24. śirōrōgapratiṣēdhādhyāyaḥ

Adhikarana shirorogapratiShedhAdhyAyaH||24|| vAtaje shirobhitApe vAtavyAdhividhiH (2-1) · Śloka 1

அதைதச்சிகித்ஸிதஂ வ்யாக்யாதுமாஹ அதாதஃ ஶிரோரோகப்ரதிஷேதஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ| (கத்யஸூத்ரே|௨| ) ஶிரோபிதாபேऽநிலஜே வாதவ்யாதிவிதிஂ சரேத்| |௧|

ஸ௦-பவநஜே ஶிரோபிதாபே வாதவ்யாதிசிகித்ஸிதஂ குர்யாத்|

Adhikarana vAtaje shirobhitApe abhyaktashiraso rAtrau ghRutapAnAdi vAtaje shirobhitApe mAShAdInAM bhakShaNam vAtaje shirobhitApe piNDopanAhasvedAH vAtaje shirobhitApe vAtaghnAdisiddhakShIreNa secanam vAtaje shirobhitApe snigdhaM nasyAdikam (1-4) · Śloka 4

| கதமக்தஶிரா ராத்ரௌ பிபேதுஷ்ணபயோநுபஃ||௧|| மாஷாந் குலத்தாந் முத்காந் வா தத்வத்காதேத்ததாந்விதாந்| தைலஂ திலாநாஂ கல்கஂ வா க்ஷீரேண ஸஹ பாயயேத்||௨|| பிண்டோபநாஹஸ்வேதாஶ்ச மாஂஸதாந்யகதா ஹிதாஃ| வாதக்நதஶமூலாதிஸித்தக்ஷீரேண ஸேசநம்||௩|| ஸ்நிக்தஂ நஸ்யஂ ததா தூமஃ ஶிரஃஶ்ரவணதர்பணம்| |௪|

ஸ௦-அப்யக்தஶிரா ராத்ரௌ கதஂ பிபேத்| பஶ்சாதுஷ்ணஂ க்ஷீரஂ பிபேத்| மாஷாதீந் கதாந்விதாந் காதேத், தத்வத்-உஷ்ணபயோநுபஃ ஸந்| திலாநாஂ தைலஂ கல்கஂ வா க்ஷீரேண ஸஹ பாயயேத்| பிண்டஸ்வேதா உபநாஹஸ்வேதாஶ்ச மாஂஸயுக்தைர்தாந்யைஃ கதா ஹிதாஃ| வாதஹரதஶமூலாதிநா ஸித்தேந க்ஷீரேண ஸேசநஂ ஹிதம்| ஸ்நிக்தஂ ச நஸ்யாதிகஂ ஹிதம்|

Adhikarana vAtaje shirobhitApe varaNAdisiddhaghRutena nasyam vAtaje shirobhitApe varaNAdipakvaghRutasya pAnam (4-6) · Śloka 6

| வரணாதௌ கணே க்ஷுண்ணே க்ஷீரமர்தோதகஂ பசேத்||௪|| க்ஷீராவஶிஷ்டஂ தச்சீதஂ மதித்வா ஸாரமாஹரேத்| ததோ மதுரகைஃ ஸித்தஂ நஸ்யஂ தத் பூஜிதஂ ஹவிஃ||௫|| வர்கேऽத்ர பக்வஂ க்ஷீரே ச பேயஂ ஸர்பிஃ ஸஶர்கரம்| |௬|

ஸ௦-வரணஸைர்யேகேத்யாதிகணே(ஹ.ஸூ.அ. ௧௫/௨௧) ஜர்ஜரிதே க்ஷீரமர்தோதகஂ பசேத்| தத் க்ஷீராவஶிஷ்டஂ ஶீதீபூதஂ மதித்வா ஸாரமாஹரேத்| அநந்தரஂ தத்ததஂ மதுரத்ரவ்யைஃ பக்வஂ நஸ்யஂ ஶ்ரேஷ்டம்| ஸஂ-அஸ்மிந்நேவ வரணாதௌ வர்கே க்ஷீரே ச கதஂ பக்வஂ ஸஶர்கரஂ பேயம்|

Adhikarana vAtaje shirobhitApe kArpAsamajjAdinA nasyam vAtaje shirobhitApe pittaraktAnvaye sharkarAdighRutena nasyam (6-7) · Śloka 7

| கார்பாஸமஜ்ஜா த்வங்முஸ்தா ஸுமநஃகோரகாணி ச||௬|| நஸ்யமுஷ்ணாம்புபிஷ்டாநி ஸர்வமூர்தருஜாபஹம்| ஶர்கராகுங்குமஶதஂ கதஂ பித்தாஸகந்வயே||௭||

