛರ್ದಿತವತೋ ನರಸ್ಯ ವಿದ್ಧಸಿರಸ್ಯ ವಿರಿಕ್ತಸ್ಯ ಚ ವರ್ತ್ಮ ನಿರ್ಲಿಖೇದಾವಿಶುದ್ಧೇಃ|

Adhikarana pilleShu tutthakAdinA sekaH (48-50) · Śloka 50

| ತುತ್ಥಕಸ್ಯ ಪಲಂ ಶ್ವೇತಮರಿಚಾನಿ ಚ ವಿಂಶತಿಃ||೪೮|| ತ್ರಿಂಶತಾ ಕಾಞ್ಜಿಕಪಲೈಃ ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ತಾಮ್ರೇ ನಿಧಾಪಯೇತ್| ಪಿಲ್ಲಾನಪಿಲ್ಲಾನ್ ಕುರುತೇ ಬಹುವರ್ಷೋತ್ಥಿತಾನಪಿ||೪೯|| ತತ್ಸೇಕೇನೋಪದೇಹಾಶ್ರುಕಣ್ಡೂಶೋಫಾಂಶ್ಚ ನಾಶಯೇತ್| |೫೦|

ಸ೦-ತುತ್ಥಕಸ್ಯ ಪಲಂ, ವಿಂಶತಿಃ ಶ್ವೇತಮರಿಚಾನಿ-ಸೌಭಾಞ್ಜನಬೀಜಾನಿ, ಕಾಞ್ಜಿಕಪಲೈಸ್ತ್ರಿಂಶತಾ ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ತಾಮ್ರೇ ನಿಧಾಪಯೇತ್| ತತ್ಸೇಕೇನ ಪಿಲ್ಲಾನ್ ಬಹುವರ್ಷೋತ್ಥಿತಾನಪ್ಯಪಿಲ್ಲಾನ್ ಕುರುತೇ| ಉಪದೇಹಾದೀಂಶ್ಚ ನಾಶಯೇತ್|

Adhikarana pilleShu kara~jjabIjAdirasakriyA~a~jjanam (50-51) · Śloka 51

| ಕರಞ್ಜಬೀಜಂ ಸುರಸಂ ಸುಮನಃಕೋರಕಾಣಿ ಚ||೫೦|| ಸಂಕ್ಷುದ್ಯ ಸಾಧಯೇತ್ಕ್ವಾಥೇ ಪೂತೇ ತತ್ರ ರಸಕ್ರಿಯಾ| ಅಞ್ಜನಂ ಪಿಲ್ಲಭೈಷಜ್ಯಂ ಪಕ್ಷ್ಮಣಾಂ ಚ ಪ್ರರೋಹಣಮ್||೫೧||

ಸ೦-ಕರಞ್ಜಬೀಜಾದೀನಿ ಸಂಕ್ಷುದ್ಯ ಜಲೇ ಸಾಧಯೇತ್| ಕ್ವಾಥೇ ಪೂತೇ ತತ್ರ ರಸಕ್ರಿಯಾ| ಅಞ್ಜನಂ ಪಿಲ್ಲೇ ಔಷಧಂ ಪಕ್ಷ್ಮಣಾಂ ಚ ಪ್ರರೋಹಣಮ್|

Adhikarana pilleShu rasA~jjanAdi a~jjanam (52-53) · Śloka 53

ರಸಾಞ್ಜನಂ ಸರ್ಜರಸೋ ರೀತಿಪುಷ್ಪಂ ಮನಃಶಿಲಾ| ಸಮುದ್ರಫೇನೋ ಲವಣಂ ಗೈರಿಕಂ ಮರಿಚಾನಿ ಚ||೫೨|| ಅಞ್ಜನಂ ಮಧುನಾ ಪಿಷ್ಟಂ ಕ್ಲೇದಕಣ್ಡೂಘ್ನಮುತ್ತಮಮ್| |೫೩|

ಸ೦-ರಸಾಞ್ಜನಾದಿಕಂ ಮಧುನಾ ಪಿಷ್ಟಮಞ್ಜನಂ ಪರಂ ಕ್ಲೇದಕಣ್ಡೂಹೃತ್|

Adhikarana pilleShu tagarAdi a~jjanam pilleShu devadArvAdi a~jjanam (53-54) · Śloka 54

| ಅಭಯಾರಸಪಿಷ್ಟಂ ವಾ ತಗರಂ ಪಿಲ್ಲನಾಶನಮ್||೫೩|| ಭಾವಿತಂ ಬಸ್ತಮೂತ್ರೇಣ ಸಸ್ನೇಹಂ ದೇವದಾರು ಚ| |೫೪|