ஸ௦-கார்பாஸமஜ்ஜாதீந்யுஷ்ணஜலேந பிஷ்டாநி ஸர்வமூர்தருஜாக்நஂ நஸ்யம்| ஸ௦-ஶர்கராகுங்குமஶதஂ ஸர்பிஃ பித்தாஸகுத்தே [நஸ்யஂ] ஹிதம்|

Adhikarana vAtaje shirobhitApe kuShThAdibhiH pralepaH vAtaje shirobhitApe atra raktasrAvo na kAryaH vAtaje shirobhitApe ityashAntau cale kaphe ca dAhaH ardhAvabhedake~apyeShA kriyA (8-9) · Śloka 9

ப்ரலேபஃ ஸகதைஃ குஷ்டகுடிலோத்பலசந்தநைஃ| வாதோத்ரேகபயாத்ரக்தஂ ந சாஸ்மிந்நவஸேசயேத்||௮|| இத்யஶாந்தௌ சலே தாஹஃ கபே சேஷ்டோ யதோதிதஃ| அர்தாவபேதகேऽப்யேஷா ததா தோஷாந்வயாத்க்ரியா||௯||

ஸ௦-குஷ்டாதிபிஃ ஸகதைஃ ப்ரலேபஃ| குடிலஂ-தகரம் ஸ௦-அஸ்மிஂஶ்ச வாதோத்ரேகபயால்லோஹிதஂ நாவஸேசயேத்| ஸ௦-ஏவமப்யநுபஶமே வாயௌ தாஹ இஷ்டஃ| கபே ச யதோக்தமுஷ்ணமிஷ்டம்| ஸ௦-அர்தாவபேதகேऽப்யேஷா ஏவ க்ரியா தோஷாந்வயாத்-தோஷாநுரோதாச்சா, யதாஸ்வஂ கார்யா|

Adhikarana ardhAvabhedake shirIShabIjAdinasyam ardhAvabhedake prapunnATAdilepaH sUryAvarte~apyeShA kriyA raktasrAvashca (10-11) · Śloka 11

ஶிரீஷபீஜாபாமார்கமூலஂ நஸ்யஂ பிடாந்விதம்| ஸ்திராரஸோ வா, லேபே து ப்ரபுந்நாடோऽம்லகல்கிதஃ||௧௦|| ஸூர்யோவர்தேऽபி தஸ்மிஂஸ்து ஸிரயாऽபஹரேதஸக்| |௧௧|

ஸ௦-ஶிரீஷபீஜாதிபிர்நஸ்யஂ ஸ்யாத்| ஶாலிபர்ணீக்வாதோ வா நஸ்யம்| ப்ரபுந்நாடபீஜமம்லேந பிஷ்டஂ லேபஃ| ஸ௦-ஸூர்யாவர்தேऽப்யேஷ ஏவோபக்ரமஃ| தஸ்மிஂஶ்ச ஸிரயா ரக்தஂ ஸ்ராவயேத்|

Adhikarana pittaje shirobhitApe sirAvyadhaH ardhAvabhedake shItAH shiromukhAlepAdayaH ardhAvabhedake jIvanIyaghRutakShIrayoH pAnaM nasyaM ca raktaje shirobhitApe~apyeShA kriyA sha~gkhake pratyAkhyAyaiShA kriyA (11-13) · Śloka 13

| ஶிரோபிதாபே பித்தோத்தே ஸ்நிக்தஸ்ய வ்யதயேத்ஸிராம்||௧௧|| ஶீதாஃ ஶிரோமுகாலேபஸேகஶோதநபஸ்தயஃ| ஜீவநீயஶதே க்ஷீரஸர்பிஷீ பாநநஸ்யயோஃ||௧௨|| கர்தவ்யஂ ரக்தஜேऽப்யேதத் ப்ரத்யாக்யாய ச ஶங்ககே| |௧௩|

ஸ௦-மூர்தாபிதாபே பித்தஸம்பவே ஸ்நிக்தஸ்ய ஸதஃ ஸிராஂ மோக்ஷயேத்| ததா ஶிரோமுகாலேபாதயஃ ஶீதா ஹிதாஃ| ஜீவநீயைஃ ஶதே க்ஷீரகதே பாநநஸ்யயோர்ஹிதே| ஸ௦-ரக்தேஜேऽப்யேதச்சிகித்ஸிதஂ கார்யம்| ஶங்ககே ச ப்ரத்யாக்யாயைஷ ஏவோபக்ரமஃ கார்யஃ|

Adhikarana kaphaje shirobhitApe vamanam kaphaje rUkShAdidravyaiH svedAdayaH kaphaje upavAsaH sannipAtaje shirobhitApe mishraH kramaH (13-14) · Śloka 14

| ஶ்லேஷ்மாபிதாபே ஜீர்ணாஜ்யஸ்நேஹிதஃ கடுகைர்வமேத்||௧௩|| ஸ்வேதப்ரலேபநஸ்யாத்யா ரூக்ஷதீக்ஷ்ணோஷ்ணபேஷஜைஃ| ஶஸ்யந்தே சோபவாஸோऽத்ர நிசயே மிஶ்ரமாசரேத்||௧௪||

ஸ௦-ஶ்லேஷ்மணா ஶிரோபிதாபே புராணகதேந ஸ்நேஹிதஃ கடுகைர்வமேத்| ஸ்வேதாதயோ ரூக்ஷாதித்ரவ்யைஃ ஶஸ்யந்தே| உபவாஸஶ்சாத்ர ஹிதஃ| ஸ௦-ஸந்நிபாதே மிஶ்ரமாசரேத்|

Adhikarana kRumije sannipAtaje shirobhitApe shoNitena nasyam kRumije kRuminirharaNam kRumije viDa~ggAdisiddhena sarShapAditailena nasyam (15-17) · Śloka 17

கமிஜே ஶோணிதஂ நஸ்யஂ தேந மூர்ச்சந்தி ஜந்தவஃ| மத்தாஃ ஶோணிதகந்தேந நிர்யாந்தி க்ராணவக்த்ரயோஃ||௧௫|| ஸுதீக்ஷ்ணநஸ்யதூமாப்யாஂ குர்யாந்நிர்ஹரணஂ ததஃ| விடங்கஸ்வர்ஜிகாதந்தீஹிங்குகோமூத்ரஸாதிதம்||௧௬|| கடுநிம்பேங்குதீபீலுதைலஂ நஸ்யஂ பதக் பதக்| |௧௭|

ஸ௦-கமிஜே ஶோணிதஂ நஸ்யஂ தேயம்| தேந-ஶோணிதநஸ்யேந, ஜந்தவோ மூர்ச்சந்தி| ரக்தகந்தேந ச மத்தா க்ராணேந வக்த்ரேண ச நிர்கச்சந்தி| அநந்தரஂ தீக்ஷ்ணநஸ்யதூமாப்யாஂ நிர்ஹரணஂ குர்யாத்| ஸ௦-விடங்காதிபிஃ ஸாதிதஂ ஸர்ஷபதைலஂ நிம்பதைலமிங்குதீதைலஂ பீலுதைலஂ வா பதக் பதக் நஸ்யஂ ஹிதம்|

Adhikarana kRumije kRumijjinnasyam kRumije nasyabheShajairdhUmaH (17-18) · Śloka 18

| அஜாமூத்ரத்ருதஂ நஸ்யஂ கமிஜித் கமிஜித்பரம்||௧௭|| பூதிமத்ஸ்யயுதைஃ குர்யாத் தூமஂ நாவநபேஷஜைஃ| |௧௮|

ஸ௦-அஜாமூத்ரத்ருதஂ ஹிங்கு நஸ்யஂ பரஂ கமிக்நம்| ஸ௦-பூதிமத்ஸ்யாந்விதைர்நஸ்யத்ரவ்யைர்தூமஂ குர்யாத்|

Adhikarana kRumije raktaM na nirharet shiraHkampe vAtAbhitApakramaH (18-19) · Śloka 19

| கமிபிஃ பீதரக்தத்வாத்ரக்தமத்ர ந நிர்ஹரேத்||௧௮|| வாதாபிதாபவிஹிதஃ கம்பே தாஹாத்விநா க்ரமஃ| |௧௯|

ஸ௦-அத்ர ச ரக்தஂ ந விஸ்ராவயேத்| குதோ ஹேதோஃ ? இத்யாஹகமிபிஃ பீதரக்தத்வாத்| ஸ௦-கம்பே வாதாபிதாபோக்தோ விதிர்தாஹாத்விநா|