ಸ೦-ಹರೀತಕೀಕ್ವಾಥಪಿಷ್ಟಂ ತಗರಂ ಪರಂ ಪಿಲ್ಲಘ್ನಮ್| ದೇವದಾರುಸಸ್ನೇಹಂ ಬಸ್ತಮೂತ್ರೇಣ ಭಾವಿತಂ ತದ್ವತ್|

Adhikarana pilleShu saindhavAdivartiH (54-55) · Śloka 55

| ಸೈನ್ಧವತ್ರಿಫಲಾಕೃಷ್ಣಾಕಟುಕಾಶಙ್ಖ್ನಾಭಯಃ||೫೪|| ಸತಾಮ್ರರಜಸೋ ವರ್ತಿಃ ಪಿಲ್ಲಶುಕ್ರಕನಾಶಿನೀ| |೫೫|

ಸ೦-ಸೈನ್ಧವಾದಯಸ್ತಾಮ್ರಜಃಸಹಿತಾ ವರ್ತಿಃ ಪಿಲ್ಲಶುಕ್ರಹೃತ್|

Adhikarana pilleShu puShpakAsIsAdi a~jjanam (55-56) · Śloka 56

| ಪುಷ್ಪಕಾಸೀಸಚೂರ್ಣೋ ವಾ ಸುರಸಾರಸಭಾವಿತಃ||೫೫|| ತಾಮ್ರೇ ದಶಾಹಂ ತತ್ ಪೈಲ್ಲ್ಯಪಕ್ಷ್ಮಶಾತಜಿದಞ್ಜನಮ್| |೫೬|

ಸ೦-ಪುಷ್ಪಕಾಸೀಸಚೂರ್ಣಃ ಸುರಸಾರಸೇನ ದಶಾಹಂ ಭಾವಿತಸ್ತದಞ್ಜನಂ ಪೈಲ್ಲ್ಯಪಕ್ಷ್ಮಶಾತಘ್ನಮ್| ಸುರಸಾ-ಮೂರ್ವಾ|

Adhikarana pilleShu alAdicUrNaH (56) · Śloka 56

ಅಲಂ ಚ ಸೌವೀರಕಮಞ್ಜನಂ ಚ ತಾಭ್ಯಾಂ ಸಮಂ ತಾಮ್ರರಜಃ ಸುಸೂಕ್ಷ್ಮಮ್| ಪಿಲ್ಲೇಷು ರೋಮಾಣಿ ನಿಷೇವಿತೋಽಸೌ ಚೂರ್ಣಃ ಕರೋತ್ಯೇಕಶಲಾಕಯಾಽಪಿ||೫೬||

ಸ೦-ಹರಿತಾಲಂ ಸೌವೀರಾಞ್ಜನಂ [ಚ]| ತಾಭ್ಯಾಂ ದ್ವಾಭ್ಯಾಂ ತುಲ್ಯಂ ತಾಮ್ರಚೂರ್ಣಂ ಸೂಕ್ಷ್ಮಮ್| ಏಷ ಚೂರ್ಣೋ ನಿಷೇವಿತ ಏಕಯಾಽಪಿ ಶಲಾಕಯಾ ಪಿಲ್ಲೇಷು ರೋಮಾಣಿ ಕರೋತಿ| ಉಪಜಾತಿಃ|

Adhikarana pilleShu lAkShAdimaShI (57) · Śloka 57

ಲಾಕ್ಷಾನಿರ್ಗುಣ್ಡೀಭೃಙ್ಗದಾರ್ವೀರಸೇನ ಶ್ರೇಷ್ಠಂ ಕಾರ್ಪಾಸಂ ಭಾವಿತಂ ಸಪ್ತಕೃತ್ವಃ| ದೀಪಃ ಪ್ರಜ್ವಾಲ್ಯಃ ಸರ್ಪಿಷಾ ತತ್ಸಮುತ್ಥಾ ಶ್ರೇಷ್ಠಾ ಪಿಲ್ಲಾನಾಂ ರೋಪಣಾರ್ಥೇ ಮಷೀ ಸಾ||೫೭||