Adhikarana upashIrShake nave vAtavyAdhikriyA upashIrShake pakve vidradhikriyA vidradhau,piTikAyAM , arbude ca Amapakve yathAyogyaM karma (19-20) · Śloka 20

| நவே ஜந்மோத்தரஂ ஜாதே யோஜயேதுபஶீர்ஷகே||௧௯|| வாதவ்யாதிக்ரியாஂ, பக்வே கர்ம வித்ரதிசோதிதம்| ஆமபக்வே யதாயோக்யஂ வித்ரதீபிடிகார்புதே||௨௦||

ஸ௦-உபஶீர்ஷகே நவே ஜந்மோத்தரஂ ஜாதே வாதவ்யாதிசிகித்ஸிதஂ குர்யாத்| பக்வே ச வித்ரதிவிஹிதஂ கர்ம குர்யாத்| ஸ௦-ஆமே பக்வே ச வித்ரதௌ பிடிகாயாமர்புதே ச யதாஸ்வஂ கர்ம குர்யாத்|

Adhikarana arUMShikAyAM raktasrAvaH arUMShikAyAM ashvashakRudrasairlepaH arUMShikAyAM paTolAdipatrairlepaH (21-22) · Śloka 22

அருஂஷிகா ஜலௌகோபிர்ஹதாஸ்ரா நிம்பவாரிணா| ஸிக்தா ப்ரபூதலவணைர்லிம்பேதஶ்வஶகத்ரஸைஃ||௨௧|| படோலநிம்பபத்ரைர்வா ஸஹரித்ரைஃ ஸுகல்கிதைஃ| கோமூத்ரஜீர்ணபிண்யாகககவாகுமலைரபி||௨௨||

ஸ௦-அருஂஷிகா ஜலௌகோபிர்நிஃஸ்ருதரக்தா நிம்பஜலேந ஸிக்தா வாஜிஶகத்ரஸைஃ ப்ரபூதலவணைர்லிம்பேத்| படோலநிம்பபத்ரைர்நிஶாந்விதைஃ ஸுபிஷ்டைர்வா கோமூத்ராதிபிர்வா| ககவாகுஃ-குக்குடஃ|

Adhikarana arUMShikAyAM kapAlabhRuShTakuShThalepaH arUMShikAyAM indralupte ca mAlatyAditailenAbhya~ggaH (23-24) · Śloka 24

கபாலபஷ்டஂ குஷ்டஂ வா சூர்ணிதஂ தைலஸஂயுதம்| ரூஂஷிகாலேபநஂ கண்டூக்லேததாஹார்திநாஶநம்||௨௩|| மாலதீசித்ரகாஶ்வக்நநக்தமாலப்ரஸாதிதம்| சாசாரூஂஷிகயோஸ்தைலமப்யங்கஃ க்ஷுரகஷ்டயோஃ||௨௪||

ஸ௦-குஷ்டஂ சூர்ணிதஂ கபாலபஷ்டஂ தைலஸஂயுதஂ ரூஂஷிகாலேபநஂ கண்ட்வாதிஹிதம்| ஸ௦-மாலத்யாதிப்ரஸாதிதஂ தைலஂ சாசாருஂஷிகயோஃ க்ஷுரகஷ்டயோரப்யங்கஃ|

Adhikarana arUMShikAyAM ashAntau vamanAdibhiH shiraHshuddhiH dAruNake shirAvedhaH dAruNake mRujAnasyamUrddhabastInAM shIlanam dAruNake priyAlAdibhirlAkShAdibhishca lepaH dAruNake kodravakShArajalena prakShAlanam (25-27) · Śloka 27

அஶாந்தௌ ஶிரஸஃ ஶுத்த்யை யதேத வமநாதிபிஃ| வித்யேச்சிராஂ தாருணகே லாலாட்யாஂ, ஶீலயேந்மஜாம்||௨௫|| நாவநஂ மூர்த்தபஸ்திஂ ச, லேபயேச்ச ஸமாக்ஷிகைஃ| ப்ரியாலபிஜமதுககுஷ்டமாஷைஃ ஸஸர்ஷபைஃ||௨௬|| லாக்ஷாஶம்யாகபத்ரைடகஜதாத்ரீபலைஸ்ததா| கோரதூஷதணக்ஷாரவாரிப்ரக்ஷாலநஂ ஹிதம்||௨௭||

ஸ௦-அஶாந்தௌ ஸத்யாஂ மூர்த்நஃ ஶோதநாய வமநாதிபிர்யதேத| ஸ௦-தாருணகே லாலாட்யாஂ ஶிராஂ வித்யேத்| மஜாஂ ஶுத்திஂ நஸ்யஂ மூர்த்தபஸ்திஂ ச ஶீலயேத்| ப்ரியாலாதிபிஃ ஸமாக்ஷிகைர்லேபயேச்ச| லாக்ஷாதிபிஃ க்ஷௌத்ரயுதைர்லேபஃ| கோத்ரவதணக்ஷாரஜலேந ப்ரக்ஷாலநஂ ஹிதம்|

Adhikarana idralupte sirAM vidhvA pracchAya kAsIsAdibhirlepayet idralupte hastidantamaShIlepaH (28-31) · Śloka 31

இந்த்ரலுப்தே யதாஸந்நஂ ஸிராஂ வித்வா ப்ரலேபயேத்| ப்ரச்சாய காடஂ காஸீஸமநோஹ்வாதுத்தகோஷணைஃ||௨௮|| வந்யாமரதருப்யாஂ வா குஞ்ஜாமூலபலைஸ்ததா| ததா லாங்கலிகாமூலைஃ கரவீரரஸேந வா||௨௯|| ஸக்ஷௌத்ரக்ஷுத்ரவார்தாகஸ்வரஸேந ரஸேந வா| தத்தூரகஸ்ய பத்ராணாஂ பல்லாதகரஸேந வா||௩௦|| அதவா மாக்ஷிகஹவிஸ்திலபுஷ்பத்ரிகண்டகைஃ| தைலாக்தா ஹஸ்திதந்தஸ்ய மஷீ சாசௌஷதஂ பரம்||௩௧||

ஸ௦-இந்த்ரலுப்தே யதாஸந்நே தேஶே ஸிராஂ வித்வா [காடஂ-] ஸுஷ்டு, ப்ரச்சாய-ப்ரசாநஂ கத்வா, காஸீஸாதிபிர்லேபயேத்| வந்யதேவதாருப்யாஂ வா லேபயேத்| ஸ௦-ஹஸ்திதந்தமஷீ தைலாக்தா சாசாநாமௌஷதஂ பரம்|

Adhikarana idralupte shuklaromodgame meShaviShANamaShIlepaH idralupte AromodbhUterjalaseko varjyaH (32) · Śloka 32

ஶுக்லரோமோத்கமே தத்வந்மஷீ மேஷவிஷாணஜா| வர்ஜயேத்வாரிணா ஸேகஂ யாவத்ரோமஸமுத்பவஃ||௩௨||

ஸ௦-ஸிதரோமோத்கமே மேஷவிஷாணஜா மஷீ தைலாக்தா ஶ்ரேஷ்டா| ஸஂ-ஜலஸேகஂ ச வர்ஜயேத் யாவத்ரோமோத்பூதிஃ|

Adhikarana khalatau, palite , valyAM ,harillomni ca shodhanaM nasyavakrashirobhya~ggapradehAshca idralupte bRuhatyAditailena nasyam idralupte nimbatailena nasyam (33-34) · Śloka 34

கலதௌ பலிதே வல்யாஂ ஹரில்லோம்நி ச ஶோதிதம்| நஸ்யவக்த்ரஶிரோப்யங்கப்ரதேஹைஃ ஸமுபாசரேத்||௩௩|| ஸித்தஂ தைலஂ பஹத்யாத்யைர்ஜீவநீயைஶ்ச நாவநம்| மாஸஂ வா நிம்பஜஂ தைலஂ க்ஷீரபுங்நாவயேத்யதிஃ||௩௪||

ஸ௦-கலத்யாதிஷு ஶோதிதமாதுரஂ நஸ்யாதிபிருபாசரேத்| ஸ௦-பஹத்யாதிபிர்ஜீவநீயைஶ்ச பக்வஂ தைலஂ நஸ்யஂ ஹிதம்| நிம்போத்பவஂ வா தைலஂ மாஸஂ க்ஷீரபுங்நாவயேத், யதிஃ-ஸஂயமீ ப்ரஹ்மசர்யபரஃ|

Adhikarana palite nIlyAditailena nasyam palite kShIrAditailena nasyam (35-38) · Śloka 38