ಸ೦-ಲಾಕ್ಷಾದಿರಸೇನ ಶ್ರೇಷ್ಠಂ ಕಾರ್ಪಾಸಂ ಸಪ್ತವಾರಾನ್ ಭಾವಿತಮ್| ತೇನ ಕಾರ್ಪಾಸೇನ ಸರ್ಪಿಷಾ ದೀಪಃ ಪ್ರಜ್ವಾಲ್ಯಃ| ತತ್ಸಮುತ್ಥಾ ಮಷೀ ಪಿಲ್ಲಾನಾಂ ರೋಪಣಾರ್ಥೇ ಶ್ರೇಷ್ಠಾ| ವೈಶ್ವದೇವೀವೃತ್ತಮ್|

Adhikarana pilleShu punaHpunarvartmAvalekhanAdi (58-59) · Śloka 59

| ವರ್ತ್ಮಾವಲೇಖಂ ಬಹುಶಸ್ತದ್ವಚ್ಛೋಣಿತಮೋಕ್ಷಣಮ್||೫೮|| ಪುನಃಪುನರ್ವಿರೇಕಂ ಚ ನಿತ್ಯಮಾಶ್ಚ್ಯೋತನಾಞ್ಜನಮ್| ನಾವನಂ ಧೂಮಪಾನಂ ಚ ಪಿಲ್ಲರೋಗಾತುರೋ ಭಜೇತ್||೫೯||

ಸ೦-ಪಿಲ್ಲರೋಗೀ ವರ್ತ್ಮಾವಲೇಖಾದಿಕಂ ಪುನಃಪುನರ್ಭಜೇತ್|

Adhikarana pilleShu pUyAlase~ashAnte dAhaH (60) · Śloka 60

ಪೂಯಾಲಸೇ ತ್ವಶಾನ್ತೇಽನ್ತೇ ದಾಹಃ ಸೂಕ್ಷ್ಮಶಲಾಕಯಾ| |೬೦|

ಸ೦-ಪೂಯಾಲಸೇ ಪುನರಶಾನ್ತೇ ಸತ್ಯನ್ತೇ ಸೂಕ್ಷ್ಮಶಲಾಕಯಾ ದಾಹೋ ಹಿತಃ|

Adhikarana iti caturNavatirnetrarogAH (60-61) · Śloka 61

| ಚತುರ್ಣವತಿರಿತ್ಯಕ್ಷ್ಣೋ ಹೇತುಲಕ್ಷಣಸಾಧನೈಃ||೬೦|| ಪರಸ್ಪರಮಸಙ್ಕೀರ್ಣಾಃ ಕಾರ್ತ್ಸ್ನ್ಯೇನ ಗದಿತಾ ಗದಾಃ| |೬೧|

ಸ೦-ಇತ್ಯೇವಮಕ್ಷ್ಣಶ್ಚತುರ್ಣವತಿ ಗದಾ ಲಕ್ಷಣಹೇತುಸಾಧನೈರನ್ಯೋನ್ಯಮಸಙ್ಕೀರ್ಣಾಃ ಕಾರ್ತ್ಸ್ನ್ಯೇನೋಕ್ತಾಃ|

Adhikarana svasthasyApi nayanapriyasya sadA purANayavAdisevanam (61-65) · Śloka 65

| ಸರ್ವದಾ ಚ ನಿಷೇವೇತ ಸ್ವಸ್ಥೋಽಪಿ ನಯನಪ್ರಿಯಃ||೬೧|| ಪುರಾಣಯವಗೋಧೂಮಶಾಲಿಷಷ್ಟಿಕಕೋದ್ರವಾನ್| ಮುದ್ಗಾದೀನ್ ಕಫಪಿತ್ತಘ್ನಾನ್ ಭೂರಿಸರ್ಪಿಃಪರಿಪ್ಲುತಾನ್||೬೨|| ಶಾಕಂ ಚೈವಂವಿಧಂ ಮಾಂಸಂ ಜಾಙ್ಗಲಂ ದಾಡಿಮಂ ಸಿತಾಮ್| ಸೈನ್ಧವಂ ತ್ರಿಫಲಾಂ ದ್ರಾಕ್ಷಾಂ ವಾರಿ ಪಾನೇ ಚ ನಾಭಸಮ್||೬೩|| ಆತಪತ್ರಂ ಪದತ್ರಾಣಂ ವಿಧಿವದ್ದೋಷಶೋಧನಮ್| ವರ್ಜಯೇದ್ವೇಗಸಂರೋಧಮಜೀರ್ಣಾಧ್ಯಶನಾನಿ ಚ||೬೪|| ಕ್ರೋಧಶೋಕದಿವಾಸ್ವಪ್ನರಾತ್ರಿಜಾಗರಣಾತಪಾನ್| ವಿದಾಹಿ ವಿಷ್ಟಮ್ಭಕರಂ ಯಚ್ಚೇಹಾಹಾರಭೇಷಜಮ್||೬೫||

ಸ೦-ಸ್ವಸ್ಥೋಽಪಿ ನಯನವಲ್ಲಭಃ ಸನ್ ಸದೈವ ಪುರಾಣಯವಾದಿಕಂ ನಿಷೇವೇತ| ಏವಂವಿಧಂ ಕಫಪಿತ್ತಘ್ನಂ ಶಾಕಂ ಚ| ವಿಧಿರ್ವಿದ್ಯತೇ ಯಸ್ಮಿಂಸ್ತಚ್ಚ ಶೋಧನಂ-ವಿರೇಚನಾದಿ, ಭಜೇತ್| ತಥಾ ವೇಗಸಂರೋಧಾದಿಕಂ ವರ್ಜಯೇತ್|

Adhikarana svasthasyApi pAdamrakShaNAdi (66) · Śloka 66

ದ್ವೇ ಪಾದಮಧ್ಯೇ ಪೃಥುಸನ್ನಿವೇಶೇ ಶಿರೇ ಗತೇ ತೇ ಬಹುಧಾ ಚ ನೇತ್ರೇ ತಾ ಮ್ರಕ್ಷಣೋದ್ವರ್ತನಲೇಪನಾದೀನ್ ಪಾದಪ್ರಯುಕ್ತಾನ್ನಯನೇ ನಯನ್ತಿ||೬೬||

ಸ೦-ದ್ವೇ ಪಾದಸ್ಯ ಮಧ್ಯೇ ಪೃಥುರೂಪೇ ಸಿರೇ| ತೇ ಚ ಬಹುಧಾ ನೇತ್ರಗತೇ| ತಾಃ ಸಿರಾಃ ಅಭ್ಯಙ್ಗಾದೀನ್ ಪಾದಪ್ರಯುಕ್ತಾನ್ನೇತ್ರಂ(ತ್ರೇ)ಪ್ರಾಪಯನ್ತಿ|

Adhikarana svasthasyApi upAnadAdisevanam (16) · Śloka 16

ಮಲೌಷ್ಣ್ಯಸಙ್ಘಟ್ಟನಪೀಡನಾದ್ಯೈ- ಸ್ತಾ ದೂಷಯನ್ತೇ ನಯನಾನಿ ದುಷ್ಟಾಃ| ಭಜೇತ್ಸದಾ ದೃಷ್ಟಿಹಿತಾನಿ ತಸ್ಮಾ- ದುಪಾನದಭ್ಯಞ್ಜನಧಾವನಾನಿ||೬೭|| ಇತಿ ಶ್ರೀವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸೂನುಶ್ರೀಮದ್ವಾಗ್ಭಟವಿರಚಿತಾಯಾಮಷ್ಟಾಙ್ಗಹೃದಯಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಷಷ್ಠೇ ಉತ್ತರಸ್ಥಾನೇ ಸರ್ವಾಕ್ಷಿರೋಗಪ್ರತಿಷೇಧೋ ನಾಮ ಷೋಡಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೧೬||

ಸ೦-ತಾಶ್ಚ ಮಲೌಷ್ಣ್ಯಾದಿಭಿರ್ದುಷ್ಟಾ ನಯನಾನಿ ದೂಷಯನ್ತೇ| ಯತ ಏವಂ ತಸ್ಮಾದ್ ದೃಷ್ಟಿಹಿತಾನಿ ಸರ್ವದಾ ಉಪಾನದಭ್ಯಞ್ಜನಾದೀನಿ ಭಜೇತ್| ಉಪಜಾತೀ ವೃತ್ತೇ| ಇತಿ ಶ್ರೀಮೃಗಾಙ್ಕದತ್ತಪುತ್ರಶ್ರೀಮದರುಣದತ್ತವಿರಚಿತಾಯಾಮಷ್ಟಾಙ್ಗಹೃದಯಟೀಕಾಯಾಂ ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಷಷ್ಠೇ ಉತ್ತರಸ್ಥಾನೇ ಸರ್ವಾಕ್ಷಿರೋಗಪ್ರತಿಷೇಧೋ ನಾಮ ಷೋಡಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ ಸಮಾಪ್ತಃ|| ೧೬||