நீலீஶிரீஷகோரண்டபங்கஸ்வரஸபாவிதம்| ஶேல்வக்ஷதிலராமாணாஂ பீஜஂ காகாண்டகீஸமம்||௩௫|| பிஷ்ட்வாऽऽஜபயஸா லோஹால்லிப்தாதர்காஶுதாபிதாத்| தைலஂ ஸ்ருதஂ க்ஷீரபுஜோ நாவநாத் பலிதாந்தகத்||௩௬|| க்ஷீராத்ஸாஹசராத் பங்கரஜஸஃ ஸௌரஸாத்ரஸாத்| ப்ரஸ்தைஸ்தைலஸ்ய குடவஃ ஸித்தோ யஷ்டிபலாந்விதஃ||௩௭|| நஸ்யஂ ஶைலாஸநே பாண்டே ஶங்கே மேஷஸ்ய வா ஸ்திதஃ| |௩௮|

ஸ௦-நீல்யாதிஸ்வரஸேந பாவிதஂ ஶேல்வாதீநாஂ பீஜஂ காகாண்டகீதுல்யஂ சாகதுக்தேந பிஷ்ட்வா லோஹால்லிபாத் ரவிரஶ்மிபிஸ்தாபித்தாத்தைலஂ ஸ்ருதஂ க்ஷீராஶிநோ நஸ்யஂ பலிதாந்தகரம்| ஸ௦-க்ஷீராத் ப்ரஸ்தேந, ஸஹசரரஸாத் ப்ரஸ்தேந, பங்கராஜரஸாத் ப்ரஸ்தேந, ஸுரஸாரஸாத் ப்ரஸ்தேந, தைலஸ்ய குடவஃ பக்வோ மதுயஷ்டீபலயுதஃ ஶைலே பாண்டே பீஜஸாரஸ்ய வா பாண்டே மேஷஶங்கே வா ஸ்திதோ நஸ்யம்|

Adhikarana palite dugdhikAkaravIrakalepaH harillomavalIShu kShIrAdInAM vaktralepaH (38-40) · Śloka 40

| க்ஷீரேண ஶ்லக்ஷ்ணபிஷ்டை வா துக்திகாகரவீரகௌ||௩௮|| உத்பாட்ய பலிதஂ தேயாவாஶயே பலிதாபஹௌ| க்ஷீரஂ ப்ரியாலஂ யஷ்ட்யாஹ்வஂ ஜீவநீயோ கணஸ்திலாஃ||௩௯|| கஷ்ணாஃ ப்ரலேபோ வக்த்ரஸ்ய ஹரில்லோமவலீஹிதஃ| |௪௦|

ஸ௦-துக்திகாகரவீரகௌ க்ஷீரேண ஸூக்ஷ்மபிஷ்டௌ பலிதமுத்பாட்ய தத்ஸ்தாநே தேயௌ பலிதக்நௌ| ஸ௦-க்ஷீராதயோ வக்த்ரஸ்ய லேப இந்த்ரலுப்தவலீஷு ஹிதஃ|

Adhikarana keshabRuMhaNara~jjakastilAdInAM mUrddhalepaH keshasaMvardhanAni mAMsyAdIni (40-42) · Śloka 42

| திலாஃ ஸாமலகாஃ பத்மகிஞ்ஜல்கோ மதுகஂ மது||௪௦|| பஂஹயேத்ரஞ்ஜயேச்சைதத் கேஶாந் மூர்த்தப்ரலேபநாத்| மாஂஸீ குஷ்டஂ திலாஃ கஷ்ணாஃ ஸாரிவா நீலமுத்பலம்||௪௧|| க்ஷௌத்ரஂ ச க்ஷீரபிஷ்டாநி கேஶஸஂவர்தநஂ பரம்| |௪௨|

ஸ௦-திலாதிகஂ ஶிரஃப்ரலேபநாத் கேஶாந் ரஞ்ஜயேத் புஷ்ணீயாச்ச| ஸ௦-மாஂஸ்யாதீநி க்ஷீரபிஷ்டாநி பரஂ கேஶஸஂவர்தநாநி|

Adhikarana keshara~jjanaM ayorajaAdi keshara~jjanaM mAShakAdiyavAgUH (42-44) · Śloka 44

| அயோரஜோ பங்கரஜஸ்த்ரிபலா கஷ்ணமத்திகா||௪௨|| ஸ்திதமிக்ஷுரஸே மாஸஂ ஸமூலஂ பலிதஂ ரஜேத்| மாஷகோத்ரவதாந்யாம்லைர்யவாகூஸ்த்ரிதிநோஷிதா||௪௩|| லோஹஶுக்லோத்கடா பிஷ்டா பலாகாமபி ரஞ்ஜயேத்| |௪௪|

ஸ௦-லோஹசூர்ணாதிகமிக்ஷுரஸே மாஸஂ ஸ்திதஂ ஸமூலஂ பலிதஂ ரஜேத்| ஸ௦-மாஷாதிபிர்யவாகூஸ்த்ரிதவஸோஷிதா லோஹஶுக்லோத்கடா பிஷ்டா பலாகாமபி ரஞ்ஜயேத்| கிஂ புநஃ பலிதஂ ந நிஹந்தி?|

Adhikarana sarvashiroroge palite ca prapauNDarIkAditailam (44-45) · Śloka 45

| ப்ரபௌண்டரீகமதுகபிப்பலீசந்தநோத்பலைஃ||௪௪|| ஸித்தஂ தாத்ரீரஸே தைலஂ நஸ்யேநாப்யஞ்ஜநேந ச| ஸர்வாந் மூர்தகதாந் ஹந்தி பலிதாநி ச ஶீலிதம்||௪௫||

ஸ௦-ப்ரபௌண்டரீகாதிபிர்தாத்ரீரஸே ஸித்தஂ தைலஂ நாவநேநாப்யஞ்ஜநேந ச ஸர்வாந் ஶிரோரோகாந் ஹந்தி| ஶீலிதஂ ச பலிதாநி ஹந்தி|

Adhikarana sarvashiroroge palite ca vanyAdiyamakena nasyam (46) · Śloka 46

வரீஜீவந்திநிர்யாஸபயோபிர்யமகஂ பசேத்| ஜீவநீயைஶ்ச தந்நஸ்யஂ ஸர்வஜத்ரூர்த்வரோகஜித்||௪௬||

ஸ௦-ஶதாவரீஜீவந்திக்வாதேந க்ஷீரேண ஜீவநீயைஶ்ச யமகஂ பசேத்| தத் நஸ்யேந ஸர்வஜத்ரூர்த்வரோகஜித்|

Adhikarana sarvashiroroge palite ca mAyUraM ghRutam (47-49) · Śloka 49

மயூரஂ பக்ஷபித்தாந்த்ரபாதவிட்துண்டவர்ஜிதம்| தஶமூலவலாராஸ்நாமதுகைஸ்த்ரிபலைர்யுதம்||௪௭|| ஜலே பக்த்வா கதப்ரஸ்தஂ தஸ்மிந் க்ஷீரஸமஂ பசேத்| கல்கிதைர்மதுரத்ரவ்யைஃ ஸர்வஜத்ரூர்த்வரோகஜித்||௪௮|| ததப்யாஸீகதஂ பாநபஸ்த்யப்யஞ்ஜநநாவநைஃ| |௪௯|

ஸ௦-மயூரஂ பக்ஷாதிவர்ஜிதஂ த்ரிபலப்ரமாணைர்தஶமூலாதிபிர்யுதஂ ஜலே பக்த்வா தஸ்மிந் ஜலே கல்கிதைர்மதுரத்ரவ்யைஃ க்ஷீரஸமஂ கதப்ரஸ்தஂ பசேத்| பாநாதிபிரப்யஸ்தஂ-ஶீலிதஂ, தத்-கதஂ, ஸர்வஜத்ரூர்த்வரோகஜித்| ஏதந்மாயூராக்யஂ கதம்|

Adhikarana sarvashiroroge palite ca mahAmAyUraM ghRutam (49-56) · Śloka 56

| ஏதேநைவ கஷாயேண கதப்ரஸ்தஂ விபாசயேத்||௪௯|| சதுர்குணேந பயஸா கல்கைரேபிஶ்ச கார்ஷிகைஃ| ஜீவந்தீத்ரிபலாமேதாமத்வீகர்த்திபரூஷகைஃ||௫௦|| ஸமங்காசவிகாபார்கீகாஶ்மரீகர்கடாஹ்வயைஃ| ஆத்மகுப்தாமஹாமேதாதாலகர்ஜூரமஸ்தகைஃ||௫௧|| மணாலபிஸகர்ஜூரயஷ்டீமதுகஜீவகைஃ| ஶதாவரீவிதாரீக்ஷுபஹதீஸாரிவாயுகைஃ||௫௨|| மூர்வாஶ்வதஂஷ்ட்ரர்ஷபகஶங்காடககஸேருகைஃ| ராஸ்நாஸ்திராதாமலகீஸூக்ஷ்மைலாஶடிபௌஷ்கரைஃ||௫௩|| புநர்நவாதவக்ஷீரீகாகோலீதந்வயாஸகைஃ| மதூகாக்ஷோடவாதாமமுஞ்ஜாதாபிஷுகைரபி||௫௪|| மஹாமாயுரமித்யேதந்மாயூராததிகஂ குணைஃ| தாத்விந்த்ரியஸ்வரப்ரஂஶஶ்வாஸகாஸார்திதாபஹம்||௫௫|| யேந்யஸக்ஶுக்ரதோஷேஷு ஶஸ்தஂ வந்த்யாஸுதப்ரதம்| |௫௬|

ஸ௦-ஏதேநைவ க்வாதேந கதப்ரஸ்தஂ விபாசயேத்| சதுர்குணேந க்ஷீரேணைபிஃ-ஜீவந்த்யாதிபிஃ, கல்கைஃ கார்ஷிகைரேதந்மஹாமாயுரஂ மாயூராத்குணைரதிகஂ தாத்வாதிப்ரஂஶக்நஂ ச| யோந்யாதிதோஷேஷு ஶஸ்தம்| வந்த்யாஸுதப்ரதம்|

Adhikarana sarvashiroroge palite ca mUShakAdibhirevaM kalpayet jatrUrdhvajA ekatriMshacchatadvayamitA vyAdhayaH (56-57) · Śloka 57

| ஆகுபிஃ குக்குடைர்ஹஂஸைஃ ஶஶைஶ்சேதி ப்ரகல்பயேத்||௫௬|| ஜத்ரூர்த்வஜாநாஂ வ்யாதீநாமேகத்ரிஂஶச்சதத்வயம்| பரஸ்பரமஸங்கீர்ணஂ விஸ்தரேண ப்ரகாஶிதம்||௫௭||

ஸ௦-மூஷிகாதிபிரேவ கல்பயேத்| ஸ௦-ஜத்ரூர்த்வஜாநாஂ ரோகாணாஂ ஶதத்வயமேகத்ரிஂஶததிகமந்யோந்யமஸங்கீர்ணஂ விஸ்தரேண ப்ரகாஶிதம்|

Adhikarana mUlaprahAriNAM rogANAM tvaritamupakramaH (58) · Śloka 58

ஊர்த்வமூலமதஃஶாகமஷயஃ புருஷஂ விதுஃ| மூலப்ரஹாரிணஸ்தஸ்மாத் ரோகாந் ஶீக்ரதரஂ ஜயேத்||௫௮||

ஸ௦-ஊர்த்வமூலமதஃஶாகஂ முநயஶ்ச யஸ்மாத் புருஷஂ ஜாநந்தி, தஸ்மாந்மூலாபஹாரிணோ ரோகாந் ஶீக்ரதரஂ ஜயேத்|

Adhikarana uttamA~ggasya rakShaNe sAvadhAnatA (59-24) · Śloka 24

ஸர்வேந்த்ரியாணி யேநாஸ்மிந் ப்ராணா யேந ச ஸஂஶ்ரிதாஃ| தேந தஸ்யோத்தமாங்கஸ்ய ரக்ஷாயாமாததோ பவேத்||௫௯|| இதி ஶ்ரீவைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸூநுஶ்ரீமத்வாக்பட- விரசிதாயாமஷ்டாங்கஹதயஸஂஹிதாயாஂ ஷஷ்டே உத்தர- ஸ்தாநே ஶிரோரோகப்ரதிஷேதோ நாம- சதுர்விஂஶோऽத்யாயஃ||௨௪||

ஸஂ-யஸ்மாதஸ்மிந்-உத்தமாங்கே, ஸர்வேந்த்ரியாணி, யதஶ்சாத்ர ப்ராணாஃ ஸஂஶ்ரிதாஃ, தஸ்மாதுத்தமாங்கஸ்ய ரக்ஷாயாஂ யத்நவதா பாவ்யமிதி| இதி ஶ்ரீமகாங்கதத்தபுத்ரஶ்ரீமதருணதத்தவிரசிதாயாமஷ்டாங்கஹதய- டீகாயாஂ ஸர்வாங்கஸுந்தராக்யாயாஂ ஷஷ்டே உத்தரஸ்தாநே ஶிரோரோக- ப்ரதிஷேதோ நாம சதுர்விஂஶோऽத்யாயஃ ஸமாப்தஃ|| ௨௪|| இதி ஶாலாக்யஂ நாம சதுர்தமூர்த்வாங்கமங்கஂ ஸம்பூர்ணம்|